Issuu on Google+

การเจริญเติบโตของมนุษย์ พืชและสัตว์มีการเจริ ญเติบโตตัวเราก็มีการเจริ ญเติบโตเช่นเดียวกับต้นพืช เมื่อก่อนเราตัวเล็ก เดี๋ยวนี้เราตัวโต ขึ้น ที่เราตัวโตขึ้น เพราะเราได้กินอาหารทุกวัน อาหารที่เหมาะสม และช่วยให้เด็กๆ อย่างพวกเราเจริ ญเติบโตได้ดีชนิด หนึ่ง คือ นม การรับประทานอาหารที่ดีมีประโยชน์จะช่วยให้ร่างกายของเราเจริ ญเติบโตและแข็งแรง สิ่ งที่แสดงให้เห็นว่า ร่ างกายของเรามีการเจริ ญเติบโต คือ การมีนาหนั ้ ำ กและส่ วนสู งเพิ่มขึ้น ำ กตัวเรา เด็กผูห้ ญิงจะมีส่วนสู งเต็มที่เมื่อมีอายุระหว่าง ความสู งของร่ างกายคนเรา จะเพิ่มขึ้นอย่างพอเหมาะกับน้าหนั 14 – 15 ปี หลังจากนั้นก็จะสู งเพิ่มขึ้นอีกเล็กน้อย ส่ วยเด็กผูช้ ายส่ วนสู งจะเพิ่มขึ้นที่เมื่ออายุระหว่าง 17 – 18 ปี หลังจากนั้น ส่ วนสู งจะเพิ่มขึ้นอีกเล็กน้อย

1. การเจริญเติบโตของร่ างกายในวัยต่ างๆ ร่ างกายคนเรา มีการเจริ ญเติบโตจากวัยทารกสู่ วยั เด็ก วัยรุ่ น และวัยผูใ้ หญ่ ซึ่ งในแต่ละวัยขนาดของร่ างกายจะมีการ เปลี่ยนแปลงแตกต่างกันไป การเจริ ญเติบโตทางร่ างกายของคนเรา สักเกตได้จากสิ่ งต่อไปนี้

ำ ก 1. น้าหนั 2. ส่ วนสู ง 3. ความยาวของลำาตัว 4. ความยาวของช่วงแขนเมื่อกางเต็มที่ 5. ความยาวของเส้นรอบวงศีรษะ 6. ความยาวของเส้นรอบอก 7. การขึ้นของฟันแท้ เด็กวัยทารกหรือเด็กวัยแรกเกิด

4

เด็กวัยแรกเกิดจะมีอายุอยูใ่ นช่วงตั้งแต่แรกเกิดจนถึงสามปี จะมีการเจริ ญเติบโตโดยมีสัดส่ วนของศีรษะต่อลำาตัวเป็ น 1 ต่อ เด็กก่ อนวัยเรียน


ในวัยนี้จะมีอายุอยูใ่ นช่วง 3 -6 ปี รู ปร่ างและสัดส่ วนของเด็กจะเปลี่ยนไปจากวัยแรกเกิด ดังนี้ รู ปร่ างค่อยๆ ยืดตัวออกใบหน้าและศีรษะเล็กลงเมือเทียบกับลำาตัว มือและเท้าใหญ่และแข็งแรง อกและไหล่ขยายกว้างขึ้น แต่หน้าท้องแฟบลง เด็กวัยเรียน เด็กในวัยเรี ยนอายุระหว่าง 6 – 12 ปี จะมีการเจริ ญเติบโต ดังนี้ ำ ำ น้าหนักโดยเฉลี่ยจะเพิ่มขึ้นประมาณ 2 – 3 กิโลกรัมต่อปี ส่ วนสู งเพิ่มประมาณ 4 – 5 เซนติเมตรต่อปี ฟันน้านมจะเริ ่ มหักเมื่อ อายุประมาณ 6 ปี และจะมีฟันแท้ข้ ึนมาแทนที่ เด็กวัยรุ่ น เด็กวัยรุ่ นจะมีอายุอยูใ่ นช่วงอายุประมาณ 10 ปี ขึ้นไป จนถึงอายุประมาณ 20 ปี ระยะวัยรุ่ นจัดว่าเป็ นวัยที่มีความสำาคัญ อย่างยิง่ เพราะเป็ นวัยที่ร่างกายและจิตใจเริ่ มเปลี่ยนจากวัยเด็กเข้าสู่ วยั ผูใ้ หญ่ จึงจัดว่าเป็ นช่วงหัวเลี้ยว หัวต่อที่สาำ คัญของชีวติ ซึ่ งถ้าวัยรุ่ นไม่ได้รับการแนะนำาอย่างถูกต้อง อาจทำาให้ประพฤติในสิ่ งที่ผิดได้ เมื่อย่างเข้าสู่ วยั รุ่ น ทั้งเพศชายและเพศหญิงจะมีการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ดังนี้ เพศชาย จะมีการเจริ ญเติบโตอย่างรวดเร็ ว เมื่ออายุประมาณ 15 ปี ร่ างกายจะขยายใหญ่ข้ ึนมี กล้ามเนื้อขึ้นเป็ นมัด แขนขาขาวใหญ่ข้ ึน มีหนวดเครา นมแตกพานเสี ยงห้าว มีขนขึ้น เพศหญิง จะมีส่วนสู งเพิม่ ขึ้นอย่างรวดเร็ ว เมืออายุประมาณ 15 ปี หน้าอกจะขยายใหญ่ข้ ึน เอวคอด สะโพกพาย ใบหน้าและผิวพรรณเปล่งปลัง่ ขึ้น มีสิวขึ้นที่ใบหน้าและมีประจำาเดือน การติดตามดูแลการเจริญเติบโตของตนเอง การเจริ ญเติบโตของคนเรา เป็ นสิ่ งที่บ่งบอกเกี่ยวกับสุภาพของร่ างกายของคนคนนั้น เพราะถ้าร่ างกายมีการเจริ ญเติบโตที่ เหมาะสมกับวัย ก็จะทำาให้คนคนนั้นสามารถพัฒนาจากวัยหนึ่งไปสู่ อีกวัยหนึ่งได้อย่างเหมาะสม ดังนั้นเราจึงต้องรู้จกั ติดตามดูแล และสังเกตการณ์เจริ ญเติบโตทางร่ างกายของตนเองอยูเ่ สมอ การติดตามดูแลการเจริญเติบโต

ำ ำ กและวัดส่ วนสู งของตนเองอย่างสม่าเสมอ 1. ชัง่ น้าหนั อย่างน้อยปี ละ 2 ครั้ง

2. สำารวจตนเองและจดบันทึกการเปลี่ยนแปลงของร่ างกายและนำามาเปรี ยบเทียบกับเพื่อนในวัย

เดี่ยวกัน 3. ควรเข้ารับการตรวจสุ ขภาพร่ างกายประจำาปี เป็ นประจำาทุกๆ ปี การติดตามดูแลการเจริ ญเติบโตของตนเอง จะทำาให้เราทราบว่าตนเองมีการเจริ ญเติบโตทางร่ างกายเป็ น ไปตามวัยหรื อไม่ และถ้าพบว่าตัวเรามีปัญหาด้านสุ ขภาพก็จะทำาให้สามารถไปปรึ กษาแพทย์ได้ต้งั แต่เบื้องต้น


การเจริญเติบโตของมนุษย์ การเจริญเติบโตของร่ างกาย

การเจริญเติบโตของมนุษย์ พืชและสัตว์มีการเจริ ญเติบโต ตัวเราก็มีการเจริ ญเติบโตเช่นเดียวกับต้นพืช เมื่อก่อนเราตัวเล็ก เดี๋ยวนี้เราตัวโตขึ้น ที่เราตัวโตขึ้น เพราะเราได้กินอาหารทุกวัน อาหารที่เหมาะสม และช่วยให้เด็กๆ อย่างพวกเราเจริ ญเติบโตได้ดี ชนิดหนึ่ง คือ นม การรับประทานอาหารที่ดีมีประโยชน์ จะช่วยให้ร่างกายของเราเจริ ญเติบโตและแข็งแรง สิ่ งที่แสดงให้เห็นว่า ร่ างกายของเรามีการเจริ ญเติบโต คือ การมีนาหนั ้ ำ กและส่ วนสู งเพิ่มขึ้น ความสู งของร่ างกายคนเรา จะเพิ่มขึ้นอย่าง ำ กตัวเรา เด็กผูห้ ญิงจะมีส่วนสู งเต็มที่เมื่อมีอายุระหว่าง 14-15 ปี หลังจากนั้นก็จะสู งเพิ่มขึ้นอีก พอเหมาะกับน้าหนั เล็กน้อย ส่วยเด็กผูช้ ายส่ วนสู งจะเพิ่มขึ้นที่เมื่ออายุระหว่าง 17-18 ปี หลังจากนั้นส่ วนสู งจะเพิ่มขึ้นอีกเล็กน้อย การเจริญเติบโตของร่ างกายในวัยต่ าง ๆ ร่ างกายคนเรา มีการเจริ ญเติบโตจากวัยทารกสู่ วยั เด็ก วัยรุ่ น และวัยผูใ้ หญ่ ซึ่งในแต่ละวัยขนาดของร่ างกายจะมี การเปลี่ยนแปลงแตกต่างกันไป การเจริญเติบโตทางร่ างกายของคนเรา สั งเกตได้ จากสิ่ งต่ อไปนี้ ำ ก • น้าหนั • ส่วนสู ง • ความยาวของลำาตัว • ความยาวของช่วงแขนเมื่อกางเต็มที่ • ความยาวของเส้นรอบวงศีรษะ • ความยาวของเส้นรอบอก • การขึ้นของฟันแท้ ลักษณะการเจริญเติบโต พัฒนาการประกอบด้วยการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่ไม่เหมือนกัน รู ปแบบของการเติบโตแบ่งออกเป็ น 4 แบบใหญ่ๆ คือ


1. การเปลี่ยนแปลงทางขนาด เด็กจะค่อยๆ สูงขึ้น มีนาหนั ้ ำ กเพิ่มขึ้น รู ปร่ างขยายขึ้น อวัยวะภาย ใน เช่น หัวใจ ปอด ก็จะใหญ่ข้ ึน

2. การเปลี่ยนแปลงทางด้านสัดส่ วนและสติปัญญา สัดส่ วนของเด็กจะต่างจากผูใ้ หญ่ โดย เฉพาะในวัยทารกกัยวัย ผูใ้ หญ่ ส่วนในด้านสติปัญญาก็จะเปลี่ยนไปตามวัย จากคำาพูด ไปสู่ การ เล่นของเล่น และในวัยรุ่ นจะชอบเสื้ อผ้า เครื่ องแต่งตัว

ำ 3. ลักษณะเดิมหายไป นัน่ คือ การเติบโตทำาให้อวัยวะหรื อสิ่ งที่ติดตัวเรามาตั้งแต่แรกเกิดหายไป เช่น ฟันน้านม และขนอ่อนตอนที่เป็ นเด็ก ำ 4. ลักษณะใหม่เกิดขึ้น นัน่ คือ เมื่อฟันน้านมและขนอ่ อนหลุดไป ก็จะได้ฟันแท้มาแทนและอยูก่ บั เราไปจนตลอด ชีวิต ถ้าได้รับการดูแลอย่างถูกต้อง เด็กวัยทารกหรือเด็กวัยแรกเกิด เด็กวัยแรกเกิดจะมีอายุอยูใ่ นช่วงตั้งแต่แรกเกิดจนถึงสามปี จะมีการเจริ ญเติบโตโดยมีสัดส่ วนของศีรษะต่อลำาตัว เป็ น 1 ต่อ 4 เด็กก่ อนวัยเรียน


ในวัยนี้จะมีอายุอยูใ่ นช่วง 3-6 ปี รู ปร่ างและสัดส่ วนของเด็กจะเปลี่ยนไปจากวัยแรกเกิด ดังนี้ •รู ปร่ างค่อยๆ ยืดตัวออกใบหน้าและศีรษะเล็กลงเมื่อเทียบกับลำาตัว มือและเท้าใหญ่และแข็งแรง อกและไหล่ขยาย กว้างขึ้น แต่หน้าท้องแฟบลง

เด็กวัยเรียน เด็กในวัยเรี ยนอายุระหว่าง 6-12 ปี จะมีการเจริ ญเติบโต ดังนี้ ำ กโดยเฉลี่ยจะเพิ่มขึ้นประมาณ 2-3 กิโลกรัมต่อปี ส่วนสู งเพิ่มประมาณ 4-5 เซนติเมตรต่อปี ฟันน้านมจะ ำ • น้าหนั เริ่ มหักเมื่ออายุประมาณ 6 ปี และจะมีฟันแท้ข้ ึนมาแทนที���

เด็กวัยรุ่น องค์ประกอบที่มีผลต่อพัฒนาการของมนุษย์ คือ เด็กวัยรุ่ นจะมีอายุอยูใ่ นช่วงอายุประมาณ 10 ปี ขึ้นไป จนถึงอายุประมาณ 20 ปี ระยะวัยรุ่ นจัดว่าเป็ นวัยที่มีความ สำาคัญอย่างยิง่ เพราะเป็ นวัยที่ร่างกายและจิตใจเริ่ มเปลี่ยนจากวัยเด็กเข้าสู่ วยั ผูใ้ หญ่ จึงจัดว่าเป็ นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ ที่สาำ คัญของชีวิต ซึ่งถ้าวัยรุ่ นไม่ได้รับการแนะนำาอย่างถูกต้อง อาจทำาให้ประพฤติในสิ่ งที่ผิดได้ เมื่อย่ างเข้ าสู่ วยั รุ่น ทั้งเพศชายและเพศหญิงจะมีการเปลีย่ นแปลงที่เกิดขึน้ ตามธรรมชาติ ดังนี้ - เพศชาย จะมีการเจริ ญเติบโตอย่างรวดเร็ ว เมื่ออายุประมาณ 15 ปี ร่ างกายจะขยายใหญ่ข้ ึนมีกล้ามเนื้อขึ้นเป็ นมัด


แขนขาขาวใหญ่ข้ ึน มีหนวดเครา นมแตกพานเสี ยงห้าว มีขนขึ้น - เพศหญิง จะมีส่วนสู งเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ ว เมืออายุประมาณ 15 ปี หน้าอกจะขยายใหญ่ข้ ึน เอวคอด สะโพกพาย ใบหน้าและผิวพรรณเปล่งปลัง่ ขึ้น มีสิวขึ้นที่ใบหน้าและมีประจำาเดือน

วัยผู้ใหญ่ (ตั้งแต่ อายุ 21-40 ปี ) พฤติกรรมวัยผูใ้ หญ่ - เริ่ มแสวงหามิตรสนิทคู่ใจอย่างจริ งจัง (ส่วนมากเพื่อสนิทได้มาจากการแต่งงาน) - คนส่ วนมากแต่งงาน มีบทบาทเป็ นสามี ภรรยา และพ่อ-แม่ ต้องปรับตัวต่อบทบาทเหล่านี้ - พัฒนาการทางกายสมบูรณ์ถึงขีดสู งสุ ด และจะเริ่ มลดความเข้มแข็งในตอนท้ายของวัย - การตัดสิ นใจเกี่ยวกับอาชีพ อาจมีการเปลี่ยนแปลงหลายครั้งจนกว่าจะลงตัว - รู้จกั ตนดีข้ ึนกว่าวัยรุ่ น - รู้จกั คิดอย่างซับซ้อนขึ้น วัยชรา (ตั้งแต่ อายุ 60 ปี ขึน้ ไปจนตาย) พฤติกรรมวัยชรา - สมรรถภาพทางกายเริ่ มเสื่ อมอย่างเห็นได้ชดั เจน - บางคนจะยังมีอนามัยดีและกระฉับกระเฉง ถ้ามีการเตรี ยมตัวมาด้วยดี - สติปัญญาและความจำาอาจเริ่ มเสื่ อม แต่คนที่มีอนามัยดีและรู้จกั พัฒนาสติปัญญา-ความจำา ทั้งสองสิ่ งนี้จะยังคง ดำารงอยูห่ รื อพัฒนาได้อีกต่อไป - การเคลื่อนไหวช้าลง - ต้องเรี ยนรู้ที่จะปรับตัวกับการสุ ญเสี ยต่างๆ เช่น ความเสื่ อมทางพละกำาลัง การออกจากงาน ความเจ็บไข้นอ้ ยลง - รู้จกั ใช้เวลวาว่างอย่างสร้างสรรค์ - รู้จกั ปรับตัวต่อการเกษียณอายุสาำ หรับคนทำางานในระบบเกษียณอายุ - ปรับตัวใหม่ต่อสัมพันธ์ระหว่างสามี -ภรรยา - ค้นหาความหมายของการดำารงชีวิต - เผชิญความตายของผูท้ ี่เป็ นที่รัก


- เตรี ยมตัวตายของตนเองอย่างสงบและมีสติ สิ่ งที่เป็ นผลต่อการเจริ ญเติบโตของมนุษย์ 1. พันธุกรรม (Heredity) คือ ลักษณะต่างๆ ทั้งทางกายและทางพฤติกรรมที่ถ่ายทอดจากบรรพ บุรุษสู่ ลูกหลาน การถ่ายทอดนี้ผา่ นทางเซลล์สืบพันธุ์ของพ่อและแม่ ลักษณะต่างๆ จากพ่อและ แม่จะถ่ายทอดไปสู่ ลูกโดยทาง เซลล์สืบพันธุ์น้ ี ซึ่งเรี ยกว่า โครโมโซม (Chromosome) สำาหรับ มนุษย์จะมีโครโมโซม 23 คู่ หรื อ 46 ตัว มีอยูค่ ู่ หนึ่งที่ทาำ หน้าที่กาำ หนดเพศหญิงหรื อเพศชาย อิทธิพลของพันธุกรรมที่มีต่อมนุษย์ คือ เป็ นตัวกำาหนดเพศ รู ปร่ าง ชนิดของโลหิต สี ผม ผิว ตา และระดับสติปัญญาเป็ นต้น นักจิตวิทยาหลายคน เช่น แอนนาตาซี (Anastasi) ได้ กล่าวว่า พันธุกรรมมีอิทธิพลต่อการพัฒนาการของมนุษย์เป็ นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิง่ ยีน (Gene) ที่แตกต่าง จะเป็ นตัวกำาหนดให้แต่ละบุคคลมีพฒั นาการที่แตกต่างกัน ส่วนใหญ่แล้วพันธุกรรม จะมีผลต่อพัฒนาการทางด้าน ร่ างกายมากที่สุด 2. วุฒิภาวะ (Maturation) เป็ นกระบวนการเจริ ญเติบโตและการเปลี่ยนแปลง ที่เกิดขึ้นตามธรรม ชาติของบุคคล โดยไม่ตอ้ งอาศัยการฝึ กหัดหรื อประสบการณ์ใด ๆ เช่น การยืน การเดิน การวิ่ง การเปล่งเสี ยง ซึ่งเป็ นพื้นฐานตาม ธรรมชาติของมนุษย์ที่เป็ นไปตามปกติเมื่อถึงวัยที่สามารถจะ กระทำาได้ 3. การเรี ยนรู้ (Learning) เป็ นพัฒนาการที่เกิดจากประสบการณ์ และการฝึ กหัด หรื อความสามารถ ทางทักษะอย่างหนึ่งอย่างใดโดยเฉพาะ ซึ่งจะต้องอาศัยประสบการณ์และการฝึ กหัดเป็ นพื้นฐาน สำาคัญ ดังนั้นนักจิตวิทยาที่สนใจเรื่ องการเรี ยนรู้ จึงให้ความสำาคัญกับเรื่ องความพร้อม (Readiness) ว่าเป็ นสิ่ ง สนับสนุนในเรื่ องการเรี ยนรู้เป็ นอย่างมาก จากการศึกษาเรื่ อง"ความพร้อม" นักจิตวิทยาได้ แบ่ งแนวความคิดออกเป็ น 2 กลุ่ม คือ ความพร้อมเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ (Natural Readiness Approach) กลุ่มนี้มีความเห็นว่า ความพร้อมของบุคคล เป็ นสิ่ งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เมื่อถึงวัยหรื อเมื่อถึงระยะเวลาที่ เหมาะสมที่จะทำากิจกรรมอย่างหนึ่งอย่างใดได้ ดังนั้นในกลุ่มนี้จึงเห็นว่าการทำาอะไรก็ตาม ไม่ควรจะเป็ น "การเร่ ง" เพราะการเร่ งจะไม่ทาำ ให้เกิดประโยชน์ใด ๆ ทั้งสิ้ น ตรงกันข้าม อาจจะทำาให้เกิดผลเสี ยตามมาคือ ความท้อถอย และความเบื่อหน่าย เป็ นต้น ความพร้อมเกิดจากการกระตุน้ (Guided Experience Approach) กลุ่มนี้มีความเห็นตรง ข้ามกับกลุ่มแรก คือ เห็น ว่า ความพร้อมนั้นสามารถเร่ งให้เกิดขึ้นได้ โดยการกระตุน้ การ แนะนำา การจัดประสบการณ์อนั จะก่อให้เกิดเป็ น ความพร้อมได้โดยตรง โดยเฉพาะอย่าง ยิง่ ในช่วงวัยเด็ก ซึ่งจะเป็ นวัยที่มีช่วงวิกฤติ (Critical Period) ของการเรี ยน รู้และการปรับ ตัว เป็ นอย่างมาก 4. สิ่ งแวดล้อม (Environment) ได้แก่ สิ่ งที่อยูร่ อบตัวบุคคลนั้น ๆ ทั้งสิ่ งที่มีชีวิตและสิ่ งที่ไม่มีชีวิต นอกจากนั้นสิ่ ง แวดล้อมยังหมายรวมถึงระบบและโครงสร้างต่างๆ ที่มนุษย์ได้สร้างขึ้น เช่น ระบบ ครอบครัว ระบบสังคม ระบบ วัฒนธรรม เป็ นต้น


หามั่ว