Page 1


ความหมายของห้ องสมุด ห้องสมุด คือแหล่งรวบรวมทรัพยากรสารสนเทศทุก ประเภท ทั้งที่เป็ นวัสดุตีพิมพ์ วัสดุไม่ตีพิมพ์ และสื่ อ อิเล็กทรอนิกส์ มีการคัดเลือกและจัดหาเข้ามาอย่างทันสมัย สอดคล้องกับความต้องการและความสนใจของผูใ้ ช้ มี บรรณารักษ์เป็ นผูด้ าเนินงานและจัดบริ การต่างๆอย่างเป็ นระบบ


ความสาคัญของห้ องสมุด การศึกษาในปัจจุบนั มุ่งให้ผเู ้ รี ยนมีโอกาสค้นคว้าหา ความรู ้จากแหล่งเรี ยนรู ้อื่นๆ มาประกอบความรู ้ที่ได้รับจากการ เรี ยนในชั้น ผูเ้ รี ยนจะต้องหาความรู ้เพิม่ เติมโดยการเข้าใช้ ห้องสมุด เพื่อค้นคว้าหาความรู ้เพิม่ ขึ้น ความสาคัญของห้องสมุด อาจประมวลได้ ดังนี้ 1. ห้องสมุดเป็ นที่รวมของทรัพยากรสารสนเทศต่างๆ ที่ ผูใ้ ช้สามารถค้นคว้าหาความรู ้ทุกสาขาวิชา ที่มีการเรี ยนการสอน ในสถาบันการศึกษานั้น 2. ห้องสมุดเป็ นที่ที่ทุกคนจะเลือกอ่านหนังสื อ และ ค้นคว้าหาความรู ้ต่างๆได้โดยอิสระ ตามความสนใจของแต่ละ บุคคล 3. ห้องสมุดช่วยให้ผใู ้ ช้หอ้ งสมุดพอใจที่จะอ่านหนังสื อ ต่างๆโดยไม่รู้จกั จบสิ้ น เป็ นการช่วยปลูกฝังนิสยั รักการอ่าน 4. ช่วยให้ผใู ้ ช้หอ้ งสมุดมีความรู ้ทนั สมัยอยูเ่ สมอ 5. ช่วยให้ผใู ้ ช้หอ้ งสมุดมีนิสยั รักการค้นคว้าหาความรู ้ ด้วยตนเอง 6. ช่วยให้รู้จกั ใช้เวลาว่างให้เป็ นประโยชน์


วัตถุประสงค์ ของห้ องสมดุ ห้องสมุดทัว่ ไปมีวตั ถุประสงค์ 5 ประการ ดังนี้ 1. เพื่อการศึกษา ห้องสมุดทุกแห่งจะรวบรวมทรัพยากร สารสนเทศที่ให้ความรู ้ เพื่อบริ การแก่ผใู ้ ช้ในการแสวงหาความรู ้ ค้นคว้าด้วยตนเองได้ตามต้องการ 2. เพื่อความรู ้ข่าวสาร ห้องสมุดจัดหาทรัพยากร สารสนเทศใหม่ๆ ที่ทนั สมัย เพื่อให้ผใู ้ ช้ติดตามข่าวความ เคลื่อนไหวและเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทัว่ โลก ทาให้ผใู ้ ช้มีความรู ้ ใหม่ๆและทันสมัยเสมอ 3. เพื่อการค้นคว้าวิจยั เป็ นแหล่งสะสมทรัพยากร สารสนเทศประเภทต่างๆ ที่ใช้เป็ นข้อมูลในการศึกษาค้นคว้าวิจยั ซึ่งเป็ นการแสวงหาองค์ความรู ้ใหม่ เพื่อความเจริ ญก้าวหน้าใน สาขาวิชาต่างๆ 4. เพื่อความจรรโลงใจ ทรัพยากรสารสนเทศบางประเภท ทาให้ผใู ้ ช้มีความซาบซึ้งประทับใจที่ได้รับจากการอ่าน ช่วยให้ เกิดแรงบันดาลใจในทางสร้างสรรค์แต่สิ่งที่ดีงาม และเป็ น ประโยชน์ต่อสังคม 5. เพื่อการพักผ่อนหย่อนใจหรื อนันทนาการ ห้องสมุดจะมี ทรัพยากรสารสนเทศที่ให้ความสนุก บันเทิงใจไว้บริ การ เช่น นิตยสาร นวนิยาย เรื่ องสั้น ฯลฯ นอกจากนี้ยงั เป็ นแหล่งพักผ่อน หย่อนใจด้วยการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ที่ช่วยให้ได้รับความ เพลิดเพลิน


ประโยชน์ ของห้ องสมุด ห้องสมุดเป็ นแหล่งรวบรวมทรัพยากรสารสนเทศที่ หลากหลายและมีประโยชน์ ดังนี้ 1. ก่อให้เกิดการเรี ยนรู ้อย่างไม่มีที่สิ้นสุ ด 2. กระตุน้ ให้รักการอ่านและการศึกษาค้นคว้า 3. ก่อให้เกิดการศึกษาอย่างเป็ นระบบและต่อเนื่อง 4. เป็ นสื่ อกลางในกระบวนการเรี ยนการสอน 5. ตอบสนองความต้องการในการแสวงหาความรู ้เฉพาะ บุคคล

ประเภทของห้องสมุด ห้องสมุดที่ให้บริ การในประเทศไทย โดยทัว่ ไปแบ่งตาม ลักษณะหน้าที่และวัตถุประสงค์ให้บริ การได้ 5 ประเภท


1.

ห้องสมุดแห่งชาติ (National Library) เป็ นแหล่งรวบรวม และเก็บรักษาหนังสื อพิมพ์ที่พิมพ์ภายในประเทศ ตาม พระราชบัญญัติการพิมพ์ ทาหน้าที่รวบรวมและรักษา วรรณกรรมของชาติ โดยเฉพาะสารสนเทศเกี่ยวกับประเทศ ไทย ศิลปวัฒนธรรมที่แสดงเอกลักษณ์ของประเทศ รวมทั้ง จัดทาบรรณานุกรมทรัพยากรสารสนเทศแห่งชาติ กาหนดเลข มาตรฐานสารกลประจาหนังสื อ (International Standard Number-ISBN) และเลขมาตรฐานสากลประจาวารสาร (International Standard Serials Number-ISSN) โดยจัด ให้บริ การแก่ประชาชนทัว่ ไป โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย หอสมุด แห่งชาติใหญ่ๆ ในต่างประเทศที่ควรรู ้จกั เช่น หอสมุดรัฐสภา อเมริ กนั (Library of Congress) หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส ส่ วน หอสมุดแห่งชาติของไทย ตั้งอยูท่ ี่ท่าวาสุ กรี กรุ งเทพมหานคร และมีหอสมุดสาขากระจายอยูใ่ นภูมิภาคต่างๆ ได้แก่ จังหวัด เชียงใหม่ นครศรี ธรรมราช ลาพูน ชลบุรี บุรีรัมย์ นครราชสี มา จันทบุรี เพื่อให้บริ การอย่างทัว่ ถึงในส่ วนภูมิภาค


2.

ห้องสมุดวิทยาลัยและมหาวิทยาลัย เป็ นศูนย์สารสนเทศใน ระดับอุดมศึกษาครอบคลุมหลักศูนย์กลางศึกษา และการวิจยั พัฒนาให้เกิดความรู ้ใหม่ๆ ปัจจุบนั สถาบันอุดมศึษาได้พฒั นา สถานภาพของห้องสมุดให้เป็ นสถาบันวิทยาการ สานักวิทยา บริ การ เพื่อให้มีสกั ยาภาพสู งในการดาเนินงาน สามารถ จัดบริ การสารสนเทศได้อย่างขว้างกว้างและลึกซึ้ง โดยการจัดหา เทคโนโลยีสารสนเทศ จัดสร้างฐานข้อมูลต่างๆ สร้างระบบ เครื อข่าย ข่ายงาน การบริ การสารสนเทศทั้งออฟไลน์และ ออนไลน์


3.

ห้องสมุดโรงเรี ยน เป็ นที่จดั ตั้งขึ้นในโรงเรี ยน เพือ่ การศึกษาค้นคว้าของนักเรี ยนและครู โรงเรี ยน ใช้ประกอบการ เรี ยนการสอนตามหลักสู ตร ทั้งในระบบประถมศึกษาและ มัธยมศึกษารวมทั้งเป็ นศูนย์รวมวัสดุศึกษาทุกชนิด ที่ครอบคลุม เนื้อหาที่มีในสู ตร ครู นักเรี ยนสามารถเลือกใช้ตามความต้องการ ความสนใจ และความสามารถของแต่ละบุคคล ห้องสมุด โรงเรี ยนบางแห่งมีลกั ษณะเป็ นศูนย์กลางศึกษา หรื อศูนย์สื่อการ เรี ยนการสอน เช่นเดียวกับห้องสมุดวิทยาลัย


4.

ห้องสมุดประชาชน เป็ นศูนย์กลางบริ การสารสนเทศ โดยตรงแก่ประชาชนทัว่ ไปในชุมชนมีทรัพยากรสารสนเทศ ประเภท เพื่อสนองความต้องการความสนใจของผูใ้ ช้โดยเปิ ดให้ ประชาชนเข้าใช้และขอยืมหนังสื อออกนอกห้องสมุดได้ปัจจุบนั ห้องสมุดประชาชนมีบทบาทสาคัญในการจัดการศึกษา โดยเฉพาะการจัดการศึกษานอกระบบ และ การศึกษาตาม อัธยาศัย โดยทาหน้าที่ให้บริ การสื่ อการเรี ยนการสอน เป็ น สถานที่คน้ คว้าสาหรับศึกษา ในระบบการศึกษานอกระบบ (กศน.) และกลุ่มผูส้ นใจ เพื่อทากิจกรรมการศึกษาเป็ นศูนย์กลาง แนะแนวและศูนย์การเรี ยนไกลไทยคม การศึกษาตามอัธยาศัยที่มี สื่ อประเภทต่างๆ คอยให้บริ การ และจัดนิทรรศการ รวมทั้ง บทบาทในการเป็ นศูนย์ขอ้ มูลชุมชนให้บริ การเผยแพร่ ขอ้ มูล ข่าวสารและแลกเปลี่ยนสารสนเทศประเภทต่างๆ เป็ นต้น


5.

ห้องสมุดเฉพาะ เป็ นแหล่งรวบรวมทรัพยากรสารสนเทศ ทุกรู ปแบบ ที่มีเนื้อหาเฉพาะสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง และสาขาอื่นที่ เกี่ยวข้อง เพื่อให้บริ การแก่ผใู ้ ช้ซ่ ึงเป็ นผูท้ ี่ทางานหรื อศึกษาใน สาขาวิชานั้นๆ โดยมีการกาหนดวัตถุประสงค์ให้สอดคล้องกับ วัตถุประสงค์ของหน่วยงานต้นสังกัด ตัวอ่างเช่น ห้องสมุดคณะ วิชาต่างๆ ในมหาวิทยาลัย ห้องสมุดส่ วนราชการ บริ ษทั สมาคม โรงงาน เช่น ห้องสมุดกรมวิชาการเกษตร ห้องสมุดสวนบริ ภณั ฑ์ เพื่อการศึกษา


บรรณานุกรม http://www.nmk.ac.th/maliwan2/pa ge/4_0librarysource.html

ห องสม ด