Issuu on Google+

UMBERTO ECO

1


SPIS TREŚCI UMBERTO ECO .................................................................................................................................................... 1 SPIS TREŚCI.......................................................................................................................................................... 2 1. Umberto Eco ....................................................................................................................................................... 3 1.1. Kim jest Umberto Eco? ................................................................................................................................ 4 1.2. Szkic biograficzny........................................................................................................................................ 5 1.3. Ciekawostki.................................................................................................................................................. 6 2. Twórczość ........................................................................................................................................................... 7 2.1. Charakterystyka twórczości Umberto Eco ................................................................................................... 8 2.2. Lista dzieł Umberto Eco wydanych w Polsce .............................................................................................. 9 2.2. Okładki niektórych dzieł Eco ..................................................................................................................... 11 2.3. Opinie na temat dzieł Umberto Eco ........................................................................................................... 13 3. Co Umberto Eco chce nam przekazać?............................................................................................................. 14 3.1. Wybrane wypowiedzi Umberto Eco .......................................................................................................... 15 3.2. Umberto Eco o przemyśle informatycznym............................................................................................... 17

2


1. Umberto Eco

3


1.1. Kim jest Umberto Eco?

Umberto Eco jest nie tylko jednym z najbardziej znanych pisarzy, ale też jednym z najbardziej znanych intelektualistów naszych czasów. Jest nie tylko autorem naukowych rozpraw, beletrystycznych esejów i wspaniałych powieści, ale także wypowiada się na tematy ważne dla naszego, współczesnego świata. W naszej pracy chcielibyśmy zająć się trzema głównymi punktami – po pierwsze samą postacią Umberto Eco, po drugie – jego dziełami, po trzecie wreszcie chcielibyśmy omówić pewien cytat, w którym Eco wypowiada ciekawą uwagę na temat naszej ery informatycznej. W pierwszym zatem rozdziale zajmiemy się postacią Eco, jego biografią, a także dotyczącymi go ciekawostkami. W rozdziale drugim przedstawimy jego dzieła (głównie te wydane w Polsce), a także przytoczymy kilka opinii na ich temat. Wreszcie ostatni rozdział będzie dotyczył wypowiedzi Eco, który twierdzi, że nadchodząca era informacji niesie ze sobą groźbę całkowitego braku wiadomości. Zapraszamy zatem do zapoznania się z treścią naszej prezentacji.

4


1.2. Szkic biograficzny

Umberto Eco urodził się 5 stycznia 1932 roku w Alessandrii, w Piemoncie. Tytuł doktorski uzyskał dzięki pracy o świętym Tomaszu z Akwinu. Później wykładał na uniwersytetach w Turynie i Mediolanie. Obecnie obejmuje stanowisko profesora na uniwersytecie w Bolonii, jest również profesorem na uniwersytecie we Florencji. Oprócz uniwersytetów włoskich wykładał także na paryskiej Sorbonie oraz na Uniwersytecie Harvarda. Jego specjalizacją jest semiotyka, procesy komunikacji oraz szeroko pojęta estetyka. Oprócz tytułów profesorskich Eco otrzymywał także wielokrotnie wyróżnienie doktor honoris causa przez wiele uczelni, między innymi przez Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie (1996). Do roku 1980 Umberto Eco był znany głównie jako autor świetnych prac naukowych oraz poczytnej beletrystyki, którą przedstawiał czytelnikowi we włoskich gazetach. Prawdziwą, międzynarodową sławę przyniosła mu jednak wydana w 1980 roku powieść „Imię róży” – niezwykła historia detektywistyczna, mająca miejsce w średniowiecznym opactwie. Od tamtej pory Eco pisze nie tylko prace naukowe oraz beletrystyczne, ale także powieści, które uczyniły go znanym dla szerszej publiczności.

5


1.3. Ciekawostki

Do samego tylko roku 2005 Umberto Eco otrzymał aż 32 doktoraty honoris causa. Jest to prawdziwy rekord. *** Oprócz pisarstwa i filozofii Eco zajmuje się także mediewistyką, czyli nauką o średniowieczu. *** Uznany został przez czasopismo "Prospect" za jednego z trzech największych współczesnych intelektualistów znanych szerszej publiczności. *** W 1980 roku był członkiem jury na Festiwalu Filmowym w Wenecji. *** Umberto Eco odrzuca różnicę między kulturą popularną a wysoką. W związku z tym łączy w swej twórczości wartką akcję z głębokimi przemyśleniami. *** Umberto Eco jest fanem twórczości Arthura Conan Doyle’a, a głównie jego historii o Sherlocku Holmesie.

6


2. Twórczość

7


2.1. Charakterystyka twórczości Umberto Eco

Umberto Eco jest uznanym na cały świecie człowiekiem pióra, nie tylko pisarzem, ale także teoretykiem literatury, co daje mu niebywały wgląd w obie strony procesu twórczego, który kończy się gotowym dziełem. W związku z tym dorobek Eco jest ciekawy nie tylko z powodu jego wielkiej wartości artystycznej (w przypadku powieści) czy naukowej (w przypadku prac naukowych), ale także dlatego, że daje nam okazję zobaczenia, jak autor umieszcza w powieściach swoje teoretyczne pomysły. Eco zaczynał swoją karierę od publikowania prac teoretycznych, które dotyczyły min. teorii literatury, procesów komunikacji czy semiologii, czyli ogólnej teorii znaków. Wszystko zmieniło się w roku 1980, kiedy to dotychczasowy naukowiec spróbował sił w pisaniu powieści, a efektem tego stała się niesamowita, postmodernistyczna powieść, mająca wiele cech dzieła otwartego – chodzi mi tu oczywiście o „Imię róży”, uznane na całym świecie za arcydzieło, znane również z adaptacji filmowej, w której główną rolę otrzymał Sean Connery. Powieść ta zapoczątkowała serię niezwykłych dzieł, którymi co kilka lat Eco obdarowuje czytelników na całym świecie. Po „Imieniu róży” były to jeszcze min. „Wahadło Foucaulta” czy „Baudolino” (dokładny spis w części „Dzieła”). Oprócz prac teoretycznych oraz powieści, Umberto Eco jest także autorem wspaniałych felietonów, które najpierw wydawano we włoskim czasopiśmie, a później w zbiorze zatytułowanym „Zapiski na pudełku od zapałek”, które doczekało się kilku kolejnych części.

8


2.2. Lista dzieł Umberto Eco wydanych w Polsce

Prace naukowe i eseje:

1. Pejzaż semiotyczny 2. Dzieło otwarte 3. O bibliotece 4. Zapiski na pudełku od zapałek 5. Drugie zapiski na pudełku od zapałek 6. Lector in fabula 7. Gnomy z planety Gnu 8. Sztuka i piękno w średniowieczu 9. Dariusz najmniejszy 10. Sześć przechadzek po lesie fikcji 11. Interpretacja i nadinterpretacja 12. Nieobecna struktura 13. Semiologia życia codziennego 14. Superman w literaturze masowej 15. Uniwersytet a mass media 16. Nowe środki masowego przekazu a przyszłość książki 17. Sztuka i piękno w średniowieczu 18. Trzecie zapiski na pudełku od zapałek 19. Poetyki Joyce'a 20. Czytanie świata 21. Pięć pism moralnych 22. Rozmowy o końcu czasów 23. W poszukiwaniu języka uniwersalnego

9


24. O literaturze 25. Między kłamstwem a ironią 26. Filozofia frywolna 27. Historia piękna 28. Andrzej - małpa czy zwierze? 29. Rakiem. Gorąca wojna i populizm mediów 30. Jak napisać pracę dyplomową. Poradnik dla humanistów 31. Historia brzydoty 32. Szaleństwo katalogowania 33. Od drzewa do labiryntu 34. Teoria semiotyki 35. Wyznania młodego pisarza 36. Wymyślanie wrogów

Powieści:

1. Imię róży 2. Wahadło Foucaulta 3. Wyspa dnia poprzedniego 4. Baudolino 5. Tajemniczy płomień królowej Loary 6. Cmentarz w Pradze

***

Widzimy zatem, że twórczość Eco obejmuje bardzo wiele pozycji. Dziwić może nieco fakt, że wśród nich obserwujemy znaczną przewagę prac naukowych i beltrystycznych, a przecież to powieści są głównym powodem popularności Eco. Łatwo to jednak wyjaśnić: Wszak to właśnie powieści były adresowane do szerokiego grona czytelników, podczas gdy dzieła naukowe autor kierował raczej do wąskiego grona specjalistów czy też tak zwanych “odbiorców kultury wysokiej”.

10


2.2. Okładki niektórych dzieł Eco

11


12


2.3. Opinie na temat dzieł Umberto Eco

Powszechnie uważa się, że Umberto Eco jest pisarzem niezwykłym – podważając zasadność rozróżenienia pomiędzy kulturą wysoką a kulturą popularną, stworzył niezwykłą syntezę cech tych dwu kierunków, którą po raz pierwszy przedstawił czytelnikowi w swej powieści “Imię róży”. Przeplata się w niej wartka akcja i tajemnica, charakterystyczne dla dzieł z zakresu tak zwanej kultury popularnej (np.: Sherlock Holmes, James Bond), a także wątki kultury wysokiej, takie jak relacja mistrz-uczeń, fakty historyczne, spory teologiczne i wiele, wiele innych wątków, które dotądpojawiały się tylko w literaturze “wysokiej”. Poza tym Eco jest także zwolennikiem koncepcji dzieła otwartego, czyli takiego tworu lietrackiego, który nie poddaje się jednostronnej interpretacji, a jedynie jest swego rodzaju drogowskazem dla każdego uważnego czytelnika. Wyraz temu upodobaniu Eco dał w książce pod tytułem “Dzieło otwarte”. Ten punkt widzenia był min.: powodem uwielbienia, jakim Eco darzy James’a Joyce’a, irlandzkiego powieściopisarza, autora modelowych dzieł otwartych, które co prawda są znane na cały świat, ale tylkoprzez nieiwielu czytane. Wracając do “Imienia róży” – zawiera ono wiele łacińskich cytatów i dosyć skomplikowanego słownictwa – biorąc pod uwagę jej niebywały sukces wydawniczy i równoczesną trudności w jej przeczytaniu, jakie mogą napotkać “zwykli” czytalnicy, ma opinię książki „którą każdy posiada, ale nikt nie czyta”. My mileiśmy okazję zapoznać się z twórczością Eco właśnie dzięki “Imieniu róży” – była to nasza lektura z języka polskiego. Świadczy to o szerokim wpływie, jaki Umberto Eco wywarł na naszą kulturę.

13


3. Co Umberto Eco chce nam przekazać?

14


3.1. Wybrane wypowiedzi Umberto Eco

Kto czyta książki, żyje podwójnie. *** Wystarczy mówić prawdę. Oczywiście są różne prawdy. *** Bawiąc się, dziecko uczy się poruszać w świecie właśnie dlatego, że robi na niby to, co później będzie musiało robić naprawdę. *** Czymże jest życie, jeśli nie umykającym cieniem snu? *** Jeśli nasz umysł zdoła stworzyć rzecz, nad którą nie masz większej, ta rzecz z pewnością będzie istniała. *** Jeśli trzymasz się wielkich ludzi, sam też stajesz się wielki, chociaż wielcy ludzie są w istocie bardzo mali. Władza jest wszystkim, nie ma więc powodu byś pewnego dnia nie wziął jej w swoje ręce. *** Każda rzecz cierpi, gdyż jest marną imitacją Boga, ale niczego bardziej nie pragnie, jak połączyć się z nim na nowo. *** Uważasz, że piękne jest dzieło stworzenia, choć zaczaiła się w nim śmierć? *** 15


W wielkiej Historii można zmienić maleńkie prawdy, by tym lepiej ukazać prawdę większą. *** Wszyscy na tym świecie cierpią, chcieliby bowiem wrócić tam, skąd przybyli, a zapomnieli już, jak to osiągnąć. *** Telewizja ogłupia ludzi kulturalnych i ukulturalnia ludzi, którzy prowadzą ogłupiający tryb życia. *** Jakże piękne byłoby życie bez miłości. Takie spokojne i ciche, i jakże nudne. *** By istniało zwierciadło świata, świat musi mieć jakiś kształt. *** Filozofa nie nęka naturalność końca, lecz tajemnica początku. *** Wszędzie szukałem spokoju i nigdzie nie znalazłem, jak tylko w kąciku z książką. *** Najpierw trzeba nauczyć się korzystania z informacji, a następnie używania jej z umiarem. *** W gruncie rzeczy podstawowe pytanie filozofii brzmi tak samo jak w powieści kryminalnej: kto zawinił? *** Trzeba narzucić sobie ograniczenia, żeby puścić wodze fantazji. *** Sztuka jest ucieczką od wzruszeń.

16


3.2. Umberto Eco o przemyśle informatycznym

„Grozi nam, że cały dzisiejszy przemysł informatyczny, mnożąc informacje, nie będzie dostarczał już żadnej”. *** Chcielibyśmy się teraz zastanowić nad powyższymi słowami Umberto Eco. Co ten wielki pisarz chciał nam przekazać? Wydaje nam się, że pewnego klucza do odczytania tych słów, można szukać w jednym z przytoczonych wcześniej przez nas cytatów. Przypomnijmy go:

„Najpierw trzeba nauczyć się korzystania z informacji, a następnie używania jej z umiarem”. Wydaje nam się, że Eco chce nam tutaj przekazać myśl ważną dla naszego przyszłego rozwoju w kierunku coraz większego rozwoju informatycznego. Zauważmy bowiem, że użyty w pierwszym cytacie zwrot „mnożąc informacje” można bezpośrednio odnieść do zwrotu z drugiego cytatu „używanie z umiarem”. Wydaje się zatem, że Umberto Eco obawia się, iż zbyt łatwy, szybki i całkowicie pozbawiony wysiłku dostęp do praktycznie nieograniczonej ilości informacji, który oferuje nam internet, może prowadzić do strasznych skutków – ludzie, świadomi tego, że każdą informację mogą odnaleźć dowolnie szybko, przestaną odczuwać potrzebę uczenie się czegokolwiek, pogłębiania wiedzy... Dlatego też tak ważne jest drugie – odnalezione przez nas – wezwanie Eco; abyśmy uczyli się korzystać z informacji z umiarem. Myślimy bowiem, że jest to rozwiązanie, które pozwoli nam uniknąć losu, który Eco przepowiada światu opanowanemu przez przemysł informatyczny, który „mnożąc informacje, nie będzie dostarczał już żadnej”...

17


18


Umberto Eco