Page 1

Συνδιάσκεψη Στελεχών Εκπαίδευσης στη Δυτική Κρήτη

«Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη»

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΛΗΨΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Καλώς ήρθαν οι φίλοι μας και κάμανε και κόπο, κι ήρθανε κι ετιμήσανε τον εδικό μας τόπο. Βασιλικοί δεν είν΄επά μα η μυρωδιά τους βγαίνει φαίνεται θα μυρίζουνε οι καινουργιοφερμενοι

11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη» e-book Επιμέλεια: Καλαθάκη Μαρία Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης-Γραφείο Σχολικών Συμβούλων Β/θμιας Εκπαίδευσης Χανίων 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο 2016 ISBN: 978-96099262-4-9

Ιστότοπος Συνδιάσκεψης: http://synedrio.weebly.com/

2


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

Προκήρυξη Συνεδρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Ηράκλειο: 24-11-2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Αριθμ. Πρωτ.: 9560

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Δ/νση

:

Λ. Κνωσού 6

Τ.Κ.

:

71306

Τηλ.

:

2810-302440

Fax.

:

2810-302444

E-mail

:

dntis@kritis.pde.sch.gr

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη με θέμα «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Αξιοπρέπεια και Ευθύνη» 11-13 Δεκεμβρίου 2014 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ/ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Η Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Κρήτης, δια των Τμημάτων Επιστημονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης, των Διευθύνσεων Β/θμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου και Χανίων, του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων και της Σχολικής Συμβούλου Καθηγητών Φυσικών Επιστημών Δυτικής Κρήτης, οργανώνει Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη με θέμα «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Αξιοπρέπεια και Ευθύνη» στις 11-14 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια. Συνδιοργανωτές είναι η Περιφέρεια Κρήτης, το Ίδρυμα Τεχνολογίας Έρευνας (ΙΤΕ/FORTH) με το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα European Policy Network on School Leadership (EPNoSL), η Θεολογική Σχολή της Χάλκης και ο Σύνδεσμος Διευθυντών Μέσης Εκπαίδευσης Κύπρου. Η Συνδιάσκεψη πραγματοποιείται σε συνέχεια των κοινών Επιμορφωτικών Δράσεων Κρήτης και Κύπρου της προηγούμενης σχολικής χρονιάς στα Επιμορφωτικά Σεμινάρια με θέματα «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Αυτονομία και Φυσικές Επιστήμες» (6-9/3/14), «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Ηθική και Φυσικές Επιστήμες» (8-11/5/14) που έγιναν στο Ρέθυμνο και στα Χανιά και του Συνεδρίου «Ηθική και Δημοκρατία για μια Αειφόρο Σχολική Ηγεσία» (22-24/10/14) που έγινε στην Κύπρο. Η αρχή της συνεργασίας Κρήτης και Κύπρου τοποθετείται στις εκπαιδευτικές ανταλλαγές σχολείων των δυο νησιών και στις συμμετοχές Κρητών Εκπαιδευτικών στα δύο Παγκύπρια Συνέδρια Μαθητών και Καθηγητών για τις Θετικές Επιστήμες που έγιναν στο Πισούρι της Λεμεσού το 2013 και 2014.

3


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο Έχουμε υποχρέωση απέναντι στις μελλοντικές γενιές να τους επιτρέψουμε να ζήσουν στα νησιά μας, στον πλανήτη, αξιοποιώντας τους φυσικούς πόρους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, διαφυλάττοντας τον πολιτισμό που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας. Ο Αινστάιν λέει πως «είναι υποχρέωση κάθε ανθρώπου, να επιστρέφει στον κόσμο, τουλάχιστον το ισότιμο αυτού που του έχει αφαιρέσει» διότι «είμαστε υπεύθυνοι όχι μόνο για ό,τι πράττουμε, αλλά και για ό,τι παραλείπουμε να πράξουμε» (Μολιέρος). Ο Ν Καζαντζάκης λέει στην Ασκητική «Έχεις ευθύνη. Δεν κυβερνάς πια μονάχα τη μικρή ασήμαντη ύπαρξή σου. Είσαι μια ζαριά όπου για μια στιγμή παίζεται η μοίρα του σογιού σου…. Ν' αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω» γιατί «η μεγαλύτερη ευτυχία είναι η εκπλήρωση του καθήκοντος» (Σοφοκλής). Ας προσπαθήσουμε για μια αειφόρο διαχείριση του παρόντος, με μια διαγενεακή συνεργασία, προωθώντας τον παραδοσιακό τρόπο και το αντικαταναλατωτικό μοντέλο ζωής, στα όρια, δηλαδή, της αξιοπρεπούς διαβίωσης. «Η αληθινή αξιοπρέπεια είναι σαν το ποτάμι: όσο πιο βαθύ είναι, τόσο λιγότερο θόρυβο βγάζει» (Ντε Μονταίν). Στη Συνδιάσκεψη αυτή, οι Διοργανωτές προσκαλούν σε ειδικές θεματικές διασκέψεις Ομιλητές και Συνομιλητές που μετείχαν στην οργάνωση των προηγούμενων Επιμορφωτικών Δράσεων και συνεργάτες τους, για να καταθέσουν γνώση και εμπειρία και να αντλήσουν από τη σοφία των άλλων, σε μια διαπραγμάτευση εννοιών και ζητημάτων αειφορίας, ηγεσίας, αξιοπρέπειας και ευθύνης. Οι συμμετέχοντες θα αποσαφηνίσουν πολλά και ποικίλα θέματα της σχολικής ζωής που προκύπτουν κάθε φορά που ο εκπαιδευτικός σχεδιάζει Εκπαίδευση, στις τόσες φορές που βρίσκεται σε θέση λήψης απόφασης, με όραμα και έμπνευση ικανά να προοδέψουν τους μαθητές του και τον ίδιο. Οι Προσκεκλημένοι Ομιλητές από την Κρήτη, την Κύπρο και την υπόλοιπη Ελλάδα θα απευθύνουν χαιρετισμούς, εισηγήσεις, βιωματικά εργαστήρια, ασκήσεις πεδίου και μαζί με τους Προσκεκλημένους Συνομιλητές εκπαιδευτικοί θα εκφράσουν τις σκέψεις, τις ιδέες και τις απόψεις τους στα τραπέζια συζήτησης που θα οργανωθούν, θα μοιραστούν τον οικογενειακό τους πολιτισμό στις γευστικές συνευρέσεις. Έτσι κάθε συμμετέχοντας είναι ταυτόχρονα επιμορφωτής και επιμορφούμενος. Τα Θεματικά Πεδία της Συνδιάσκεψης είναι: 1. Εθνική και Ευρωπαϊκή Πολιτική για τη Σχολική Ηγεσία 2. Ευθύνη και Υπευθυνότητα στη Σχολική Ηγεσία 3. Περιβαλλοντικός Εγραμματισμός και Λήψη Απόφασης 4. Σεβασμός στην Ποικιλότητα: αρετή που διδάσκεται 5. Σχεδιάζοντας Εκπαίδευση με όραμα και φαντασία σε ένα περιβάλλον του αλλάζει Προσβλέπουμε τα συμπεράσματα της Συνδιάσκεψης να αξιοποιηθούν στις εκπαιδευτικές κοινότητες των συμμετεχόντων και να ανοίξουν νέους δρόμους και ορίζοντες στην παιδαγωγική της εκπαιδευτικής ζωής των νησιών μας και ευρύτερα. ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αρναουτάκης Σταύρος, Περιφερειάρχης Κρήτης Γρινιεζάκης Μακάριος, Αρχιμανδρίτης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Καλαθάκη Μαρία, Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Φυσικών Επιστημών Δυτικής Κρήτης Κασιμάτη Αικατερίνη, Επίκουρη Καθηγήτρια Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής & Τεχνολογίας Κεφαλογιάννη Ζαχαρένια, Υπεύθυνη του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων Κλινάκης Απόστολος, Περιφερειακός Διευθυντής Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Κριτσωτάκης Εμμανουήλ, Προϊστάμενος Επιστημονικής & Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Λαμπρινιάδης Ελπιδοφόρος, Μητροπολίτης Προύσης, Καθηγητής Πανεπιστημίου Μαραγκάκης Μανούσος, Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης νομού Χανίων Μπαρρής Κυριάκος, Πρόεδρος του Συνδέσμου Διευθυντών Μέσης Εκπαίδευσης Κύπρου Παντελάκη Ελευθερία, Φιλόλογος Καθηγήτρια στο Λύκειο Αρχανών

4


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο Παπαδάκη-Κίκη Αικατερίνη, Επικεφαλής της Ερευνητικής Ομάδας Εκπαιδευτικής Έρευνας & Αξιολόγησης του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας-ΙΤΕ/FORTH Παπαστεφανάκη Άννα, Φιλόλογος Καθηγήτρια Λυκείου Μελεσών Περικλειδάκης Γεώργιος, Προϊστάμενος Επιστημονικής & Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Α/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Πουαγκαρέ Μυρτώ , Διευθύντρια Λυκείου Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Κύπρου Ταξάκης Ανδρέας, Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου Πρόεδρος της Συνδιάσκεψης Κλινάκης Απόστολος, Περιφερειακός Διευθυντής Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Συντονίστρια της Συνδιάσκεψης Καλαθάκη Μαρία, Σχολική Σύμβουλος (kalathakimaria.edu@gmail.com, 00306946500408) Διαχείριση της Ιστοσελίδας της Συνδιάσκεψης http://synedrio.weebly.com/ Τζωρτζάκης Ιωάννης, Σχολικός Σύμβουλος (johntzortzakis@gmail.com , 00306972289845) Με την παρούσα Προκήρυξη προσκαλούνται Εκπαιδευτικοί της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης από τη Δυτική Κρήτη να συμμετάσχουν στη Συνδιάσκεψη με την ιδιότητα του Προσκεκλημένου Συνομιλητή. Η συμμετοχή είναι προαιρετική, εφόσον οι Εκπαιδευτικοί δεν έχουν μαθήματα και έχουν κανονίσει τις υποχρεώσεις τους. Δηλώσεις συμμετοχής Προσκεκλημένων Ομιλητών και Συνομιλητών της Συνδιάσκεψης και Δηλώσεις διαμονής στη Μαθητική Εστία Ανωγείων (περιορισμένος αριθμός, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας) στον ιστότοπο: http://goo.gl/1rF4ke Ηράκλειο 24 Νοεμβρίου 2014 Με τιμή

Κλινάκης Απόστολος, Περιφερειακός Διευθυντής Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτη ς

5


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

Οι χώροι της Συνδιάσκεψης  

ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΩΓΕΙΩΝ

Η Συνδιάσκεψη συνοικοδομήθηκε με την υποστήριξη των διοργανωτών, των μελών της Οργανωτικής και Επιστημονικής Επιτροπής, όλων των Συνέδρων, της τοπικής κοινωνίας

6


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

Προσκεκλημένοι Ομιλητές 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19.

20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34.

Αλατσάκης Γεώργιος, Μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας του ΚΠΕ Ανωγείων Αλυσαβάκη Κική, Καθηγήτρια στο 2ο ΓΕΛ Χανίων Αρναουτάκης Σταύρος, Περιφερειάρχης Κρήτης Βλαχοκυριάκου Φωτεινή, Γραμματεία Περιφερειακής Διεύθυνσης Α&Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Βρέντζος Βαγγέλης, Μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας του ΚΠΕ Ανωγείων Γρινιεζάκης Μακάριος, Αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Θρόνου Καθηγητής της Πατριαρχικής Ακαδημίας Κρήτης και της Θεολογικής Σχολής Εσθονίας. Δρ. Ιατρικής. Δαρμαράκης Μιχάλης, Καθηγητής στο Εσπερινό ΓΕΛ Πλατανιά Δημητρούλια Αγγελική, Καθηγήτρια στο ΕΠΑΛ Καντάνου Δουγαλής Βασίλης, Διευθυντής του ΙΥΜ/ΙΤΕ (εκ μέρους του ΔΣ του ΙΤΕ) Δρακάκη Μαρία, Σχολική Σύμβουλος Α/θμιας Εκπαίδευσης νομού Ηρακλείου Ευστρατίου Μαρία Αδαμαντία, Επίκουρη Καθηγήτρια Σχολής Περιβάλλοντος Πανεπιστημίου Αιγαίου Ιωακειμίδου Αικατερίνη, Διευθύντρια Αρσακείου Λυκείου Θεσσαλονίκης, Εταίρος του Ευρωπαϊκού Προγράμματος EPNoSL Καλαθάκη Μαρία, Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Φυσικών Επιστημών Δυτικής Κρήτης Καλαϊτζιδάκη Μαριάννα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος Πανεπιστημίου Κρήτης Καλομοίρη Αγάπη, Μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας του ΚΠΕ Ανωγείων Κασιμάτη Αικατερίνη, Επίκουρη Καθηγήτρια Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής & Τεχνολογίας (ΑΣΠΑΙΤΕ) Κατσαρός Ιωάννης, Σχολικός Σύμβουλος Α/θμιας Εκπαίδευσης Νίκαιας - Ρέντη Αττικής Κεφαλογιάννη Ζαχαρένια, Υπεύθυνη του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) Ανωγείων Κική-Παπαδάκη Κατερίνα, Επικεφαλής της Ερευνητικής Ομάδας Εκπαιδευτικής Έρευνας & Αξιολόγησης του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας –ΙΥΜ/ΙΤΕ, Συντονίστρια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος European Policy Network on School Leadership (EPNoSL) Κλινάκης Απόστολος, Περιφερειακός Διευθυντής Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Κόζυβα Πασχαλίνα, Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Φυσικών Επιστημών νομών Καρδίτσας & Τρικάλων Κόλλιας Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου Κοντογεωργίου Ασημίνα, Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Φυσικών Επιστημών νομού Λάρισας Κριτσωτάκης Εμμανουήλ, Προϊστάμενος Επιστημονικής & Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης Λαμπρυνιάδης Ελπιδοφόρος, Μητροπολίτης Προύσης, Ηγούμενος Θεολογικής Σχολής Χάλκης Μαραγκάκης Μανούσος, Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης νομού Χανίων Μαυρουδέα Ελένη, Καθηγήτρια Αγγλικών στο 3ο Λύκειο Καλαμάτας Μηλαθιανάκη Μαριλένα, Δασκάλα στο Δημοτικό Σχολείο Κουνάβων Μπαγάκης Γεώργιος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Πελοπονήσου Μπαρρής Κυριάκος, Πρόεδρος του Συνδέσμου Διευθυντών Μέσης Εκπαίδευσης Κύπρου Μπούντα Ελένη, Σχολική Σύμβουλος Α/θμιας Εκπαίδευσης Ντρουμπογιάννη Αλεξάνδρα, Καθηγήτρια στο Γυμνάσιο Ατσιπόπουλου Παντελάκη Ελευθερία, Καθηγήτρια στο Λύκειο Αρχανών Παπαδάκη-Κίκη Αικατερίνη, Επικεφαλής της Ερευνητικής Ομάδας Εκπαιδευτικής Έρευνας & Αξιολόγησης του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας-ΙΤΕ/FORTH, Συντονίστρια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος EPNoSL

7


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο 35. Παπαστεφανάκη Άννα, Καθηγήτρια στο Λύκειο Μελεσών 36. Περάκη Βασιλική, ε.τ. Σύμβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, Υπεύθυνη Σύνταξης ΑΠΣ Βιολογίας Λυκείου στο πλαίσιο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής –ΙΕΠ 37. Περικλειδάκης Γεώργιος, Προϊστάμενος Επιστημονικής & Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Α/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης 38. Σημανδηράκης Παναγιώτης, Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας, δια βίου μάθησης & Απασχόλησης Περιφέρειας Κρήτης 39. Στριλιγκάς Γεώργιος, Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων Κρήτης 40. Ταξάκης Ανδρέας, Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης νομού Ρεθύμνου 41. Τζωρτζάκης Ιωάννης, Σχολικός Σύμβουλος Μηχανικών Κρήτης 42. Τσίγκρης Μιλτιάδης, Υπεύθυνος Εργαστηριακού Κέντρου Φυσικών Επιστημών Ρεθύμνου 43. Χατζηκοντή Όλγα, Σχολική Σύμβουλος Καθηγητών Φυσικών Επιστημών νομού Αχαΐας 44. Χατζόπουλος Παύλος, Συνεργαζόμενος Ερευνητής ΙΥΜ/ΙΤΕ

8


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2014 ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ (Αίθουσα Ορφανουδάκη) ΤΕΛΕΤΗ ΕΝΑΡΞΗΣ

ΥΠΟΔΟΧΗ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΩΝ 15:30-16:00 Εγγραφές και Γνωριμία των Συμμετεχόντων

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ:

Περικλειδάκης Γεώργιος, Καλαθάκη Μαρία ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΔΙΟΡΓΑΝΩΤΩΝ

16:00-16:45

Καλωσόρισμα-Χαιρετισμοί από τους Διοργανωτές

- Δουγαλής Βασίλης, Διευθυντής του ΙΥΜ/ΙΤΕ (εκ μέρους του ΔΣ του ΙΤΕ) - Κική-Παπαδάκη Κατερίνα, Επικεφαλής της Ερευνητικής Ομάδας Εκπαιδευτικής Έρευνας & Αξιολόγησης του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας –ΙΥΜ/ΙΤΕ, Συντονίστρια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος European Policy Network on School Leadership (EPNoSL) - Λαμπρυνιάδης Ελπιδοφόρος, Ηγούμενος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης (μέσω SKYPE) - Κλινάκης Απόστολος, Περιφερειακός Διευθυντής Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης - Μπαρρής Κυριάκος, Πρόεδρος του Συνδέσμου Διευθυντών Μέσης Εκπαίδευσης Κύπρου - Περικλειδάκης Γεώργιος, Προϊστάμενος Επιστημονικής & Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Α/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης - Μαραγκάκης Μανούσος, Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης Χανίων - Ταξάκης Ανδρέας, Διευθυντής Β/θμιας Εκπαίδευσης Ρεθύμνου ΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑΣ - Αρναουτάκης Σταύρος, Περιφερειάρχης Κρήτης

9


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2014 ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ (Αίθουσα Ορφανουδάκη) ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ 1 ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ:

Κριτσωτάκης Εμμανουήλ, Κική-Παπαδάκη Κατερίνα

16:45-17:10

Γρινιεζάκης Μακάριος: “ Το ήθος του Οικουμενικού Πατριαρχείου: Το ήθος που αναδεικνύει το ανθρώπινο πρόσωπο ” Κόλλιας Ανδρέας & Χατζόπουλος Παύλος, “Σύντομη Παρουσίαση του Δικτύου EPNoSL” Ιωακειμίδου Αικατερίνη, “Συνδεδεμένοι στην Επιτυχία” Διάλειμμα Μπαγάκης Γιώργος, “Μαθήματα από τη συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνή προγράμματα εκπαιδευτικής ηγεσίας, αυτοαξιολόγησης σχολείου και επαγγελματικής ανάπτυξης εκπαιδευτικών. Κρίσιμα στοιχεία για την αναζήτηση εθνικής πολιτικής” Κασιμάτη Αικατερίνη, “Δεξιότητες του Εκπαιδευτικού του 21ου αιώνα και Αξίες της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη” Ανδρουλάκης Γιώργος, “Εργαλεία λήψης αποφάσεων για εκπαιδευτικούς σκοπούς” Συζήτηση Αναχώρηση για Ανώγεια Δείπνο

17:10-17:35 17:35-18:00 18:00-18:15 18:15-18:40

18:40-19:05 19.05-19:15 19:15-19:45 19:50 21.30

10


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2014 Πρωί ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΩΓΕΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ 2 ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ: Κλινάκης Απόστολος, Περάκη Βασιλική 09:00-11:00

Στρογγυλά Τραπέζια με θέματα: α. Το προφίλ του σχολικού ηγέτη β. Η συμβολή του

σχολικού ηγέτη στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών της σχολικής μονάδας γ. Διαμοίραση ηγεσίας μέσα από τις σχολικές συνεργασίες Συντονίζουν οι α. Μπαγάκης Γεώργιος, β. Κασιμάτη Αικατερίνη, γ. Κριτσωτάκης Εμμανουήλ

11:00-11:30

Διάλειμμα

11:30-12:00

Παρουσιάσεις στρογγυλών τραπεζιών και συζήτηση σε Ολομέλεια. Πορίσματα

Συντονιστής Κόλλιας

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ: Μπούντα Ελένη, Μπαρρής Κυριάκος 12:00-12:30

Συνάντηση των συμμετεχόντων με την κα. Βασιλική Παυλίδου, Επίκουρη

Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης, βραβευμένη με το Ελληνικό Βραβείο 2014 L'ORÉAL UNESCO για τις Γυναίκες στην Επιστήμη στον κλάδο των Φυσικών Επιστημών 12.30-12.45 Κατσαρός Ιωάννης, Ομιλία με θέμα «Κουλτούρα της περιοχής ευθύνης μας-αξιακές προτεραιότητες» 12.45-13.00 Στριλιγκάς Γεώργιος, Ομιλία με θέμα “Η σχολική θρησκευτική εκπαίδευση ως δίλημμα ηγεσίας” 13.00-13.15 Μηλαθιανάκη Μεριλένα, Εισήγηση με θέμα «Εκπαιδευτικά Προγράμαμτα στο Μουσείο Ν Καζαντζάκη» 13.15-13.30 Βλαχοκυριάκου Φωτεινή & Παντελάκη Ελευθερία «"Μην καταδέχεσαι να ρωτάς θα νικήσουμε; θα νικηθούμε; πολέμα"(Ασκητική): ένα ψηφιακό μονοπάτι στο Μουσείο Ν. Καζαντζάκη» 13.30-14.30 Καλαθάκη Μ, Παπαστεφανάκη Α, Παντελάκη Ε «....Με Ευθύνη και Χρέος...”: Θεατρικό Αναλόγιο βασισμένο στο έργο του Ν Καζαντζάκη 14.30-15.30 Γεύμα στη Μαθητική Εστία των Ανωγείων προσφορά του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων

11


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12 Δεκεμβρίου 2014 Απόγευμα στο ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΩΓΕΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ 3 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΕΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΟΙΚΟΔΕΣΠΟΤΗΣ: Κλινάκης Απόστολος, Περιφερειακός Διευθυντής Α/θμιας & Β/θμιας Εκπαίδευσης Κρήτης ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ: Καλαϊτζιδάκη Μαριάννα, Κοντογεωργίου Ασημίνα 16.00-16.30 Κεφαλογιάννη Ζαχαρένια, Ομιλία με θέμα “Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Περιβαλλοντική Ηθική: μια συμβολή στην διαγενεακή αλληλεγγύη" 16.30-16.45 Αλυσαβάκη Κική, Εισήγηση με θέμα «Τα προστατευόμενα Ελληνικά μνημεία της UNESCO» 16.45-17.00 Μαυρουδέα Ελένη, Ομιλία με θέμα “Η αυλή του σχολείου μας, τόπος διδασκαλίας των αξιών της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη” 16.45-18.00 Κόζυβα Πασχαλίνα, Βιωματικό Εργαστήριο με θέμα “Αναζητώντας τον Ιδανικό Καθηγητή με τα 6 σκεπτόμενα καπέλα του De Bono” 18.00-18.30 Κέρασμα από τον Οικοδεσπότη ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ: Ευστρατίου Μαρία Αδαμαντία, Κεφαλογιάννη Ζαχαρένια 18.30-18.45 Μπούντα Ελένη, Ομιλία με θέμα «Κλειστότητα και Ανοικτότητα των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών» 18.45-19.00 Περάκη Βασιλική, Εισήγηση με θέμα «Βιοηθική στο Πλαίσιο Διδασκαλίας της Βιολογίας» 19.00-19.15 Χατζηκοντή Όλγα, Εισήγηση με θέμα «Βιοηθικά Ερωτήματα» 19.15-19.45 Καλαϊτζιδάκη Μαριάννα, Βιωματικό Εργαστήριο με θέμα «Βιοηθικό Δίλημμα: μελέτη περίπτωσης» 20.00-20.15 Τζωρτζάκης Ιωάννης, Εισήγηση με θέμα «Project και καινοτομίες - Τι ψάχνουμε και παιδευόμαστε τόσο;» 20.15-20.45 Κριτσωτάκης Εμμανουήλ & Περικλειδάκης Γεώργιος Βιωματικό Εργαστήριο με θέμα «Παιχνίδι Επικοινωνίας» 20.45-21.00 Συζήτηση, Σύνοψη των συμπερασμάτων 21.00 Δείπνο σε Παραδοσιακή Ταβέρνα στα Ανώγεια προσφορά του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Έρευνας-Πρόγραμμα EPNoSL

12


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

ΣΑΒΒΑΤΟ 13 Δεκεμβρίου 2014 Πρωί στο ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΝΙΔΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ 4 ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ: ΑΡΕΤΗ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ» ΟΙΚΟΔΕΣΠΟΙΝΑ: Κεφαλογιάννη Ζαχαρένια, Υπεύθυνη του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ: Δρακάκη Μαρία, Σοφοκλέους Ελένη 09.30-13.30 ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΕΔΙΟΥ Α. Κεφαλογιάννη Ζαχαρένια «Σχεδιάζοντας Εκπαιδευτικά προγράμματα για το περιβάλλον και την αειφορία στο ΚΠΕ Ανωγείων» Β. Βρέντζος Βαγγέλης, Καλομοίρη Αγάπη, Αλατσάκης Γιώργος «Παιχνίδια Γνωριμίας και Ενδυνάμωσης Ομάδας στα προγράμματα του ΚΠΕ" Γ. Βρέντζος Βαγγέλης, Καλομοίρη Αγάπη, Αλατσάκης Γιώργος, Κεφαλογιάννη Ζαχαρένια «Βιωματικές δραστηριότητες από τα προγράμματα του ΚΠΕ Ανωγείων” 13.30-14.00 Ευστρατίου Διαμαντή, Εργαστηριακή Άσκηση Πεδίου με θέμα «Μαθήματα απ’ τη Φύση: η Ηγεσία στον κόσμο των φυτών (τα οποία τρώμε)… δραστηριότητα πεδίου» 14.00-15.00 Γεύμα στη Μαθητική Εστία Ανωγείων προσφορά του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων

13


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

ΣΑΒΒΑΤΟ 13 Δεκεμβρίου 2014 Απόγευμα στο ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΩΓΕΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ 5 ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΣΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ ΑΛΛΑΖΕΙ ΟΙΚΟΔΕΣΠΟΤΗΣ: Αρναουτάκης Σταύρος, Περιφερειάρχης Κρήτης ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ: Κόζυβα Πασχαλίνα, Κατσαρός Ιωάννης 17.00-17.15 Δημητρούλια Α & Δαρμαράκης Μ, Εισήγηση με θέμα «Καλλιεργώντας QR Codes: Η καινοτομία στην υπηρεσία του Κοινωνικού Αειφόρου Σχολείου» 17.15-17.30 Ντρουμπογιάννη Αλεξάνδρα, Ομιλία με θέμα «Η ηγεσία ταιριάζει στις γυναίκες: νέα πρότυπα, άλλα στερότυπα» 17.30-18.00 Τσίγκρης Μιλτιάδης ««Όποιος ελευθέρα συλλογάται, συλλογάται καλά» Βελεστινλής-Οι Φυσικές Επιστήμες και ο Ελευθέρα Συλλογιζόμενος Πολίτης»

Ρήγας

18.00-18.30 Κέρασμα από τον Οικοδεσπότη. Προετοιμασία για τα Βιωματικά Εργαστήρια που θα ακολουθήσουν

ΠΡΟΕΔΡΕΙΟ: Χατζηκοντή Όλγα, Κασιμάτη Αικατερίνη 18.30-19.00 Δρακάκη Μαρία, Βιωματικό Εργαστήριο με θέμα «Διαχρονικές αξίες στην Εκπαίδευση σε ενα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη: βιωματικό εργαστήριο με το μοντέλο Perkins» 19.00-20.00 Κοντογεωργίου Ασημίνα, Βιωματικό Εργαστήριο με θέμα «Βιώνω τις αλλαγές στο σχολείο του σήμερα» 20.00-20.30 Μπαρρής Κυριάκος, Ομιλία με θέμα «Αυτά που έφυγαν, αυτά που δεν ήλθαν, αυτά που περιμένω να έλθουν…: αναστοχασμός ενός Εκπαιδευτικού που συνταξιοδοτείται» 20.30-21.00 Συζήτηση Αναστοχασμού πάνω στη Συνδιάσκεψη. Προτάσεις συνέχειας και εξέλιξης των συνεργασιών Συντονίζουν Σημανδηράκης Παναγιώτης, Καλαθάκη Μαρία 21.00 ΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΛΗΞΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗΣ από τον Περιφερειάρχη Κρήτης Αρναουτάκη Σταύρο, «Με το βλέμμα στο μέλλον….» 21.30 Πολυπολιτισμικό Γεύμα σε ταβέρνα των Ανωγείων με θέμα «Γεύσεις και Μυρωδιές του τόπου μας-Ο οικογενειακός μας πολιτισμός» από τους Διοργανωτές και τους φιλοξενούμενους Προσκεκλημένους Ομιλητές και Συνομιλητές. ΛΗΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗΣ

14


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

15


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

15


Πρακτικά Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

16


ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ - ΒΑΣΣΕΣ (Χρονολογία ένταξης 1986) Ο φημισμένος ναός αφιερωμένος στον θεό της ίασης και του ήλιου, χτίσθηκε στα μέσα του 5ου αιώνα στα απόκρημνα βουνά της Αρκαδίας. Ο ναός, με το παλαιότερο Κορινθιακό κιονόκρανο, που έχει βρεθεί ποτέ, συνδυάζει τον Αρχαϊκό ρυθμό με την ρώμη του Δωρικού, με ορισμένα τολμηρά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ (Χρονολογία ένταξης 1987) Απεικονίζοντας τους πολιτισμούς, τους μύθους και τις θρησκείες, οι οποίες άνθισαν στην Ελλάδα για μια περίοδο μεγαλύτερη των χιλίων ετών, η Ακρόπολη περιλαμβάνει τέσσερα από τα σπουδαιότερα αριστουργήματα της κλασσικής Ελληνικής περιόδου, τον Παρθενώνα, τα Προπύλαια, το Ερέχθειο και τον ναό της Αθηνάς Νίκης, τα οποία μπορούν να θεωρηθούν σύμβολα της ιδέας της παγκόσμιας κληρονομιάς. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΔΕΛΦΩΝ (Χρονολογία ένταξης 1987) Το Πανελλήνιο Ιερό των Δελφών, όπου δινόταν ο χρησμός του Απόλλωνα. Eθεωρείτο ο «ομφαλός της γης». Προσαρμοσμένος αρμονικά στο εξαίσιο τοπίο και εμποτισμένος με ιερή σημασία, ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών ήταν τον 6ο π.Χ. αιώνα θρησκευτικό κέντρο και σύμβολο ενότητας του αρχαίου κόσμου. ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ

(Χρονολογία ένταξης 1988)

Σε μια μικρή κοιλάδα της Πελοποννήσου ο αρχαιολογικός χώρος της Επιδαύρου εκτείνεται σε διαφορετικά επίπεδα. Η λατρεία του Ασκληπιού ξεκίνησε εκεί για πρώτη φορά τον 6ο π.Χ. αιώνα, αλλά τα κύρια μνημεία, ειδικότερα το Θέατρο το οποίο θεωρείται ως ένα από τα πιο αμιγή αριστουργήματα της Ελληνικής αρχιτεκτονικής χρονολογούνται από τον 4ο αιώνα. Ο ευρύς αρχαιολογικός χώρος συνιστά φόρο τιμής στις ιαματικές λατρείες της Ελληνικής και Ρωμαϊκής περιόδου με ναούς και νοσοκομειακά κτίρια αφιερωμένα στους θεούς τους. ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ - ΑΘΩΣ

(Χρονολογία ένταξης 1988)

Ορθόδοξο πνευματικό κέντρο από το 1054, το Όρος Άθως απολαμβάνει καθεστώς αυτονομίας από την εποχή του Βυζαντίου. Το «Άγιο Όρος», έχει επίσης αναγνωρισθεί ως τοπίο καλλιτεχνικής αξίας. Η διαρρύθμιση των μοναστηριών (σύνολο 20, στα οποία κατοικούν περίπου 1400 μοναχούς) έχει επηρεάσει μονές πολύ μακρινές (όπως αυτές της Ρωσίας) και η σχολή αγιογραφίας τους έχει επηρεάσει σημαντικά την ιστορία της ορθόδοξης τέχνης. ΜΕΤΕΩΡΑ

(Χρονολογία ένταξης 1988)

Σε μια δυσπρόσιτη περιοχή των Μετεώρων, στις κορυφές απόκρημνων βράχων, μοναχοί εγκατέστησαν «τους στύλους του ουρανού», όπως τους αποκαλούσαν, τα ιερά μοναστήρια τους από τον 11ο αιώνα ως σήμερα. Την περίοδο αναβίωσης του ερημιτισμού κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες τον 15ο αιώνα μ.Χ., χτίστηκαν 24 μοναστήρια. Οι τοιχογραφίες των μοναστηριών χρονολογούνται από τον 16ο αιώνα.


ΠΑΛΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ (Χρονολογία ένταξης 1988) * Ροτόντα Ναός της Αχειροποιήτου

Ναός Αγίου Δημητρίου

Μονή Λατόμου

Ναός Αγίας Σοφίας

Παναγία των Χαλκέων

Ναός Αγίου Παντελεήμων

Ναός Αγίων Αποστόλων

Ναός Αγίου Ορφανού

Ναός Αγίας Αικατερίνης

Ναός του Παντοκράτορα Σωτήρα Χριστού

Μονή Βλατάδων

Ναός του Προφήτη Ηλία

Βυζαντινά Λουτρά

Τείχη της Θεσσαλονίκης

Νικολάου

Η Θεσσαλονίκη, η δεύτερη σημαντικότερη πόλη της Ελλάδος, ιδρύθηκε το 315 και αποτέλεσε ένα από τα πρώτα κέντρα εξάπλωσης του Χριστιανισμού. Μεταξύ των χριστιανικών της μνημείων συγκαταλέγονται προχριστιανικοί ναοί και τρίκλιτες βασιλικές εκκλησίες. Χτίσθηκαν από τον 4ο έως τον 15ο αιώνα και συνιστούν μία διαχρονική τυπολογική σειρά, η οποία επηρέασε σημαντικά τον Βυζαντινό κόσμο. Τα μωσαϊκά της Ροτόντας, του Αγίου Δημητρίου και του Αγίου Δαυίδ συγκαταλέγονται μεταξύ των σπουδαιότερων αριστουργημάτων της πρώιμης χριστιανικής τέχνης. ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ

(Χρονολογία ένταξης 1988)

Το Τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ κατείχε την Ρόδο από το 1309 έως το 1523 και μετέτρεψε την πόλη σε προπύργιο. Με το Παλάτι των Μεγάλων Αρχόντων, το Νοσοκομείο και τον δρόμο των Ιπποτών, η Άνω Πόλη αποτελεί ένα από τα πιο όμορφα αστικά κέντρα της Γοτθικής περιόδου. Στην Κάτω Πόλη, η Γοτθική αρχιτεκτονική συνυπάρχει αρμονικά με τα τζαμιά, τα δημόσια λουτρά και με άλλα κτίρια της Οθωμανικής περιόδου. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ (Χρονολογία ένταξης 1989) Ο αρχαιολογικός χώρος της Ολυμπίας, σε μια κοιλάδα της Πελοποννήσου, κατοικείται από την προϊστορική περίοδο. Τον 10ο αιώνα π.Χ. η Ολυμπία έγινε το κέντρο λατρείας του Δία. Το μνημείο της Άλτης - το ιερό των θεών - συγκεντρώνει σημαντικά αριστουργήματα του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Εκτός από τους ναούς, υπάρχουν και τα υπολείμματα όλων των αθλητικών εγκαταστάσεων που δημιουργήθηκαν για τους Ολυμπιακούς Αγώνες και οι οποίοι διοργανώνονταν στην Ολυμπία, από το 776 π.Χ., κάθε τέσσερα χρόνια. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΜΥΣΤΡΑ (Χρονολογία ένταξης 1989) Το θαύμα του Μοριά. Aνεγέρθη ως φρούριο το 1249 από τον Βασιλιά της Αχαΐας Γουλιέλμο. Επανακτήθηκε από τους Βυζαντινούς και αργότερα κατακτήθηκε από τους Τούρκους και τους Βενετούς. Η πόλη εγκαταλείφθηκε το 1832 αφήνοντας συναρπαστικά μεσαιωνικά ερείπια να στέκουν μέσα σε μία εξαιρετικής ομορφιάς τοποθεσία.


ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΔΗΛΟΥ

(Χρονολογία ένταξης 1990)

Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, ο Απόλλωνας γεννήθηκε σε αυτό το μικρό νησί των Κυκλάδων. Τα ιερό του Απόλλωνα προσέλκυε προσκυνητές απ΄ όλη την Ελλάδα και η Δήλος ήταν ένα ακμάζον εμπορικό λιμάνι. Το νησί φέρει επιρροές από τους διαδοχικούς πολιτισμούς του «Αιγιακού» κόσμου, από την 3η χιλιετηρίδα π.Χ. έως την παλαιοχριστιανική εποχή. Ο αρχαιολογικός χώρος είναι εξαιρετικά εκτεταμένος και πλούσιος και αποδίδει την εικόνα ενός σπουδαίου κοσμοπολίτικου μεσογειακού λιμανιού. ΜΟΝΗ ΔΑΦΝΙΟΥ, ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΛΟΥΚΑ ΚΑΙ ΝΕΑ ΜΟΝΗ ΧΙΟΥ (Χρονολογία ένταξης 1990) Παρά τη σημαντική γεωγραφική τους απόσταση (το πρώτο στην Αττική, το δεύτερο στην Φωκίδα και το τρίτο στο Αιγαίο) αυτά τα τρία μοναστήρια ανήκουν στην ίδια τυπολογική σειρά. Οι εκκλησίες έχουν κτισθεί με μεγάλο θόλο που στηρίζεται με μικρές αψίδες δημιουργώντας έναν οκταγωνικό χώρο. Τον 11ο και 12ο αιώνα οι εκκλησίες είχαν ποικίλο διάκοσμο, ψηφιδωτά και μωσαϊκά σε χρυσό φόντο, όλα χαρακτηριστικά της «δεύτερης Βυζαντινής Περιόδου». ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΡΑΙΟΥ ΣΑΜΟΥ (Χρονολογία ένταξης 1992) Από την 3 χιλιετηρίδα π.Χ. πολλοί πολιτισμοί έχουν κατοικήσει σε αυτό το μικρό νησί του Αιγαίου κοντά στην Μικρά Ασία. Τα ερείπια του Πυθαγόρειου, ενός αρχαίου οχυρωμένου λιμανιού με ελληνικά και ρωμαϊκά μνημεία και ένα εντυπωσιακό υδραγωγείο, καθώς και το Ηραίο, ο ναός της Ήρας της Σάμου, είναι ακόμα επισκέψιμα. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ (ΒΕΡΓΙΝΑ) (Χρονολογία ένταξης 1996) Η πόλη Αιγαί, η πρώτη πρωτεύουσα του Βασιλείου της αρχαίας Μακεδονίας, ανακαλύφθηκε τον 19 αιώνα κοντά στην Βεργίνα στην Βόρεια Ελλάδα. Τα πιο σημαντικά μνημεία είναι το Παλάτι, διακοσμημένο με μωσαϊκά και τοιχογραφίες και ο χώρος ταφής, μερικά εκ των οποίων χρονολογούνται από τον 11ο αιώνα π.Χ. Ένας από τους βασιλικούς τάφους στην Μεγάλη Τύμβο, αναγνωρίστηκε ως ο τάφος του Φιλίππου του Β’ ο οποίος κατέκτησε όλες τις ελληνικές πόλεις-κράτη, χαράσσοντας τον δρόμο για τον γιο του Αλέξανδρο και την εξάπλωση του Ελληνιστικού κόσμου. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΜΥΚΗΝΩΝ ΚΑΙ ΤΙ΄ΡΥΝΘΑΣ (Χρονολογία ένταξης 1999) Οι αρχαιολογικοί χώροι των Μυκηνών και της Τίρυνθας αποτελούν τα επιβλητικά μνημεία των δύο μεγαλύτερων πόλεων του Μυκηναϊκού πολιτισμού, ο οποίος κυριάρχησε στην ανατολική Μεσόγειο από τον 15ο έως τον 12ο αιώνα π.Χ. και διαδραμάτισε ζωτικό ρόλο στην ανάπτυξη του κλασσικού ελληνικού πολιτισμού. Αυτές οι δύο πόλεις συνδέονται με τα Ομηρικά έπη, Ιλιάδα και Οδύσσεια, τα οποία επηρέασαν την ευρωπαϊκή τέχνη και λογοτεχνία για περισσότερες από 3 χιλιετίες.


ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ (ΧΩΡΑ), ΜΕ ΤΗ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΤΜΟ (Χρονολογία ένταξης 1999) Η Πάτμος, στα Δωδεκάνησα, φημίζεται ως το νησί όπου ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος έγραψε το Ευαγγέλιο και την Αποκάλυψη. Ένα μοναστήρι αφιερωμένο στον «αγαπημένο μαθητή του Ιησού» ανακαλύφθηκε στο νησί στα τέλη του 10ου αιώνα. Από τότε είναι τόπος προσκυνήματος και σταθμός της ελληνορθόδοξης μάθησης. Το μοναστηριακό συγκρότημα κυριαρχεί στο νησί. Ο παλιός οικισμός της Χώρας, ο οποίος συνδέεται με αυτό, περιλαμβάνει θρησκευτικά και λαϊκά κτίρια. ΠΑΛΑΙΑ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

(Χρονολογία ένταξης 2007)

Η Παλαιά Πόλη της Κέρκυρας με τα δύο φρούριά της, το παλαιό και το νέο, και με ίχνη πολλαπλών επιρροών, βρίσκεται στην είσοδο της Αδριατικής Θάλασσας και κατοικείται από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Λόγω της στρατηγικής θέσης της η Κέρκυρα εξελίχθηκε σε σημαντικό λιμάνι που προστάτευε το νησί από τις αλλεπάλληλες πολιορκίες. Η Παλαιά Πόλη της Κέρκυρας θεωρείται μία από τις σημαντικότερες οχυρωμένες πόλεις της Μεσογείου.


“Μην καταδέχεσαι να ρωτάς θα νικήσουμε; θα νικηθούμε; πολέμα” ένα ψηφιακό μονοπάτι στο Μουσείο Ν. Καζαντζάκη Βλαχοκυριάκου Φωτεινή Εκπαιδευτικός ΠΕ17.04 Msc Ηλεκτρονική Μάθηση

Παντελάκη Ελευθερία Εκπαιδευτικός ΠΕ 02 Γενικό Λύκειο Αρχανών

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 /12/2014 Ανώγεια & Ηράκλειο


«Η ευτυχία απάνω στη γης είναι κομμένη στο μπόι του ανθρώπου. Δεν είναι σπάνιο πουλί να το κυνηγούμε πότε στον ουρανό, πότε στο μυαλό μας. Η ευτυχία είναι ένα κατοικίδιο πουλί στην αυλή μας».

«ο κόσμος είναι πιο μεγάλος από την Ελλάδα , ο πόνος του κόσμου είναι πιο μεγάλος από τον εδικό μας, κι η λαχτάρα της λεφτεριάς δεν είναι προνόμιο του Κρητικού μονάχα, είναι αγώνας αιώνιος του ανθρώπου …..η ελευθερία, αυτή μονάχα μπορεί να φέρει στον άνθρωπο το ανώτατο αγαθό , την ειρήνη»


Ο λόγος του Ν. Καζαντζάκη

Πότε ακούσαμε για πρώτη φορά τα λόγια του Ν.Καζαντζάκη;

Τι σημαίνουν για τον καθένα από εμάς;

Σε ποιες στιγμές της ζωής μας (προσωπικής, κοινωνικής, επαγγελματικής) αναζητήσαμε καταφύγιο και στήριξη σε αυτά τα λόγια;

Τι μπορεί να σημαίνουν αυτά τα λόγια για ένα έφηβο μαθητή/τρια;

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 /12/2014 Ανώγεια & Ηράκλειο


Εκπαιδευτική δράση

Με ένα «κλικ» στον Καζαντζάκη «η εμπειρία η οποία έχει συζητηθεί και με αυτό τον τρόπο έχει αναστοχασθεί ονομάζεται βίωμα» Η.Ματσαγγούρας Ηράκλειο, 2014

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 /12/2014 Ανώγεια & Ηράκλειο


Με ένα «κλικ» στον Καζαντζάκη

Μουσείο Ν.Καζαντζάκη Σχολείο

Σχολείο Καθημερινότητα μαθητή

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 /12/2014 Ανώγεια & Ηράκλειο


Με ένα «κλικ» στον Καζαντζάκη

Σχολείο

Ομαδική / ατομική εργασία

Μελέτη κειμένων Ν. Καζαντζάκη, σύνδεση με μαθήματα . Νεοελληνική Λογοτεχνία και Νεοελληνική Γλώσσα Γυμνασίου -Λυκείου

Επιλογή από το μαθητή μιας φράσης, λίγων λέξεων.

Ανάδειξη μιας βασικής αξίας (π.χ. αξιοπρέπεια ευθύνη, ειρήνη , δικαιοσύνη, ισότητα, ελευθερία κ.α.)

Συζήτηση και ανάλυση κειμένου

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη», 11-13 /12/2014 Ανώγεια & Ηράκλειο


Με ένα «κλικ» στον Καζαντζάκη ◉

Γιατί ΑΞΙΕΣ:

«Οι αξίες είναι τόσο ισχυρές ώστε έχουν κυρίαρχη επίδραση στη ζωή μας, καθοδηγούν τις πράξεις μας και τις σκέψεις μας»

Σχολείο

Bennett-1984

«…Σκοπός των Γυμνασίων είναι να βοηθούν τους μαθητές α) Να διευρύνουν το σύστημα αξιών τους, ώστε να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά τους σύμφωνα με τις επιταγές του, β) Να ελέγχουν και να κατευθύνουν το συναισθηματικό τους κόσμο σε στόχους δημιουργικούς και πράξεις ανθρωπιστικές…» Νόμος 1566/1985


Με ένα «κλικ» στον Καζαντζάκη Τι θέλουμε να κάνει ο μαθητής: Σχολείο

«Από το κλικ του μυαλού στο κλικ της φωτογραφικής μηχανής» ◉ Να βρει ένα παράδειγμα από τη ζωή του, στο οποίο η φράση του Καζαντζάκη να «δένει» και ◉ Να το φωτογραφίσει με το κινητό ◉ Σε ένα σύντομο κείμενο να περιγράψει πως αντιλαμβάνεται, εισπράττει και τελικά βιώνει τη φράση του συγγραφέα με βάση τις φωτογραφίες του.


Οι μαθητές μας

Τα παιδιά στη γειτονιά μου


Οι μαθητές μας ◉ Έως το 2020, το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού άνω των έξι ετών θα διαθέτει κινητό τηλέφωνο, ενώ οι συνδρομές «έξυπνων» κινητών τηλεφώνων (smartphones) αναμένεται να ξεπεράσουν τα 6,1 δισεκατομμύρια Πηγή:έκθεση «Mobility Report» της εταιρείας τηλεπικοινωνιών Ericsson, www.alfavita.gr

◉ To 75% εφήβων έχουν κινητό Πηγή:εφημερίδα Καθημερινή


Μουσείο Ν.Καζαντζάκη

◉ Επίσκεψη στο Μουσείο Καζαντζάκη ◉ Λήψη φωτογραφιών με ένα κλικ στο κινητό

Απλές φωτογραφίες Πλατφόρμα Επικοινωνίας

Πανοραμικές

Internet Φωτογραφίες Ήχος Μουσική Τηλέφωνο


Με ένα «κλικ» στον Καζαντζάκη

Σχολείο

Δημιουργία Virtual Tour - Εικονική περιήγηση (Ελεύθερα διαθέσιμα λογισμικά)

Τοποθέτηση hot spots στο virtual tour (ή σε ένα προκατασκευασμένο) για να παρουσιάσουν τα δικά τους «κλικ» στον Καζαντζάκη

Τελική παρουσίαση – συζήτηση στην τάξη

here


Σχολείο

Δημιουργία παρουσίασης - powerpoint

Χρήση υπερσυνδέσμων μεταξύ των φωτογραφιών από το μουσείο και των δικών τους «κλικ» στον Καζαντζάκη

Τελική παρουσίαση – συζήτηση στην τάξη


Ευχαριστούμε …… ◉ κ. Μαρία Καλαθάκη, Σχολική Σύμβουλο Φυσικών Επιστημών Δυτικής Κρήτης ◉ κ. Γιάννη Τζωρτζάκη, Σχολικό Σύμβουλο Μηχανικών ◉ Μουσείο Καζαντζάκη Φωτεινή & Ελευθερία


«Ο ιδανικός δάσκαλος είναι εκείνος που γίνεται γέφυρα για να περάσει αντίπερα ο μαθητής του. Και όταν πια του διευκολύνει το πέρασμα, αφήνεται χαρούμενος να γκρεμιστεί, ενθαρρύνοντας το μαθητή του να φτιάξει τις δικές του γέφυρες» [Ν Καζαντζάκης, Ιδεογραφήματα – Η Νέα Παιδαγωγική, στο Αναφορά στον Γκρέκο].


“Συνδεδεμένοι στην επιτυχία” Έντεκα χρόνια στη διεύθυνση του Αρσακείου Λυκείου Θεσσαλονίκης δεν είναι λίγα. Αντιθέτως είναι αρκετά, για να διαμορφώσει κανείς σαφή εικόνα για τη θέση αυτή. Ευθύνες, υποχρεώσεις, συγκρούσεις, υποχωρήσεις, χαρές, απογοητεύσεις, εντάσεις, ματαιώσεις, εκπλήξεις, νίκες, ήττες, πρωτιές, τα πάντα έχουν συμβεί και είναι πιθανό έως βέβαιο ότι θα ξανασυμβούν. Άραγε χωράει εδώ ο διδακτισμός της ιστορίας; Μπορεί η καθημερινή πρακτική να οδηγήσει στη διατύπωση αρχών ή ακόμα και κανόνων για τη σωστή διοίκηση; Ποια είναι η ορθή διαχείριση, ποιες είναι οι καλές πρακτικές που κάνουν πράξη το σύγχρονο σχολείο; Η αναζήτηση αιτίων, η αιτιοκρατία και η τελεολογία εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό: απαντούν στο γιατί των αποφάσεων που ο Διευθυντής του σχολείου καλείται να λάβει και λαμβάνει καθημερινά. Η διαχείριση κρίσεων, η συνεννόηση με διαφορετικούς ανθρώπους, ο προγραμματισμός, ο έλεγχος, όλα περνούν από τα χέρια του Διευθυντή. Οφείλει να είναι πάντοτε ενημερωμένος για την ισχύουσα νομοθεσία, να διεκπεραιώνει εγκαίρως κάθε υπηρεσιακό έγγραφο, να παρακολουθεί τις υποχρεώσεις του σχολείου, να μεριμνά για την υποδομή και τον τεχνικό εξοπλισμό, αλλά πάνω από όλα και πριν από όλα οφείλει να επικοινωνεί. Χωρίς κανένα προσδιορισμό στο ρήμα, απλώς να ασκεί στην εντέλεια, άψογα, την τέχνη της επικοινωνίας. Γιατί μόνος του δεν μπορεί να καταφέρει τίποτα: είναι ηγέτης στο βαθμό που τον δέχεται και τον ακολουθεί η ομάδα του, εν προκειμένω ο Σύλλογος Διδασκόντων. Μπορεί οι συνιστώσες της εκπαιδευτικής διαδικασίας να είναι περισσότερες και να περιλαμβάνουν και τους γονείς, τους μαθητές, τους συνεργάτες, το τεχνικό προσωπικό, προϊσταμένους, υφισταμένους, κ.λπ., αλλά η δύναμη του διευθυντή, η πραγματική ισχύς του είναι η ομάδα του: είτε τον ακολουθεί και θριαμβεύουν είτε διαφορετικά, τα αποτελέσματα είναι από πενιχρά έως ανύπαρκτα. «Εις κοίρανος», ένας ο αρχηγός. Αλλά όχι μόνος. Η απόφαση και η ευθύνη από κοινού. Η πιο σημαντική καινοτομία που θα μπορούσε να ευδοκιμήσει στη διοίκηση σχολικής μονάδος είναι η άμεση δημοκρατία, όπως υπήρξε κάποτε η μία και μοναδική δημοκρατία του Περικλή. Μαζί αποφασίζουμε και μαζί εφαρμόζουμε τις κοινές αποφάσεις. Και δεν νομίζω ότι υπάρχει συνάδελφος που θα αρνηθεί την αξία της ευθύνης, όπως ακριβώς κανείς δεν αμφισβητεί την αξία της ισηγορίας και της ισονομίας στη λειτουργία του Συλλόγου Διδασκόντων. Γιατί αν αφήσουμε την γλωσσολογία να … μιλήσει, η “ευθύνη” είναι το ίσιωμα, η διόρθωση του στραβού, η αποσαφήνιση και η αποκατάσταση του δικαίου. Τόσο απλά και τόσο εύκολα! Ή μήπως όχι; Το ζητούμενο για τη συμμετοχή όλων στην επιτυχία είναι η ελεύθερη βούληση. Με τη θέλησή του κάθε μέλος του Συλλόγου συναποφασίζει και συμπράττει στην υλοποίηση των αποφάσεων. Κάθε καθηγητής θέλει και γίνεται ενεργό μέλος της εκπαιδευτικής κοινότητας, ώστε οι νέες ιδέες και οι ρηξικέλευθες λύσεις να τον βρίσκουν πάντοτε έτοιμο και δυνατό. Μπορεί το καινούργιο να λέγεται ΤΠΕ και να ανοίγει νέους ορίζοντες επιμόρφωσης και τεχνολογικής προόδου, μπορεί η πρόκληση να έρχεται από μια διαφορετική μεθοδολογία, την ομαδοσυνεργατική, μπορεί οι δεξιότητες των ίδιων των μαθητών στον ψηφιακό εγγραμματισμό να γεννούν υποψίες υστέρησης ημών από τη νέα γενιά και να πυροδοτούν εξελίξεις ταχύτατες στην προσωπική αυτοβελτίωση κάθε διδάσκοντα, όπως και να λέγεται η 1


νέα εποχή οφείλουμε να την αναγνωρίσουμε και να επανατοποθετήσουμε το ρόλο μας και την αξία μας ως παιδαγωγών μέσα σε αυτήν. Παραμένουμε συνδεδεμένοι ως μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας σημαίνει πρωτίστως ότι παραμένουμε πολιτικά ενωμένοι στον ίδιο σκοπό. Δίνουμε τον καλύτερο εαυτό μας την ώρα του μαθήματος, γιατί δίνουμε αξία σε κάθε λεπτό της διδακτικής ώρας. Σεβόμαστε τις παιδαγωγικές ανάγκες των μαθητών μας, γιατί η δική μας συμπεριφορά λειτουργεί ως πρότυπο και επηρεάζει τη διαμόρφωση του κώδικα αξιών που θα ακολουθήσουν στη ζωή τους. Φροντίζουμε ώστε η ποιότητα να είναι η μόνη επιλογή σε κάθε λόγο και σε κάθε έργο που καταθέτουμε καθημερινά, γιατί μόνο η ποιότητα σφραγίζει την πραγματική αξία και αντιστέκεται σε κάθε κρίση και σε κάθε κριτική. Και όλα αυτά τα προσφέρουμε γιατί τα πιστεύουμε και γιατί τα επιλέγουμε ελεύθερα και συνειδητά. Αλλιώς τι νόημα έχουν και οι μεταρρυθμίσεις και οι καινοτομίες και οι κάθε μορφής και προέλευσης αλλαγές; Ωστόσο η ορθολογική ανάλυση της συμμετοχής στη διοίκηση της σχολικής μονάδος δεν είναι εξαιρετικά αισιόδοξη, για τρεις τουλάχιστον λόγους που κάθε manager θα επιθυμούσε να αποκλείσει από το προσωπικό του “επιχειρείν”: «δεν θέλω, δεν ξέρω, δεν μπορώ». Οι λέξεις αυτές , ή μάλλον η απουσία τους, θα μπορούσαν να είναι η πεμπτουσία του management. Για τον Διευθυντή του σχολείου, που είναι στέλεχος της διοίκησης και φέρει την ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία του σχολείου, το άκουσμά τους δεν είναι και τόσο σπάνιο. Στην πορεία των ετών, στην καθημερινή τριβή με τα προβλήματα, στον αγώνα να υπερβούμε τις αντιξοότητες και να επινοήσουμε λύσεις, τα έχουμε ακούσει και τα έχουμε αντιμετωπίσει όλα: και την αδυναμία και την αδιαφορία και την άρνηση. Και τι κάνουμε; Πώς αντιδρούμε στην περίπτωση αυτή; Υπάρχουν επιλογές ή η λύση είναι μονόδρομος; Προσθέστε τώρα τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των Αρσακείων σχολείων (ιδιωτικά, ισότιμα με τα Δημόσια) και μια παράδοση 180 περίπου ετών, δηλαδή την ιστορία της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, ισόχρονη σχεδόν με την ιστορική πορεία του Νέου Ελληνικού Κράτους. Λάβετε υπ΄ όψιν τον ανταγωνισμό με τα άλλα σχολεία, το νέο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον και τις συνθήκες που διαρκώς μεταβάλλονται. Κυρίως “συναισθανθείτε” ερχόμενοι για λίγο στη θέση του “άλλου”, και νιώστε την αγωνία του ηγέτη, που χωρίς να παραγνωρίζει την ιεράρχηση αξιών και συμφερόντων, σέβεται τον αντίπαλο και χαράσσει πολιτική, στα όρια που θέτει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, σταθερά, υπομονετικά και υπερήφανα. Και αν αντέξετε το βάρος της επιλογής, θα διαπιστώσετε ότι η λήψη απόφασης στο πλαίσιο της σχολικής ηγεσίας στηρίζεται σε μία και μόνο αρχή: την αγάπη. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή ίσως αποδώσει κατά περίπτωση και οπωσδήποτε βραχυπρόθεσμα. Η επιβίωση σε βάθος χρόνου, η μακροημέρευση, η πραγματική ευημερία δεν έχει κανένα άλλο έρεισμα παρά μόνο την υπομονή, την ψυχική ευγένεια, την αναγνώριση της ανθρώπινης αδυναμίας και την αγάπη για τον άνθρωπο: τον συνεργάτη, τον γονέα, τον μαθητή. Αυτά είναι άλλωστε κατά το Σύνταγμα τα θεμέλια των σύγχρονων δημοκρατικών κρατών. Το ελληνικό Σύνταγμα ορίζει στο άρθρο 2: «ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας». Και πώς γίνεται πράξη η συνταγματική επιταγή στο σχολείο; Γιατί η κοινωνία, που σέβεται τον εαυτό της και κήδεται 2


για την ασφάλεια και την πρόοδο της ίδιας και των μελών της, αναθέτει στον δάσκαλο την καλλιέργεια της αρετής στα νεαρά μέλη της; Διότι τον εμπιστεύεται: εκτιμά τις αρχές του, σέβεται τον κόπο του και αφήνει στα χέρια του και στη συνείδησή του τα «παιδευτά» στοιχεία του ανθρώπου, δηλαδή την αρετή, τη σωφροσύνη και την ανδρεία. Και διότι περιμένει αποτελέσματα, δηλαδή προσδοκά κοινωνική πρόοδο με ελευθερία και δικαιοσύνη μέσα από την αυταπάρνηση και την αυτοθυσία των εκπαιδευτικών της. Ποια είναι λοιπόν η θέση του διευθυντή στον αγώνα αυτό; Πώς ορίζεται ο ρόλος του ως ηγέτη; Σε πρόσφατη έρευνα του ΜΙΤ με θέμα την «χαρτογράφηση της ιστορικής και πολιτιστικής προόδου» (http://pantheon.media.mit.edu/treemap/country_exports/GR/all/4000/2010/H15/pantheon) ο πλέον αναγνωρισμένος πολιτικός δεν είναι ο Περικλής. Αυτός έρχεται δεύτερος, ενώ την πρώτη θέση καταλαμβάνει ο Λεωνίδας, ο βασιλιάς της Σπάρτης, διότι κατάφερε να ενώσει όλους τους συμμάχους (Σπαρτιάτες, Θεσπιείς, Φωκείς, Θηβαίους, περίοικους και μέλη της Πελοποννησιακής Συμμαχίας) και να τους κάνει να συνεργαστούν εφαρμόζοντας απλές και αποτελεσματικές μεθόδους. Αυτό είναι το καίριο καθήκον του ηγέτη: ενώνει, συνεργάζεται, και δεν το βάζει κάτω ποτέ, δεν απελπίζεται και δεν υποχωρεί, συνεχίζει να πολεμά και να οδηγεί διατηρώντας ακμαίο το ηθικό της ομάδας του. Και η ομάδα του συνεχίζει να παλεύει και να τιμά τις αρχές που τους ενώνουν αφοσιωμένη στον ηγέτη της. Ο ηγέτης δίνει το όραμα, όχι στα λόγια αλλά στην πράξη. Δεν περιμένει τα γεγονότα, για να αντιδράσει και να ελιχθεί. Διαμορφώνει την πραγματικότητα με την πλέον παραδοσιακή και αποτελεσματική μέθοδο, επιβεβαιωμένη σε όλα τα επίπεδα της οργάνωσης, ατομικό, οικογενειακό, επαγγελματικό: με τη δουλειά του. Χτίζει σταθερές σχέσεις με τους εταίρους του σε πλαίσιο εμπιστοσύνης και αμοιβαιότητας και εμπλουτίζει το κοινό έργο με τις γνώσεις και τις ικανότητες όλων, γιατί το όλον, όπως λέει ο Αριστοτέλης, είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών. Ισορροπεί όλες τις τάσεις και αποδεικνύει εμπράκτως ότι τα άτομα αποδίδουν καλύτερα ως μέλη μιας ομάδας παρά όταν δρουν μεμονωμένα. Σε τελική ανάλυση, και εφόσον το ζητούμενο είναι η καινοτομία και η ανακάλυψη νέων μεθόδων αποτελεσματικής ηγεσίας, ο διευθυντής του σχολείου γίνεται πραγματικά επαναστατικός και επιτυχημένος καθώς συνεργάζεται ο ίδιος και κάνει και το Σύλλογο Διδασκόντων να συνεργάζεται, στηρίζει τα δίκτυα επικοινωνίας και πολλαπλασιάζει το ατομικό ταλέντο καθενός διευρύνοντας τη δημιουργικότητά του και επηρεάζοντας σημαντικά τη συνολική απόδοση της ομάδας.

3


«....Με Ευθύνη και Χρέος...”: Θεατρικό Αναλόγιο βασισμένο στο έργο του Ν Καζαντζάκη Καλαθάκη Μ1., Παπαστεφανάκη Α2., Παντελάκη Ε.3 1Σχολική

Σύμβουλος Καθηγητών Φυσικών Επιστημών Δυτικής Κρήτης, kalathakimaria.edu@gmail.com 2Καθηγήτρια στο Λύκειο Μελεσών Κρήτης annapapastefanaki@gmail.com 3Καθηγήτρια στο Λύκειο Αρχανών, elangpantelaki34@gmail.com

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σύμφωνα με τη Χάρτα της Γης (Earth Charter, 2000), χρειαζόμαστε επειγόντως ένα κοινό όραμα των βασικών αξιών για να αποτελέσουν τη βάση της ηθικής του νέου κόσμου που αναδύεται. Η ηθική, και μάλιστα η περιβαλλοντική ηθική, σε μια παιδαγωγική αναζήτηση της αειφόρου σχολικής ηγεσίας με αξιοπρέπεια και ευθύνη στα σχολεία της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης, αναζήτησε στο έργο του Ν Καζαντζάκη θέματα, ευθύνης, χρέους, καθήκοντος, αρετής και αξιοπρέπειας, θέματα με τα οποία καταπιάστηκαν οι συμμετέχοντες τις τρεις μέρες της Συνδιάσκεψης. Μέσα από το Θεατρικό Αναλόγιο, με ευχάριστη διάθεση και σοβαρό σκηνικό προβληματισμό, οι συμμετέχοντες, μέσα από τις εικόνες που δημιουργούσαν τα κείμενα, μέσα από συμβολισμούς και αλληγορίες, βοηθήθηκαν στη συνειδητοποίηση του κοινωνικού γίγνεσθαι της εποχής του Ν Καζαντζάκη, στην ψυχική και πνευματική ανάταση που ωθούν οι δεύτερες και τρίτες σκέψεις στα ακούσματα των αναγνώσεων των αποσπασμάτων, στη συνειδητοποίηση της Ευθύνης που έχει ο καθένας μας που δεν κυβερνά πια μονάχα τη μικρή ασήμαντη ύπαρξή του. Είναι μια ζαριά όπου για μια στιγμή παίζεται η μοίρα του σογιού του. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκή Ένωση, 2000) αναφέρεται στην Αξιοπρέπεια, την Ελευθερία, την Ισότητα, την Αλληλεγγύη και τη Δικαιοσύνη, αξίες που πρέπει να διέπουν τους ευρωπαίους πολίτες. Βασικός σκοπός της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη είναι να δημιουργήσει Ενεργούς Πολίτες. Η Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία είναι πολιτική και ο πολιτικός εγγραμματισμός αποτελεί βασικό της πυρήνα, που αναπτύσσεται πάνω σε πέντε βασικούς άξονες προβληματισμού. Οι άξονες αυτοί είναι οι πόροι και παραγωγή, η κατανομή και ανακατανομή, η εξουσία και λήψη αποφάσεων, η κοινωνική οργάνωση, η κουλτούρα και η ιδεολογία (Φλογαΐτη, 2006). Ο αγώνας των εκπαιδευτικών, όλων των κοινωνιών είναι συνεχής για την πρόοδο και την εξασφάλιση της ειρήνης, της ποιότητας της ζωής. Αυτό τον αγώνα ο Καζαντζάκης περιέγραψε πολλές φορές στα βιβλία του. Που πάμε; Μη ρωτάς! Ανέβαινε, κατέβαινε. Δεν υπάρχει αρχή, δεν υπάρχει τέλος. Υπάρχει η τωρινή τούτη στιγμή, γιομάτη πίκρα, γιομάτη γλύκα, και τη χαίρουμαι όλη… Η φυγή δεν είναι νίκη, τ’ όνειρο είναι τεμπελιά! Μόνο το έργο μπορεί να χορτάσει την ψυχή και να σώσει τον κόσμο (Ασκητική). Πρέπει να χτυπούμε, να χτυπούμε τη μοίρα μας, ως ν' ανοίξουμε πόρτα, να γλιτώσουμε! …Δε ζυγιάζω, δε μετρώ, δε βολεύομαι! Ακολουθώ το βαθύ μου χτυποκάρδι (Αναφορά στον Γκρέκο). Γι αυτόν τον παληκαρίσιο αγώνα, ο τότε Υπουργός Παιδείας Γεροκωστόπουλος, ετοποθέτησε το Ν Καζαντζάκη στους αθανάτους της ποιήσεως, στον επικήδειο λόγο του για τον Ν Καζαντζάκη. Είχε πει πως «το ποιητικό ιδεώδες του, χάριν του οποίου ουδέποτε εδέχθη να συνθηκολογήσει, το υπηρέτησε με ασκητισμό πρωτοφανή, με εμμονή και πείσμα…


Ύμνησε την κρητική παλικαριά και την προέβαλε διεθνώς ως πρότυπο γενναιότητας και αρετής». Η ηθική, και μάλιστα η περιβαλλοντική ηθική, σε μια παιδαγωγική αναζήτηση της αειφόρου σχολικής ηγεσίας με αξιοπρέπεια και ευθύνη στα σχολεία της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης, αναζήτησε στο έργο του Ν Καζαντζάκη τα βασικά συστατικά της δικαιοσύνης, το σεβασμό στα στοιχειώδη ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες τα οποία συμβάλουν σε μια επαρκή αντίληψη της ηθικής συμπεριφοράς, η οποία επιζητείται, απαιτείται και τίθεται υπό συζήτηση πολύ συχνά πλέον στα σχολεία (Βιρβιδάκης, 2009). Οι αξίες που διδάσκονται στα σχολεία μέσα από όλα τα διδακτικά αντικείμενα συγκλίνουν στην αξιοπρέπεια και το χρέος του ανθρώπου απέναντι στις τωρινές και μελλοντικές γενιές και ιδίως στα χρόνια αυτά της κρίσης που βιώνουμε παγκοσμίως. «Είναι υποχρέωση κάθε ανθρώπου, να επιστρέφει στον κόσμο τουλάχιστον το ισότιμο αυτού που του έχει αφαιρέσει» (Αϊνστάιν). Ο Ν Καζαντζάκης, ένας άνθρωπος με πάθος για τον άνθρωπο, αρνητής και οχτρός του άδικου κατά τον Αλέκο Ανδρικάκη (2007), στην ομιλία του κατά την παραλαβή του Παγκόσμιου Βραβείου Ειρήνης στη Βιέννη το 1956 είπε πως οι Κινέζοι έχουν μια κατάρα που φαινομενικά είναι παράξενη: «Την κατάρα μου νάχεις και να γεννηθείς σε μιαν ενδιαφέρουσα εποχή». Γεννηθήκαμε σε μιαν ενδιαφέρουσα εποχή. Ένας κόσμος τρεκλίζει να πέσει, ένας άλλος ανυψώνεται. Οι μορφές της καταστροφής και της ανοικοδόμησης ρέουν γύρα μας αναρίθμητες. Να γιατί η ευθύνη του ανθρώπου σήμερα είναι μεγάλη, ξέρει τώρα πια πως κάθε του πράξη μπορεί νάχει αντίκτυπο στην ανθρώπινη μοίρα ξέρει πως οι άνθρωποι, όλοι οι άνθρωποι, άσπροι, μαύροι, είναι ένα στην άκρα του κόσμου, ένας να πεινάει, εμείς φταίμε. Δεν μπορούμε νάμαστε λεύτεροι αν ένας στην άκρα του κόσμου παραμένει ακόμα σκλάβος. Το 2009 είχε χαρακτηριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως ‘Έτος Δημιουργικότητας και Καινοτομίας με στόχο να προωθηθούν παντού η δημιουργικότητα και η καινοτομία, στρατηγικοί στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2020. Καινοτόμες εκπαιδευτικές τεχνικές, μεθοδολογίες και στρατηγικές εμφανίζονται όλο και συχνότερα στα σχολικά εκπαιδευτικά προγράμματα και στα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών. Οι εκπαιδευτικοί μετέχουν σε επιμορφώσεις ώστε να μπορούν με αποτελεσματικότερο τρόπο να μεταφέρουν τη νέα γνώση στους όλο και πιο απαιτητικούς μαθητές τους. Τα προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων δομούνται σε τρία επίπεδα, στο γνωστικό με τη θεωρητική κατάρτιση των υποκειμένων, στο επίπεδο της ανάπτυξης των δεξιοτήτων με την πρακτική άσκηση και στο επίπεδο της αλλαγής στάσεων, αξιών, νοοτροπιών με το συνδυασμό διαφόρων μεθόδων και πρακτικών (Καψάλης & Παπασταμάτης, 2000). Μέσα στις ομάδες, οι ρόλοι εκπαιδευτών και εκπαιδευομένων εναλλάσσονται. Καθένας καταθέτει προσωπική εμπειρία, βιώματα και ψυχή στην ανάπτυξη των θεμάτων που πραγματεύεται κάθε φορά η ομάδα. Μια τέτοια καινοτόμος διδακτική τεχνική, το Θεατρικό Αναλόγιο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της Συνδιάσκεψης Εκπαιδευτικών με θέμα «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Αξιοπρέπεια και Ευθύνη» που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 2014 στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ανωγείων. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Στο θέατρο, όπως και στη διδασκαλία, αναπτύσσεται μια ιδιάζουσα επικοινωνιακή σχέση μεταξύ των ηθοποιών στη σκηνή και των θεατών στην πλατεία, του καθηγητή και των μαθητών του, εξαιτίας της οποίας ο παιδευτικός ρόλος του, ταυτόχρονα με τον κοινωνικό και ψυχαγωγικό, αναδείχνεται σε πρωταρχικό. Η ανάληψη του ρόλου και η δημιουργία ευθύνης απέναντι στην αντιμετώπισή του, ανάγει τον «ήρωα» που υποδύεται ο μαθητής-ηθοποιός σε πρότυπο συμπεριφοράς, που ξεφεύγει από τη διάσταση του θεατρικού και νοηματοδοτεί το πραγματικό, παρεμβαίνοντας διορθωτικά στην αντικειμενική πραγματικότητα αυτού που τον ενσαρκώνει (Schaeffer 1975, στο Γραμματάς, 2007). Η θεατρική εκπαιδευτική διαδικασία


γίνεται ακόμα πιο σημαντική αφού η παραγωγή πρωτότυπου κειμένου, με τη συλλογική συμμετοχή της ομάδας, ενισχύει και εμπλουτίζει το περιεχόμενο και τους διδακτικούς στόχους της διδακτικής παρέμβασης (Παπαδόπουλος 2007). Το Θεατρικό Αναλόγιο πρόκειται για μορφή σκηνικής απόδοσης λογοτεχνικών και θεατρικών κειμένων αλλά και άλλου περιεχομένου, συνενώνοντας στοιχεία λογοτεχνικότητας και θεατρικότητας, σε μια ιδιάζουσα συνθήκη, που κινείται στο μεταίχμιο της έντεχνης λεκτικής και της περιστασιακής επικοινωνίας (ΠΙ, 2000; Γραμματάς, 2008). Χωρίς να είναι θεατρική παράσταση, έχει μεγάλη δόση θεατρικότητας δίνοντας προβάδισμα στο λόγο (Πολύμερου, 2003). Μπορεί να αξιοποιηθεί στην τάξη, στο πλαίσιο αφιερώματος σε συγκεκριμένους συγγραφείς, στη μελέτη και κατανόηση ειδικά επιλεγμένων κειμένων ή να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο θέμα μελέτης. Τα κείμενα που επιλέχτηκαν για να αναγνωστούν στο Θεατρικό Αναλόγιο με τίτλο «....Με Ευθύνη και Χρέος...” βασισμένο στο έργο του Ν Καζαντζάκη στόχευσαν να συγκεντρώσουν και να νηματοδοτήσουν όλο τον αγώνα των εκπαιδευτικών για την πρόοδο της κοινωνίας, της ανθρωπότητας. Το Αναλόγιο είχε διάρκεια μιας ώρας. Πριν την παρουσίαση του θεατρικού αναλογίου, είχε προηγηθεί η ανάλυση και κατανόηση των επιλεγμένων κειμένων, η επιλογή των αποσπασμάτων που έλαβαν ορισμένοι συμμετέχοντες, ενώ άλλοι ήλθαν πρώτη φορά με τα αποσπάσματα που ανάγνωσαν την ώρα πραγματοποίησης του Θεατρικού Αναλογίου. Για την πληρέστερη κατανόηση των κειμένων, είχαν αποσταλεί διάφορα κείμενα, παρουσιάσεις Power Point, Videos, μουσικά αποσπάσματα από πριν στα μαιλς των συμμετεχόντων, τα οποία τους προϊδέαζαν για το επρόκειτο να ακολουθήσει, για το περιεχόμενο και τους στόχους της διαδικασίας που θα ακολουθούσε. Η έκφραση των συμμετεχόντων στη θεατρική πράξη γίνεται, μέσα από τα κείμενα, με τρόπο ευχάριστο και καλλιτεχνικό (Πολύμερου, 2003). Όπως και στην απαγγελία, η έμφαση δίνεται στην εκφορά του λόγου, αλλά είναι σημαντικό και το στήσιμο του σώματος για τη σωματική εκφραστικότητα (ΠΙ, 2000). Περίπου 40 εκπαιδευτικοί, σε μια μεγάλη σκάλα. Διάβασαν ισάριθμα αποσπάσματα από το έργο του Ν Καζαντζάκη (Ομάδα Α) και μελετητών του έργου του Ν Καζαντζάκη (Ομάδα Β). Δημιουργήσαμε υποβλητική ατμόσφαιρα μέσα από ήχους αυτοσχέδιων μουσικών οργάνων, απλών στην κατασκευή, με αρμονικά ακούσματα που ακολουθούσαν τους βιολογικούς, ήχους, τους ήχους της ανθρώπινης καρδιάς. Με μουσικά όργανα κατασκευασμένα από φυσικά υλικά, όπως το καλάμι της βροχής και το ξυλόφωνο, παίζοντας με συγκεκριμένο ρυθμό, χαλαρώσαμε και μεταφερθήκαμε στην άλλη πραγματικότητα. Υποβληθήκαμε σε μια διαδικασία εσωτερίκευσης, να νιώσουμε τα μηνύματα αυτών που διαβάζαμε με άλλο τρόπο. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ Τα αποσπάσματα από το έργο του Ν Καζαντζάκη τα οποία διαβάστηκαν στο Θεατρικό Αναλόγιο αναφερόταν σε θέματα, ευθύνης, χρέους, καθήκοντος, αρετής και αξιοπρέπειας, θέματα με τα οποία καταπιάστηκαν οι συμμετέχοντες τις τρεις μέρες της Συνδιάσκεψης. «Όταν αξιώνεις ευθύνες από τους άλλους, πρέπει ν' αποδέχεσαι τις δικές σου» (Σόλωνας). «Δεν υπάρχει στιγμή χωρίς κάποιο καθήκον» (Κικέρων). «Η εμμονή στο καθήκον αποτελεί την επίτευξη της τελειότητας του ανθρώπου» (Κομφούκιος). «Η μεγαλύτερη ευτυχία είναι η εκπλήρωση του καθήκοντος» (Σοφοκλής). «Είναι καλύτερα, και μάλιστα είναι καθήκον μας, να απορρίπτουμε ό,τι βρίσκεται κοντά και μας επηρεάζει, προκειμένου να υπερασπίσουμε την αλήθεια, ιδιαίτερα εμείς που είμαστε φιλόσοφοι ή εραστές της σοφίας. Διότι, αν και τα δύο είναι πολύτιμα, έχουμε καθήκον να τιμούμε την αλήθεια, περισσότερο κι από τους φίλους μας» (Αριστοτέλης). «Να είσαι δίκαιος είναι καθήκον, να είσαι αγαθός είναι αρετή» (Ουγκώ). «Η αξιοπρέπεια είναι αβρά και ευπρεπής υπερηφάνεια» (Αριστοτέλης), «είναι ευγένεια» (Σωκράτης).


Παρακάτω σταχυολογούνται ορισμένα ρητά του Ν. Καζαντζάκη που ακούστηκαν στο Αναλόγιο: Να αγαπάς την ευθύνη. Να λες: εγώ, εγώ μοναχός μου έχω χρέος να σώσω τον κόσμο. Κι αν δε σωθεί εγώ θα φταίω. Έχεις ευθύνη. Δεν κυβερνάς πια μονάχα τη μικρή ασήμαντη ύπαρξή σου. Είσαι μια ζαριά όπου για μια στιγμή παίζεται η μοίρα του σογιού σου Να πεθαίνεις κάθε μέρα. Να γεννιέσαι κάθε μέρα. Ν' αρνιέσαι ό,τι έχεις κάθε μέρα. Να 'σαι ανήσυχος, αφχαρίστητος, απροσάρμοστος πάντα. Όταν μια συνήθεια καταντήσει βολική, να τη συντρίβεις. Η μεγαλύτερη αμαρτία είναι η ευχαρίστηση. Νίκησε το στερνό, τον πιο μεγάλο πειρασμό, την ελπίδα. Τούτο είναι το τρίτο χρέος. Η ανώτατη αρετή δεν είναι νά' σαι ελεύτερος, παρά να μάχεσαι για ελευτερία. Πειθαρχία, να η ανώτατη αρετή. Για ένα ήμουν σε όλη μου τη ζωή βέβαιος : πως ένας δρόμος, ένας μονάχα οδηγάει στο Θεό, ο ανήφορος. Ποτέ ο κατήφορος, ποτέ ο δρόμος ο στρωτός, ο ανήφορος μονάχα. Δεν έχουμε παρά μια μονάχα στιγμή στη διάθεσή μας. Ας κάνουμε τη στιγμή αυτή αιωνιότητα. Άλλη αθανασία δεν υπάρχει. Χαρά στο νέο που θαρρεί πως έχει χρέος να ξαναδημιουργήσει τον κόσμο, να τον κάμει πιο σύμφωνο με την αρετή και τη δικαιοσύνη, πιο σύμφωνο με την καρδιά του, αλίμονο σε όποιον αρχίζει τη ζωή του χωρίς παραφροσύνη. Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου! Να σπας τα σύνορα! Ν'αρνιέσαι ό,τι θωρούν τα μάτια σου. Να πεθαίνεις και να λες: Θάνατος δεν υπάρχει! Η καρδιά του ανθρώπου είναι ένα κουβάρι κάμπιες - φύσηξε, Χριστέ μου, να γίνουν πεταλούδες! Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα, με ευχάριστη διάθεση και σοβαρό σκηνικό προβληματισμό, οι συμμετέχοντες, μέσα από τις εικόνες που δημιουργούσαν τα κείμενα, μέσα από συμβολισμούς και αλληγορίες, βοηθήθηκαν στη συνειδητοποίηση του κοινωνικού γίγνεσθαι της εποχής του Ν Καζαντζάκη, στην ψυχική και πνευματική ανάταση που ωθούν οι δεύτερες και τρίτες σκέψεις στα ακούσματα των αναγνώσεων των αποσπασμάτων. Από το ίδιο κείμενο μπορεί να προκύψουν τόσες διαφορετικές μορφές σκηνικής επένδυσης του κειμένου ή έμπνευσης της σκηνής όσοι και οι σκηνοθέτες που καταπιάνονται μαζί του. Είναι το μεταίχμιο του θεάτρου μεταξύ κειμενικής και σκηνικής κατάστασης, πριν από το στάδιο δηλαδή κατά το οποίο το κείμενο αποκτά έναν χωρικό σκελετό και στη συνέχεια ντύνει ή ντύνεται τεχνικά, ιδεολογικά και εικαστικά στη σκηνή, ανάλογα με την πρόθεση και την αντίληψη του εκάστοτε σκηνοθέτη (Νικάκη, 2008). ΕΠΙΛΟΓΟΣ Σύμφωνα με τη Χάρτα της Γης (Earth Charter, 2000), χρειαζόμαστε επειγόντως ένα κοινό όραμα των βασικών αξιών για να αποτελέσουν τη βάση της ηθικής του νέου κόσμου που αναδύεται. «Αν ο καθένας μας έκανε όπως μπορούσε το καλό, δεν θα υπήρχαν στον κόσμο δυστυχισμένοι» (Γρηγόριος Ε). Στο µήνυµα που απηύθυνε ο Νίκος Καζαντζάκης στις 18 Ιουλίου 1946 από το BBC στο Λονδίνο προς τους διανοούµενους όλου του κόσµου, το οποίο δηµοσιεύτηκε στο περιοδικό “Life and Letters”, Λονδίνο, αριθ. 109, Σεπτέµβριος 1946 (Ανεμογιάννης, 2000) είπε πως η στιγµή, που περνάει τώρα η ανθρωπότητα, είναι κρίσιµη κι ο κόσµος πια αποτελεί ένα τόσο ενιαίο οργανισµό, που δε µπορεί ένας λαός να σωθεί, αν δε σωθούν όλοι κι αν ένας λαός χαθεί, µπορεί να παρασύρει στο χαµό κι όλους τους άλλους. Πέρασε για πάντα η εποχή, που ένας λαός µπορούσε ν’ αποµονωθεί και να σωθεί ή να χαθεί µονάχος. Γι’ αυτό, µιλώντας στους ανθρώπους της ράτσας σου σήµερα, νιώθεις πως µιλάς σε όλες τις ανθρώπινες ράτσες µαζί… Όλοι αόριστα νιώθουµε πως κάποιος κίντυνος µεγάλος


απειλεί το σηµερινό πολιτισµό. Να δούµε τον κίντυνο τούτον κατάµατα, χωρίς τρόµο, αυτός είναι ο µοναδικός δρόµος να τον νικήσουµε. Είναι πλέον κατανοητό πως η Εκπαίδευση, το τμήμα της κοινωνικής ζωής που βρίσκεται μπροστά και καθοδηγεί όλα τα υπόλοιπα, έχει και την πιο μεγάλη ανάγκη προώθησης της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, για το μέλλον της Ευρώπης και του πλανήτη. Χρειάζεται τέχνη και μαεστρία για να μεταφερθεί η γνώση και η εμπειρία από τον ένα εκπαιδευτικό στον άλλο, αλλά πιο δύσκολα από τους εκπαιδευτικούς στα παιδιά. Ο ιδανικός δάσκαλος είναι εκείνος που γίνεται γέφυρα για να περάσει αντίπερα ο μαθητής του. Και όταν πια του διευκολύνει το πέρασμα, αφήνεται χαρούμενος να γκρεμιστεί, ενθαρρύνοντας το μαθητή του να φτιάξει τις δικές του γέφυρες (Αναφορά στον Γκρέκο). Σε μια επιστολή του προς τη Γαλάτια Καζαντζάκη έγραφε Θ’ αρχίσω να εχτελώ ένα παλιό μου σχέδιο: να γράψω μια σειρά βιβλία για τα παιδιά της ερχόμενης κοινωνίας. Πρέπει να μαστε έτοιμοι… τους τελευταίους μήνες το μυαλό μου πήρε μια σίγουρη αποφασιστική διέφθυνση: από τις μυστικές, γόνιμες θεωρίες όπου ως τώρα η ψυχή μου χότραινε, βλέπω καθαρότατα την εποχή μου τώρα και το χρέος μου. Η καταστροφή, η καταστροφή, η καταστροφή! Όλη αυτή η σημερινή αθλιότητα και ατιμία πρέπει να πέσει…. Αν σε κανένα μέρος του κόσμου με άφηναν, το πρώτο έργο που θα άρχιζα θάτανε να ιδρύσω ένα σκολιό… Να τους μάθω γιατί πρέπει να γίνουν καλοί δάσκαλοι, καλοί επιστήμονες, καλοί και γόνιμοι πατέρες. Να τους μάθω πως πρέπει να διαβάζουν ένα ποίημα, πως πρέπει να θωρούν τα’ άστρα, τα ζώα, τους ανθρώπους, τις ιδέες. Αν το σκολιό κατορθώσει να συνηθίσει τα παιδιά ν’ αγαπούν την αλήθεια, την ομορφιά, την ηθική, τότε η κοινωνία και το έθνος προοδεύουν και μεγαλύνονται. Το σκολιό είναι η ρίζα κάθε Καλού και κάθε Κακού. Στα χέρια του δασκάλου βρίσκεται το μέλλον της Φυλής. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Earth Charter (2000) Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα http://www.earthcharter.org, ανασύρθηκε στις 090308 Ανδρικάκης Α. (2007). 50 χρόνια από τότε που ο Καζαντζάκης σταμάτησε να γράφει, στο Επετειακό Αφιέρωμα «Νίκος Καζαντζάκης 50 χρόνια από το θάνατό του» της εφημερίδας ΠΑΤΡΙΣ φύλλο της 26/10/2007 Βιρβιδάκης Σ., Καρασμάνης Β., Τουρνά Χ. (2009). Αρχές Φιλοσοφίας, Β τάξη Γενικού Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση, Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, Αθήνα Γεροκωστόπουλος Γ. (1957). Επικήδειος λόγος του Γεροκωστόπουλου Υπουργού Παιδείας στην Κηδεία του Ν Καζαντζάκη, στο Επετειακό Αφιέρωμα «Νίκος Καζαντζάκης 50 χρόνια από το θάνατό του» της εφημερίδας ΠΑΤΡΙΣ φύλλο 26/10/2007 Ευρωπαϊκή Ένωση (2000) Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ISSN 12485381, μετάφραση στα ελληνικά ISBN284400-361-3, εκτύπωση Imprimerie Nationale, Νίκαια Γαλλίας Καψάλης Αχιλ. & Παπασταμάτης Αδαμ., (2000) Εκπαίδευση Ενηλίκων, τεύχος Β, Διδακτική Ενηλίκων, Πανεπιστημιακές Σημειώσεις, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, Θεσσαλονίκη Νικάκη Μ. (2008). Θεατρικό Αναλόγιο, διαθέσιμο στον ιστότοπο http://www.theaterinfo.gr/theatreplays/theatrecriticism/2008/theatrikoanalogio/index.htm


Παπαδόπουλος Σ. (2007). Με τη γλώσσα του θεάτρου. Η διερευνητική δραματοποίηση στη διδασκαλία της γλώσσας, Αθήνα, Κέδρος σειρά «Γλώσσα και Επικοινωνία» ΠΙ, (2010). Οδηγός εκπαιδευτικού για το Θέατρο. Οδηγός για Θεατρική Αγωγή ΔημοτικούΓυμνασίου [Στο Πλαίσιο των δραστηριοτήτων Αισθητικής Παιδείας για όλες τις βαθμίδες της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης], Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Υπουργείο Παιδείας και Διά Βίου Μάθησης:2.3, διαθέσιμο στον ιστότοπο http://digitalschool.minedu.gov.gr/info/newps/.pdf Πολύμερου, Π. (2003). Θεατρικό αναλόγιο: μια παλιά “θεατρική” συνταγή για την παρουσίαση των ‘πάντων’. Στο: Το θέατρο στην εκπαίδευση: Χτίζοντας γέφυρες, Πρακτικά συνδιάσκεψης, Ιανουάριος 2003 (σ. 165-168). Αθήνα: Μεταίχμιο. Φλογαΐτη Ε. (2006) Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 2η έκδοση


Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη

«Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Aξιοπρέπεια και Eυθύνη» 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Δεξιότητες του Κασιμάτη Αικατερίνη εκπαιδευτικού του 21ου Επικ. Καθηγήτρια αιώνα και Παιδαγωγικού Αξίες της Εκπαίδευσης Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ για την Αειφόρο Ανάπτυξη


Η εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη ενισχύει την ενσωμάτωση της οπτικής της αειφορίας σε κάθε πλευρά της ζωής του σχολείου, δηλαδή στη διοίκηση, στη μαθησιακή διαδικασία, στη διαχείριση των κτηρίων, στις μετακινήσεις από και προς το σχολείο, στις σχέσεις του σχολείου με τη σχολική κοινότητα (Huckle, 2010).


Οι Τρεις Τομείς του Aειφόρου Σχολείου

Α. Ο παιδαγωγικός (αναλυτικό πρόγραμμα και διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης).

Β. Ο κοινωνικός & οργανωσιακός (η διοίκηση, η οργάνωση, η κουλτούρα και οι σχέσεις του σχολείου με την κοινωνία).

Ο περιβαλλοντικός (το τεχνικό και οικονομικό) Δημήτρης Καλαϊτζίδης (2013)


Στο Αειφόρο Σχολείο, με συμμετοχικές και μαθητοκεντρικές διδακτικές προσεγγίσεις, αναπτύσσονται οι δεξιότητες και ικανότητες των μαθητών

για κριτική σκέψη, κατανόηση άλλων πολιτισμών, αποδοχή του διαφορετικού,

επιθυμία συμμετοχής στα κοινά και ανάπτυξη της δημοκρατικής συνείδησης.


Δεξιότητες που απαιτεί η κοινωνία του 21ου αιώνα για την Αειφόρο Ανάπτυξη

.

• να μπορούμε να ανταποκρινόμαστε με ευελιξία σε σύνθετα προβλήματα

.

• να επικοινωνούμε αποτελεσματικά, να διαχειριζόμαστε την πληροφορία

.

• να συνεργαζόμαστε για να βρίσκουμε λύσεις

• να χρησιμοποιούμε αποτελεσματικά την τεχνολογία

• να παράγουμε νέα γνώση


Να επικοινωνεί

Απαραίτητες Δεξιότητες για μια επιτυχημένη Αειφόρο Σχολική Ηγεσία

Να μοιράζεται Να χρησιμοποιεί πληροφορίες για την επίλυση πολύπλοκων προβλημάτων Να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καινοτομίας και στις μεταβαλλόμενες συνθήκες . Να μπορεί να κατευθύνει και να αναπτύσσει τη δύναμη της τεχνολογίας προκειμένου να δημιουργήσει νέα γνώση Nα αναπτύξει την ανθρώπινη ικανότητα και παραγωγικότητα.


O όρος «δεξιότητες για τον 21ο αιώνα»

Καλύπτει ένα ευρύ και άμορφο σώμα γνώσεων και δεξιοτήτων οι οποίες δεν είναι εύκολο να: καθοριστούν

κωδικοποιηθούν κατηγοριοποιηθούν

Δεν ορίζεται πάντα με σαφήνεια, γεγονός που οδηγεί συχνά σε σύγχυση και σε διαφορετικές ερμηνείες

Χρησιμοποιείται κάτω από την ίδια ομπρέλα με σχετικούς όρους, όπως διαθεματικές και διεπιστημονικές δεξιότητες ή εγκάρσιες δεξιότητες μεταξύ άλλων, οι οποίοι δεν είναι συνώνυμοι.


Στην παρούσα εισήγηση χρησιμοποιείται ως πλαίσιο αναφοράς το μοντέλο δεξιοτήτων του 21ου αιώνα που παρουσίασαν οι Binkley, Erstad, Herman, Raizen, Ripley, Miller-Ricci & Rumble (2012)

Οι ερευνητές μελέτησαν σχετικά αναλυτικά προγράμματα και αξιολογικά πλαίσια από διαφορετικές χώρες.

Από την παραπάνω έρευνα προέκυψε μια ευρεία και εκτενής λίστα δέκα σημαντικών δεξιοτήτων απαραίτητων για τον 21o αιώνα που περιλαμβάνει όλες τις διαφορετικές προσεγγίσεις.


10 δεξιότητες του 21ου Αιώνα οι οποίες κατηγοριοποιούνται σε 4 ομάδες και στις οποίες θα βασιστούν τα κριτήρια και οι αξιολογήσεις αλλά και το προτεινόμενο Μοντέλο!

• Τρόποι Σκέψης

1.Δημιουργικότητα και Καινοτομία . 2.Κριτική σκέψη ,Επίλυση προβλήματος Διαχείριση και Λήψη Απόφασης

4.Επικοινωνία

• Τρόποι Εργασίας

5.Συνεργασία (ομαδική εργασία)

3.Μαθαίνοντας να Μαθαίνεις Μεταγνώση 8.Η Ικανότητα του Υπεύθυνου Πολίτη– σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. 9.Ζωή και Καριέρα

• Διαβιώνοντας σε Έναν Κόσμο

10.Προσωπική και Κοινωνική Υπευθυνότητα – συμπεριλαμβανομένης της Πολιτισμικής Αφύπνισης και Δεξιότητας.

6.Πληροφοριακή Παιδεία 7.Παιδεία της Τεχνολογίας της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.)

• Εργαλεία Eργασίας


Διαστάσεις της κάθε δεξιότητας

Γνώση

• Περιλαμβάνει όλες τις απαιτούμενες γνώσεις για κάθε μία από τις δεξιότητες

Δεξιότητες

• Περιλαμβάνει όλες τις ικανότητες, δεξιότητες και διαδικασίες βάσει των οποίων διαμορφώνεται το πλαίσιο των αναλυτικών προγραμμάτων

Συμπεριφορές,

αξίες και ηθικές αρχές

• Αναφέρεται σε συμπεριφορές και στάσεις που πρέπει να επιδεικνύουν οι μαθητές σε σχέση με την κάθε μια από τις δεξιότητες


Τρόποι Σκέψης –Δημιουργικότητα και Καινοτομία 1.Γνώση

• Σκέψη και Δημιουργική - Ομαδική Εργασία

 Γνώση ενός ευρέως φάσματος των τεχνικών δημιουργίας ιδέας (όπως ο καταιγισμός ιδεών)  Γνώση της καινοτομίας ,της δημιουργικότητας και της καινοτομίας του παρελθόντος διαμέσω των εθνικών συνόρων και πολιτισμών  Γνώση των ορίων του πραγματικού κόσμου για την υιοθέτηση νέων ιδεών και του τρόπου παρουσίασης αυτών σε πιο αποδεκτές μορφές.  Γνώση του πώς να αναγνωρίζεις τις αποτυχίες και το πώς να κάνεις διάκριση ανάμεσα στην τελική αποτυχία και στις δυσκολίες που πρέπει να προσπελαστούν

• Εφαρμογή καινοτομιών  Γνώση του πως και κατανόηση του που και πως η καινοτομία θα επηρεάσει αλλά και το πεδίο

στο οποίο η καινοτομία θα εμφανιστεί.  Γνώση των ιστορικών και πολιτιστικών εμποδίων στην καινοτομία και στην δημιουργικότητα


2.ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ • Δημιουργική σκέψη  Δημιουργία νέων και αξιόλογων ιδεών (εξίσου σταδιακών και ριζοσπαστικών ιδεών ).  Ικανότητα εφαρμογής ,βελτίωσης ,ανάλυσης και εκτίμησης της ατομικής ιδέας κάποιου προκειμένου να βελτιωθούν και να μεγιστοποιηθούν οι δημιουργικές προσπάθειες .

• Ομαδική δημιουργική εργασία

(να εργάζεσαι δημιουργικά μαζί με τους άλλους)  Ανάπτυξη ,εφαρμογή , και επικοινωνία νέων ιδεών στους άλλους αποτελεσματικά.  Επίδειξη ευαισθησίας στα ιστορικά και πολιτιστικά εμπόδια στην καινοτομία και στη

δημιουργικότητα.

• Εφαρμογή καινοτομιών  Ανάπτυξη καινοτόμων και δημιουργικών ιδεών σε μορφές που ασκούν επιρροή και μπορούν να

υιοθετηθούν.


Συμπεριφορές/αξίες/ηθικές αρχές • Το να σκέφτεσαι δημιουργικά /Δημιουργική σκέψη  Το να είσαι ανοιχτός σε νέες και αξιόλογες ιδέες (εξίσου σταδιακές και ριζοσπαστικές ).

• Το να εργάζεσαι δημιουργικά μαζί με τους άλλους  Να είσαι ανοιχτός και να ανταποκρίνεσαι σε νέες και ποικίλες προοπτικές ;ενσωματώνοντας την συνεισφορά της ομάδας και την ανατροφοδότηση στην δουλειά.  Το να αναγνωρίζεις την αποτυχία σαν μια ευκαιρία για να μάθεις να κατανοείς ότι η καινοτομία και η δημιουργικότητα είναι μια μακροχρόνια κυκλική διαδικασία μικρών επιτυχιών και επαναλαμβανόμενων λαθών

• Εφαρμογή καινοτομιών  Επίδειξη επιμονής στην παρουσίαση και προώθηση των νέων ιδεών.


H ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΩΝ ΤΠΕ  Οι TΠE δημιούργησαν ένα ενδιαφέρον, το οποίο περιγράφεται ως

«αξιολογώντας το απρόσιτο» (Nunes et al.2003 ) ,όπως: 

Η μεταγνώση

Η δημιουργικότητα

Η επικοινωνία

Η μάθηση για τη μάθηση και

Οι δεξιότητες της δια βίου μάθησης (Anderson 2009; Deakin Crick et al. 2004 )

 Η έντονη χρήση της οπτικοποίησης και της προσομοίωσης αποτελούν

παράδειγμα το τρόπου με τον οποίο οι ΤΠΕ επηρεάζουν τον τρόπο μέτρησης των διάφορων δεξιοτήτων (Wegerif and Dawes 2004).


Τρόποι σκέψης : Μεταγνώση (μαθαίνω πώς να μαθαίνω ) Γνώση

Δεξιότητες

• Γνώση και κατανόηση των επιθυμητών μεθόδων μάθησης, ικανοτήτων και αδυναμιών. • Επίγνωση των ευκαιριών εκπαίδευσης και κατάρτισης και των συνεπαγόμενων δυνατοτήτων σταδιοδρομίας. • Αποτελεσματική αυτοδιαχείριση μάθησης & σταδιοδρομίας. Έμφαση σε αυτονομία, πειθαρχία, επιμονή, διαχείριση πληροφορίας στην μαθησιακή διαδικασία. • Επικέντρωση & κριτικός προβληματισμός στο αντικείμενο & στο σκοπό της μάθησης • Αποτελεσματική επικοινωνία με χρήση κατάλληλων παραγλωσσικών στοιχείων, υποστηρικτικών της προφορικότητας / δυνατότητα κατανόησης παραγωγής ποικίλων πολυμεσικών μηνυμάτων (γραπτών ή προφορικών, λεκτικών ή μη )

Συμπεριφορές/ αξίες/ηθικές αρχές

• Αυτοαντίληψη που ενέχει την επιθυμία για περαιτέρω ανάπτυξη ικανοτήτων – Aυτοπεποίθηση • Θετική στάση απέναντι στη μάθηση – Ανάληψη σχετικών πρωτοβουλιών • Προσαρμοστικότητα και ευελιξία • Επίγνωση και ανασκευή εσφαλμένων αντιλήψεων


Προτάσεις μετασχηματισμού των σχολείων, σε αειφόρο σχολείο.

Προσθετική αλλαγή.

Η

αλλαγή αναμένεται να προκύψει από την προσθήκη των στόχων των

νέων δεξιοτήτων, το νέο περιεχόμενο του αναλυτικού προγράμματος και

τη νέα τεχνολογία. Αλλαγές στα υπάρχοντα αναλυτικά προγράμματα θα πρέπει να δημιουργήσουν χώρο για τις νέες προσθήκες


Αφομοιωτική αλλαγή

Αντί

να δουλεύουμε με τις δεξιότητες του 21ου αιώνα ως προσθήκες,

τροποποιούμε τα υπάρχοντα αναλυτικά προγράμματα, έτσι ώστε να δίνουν έμφαση στην απόκτηση κριτικής σκέψης, στην απόκτηση

δεξιοτήτων για την επίλυση προβλημάτων, τη συνεργασία κλπ.


Συστηματική αλλαγή.

Αντί

να προσθέτουμε στοιχεία σε ένα σχολείο, που διατηρεί τη

συντηρητική δομή, το μεταμορφώνουμε σε οργανώσεις που δημιουργούν γνώση. Έτσι και αλλιώς η εκπαιδευτική αλλαγή δεν περιορίζεται στα σχολεία, καθότι η γνώση μπορεί και πολλές φορές δημιουργείται από τους νέους ανθρώπους και σε χώρους εκτός του σχολείου.


Το αειφόρο σχολείο ως οργανισμός δημιουργίας της γνώσης. Δημιουργικότητα και καινοτομία

Επικοινωνία

Συνεργασία / ομαδική εργασία

.

Εργασία πάνω σε άλυτα προβλήματα, δημιουργία θεωριών και μοντέλων, επιδίωξη υποσχόμενων ιδεών και σχεδίων

Κοινότητες ανοιχτών χώρων γνώσης για την ισότιμη αλληλεπίδραση.

Τα άτομα αλληλεπιδρούν παραγωγικά και δουλεύουν με την διαδικτυακή τεχνολογία. Οι ανελίξεις της κοινοτικής γνώσης βραβεύεται πάνω από την ατομική επιτυχία, ενώ ταυτόχρονα ενεργοποιείται ο καθένας να συνεισφέρει σε αυτήν.


Το αειφόρο σχολείο ως οργανισμός δημιουργίας της γνώσης. Πληροφορία Αλφαβητισμός/ έρευνα

.

Ερευνες αναπόσπαστες με την προσπάθεια για την προώθηση της γνώσης.

Κριτική σκέψη, επίλυση προβλημάτων, λήψη αποφάσεων

Οι δεξιότητες σκέψης υψηλού επιπέδου ασκούμενες σε αυθεντική εργασία

Υπηκοότητα – τοπική και παγκόσμια

Οι πολίτες αισθάνονται μέρος ενός πολιτισμού δημιουργίας γνώσης και στοχεύουν να συνεισφέρουν σε μια παγκόσμια κοινότητα


.

Το αειφόρο σχολείο ως οργανισμός δημιουργίας της γνώσης.

Μάθηση για να μαθαίνω, μεταγνώση

Οι μαθητές είναι σε θέση να αναλάβουν ευθύνες σε υψηλότερα νοητικά επίπεδα.

Προσωπική και κοινωνική ευθύνη – πολιτισμική επάρκεια

Οι ιδέες χρησιμοποιούνται και βελτιώνονται προς όφελος της πολυπολιτισμικής, πολυγλωσσικής , μεταβαλλόμενης κοινωνίας.


Εκπαίδευση και αξίες  Η εκπαίδευση βίωσε μια μεγάλη επανάσταση στις αντιλήψεις που θεωρούσαν τα γνωστικά

αντικείμενα ανεξάρτητα από την κουλτούρα και τις αξίες, παρατηρώντας ότι είναι ένα πολιτισμικό

προϊόν και ως εκ τούτου ο ρόλος της κουλτούρας και των αξιών είναι σημαντικές πτυχές της εκπαίδευσης (Presmeg, 2007). 

Η σημασία των αξιών μπορεί να γίνει κατανοητή από δύο διαφορετικές οπτικές: 

οι αξίες στα μαθήματα ως μέσο για την υλοποίηση ευρύτερων εκπαιδευτικών στόχων, (Atweh και Seah 2007),

 Οι

οι αξίες μέσα (in) στην εκπαίδευση, όπου η έννοιά τους διερευνάται στο πλαίσιο της βελτιστοποίησης των αποτελεσμάτων της μάθησης των μαθητών, μέσα από αποτίμηση συγκεκριμένων αξιών του δασκάλου/μαθητή (Seah, 2007). αξίες μπορούν να γίνουν τα μέσα για τη μάθηση, την κατανόηση, των μαθημάτων, ή την

επιτυχία, παρότι υπάρχει σχετικά λίγη γνώση σχετικά με τις αξίες που φέρουν οι εκπαιδευτικοί και την επίγνωση των ίδιων γι αυτές και την επίδρασή τους στους μαθητές μέσα από τη διδασκαλία


Οι αξίες στην εκπαίδευση είναι σύμφωνα με τον Bishop (1999),

οι συναισθηματικές ιδιότητες, τις οποίες η εκπαίδευση έχει σκοπό να ενθαρρύνει μέσω των μαθημάτων και αποτελούν ένα κρίσιμο συστατικό του συναισθηματικού περιβάλλοντος της σχολικής τάξης. •

Αντιπροσωπεύουν: την εσωτερικοποίηση,  γνωστικοποίηση  αποπλαισίωση των συναισθηματικών κατασκευών ενός ατόμου στο πλαίσιο της κουλτούρας της κοινότητας που ανήκει το άτομο. 

Οι αξίες αυτές εφοδιάζουν το άτομο με γνωστικούς και συναισθηματικούς φακούς που διαμορφώνουν και μετατρέπουν τον τρόπο που αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τον κόσμο και καθοδηγεί τις ενέργειές του.


 Είδη Αξιών 

1. Γενικές εκπαιδευτικές αξίες:

Περιλαμβάνονται, κυρίως, ηθικές αξίες.

όπως σεβασμός, η ειλικρίνεια, η ακεραιότητα κλπ. (Bishop et al., 1999).

Τελευταία, υπάρχει μια αναγνώριση ότι η ίδια η γνώση που αναπτύσσεται στα σχολεία μπορεί να είναι αποτελεσματική στη δημιουργία αξιών στην κοινωνία και συζητούν για τη συμβολή των μαθημάτων σε αξίες όπως η ισότητα ή η

πολιτειότητα (Atweh et al, 2007).


 Είδη Αξιών 

2. Αξίες γνωστικού αντικειμένου:

Π.χ την ιδεολογική, τη συναισθηματική και την κοινωνιολογική

Οι αξίες είναι συνδεδεμένες με τη φύση της γνώσης και προέρχονται από τον τρόπο που η επιστημονική κοινότητα

από διάφορες κουλτούρες έχει αναπτύξει τη γνώση.


 Είδη Αξιών 

3. Αξίες διδακτικής του γνωστικού αντικειμένου :

Συνδέονται με την παιδαγωγική αυτού του αντικειμένου και αποτελούν τις αξίες στην εκπαίδευση. Οι πρακτικές διδασκαλίας των δασκάλων καθώς και ο ρόλος των εγχειριδίων ως «αοράτων δασκάλων» απεικονίζουν τις αξίες στην εκπαίδευση,

ενώ

διαφορετικές

εκπαιδευτικά

συστήματα

σε

κουλτούρες

αυτές

διαφορετικούς τρόπους διδασκαλίας.

θα

και

δώσουν

διαφορετικά έμφαση

σε


Για να προωθηθεί η δημιουργία ενός αειφόρου σχολείου δεν αρκεί μόνο η δημιουργία των κατάλληλων υποδομών, αλλά προϋποθέτει και άτομα, που έχοντας βαθιά επίγνωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτή τη νέα πραγματικότητα, είναι πρόθυμοι να αλλάξουν συμπεριφορά και συνήθειες

χρόνων. 

Σύμφωνα όμως με τον Gross (1987: 57), ο επαναπροσδιορισμός των πρακτικών

των ανθρώπων προσκρούει σε τεράστια εμπόδια από πολιτισμικές νόρμες, ιδεολογίες, συναισθήματα και στερεότυπα. Έτσι, η πλειοψηφία των ατόμων παραμένει δέσμια των ήδη διαμορφωμένων πρακτικών τους και παραιτείται.


Οι δεξιότητες του 21αιώνα στηρίζουν τους εκπαιδευόμενους να αποκτήσουν τα μέσα και τον τρόπο να μετασχηματίζονται ώστε να εισέρχονται σε μια εξελικτική διεργασία μετασχηματισμών,

όπου προοδευτικά

.

συμπεριλαμβάνουν,

διακρίνουν

και ενσωματώνουν όλο και περισσότερα αποπροσανατολιστικά διλήμματα.


Σε ένα αειφόρο σχολείο, το κέντρο βάρους μετατοπίζεται 

από το σχολείο στο σύστημα «σχολείο και κοινότητα»,

από τεχνοκρατικές λογικές σε εναλλακτικές,

από συμπεριφοριστικές σε κριτικές,

από προσωπικές διεκδικήσεις σε συλλογικές,

από ανταγωνιστικές σχέσεις σε συνεργατικές,

από τεχνοεπιστημονικές λύσεις σε κοινωνικο-πολιτικο-οικονομικές,

από ποσοτικές αντιλήψεις σε ποιοτικές (Φλογαΐτη, 2006).


Στρογγυλό τραπέζι Η συμβολή του σχολικού ηγέτη στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών της σχολικής μονάδας

Εικ. 5.2 The “How People Learn” framework (Adapted from How People Learn—National Research Council, 2000)


Τα Ερωτήματα Παρώθησης • Τι πρέπει να διδαχθεί για να ανταποκριθούμε στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των Με επίκεντρο τη ανθρώπων και νέες κοινωνικές συνθήκες γνώση:

• Πώς μπορούν οι νέες πληροφορίες να συνδεθούν με τις υπάρχουσες πεποιθήσεις, αξίε ενδιαφέροντα, δεξιότητες και γνώσεις των μαθητών, έτσι ώστε να κατανοούν και με Με επίκεντρο το ευελιξία να χρησιμοποιούν ότι γνωρίζουν; μαθητή:

• Πώς μπορούμε να αναπτύξουμε κοινότητες μαθητών που εκτιμούν την αρίστευση καθώς οι άνθρωποι συνεργάζονται στη κατασκευή νέας γνώσης για το κοινό καλό; Και πως μπορούμε να διευρύνουμε την αίσθηση μας για την κοινότητα και να Με επίκεντρο την εξερευνήσουμε για ευκαιρίες μάθησης, οι οποίες συνδέονται με δραστηριότητες μέσα κοινότητα: και έξω από το σχολείο; • Πώς μπορούμε να αναπτύξουμε συχνές και χρήσιμες ευκαιρίες για τους μαθητές, Με επίκεντρο την τους καθηγητές, τα εκπαιδευτικά συστήματα και τα κράτη να αξιολογούν την πρόοδο που κάνουν στις δεξιότητες του 21ου αιώνα. αξιολόγηση:


ΤΡΟΠΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ –ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Γνώση

Δεξιότητες

Συμπεριφορές,

αξίες και ηθικές αρχές

• Ικανότητα στην μητρική γλώσσα: γνώση λεξιλογίου, γραμματικής , τύπων λεκτικής αλληλεπίδρασης • Ικανότητα σε επιπρόσθετη γλώσσα/γλώσσες: γνώση λεξιλογίου, γραμματικής , πολιτιστικών διαφορών • Ικανότητα στην μητρική γλώσσα και στις πρόσθετες γλώσσες/γλώσσα: ικανότητα επικοινωνίας, γραπτού /προφορικού λόγου, σωστή ακρόαση, κατανόηση κειμένων, γραφής κειμένων, διαμόρφωσης επιχειρημάτων • Ικανότητα στην μητρική γλώσσα: θετική στάση στη μητρική γλώσσα , αυτοπεποίθηση λόγου, αγάπη για τη λογοτεχνία • Ικανότητα σε πρόσθετη γλώσσα/γλώσσες: ευαισθησία στις πολιτιστικές διαφορές.


ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ –ΤΠΕ ΠΑΙΔΕΙΑ

Γνώση

Δεξιότητες

Συμπεριφορές,

αξίες και ηθικές αρχές

• Πρόσβαση και εκτίμηση τεχνολογίας της πληροφορίας και της επικοινωνίας : γνώση εφαρμογών, word, excel, internet, PowerPoint, • Ανάλυση των ΜΜΕ : δομή πληροφορίας , επηρεασμός κοινής γνώμης • Δημιουργία των προϊόντων των Μίντια • • • •

Πρόσβαση και εκτίμηση της ΤΠΕ Χρήση και διαχείριση της πληροφορίας Δημιουργία προϊόντων των ΜΜΕ Εφαρμογή της τεχνολογίας αποτελεσματικά

• Πρόσβαση και εκτίμηση της ΤΠΕ : κριτική αξιολόγηση πληροφορίας • Χρήση και διαχείριση της πληροφορίας : ακρίβεια, εχεμύθεια , σεβασμός στα πνευματικά δικαιώματα • Εφαρμογή και χρησιμοποίηση της τεχνολογίας με τιμιότητα και ακεραιότητα : σεβασμός στις πηγές και στο κοινό


ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ –ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

Γνώση

• Πρόσβαση και εκτίμηση πληροφορίας : πηγές • Χρήση και διαχείριση της πληροφορίας : αξιοπιστία , ακρίβεια , εγκυρότητα • Αποτελεσματική χρήση της τεχνολογίας: χρήση ψηφιακής τεχνολογίας

Δεξιότητες

• Πρόσβαση και εκτίμηση πληροφορίας : ικανότητα σωστής διερεύνησης • Χρήση και διαχείριση της πληροφορίας : παρουσιάσεις , διαγράμματα, email

Συμπεριφορές,

• Πρόσβαση και εκτίμηση της πληροφορίας : κριτική και στοχαστική στάση στην αξιολόγηση της πληροφορίας • Χρήση και διαχείριση της πληροφορίας : ασφαλή και υπεύθυνη χρήση διαδικτύου,ενδιαφέρον για συμμετοχή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

αξίες και ηθικές αρχές


Διαβιώνοντας σε ένα κόσμο-Ζωή και Καριέρα Γνώση

Δεξιότητες

Συμπεριφορές,

αξίες και ηθικές αρχές

• • • •

Προσαρμογή στην αλλαγή Διαχείριση στόχων και χρόνου Να γίνεσαι αυτοκατευθυνόμενος μαθητής Διαχείριση πρότζεκτ

• Προσαρμογή στην αλλαγή • Ευελιξία • Να εργάζεσαι αυτόνομα • Αποτελεσματική αλληλεπίδραση με τους άλλους • Αποτελεσματική εργασία σε ποικίλες ομάδες • Υιοθέτηση ποικίλων ευθυνών • Να εργάζεσαι ηθικά και θετικά • Να παρουσιάζεις τον εαυτό σου με επαγγελματισμό και με δεοντολογία • Να δρας υπεύθυνα λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα μιας ευρύτερης κοινότητας


Διαβιώνοντας σε ένα κόσμο –Προσωπική και Κοινωνική Υπευθυνότητα

Γνώση

Δεξιότητες

Συμπεριφορές,

αξίες και ηθικές αρχές

• Επίγνωση της διαπολιτισμικής διάστασης των κοινωνιών • Επίγνωση των ιδεών των ατόμων , των ομάδων , των κοινωνιών , αλλά και την πολιτιστική και ιστορική ανάπτυξη αυτών των ιδεών

• • • •

Ενσυναίσθηση Εποικοδομητική Επικοινωνία Κατανόηση και επίγνωση της πολιτιστικής ταυτότητα Ικανότητα διαπραγμάτευσης

Διάθεση για σεβασμό απέναντι στουςομάδες ‘άλλους •• Αποτελεσματική εργασία σε ποικίλες • Διάθεση για συμβιβασμό • Ακεραιότητα • Αυτοπεποίθηση


Κασιμάτη Αικατερίνη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Δεξιότητες του εκπαιδευτικού του 21ου αιώνα και Αξίες της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη Ηράκλειο Ανώγεια

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Κουλτούρα της περιοχής ευθύνης μας αξιακές προτεραιότητες Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: αξιοπρέπεια και ευθύνη» 11-13 Δεκεμβρίου 2014 στα Ανώγεια & στο Ηράκλειο Γιάννης Κατσαρός Σχολικός Σύμβουλος δρ Διοίκησης στην Εκπαίδευση


Σύγχρονη ηγεσία στην Εκπαίδευση Ενδεχομενική: προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες του σχολείου

Συμμετοχική : Αναζήτηση και προώθηση συμμετοχικότητας

Μετασχηματιστική : δημιουργία οράματος – προώθηση αλλαγώνδιαμόρφωση κουλτούρας

Ηθική : προώθηση αξιών και τήρηση ηθικών κανόνων

Παιδαγωγική : συνεχής βελτίωση Διδασκαλίας & Μάθησης

Διοικητική : διεκπεραίωση γραφειοκρατίας


“Ηγεσία και κουλτούρα” - «Η ατέλειωτη συζήτηση για το τι είναι και τι δεν είναι η ηγεσία, ίσως, θα μπορούσε να απλοποιηθεί εάν αναγνωρίζαμε ότι η μοναδική και θεμελιώδης λειτουργία της ηγεσίας είναι η επιδέξια διαχείριση της οργανωσιακής κουλτούρας» - «Η κουλτούρα της κοινωνίας επηρεάζει καθοριστικά την οργανωσιακή κουλτούρα.» (Schein, 1985:317).

(Dimmock &

Walker, 2002)


Κουλτούρα: η έννοια Έχει τη σημασία μιας «δομής από βασικές παραδοχές (κοινές παραδοχές και ιδεολογίες, η γνώση, οι πεποιθήσεις, οι αξίες, τα σύμβολα, οι τελετουργίες, οι ψυχολογικές δομές και οι ανεπίγνωστες διαδικασίες), οι οποίες

- έχουν επινοηθεί, ανακαλυφθεί ή αναπτυχθεί από μια συγκεκριμένη ομάδα - όπως μαθαίνει να αντεπεξέρχεται στα προβλήματα (με την εξωτερική προσαρμογή και την εσωτερική ολοκλήρωση) - είναι επαρκώς επεξεργασμένες, ώστε να θεωρούνται έγκυρες, για να διδαχθούν σε νέα μέλη ως ο σωστός τρόπος να αντιλαμβάνονται, σκέπτονται και αισθάνονται σε σχέση με αυτά τα προβλήματα και κρίνουν καταστάσεις και σχέσεις».


Η ηγεσία είναι συνυφασμένη με τη διαμόρφωση, εξέλιξη, μετασχηματισμό και καταστροφή της οργανωσιακής κουλτούρας και έχει διαφορετική λειτουργία σε κάθε ένα από τα κύρια στάδια εξέλιξης μιας οργάνωσης.

- Στο στάδιο της ανάπτυξης η ηγεσία συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση και βαθμιαία εμπέδωση των αρχών στις οποίες βασίζονται η αποστολή, οι σκοποί, η δομή, και η λειτουργία της οργάνωσης. Στο στάδιο αυτό ο ηγέτης πρέπει να διαθέτει όραμα αλλά και ικανότητα διαμόρφωσής του και επιβολής του.


Η ηγεσία είναι συνυφασμένη με τη διαμόρφωση, εξέλιξη, μετασχηματισμό και καταστροφή της οργανωσιακής κουλτούρας και έχει διαφορετική λειτουργία σε κάθε ένα από τα κύρια στάδια εξέλιξης μιας οργάνωσης.

- Στο μέσο στάδιο - η οργάνωση έχει φτάσει σε υψηλό επίπεδο ανάπτυξης, και η κουλτούρα επηρεάζει καθοριστικά τη λειτουργία της, αλλά και τις σχέσεις των μελών, ο ηγέτης πρέπει με διορατικότητα, να εντοπίζει πώς η κουλτούρα μπορεί να βοηθήσει ή να παρεμποδίσει την εκπλήρωση των σκοπών της οργάνωσης & με τις ικανότητές του να βοηθά στην υλοποίηση των επιθυμητών αλλαγών.


Η ηγεσία είναι συνυφασμένη με τη διαμόρφωση, εξέλιξη, μετασχηματισμό και καταστροφή της οργανωσιακής κουλτούρας και έχει διαφορετική λειτουργία σε κάθε ένα από τα κύρια στάδια εξέλιξης μιας οργάνωσης.

- Στην ώριμη οργάνωση, όπου έχει αναπτυχθεί μια ισχυρή κουλτούρα, ο ηγέτης θα πρέπει να έχει τις ικανότητες που απαιτούνται για να κατευθύνει την οργάνωση στις απαραίτητες προσαρμογές στο περιβάλλον – προσαρμογές που πιθανόν απαιτούν την αλλαγή της κουλτούρας και στο σπάσιμο της τυραννίας της παλιάς κουλτούρας.


Κουλτούρα: μηχανισμοί δόμησης Οι ηγέτες δομούν και στηρίζουν την οργανωσιακή κουλτούρα με πέντε μηχανισμούς: (1) την κατεύθυνση της προσοχής, (2) την αντίδρασή τους σε κρίσιμες καταστάσεις, (3) την παραδειγματική συμπεριφορά, (4) την επιλογή κριτηρίων καταμερισμού αμοιβών και θέσεων, (5) την επιλογή κριτηρίων πρόσληψης, εξέλιξης, εξόδου των εργαζομένων Δημιουργείται μια πιο στέρεα και μετρήσιμη βάση προσέγγισης της κουλτούρας από τους ηγέτες και αποφεύγεται η χρήση της έννοιας του χαρίσματος.


Παράδειγμα δόμησης κουλτούρας συνεργασίας μεταξύ εκπαιδευτικών (εκτός του ζωντανού παραδείγματος της Μαρίας Καλαθάκη) 1η φάση:

κατεύθυνση της προσοχής, αντίδρασή μας σε “κρίσιμες” καταστάσεις (κάθε ευκαιρία) για ανάδειξη του προβλήματος της

απομόνωσης των εκπ/κών και της έλλειψης προσδοκιών συνεργασίας μεταξύ τους 2η φάση: παραδειγματική συμπεριφορά, αποσαφήνιση προσδοκιών για συνεργατικές διδακτικές πρακτικές των εκπ/κών (αλληλοπαρατήρηση, συνδιδασκαλίες κλπ)

3η φάση: επιλογή/αξιοποίηση κριτηρίων καταμερισμού αμοιβών και θέσεων, επιλογή/αξιοποίηση κριτηρίων πρόσληψης, εξέλιξης, εξόδου των εργαζομένων, για ανανέωση και επέκταση των προσδοκιών

και τελειοποίηση των συνεργατικών πρακτικών / βελτίωση της ποιότητας της διδασκαλίας (προσαρμογή από K. Leithwood, 2010. “Leading school turnaround”)


7 δίπολα αξιακών προτεραιοτήτων (Dimmock & Walker, 2002)

Επτά διαστάσεις της κουλτούρας μιας κοινωνίας (βασικές αξίες που μπορούν να επηρεάσουν & τη διαμόρφωση του εκπ συστήματος). Άκρα κάθε διάστασης:

- κατανεμημένη ισχύς / συγκεντρωμένη ισχύς - συλλογικότητα / ατομοκεντρισμός - αλληλεγγύη, συμβιβασμός / ανταγωνισμός, επιθετικότητα - διεκδίκηση, ριζοσπαστισμός / συντήρηση, μοιρολατρία - ανανέωση, καινοτομία, πρωτοπορία / αντιγραφή, μιμητισμός - περιορισμένες, τυπικές σχέσεις / ολιστικές σχέσεις, συγγένεια, πατριαρχία, φιλία


Ηγεσία και αξιακές προτεραιότητες: Κρήτη Αντίρροπες τάσεις / υπό διαπραγμάτευση (Βρύζας, 2005) - Εσωστρέφεια και προσήλωση στην παράδοση (διαλεκτική προφορά, ιδιωματικό λεξιλόγιο κλπ) / Εξωστρέφεια (π.χ. Δημιουργική(;) πρόσληψη επιδράσεων, τουρισμός) και επιβιώσεις, αναβιώσεις με αλλοίωση των παραδόσεων (αυθεντικότητα/νόθευση) - Μυθοπλαστική ανάγκη και ικανότητα (“Οι Κρητικοί είναι παραμυθάδες... με λιτότητα στα Ανώγεια ή φλυαρία στα πεδινά” Γραμματικάκης) / Ευθύτητα και ρεαλισμός - Φιλοξενία και προσφορά / τουριστική εκμετάλλευση - Τοπικισμός / Κρητική – Ελληνική συλλογικότητα -Ανδρεία, αντοχή και παλικαριά (χαρακτηριστικό το τραγούδι και οι χοροί) / επίδειξη ανδρείας και παλικαριάς


Ως μετασχηματιστικός ηγέτης, διαμορφώνει το μέλλον: Διασφαλίζει ότι το όραμα για τον οργανισμό είναι ξεκάθαρο, κατανοητό, αποδεκτό από όλους, σύμφωνο με τις αξίες και τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας &τις αρχές της εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής. Εργάζεται για την υλοποίηση του οράματος, εξειδικεύοντας σαφείς κοινούς στόχους και σχέδια. Επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα του συγκεκριμένου το οράματος και των αξιών στην καθημερινή πρακτική. Κινητοποιεί / διεγείρει πνευματικά τα μέλη και συνεργάζεται με αυτά για τη διαμόρφωση της κοινής κουλτούρας. Ηγείται της αλλαγής, στηρίζει τη δημιουργικότητα και προωθεί την καινοτομία. Δημιουργεί ατμόσφαιρα συνεργασίας, ώστε όλο το σχολείο να παράγει τα σχέδια αλλαγής/βελτίωσης και να αναλαμβάνει τη σχετική δράση για την εφαρμογή των σχεδίων.


Ως Παιδαγωγικός ηγέτης:

Εστιάζει στην αποστολή της εκπαίδευσης, αξιόλογη /ποιοτική/χειραφετική μάθηση/παιδεία για κάθε μαθητή Καλλιεργεί υψηλές προσδοκίες / καταπολεμά τον εφησυχασμό/ “πανηγυρίζει” τα επιτεύγματα. Εξασφαλίζει κατάλληλες συνθήκες διδασκαλίας/μάθησης (θετικό μαθησιακό κλίμα). Προωθεί την εφαρμογή, αξιολόγηση, ανάπτυξη, ανανέωση των Προγραμμάτων Σπουδών. Είναι πηγή αναφοράς σε θέματα διδασκαλίας, παρακολουθεί, κατευθύνει, αξιολογεί και ανατροφοδοτεί για βελτίωση. Κάνει πράξη όσα πρεσβεύει, αποτελώντας παράδειγμα για τους συνεργάτες του. Προωθεί την κοινωνική & περιβαλλοντική μάθηση και θέτει την πολιτική και δημοκρατική συνιστώσα στο επίκεντρο. Προωθεί την αξιοποίηση των ΤΠΕ για τη διδασκαλία /μάθηση & τις πρακτικές διαφοροποιημένης διδασκαλίας.


Για τη συνεργασία στο σχολείο και την προσωπική ανάπτυξη όλων: Αντιμετωπίζει όλους δίκαια, ισότιμα, με αξιοπρέπεια, σεβασμό και ενδιαφέρον, δημιουργώντας θετικό κλίμα. Διαμορφώνει συνεργατική κουλτούρα και προωθεί συνεργασίες. Καλλιεργεί την ομαδικότητα, τη συνεργασία και τη συμμετοχική λήψη των αποφάσεων (σε εκπαιδευτικούς και μαθητές). Φροντίζει για τη στήριξη των νέων εκπαιδευτικών. Προωθεί τη διαρκή επαγγελματική ανάπτυξη των εκπ/κών. Ανταμείβει/ στηρίζει τους συνεργάτες του, άτομα ή ομάδες, είτε ανεπίσημα είτε επίσημα. Ενδυναμώνει τους συνεργάτες του, εμπνέοντας εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους / παρέχει διανοητικά προκλητικό περιβάλλον. Αναγνωρίζει, αναδεικνύει και αξιοποιεί τις ηγετικές ικανότητες των συνεργατών του. Αναστοχάζεται τις πρακτικές του, θέτει προσωπικούς στόχους και φροντίζει για την προσωπική/επαγγελματική του ανάπτυξη/ πρότυπο


Ως διοικητικός ηγέτης : Φροντίζει για την αποτελεσματική λειτουργία του σχολείου με βάση τις θεωρίες της διοίκησης και τα προβλεπόμενα από το θεσμικό πλαίσιο. Φροντίζει για την έγκαιρη & έγκυρη διεκπεραίωση των διοικητικών εργασιών. Φροντίζει για τη διαμόρφωση της άτυπης οργανωτικής δομής με βάση τις αξίες της ομαδικότητας, της συνεργασίας, της αλληλεγγύης. Ελαχιστοποιεί τους παράγοντες παρεμπόδισης. Φροντίζει για τη βελτίωση του εξοπλισμού και των κτιριακών εγκαταστάσεων. Φροντίζει για την αποδοτική αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων (ανθρώπινων, υλικών, οικονομικών, χρόνου). Αξιοποιεί αποτελεσματικά και αποδοτικά τις σύγχρονες τεχνολογίες για τη διοίκηση.


Αποδίδοντας λόγο για τις ευθύνες: Φροντίζει για την εκπλήρωση των στόχων του κεντρικού προγραμματισμού. Αναπτύσσει την ατομική και ομαδική υπευθυνότητα και προωθεί τη μάθηση ευθύνης για την απόκτηση ικανότητας αντίδρασης (response-ability). Αποσαφηνίζει τις ευθύνες κάθε οργάνου μονομελούς ή συλλογικού. Παρέχει πληροφορίες, συμβουλές και υποστήριξη στα συλλογικά όργανα. Προβαίνει σε απολογισμό προς τους γονείς, την τοπική κοινωνία και κάθε ενδιαφερόμενο. Αναδεικνύει την προσωπική συνεισφορά και διοχετεύει την ανατροφοδότηση από άλλους.


Για την ενδυνάμωση της κοινότητας : Λαμβάνει υπόψη όλες τις πολιτισμικές και κοινωνικές συνιστώσες της τοπικής κοινωνίας και της σχολικής κοινότητας. Αναπτύσσει στρατηγικές αντιμετώπισης ρατσιστικών και άλλων προκαταλήψεων και διακρίσεων. Προωθεί τη σύνδεση & συσχέτιση των μαθησιακών εμπειριών με την κοινωνική πραγματικότητα. Συνεργάζεται με φορείς της τοπικής κοινωνίας για την ακαδημαϊκή, πνευματική, κοινωνική, συναισθηματική, ηθική και πολιτισμική ευημερία των μαθητών. Αναπτύσσει σχέσεις συνεργασίας με τους γονείς. Συμβάλλει στην ανάπτυξη της εκπαίδευσης, προωθώντας καινοτομίες, αναπτύσσοντας διασχολικές συνεργασίες. Συνεργάζεται με φορείς για την υγεία και την ασφάλεια όλων. Αναπτύσσει συμμετοχικές δράσεις στην κοινότητα για την ολιστική προσέγγιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων.


Η Αειφόρος Σχολική Ηγεσία γνωρίζει πως: οι κουλτούρες είναι καλές ή κακές μόνο σε σχέση με συγκεκριμένες αξίες. Γι' αυτό δουλεύει πάνω στις αξιακές προτεραιότητες.

ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΟΛΥ Γιάννης Κατσαρός Σχολικός Σύμβουλος δρ Διοίκησης στην Εκπαίδευση

Ανώγεια, 2014


Βιωματικό Εργαστήριο: «Βιώνω τις αλλαγές στο σχολείο του σήμερα» Κοντογεωργίου Ασημίνα Σχολική Σύμβουλος καθηγητών Φυσικών Επιστημών Ν. Λάρισας Αειφόρος Ηγεσία: Αξιοπρέπεια και Ευθύνη Ανώγεια, 11-13/12/2014 Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου! Να σπας τα σύνορα! Ν’ αρνιέσαι ό,τι θωρούν τα μάτια σου. Να πεθαίνεις και να λες: Θάνατος δεν υπάρχει! Ασκητική. Ν. Καζατζάκης

Περίληψη Ένα Βιωματικό Εργαστήριο, στο οποίο συμμετείχαν 15 άτομα από τις δύο βαθμίδες της Εκπαίδευσης (Διδάσκοντες και Στελέχη), εξέφρασαν τις απόψεις τους για τις σημαντικές θεσμικές αλλαγές στο σημερινό σχολείο εν μέσω οικονομικής κρίσης. Τα συναισθήματα που διακινούνται σε αυτούς είναι κυρίως αρνητικά. Οι προτάσεις τους για να δημιουργηθεί θετικό κλίμα στο σχολείο και να βιωθούν θετικά συναισθήματα σε καθηγητές, δασκάλους και προϊσταμένους είναι να δημιουργηθεί ένα συνεργατικό πλαίσιο σε κάθε εκπαιδευτικό χώρο, όπου τα πρόσωπα που συμμετέχουν θα ενημερώνονται και θα επιμορφώνονται διαρκώς.

Εισαγωγή Το επάγγελμα των εκπαιδευτικών είναι πολύ απαιτητικό διότι συνδέεται με την ανάπτυξη και την διατήρηση λειτουργικών διαπροσωπικών σχέσεων με πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους, τους προϊσταμένους τους, τους συναδέλφους τους, τους μαθητές, και τους γονείς τους. Το έργο τους σε οποιασδήποτε βαθμίδα εκπαίδευσης είναι πολυδιάστατο και ιδιαίτερο (Calderhead & Shorrock, 1997· Flores, 2001), απαιτώντας μια διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ διαφορετικών, και μερικές φορές αντικρουόμενων, απόψεων και πρακτικών (Flores, 2013). Εξ άλλου η επαγγελματική ζωή τους συνδέεται με πολλές αλλαγές (Nias, 1989· Kelchtermans, 1993· Hargreaves, 2004), όπως η μετάθεση σε άλλο σχολείο, η αλλαγή διευθυντή ή κτιρίου, η αρχή και το τέλος της σχολικής χρονιάς (διακοπή της σχέσης με μια συγκεκριμένη ομάδα μαθητών και τη δημιουργία νέας με άλλη ομάδας) και πολλές άλλες. Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν σημαντικά τα συναισθήματά τους (Hargreaves, 2004). Επιπλέον οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν τις εξωτερικά επιβαλλόμενες αλλαγές, οι οποίες είναι κυρίως θεσμικές και προέρχονται από την εκπαιδευτική ηγεσία. Τα τελευταία


χρόνια σε όλο τον κόσμο παρατηρείται ριζική αναδιάρθρωση των εκπαιδευτικών συστημάτων (Azevedo, 2000 στο Bolivar & Domingo, 2006· Karakhanyan κ.ά., 2011). Όπως φαίνεται οι μεταρρυθμίσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν κατά την τελευταία δεκαετία στις περισσότερες από τις ανεπτυγμένες χώρες, καθώς και σε πολλές αναπτυσσόμενες (World Bank, 2005 στο Bolivar & Domingo, 2006). Η αναδιάρθρωση αυτή επηρεάζει ιδιαίτερα την επαγγελματική ζωή των καθηγητών, αλλά και όσων εργάζονται από διάφορες θέσεις ευθύνης στην εκπαίδευση (Διευθυντές, Σχολικοί Σύμβουλοι, Προϊστάμενοι) προκαλώντας συνολική αναθεώρηση των συνθηκών εργασίας τους (Eurydice, 2002· 2004). Η γενική αυτή παγκόσμια τάση επηρεάζει και τις διαρθρωτικές αλλαγές που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί ή εξαγγελθεί και αφορούν στο Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα. Η οικονομική κρίση προστίθεται ως ένας ακόμη αποσταθεροποιητικός παράγοντας που επιφέρει επιπλέον επώδυνες αλλαγές στην επαγγελματική ζωή των εκπαιδευτικών σε όσες χώρες την υφίστανται (Hulme & Menter, 2014 · Flores, 2013· Tomuletiu et all., 2011 · Bolívar & Domingo, 2006). Μία από αυτές είναι και η Ελλάδα με παρόμοιες επιπτώσεις (Meghir et all., 2010· Γρούτα, 2013· Κουτράκος & Κατσίλης, 2014 · Νίκα, 2014· Φαδάκη, 2014). Οι μισθοί μειώθηκαν, ο αριθμός των μαθητών ανά τμήμα έχει αυξηθεί, όπως και το ωράριό τους, με αποτέλεσμα συχνά να διδάσκουν σε περισσότερα από ένα σχολεία, η επαγγελματική τους κατάρτιση είναι ανύπαρκτη και είχε μέχρι πρότινος δρομολογηθεί η αξιολόγησή τους, χωρίς να έχει διαμορφωθεί το απαραίτητο κλίμα ασφάλειας για την εφαρμογή της. Για να διερευνηθούν και να εκφρασθούν τα συναισθήματα των ανθρώπων που συμμετέχουν στην εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς και οι τρόποι που τα διαχειρίζονται λόγω των αλλαγών που θεωρούν οι ίδιοι σημαντικές, οργανώθηκε Βιωματικό Εργαστήριο, που έδωσε την δυνατότητα στους συμμετέχοντες να βιώσουν την επικοινωνία μεταξύ τους, να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και να προτείνουν τρόπους που τους οδηγούν προσωπικά και ομαδικά σε μια θετική αντιμετώπιση της δύσκολης τρέχουσας συγκυρίας. Οι Αλλαγές και τα συναισθήματα των ανθρώπων της εκπαίδευσης Ο ψυχολόγος Kurt Lewin υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία αλλαγή χωρίς ψυχική καταπόνηση (στο Abrahamson, 2004, σ. 19). Για τον λόγο αυτό επιβάλλεται η επιτυχής διαχείρισή της, με την υποστήριξη των εκπαιδευτικών μέσω επιμόρφωσης και


συζήτησης με πιο έμπειρους εκπαιδευτικούς (mentoring) (Fullan & Stiegelbauer, 1991· Heifetz & Linsky, 2002 στο Hardgreaves, 2004). Για να μην καταδικαστούν όλες οι επιχειρούμενες εκπαιδευτικές αλλαγές σε αποτυχία, δεν είναι δυνατόν να αγνοούνται τα συναισθήματα που επηρεάζουν την επαγγελματική ζωή των εκπαιδευτικών, καθώς η αντίσταση που θα προβάλλουν στην περίπτωση αυτή είναι πολύ έντονη (Hargreaves, 1997 στο Bolivar & Domingo, 2006). Παράλληλα,

αναγνωρίζεται

από

κυβερνητικούς

φορείς

και

υπερεθνικούς

οργανισμούς (π.χ. Temple, 2002· OECD, 2013· UNESCO, 2010, 2014 UN, 2014· Vassiliou, 2014) η αξία της εκπαίδευσης και η συμβολή της στην προσωπική, στην κοινωνική και στην οικονομική ευημερία, με αποτέλεσμα την εφαρμογή αναμορφώσεων και αλλαγών στα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών της Ευρώπης αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο (Eurydice, 1997 στο Day, 2000). Όμως, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι η διαδικασία που ακολουθείται για τις αλλαγές είναι συνήθως αυτή της λογικής του ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο. Θεμελιώνεται στην κριτική των υπαρχόντων εκπαιδευτικών συστημάτων που παρουσιάζονται ως αναποτελεσματικά και προβάλλει ως κεντρικό στόχο η αλλαγή τους να στηρίζεται στο συμφέρον της εθνικής οικονομικής αποτελεσματικότητας. Η προτεινόμενη αλλαγή δεν συνοδεύεται με αυξήσεις των διατιθέμενων πόρων για την εκπαίδευση, επικεντρώνεται στη διοίκηση των σχολείων δίνοντας έμφαση στα μετρήσιμα αποτελέσματα στις εξετάσεις (Πανελλήνιες Εξετάσεις, Πανελλήνιοι και διεθνείς διαγωνισμοί) και στην απόδοση λόγου στους γονείς - πελάτες (Ζμας, 2007· Meghir et all., 2010· Levin, 1998). Οι αλλαγές συνθέτουν μια πρωτοφανή πολυπλοκότητα, την οποία καλείται να κατέχει επαρκώς ο εκπαιδευτικός, εφόσον διαδραματίζει ρόλους τους οποίους ενδεχομένως ποτέ ως τώρα δεν είχε αντιμετωπίσει ή δεν είχε διδαχθεί (Hargreaves, 2000) κάτω από τις νέες συνθήκες της οικονομικής ύφεσης (Hulme & Menter, 2014· Κουτράκος & Κατσίλης, 2014· Νίκα, 2014· Bolívar & Domingo, 2006).

Έτσι προβαίνοντας σε ενδοσκόπηση και

επανεκτίμηση σχετικά με τον νέο ρόλο του στο σχολείο, προσπαθεί να αναζητήσει νέα στηρίγματα, νέες σχέσεις και εργαλεία για την συνέχιση του έργου του. Διαφαίνεται δηλαδή μια τάση εκ μέρους των ίδιων των εκπαιδευτικών να αποκτήσουν εφόδια για να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις του επαγγελματικού χώρου τους, καθώς σε πολλές περιπτώσεις αναγνωρίζουν τη μη δυνατότητα εκ μέρους τους να ασκήσουν επαρκώς το λειτούργημά τους (Hargreaves, 2000).


Σε χρονικές περιόδους, όπως αυτή που διανύουμε σήμερα στην Ελλάδα, είναι αναμενόμενο να παρατηρήσουμε ότι μέσα στις πολλές αλλαγές που βιώνουν οι εκπαιδευτικοί εντείνεται η συναισθηματική τους φόρτιση από την εργασίας τους (Van Veen & Lasky 2005). Η λήψη αποφάσεων που συνδέονται με το προσωπικό νόημα που κάθε εκπαιδευτικός αποδίδει στις αλλαγές περιλαμβάνουν γνωστικές και συναισθηματικές λειτουργίες (Νias 1996 στο Kelchtermans et all., 2009), διότι με κάθε αλλαγή υπονοείται ότι οι πρακτικές που εφαρμόζονταν έως τώρα δεν ήταν οι καλύτερες (ή δεν είναι πλέον) για την προετοιμασία των μελλοντικών γενεών για τη ζωή και τη συμμετοχή τους στην κοινωνία. Την τελευταία δεκαετία οι ερευνητές που μελετούν τα συναισθήματα των εκπαιδευτικών και μάλιστα σε συσχετισμό με τις εκπαιδευτικές αλλαγές διαρκώς αυξάνονται, διαπιστώνοντας την βαρύτητα της επίδρασής τους στην ποιότητα του παραγόμενου έργου (π.χ. Schutz & Zembylas, 2009). Ο Hargreaves (2004) ισχυρίζεται ότι οι συναισθηματικές πτυχές της αλλαγής μέχρι πρόσφατα, έρχονταν στην επιφάνεια μόνο ως παράπλευρα ευρήματα εργασιών, που είχαν άλλα θέματα ως κεντρικούς στόχους. Λίγες μελέτες σχεδιάζονταν με συγκεκριμένο σκοπό να μελετήσουν

τα συναισθήματα των

εκπαιδευτικών σε σχέση με τις σημαντικές ιδιαιτερότητες της εργασίας τους (π.χ. Beatty, 2002· Hargreaves, 1998, 2000· Lasky, 2000). Στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες η οικονομική κρίση συντελεί στο να γίνουν οι αλλαγές και οι επιπτώσεις τους περισσότερο πολύπλοκες. Είναι επομένως ενδιαφέρον να ερευνηθούν τα αναδυόμενα συναισθήματα των προσωπικοτήτων που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία από οποιαδήποτε θέση και η διαχείρισή τους στο πλαίσιο του σημερινού Ελληνικού σχολείου. Σήμερα στην ψυχολογία, το συναίσθημα θα μπορούσε να ορισθεί ως μία σύνθετη υποκειμενική, συνειδητή εμπειρία που οδηγεί σε σωματικές και ψυχολογικές αλλαγές που επηρεάζουν τη σκέψη και τη συμπεριφορά. Συνδέεται με την ιδιοσυγκρασία, την προσωπικότητα, τη διάθεση και το κίνητρο, παράγοντες στους οποίους και επιδρά (psychology.about.com). Σύμφωνα με τους Keltner και Ekman (2000 στο Van Veen et all., 2005), τα συναισθήματα περιγράφονται ως «σύντομες και γρήγορες αντιδράσεις που περιλαμβάνουν φυσιολογική, βιωματική και συμπεριφορική δραστηριότητα και βοηθούν τους ανθρώπους να αντιδρούν σε προβλήματα και γεγονότα που σχετίζονται με την επιβίωση. Είναι διαθέσεις».

συντομότερα και έχουν περισσότερο συγκεκριμένες αιτίες από τις


Εμπειρικές μελέτες έχουν δείξει

τη σημαντική επίδραση του εργασιακού

περιβάλλοντος, του χώρου και της θέσης τους ιδιαίτερα για τους νέους εκπαιδευτικούς ως προς την επιλογή της σταδιοδρομίας τους και τη διατήρηση του φρονήματός τους (Weiss, 1999). Η αλληλεπίδραση των εκπαιδευτικών στο σχολείο για σημαντικά θέματα της δουλειάς τους εμπεριέχει μια θεμελιώδη πολιτική διάσταση με καθοριστικό ρόλο για την επαγγελματική τους ανάπτυξη και την στάση τους γενικότερα (Kelchtermans & Ballet, 2002). Για παράδειγμα, το γραφείο του Συλλόγου Διδασκόντων αναγνωρίζεται ως χώρος, όπου επηρεάζονται ως προς τις απόψεις τους, διότι είναι υποχρεωμένοι να διαβάσουν, να κατανοήσουν, να διαπραγματευτούν, να ανακατασκευάσουν, να αναπαράγουν, να αντισταθούν ή να ανασυστήσουν τις θέσεις τους (Lisahunter et al., 2011). H έρευνα για τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην επαγγελματική και την προσωπική ζωή των εκπαιδευτικών στις χώρες που την υφίστανται είναι σε πολύ αρχικό στάδιο και περιορισμένο εύρος. Δεν εστιάζονται στη διερεύνηση των συναισθημάτων τους και την ανάλυσή τους. Μια ιδιαίτερη πλευρά που αναδεικνύεται στις χώρες με οικονομική ύφεση είναι ότι παράλληλα με τις αλλαγές λόγω αυτής στην ζωή των εκπαιδευτικών επιχειρούνται και αλλαγές στα εκπαιδευτικά τους συστήματα, πιθανά σε μια προσπάθεια να γίνουν πιο ανταγωνιστικές. ‘Έτσι οι αλλαγές που καλούνται να ενσωματώσουν στην προσωπική τους και επαγγελματική ζωή οι εκπαιδευτικοί δημιουργούν μία πολύπλοκη πραγματικότητα. Σκοπός του Βιωματικού Εργαστηρίου Γενικότερα, ο σκοπός του εργαστηρίου ήταν η σκιαγράφηση των συναισθημάτων των εκπαιδευτικών λόγω των συσσωρευτικών θεσμικών αλλαγών στο εκπαιδευτικό σύστημα και των οικονομικών αλλαγών γενικότερα. Πιο αναλυτικά οι στόχοι είναι: 

Ποια συναισθήματα βιώνουν οι εκπαιδευτικοί λόγω του τρόπου και της έντασης που βιώνουν τις σημαντικές γι’ αυτούς αλλαγές.

Πώς διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους.

Μεθοδολογία


Το Βιωματικό Εργαστήριο οργανώθηκε έτσι ώστε να έχει διάρκεια 2 περίπου ωρών και συμμετείχαν 15 περίπου άτομα, που προέρχονταν από την Πρωτοβάθμια και την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, όπου εργάζονται ως διδάσκοντες ή Στελέχη σε διάφορες θέσεις. Περιελάμβανε ατομική εργασία, εργασία σε μικρές τετραμελείς ομάδες και εργασία στην μεγάλη ομάδα που περιελάμβανε όλους τους συμμετέχοντες. Η πορεία των δραστηριοτήτων του εργαστηρίου παρουσιάζεται στο Παράρτημα. Δόθηκε η ευκαιρία να στοχαστεί ό καθένας μόνος του και να εμπλουτίσει το έργο της μικρής ομάδας και στη συνέχεια της μεγάλης με την σκέψη, τη θέση ή το συναίσθημά του. «Όλες οι φωνές ακούστηκαν». Αποτελέσματα Α. Στην δεύτερη εργασία της τετράδας (Μπορείτε να γράψετε τις 3 πιο σημαντικές αλλαγές από αυτές που αναφέρθηκαν στην ομάδα σας) εκφράστηκαν οι πιο κάτω απόψεις όπως της συνέδεσε η συντονίστρια: Από τις πιο σημαντικές αλλαγές στην δευτεροβάθμια που μας δυσκόλεψε ήταν η εισαγωγή της Αυτοαξιολόγησης του Εκπαιδευτικού Έργου και η Αξιολόγηση των στελεχών και η επερχόμενη αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Επιπλέον το κλίμα βάρυνε από την κατάργηση ειδικοτήτων και την διαθεσιμότητα συναδέλφων μας. Η καθιέρωση του «Νέου Λυκείου» με αιχμή του δόρατος την «Τράπεζα θεμάτων» άλλαξε ο τρόπος εισαγωγής των μαθητών στο Πανεπιστήμιο και η εκπαίδευση απέκτησε ταξικό χαρακτήρα. Με την εισαγωγή των Ερευνητικών Εργασιών και των Βιωματικών Δράσεων, περισσότερες ειδικότητες απέκτησαν σημαντικό ρόλο στο σχολείο. Η εκπαίδευση έγινε πιο μαθητοκεντρική σε όρισμένα μαθήματα. Ο ρόλος του Διευθυντή του σχολείου είναι πιο ενισχυμένος, αλλά και πιο απαιτητικός, διότι οι ευθύνες του αυξήθηκαν. Η Ευέλικτη Ζώνη και το Ολοήμερο Σχολείο στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι θετικές αλλαγές. Οι θεσμικές αλλαγές στις οποίες αναφέρθηκαν κυρίως οι συμμετέχοντες κυρίως δυσχέραιναν τις εργασιακές συνθήκες τους. Στη βιβλιογραφία αναφέρεται ότι για να ενσωματωθεί μια αλλαγή στο Εκπαιδευτικό Σύστημα, οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται χρόνο για να περάσουν από το στάδιο των προσωπικών ανησυχιών (ερωτήσεις, απορίες, έλλειψη


δεξιοτήτων), στην εφαρμογή των αλλαγών (προσωπική δέσμευση και εμπλοκή) και στη συνέχεια στον αναστοχασμό γι’ αυτήν (μαθησιακά αποτελέσματα, προτάσεις για βελτίωση). Ο χρόνος αυτός υπολογίζεται για 3-5 χρόνια ή 5-10 όταν πρόκειται για αλλαγές μεγάλης κλίμακας (Fullah 2001· All & Hord 2006, στο Sauders, 2013). Αντίθετα στη χώρα μας μία πληθώρα θεσμικών αλλαγών επιχειρήθηκε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα 3-4 χρόνων. Επισημαίνεται ωστόσο ότι υπήρξαν και θετικές αλλαγές, τις οποίες αναγνωρίζουν. Β. Στην τρίτη εργασία της τετράδας (Καταγράψτε τα συναισθήματα που σας γεννώνται λόγω των αλλαγών που ήδη έχετε επισημάνει, χωρίς να τα σχολιάσετε) εκφράστηκαν τα πιο κάτω συναισθήματα: Θυμός, πικρία, λύπη, πίκρα, μελαγχολία, μοναξιά, φόβος, άγχος, αναστάτωση, ανησυχία, νευρικότητα, ικανοποίηση, ενθουσιασμός, αμηχανία, απογοήτευση, ενοχή. Οι καθηγητές βιώνοντας τις αλλαγές που έχουν τόσο έντονες αρνητικές κυρίως επιπτώσεις στην επαγγελματική τους ζωή εκφράζουν αρνητικά κυρίως συναισθήματα τα οποία τους κατακλύζουν. Έχει άλλωστε διαπιστωθεί ότι οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις είναι πολύ στρεσσογόνες καταστάσεις για τους εκπαιδευτικούς, που μπορεί να οδηγήσουν και σε επαγγελματική εξουθένωση (Aguilar, 2011· Dworkin, 2001). Εκτός όμως από αυτές το εργασιακό τους πλαίσιο, είναι ιδιαίτερα δυσμενές, με αποτέλεσμα να εντείνει την συναισθηματική τους φόρτιση. Παρόλα αυτά υπάρχουν και θετικά συναισθήματα που θα πρέπει να συνδεθούν με τις θετικές αλλαγές που εκφράζουν και με την αλληλεπίδραση με τους μαθητές τους όπως φαίνεται από την βιβλιογραφία (Flores 2013· Timostsuk & Ugaste, 2010). Γ. Στην τέταρτη εργασία της τετράδας (Τι προτείνετε ή τι κάνετε ήδη για να περνάτε καλά στο σχολείο με τους συναδέλφους σας, τα παιδιά ή οποιονδήποτε άλλο φορέα; Ποιοι σας «σπρώχνουν μπροστά» και βιώνετε θετικά συναισθήματα;) εκφράστηκαν οι πιο κάτω απόψεις όπως της συνέδεσε η συντονίστρια: Η στήριξη των μαθητών με κάθε τρόπο, μας κάνει να νοιώθουμε καλά! Πολύ καλή και θα πρέπει να ενισχυθεί η συστηματική βιωματική επιμόρφωση και η αυτομόρφωση εκπαιδευτικών και στελεχών. Να ενισχυθούν τα καινοτόμα προγράμματα και οι σχολικές δραστηριότητες. Η μεθοδολογία τους να συνδεθεί και με την διδασκαλία των άλλων μαθημάτων. Να συνεργάζονται οι καθηγητές διαφορετικών ειδικοτήτων μεταξύ τους.


Οι προτάσεις που πηγάζουν από την εμπειρία των συμμετεχόντων περιγράφουν την ανάγκη για ένα πιο συνεργατικό σχολικό πλαίσιο, όπου οι εκπαιδευτικοί θα προσέρχονται ανανεωμένοι από την διαρκή επιμόρφωση και αυτομόρφωσή τους. Η πραγματικότητα είναι ότι η αλλαγή παίζεται στη σύνθετη και δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ των προσωπικών συναισθημάτων και των πεποιθήσεων, των σχέσεων και της πολιτικής (Flores, 2013). Όλοι όσοι εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι σημαντικό να αλληλεπιδρούν όπως συνέβη κατά την διάρκεια αυτού του βιωματικού εργαστηρίου. Συμπεράσματα Τα συναισθήματα παίζουν ένα τόσο σημαντικό ρόλο στην διαδικασία των αλλαγών που δεν μπορούμε να τα αγνοήσουμε. Η γνώση του πώς λειτουργούν τα συναισθήματα των εργαζομένων στην απόδοσή του στην εργασία του, μπορεί να συνεισφέρει στο οργανωθεί μια διαδικασία αλλαγής στην Εκπαίδευση. Οι αλλαγές θα πρέπει να προγραμματίζονται και να υλοποιούνται δίνοντας προσοχή στις συναισθηματικές ανάγκες των ενδιαφερομένων, αφού εξασφαλιστεί αποτελεσματικά η υποστήριξη τους (Flores, 2013· Sauders, 2013). Τα θετικά και τα αρνητικά συναισθήματα των εκπαιδευτικών παίζουν και τα δύο ένα ρόλο στο ταξίδι τους μέσα στα σχολεία που είναι άμεσα συνδεδεμένα με διαρκείς αλλαγές. Αν όμως έχουν μια βαθιά εδραιωμένη πίστη για την αξία του έργου τους, θα είναι παρόντες σε κάθε τι καινούριο, αρκεί να έχουν τη διαβεβαίωση ότι θεωρούνται σημαντικοί συντελεστές στην επιτυχή ενσωμάτωσή του στο εκπαιδευτικό σύστημα. Και αυτό είναι το ζητούμενο στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης. Βιβλιογραφία Ελληνική Γρούτα, Α. (2013). Οικονομική κρίση και πως αντιμετωπίζεται από τους εκπαιδευτικούς. Διπλωματική Εργασία. Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Ζμας, Α. (2007). Παγκοσμιοποίηση και εκπαιδευτική πολιτική. Μεταίχμιο: Αθήνα Νίκα, Π. (2014). Παγκόσμια κρίση και εκπαίδευση. Επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην εκπαίδευση και στο έργο των εκπαιδευτικών. Διπλωματική Εργασία. Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου.


Κουτράκος, Κ., & Κατσίλης, Δ. (2014). Εργασιακές σχέσεις και οικονομική κρίση. Διπλωματική Εργασία. ΤΕΙ Πειραιά. Φαδάκη, Μ. (2014). Παγκόσμια κρίση και εκπαίδευση: Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στο έργο των εκπαιδευτικών. Διπλωματική Εργασία. Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Αγγλική Abrahamson, E. (2004). Using creative recombination to manage change. Employment Relations Today. 30: 33–41. doi: 10.1002/ert.10106. Aguilar, E. (2011). How Teachers Can Build Emotional Resilience. Teacher Leaders Network. http://www.edweek.org/tm/articles/2011/01/05/tln_resilience.html (9/2/2015) Bolívar, A., & Domingo, J. (2006). The professional identity of secondary school teachers in Spain crisis and reconstruction. Theory and research in education,4(3), 339-355. Calderhead, J., & Shorrock, S. (1997). Understanding teacher education. Case studies in the professional development of beginning teachers. London: Falmer Press. Day, C. (2000). Teachers in the twenty-first century: Time to renew the vision.Teachers and Teaching: theory and practice, 6(1), 101-115. Dworkin, A. G. (2001). Perspectives on teacher burnout and school reform. International Education Journal, 2(2), 69-78. Eurydice (2002). The teaching profession in Europe: Profile, trends and concerns. Key topics in education in Europe. 3. ISBN 2-87116-344-8 Eurydice (2004). The teaching profession in Europe: Profile, trends and concerns. Key topics in education in Europe. 3. ISBN 2-87116-373-1 Flores, M. A. (2001). Person and context in becoming a new teacher. Journal of Education for Teaching, 27(2), 135–148. Flores, M. A. (2013), Be(com)ing a Teacher in Challenging Circumstances: Sustaining Commitment or Giving up in Portugal?, in Cheryl J. Craig, Paulien C. Meijer, Jan Broeckmans (ed.) From Teacher Thinking to Teachers and Teaching: The Evolution of a Research Community (Advances in Research on Teaching), Volume 19, Emerald Group Publishing Limited, 405 - 425 Hargreaves, A. (1998). The emotional practice of teaching. Teaching and Teacher Education, 14(8), 835–854. Hargreaves, A. (2000). Mixed emotions: Teachers’ perceptions of their interactions with students. Teaching and teacher education, 16(8), 811-826.


Hargreaves, A. (2004). Inclusive and exclusive educational change: Emotional responses of teachers and implications for leadership. School Leadership & Management, 24(3), 287309. Hulme, M., & Menter, I. (2014). New professionalism in austere times: the employment experiences of early career teachers in Scotland. Teachers and Teaching, 1-16. Kelchtermans, G. (1993). Getting the story, understanding the lives: From career stories to teachers' professional development. Teaching and teacher education, 9(5), 443-456. Kyriacou, C. (2000). Stress-busting for teachers. Cheltenham: Stanley Thornes. Kelchtermans, G., & Ballet, K. (2002). Micropolitical literacy: Reconstructing a neglected dimension in teaching development. International Journal of Educational Research, 37, 755–767. Kelchtermans, G., Ballet, K., & Piot, L. (2009). Surviving diversity in times of performativity: Understanding teachers’ emotional experience of change. In Advances in teacher emotion research (215-232). Springer US. Lasky, S. (2000). The cultural and emotional politics of teacher–parent interactions. Teaching and Teacher Education, 16(8), 843-860. Levin, B. (1998). An epidemic of education policy : (what) can we learn from each other? Comparative Education, 34, 2. Lisahunter, Rossi, T., Tinning, R., Flanagan, E., & Macdonald, D. (2011). Professional learning places and spaces: the staffroom as a site of beginning teacher induction and transition. Asia-Pacific Journal of Teacher Education, 39(1), 33-46. Meghir, C., Vayanos, D., & Vettas, N. (2010). The economic crisis in Greece: A time of reform and opportunity. August, 5, 5-6. (http://greekeconomistsforreform.com/wpcontent/uploads/Reform.pdf) Nias, J. (1989). Primary teachers talking. A study of teaching as work. Routledge, London OECD. 2013. Education indicators in focus. http://www.oecd.org/edu/skills-beyondschool/EDIF%202013--N%C2%B018%20(eng).pdf (Προσπελάστηκε 31/10/2014) psychology.about.com. http://psychology.about.com/od/emotion/f/what-are-emotions.htm (Προσπελάστηκε 17/11/14). Saunders, R. (2013). The role of teacher emotions in change: Experiences, patterns and implications for professional development. Journal of Educational Change, 14(3), 303333. Schutz, P. A., & Zembylas, M. (2009). Introduction to advances in teacher emotion research: The impact on teachers’ lives (3-11). Springer US.


Temple, J. (2002). Growth effects of education and social capital in the OECD countries. Historical Social Research/Historische Sozialforschung, 5-46. Timoštšuk, I., & Ugaste, A. (2010). Student teachers’ professional identity.Teaching and Teacher Education, 26(8), 1563-1570. Tomuletiu, E.-A., Pop, A., David, D., Solovastru, A. & Buicu, G. (2011). The impact of the world financial crisis on romanian educational system case study on teachers' professional motivation. Paper presented at the Procedia - Social and Behavioral Sciences, 15 1497-1501. Retrieved from www.scopus.com UN. Education for All. http://www.un.org/en/ globalissues/ briefingpapers/efa/ index .shtml (Προσπελάστηκε 1/11/2014). UNESCO (2014). Education for http://www.unesco.org/new/en/education/themes/leading-the-internationalagenda/education-for-all/ (Προσπελάστηκε 11/11/2014).

All.

UNESCO (2010). The central role of education in the millennium development goals. http://unesdoc.unesco.org/images/0019/001905/190587E.pdf (Προσπελάστηκε 11/11/2014). Van Veen, K., & Lasky, S. (2005). Emotions as a lens to explore teacher identity and change: Different theoretical approaches. Teaching and Teacher Education, 21, 895–898. Vassiliou, A. (2014). The European Union explained: Education, training, youth and sport. ISBN 978-92-79-24661-6. European Union, 2014 Weiss, E. M. (1999). Perceived workplace conditions and first-year teachers’ morale, career choice commitment, and planned retention: A secondary analysis. Teaching and Teacher Education, 15(8), 861–879.


Παράρτημα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ 5 ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΣΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ ΑΛΛΑΖΕΙ

ΣΑΒΒΑΤΟ 13 Δεκεμβρίου 2014 Απόγευμα 19.00-20.00 Κοντογεωργίου Ασημίνα, Βιωματικό Εργαστήριο με θέμα ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΑ

«Βιώνω τις αλλαγές στο σχολείο του σήμερα» ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΟΜΑΔΑΣ Αλληλογνωριμία ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ - Σύνδεση (10΄) Δημιουργία 4άδων «Γνωριστείτε μεταξύ σας… λέγοντας κάποια βασικά, …όνομα κλπ, ή αν θέλετε δίνοντας μια εικόνα από τη καθημερινότητά σας, μέσα από την οποία θα θέλετε ο άλλος να σας γνωρίσει καλύτερα…, κάτι απλό που να μπορείτε να το μοιραστείτε σε αυτό το πλαίσιο και χρόνο» 

( 5΄) Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ: Ποιές είναι κατά τη γνώμη σου οι πιο σημαντικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. ΣΥΖΗΤΑΜΕ ΣΤΗΝ 4ΑΔΑ. (Δίνουμε ένα Α4) ΓΡΑΨΙΜΟ: Μπορείτε να γράψετε τις 3 πιο σημαντικές αλλαγές από αυτές που αναφέρθηκαν στην ομάδα σας. ΟΡΙΣΤΕ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ (10΄)

ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ: η συντονίστρια συνθέτει ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

ΑΙΣΙΟΔΟΞΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

20΄

Ας σκεφτεί ο καθένας μόνος του για λίγο και στη συνέχεια όλοι μαζί αφού συζητήσετε, καταγράψτε τα συναισθήματα που σας γεννώνται λόγω των αλλαγών που ήδη έχετε επισημάνει, χωρίς να τα σχολιάσετε. Τι προτείνετε ή τι κάνετε ήδη για να περνάτε καλά στο σχολείο με τους συναδέλφους σας, τα παιδιά ή οποιονδήποτε άλλο φορέα; Ποιοι σας «σπρώχνουν μπροστά» και βιώνετε θετικά συναισθήματα; Γράψτε δύο προτάσεις, αφού συζητήσετε στην ομάδα σας.


ΣΤΟΧΟΣ ΝΑ ΦΥΓΟΥΜΕ ΑΠΟ ΕΔΩ ΓΕΛΩΝΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΓΕΛΙΟ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΡΩΙ-ΠΡΩΙ!

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Κάθε μέλος λέει μια τελευταία σκέψη στην ΟΜΑΔΑ του. Η συντονίστρια συνοψίζει


«Η αυλή του σχολείου μας, τόπος διδασκαλίας των αξιών της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη» Μαυρουδέα Ελένη ο

Καθηγήτρια στο 3 Γενικό Λύκειο Καλαμάτας, E-mail: mavroudea@yahoo.gr

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Η αυλή του σχολείου μας» υλοποιήθηκε στο 3ο Γενικό Λύκειο Καλαμάτας και στη σημερινή εισήγηση παρουσιάζεται ειδωμένο από τη σκοπιά της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Συζητούνται οι στόχοι και οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στη διάρκεια υλοποίησής του με τις σύγχρονες αντιλήψεις για την αειφορία, όπως αυτές προωθούνται από την UNESCO και την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κύριο στόχο της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΑΑ) αποτελεί η διαμόρφωση πολιτών, ικανών να επιλύουν προβλήματα, να συνεργάζονται υπεύθυνα και να λαμβάνουν αποφάσεις από κοινού για το μέλλον τους, το μέλλον του τόπου τους, της ποιότητας της ζωή τους. Τις τελευταίες δεκαετίες, μια σειρά από διεθνείς διακυβερνητικές και άλλες διασκέψεις, διαμορφώνουν την φυσιογνωμία, τους στόχους και τις αρχές του πεδίου της ΠΕ και κατευθύνουν τη μορφή της προς αυτήν της ΕΑΑ. Η σχέση μεταξύ εκπαίδευσης και αειφορίας δε μπορεί να είναι εξωτερική, εργαλειακή (Foster, 2001). Η Εκπαίδευση προς την κατεύθυνση της Αειφόρου Ανάπτυξης συνεπάγεται ότι οι άνθρωποι, ως άτομα και κοινωνίες, συνειδητά προσπαθούν να εναρμονιστούν με τα προϊόντα της φύσης, μαθαίνουν να αντιλαμβάνονται το φυσικό κόσμο και τη θέση του ανθρώπου σ΄ αυτόν ως μια ενεργητική διαδικασία δια μέσου της οποίας η αίσθησή μας για το προϊόν της φύσης συνεχώς αναδημιουργείται. Στην Ελλάδα η ΕΑΑ υλοποιείται μέσα από τα Σχολικά Προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΣΠΠΕ), τα προγράμματα των Κέντρων Περιβαλλοντικών Εκπαίδευσης (ΚΠΕ), τα Θεματικά Δίκτυα ΠΕ συνεργασίας σχολείων και την Ευέλικτη Ζώνη. Η ΠΕ υλοποιείται σε εθελοντική βάση στα σχολεία και με πολλές δυσκολίες, από ανάγκη προσφοράς του εκπαιδευτικού και γνωριμίας με νέα αντικείμενα πέρα από αυτά των μαθημάτων που διδάσκει. Στο Λύκειο, η κατάσταση της ΠΕ είναι απογοητευτική. Οι Πανελλήνιες Εξετάσεις στο τέλος της Γ τάξης αποθαρρύνουν τους μαθητές στο να συμμετέχουν στα Σχολικά Προγράμματα Αγωγής και Πολιτισμού. Έτσι εξηγείται ο μικρός αριθμός ΣΠΠΕ που υλοποιούνται στα Λύκεια συγκριτικά με αυτών που υλοποιούνται στα Γυμνάσια και ακόμη περισσότερο στα δημοτικά σχολεία. Στο Λύκειο διδάσκονται μαθήματα που έχουν σχέση με το περιβάλλον, όπως είναι στη Β’ τάξη τα μαθήματα επιλογής «Αρχές Περιβαλλοντικών Επιστημών» και «Διαχείριση Φυσικών Πόρων». Σε μερικά ακόμη μαθήματα έχουν συμπεριληφθεί θεματικές ενότητες που εξετάζουν περιβαλλοντικά θέματα, όπως στη Γ’ τάξη, ένα μεγάλο κεφάλαιο της Βιολογίας Γενικής Παιδείας αναφέρεται στην Οικολογία και αποτελεί τη μισή εξεταστέα ύλη στις Πανελλήνιες Εξετάσεις. Σε παραθέματα και σχόλια στα Βιβλία Χημείας της Α’ και Β’ τάξης του Λυκείου γίνονται αναφορές σε περιβαλλοντικά προβλήματα και συσχετισμούς τους με τα διδακτικά αντικείμενα των αντίστοιχων κεφαλαίων. Μέσα από τα μαθήματα αυτά, οι μαθητές έρχονται σε επαφή με οικολογικούς


όρους και με τα περιβαλλοντικά προβλήματα, με τις αιτίες και τους μηχανισμούς δημιουργίας τους. Το Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Η αυλή του σχολείου μας» υλοποιήθηκε στο 3ο Γενικό Λύκειο Καλαμάτας και στη σημερινή εισήγηση παρουσιάζεται ειδωμένο από τη σκοπιά της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Συζητούνται οι στόχοι και οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στη διάρκεια υλοποίησής του με τις σύγχρονες αντιλήψεις για την αειφορία, όπως αυτές προωθούνται από την UNESCO και την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Οι αντικειμενικοί στόχοι των εκπαιδευτικών διαδικασιών αναφέρονται στο Γνωστικό, στο Συναισθηματικό και στον Ψυχοκινητικό τομέα (Bloom & Krathwohl, 1991). Η σχεδίαση εκπαιδευτικών προγραμμάτων με βάση αυτούς τους στόχους προτείνεται από το ΥΠΑΙΠΘ κάθε χρόνο με ειδική Εγκύκλιο (ΥΠΕΠΘ, 2007). Το Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα «Η αυλή του Σχολείου μας» υλοποιήθηκε στο 3ο Γενικό Λύκειο Καλαμάτας από 26 μαθητές της Α και Β τάξης και 3 καθηγήτριες. Στόχοι του Προγράμματος ήταν: Να γνωρίσουν οι μαθητές τα φυτά και τα δέντρα της περιοχής τους, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και την περιποίηση που χρειάζονται. Να αναπτύξουν πνεύμα συνεργασίας και κοινής ευθύνης στην επίτευξη ενός στόχου που απαιτεί ομαδική εργασία. Να αναπτύξουν δεξιότητες παρατήρησης, καταγραφής, επεξεργασίας δεδομένων, ομαδικής εργασίας, αξιοποίηση νέας τεχνολογίας. Να αποκτήσουν οικολογική συνείδηση και περιβαλλοντική ευθύνη, ικανότητα ανάληψης δράσης για αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων. Με τα Ερωτηματολόγια και τις συνεντεύξεις οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά, ένιωσαν κομμάτι της διαδικασίας παρέμβασης στον χώρο της αυλής του σχολείου, χώρου που είναι μεγάλο κομμάτι της καθημερινής τους ζωής. Η εμπλοκή τους στη βελτίωση του υπαίθριου σχολικού χώρου, συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση του σχετικά με τη φύση και στην εξέλιξή του σε υπεύθυνο και συνειδητό πολίτη. Εφαρόστηκε η Μέθοδος project, γνωστή ως μέθοδος Ερευνητικού δοκιμίου, μέθοδος βιωμάτων σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων του προγράμματος, σε μια διαθεματική προσέγγιση και εργασίας σε ομάδες. Η διαθεματική προσέγγιση καταργεί τα σύνορα των μαθημάτων ως αυτοτελών διδακτικών αντικειμένων, εξετάζει τα φαινόμενα ολόπλευρα, διευκολύνει τη μάθηση και συντελεί στην ποιοτική αναβάθμισή της, αφού οι διαδικασίες της γενίκευσης, της αφαίρεσης και της σύνθεσης που συνεπάγονται από αυτή, οδηγούν σε γνώση ανωτέρου επιπέδου (Μaingain & Dufour, 2002). Ταυτόχρονα βοηθά τους μαθητές να αναπτύξουν την ικανότητα να αντιληφθούν νέες σχέσεις και να δημιουργήσουν νέα μοντέλα, συστήματα και δομές. Μεθοδολογικά, η διαθεματική προσέγγιση προάγει την αυτενεργό μάθηση του μαθητή, αξιοποιεί την εποπτεία και συνάδει με τις σύγχρονες μεθόδους της Διδακτικής που θέλουν το μαθητή να δραστηριοποιείται, να παρατηρεί, να ταξινομεί, να κάνει συσχετίσεις (ΕΜΠ, 2007). Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ο υπαίθριος σχολικός χώρος, επιδρά στις διεργασίες απόκτησης δεξιοτήτων, στην διαμόρφωση ηθικής συμπεριφοράς και στην ωρίμανση του νέου. Με τα παιχνίδια σε ανοιχτό χώρο, την αυλή του σχολείου, χώρο που καθημερινά συχνάζουν οι μαθητές, βοηθούνται να


έλθουν κοντύτερα στο φυσικό περιβάλλον για να το αγαπήσουν και να ευαισθητοποιηθούν για την προστασία του. Οι αυλές των σχολείων στις πόλεις είναι από τις τελευταίες ευκαιρίες που έχουν απομείνει για να βελτιωθεί το αστικό περιβάλλον στο πλαίσιο ενός γενικότερου σχεδίου για πιο βιώσιμες πόλεις. Οι θεματικές περιοχές που αναπτύχθηκαν στο Πρόγραμμα αφορούσαν σε κατάρτιση σχεδίου δράσης για τις παρεμβάσεις που επρόκειτο να γίνουν στους χώρους της αυλής, τις ίδιες τις παρεμβάσεις, τον απαιτούμενο εξοπλισμό, την κομποστοποίηση και παραγωγή φυτοχώματος, τα ομαδικά παιχνίδια που εκτυλίσσονταν στην αυλή και την αξιολόγηση των δράσεων και του Προγράμματος. Οι Δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στη διάρκεια των πέντε μηνών που κράτησε η υλοποίηση του προγράμματος ήταν ποικίλες. Κάναμε έρευνα σε βιβλία και στο διαδίκτυο για τα ονόματα και τα χαρακτηριστικά των φυτών, τις καλλιεργητικές τους ανάγκες και τη χρήση τους. Με ερωτηματολόγια και συνεντεύξειςζητήσαμε τη γνώμη από τους μαθητές και καθηγητές του σχολείου για το πώς θα ήθελαν την αυλή του σχολείου, ττι παρεμβάσεις μας πρότειναν να κάνουμε. Φροντίσαμε τα υπάρχοντα φυτά και δέντρα της αυλής μας. Εξοπλιστήκαμε με τα κατάλληλα γάντια και εργαλεία και ξεχορταριάσαμε, κλαδέψαμε, λιπάναμε, ποτίσαμε τα φυτά μας και φυτέψαμε καινούρια. Οι επεμβάσεις ακολουθούσαν την παρατήρηση και καταγραφή των αναγκών περιποίησης των υπαρχόντων φυτών και δένδρων. Της φύτευση νέων φυτών και δένδρων προηγήθηκε σχεδιασμός και διαμόρφωση του χώρου. Οι σχολικές πρωτοβουλίες στα πλαίσια των ΠΕΑΑ που εφαρμόζουν σχολεία της Μ. Βρετανίας (Scott, 2007; DfES, 2006) εστιάζουν σε ειδικά θέματα της καθημερινής σχολικής ζωής, του τοπικού περιβάλλοντος και επεκτείνονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Θέματα όπως τα σχολικά γεύματα, η καλλιέργεια του σχολικού κήπου, τα απορρίμματα, η ορθολογική χρήση φυσικών πόρων, τα πολιτικά δικαιώματα αποδίδουν σημαντικά οφέλη σε μαθητές, εκπαιδευτικούς, στην τοπική κοινότητα, στο τοπικό φυσικό περιβάλλον και ευρύτερα. Η χρήση του σχολείου προσφέρει αμφίδρομη επικοινωνία στη σχολική και τοπική κοινότητα. Η «οικολογικοποίηση» του σχολείου έχει μεγάλο εύρος και ολοκληρώνεται μέσα από το υλικό που υπάρχει στο σχολείο, μέσα από στόχους και αξίες, ως μέρος της διδακτικής και μαθησιακής διαδικασίας που ακολουθείται σε αυτό (Rauch F.,2000). Βασικός στόχος είναι το άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία με την οικοδόμηση και ανάπτυξη σχέσης με τη γειτονιά, με το σχολείο να λειτουργεί ως πυρήνας μάθησης για την τοπική κοινότητα. Επιπλέον, συγκεντρώσαμε σε τρεις κομποστοσωρούς όλα τα κλαδέματα και τα χορτάρια που βγάζαμε από τον κήπο. Δυο, τρεις φορές με αξίνες και φτυάρια σκεπάσαμε τα φρέσκα χορτάρια με το χώμα, που είχε δημιουργηθεί από τα παλαιότερα ξερά. Ο περυσινός κομποστοσωρός μας έδωσε φέτος πλούσιο φυτόχωμα που το χρησιμοποιήσαμε για να εμπλουτίσουμε το χώμα του κήπου μας. Αποτιμώντας το Πρόγραμμα, σε συζητήσεις μικρών ομάδων και όλων μαζί των συμμετεχόντων, συμφωνήσαμε πως μαθητές και καθηγητές έδειξαν ιδιαίτερη όρεξη, διάθεση και ευχαρίστηση στη δουλειά, με συνέπεια να προσέχουν τώρα περισσότερο την αυλή τους. Μάθαμε όλοι πολλά πράγματα για το πώς να διαμορφώνουμε το χώρο μας. Μάθαμε να δουλεύουμε σε ομάδες, να μοιραζόμαστε ευθύνες και να αναπτύσσουμε πρωτοβουλίες. Δεδομένου ότι η μάθηση πραγματοποιείται όσο αναλαμβάνουμε διάφορους ρόλους στη ζωή μας, η ΕΑΑ πρέπει να θεωρηθεί ως μια διαδικασία που επεκτείνεται σε όλη μας τη ζωή. Κάθε πρόγραμμα ΕΑΑ πρέπει να σχεδιάζεται στη βάση των γενικών αρχών της διεπιστημονικότητας, της δια βίου μάθησης και της ενεργού συμμετοχής. Οι νέοι είναι σημαντικό να συμμετέχουν ενεργά ως πολίτες και να ενθαρρύνονται σε συνεργασίες σε


τοπικά και διεθνή επίπεδα προκειμένου να επιλυθούν τα περιβαλλοντικά προβλήματα (Καρούντζου, 2007). Η ΕΑΑ αντιμετωπίζεται ως μια δια βίου διαδικασία που ξεκινά στα πρώιμα παιδικά χρόνια, συνεχίζεται μέσω της ανώτατης εκπαίδευσης και της εκπαίδευσης των ενηλίκων. Ξεπερνά τα όρια της τυπικής εκπαίδευσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006). Ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα που αναπτύσσει προγράμματα ΕΑΑ δραστηριοποιείται για και μαζί με την τοπική κοινότητά του, χτίζει και ενθαρρύνει τις αμοιβαίες συνεργασίες, υποστηρίζει τη δια βίου μάθηση και την κοινοτική ευημερία, φέρνει υπαρκτά ζητήματα στο πρόγραμμα σπουδών μέσω της εμπλοκής των διαφόρων κοινωνικών ομάδων (Scott, 2007). Τα ζητήματα γύρω από την αειφορία αντιπροσωπεύουν την ηθική του ιδρύματος, καθορίζουν έντονα το προφίλ των εργασιών του. Στις διασυνδέσεις του με την κοινότητα, δε στρέφονται μόνο στην αλλαγή συμπεριφοράς σε ότι σχετίζεται με τα γνωστά μόνο προβλήματα, αλλά κυρίως στην οικοδόμηση της ικανότητας των μαθητών για κριτική και ανεξάρτητη σκέψη για το μέλλον τους και το μέλλον της κοινότητας. Το κάθε τοπικό πρόβλημα αναγνωρίζεται ως μέρος του παγκόσμιου που εγείρει ηθικά ζητήματα αλληλεξάρτησης και κοινής ευθύνης, σε σχέση με την κοινωνική και περιβαλλοντική δικαιοσύνη. ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστίες αξίζουν στις Υπεύθυνες καθηγήτριες για την υλοποίηση του Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο 3ο Γενικό Λύκειο Καλαμάτας Σιψά Γρηγορία και Μπούρα Παναγιώτα για τη συνδρομή τους στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος και τηνν ολοκλήρωση των εργασιών του. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Bloom B. & Krathwohl D.,1991) Ταξινομία διδακτικών στόχων, Εκδόσεις Κώδικας, Θεσσαλονίκη DfES (2006) Sustainable Schools for pupils, communities and the environment – Government response to the consultation on the sustainable schools strategyhttp://publications.teachernet.gov.uk/default.aspx?PageFunction=productdetails&P ageMode=publications&ProductId=DFES-04294-2006 Foster J. (2001) Education as Sustainability. Environmental Education Research, vol. 7, No 2. Μaingain A., Dufour B. (2002) Διδακτικές προσεγγίσεις της διαθεματικότητας, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα Rauch F. (2000) Schools: a place of ecological learning, Environmental Education Research, vol 6, No3. Scott W. (2007), Goodfellow M. and Andrew-Power K. (editors), Raising standards: making sense of the sustainable schools agenda, Specialist Schools and Academies Trust, London ΕΜΠ (2007) Εκπαιδευτικό υλικό του Σεμιναρίου Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών και Στελεχών Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ, Συγγραφική Ομάδα με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Κουτσόπουλο Κ., Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Αθήνα Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2006) Εκσυγχρονισμός της εκπαίδευσης και της κατάρτισης: μια ουσιαστική συμβολή στην ευημερία και την κοινωνική συνοχή στην Ευρώπη, Κοινή ενδιάμεση έκθεση του Συμβουλίου και της Επιτροπής για το 2006 σχετικά με την πρόοδο στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» [Επίσημη εφημερίδα C 79 της 01.04.2006] διαθέσιμη στις 14-7-2007 στην ιστοσελίδα http://europa.eu/scadplus/leg/el/cha/c10241.htm Καρούντζου Γ. (2007) Εκπαίδευση για βιώσιμη ανάπτυξη. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Διαπολιτισμική αγωγή. Παιδαγωγικές προσεγγίσεις με κοινά χαρακτηριστικά, 3ο Πανελλήνιο


Συνέδριο της ΠΕΕΚΠΕ με θέμα Εκπαίδευση για την Αειφορία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Κοινωνία-Οικονομία-Περιβάλλον-Πολιτισμός, 9-11 Νοεμβρίου 2007, Αθήνα ΥΠΕΠΘ Εγκύκλιος 117302/Γ7/19-10-2007, με θέμα: Σχεδιασμός και υλοποίηση προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων: Αγωγής Σταδιοδρομίας, Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών θεμάτων, Comenius- Leonardo da Vinci και eTwinning, Ενιαίος Διοικητικός Τομέας Θεμάτων Σπουδών, Επιμόρφωσης και Καινοτομιών, Δ/νση Συμβουλευτικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Εκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων, τμήμα Β Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αθήνα


Η Βιοηθική στο πλαίσιο διδασκαλίας της Βιολογίας

Βασιλική Περάκη Δρ Βιολογίας, ε.τ. Σύμβουλος Π.Ι.


Τι είναι Βιοηθική Ο κλάδος της Φιλοσοφίας που σχετίζεται με την ηθική της χρήσης των επιτευγμάτων της Μοριακής Βιολογίας και αφορά κυρίως, προϊόντα και υπηρεσίες που άπτονται εφαρμογών στην Ιατρική, στην παραγωγή τροφίμων και στο περιβάλλον.


Κάτι νέο και ταυτόχρονα πολύ παλιό • Στοιχεία Βιοηθικής στον όρκο του Ιπποκράτη. • Το 18ο αι. τίθενται από τον γιατρό Thomas Persival οι βάσεις του πρώτου κώδικα Βιοηθικής. • Το 1846 καθιερώνεται κώδικας Βιοηθικής για θέματα Ιατρικής από τους ιδρυτές της Αμερικανικής Ιατρικής Εταιρείας. • Μετά το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο καθιερώνεται ο κώδικας της Νυρεμβέργης για την ηθική της έρευνας που αφορά ανθρώπινα θέματα.


Γιατί να “διδάσκουμε” Βιοηθική • Πολλά από τα θέματα της Βιολογίας εμπλέκονται με (ηθικές) αξίες αλλά και με αξίες σημαντικές για τη ζωή (υγεία, βιοποικιλότητα, διατήρηση του περιβάλλοντος, αναπαραγωγή). • Υπάρχουν πρόοδοι των Βιολογικών Επιστημών ηθικά αμφισβητούμενες. • Η ελευθερία της επιστημονικής έρευνας και της χρήσης των αποτελεσμάτων της, μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με ηθικές αξίες. • Απαιτείται διάλογος σε ό,τι αφορά τη βιολογική έρευνα, αλλά και τις εφαρμογές της. • Είναι απαραίτητη η πληροφόρηση τόσο σε ό,τι αφορά τα επιτεύγματα της επιστήμης όσο και σε ό,τι αφορά τα ηθικά διλήμματα που εγείρονται από αυτήν.


Ζητήματα Βιοηθικής • Κλωνοποίηση (θεραπευτική και αναπαραγωγική) • Μεταμόσχευση οργάνων • Τράπεζες γενετικών πληροφοριών • Τρόφιμα από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς • Χρήση πειραματοζώων • Ευθανασία • Παραγωγή φαρμακευτικών πρωτεϊνών • …………


Διδασκαλία Βιοηθικής – Πότε & πώς • Από ποια ηλικία; • Αυτόνομα ή ενσωματωμένη στη διδασκαλία των μαθημάτων Βιολογίας; • Με την παραδοσιακή μέθοδο (πρώτα η θεωρία και μετά το παράδειγμα) • Με τη μελέτη περίπτωσης (πρώτα το παράδειγμα και μετά τη θεωρία)


Τρόποι προσέγγισης των θεμάτων Βιοηθικής Μάθηση βασισμένη: • Σε πειράματα • Σε αφηγήσεις • Στην αντιμετώπιση πραγματικών προβλημάτων • Σε παιχνίδια ρόλων • Στην ανάπτυξη επιχειρημάτων


Επιλογή θέματος • Επίκαιρο και κοινού ενδιαφέροντος • Να αφορά πραγματική περίπτωση (ανώνυμα) • Κατάλληλο για την ηλικία των μαθητών • Ηθικά προκλητικό


Ηθικές αρχές με τις οποίες πρέπει να συμφωνούν οι εφαρμογές της Βιολογίας Να λειτουργούν:

• • • •

Προς όφελος της ζωής Με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια Σύμφωνα με τη δικαιοσύνη και την ισότητα Επιτρέποντας την αυτονομία και την ελεύθερη βούληση • Εξασφαλίζοντας το δικαίωμα στο απόρρητο των προσωπικών δεδομένων


Στάδια μελέτης ενός θέματος Βιοηθικής • Ευαισθητοποίηση και προβληματισμός των μαθητών • Επιλογή του θέματος • Καταγραφή των ηθικών διλημμάτων που σχετίζονται με αυτό • Προσδιορισμός των στόχων της μελέτης των μαθητών • Προσδιορισμός πηγών πληροφόρησης Συλλογή στοιχείων


• Προσδιορισμός αξιών σχετικών με το θέμα • Διερεύνηση - προσδιορισμός των ηθικών διλημμάτων • Προβληματισμός - συζήτηση - εξαγωγή συμπερασμάτων κατά ομάδα • Παρουσίαση των συμπερασμάτων των ομάδων στην τάξη • Σύνθεση - παρουσίαση της εργασίας • Παρέμβαση στο άμεσο κοινωνικό περιβάλλον • Περαιτέρω μελέτη του θέματος ή προεκτάσεων του (προαιρετικά) • Αξιολόγηση (από τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές)


Τι πρέπει να προσέχουμε • Ο εκπαιδευτικός περιορίζεται στον ρόλο του συντονιστή και δεν τοποθετείται στα ηθικά διλήμματα. Αυτοί που παίρνουν τις τελικές αποφάσεις είναι οι μαθητές.

• Δεν θα πρέπει να συγχέεται η ατομική ιεράρχηση των αξιών με την εξέταση των θεμάτων και τη λήψη αποφάσεων. • Θα πρέπει να αποφεύγεται τόσο η θεωρητικοποίηση της διαδικασίας όσο και η μετατροπή της σε παιχνίδι. • Η βιοηθική ανάλυση θα πρέπει να αφορά θέματα της καθημερινής ζωής, οικεία στους μαθητές.


Οφέλη •Ευαισθητοποιεί τους μαθητές σχετικά με τον ρόλο της επιστήμης σε προσωπικό, κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. •Αποτελεί μια απάντηση στην έμφυτη ανάγκη του ανθρώπου για συμμετοχή στη λύση κοινωνικών προβλημάτων. •Συμβάλλει στην ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των μαθητών και των εκπαιδευτικών. •Αποδεικνύει ότι η γνώση δεν είναι στείρα, αλλά σημαντική γιατί επιτρέπει συνειδητές επιλογές.


• Οι μαθητές συνειδητοποιούν την επιστημονική γνώση και τις δεξιότητες που αποκτούν για την αντιμετώπιση θεμάτων που προκύπτουν στην προσωπική τους ζωή. • Το θέμα αντιμετωπίζεται με βάση επιστημονικά και τεχνολογικά δεδομένα. • Οι μαθητές συνειδητοποιούν ότι η αμφισβήτηση δεν αποτελεί φραγμό στη μάθηση ή στην εξέλιξη της κοινωνίας. Αντίθετα αναδεικνύεται σε ευκαιρία να αποτιμηθεί και να επιλεγεί μια λύση που είναι, προς το παρόν, η “καλύτερη”.


Διευθύνσεις στο διαδίκτυο www.eureth.net

www.unesco.org/bioethics www.bioethics-today.org www.nuffieldbioethics.org www.ncbio.org http://europa.eu.int/comm/european group ethics/secret en.htm


Project και καινοτομίες Τι ψάχνουμε και παιδευόμαστε τόσο;

Γιάννης Τζωρτζάκης (johntzortzakis@gmail.com) Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ12, ΠΔΕ Κρήτης, Ρολέν 4, Ηράκλειο, Κρήτη


ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΤΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΟΥ ΥΛΟΠΟΙΟΥΝ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ Α ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ: Ι.Τζωρτζάκης, Ε.Παπαγιαννάκης ΣΚΟΠΟΣ:

Η απεικόνιση 1. 2. 3.

ΔΕΙΓΜΑ:

των κινήτρων των προσδοκιών, και του βαθμού επαγγελματικής ικανοποίησης, των εκπαιδευτικών που εμπλέκονται με την εισαγωγή, των Βιωματικών Δράσεων ως αυτόνομο μάθημα της Α τάξης Γυμνασίου την σχολική χρονιά 2013 -2014.

1246 εκπαιδευτικοί που υλοποίησαν Βιωματικές Δράσεις σε Γυμνάσια της Ελλάδας κατά τη σχολική χρονιά 2013-2014


ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

• • • • • • •

Το ερωτηματολόγιο, αντίγραφο του οποίου βρίσκεται στη διεύθυνση http://goo.gl/w8uxlN, υλοποιήθηκε με το εργαλείο Google Forms και περιλαμβάνει 38 συνολικά ερωτήσεις κυρίως κλειστού τύπου (πολλαπλή επιλογή, κλίμακα, πλέγμα ελέγχου). Είναι δομημένο σε επτά διαφορετικές σελίδες που εξετάζουν τους παρακάτω τομείς. Επαγγελματικό προφίλ εκπαιδευτικού Επαγγελματική ανάπτυξη/προγράμματα/εμπειρία Κίνητρα και Ικανοποίηση Συμμετοχή σε καινοτόμες δράσεις/ προγράμματα/ βιωματικές δράσεις Στοιχεία Βιωματικών Δράσεων Επισήμανση προβλημάτων και ανατροφοδότηση Προσδοκώμενα αποτελέσματα και εκτιμήσεις


ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ


ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ 1246 εκπαιδευτικοί


ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΩΝ 1246 εκπαιδευτικοί


ΟΡΙΣΜΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ Ευχάριστη ή θετική συναισθηματική κατάσταση, η οποία προέρχεται από την αποτίμηση της εργασίας ή των εργασιακών εμπειριών κάποιου (Locke, 1969). ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Συναισθηματική κατάσταση ικανοποίησης ή απογοήτευσης που βιώνει ο εκπαιδευτικός σε σχέση με τον επαγγελματικό του ρόλο, και που προκύπτει όταν αυτός που ασχολείται με την εκπαίδευση, αξιολογεί την εργασία του ικανοποιητικά (Hoy & Miskel, 1996)


Παράγοντες που επιδρούν στην Επαγγελματική ικανοποίηση Ο Herzberg αποδίδει τους ενδογενείς παράγοντες και µε τον όρο «κίνητρα». Εντόπισε πέντε παράγοντες που αποτελούν πηγές κινήτρων ή επαγγελματικής ικανοποίησης. (Herzberg, 1968) που είναι • η επίτευξη, • η αναγνώριση του έργου, • η ίδια η εργασία, • η υπευθυνότητα και • η δυνατότητα εξέλιξης (προαγωγή)

• • • • •

Οι εξωγενείς παράγοντες οι οποίοι, όταν απουσιάζουν, αποτελούν πιθανές πηγές δυσαρέσκειας, είναι: οι αποδοχές, οι διαπροσωπικές σχέσεις, η πολιτική του οργανισμού και ο τρόπος διοίκησης, η εποπτεία και οι συνθήκες εργασίας.


Παράγοντες που επιδρούν στην Επαγγελματική ικανοποίηση

Αποτελέσματα 12 σχετικών ερευνών (Herzberg – ΜΙΤ)


ΑΠΩΤΕΡΟΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Σκοπός ήταν να γίνει κατανοητός ο λόγος για τον οποίο οι εκπαιδευτικοί ανέλαβαν τη διδασκαλία αυτού του νέου αντικειμένου: 1. κατά πόσο είναι ικανοποιημένοι από τη διδασκαλία του, 2. τι πιστεύουν ότι θα έπρεπε να «κερδίζει», ένας εκπαιδευτικός που ασχολείται με αυτό (εξωγενείς και ενδογενείς παράγοντες) και 3. πού και πόσο πιστεύει ότι θα βελτιωθεί ο ίδιος ο εμπλεκόμενος ως προς τη διδακτική του πρακτική. 4. Και τελικά……………………

Γιατί το κάνει;


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

1. Βαθμός Ικανοποίησης από την εμπλοκή

με τις Βιωματικές Δράσεις


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

2. Προσδοκίες από την ανάληψη Βιωματικών Δράσεων 71. Προτάσεις σχετικά με τα κίνητρα επαγγελματικής ανάπτυξης από την ενασχόληση με τις Βιωματικές Δράσεις* Εκτός από την τυχόν επιβεβαίωση, τι από τα παρακάτω θα θέλατε να υπάρχει για εσάς και τους εκπαιδευτικούς που εμπλέκονται σε Βιωματικές Δράσεις;

α. Θα έπρεπε να υπάρχει μία άμεση ή έμμεση οικονομική απολαβή β. Θα έπρεπε να υπάρχουν ευκαιρίες για επιπλέον επαγγελματική ανάπτυξη (προγράμματα, σεμινάρια κ.α.) γ. Θα έπρεπε να υπάρχουν ευκαιρίες για καριέρα σε θέσεις της εκπαίδευσης δ. Θα έπρεπε να υπάρχει δημόσια αναγνώριση από τον Διευθυντή και τους συναδέλφους ε. Θα έπρεπε να υπάρχει προώθηση σε ελκυστικότερες θέσεις ευθύνης εντός του σχολείου στ. Θα έπρεπε να θεσμοθετηθεί και να υπάρχει η ευκαιρία απόκτησης και δεύτερης σχετικής ειδικότητας, αυτών που μπορούν να αναλαμβάνουν project ζ. Θα έπρεπε να υπάρχει κατοχύρωση της θέσης του εκπαιδευτικού (εργασιακή ασφάλεια)


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

2. Προσδοκίες από την ανάληψη Βιωματικών Δράσεων


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

2. Προσδοκίες από την ανάληψη Βιωματικών Δράσεων


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

3. Βελτίωση στη διδακτική πρακτική από την ανάληψη Β.Δράσεων 72. Προσδοκώμενα θετικά αποτελέσματα από την υλοποίηση Βιωματικών Δράσεων* Σε ποιους από τους παρακάτω τομείς που σχετίζονται με τη διδασκαλία σας πιστεύετε ότι θα υπάρχει βελτίωση λόγω της ενασχόλησής σας με τις Βιωματικές Δράσεις;

α. Ικανότητα στη διοίκηση της τάξης β. Γνώση και κατανόηση του επιστημονικού μου αντικειμένου γ. Γνώση και κατανόηση διδακτικών τεχνικών δ. Ικανότητα για αποτελεσματική αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία ε. Ικανότητα στην αντιμετώπιση μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες ζ. Ικανότητα στην αντιμετώπιση μαθητών με προβλήματα συμπεριφοράς η. Ικανότητα στο να εμπνέω και να εμπλέκω τους μαθητές μου


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

3. Βελτίωση στη διδακτική πρακτική από την ανάληψη Β.Δράσεων


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

4. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων 44. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων * Επιλέξτε πόσο διαφωνείτε ή συμφωνείτε με τους παρακάτω λόγους για τους οποίους αναλάβατε να συμμετάσχετε σε Βιωματικές Δράσεις; 1. Διαφωνώ εντελώς, 2. Διαφωνώ, 3. Συμφωνώ, 4. Συμφωνώ απολύτως

α. Συμπλήρωση ωραρίου β. Περιέργεια για το νέο αντικείμενο γ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα συνεργασίας με άλλους εκπαιδευτικούς δ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εργασίας σε μη παραδοσιακά διδακτικά αντικείμενα ε. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε διδακτικά αντικείμενα στ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εργασίας με καινοτομικές διδακτικές μεθόδους (ομαδοσυνεργατική, διαφοροποιημένη διδασκαλία κ.α) ζ. Προσδοκίες αναγνώρισης και επαγγελματικής εξέλιξης


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

4. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

Α. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων 44. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων * Επιλέξτε πόσο διαφωνείτε ή συμφωνείτε με τους παρακάτω λόγους για τους οποίους αναλάβατε να συμμετάσχετε σε Βιωματικές Δράσεις; 1. Διαφωνώ εντελώς, 2. Διαφωνώ, 3. Συμφωνώ, 4. Συμφωνώ απολύτως

στ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εργασίας με καινοτομικές διδακτικές μεθόδους (ομαδοσυνεργατική, διαφοροποιημένη διδασκαλία κ.α) δ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εργασίας σε μη παραδοσιακά διδακτικά αντικείμενα ε. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε διδακτικά αντικείμενα γ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα συνεργασίας με άλλους εκπαιδευτικούς β. Περιέργεια για το νέο αντικείμενο α. Συμπλήρωση ωραρίου ζ. Προσδοκίες αναγνώρισης και επαγγελματικής εξέλιξης


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΔΑΣ 29/10/2014

Α. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΔΑΣ 29/10/2014

Α. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΔΑΣ 29/10/2014

Α. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΕΣΠΕΡΙΔΑΣ 29/10/2014

Α. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων 44. Λόγοι ανάληψης Βιωματικών Δράσεων * Επιλέξτε πόσο διαφωνείτε ή συμφωνείτε με τους παρακάτω λόγους για τους οποίους αναλάβατε να συμμετάσχετε σε Βιωματικές Δράσεις; 1. Διαφωνώ εντελώς, 2. Διαφωνώ, 3. Συμφωνώ, 4. Συμφωνώ απολύτως

δ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εργασίας σε μη παραδοσιακά διδακτικά αντικείμενα στ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εργασίας με καινοτομικές διδακτικές μεθόδους (ομαδοσυνεργατική, διαφοροποιημένη διδασκαλία κ.α) ε. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε διδακτικά αντικείμενα γ. Ενδιαφέρον για τη δυνατότητα συνεργασίας με άλλους εκπαιδευτικούς β. Περιέργεια για το νέο αντικείμενο 79 απαντήσεις α. Συμπλήρωση ωραρίου ζ. Προσδοκίες αναγνώρισης και επαγγελματικής εξέλιξης


Από τις απαντήσεις φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί, αν και δηλώνουν ότι πολλές φορές ήταν «αναγκασμένοι» από τις περιστάσεις να εμπλακούν με το αντικείμενο των Βιωματικών Δράσεων, κυρίως για συμπλήρωση ωραρίου, εμφανίζονται, ως προς αυτό, επαγγελματικά ικανοποιημένοι και προτείνουν κίνητρα περισσότερης επαγγελματικής επιμόρφωσης .


ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

ΟΛΓΑ ΧΑΤΖΗΚΩΝΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΠΕ04

10/2/2015

1


Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ: Συνοδεύτηκε από προβληματισμούς για τις συνέπειές της και στις αρχές της δεκαετίας του 80, η γέννηση της Βιοτεχνολογίας δημιούργησε ηθικά και ανθρωπιστικά προβλήματα. 10/2/2015

2


Δύο κατηγορίες ζητημάτων:

Επιστημονικό Ηθικό

10/2/2015

3


Η αλματώδης ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας και της γενετικής επιτρέπει στον άνθρωπο να παρεμβαίνει καθοριστικά στη φύση του. Τέτοιου είδους «επεμβάσεις» εγείρουν αμείλικτα βιολογικά, κοινωνικά, νομικά, πολιτικά, θρησκευτικά και οικονομικά ερωτήματα τα οποία επιζητούν σαφείς απαντήσεις – η ευθύνη για τις αποφάσεις είναι βαρύτατη και η διεπιστημονική γνώση της Βιοηθικής είναι αναγκαία και επιβεβλημένη. 10/2/2015

4


Νέα γενετική ηθική ή Βιοηθική ( Βαν Πόττερ 1971) Αξιολόγηση της συμπεριφοράς και των πράξεων του ανθρώπου προς την κατεύθυνση: √ Να μην εμποδίζονται οι ευεργετικές εφαρμογές της νέας γνώσης και √ Να περιορίζονται οι κίνδυνοι από τις βλαβερές συνέπειές της. 10/2/2015

5


Η επιστήμη της Βιοηθικής είναι η φιλοσοφική εξέταση των αρχών και των κανόνων που πρέπει να διέπουν τις επιστήμες και τις τεχνολογίες της ζωής. Αναπτύχθηκε μόλις τα τελευταία 30 χρόνια, ωστόσο οι ρίζες της βρίσκονται στην αρχαία ελληνική ιατρική και τη φιλοσοφία.

10/2/2015

6


Το βιοηθικό πλαίσιο οριοθετείται: ● από το σεβασμό του ατόμου ● το σεβασμό της γνώσης (απόκτηση και μετάδοση) ● τη σωστή εφαρμογή και χρήση της γνώσης ● την άρνηση της κερδοσκοπίας ● το συναίσθημα της ευθύνης προς τον άνθρωπο και τις επόμενες γενιές. 10/2/2015

7


Η Βιοηθική δεν μπορεί να προλάβει την πρόοδο της επιστήμης

Τα τεχνολογικά επιτεύγματα φαίνεται να εξελίσσονται γοργότερα από την επιστημονική γνώση στην οποία θεμελιώνονται και οι επιστήμονες βέβαια δεν γνωρίζουν όλες τις απαντήσεις. 10/2/2015

8


Ο σημαντικός ρόλος της βιοηθικής Η προσέγγιση προτάσεων, απαντήσεων ή και λύσεων για βασικούς τομείς που είναι στο στόχαστρο της βιολογικής επανάστασης: ● Η αναπαραγωγή ● Η κληρονομικότητα ● Το νευρικό σύστημα (βιολογική αυτογνωσία ) 10/2/2015

9


Βιοτεχνολογία και ηθικά- ανθρωπιστικά ερωτήματα

Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί: √ επηρεάζουν την υγεία του ανθρώπου; ●

√ Λαμβάνεται υπόψη η ισορροπία στο περιβάλλον; √ Τα ζώα είναι ένα απλό επιστημονικό εργαλείο στα χέρια των ερευνητών; 10/2/2015

10


Βιοτεχνολογία και ηθικά- ανθρωπιστικά ερωτήματα ●

Γονιδιακή θεραπεία: Γονιδιακή θεραπεία σωματικής σειράς; Γονιδιακή θεραπεία γεννητικής σειράς ;

Αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος ●

Ο άνθρωπος γίνεται διαφανής; ●

Προγεννητική διάγνωση τηρούνται συγκεκριμένοι κανόνες; 10/2/2015

11


Πότε επιτρέπεται η θεραπευτική και πότε η αναπαραγωγική κλωνοποίηση; Είναι θεμιτός ο πειραματισμός πάνω σε ανθρώπινα έμβρυα; Κάτω από ποιές συνθήκες υλοποιείται η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Τι αποτελέσματα έχει η μεταμόσχευση ανθρώπινων οργάνων; Είναι αναγκαία η προγεννητική εξέταση; 10/2/2015

12


Θέσπιση κανόνων δεοντολογίας ◦ Η βιοηθική καλείται να προσδιορίσει τα όρια ανάμεσα στις θετικές και αρνητικές συνέπειες των βιοεπιστημών στη ζωή του ανθρώπου. ◦ Η χρήση της βιοτεχνολογίας είναι επιθυμητή όταν συμβάλλει στη βελτίωση της ζωής του ανθρώπου. Σε περιπτώσεις που στρέφεται εναντίον της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας είναι απαράδεκτη και επικίνδυνη: 10/2/2015

13


Διακήρυξη της ΟΥΝΕΣΚΟ για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα « Καμία έρευνα δε μπορεί να υπερισχύσει των θεμελιωδών ελευθεριών και της αξιοπρέπειας του ατόμου ». Η ανθρώπινη κλωνοποίηση βρίσκεται προ των πυλών. Εάν όμως δεν γίνουν αποδεκτοί οι βασικοί κανόνες βιοηθικής για την ορθή εφαρμογή της, είναι πιθανό να προκαλέσει ανυπέρβλητα προβλήματα τόσο στις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, όσο και στις φιλοσοφικές τους απόψεις για την ίδια τη ζωή. 10/2/2015

14


Ανώγεια 12 Δεκεμβρίου 2014

ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΥΤΙΚΗ ΚΡΗΤΗ ΘΕΜΑ «ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Αξιοπρέπεια και Ευθύνη» ΤΙΤΛΟΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Εκπαιδευτικά προγράμματα στο Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη» Μηλαθιανάκη Μαριλένα Γραμματέας Δ/κου Συμβουλίου Μουσείου Καζαντζάκη Δασκάλα Ανώγεια 12-13 Δεκεμβρίου 2014


μεγαλύτερες τούτο το φως τιμές, πουπου μοιάζει στερούνται σαν αυλάκι πολλοί φουσκωμένο ομόλογοί του∙ αγωνίζεται ένα Μουσείο να διατηρήσει αφιερωμένο και να σε μεταλαμπαδεύσει αυτόν και το έργοσ

«Πώς ξεκινάει το φως από ένα άστρο και χύνεται μέσα στη μαύρη αιωνιότητα κι οδοιποράει αθάνατο; Τ’ άστρο πεθαίνει, μα το φως ποτέ του…» Τούτο το φως που μοιάζει σαν αυλάκι φουσκωμένο αγωνίζεται να διατηρήσει και να μεταλαμπαδεύσει στην κοινωνία το Μουσείο Καζαντζάκη, το οποίο αυτήν την ώρα εδώ εκπροσωπώ. Θα κάνω μια προσπάθεια, με λόγο και εικόνα να σας μεταφέρω για λίγο στο Μουσείο του Καζαντζάκη, στην Μυρτιά, διατηρώντας την ελπίδα ότι θα το γνωρίσετε κάποια στιγμή δια ζώσης. Η Κρήτη, λοιπόν, απέδωσε στον Νίκο Καζαντζάκη μια από τις μεγαλύτερες τιμές, που στερούνται πολλοί ομόλογοί του∙ ένα Μουσείο αφιερωμένο σε αυτόν και το έργο του, στην πατρώα γη, εκεί που «τράφηκαν οι πρόγονοί του».


ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ 1883 FREIBURG 1957


Αυτό το ιστορικό χωριό, που το 1955 μετονομάστηκε σε Μυρτιά, επέλεξε ο σκηνογράφος Γιώργος Ανεμογιάννης, συντοπίτης και μακρινός συγγενής του Καζαντζάκη, για να στεγάσει ένα από τα πρώτα προσωπικά μουσεία που ιδρύθηκαν στην Ελλάδα. Με αγάπη, επιμονή, ψυχή, αντίληψη που θα ζήλευε και ο πιο έμπειρος μουσειολόγος –χωρίς να έχει τέτοιες γνώσεις– συνέλεξε, οργάνωσε και ταξινόμησε έναν τεράστιο όγκο υλικού. Περισσότερες από 3.000 επιστολές απέστειλε σε κάθε γωνιά της γης, αναζητώντας οποιοδήποτε καζαντζακικό υλικό θα μπορούσε να πλουτίσει τη συλλογή του και να τον βοηθήσει να δώσει όσο το δυνατόν πληρέστερη εικόνα της ζωής και του έργου του συγγραφέα. Από δίπλα του η Ελένη, δεύτερη σύζυγος του Καζαντζάκη, ο θετός γιος της Πάτροκλος Σταύρου και πλήθος ιδιωτών. Το αποτέλεσμα τον αποζημίωσε. Το ίδιο και οι πρώτες εντυπώσεις: «Εγώ δε ζηλεύω τον Καζαντζάκη που βρήκε και κούρνιασε», πρωτόγραψε στο βιβλίο επισκεπτών ένας γερο-Κρητικός, «εγώ ζηλεύω τον Ανεμογιάννη που κατέχει να χτίζει στ’ αψηλά κλαδιά φωλιές!»


Το σπίτι του Ανεμογιάννη

Ο Ιδρυτής Γιώργος Ανεμογιάννης 1916-2005 Το Μουσείο, 1983-2008


Το Μουσείο εγκαινίασε στις 27 Ιουνίου 1983 η Μελίνα Μερκούρη, τότε Υπουργός Πολιτισμού, προσωπι Και οι φίλοι του Καζαντζάκη εκεί, από την Κίνα μέχρι την Αργεντινή και από τη Σουηδία μέχρι τη Νότιο

Το Μουσείο εγκαινίασε στις 27 Ιουνίου 1983 η Μελίνα Μερκούρη, τότε Υπουργός Πολιτισμού, προσωπική φίλη του ζεύγους Καζαντζάκη, αλλά και του Γιώργου Ανεμογιάννη. Μια τελετή που έμεινε χαραγμένη στη μνήμη των Κρητικών, που παραβρέθηκαν για να τιμήσουν το άξιο τέκνο τους. Λογής λογής σημαιάκια από κάθε γωνιά της γης, να δηλώνουν πως η γιορτή είχε χαρακτήρα διεθνή. Και οι φίλοι του Καζαντζάκη εκεί, από την Κίνα μέχρι την Αργεντινή και από τη Σουηδία μέχρι τη Νότιο Αφρική, να κρέμονται σαν σταφύλια από τις ταράτσες των σπιτιών για να παρακολουθήσουν την τελετή.


Εγκαίνια, 27 Ιουνίου 1983


Στον χώρο που δημιουργήθηκε, με εύγλωττο τρόπο αποτυπώθηκαν ο βίος και οι στοχασμοί του συγγραφέα. Στο Μουσείο βρήκαν τη θέση τους: •χειρόγραφα του Καζαντζάκη, •επιστολές από και προς τον Καζαντζάκη και τη δεύτερη σύζυγό του Ελένη, •εκδόσεις, άρθρα, μελέτες στην ελληνική και δεκάδες ξένες γλώσσες, •φωτογραφικό υλικό, •μακέτες σκηνικών και κοστούμια από παραστάσεις των έργων του, •έργα τέχνης εμπνευσμένα από τον λογοτεχνικό του κόσμο •αντικείμενα και ενθύμια των ταξιδιών του


Συλλογές


Ολόγραφα - Αυτόγραφα (Περίπου 15.000 σελίδες)


Επιστολικό Αρχείο (Περίπου 8.000 αντικείμενα)


Εκδόσεις – Άρθρα – Μελέτες (Περίπου 2.000 τίτλους)


Φωτογραφικό Αρχείο (Περίπου 1.500 αντικείμενα)


Θεατρικό Αρχείο


Έργα τέχνης


Προσωπικά αντικείμενα


Το Μουσείο ξεκίνησε μια διαδρομή με μοναδικό σκοπό τη διατήρηση της μνήμης του συγγραφέα και την προώθηση του έργου του. Πέρασαν έτσι 25 χρόνια. Τα σημάδια του χρόνου ήταν ορατά, τόσο στο οίκημα, όσο και στην ανάδειξη των εκθεμάτων του. Βρέθηκαν τα χρήματα, μια γενναία χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Υπουργείο Πολιτισμού, η οποία εξασφαλίστηκε με τις ενέργειες του ακούραστου Δημάρχου του Πάλαι ποτέ Δήμου «Νίκος Καζαντζάκης» ,σήμερα Δήμου Αρχανών Αστερουσίων , κ.Ρούσου Κυπριωτάκη, καλών πολιτικών φίλων από όλο το νησί και επί της Προεδρίας στο Μουσείο εκείνης της εποχής του φωτισμένου καθηγητή της αστροφυσικής κ.Γιώργου Γραμματικάκη και η οδύσσεια της ανακαίνισης ξεκίνησε. Μια δυνατή ομάδα δούλεψε και σφράγισε με τον επαγγελματισμό της το έργο: ένας τολμηρός αρχιτέκτονας, ο Γιώργος Ψωμαδάκης και η γυναίκα του Μαρία Μαρίνου, ο συγγραφέας και γραφίστας Δημήτρης Καλοκύρης, η Δρ. Φιλολογίας Λίτσα Χατζοπούλου, η ακούραστη διευθύντρια του Μουσείου κ.Βαρβάρα Τσάκα με τον στενό συνεργάτη της Αντώνη Λεβέντη και πολλοί άλλοι που δεν μας παίρνει ο χρόνος να αναφέρω κι ας με συγχωρήσουν.


Η νέα Έκθεση

Η παλαιά Έκθεση


Είναι αλήθεια είναι ότι μας προβλημάτισε πολύ η μορφή που θα έχει το νέο Μουσείο, δεδομένου ότι το [slide 16] Τα εγκαίνια του νέου Μουσείου έγιναν στις 3 Ιουλίου 2010, με εμπνευσμένες ομιλίες ανθρώπων του χώ

Είναι αλήθεια είναι ότι μας προβλημάτισε Είναι αλήθεια ότι που μας θα προβλημάτισε η μορφή που θα έχει πολύ ηείναι μορφή έχει το νέο πολύ Μουσείο, το νέο Μουσείο, δεδομένου ότι το παλιό μια απέπνεε μια ζεστασιά, αφού δεδομένου ότι το παλιό απέπνεε ζεστασιά, ο Ανεμογιάννης είχε φροντίσειείχε να φροντίσει διατηρήσεινα την αρχιτεκτονική της αφού ο Ανεμογιάννης πατρικήςδιατηρήσει του κατοικίας. Από την άλλη, αυτό δημιουργούσε στο την αρχιτεκτονική της πατρικής κοινό τη λανθασμένη εντύπωση ότιαυτό επρόκειτο για το σπίτι που του κατοικίας. Από την άλλη, γεννήθηκε και μεγάλωσε Καζαντζάκης. Η άποψη του αρχιτέκτονα δημιουργούσε στοοκοινό τη λανθασμένη ενίσχυσεεντύπωση την ιδέαότιενός κτιρίου δεν που θα αποδυναμώνεται ο επρόκειτο γιαπου το σπίτι χαρακτήρας του από τέτοιου είδους παραλληλισμούς. Η αλλαγή γεννήθηκε και μεγάλωσε ο Καζαντζάκης. Η ήταν ριζική. άποψη του αρχιτέκτονα ενίσχυσε την ιδέα Τα εγκαίνια του νέου έγιναν στις 3 οΙουλίου 2010, με ενός κτιρίου πουΜουσείου δεν θα αποδυναμώνεται εμπνευσμένες ομιλίες ανθρώπων του χώρου και μια μαγική χαρακτήρας του από τέτοιου είδους συναυλία από τη Μαρία Φαραντούρη παραλληλισμούς. Η αλλαγή ήταν ριζική. [slide 16] Τα εγκαίνια του νέου Μουσείου έγιναν στις 3 Ιουλίου 2010, με εμπνευσμένες ομιλίες ανθρώπων του χώρου και μια μαγική συναυλία από τη Μαρία Φαραντούρη.


Τα εγκαίνια της νέας έκθεσης 3 Ιουλίου 2010


Νέα αποκτήματα προστέθηκαν, αλλά και λιγότερο φωτισμένες πτυχές της ζωής και του έργου του Νίκου Καζαντζάκη παρουσιάζονται πια με μια νέα αισθητική και αντίληψη. Ο συνδυασμός και η αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας και το αναθεωρημένο σενάριο εκθεσιακής παρουσίασης, απέδωσαν ένα χώρο περισσότερο δυναμικό και λειτουργικό, και ίσως αυτό που θεωρούσαμε περισσότερο σημαντικό: προσιτό στους νέους. Κεντρικός στόχος της νέας σεναριακής δομής ήταν να δοθεί έμφαση στο έργο του Καζαντζάκη. Η ταξινόμηση των εκθεμάτων, λοιπόν έγινε σε θεματικές ενότητες και όχι χρονολογικά, κάτι που μας έδωσε την ευκαιρία να αναδείξουμε διάφορες και διαφορετικές πτυχές του συγγραφέα. Μπαίνοντας στον εκθεσιακό χώρο συναντούμε την ενότητα των βιογραφικών, με στοιχεία της ζωής του Ν.K. και διαγράμματα των ιστορικών γεγονότων που τα πλαισιώνουν. Επίσης, σε προθήκες, εκτίθενται προσωπικά αντικείμενα, βιογραφικά ντοκουμέντα, σημειώσεις και αλληλογραφία που ξεδιπλώνουν σημαντικές πτυχές της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής του συγγραφέα.


Προχωρούμε στην ενότητα της «Οδύσσειας». Στις προθήκες της αίθουσας φιλοξενούνται αντικείμενα που σχετίζονται με τη σύνθεση του έργου, όπως η δεύτερη και η τρίτη γραφή του. Επιπλέον, το τραπέζι στο οποίο ο ΝΚ έγραψε τα περισσότερα μυθιστορήματά του. Στο ισόγειο της Έκθεσης υπάρχει και μια μικρή αίθουσα προβολών. Εδώ εκτίθενται φωτογραφικά ή ζωγραφικά πορτρέτα του κόσμου που περιέβαλλε τον Καζαντζάκη: συγγενείς, φίλοι, σύντροφοι, δάσκαλοι και πνευματικοί οδηγοί. Επιπλέον, ντοκουμέντα αλληλογραφίας του ΝΚ με τα πρόσωπα που επηρέασαν τη ζωή του και διαμόρφωσαν τη σκέψη του. Ακολουθεί στον όροφο η αίθουσα των πρώιμων έργων και των θεατρικών. Την αίθουσα συμπληρώνει μικρή πινακοθήκη με έργα σημαντικών ελλήνων ζωγράφων όπως του Εγγονόπουλου και του Τσαρούχη, εμπνευσμένα όλα από τα θεατρικά έργα του Κ. Η Έκθεση ολοκληρώνεται με την αίθουσα των Μυθιστορημάτων και των ταξιδιωτικών. Εδώ γίνεται λόγος και για τα ταξίδια και τα Ταξιδιωτικά του έργα, αλλά και μικρή αναφορά σε άλλους σταθμούς της ζωής του: τα σπίτια που έζησε, την ανάμειξή του στην πολιτική, τη σχέση του με τον κινηματογράφο, τη διάδοση του έργου του.


Ο χώρος έκθεσης

Χώρος υποδοχής

Βιογραφικά στοιχεία


Το ποίημα της Οδύσσειας


Φίλοι και επιρροές


Τα πρώιμα έργα και τα θεατρικά


Τα μυθιστορήματα και

Τα ταξιδιωτικά


Τα μουσεία λογοτεχνών, στο εξωτερικό, μια και στην Ελλάδα είναι ελάχιστα, είναι συνήθως σπίτιαμουσεία. Το σπίτι όπου γεννήθηκε ο συγγραφέας, όπου μεγάλωσε, όπου έζησε για λίγο κ.λπ. Κι ακόμη κι αν δεν υπάρχει το σπίτι όπως ήταν, το αναπαραστούν με αντικείμενα της εποχής. Αν και σε κάποιες περιπτώσεις, τα σπίτια αυτά μπορεί να αγγίζουν λίγο την εικόνα του κιτς, εντούτοις δημιουργούν στον επισκέπτη μια συγκινησιακή φόρτιση, κάτι που έλειπε στη δική μας περίπτωση, αφού το Μουσείο διαθέτει ελάχιστα από τα πράγματα του συγγραφέα. Έπρεπε, λοιπόν, να βρεθεί κάποιος άλλος τρόπος να δημιουργηθεί μια υποβλητική ατμόσφαιρα για τον επισκέπτη. Κρίνοντας από αυτά που αποτυπώνονται στο Βιβλίο Εντυπώσεων του Μουσείου, αυτό που δημιουργεί στους επισκέπτες μια τέτοιου είδους φόρτιση είναι σε πολλές περιπτώσεις η χρήση του Λόγου του Καζαντζάκη στην ερμηνεία των εκθεμάτων. Και διαβάζω ένα απόσπασμα από το βιβλίο των επισκεπτών: «Ένα ταξίδι ήταν η επίσκεψή μας στο χώρο του Μουσείου. Ήταν σαν να είχαμε το συγγραφέα δίπλα μας και μας ακολουθούσε βήμα-βήμα, μας μιλούσε, μας ψιθύριζε στο αυτί φράσεις από τα βιβλία του, μας ταξίδεψε στα μονοπάτια της ζωής του, άγγιξε την ψυχή και το μυαλό μας…» Ακόμη, η ενασχόληση του Καζαντζάκη με όλα τα είδη του λόγου και το γεγονός ότι ενέπνευσε με τη ζωή και το έργο του πολλούς καλλιτέχνες, αυτό προσέδωσε πολυμορφία στο υλικό, και τη δυνατότητα να εναλλάσσεται αυτό χωρίς να κουράζει τον επισκέπτη. Ένα άλλο χαρακτηριστικό της νέας Έκθεσης είναι σε κάποιες περιπτώσεις η χρήση έξυπνων τεχνασμάτων για το στήσιμο του υλικού, όπως οι βαλίτσες για τα ταξίδια, τα συρτάρια που κρύβουν αμφιλεγόμενα εκθέματα, η σκουριασμένη λαμαρίνα και τα φινιστρίνια που φιλοξενούν εκθέματα της Οδύσσειας.


Εκτός από το κτίριο της Μόνιμης Έκθεσης, το Μουσείο, σταδιακά έχει ενισχύσει τις υποδομές του. Με την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», απέκτησε το δεύτερο ανεξάρτητο διώροφο κτίριο, όπου στεγάστηκαν οι διοικητικές του υπηρεσίες και οι υπόλοιπες δραστηριότητές του, μεταξύ αυτών και το πολύτιμο Αρχείο του. Στο ισόγειο του κτιρίου Διοίκησης στεγάζεται η αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Ιδρύματος, η οποία καλύπτει τις εσωτερικές ανάγκες του ΜΝΚ για τη διοργάνωση διαφόρων εκδηλώσεων και διατίθεται προς ενοικίαση σε κάθε ενδιαφερόμενο για τη διεξαγωγή συνεδρίων, θεατρικών και μουσικών παραστάσεων, εκθέσεων και ποικίλων εκδηλώσεων. Στο ίδιο κτίριο, στον όροφο, λειτουργεί ερευνητική Βιβλιοθήκη, με στόχο την ενθάρρυνση και διευκόλυνση της επιστημονικής έρευνας πάνω στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη.


Η μόνιμη έκθεση

Το κτίριο διοίκησης

Νέο κτιριο καφε

Το καφέ-πωλητήριο (υπό κατασκευή)


Αίθουσα πολλαπλών χρήσεων


Η βιβλιοθήκη


Υλοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές και μεικτές ομάδες. Για το σχολικό έτος η μουσειοπαιδαγωγός του Μουσείου κ. Αλεξάνδρα Μαραβέλια, που μας ήρθε από το Παιδικό Μουσείο Πλάκας στην Αθήνα ,έχει εκπονήσει και ήδη υλοποιεί με μεγάλη επιτυχία τα παρακάτω προγράμματα που σας δίνω με τίτλους και αναλυτικά θα βρείτε μέσα στο φάκελο που σας έχει ήδη δοθεί. Για το Νηπιαγωγείο: «Ένα παραμύθι με κύματα», όπου ο Οδυσσέας μας ταξιδεύει στο Μουσείο και μας αποκαλύπτει τα μυστικά της οικογένειας του Νίκου Καζαντζάκη και άλλα πολλά. Για την Α΄και Β΄Δημοτικού: «Το σεντούκι του Καζαντζάκη», όπου ένα παλιό σεντούκι ζωντανεύει τις αναμνήσεις του σπιτιού και της οικογένειας του συγγραφέα, μέσα από προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες και οικογενειακά κειμήλια που εκτίθενται στο Μουσείο. Επίσης το πρόγραμμα «Συνέντευξη με έναν ήρωα». Όπου τα παιδιά παίρνουν συνέντευξη από τους μυθιστορηματικούς ήρωες του συγγραφέα και εκείνοι αποκαλύπτουν τις υπέροχες ιστορίες το λογοτέχνη. Για την Γ΄και Δ΄Δημοτικού: «Οι ιδέες που ταξιδεύουν», όπου τα παιδιά έρχονται σε επαφή με το λογοτεχνικό έργο του συγγραφέα, ενώ ανακαλύπτουν τα μηνύματα που στέλνουν οι ήρωες του. Επίσης με αφορμή τους ήρωες ,τα παιδιά αυτοσχεδιάζουν, δίνοντας το δικό τους μήνυμα, ταξιδεύοντας τη δική τους ιδέα. Επίσης το πρόγραμμα «Ταξιδευοντας Ισπανία, Αίγυπτος,Κίνα», όπου ο συγγραφέας μας αποκαλύπτει τους ανθρώπους που γνώρισε στα ταξίδι του, τα αντικείμενα που μάζεψε, τα βιβλία που έγραψε, τι είχε μέσα η βαλίτσα του, ποιο είναι το κοινό στοιχείο όλων των ταξιδιών του.


Για την Ε΄και Στ΄Δημοτικού: «Ο διανοούμενος και ο Δράκος» , όπου τα παιδιά με βάση ένα κείμενο του Καζαντζάκη και μελετώντας τις συλλογές του Μουσείου, γίνονται σεναριογράφοι, σκηνοθέτες, ενδυματολόγοι, ηθοποιοί και ανεβάζουν τη δική τους παράσταση. Επίσης το πρόγραμμα «Εφημερίδα-Ελεύθερος Λόγος», όπου τα παιδιά μεταμορφώνονται σε δημοσιογράφους και όπως ο συγγραφέας που αρθρογραφούσε σε πολλές εφημερίδες, συγγράφουν και αυτά την εφημερίδα του Καζαντζάκη. Για το Γυμνάσιο: «Αναφορά στο Γκρέκο». Πόσες τέχνες υπάρχουν σε ένα Μουσείο; Πως ένας καλλιτέχνης στέλνει το μήνυμά του μέσα από το έργο του; Τα παιδιά ανακαλύπτουν τις καλές Τέχνες συνειδητοποιώντας ότι κάθε άνθρωπος εκφράζεται με το δικό του μοναδικό τρόπο. Με αφορμές τις Συλλογές του Μουσείου και τον ίδιο τον Καζαντζάκη εμπνέονται και δημιουργούν το δικό τους έργο τέχνης με ανακυκλώσιμα υλικά. Για το Λύκειο: «Το ιερό τούτο πάλεμα με τον Ταύρο». Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα στην ελευθερία της γνώμης και της έκφρασης. Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να υπερασπίζεται και να μεταδίδει τις απόψεις του. Πώς όμως μπορούμε να πείσουμε με το λόγο μας; Ποια είναι η δύναμή του και μέχρι πού μπορεί να φτάσει;. Τα παιδιά ερευνούν τις κρυφές πτυχές της προσωπικότητας του συγγραφέα και καταθέτουν τια επιχειρήματα τους σε έναν δυναμικό αγώνα ρητορικής. Ποιος από όλους θα πείσει το κοινό;


Εκπαιδευτικά προγράμματα


Εκπαιδευτικά προγράμματα


Λειτουργεί Παιδική Λέσχη, «Τα καλικαζαντζάκια», με πρώτη δράση της τη Λέσχη Ανάγνωσης για παιδιά 8-12 ετών. Σχεδιάζει και αναπτύσσει δράσεις για ενήλικες. Πραγματοποιεί εκδόσεις: έντυπες και ηλεκτρονικές. Οργανώνει ποικίλες εκδηλώσεις, συνέδρια, ημερίδες, συναυλίες, παραστάσεις, εντός και εκτός της έδρας του. Συνομιλεί και ανταλλάσσει επισκέψεις με λογοτεχνικά μουσεία και φορείς του εξωτερικού, μέσα από αδελφοποιήσεις και διακρατικά προγράμματα. Αξιοποιεί τις ευκαιρίες των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Έτσι, ολοκλήρωσε με μεγάλη επιτυχία το έργο της ψηφιοποίησης και τεκμηρίωσης, για το οποίο απέσπασε και βραβείο καλής πρακτικής, και σήμερα «τρέχει» ένα νέο πρόγραμμα για την αξιοποίηση του Θεατρικού Αρχείου του Γιώργου Ανεμογιάννη, το οποίο κληροδότησε ο ίδιος στο Μουσείο. Φέτος το καλοκαίρι θα πραγματοποιήσει ένα φεστιβάλ αφιερωμένο στα ταξιδιωτικά του έργα με πρώτο σταθμό το «Ταξιδεύοντας στην Ισπανία», όπου σε ένα εφταήμερο εκδηλώσεων θα αναλυθούν όλες οι πτυχές του βιβλίου, αλλά και θα γνωρίσουμε τον ισπανικό πολιτισμό, με ποικίλες δράσεις έτσι όπως εκείνος τον είδε στις επισκέψεις του στην Ισπανία. Ακολουθει το επόμενο έτος «Ταξιδεύοντας στην Αγγλία με αδελφοποίηση με το Μουσείο Σαιξπηρ στο Στάφορντ, γενετειρα του Σάιξπηρ και συνεχίζουμε…


Παιδική λέσχη


Εργαστήρια ενηλίκων


Εκδόσεις


Εκδόσεις πολυμέσων


Εκδηλώσεις


Προγράμματα και συνεργασίες


Σας ευχαριστώ! Μηλαθιανάκη Μαριλένα Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη


Ντρουμπογιάννη Αλεξάνδρα

13 Δεκεμβρίου 2014 ΚΠΕ Ανωγείων


Η γυναίκα στην εκπαιδευτική ηγεσία • Διοίκηση ή Ηγεσία

• Το φαινόμενο της « γυάλινης οροφής» • Θεσμικό πλαίσιο –νομοθεσία

• «Πηγές» προβλημάτων


Διοίκηση ή Ηγεσία Εκπαιδευτική διοίκηση «ένα σύστημα δράσης που συνίσταται στην ορθολογική χρησιμοποίηση των διαθέσιμων πόρων – ανθρώπινων και υλικών- για την πραγματοποίηση των στόχων που επιδιώκονται από τους διάφορους τύπους εκπαιδευτικών οργανισμών» (Σαΐτης ,2000:24)

Ηγεσία «το πλέγμα εκείνων των συμπεριφορών που χρησιμοποιείς με τους άλλους όταν προσπαθείς να επηρεάσεις τη δική τους συμπεριφορά» (Πασιαρδής,2004:209)


Το φαινόμενο της «γυάλινης οροφής» ( glass ceiling) στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

•παραδοσιακά γυναικείο επάγγελμα • μεγαλύτερη «καταλληλότητα» των γυναικών για τη διδασκαλία •μικρή συμμετοχή των γυναικών στις υψηλές βαθμίδες της επαγγελματικής ιεραρχίας •«γυάλινη οροφή» (glass ceiling) το 1986 από δημοσιογράφους της εφημερίδας Wall Street Journal


ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ –ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Νόμος 3848/2010 •διαμόρφωση κριτηρίων επιλογής/ ανίχνευση των χαρακτηριστικών της αποτελεσματικότητας

• «διευθυντής- διεκπεραιωτής» vs αποτελεσματικός «διευθυντής-ηγέτης» • θετικό κλίμα /ισότητα ευκαιριών στην διοίκηση της εκπαίδευσης όπως αυτή περιχαρακώνεται από τα θεσμικά και τα νομοθετικά κείμενα Όμως στην πραγματικότητα … η γυναίκα παρόλο που δεν υπόκειται σε κάποιο είδος διάκρισης σε θεσμικό ή νομοθετικό επίπεδο υποαντιπροσωπεύεται στη διοίκηση της εκπαίδευσης


«Αόρατο φράγμα» Άραγε γιατί οι γυναίκες να διδάσκουν και οι άνδρες να διοικούν;


ΠΗΓΕΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ • Ποιες άραγε είναι οι «πηγές προβλημάτων» που καθορίζουν τη δυνατότητα των γυναικών να συμμετέχουν στην ηγεσία της εκπαίδευσης;


Eπίδραση των κοινωνικών στερεοτύπων (στη διάθεση του εαυτού και του προσωπικού χρόνου των γυναικών ) φιλοδοξίες αναστέλλονται λόγω .. •οικογενειακών ζητημάτων •εσωτερικών ψυχολογικών θεμάτων •απαιτήσεων του γυναικείου ρόλου στον οικογενειακό χώρο • κοινωνικών στερεοτύπων • έλλειψης προσωπικού χρόνου • αίσθημα πίεσης και εξάντλησης

«άτομο χωρίς χρόνο»


Οι γυναίκες διστάζουν να διεκδικήσουν θέσεις ηγεσίας (χαρακτηριστικά προσωπικότητας και ανδρικό στερεότυπο) στερεοτυπική πρόσληψη των ανδρικών ηγετικών χαρακτηριστικών «γυναικείο στερεότυπο» : •η ικανότητα οργάνωσης • η μεθοδικότητα • η ικανότητα να συνδυάσουν πολλές δραστηριότητες •η συναισθηματικότητα και η ευαισθησία • επιτυγχάνουν περισσότερα προσωπικά επιτεύγματα • εύθραυστη ψυχολογία λόγω βιολογικών διαφορών από ότι οι άνδρες • δεν είναι ευεπηρέαστες

• «Εμπλουτισμός» αρσενικού ηγετικού μοντέλου • η διοίκηση δεν είναι ανδρική ή γυναικεία υπόθεση •ο διευθυντής :ανθρώπινο πρόσωπο , «πρώτος μεταξύ ίσων».


Πηγές προβλημάτων -εμπόδια • • • • • •

εμπόδια ιδεολογικής και υλικής προέλευσης: οι «φόβοι» το βάρος των οικογενειακών υποχρεώσεων οι πολλαπλοί ρόλοι άμβλυνση οικογενειακών υποχρεώσεων :τροχοπέδη καθημερινές προκλήσεις και αμφισβητήσεις


Αντί επιλόγου..

• θεσμοθετημένη ισότητα και «ρεαλιστική ανισότητα» • ισότητα ή αναγνώριση της διαφοράς;

• μικτές ομάδες εργαζομένων • σύστημα «καλών ανθρώπων » αφοσιωμένων σε μια ποιοτική εκπαίδευση για όλους


Profile for KALATHAKI MARIA

Συνδιάσκεψη σχολικής ηγεσίας δυτική κρήτη δεκ 2014 πρακτικα  

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη με θέμα «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Αξιοπρέπεια και Ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014

Συνδιάσκεψη σχολικής ηγεσίας δυτική κρήτη δεκ 2014 πρακτικα  

Συνδιάσκεψη Εκπαιδευτικών στη Δυτική Κρήτη με θέμα «Αειφόρος Σχολική Ηγεσία: Αξιοπρέπεια και Ευθύνη», 11-13 Δεκεμβρίου 2014

Advertisement