Page 1

3. Unitatea HEZUR-SISTEMA

Juan Arbulu

OINARRI BIOLOGIKOAK -- TAFYD 1. MAILA


HEZUR SISTEMA 2

1.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Hezurren ezaugarriak Hezurren funtzioak Hezur motak Hezurren osaera eta egitura Giza eskeletoa Hezurren fisiologia Artikulazioak Lotailuak eta tendoiak


HEZUR-SISTEMA 3



Aparatu eskeletikoa hezurrek eta horiekin zerikusia duten ehunek (kartilagoak eta lotailuak, adibidez) osatzen dute. Horiek guztiek gorputzari euskarria, babesa eta mugimendua emango dizkiote.


HEZURREN EZAUGARRIAK 4

Hezur-ehuna, beste ehun konektibo batzuk bezala, zelulaz eta zelulaz kanpoko materialez edo matrizez osatuta dago. Oinarrizko bi zelula mota daude:  osteoblastoak: zelula sortzaileak dira.  osteoklastoak: hezurra desegiten duten zelulak dira (kasu honetan mineralak (kaltzioa) eta proteinak odol-zirkulaziora pasatzen dira).


HEZURREN EZAUGARRIAK 5

Helduaroan bi faseen artean oreka dago: Sortu / Desegin = 1 Gaztaroan, batez ere, sortu egiten da: Sortu / Desegin = > 1 Zahartzaroan, batez ere, desegin egiten da: Sortu / Desegin = < 1


HEZURREN EZAUGARRIAK 6

Hezurretan zelulaz kanpoko materiala zelulak baino ugariagoa da: ď&#x201A;¤ Organikoa

(adib. proteinak eta ura, hezurrari malgutasuna ematen diotenak) edo ď&#x201A;¤ ez-organikoa (adib. kaltzioa eta fosforoa, hezurrari behar duen zurruntasuna ematen diotenak).


HEZURREN FUNTZIOAK 7

Hezurrek betetzen dituzten funtziorik nagusienak hauexek dira:  bizi-egiturak babestu, bizi-organoak dituzten barrunbeen pareta zurrunak sortuz: bular-pareta, garezurra, bizkarrezurra eta pelbisbarrunbea.  mugimendua: muskuluak gogor lotzen zaizkie hezurrei. Muskuluak tolesten eta uzkurtzen direnean, hezurretatik tira egiten dute eta giltzadurari mugimendua eragiten diote.  euskarria: hezurrek gorputzari eusteko armazioaren funtzioa egiten dute. Gorputzeko atalen forman, lerrokaduran eta kokapenean eragiten dute.  bilgune minerala: hezurrak erreserba-leku nagusia dira. Kaltzioa eta fosforoa gordetzen dute batez ere, eta gorputzaren beste lekuren batean behar izanez gero, mineral horien kopuru txikiak har daitezke.  hematopoiesia: hezur-muinak odolaren zelulak sortzen ditu. Muin hau hezur luzeen muinbarrunbean eta hezur arolaren gelaxketan dago.


HEZUR MOTAK 8

Egituraren arabera 4 hezur mota defini daitezke: Motza

Zapala

Luzeak  Laburrak  Zapalak  Irregularrak 

Irregularra Luzea


HEZUR LUZEAK 9

Luzera da nabarmentzen dena.

Izterrezurra


HEZUR LUZEAK 10

Hezur horiek hiru atal dituzte: ď&#x201A;¨ epifisi izeneko bi mutur (kanpotik hezur-egitura trinkoa dute eta barrutik hezur-egitura arola), eta ď&#x201A;¨ diafisi deritzon erdialde bat (hezur-ehun trinkoko egitura hau tutuerakoa da eta erdiko hutsunea gai bigun batez beteta dauka, hezur-muinaz). ď&#x201A;¨ Hazkundea bukatzen ez den bitartean, epifisiaren eta diafisiaren artean metafisia edo hazkunde-kartilagoa deritzon gunea dago. Hortik hazten da hezurra luzeran.


HEZUR LABURRAK 11

Ez dago besteengan nabarmentzen den hezurrik. Denak txikiak dira. Adibideak karpoa eta tartsoa dira.


HEZUR ZAPALAK 12

Azalera handia dutenak dira. Hezur mota honen adibideak dira: garezurra, iliakoa eta bularrezurra.


HEZUR IRREGULARRAK 13

Adibiderik argienak ornoak eta aurpegiko zenbait hezur dira.


HEZURREN OSAERA ETA EGITURA 14

Kimikoki bi osagai mota:  Gai organikoak: kolagenoa da  elastikoatsuna  Zelulak:  %90

 Osteoblastoak:

osteogenesia. Matrize organikoa ekoizten

du.  Osteozitoak: Osteoideak kaltzifikatu ondoren sortzen da.  Osteoklastoak: Hezurra desegiteko gaitasuna duten zelulak dira.


HEZURREN OSAERA ETA EGITURA 15

Osteozitoak

Osteoblastoak

Osteoklastoak


HEZURREN OSAERA ETA EGITURA 16

Gai inorganikoa:  Hezurrei

gogortasuna ematen die  Gatz mineralez osaturik: kaltzio, fosfato, magnesio, sodio  Hezurraren %25 da.


HEZURREN OSAERA ETA EGITURA 17

Egiturari dagokionez honako zatiak bereizten dira: 1. Kanpoaldeko geruza: xafletan antolatuta eta odol-hodiez zeharkatuta Havers-en kanalak edo osteona eratuz. 2. Hezur-ehun trinkoa: osteonez osaturik. 3. Hezur-ehun arroa: Trabekulaz zeharkatuta. H. labur eta laua gehienbat honetaz osatarik daude. Luzeetan, berriz, epifisi barnean bakarrik agertzen da, diafisia hutsik egonez. 4. Hezur-muin gorria: Eskeleto axialean koxalean eta eskapulan h. arroaren trabekulak muin gorriz beteta daude. Beste hezurretan, gantz ehunez beterik daude muin horia eratuz. 5. Periostioa: Hezur guztia biltzen duen mintz konektiboa da. Giltzaduretan eta epifisietan periostioaren ordez ehun kartilaginosoa agertzen da.


HEZURREN OSAERA ETA EGITURA 18

1 3 2

3

5


HEZURREN OSAERA ETA EGITURA 19


GIZA ESKELETOA 20


GIZA ESKELETOA 21


GIZA ESKELETOA 22

Hezurrak honela banatzen dira: 1. BURU-HEZURTZA 2. GORPUTZ-ENBORRA a. b. c.

Bizkarrezurra Saihetsezurrak Bularrezurra edo esternoia

GORPUTZ-ADARRAK

3.

a. b.

Goiko gorputz-adarrak Beheko gorputz-adarrak


BURU-HEZURTZA 23

Garezurrean edo buruko eskeletoan bi alde ikus daitezke: ď&#x201A;¨ Ganga: hezur frontala, bi parietal, bi tenporal, okzipitala, etmoidea, esfenoidea eta belarriko hezurrak. ď&#x201A;¨ Aurpegia: masailezurra, baraila, sudurreko hezurrak eta hezur zigomatikoak.


BURU-HEZURTZA 24

GAREZURRA Bakunak • Hezur frontala • Esfenoide hezurra • Okzipitala Bikoitzak • Hezur parietala • Tenporala AURPEGIKO HEZ. • Etmoide • Malko-hezurra • Masailezurra • Bomer hezurra • Sudurraren hezur propioak • Baraila • Hezur zigomatikoa


BURU-HEZURTZA 25

GAREZURRA Bakunak • Hezur frontala • Esfenoide hezurra • Okzipitala Bikoitzak • Hezur parietala • Tenporala AURPEGIKO HEZ. • Etmoide • Malko-hezurra • Masailezurra • Bomer hezurra • Sudurraren hezur propioak • Baraila • Hezur zigomatikoa


BURU-HEZURTZA 26

Garezurreko hezurren artean joskurak agertzen dira eta hauek dira garrantzitsuenak:  Joskura koronala: Frontala eta Parietalaren arten.  Joskura sagitala: Parietalen artean.  Joskura lanbdoideoa: Okzipitalen eta bi parietalen artean.  Joskura eskamosoa: Tenporalaren eta Parietalaren artean.  Joskura metopikoa: Frontalean.


BURU-HEZURTZA 27


BURU-HEZURTZA 28


GORPUTZ-ENBORRA 29

Bizkarrezurra gorputz-enborraren eskeletoa osatuko duten egituren ardatz nagusia izango da. Bere ondoan daude, goialdetik sorbalda-gerrikoa (eskeletoaren alde horretatik goiko gorputzadarra gorputz-enborrari lotzen zaio) eta azpialdetik pelbis-gerrikoa (gorputz-enborrarentzako oinarri finkoa osatzen duten hezur multzoa da, eta hura beheko gorputz-adarrekin lotzen dute). Bestalde, goian eta aurrealdean, toraxa deritzon hezur-kaiola bat dago (Saihetsezurrak eta Esternoia) eta bertan zenbait organo egongo dira: bihotza eta birikak.


GORPUTZ-ENBORRA 30

BIZKARREZURRA Bizkarrezurrak bi zeregin betetzen ditu: 1) Gorputzaren pisuari eutsi eta garezurraren zein gorputzenborraren mugimenduak ahalbidetu; eta 2) Hezur-muina babestu. Egitura hori, ikuspegi biomekanikotik, zurruna da (pieza bakarra izateagatik) eta malgua (haien artean artikulatuta dauden piezak izateagatik). 24 ornoz osatuta dago (7 lepaorno, 12 dortsal eta 5 gerri-orno tartea edo lunbarrak), uzkornoa edo kokzixa eta erreinezurra.


GORPUTZ-ENBORRA 31

Bost aldetan banatzen da bizkarrezurra: 1. Lepoaldea. Lepoa eratzen du. 7 lepo-ornoz edo orno zerbikalez osaturik dago. Lehenengoa Atlasa eta bigarrena Axisa. Burua eta lepoaren arteko higidura ahalbidetzen dute. 2. Bizkaraldea. Bizkarreko 12 bizkar-ornoz edo orno torazikoz osaturik dago. Bakoitzeti bi saihetsezur irteten dira. 3. Gerrialdea. 5 gerri-ornoz edo orno lunbarrez osaturik dago


GORPUTZ-ENBORRA 32

4.

5.

Erreinaldea. 5 ornoz osaturik dago. Erreinezurra (Sakroa) izeneko bakar batean. Uzkornoaldea. 4 orno txikiz osaturik dago. Hezur bakar bat eratzen dute uzkornoa (Kokzixa) izenekoa.


GORPUTZ-ENBORRA 33

Lepoaldea • Atlasa • Axisa


GORPUTZ-ENBORRA 34

Bizkaraldea: Orno Torazikoak


GORPUTZ-ENBORRA 35

Gerrialdea: Orno lunbarrak


GORPUTZ-ENBORRA 36

LORDOSIA

ZIFOSIA

LORDOSIA


GORPUTZ-ADARRAK 37

1.

GOIKO GORPUTZ-ADARRA    

Gerri-eskapularra: Eskapula eta klabikula Besoa: Humeroa Besaurrea: kubitua eta erradioa Eskua: Karpoa, metakarpoa eta falangeak


GORPUTZ-ADARRAK 38


GORPUTZ-ADARRAK 39

2.

BEHEKO GORPUTZ-ADARRA 

  

Sabel-gerria: Koxalek osatzen dute (Iliona, iskiona eta pubisa) Izterra: Femurra eta errotula Zangoa: Tibia eta peronea Oina: tartsoak, metatartsoa eta falangeak


GORPUTZ-ADARRAK 40


ARTIKULAZIOAK 41

Giltzadura edo artikulazioak zenbait hezurren arteko lotura-guneak dira. Hezurren artean kartilagozko geruza bat dago, hezurren arteko marruskadura eta hezurren higadura eragozten duena. ď&#x201A;¨ Beraien funtzioen artean eskeletoari mugikortasuna ematea datza. ď&#x201A;¨


ARTIKULAZIOAK 42

Artikulazio motak: 1. ARTIKULAZIO FINKOAK- SINARTROSIAK  

 

Giltzadura mugiezinak dira. Ez dago inolako giltzadura-gunerik hezurren artean. Hezurrak erabat loturik daude joskuren bidez. Adibidea kranioko hezurren arteko loturak izan daiteke.


ARTIKULAZIOAK 43

ARTIKULAZIO FINKOAK- SINARTROSIAK JOSKURAK: Ertz zorrotzak lotura gisa. Adb: garezurreko hezurren artean.  SINKONDROSIA: Hezurren azalerak kartilagoaren bidez lotzen dira: Adb: art. Esternokostala.  GONFOSIA: Haginak masailezurrean edota barailan egiten duten artikulazioa da.  SINOSTOSIA: Bi hezurren artean, erdian ezer kokatzen ez delarik. Adb: hezur koxalaren loturak. 


ARTIKULAZIOAK 44

ARTIKULAZIO FINKOAK- SINARTROSIAK

Joskurak

Sinkondrosia

Gonfosia

Sinostosia


ARTIKULAZIOAK 45

2.

ARTIKULAZIO ERDIFINKOAK- ANFIARTROSIAK Higimen mugatua daukate. Hezurrak ehun kartilaginosoz lotzen dira mugitzeko ahalmen mugatu hori emanez. Motak:

 

  

SINFISIA: Adb: pubisaren sinfisia edo ornoen arteko artikulazioa. SINDESMOSIA: Adb: artikulazio peroneotibiala, kubitorradiala edo jaio berrien garezurreko loturak ditugu.


ARTIKULAZIOAK 46

ARTIKULAZIO ERDIFINKOAK- ANFIARTROSIAK Ornoen artekoa

Sinfisia Peroneotibiala Pubisekoa Kubiturradiala

Sindesmosia


ARTIKULAZIOAK 47

3.

ARTIKULAZIO MUGIKORRAK – SINOBIALA EDO DIARTROSIA  

Higidura maximoa dute. Hezurrak zuntzezko ehun konektiboz osatutako lotailuz eta inguratzen dituen artikulazio-kapsula baten bidez lotzen dira. Artikulazio-kapsula mintz sinobialaz inguratuta dago bere likido sinobialarekin Bi hezurren artean kartilago artikularra dago.


ARTIKULAZIOAK 48

ARTIKULAZIO MUGIKORRAK – SINOBIALA EDO DIARTROSIA  ARTIKULAZIO ARTRODIALAK: Hezurrak bata bestearen gainean labaintzen dira eta

mugimendua lotailuz mugatua da. Adb: Art. Interkarpianoa, intertartsianoa eta eskapuloklabikularra. ARTIKULAZIOA TROKLEARRA: Mugimendua zeharkako ardatzean bakarrik burutzen da. Adb: Ukondoa eta belauna. 

ELKARARTEKAPENAK: Zeharkako mugumenduaz gain, angulazio mugimendua ere egin dezakete. Adb: Art. Karpometakarpianoa. 

ARTIKULAZIOA KONDILEOAK: Aurrekoaren mugimenduaz gain, zirkularrak ere egin ditzakete. Adb: Eskumuturraren artikulazioa. 

ARTIKULAZIO TROKOIDEA: Eraztun batean mugitzen den egitura zilindriko bat eratzen dute eta ardatz bertikala bakarrik agertzen da. Adb: Art. Erradiokubitala, atlanto-axoideoa. 

ARTIKULAZIO ENARTRORRADIALA: Mugimendu gehien duena da. Adb: Sorbalda edo izterrarena. 


ARTIKULAZIOAK Artikulazio Sinobilaka

49

ARTRODIALA

TROKLEARRA

EKARARTEKAPENA

KONDILEOA

TROKOIDEA

ENARTRODIALA


Artikulazio Sinobilaka

ARTIKULAZIOAK

50


LOTAILUAK ETA TENDOIAK 51

Bi egitura hauek bizigabeko gai interzelular batez, kolageno-zuntzez eta hauen artean fibroblastoen lerroez osatuta daude. Helduaroan fibroblastoak fibrozito bihurtzen dira  nahiko inaktiboak Igurtziketako lekuetan tendoiak mintz sinobialez inguratuta agertzen dira (bi geruza eta likido sinobiala) Tendoiak eta lotailuak hezurrei gogor lotzen zaizkie.


LOTAILUAK ETA TENDOIAK 52


LOTAILUAK ETA TENDOIAK 53


AMAIERA 54


unit3-hezursistema1  

3. Unitatea OINARRI BIOLOGIKOAK -- TAFYD 1. MAILA Juan Arbulu Lotailuak eta tendoiak Artikulazioak Hezurren fisiologia 2. 1. 3. 4. 5. 6. 7....

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you