Page 1

Sinds 1930

VOORTAAN 8 PAGINA’S EXTRA!

#17

blad met een Boodschap

22 SEPTEMBER 2017

BERT JANSSEN LEEFT NOG DANKZIJ REANIMATIE

‘De ontmoeting met mijn redder was indrukwekkend’

THEMA:

Dankbaar

Nieuw: groenrubriek!

Brief aan mijn vader

De humor van een Urkse


REDACTIONEEL

In tegenspoed dankbaar Deze week krijgen we de uitslag: heeft de chemo zijn werk gedaan of heeft de behandeling totaal geen effect gehad? Zal hij genezen of zal de kanker hem fataal worden? Wij leven intens met hem en zijn vrouw mee. Ze zijn ons zeer dierbaar. Joep is niet zijn echte naam, en Janneke ook niet de hare, maar ik noem ze maar even zo: Joep en Janneke. Het klinkt wel vrolijk. Maar hun omstandigheden zijn dat allerminst. Joep ging een paar weken geleden met een ogenschijnlijk onschuldig bultje naar de huisarts. Dezelfde dag nog zat hij samen met zijn vrouw in het ziekenhuis bij te komen van de schrik: kanker. Martelende dagen volgden, waarin nog niet duidelijk was welke soort, waar in het lichaam, hoe agressief… Na elk ziekenhuisbezoek wisten ze ietsje meer, maar dat veel weten niet gelukkig maakt, gold ook voor deze twee mensen. Een moeilijk te behandelen soort, met veel uitzaaiingen, en nog snel groeiend ook. Genezingskansen waren er gelukkig wel. Dus toen kwam de hoop. Joep is er heel rustig onder. ‘Mijn tijden zijn in Gods hand. Als het mijn tijd is, ga ik.’ Hij meent dat echt, zo ken ik hem. Maar Janneke is kapot van bezorgdheid. Zal Joep binnenkort overlijden en een vreselijke leegte in haar leven achterlaten?

Over twee dagen krijgen ze de uitslag: is de behandeling aangeslagen? Gaat Joep het redden? Nog nooit is Zondag 10, geleerd op catechisatie, zo reëel geweest: om in tegenspoed geduldig en in voorspoed dankbaar te zijn. Wat een geduld en overgave is er nodig de komende dagen, nachten en bange uren. Wordt het tegenspoed? Of voorspoed om voor te kunnen danken? Joep telt zijn zegeningen nu al. We hebben hem horen zeggen: ‘Er zijn mensen die veel pijn moeten lijden door deze ziekte en ontzettend misselijk zijn van de behandeling. Ik ben dankbaar, want ik ervaar alleen maar ongemak.’ Hij houdt veel vocht vast en heeft een opgeblazen gevoel, maar dat is alles. Ook Janneke probeert uit alle macht lichtpuntjes te zien. ‘Ik probeer God iedere dag te danken voor wat we wél hebben: mensen die meeleven, onze liefde, voldoende te eten. En ik wil geloven dat dát genoeg is voor vandaag. Want als ik vooruitkijk naar de toekomst, naar wat ons allemaal te wachten staat… dan verlies ik de moed.’ Dankbaar zijn voor vandaag: voor Janneke is het een overlevingsstrategie. Zo had ik het begrip ‘dankbaarheid’ nog nooit gezien. Heel bijzonder dat een dankbare houding niet alleen in voorspoed, maar juist ook in de moeilijkste situaties, zo aan betekenis kan winnen in een mensenleven.

Thea Westerbeek, hoofdredacteur twesterbeek@elisabethmagazine.nl

-2-


Zou je niet van harte zingen voor Hem, die het leven geeft?

Loflied

Danken voor de zegeningen, danken voor de Heer, die leeft!

Zou je niet van harte danken voor de dagelijkse kracht? Hij de wijnstok, wij de ranken, waar Hij vruchten van verwacht!

Zou je Hem niet elke morgen danken voor de zonsopgang? Zoals vogels zonder zorgen jubelen hun ochtendzang!

Zou je niet van harte loven Hem, die eeuwig Leven geeft in zijn heerlijkheid hierboven en die nĂş al in je leeft! Jelly Verwaal

Beeld: Maja Petric

Uit: Heilzaam licht, uitgeverij Medema

-3-


Inhoud 2 Redactioneel 3 Welkom 4 Post 5 Uit & Thuis

POST

Zoekt u ook een boek of iets

IK ZOE K

speciaals? Of wilt u iemand in het zonnetje zetten? Schrijf of mail naar de Elisabethbode, rbraad@jongbloed.com. Als u een foto meestuurt, let er dan op dat deze minimaal 1 mB groot is. Mensen krijgen vaak

6

veel reacties op hun oproepjes. Stuurt u een reactie per post en

Bert Janssen overleefde een hartstilstand: ‘Het woord

verwacht u een reactie terug?

geluk is mij te simpel’

envelop met postzegel en uw

Dan kunt u het beste een

Bijbels wandkleed

Wie kan mij helpen aan het patroon van een wandkleed, met daarop onder meer de volgende bijbelse voorstellingen: Jacobs ladder, de druivendragers, de wijzen uit het oosten, Saul en David, de zevenarmige kandelaar en Daniël in de leeuwenkuil. Ik maakte dit wandkleed in 1979 aan de hand van een patroon uit de Elisabethbode. Ik ben het patroon kwijt en wil het dolgraag weer hebben. Mevrouw C. van Heijningen, Beethovenlaan 2, K-532, 2324 EL Leiden, tel. 071 - 576 52 06

adres­gegevens meesturen (of

11 Column Reinier van den Berg 12 Natuur 14 Woord & Wereld: Kun je altijd dankbaar zijn? 16 Voorgaan in de slaapkamer 17 Ik geef EB cadeau

18

Levensverhaal: De Urkse

humor van Annie Ruiten

een e-mailadres vermelden).

Molenkaarten

PUZZEL

Wie heeft voor mij ansichtkaarten met molens uit heel Nederland? Alleen de molens uit Friesland heb ik al. Mevrouw A. Buma, Nij Bethanië 50, 8851 EK Tzummarum, tel. 0518 - 49 13 26

De oplossing van de puzzel uit Elisabethbode 10 is: Eens brachten de moeders de kinderen naar Jezus. Het boekje Even stilstaan van Douwe Janssen is gewonnen door T. Hessels uit Wapse.

21 Column Hans van Ark 22 NIEUW: groenrubriek

24

Achtergrond: Ook de

psychologie 'ontdekt' dankbaarheid 27 Word abonnee 28 E-pastor 29 Boeken 30 Bijbelleesrooster 30 Sta even stil 32 Kunstrubriek 33  NIEUWE RUBRIEK: brief aan mijn vader 34 Vervolgverhaal 35 Colofon en vooruitblik 36 Dichterbij

Corresponderen?

Cadeautip

Als redactie vinden we het op zich mooi dat de Elisabethbode zoveel wordt doorgegeven. Tip: Geef iemand voor een verjaardag of andere goede gelegenheid eens een geschenkabonnement. Daar maakt u een lezer blij mee én zo werkt u mee aan de financiële basis die nodig is om ons blad te kunnen blijven uitgeven.

Sjalom. Ik krijg geregeld de Elisabethbode van de Kringloop in Zwijndrecht. Daar ben ik heel blij mee en ik geef het blad weer door. Ik hoop deze maand (augustus) 82 jaar te worden. Mijn hobby is corresponderen per brief. Ik heb geen computer. Wie schrijft mij en maakt mij gelukkig met een kaart of brief? Ik stuur in ieder geval antwoord. Mevrouw Joyce Gallert, Vinkplein 101, 3334 VG Zwijndrecht TROUW E A BONNE E S

De volgende abonnees krijgen onze jubileum-cd Samen onderweg: mevrouw G. Ausma-Veenhuizen uit Zevenhuizen (GN), mevrouw C.C. Bahnerth uit Broek op Langedijk, en H. Beldman uit Holten.

-4-


Samenstelling: Clasina de Niet/Sterke Txt

Korting voor lezers! LUTHERS LIEDEREN – MET KORTING!

Camerata Trajectina brengt muziek uit de begin­tijd van de Reformatie ten gehore – en daarmee tot leven. Geniet van liederen van Luther zelf, en van psalm­berijmingen van zijn tijdgenoten. Vrijdag 27 oktober 2017, 20.00 uur, in de Edesche Concertzaal.

UIT & THUIS PADDENSTOELENDAG

Van 14 t/m 29 oktober a.s. viert Nederland de ‘Week van het Landschap’. Zestien dagen lang tonen de provinciale landschappen hun natuur. Ga met de boswachter op pad voor een excursie of een paddenstoelendag, of doe een fiets-, vaar- of wandelroute. Kijk op www.weekvanhetlandschap.nl voor activiteiten in uw buurt.

NIEUWSGIERIG?

Voor prijzen en tickets: tel. 0318

Razend interessant voor nieuwsgierige volwassenen en kinderen: op 7 en 8 oktober is het weekend van de wetenschap. Het hele weekend mag u achter de schermen kijken bij bedrijven, instituten, universiteiten, instellingen en musea. Meer dan tweehonderd locaties!

- 20 02 14, of ga naar tickets.

Kijk voor meer informatie op hetweekendvandewetenschap.nl.

edescheconcertzaal.nl.

Lezers van de Elisabeth­ bode krijgen 15% korting op tickets gedurende het hele seizoen 2017/2018, door middel van de kortingscode ‘ELISABET’. Tickets bij voorkeur te bestellen via tickets.edescheconcertzaal.nl of voorverkooppunten in de regio Ede; daar is ook alle informatie over prijzen te vinden. Of bel

Een bos in volle herfstkleuren is net zo ontzagwekkend als een bosbrand; maar een enkele boom is als een dansende vlam die het hart verwarmt.

0318 - 20 02 14.

Hal Borland (1906-1978), Amerikaans journalist

NACHT VAN DE NACHT: 28 OKTOBER 2017 SUPER-HERFSTFRUIT

Weer volop verkrijgbaar in de herfst: mandarijnen. Wist u dat mandarijnengeur rustgevend is voor lichaam en geest? Daarvoor zorgt de olie in de mandarijnenschil. Verder bevatten mandarijnen relatief meer vitamine C dan sinaasappels, ze zijn vetarm, vezelrijk en er zitten calcium en carotenoïden in (die in ons lichaam worden omgezet in vitamine A).

Ontdek hoe mooi de nacht is tijdens de Nacht van de Nacht, dit jaar voor de dertiende keer. Hiermee vragen natuur- en milieufederaties aandacht voor het probleem van lichtvervuiling en voor de schoonheid van een echt donkere nacht, door zoveel mogelijk licht uit te doen. Door het hele land zijn er honderden activiteiten. Kijk op www.nachtvandenacht.nl.

-5-

PASSIE VOOR PAPIER

Houdt u van knutselen met papier, foto’s en beelden? Bezoek dan PaperPassion 2017 in Tilburg. Van 19 t/m 21 oktober, 10-17 uur, in de Koepelhal aan het NS-plein in Tilburg. Entree: € 8,50. Meer informatie: www.paperpassion.nl.


PORTRET

-6-


Bert Janssen overleefde een hartstilstand

‘Geluk? Nee! Een wónder!’

-7-


Dankbaarheid krijgt een diepere betekenis wanneer je leven ‘stilgezet’ wordt. Voor Bert Janssen geldt dit wel heel letterlijk: een jaar geleden werd hij getroffen door een hartstilstand terwijl hij de Alpe d’Huez beklom om geld in te zamelen voor KWF Kankerbestrijding. Tekst: Clasina de Niet/SterkeTXT • Beeld: Carla Manten

P

luimveehouder Bert Janssen (66) heeft al een dag succesvol de berg op gewandeld, wanneer hij zich op donderdag 2 juni 2016 om half vier ’s ochtends in het donker naar de startplek begeeft. Vandaag is de traditionele ‘kaarsenrit’, de koersdag waarop de bochten van de bergweg worden verlicht door duizenden gedenkkaarsen, neergezet door militairen. Al die brandende gedenkkaarsen vindt Bert een indrukwekkend gezicht. STROOMKLAPPEN ALPE D’HUZES

Alpe d’HuZes is een jaarlijks fietsen wandelevenement voor KWF Kankerbestrijding op de beroemde Franse berg Alpe d’Huez. Er wordt via sponsoring geld opgehaald dat wordt besteed aan onderzoek om de kennis over kanker en mogelijke remedies te vergroten. www.kwf.nl/helpjijons

De vraag die mensen altijd stellen: ‘Heb je licht gezien?’

Hij is nauwelijks gestart, of hij stort plat op de weg neer. Vanaf dat moment weet Bert niets meer. Later hoort hij wat er is gebeurd: een wielrenner begint direct te reanimeren. Deze man – Paddy Reijnders – blijkt achteraf ‘beroepsreanimeerder’: hij geeft zelf reanimatietrainingen. Met hulp van een andere omstander blijft hij 20 minuten lang reanimeren. Omdat het donker is, gebeurt dat bij het licht van de koplampen van de begeleidingsmotoren. Na 10 minuten komt er een arts bij met een AED en adrenaline. Na 18 minuten en twee stroomklappen met de AED begint Bert zelf weer te ademen. Dan wordt hij per ambulance van de berg gehaald en naar het ziekenhuis in Grenoble gebracht. Ondertussen wordt zijn vrouw Christina gebeld. ,,Dan zakt de grond onder je voeten weg”, zegt ze. De twee zoons die thuis zijn

-8-

gebleven op het pluimveebedrijf van hun vader rijden in allerijl naar Frankrijk. COMA

Bert wordt gekoeld en zes dagen in coma gehouden. Wanneer hij uiteindelijk wakker wordt gemaakt, is dat een spannend moment voor Christina en de familie, bang als ze zijn voor neurologische schade. Bert zelf heeft weinig herinneringen aan de periode hierna. Hij leeft in een soort roes. Overdag voert hij gesprekken met bezoekers, maar herinnert zich die later niet. ’s Nachts droomt hij intens en denkt overdag soms dat het gedroomde werkelijkheid is. Dat er echt iets ingrijpends is gebeurd, dringt pas door wanneer hij voor het eerst vast voedsel krijgt. ,,Geven ze een kippenboer een kipfiletje!” lacht Bert. ,,Ik probeerde zelf te eten, maar de vork naar de mond brengen lukte niet. Ik schrok ervan: ‘Ho, er is iets niet goed met me.’ Ik raakte niet in paniek, maar realiseerde me opeens wel: ik heb echt een klap gehad.” REDDER ONTMOET

Eenmaal in Nederland moet Bert helemaal opnieuw beginnen: leren lopen, geestelijk herstellen, allemaal stapje voor stapje. ,,Je lichaam is helemaal af.” Bert heeft goede moed en het verbaast hem hoe goed hij eruit is gekomen. Als je hem zo ontspannen en fit voor je ziet, zou je niet zeggen dat deze man nog maar een jaar geleden voor dood op de weg heeft gelegen. Dankbaarheid overheerst bij Bert: ,,Kijk, er zit hier iemand die eigenlijk alles weer kan.” Hij en zijn vrouw kennen in hun directe omgeving voorbeelden van een minder goede afloop. Bijzonder is dat Bert de man die zijn leven redde later heeft opgezocht. Een heel indrukwekkende ontmoeting, zowel voor Bert en Christina als voor


Paddy. ,,Hij heeft zes reanimaties gedaan, waarbij drie personen overleden. Van de andere drie weet hij alleen dat ze het overleefden. Dus deze ontmoeting was daarom ook voor hem zo bijzonder.” Omroep Brabant nomineerde Paddy voor ‘Brabander van het Jaar’ vanwege zijn levensreddende actie op de berg.

‘Het woord geluk is mij te simpel’

GELUK?

Bert is geen man van grote geloofswoorden. Hij loopt naar eigen zeggen ‘niet met de Bijbel in de mond vooraan’. Maar hij ziet het als leiding dat hij de hartstilstand op de berg overleefde. Hij noemt het ‘een groot wonder’ en ‘een goddelijk ingrijpen’. ,,Terug in Nederland zeiden mensen: ‘Je hebt geluk gehad, Bert!’ Vanuit het veehandelsvak ken ik de term ‘geluk doen’: zelf je – zakelijke - lot bepalen. Maar dit is echt iets anders. Het woord geluk is mij gewoon te simpel. Het is een bovenaardse kracht en macht die heeft bepaald dat ik nog leef. Daarom zeg ik elke dag: ‘Nee, geen geluk. Een wónder!’’ Christina beaamt dat: ,,Als je nagaat hoeveel mensen er overlijden aan een hartstilstand, dan is het echt bijzonder dat Bert hieruit gekomen is en vooral hóé hij eruit gekomen is. Dat er op het juiste moment direct de juiste mensen bij hem waren, dat moest gewoon zo zijn.”

LICHT GEZIEN?

,,Weet je welke vraag mensen mij altijd stellen als ik vertel over wat me overkomen is? Of ik licht heb gezien. Mensen zijn nieuwsgierig naar een bijna-doodervaring. Mijn antwoord is dan: Nee, ik heb het niet gezien. Gelukkig niet, want ik weet er gewoon helemaal niets meer van. Ik heb ook geen pijn en angst gehad.” Dat ziet hij wel vaak bij lotgenoten: de angst voor benauwdheid en pijn die hun leven blijvend bepaalt. Bert kent dat niet. ,,Dus ik ga in het volste vertrouwen verder.”

Bert Janssen woont in het Drentse Zuidvelde. Hij is pluimveehouder in ruste. Bert is getrouwd met Christina en heeft twee volwassen zoons.

TERUG NAAR DE BERG NIET BANG ZIJN

Zijn hartstilstand en herstel hebben onvermijdelijk impact gehad op hoe Bert sindsdien in het leven staat. Maar vooral heeft het een traject versneld waar hij zelf al mee was begonnen: afstand nemen van zijn pluimveebedrijf. ,,Als ondernemer was ik gewend de zaken onder controle te houden, maar nu kan ik beter loslaten en stilstaan bij de dingen die echt belangrijk zijn. Ik bemoei me minder met allerlei dingen en steek geen energie meer in onbelangrijke zaken of moeilijke discussies. Daar moeten mensen soms ook even aan wennen”, lacht hij. Voorzichtig heeft Bert z’n leven het afgelopen jaar weer opgebouwd. Zo heeft hij bijvoorbeeld z’n rijbewijs weer gehaald. Heel belangrijk voor Bert en zijn vrouw is ‘vertrouwen’: ,,Niet bang zijn dat het wéér gebeurt, elkaar durven loslaten, er alleen opuit durven gaan.’’ Ze willen niet in angst leven, maar bewust en ontspannen omgaan met de extra tijd die ze gekregen hebben. ,,Toen waren er geen voorbodes, we gaan er nu ook niet op zitten wachten”, zegt Christina nuchter. Met Berts fysieke conditie gaat het boven verwachting goed. Inmiddels loopt hij alweer zo’n 25 kilometer op een dag. Hij noemt het ‘je hoofd leeglopen en je zonden weglopen’. Lachend: ,,‘ Dan kun je de hele dag wel lopen’, zeggen ze dan.” Wandelen om tot rust komen is voor Bert echt noodzaak geworden.

Hoewel de omstandigheden heftig waren, heeft Bert de periode in het Franse ziekenhuis als bijzonder ervaren, omdat ze als gezin en familie dicht bij elkaar waren. Die gedeelde ervaring heeft de band blijvend hechter gemaakt. ‘De berg’ blijft hoe dan ook trekken. Afgelopen juni ging Bert met zijn gezin terug. ,,Dat was een heel goede beslissing”, zegt Bert. Omdat Bert, Christina en hun twee zoons de gebeurtenissen verschillend hebben beleefd, ,,was het goed dat iedereen nog even kon stilstaan bij wat er een jaar geleden gebeurde”, zegt hij. HOE KON BERT OVERLEVEN? Ze spraken het medische Wekelijks krijgen 300 Nederlanders een team van Alpe d’HuZes en hartstilstand. Vaak gebeurt dat in of bij huis. bezochten de behandelend Dagelijks overlijden er gemiddeld 35 mensen chirurg van het ziekenhuis. aan. Een hartstilstand is levensgevaarlijk. Al Iedereen stond perplex over na 4-6 minuten raken hersenen onherstelbaar hoe goed Bert hersteld is. Hij beschadigd door gebrek aan zuurstof, daarna ontmoette ook deelnemers raken andere organen beschadigd. die vorig jaar achter hem Cruciaal voor het overleven van een hart­ liepen toen hij viel. Voor hen stilstand is dat die direct wordt herkend, dat was het eveneens emotioneel er binnen 6 minuten wordt gereanimeerd en om Bert nu in goede gezondeen AED wordt ingezet. Berts hartstilstand heid terug te zien. En Bert zelf vond – cru gezegd – onder ideale besefte eens te meer hoe dicht omstandigheden plaats: er begon direct hij bij de dood is geweest: een ervaren persoon te reanimeren en ,,Ik sta elke dag weer op vol een AED kon op tijd ingezet worden.www. verwondering.” hartstichting.nl/hartziekten/hartstilstand

-9-


NATUUR Tekst & beeld: Teun Veldman

Lekker uitwaaien

De zee blijft altijd boeien: als het windstil is, maar ook wanneer de schuimvlokken je om de oren vliegen.

- 12 -


Als na de zomervakantie de drukte verdwenen is, is het strand weer voor de planten en dieren. De ligstoelen zijn opgeruimd en wind en water hebben vrij spel. Een ideale tijd om lekker uit te waaien.

ZEEHONDEN IN DE BRANDING

Ook zeehonden kunnen last hebben van een zware storm. Zandbanken raken overspoeld en er is weinig plaats om te zonnen en uit te rusten. Soms kom je daarom zeehonden op het strand tegen. TIP

Na een storm is het strand soms bezaaid met schelpen. Tijd om erop uit te trekken en een schelpen­verzameling te starten.

KNUTSELTIP

Spannende decoraties van strandvondsten, Guusanke Vogt, ISBN 9789021333182

ZEERAKET

- 13 -


WOORD & WERELD

‘Dankbaar is een beetje een raar woord’ Tekst: Els van Dijk

In De wereld draait door gaf prof.dr. Erik Scherder, hoogleraar klinische psychologie, ruim twee jaar geleden tv-colleges over het menselijke brein. In een talkshow werd aan hem gevraagd wat hem hierin zo fascineerde. Zijn antwoord was: ‘In de eerste plaats om te laten zien hoe schitterend dat brein in elkaar zit, dat we er dankbaar voor mogen zijn dat we…’ Dan hapert de anders zo vlot sprekende hoogleraar even, om vervolgens zich te herstellen en te zeggen: ‘Dankbaar is een beetje een raar woord, maar dat het prachtig is hoe het werkt.’

- 14 -


Uit de Bijbel

Wees altijd verheugd, bid onophoudelijk, dank God onder alle omstandigheden, want dat is wat hij van u, die één bent met Christus Jezus, verlangt. (1 Tessalonicenzen 5:16-18)

N

iet alleen in DWDD, maar ook in een ander tv-programma kwam het begrip ‘dankbaarheid’ voorbij. Iemand zegt dan dat zijn leven ten diepste gemotiveerd wordt door zo’n ‘fundamentele dankbaarheid’. Twee keer voegt hij daar een tussenzinnetje aan toe waarin een soort ongemakkelijkheid doorklinkt: ‘dat klinkt misschien gek’ en even later: ‘hoe raar het ook klinkt, toch is er die dankbaarheid.’ Kunnen we het niet meer zo goed, dankbaar zijn? En waar ligt dat dan aan? Zou het ermee te maken kunnen hebben dat we in een geseculariseerde wereld niet meer zo goed weten wat ontvangen is? Om niet? In deze wereld zijn mensen heel nadrukkelijk bezig met het streven naar geluk. Mensen beginnen echter vaak aan de verkeerde kant. In het dagelijks leven moeten we juist leren zien dat niet geluk ons dankbaar maakt, maar dat dankbaarheid ons gelukkig maakt. GEVOEL EN GEMOED

Wat is dankbaarheid dan eigenlijk? Het is interessant wat Désanne van Brederode, schrijfster en filosofe, daarover zegt. Zij beweert dat er een verschil is tussen je gevoel en je gemoedstoestand. Je gevoel is onderhevig aan de omstandigheden, die grotendeels van buiten op je afkomen. Daardoor voel je je soms verdrietig, ongelukkig, of juist vrolijk. Je gemoedstoestand is meer constant: het is de onderstroom die zich onder je gevoelens bevindt. Zij vergelijkt dat met een vakantie: je had momenten dat je je niet helemaal optimaal voelde, bijvoorbeeld door de vakantiestress bij het inpakken, of je voelde je moe door de lange reis, maar als je terugkijkt op de

Om over na te denken

• Lees 1 Tessalonicenzen 5:18a: ‘Dankt onder alle omstandigheden…’ Valt dat te leren? Hoe? • Kent u in uw omgeving een dankbaar mens? Hoe herkent u zo iemand? Bent u er zelf een? Waarom wel/niet? • Schrijf elke dag op waar u dankbaar

hele vakantie was het een heel leuke tijd. Oftewel: misschien voel je je niet altijd dankbaar, maar je kunt wel je gemoedstoestand trainen door te oefenen in dankbaarheid. Kan dat echt? Ja, is mijn overtuiging. Je kunt ervoor kiezen om vanuit je – ook minder prettige – omstandigheden omhoog te kijken. Dankbaarheid laat je zien wat je wel hebt, daarvan te genieten en je erover te verwonderen. Een gemoedstoestand die gekenmerkt wordt door dankbaarheid, maakt dat je gevoel minder vatbaar is voor negativisme en kriticisme. Het gevoel is dan minder beïnvloedbaar door de minder ‘leuke’ dingen van het leven. Dat is ook waar Jezus ons toe oproept. Hij zegt: ‘Verheug je omdat jullie naam in de hemel opgetekend is!’ En: ‘Laat mijn blijdschap in jou zijn.’ De vreugde van een christen vloeit voort uit het zeker weten dat God ons liefheeft, ongeacht onze levensomstandigheden. Geliefd zijn brengt grote vreugde met zich mee. Je mag in Christus zijn, in hem opbloeien. Die vreugde is dus niet afhankelijk van de actuele omstandigheden; we mogen onze vreugde en blijdschap zoeken in onze Heer en Heiland. TE MIDDEN VAN RAMPSPOED

Een prachtig voorbeeld hiervan geeft de Duitse pastoor Martin Rinckhart. In 1636, omringd door de duisternis van de Dertigjarige Oorlog (een van de meest verwoestende oorlogen in Duitsland), begroef hij in één jaar duizenden van zijn parochianen (onder wie zijn eigen vrouw), een gemiddelde van vijftien per dag. De bevolking leed niet alleen onder het oorlogsgeweld, maar ook nog eens door honger en ziekte (de pest die in Europa was uitgebroken). De honger was zo groot dat mensen op straat vochten om een dode rat.

- 15 -

voor bent. Een hulpmiddel daarbij is het schrijfdagboek van Coby Cremer, Gouden momenten, 90 dagen oefenen in dankbaarheid. Met 90 creatieve schrijfopdrachten om te ontdekken wat van waarde is. Uitgeverij Sestra – Royal Jongbloed, € 13,50.

Hij begroef gemiddeld vijftien mensen per dag Wonder boven wonder bleef Rinckhart zelf gezond en met de burgemeester en nog iemand uit de stad vormde hij een driemanschap dat de nood onder de mensen zoveel mogelijk probeerde te lenigen. Te midden van alle rampspoed, duisternis en de angstkreten die buiten klonken, nam hij de tijd om dit overbekend geworden danklied te schrijven voor zijn kinderen: Dankt, dankt nu allen God met hart en mond en handen, die grote dingen doet, hier en in alle landen, die ons van kindsbeen aan, ja, van de moederschoot, zijn vaderlijke hand en trouwe liefde bood. Wat een geweldig voorbeeld van een man die begrijpt dat dankzegging voortkomt uit liefde tot God, en niet uit de omstandigheden! Ik hoop van harte dat u en ik onder woorden kunnen brengen wat God ons gebracht heeft en wat wij van hem hebben ontvangen, en dat daarin dankbaarheid de boventoon voert! En dat die grondtoon met Verder lezen ons meegaat voor Lucas 10:20 de rest van ons Johannes 15:1-17 leven. Drs. Els J. van Dijk is directeur van de Evangelische Hogeschool. Het artikel is met toe­stemming overgenomen uit ‘EH-Magazine’ 39.7 (mei 2016).


INGEZONDEN

Voorgaan in de slaapkamer Het mooiste moment tijdens het rondbrengen van de Elisabethbode (EB) is mij dierbaar en wil ik graag met u delen. Ik mocht iemand voorgaan in een slaapkamer en gaandeweg kreeg het woord ‘voorgaan’ een diepere betekenis. MARTEN TOONDER

Nadat ik twee keer een EB heb gebracht bij ene heer B., bel ik nu aan. De deur zwaait open en voor mij staat een man op leeftijd. Hij is vriendelijk en laat mij binnen. Even later zit ik in zijn woonkamer. Hij is arts, zeer geleerd en had een hoge positie. Hij vertelt dat hij niet in een God, een Maker van het leven gelooft. De EB hoeft hij dan ook niet meer te hebben. Hij is fan van Marten Toonder. De muren in de woonkamer hangen vol met tekeningen van Tom Poes en Olivier B. Bommel. De heer B. vertelt er uitgebreid over. Ik luister. Johanna Nollesvan de Kraats verspreidt in haar woonomgeving al jarenlang honderden Elisabethbodes. Zij stuurde ons een verhaal over een gebeurtenis die zij meemaakte tijdens het rondbrengen van het blad.

AFWIJZEND

Het wordt tijd om te gaan. In de hal hangen nog meer tekeningen. De heer B. geeft er tekst en uitleg bij. Dan wil deze arts mij beslist nog iets in zijn slaapkamer laten zien. Ik sta voor de deur en ga hem voor. Boven het hoofdeind van zijn bed hangt de laatste illustratie die Marten Toonder van zijn geesteskinderen maakte. Naast Tom Poes en Olivier B. Bommel heeft de striptekenaar ook zichzelf op de tekening gezet: zittend bij een breed gewortelde boom in blad. Tom Poes merkt hem op, trekt de heer Bommel aan z’n jas en zegt tegen hem, al wijzend naar Marten Toonder: “Zie, uw maker!” Olivier Bommel maakt een afwijzend gebaar. Hij gelooft Tom Poes niet. Heer Bommel wil niet inzien dat het waar is.

Schrik

Ik werp een blik uit het raam naar de statige bomen buiten. Pardoes gaat mijn hand omhoog en ik wijs door de takken van de bomen heen naar de blauwe hemel daarachter. “Zie, uw Maker!” zeg ik enthousiast. De heer B. wordt even stil. Er verschijnt een glimlach op zijn gezicht en hij zegt: “Jaja.” De boodschap komt over. Maar ook deze heer B. wil er (nog) niet aan geloven. Onze wegen scheiden zich. Al mijmerend hoor ik mijn voetstappen in de lange gang. Wonderlijk, hoe God mensen gebruikt. De drie-enige God is roepende. Ik ben getuige. Later hoor ik dat de heer B. is overleden. Hij is hier niet meer. Ik schrik ervan. Dag aardige heer B.! God weet.

- 16 -


IK GEEF DE ELISABETHBODE AAN… Tekst: Douwe Janssen

In deze rubriek vertellen lezers waarom ze iemand een cadeau-abonnement op de Elisabethbode gaven – en de ontvangers reageren daarop.

... mijn moeder ‘JE KOMT DE ECHTE LEVENSVRAGEN TEGEN’

Franc Kapitein (46) is accountant. Zijn vrouw werkt bij Royal Jongbloed in Heerenveen en neemt de Elisabethbode regelmatig mee naar huis. Wat vindt hij van het blad? „Wat me aanspreekt, is dat het breed georiënteerd is. Het zijn altijd onderwerpen die met je leven te maken hebben en je christen-zijn raken, zonder dat wordt voorgekauwd hoe je denken moet. Voor wie meer verdieping wil, staan er verwijzingen bij. Je pakt het blad even op, drinkt je koffie en je kunt het weer wegleggen. Op een ander moment begin je zo weer aan een nieuw artikel.” U verraste uw moeder met een abonnement, hoe kwam u op dit idee? „Ze was jarig. En als je in de zeventig bent, heb je eigenlijk alles al. Mijn vrouw nam weleens een exemplaar mee voor haar, en het leek me leuk als ze de Elisabethbode zelf op de mat kreeg.” Wie is uw moeder voor u? „Een gelovige vrouw die me kent en onvoorwaardelijk van me houdt. En bij wie ik me veilig voel.” Wat betekent het geloof voor uzelf? „In het geloof ga je de weg door het leven. Wat je denkt en tegenkomt, probeer je door je geloof een plek te geven. En juist die levensvragen kom je in de Elisabeth­bode tegen.” Kapitein is lid van de christelijke gereformeerde kerk in Hoogeveen.

‘HET WAS ECHT EEN VERRASSING VOOR MIJ’

Mevrouw Kapitein, u kreeg een abonnement van uw zoon. „Ja, het was echt een verrassing voor mij. Ik ken de Elisabethbode nog van vroeger. Als jong meisje bracht ik zo’n twintig stuks rond. Vaak liep ik even bij de mensen binnen. Toen die verspreiding gestopt werd, verdween het blad uit mijn gezichtsveld.” En wat vindt u er nu van? „Het eerste nummer dat ik kreeg ging over zelfdoding. Indrukwekkend. Ik wist niet eens dat er al zo vaak sprake van was in de Bijbel. Je hoort er weleens over en je zegt: ‘Vreselijk’, maar je gaat zo weer over tot de orde van de dag. Wie van ons weet wat er zich in het hoofd van zo iemand heeft afgespeeld?” Wat betekent het geloof voor u? „Ik ben dankbaar dat ik het geloof van huis uit meegekregen heb. Mijn ouders hebben het ons voorgeleefd. Ook toen hun pad niet over rozen ging. Een van hun kinderen verdronk op vijftienjarige leeftijd tijdens het zwemmen. U begrijpt hun angst toen ik zwemmen wilde leren.” Wat doet u met de bladen als u ze hebt gelezen? „Ik weet het nog niet. Misschien bundel ik ze en leg ik ze in een kringloopwinkel.”

- 17 -


LEVENSVERHAAL Tekst en beeld: Wilfred Hermans

Op Urk kent iedereen Annie Ruiten. Haar hart en huis staan open voor iedereen, maar verstandelijk gehandicapten krijgen een speciaal plekje. „Nadat we sinterklaas hadden gevierd, dankte er eentje dat de Here weer een jaar aan het leven van Sinterklaas had toegevoegd. Nou, dan moet ik tien keer slikken om niet te lachen!”

‘Een

psalm is

altijd goed’ HET GROTE HART VAN ANNIE RUITEN

„Z

eg toch gewoon jij en Annie”, begint ze. „Dat vind ik veel leuker. Met je ‘u en mevrouw’, hou toch op.” Annie is toegankelijk voor iedereen, dat weten ze op Urk al langer. Ze is een vlotte prater en heeft op haar 76e nog veel aanloop. Zondags komt er een jongen met een lichte beperking soep eten, en een pond koffie per week is er bij haar zo doorheen. In haar woonkamer is alles ‘honderd jaar oud’. Annie houdt van antieke spulletjes, zoals een scheepshoorn, drie soorten koffiemolens en een vuurrode broodtrommel vol Bijbels. „Brood voor het hart”, lacht ze. VERSCHRIKKELIJK HEIMWEE

‘Straks komen de schrootjes van het dak af!’

De ouders van Annie hadden vier kinderen: twee jongens en twee meiden. Ze hadden het goed samen, daar in Brabant. Annie kreeg het geloof van huis uit mee. „Als ik na het middageten iets uit de Bijbel

- 18 -

moest lezen, zei m’n moeder vaak: ‘Lees maar een psalm, da’s altijd raak.’ Ik vond termen als ‘brandoffer’ en ‘offer voor onze schuld’ maar moeilijk, maar nu ik ouder word, besef ik: inderdaad, de psalmen: alles zit erin.” Ze heeft er nog veel aan, zeker als het leven moeilijker wordt. „Hier op Urk zingen ze uit volle borst. Als we in de kerk Psalm 42 vers 5 zingen – Maar de Heer zal uitkomst geven – dan kijk ik weleens naar boven: straks komen de schrootjes van het dak af! Maar die zin raakt me. In 2010, we waren 45 jaar getrouwd, kreeg mijn man een hartstilstand in de supermarkt. Toen de politie me belde met die mededeling, geloofde ik het eerst niet en zei: Here, laat het niet waar zijn! Maar het was waar.” Willem lag een week in coma en is toen op de leeftijd van 71 jaar overleden. „Ik kan oprecht zeggen: de Heer geeft uitkomst, maar het overlijden dreunt nóg na. De heimwee is verschrikkelijk, ik voel me geamputeerd. Elke zaterdagavond sloten we de week af met Psalm 91, Die in


de schuilplaats des Allerhoogsten is gezeten, en daarna baden we samen. Met Moederdag las hij uit Spreuken 31, over de deugdelijke huisvrouw. Ze staat op als het nog nacht is. ‘Klopt niks van’, zei hij dan. Ze haalt haar brood van verre. ‘Niet waar, gewoon op het hoekje.’ Die droge Urker humor, die mis ik.” DANKEN VOOR SINTERKLAAS

Voor tien Urkers bestaan er acht koren, vertelt Annie met gevoel voor overdrijving, maar voor verstandelijk gehandicapten was er op Urk jarenlang niets. Daarom richtte ze 43 jaar geleden met een dominee ’t Scheepke op, een vrijwilligers­ organisatie die aangepaste kerkdiensten en elke veertien dagen een clubbijeenkomst

voor handicapten organiseert. „Toen ik het werk vijfentwintig jaar deed, werd ik geridderd. Ik zei: ‘Ik heb niet eens een paard, wat moet ik met zo’n lintje?’ Haha!” Annie gebruikte graag visuele middelen. „Om het verhaal van de vijf broden en twee vissen te vertellen, nam ik vijf bolletjes en twee visjes mee. ‘Is dit genoeg voor jullie allemaal?’ vroeg ik dan. ‘Nee, néé!’ Toen ging ik het breken en vertelde ik over het wonder van Jezus.

‘Ik praat de hele dag met God, tijdens de afwas, of achter de strijkplank.’

Mensen met het Down-syndroom vond ik het leukste. Die eerlijkheid. Op een dag was een van hen, Lub, overleden en iedereen was in de war. Toen heb ik een pareltje van een simpel Hema-kettinkje afgeknipt en dat in een doosje gedaan. ‘Parel!’ zei er een, toen ik het doosje openmaakte. ‘Klopt’, zei ik. ‘Lub is die parel. Hij was ziek, en het doosje waar hij in zat moest de grond in, maar de parel ging naar God.’ Toen gingen we bidden en daarna lachte iedereen weer.” BIDDEN ACHTER DE STRIJKPLANK

Naast hun eigen zoon voedde Annie, samen met haar man, Sjoerd op, die als zwaar gehandicapte baby op hun pad kwam. „Toen dat gebeurde,

- 19 -

baden we: ‘Heer, wat wilt u dat wij doen?’ Nu las mijn man voor zijn werkdag elke ochtend uit de Bijbel, en die volgende ochtend lag de Bijbel open en had hij Psalm 82 vers 4 onderstreept: Red de armen van geest, ruk hen uit der goddelozen hand. Dat was het antwoord. Sjoerds levensverwachting was zeer kort, maar inmiddels is hij 35.” Annie is altijd gelovig geweest. „Natuurlijk, ik kan toch niet zonder? Ik praat de hele dag met God, tijdens de afwas of achter de strijkplank. Elke ochtend bid ik of God mij wil vervullen met de heilige Geest, want van nature ben ik best wel kattig, hoor. En daarna zeg ik Galaten 5 vers 22 op, de vruchten van de Geest. Leer die maar uit je hoofd. Je moet je tank bijvullen, net zoals je koffie- of theezet.”


DOE MEE MET DE ELISABETHBODE

23 edities per jaar!

Neem nu een abonnement en kies uw

Jaarabonnement met Weergenieten

Tweejaarabonnement met de Samenleesbijbel t.w.v. € 59,95

cadeau!

Jaarabonnement met de Bijbel in Gewone Taal

GA NAAR DE WEBSITE WWW.ELISABETHMAGAZINE.NL/ABONNEE OF STUUR DE BON OP. Uw gegevens Voorletters

V

M

Naam Straat

Nr.

Ik ontvang een factuur (€ 2,- toeslag). Ik machtig Royal Jongbloed BV om het verschuldigde bedrag af te schrijven van mijn bankrekening:

Toevoeging Postcode N L 0 0 B A N K 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Woonplaats Telefoonnummer

Handtekening

Geboortedatum Datum

E-mail

De Elisabethbode verschijnt eenmaal per twee weken. Deze aan­biedingen gelden t/m 1 september 2017. U abonneert zich ten minste voor de opgegeven periode en tot wederopzegging, tenzij anders aangegeven. Een jaarabonnement kost in 2017 € 35,95 en kan ieder moment ingaan. U kunt de Elisabethbode maandelijks opzeggen. Kijk voor de overige

Kijk voor andere abonnementsvormen in het colofon op pagina 35 of op www.elisabethmagazine.nl/abonnee

voorwaarden in het colofon.

Stuur deze bon naar: Abonneeservice Elisabethbode, Postbus 81, 8000 AB Zwolle

- 27 -

ELB-EBO2017017

Ik neem een jaarabonnement (€ 35,95) en ontvang gratis de Bijbel in Gewone Taal Ik neem een tweejaar­abonnement (€ 35,95 per jaar) en ontvang gratis de Samenleesbijbel t.w.v. € 49,95 Ik neem een jaarabonnement (€ 35,95) en ontvang gratis het boek Weergenieten Ik neem een proefabonnement en ontvang tien nummers voor een tientje.


Tekst: ds. Hans van Ark • Missionair predikant van de Protestantse Kerk

COLUMN

Een voor een... Dankbaarheid is een bloem die niet in veel tuinen bloeit. Het is een oud gezegde en soms denk ik – triest genoeg – dat het nog waar is ook. Een jonge verpleegster uit een verpleeghuis vertelde me eens dat ze twee soorten patiënten heeft. Ze mankeren allemaal hetzelfde, maar, zei ze, de ene begroet me ’s morgens met een klaagzang: ‘O zuster, wat bent u weer laat! Alles doet me zeer! De thee is lauw en ik zie zo tegen de dag op.’ In de volgende kamer zegt daarentegen een patiënt: ‘O, zuster, wat fijn dat u er bent! Ik ben zo blij u weer te zien. Ook nog een kopje thee meegebracht? Heerlijk.’ Wat een verschil. Voor henzelf, maar ook voor degenen die dagelijks met hen omgaan. Dat heeft niks met hun ziekte of ouderdom te maken, dat zit aan hun binnenkant. Maar wat zit daar dan? In datzelfde verpleeghuis verdiende ik in mijn studietijd een paar cent bij door het orgel te bespelen tijdens de kerkdiensten. Eén bezoekster vroeg mij steevast of ik na de dienst het lied ‘Tel uw zegeningen’ wilde spelen. Ik deed dat iedere zondag weer, en als ze dan de kerkzaal uitgereden werd in haar rolstoel, stak ze haar duim op. Ik heb dat lied vaker gespeeld dan Johan de Heer ooit kon dromen, maar er zit veel waarheid in. Vooral dat je je zegeningen een voor een moet tellen, want dan kom je handen tekort.

Ik heb dat lied vaker gespeeld dan Johan de Heer ooit kon dromen

Wij hebben twee handen. Daar heeft onze lieve Heer goed over nagedacht. De ene heb je om je ellende vast te houden. De dingen die tegenvallen, alles wat je los moest laten. Maar elk mens kreeg een tweede hand. Daarin mag je je zegeningen tellen… Je kunt die twee handen vouwen en biddend je ellende én dankbaarheid terugbrengen bij God. Zo wordt ons leven een tuin waarin de bloem van dankbaarheid tussen het onkruid van het leven groeit. Met dank aan ‘den olden Johannes de Heer’: één voor één en vergeet er geen. Want daar zit het ’m in!

Hans - 21 -


NIEUWE RUBRIEK

GROENRUBRIEK

KIJK OMHOOG!

Vanaf eind september gaat de vogeltrek naar een hoogtepunt. Honderdduizenden vogels vliegen de komende weken over ons land naar het zuiden. In de oudheid was het fenomeen al bekend. Aristoteles schreef al over de vogeltrek, maar meende dat vogels er ook andere strategieën op nahielden: ‘Een groot aantal vogels verschuilt zich – ze trekken dus niet allemaal weg naar warme landen, zoals meestal gedacht wordt. Zwaluwen bijvoorbeeld worden vaak in gaten en holen aangetroffen. Ook in het bijbelboek Job gaat het

Tuinieren in september Tekst: Embert Messelink Beeld: Embert Messelink en Pixabay

over de vogeltrek. In hoofdstuk 39 vraagt God aan Job: ‘Is het aan jouw wijsheid te danken dat de valk opstijgt en zijn vleugels spreidt om zuidwaarts te trekken?’ Kijk zelf eens omhoog de komende weken. Aan de kust, langs de randmeren of op heidevelden zie je vaak meer doortrekkende vogels. Neem er de tijd voor en laat u verrassen – de aantallen kunnen soms indrukwekkend zijn! In het hele land zijn vaste plekken waar vogelkenners geregeld de overvliegende vogels tellen. Een overzicht van alle gegevens wordt dagelijks bijgewerkt op www.trektellen.nl.

Wilt u voor de winter nog vaste planten in uw tuin zetten? Doe dat dan nu nog! Zolang de grond nog niet te koud is, kunnen planten nog goed wortelen. Bestaande planten splitsen kan ook nog. Zet de jongste stukken aan de buitenkant terug in de grond. En tuiniers met een vooruitziende blik oogsten nu de zaden voor 2018. Goed bewaren op een donkere en droge plek.

ZO MAAK JE EEN ‘ONSCHULDIGE’ SCRUB

Ze zitten in shampoo, in tandpasta, in scrubs, deodorant en zonnebrand: microplastics. Fabrikanten noemen ze wel ‘reinigingskristallen’, maar

dat is echt veel te positief. Want zo onschuldig zijn deze microplastics niet. Ze belanden in ons afvalwater en uiteindelijk in zee. Ze hopen zich op in zeedieren en vogels. En ook in ons eigen lichaam. Kijk dus kritisch wat u koopt! Een handig hulpmiddel is de Beat the Microbead-app. In de winkel even een streepjescode scannen en u weet of er micro­

- 22 -

plastics in het product zitten. http://www.beatthemicrobead.org/ Zelf een scrub maken zonder microplastics kan overigens ook: een eetlepel havermout fijnmalen (bijvoorbeeld met een staafmixer), een beetje zout en een lepel olijfolie toevoegen en goed mengen. Zachtjes op het gezicht inwrijven, tien minuten laten zitten en afspoelen.


CITAAT

De Bijbel spreekt met opvallende wijsheid over de omgang met het land. Het land is de grond onder onze voeten en voedselbron van ons bestaan. De inhoud van de Bijbel omspant de geschiedenis van ‘de Hof van Eden’ tot en met ‘de hemel op aarde’. Wim Schippers, auteur, agrarisch adviseur en kleine boer in de Betuwe: www.boerenmetontzag.nl

ZWANGER? EET RAAPSTEELTJES

Als iets ronduit Hollands is, zijn het raapstelen. Je koopt dit loof van meiknolletjes in een bosje. Een echte seizoensgroente van augustus tot en met oktober (en trouwens ook in het voorjaar). Voor zwangere vrouwen een ‘must’, want raapstelen zitten vol plantaardig ijzer en vitamine C. En laat die combinatie er nou juist voor zorgen dat het ijzer maximaal wordt opgenomen in het menselijk lichaam. Bijkomend voordeel: in raapstelen zit veel foliumzuur, ook al belangrijk voor zwangeren. De smaak wordt omschreven als fris en licht pittig, maar milder dan bijvoorbeeld rucola. Aan de slag dus: fijngesneden door de stamppot of roerbakken met pasta. Of voor de soepliefhebbers: raapstelensoep met een gekookt eitje.

BRANDEND BRAAMBOS

De aarde zit boordevol hemel en elke struik, hoe gewoon ook, staat in lichterlaaie van God. Maar enkel hij die het ziet doet zijn schoenen uit. De rest zit eromheen en plukt bramen. Elizabeth Barrett Browning

Elizabeth B. Browning (1806-1861) is een van de belangrijkste Engelse dichters uit het victoriaanse tijdperk. Al op haar zestiende schreef ze het filosofische gedicht ‘An essay on mind’. Haar eerste dichtbundel publiceerde ze op haar twintigste. Bovenstaand gedicht is een fragment uit Aurora Leigh, een roman in dichtvorm uit 1856.

- 23 -


Tekst: Reinier van den Berg • Meteoroloog bij Meteo Consult

COLUMN

Mopperen Als bekende weerman word je regelmatig ondervraagd in de media. In interviews is me al vaak gevraagd of mensen weleens mopperen als een verwachting niet uitkomt. Vreemd genoeg valt dat reuze mee. Want inderdaad, weersverwachtingen komen beslist niet altijd uit. Een foute verwachting kan bovendien nare gevolgen hebben. Een veronderstelde mooie dag die in het water valt is relatief gezien nog onschuldig, zo lang het gaat om bijvoorbeeld vrijetijdsbesteding. Anders is het als het bijvoorbeeld onverwachts glad wordt en er ongelukken gebeuren. Wel klagen horecaondernemers en strandtenthouders aan de kust nog weleens, als de lagere temperaturen aan zee worden vergeleken met de doorgaans hogere in het binnenland. Zeker in lente en zomer bedraagt het verschil tussen Wadden en Achterhoek gemakkelijk 5 graden of meer. De suggestie kan dan gewekt worden dat het aan zee minder mooi is. Maar de grote temperatuurverschillen zien we juist op dagen dat het aan de kust zonnig is en landinwaarts meer bewolkt. Juist door die warmte boven land ontstaan in het binnenland stapelwolken en soms buien. Het is dan ook geen toeval dat kustplaatsen en strandlocaties jaarlijks de meeste zonuren noteren.

De enige die we oprecht kunnen bedanken is de Maker van het weer

Maar in het algemeen valt klagen en mopperen op de brenger van het weerbericht dus wel mee. Gek genoeg krijg ik veel vaker te maken met dankbetuigingen. En dat is natuurlijk merkwaardig. Als weerman ben je hooguit de brenger van het goede nieuws. De enige die we oprecht kunnen bedanken is de Maker van het weer. Op het weer raakt een mens nooit uitgekeken. Nu ik dit stukje schrijf, is de zomer nog maar net begonnen. ’s Zomers weet ik het zeker: dit is mijn favoriete seizoen. Maar dacht ik dat in het voorjaar ook niet van de lente? En dan de herfst met zijn unieke kleuren en geuren! Om over de winter maar niet te spreken. Al die prachtige seizoenen vervullen me telkens weer met dankbaarheid!

Reinier

- 11 -


ACHTERGROND

- 24 -


Dankbaarheid is een typisch christelijke waarde. ‘Dank God onder alle omstandigheden’, zegt de Bijbel. Maar ook niet-gelovige mensen stellen vast dat een dankbare levenshouding een positief effect heeft. Je wordt er een gelukkiger mens van. Tekst: Jeanet van der Linden Beeld: Irene Goede

de Amerikaanse psycholoog Martin Seligman de stroming van de ‘positieve psychologie’ op gang bracht. Hij vindt dat je in de behandelkamer niet alleen aan negatieve emoties – als gevolg van een psychische aandoening – aandacht moet geven, maar ook aan de positieve gevoelens en de sterke kanten van een cliënt.

Dankbaarheid:

medicijn voor de ziel

MEER FLOREREN

‘T

el je zegeningen, tel ze een voor een’. Wie kent het bekende lied van Johannes de Heer niet? Vroeger thuis zongen we het uit volle borst en als je jaren later de tekst er weer eens bij pakt, merk je dat je inderdaad hebt ervaren wat in dit lied is beschreven: ‘God laat nooit alleen.’ Maar de andere kant is er ook.

DOCTOR IN DE ‘DANKBAARHEID’

Lilian Jans-Beken (47) ging op latere leeftijd psychologie studeren aan de Open Universiteit. Aan het eind van het jaar promoveert ze als eerste in Nederland op het onderwerp dankbaarheid. Haar proefschrift heeft als titel Appreciating gratitude. Meer info via: www.lilianjansbeken.nl

Veel mensen krijgen de kriebels van al dat dankbare gedoe. Omdat ze vroeger te vaak dankbaar móesten zijn, terwijl ze zich verdrietig voelden. Hoe je er ook tegenaan kijkt: dankbaar leven wordt ook door niet-christenen steeds meer omarmd. In de psychologie is het zelfs een paradepaardje aan het worden, aldus Psychologie Magazine. De belangstelling ontstond rond de eeuwwisseling, toen

- 25 -

Zo is het begrip dankbaarheid de laatste jaren steeds meer in beeld gekomen. Het is inmiddels wetenschappelijk bewezen dat je van dankbaar leven echt gelukkiger wordt, aldus psycholoog Lilian Jans-Beken. Zij promoveert aan het eind van het jaar als eerste op dit onderwerp, dat nauw samenhangt met de positieve psychologie. Het werkt zo: als je bewust gaat letten op de voordelen in je leven en stilstaat bij de dankbaarheid die je daarover voelt, ervaar je blijdschap en tevredenheid. Die positieve emoties dragen bij aan je welzijn. Je voelt je minder depressief en angstig, je wordt optimistischer. Bij een tegenslag veer je sneller terug. Je gaat meer floreren. Ondanks dat je een psychische aandoening hebt, wordt je gevoel van welzijn versterkt en ervaar je toch kwaliteit van leven. Wie vandaag al wil beginnen met het trainen van dankbaarheid kan dat doen door elke dag te benoemen waar hij die dag dankbaar voor was en dat te noteren in een dagboek. Wie geen schrijver

Sommige mensen krijgen de kriebels van het begrip ‘dankbaar’


BOEK DUIZENDMAAL DANK

is, kan dankbaarheid ook opnemen in het avondgebed, dat werkt net zo goed. Belangrijk is dat het elke dag gebeurt, zodat het een gewoonte wordt. Uit onderzoek blijkt dat er dan, afhankelijk van de ernst van de klachten, tussen de 18 en de 254 dagen positief effect merkbaar wordt! ‘DANK JE, SCHAT’

Het effect van dankbaarheid voelen is groot voor je eigen welbevinden, maar het uiten ervan heeft ook een positief effect op anderen. Daarbij moet wel worden aangetekend dat het van belang is dat je écht dankbaarheid voelt voor de dingen die je krijgt. Als je het de normaalste zaak van de wereld vindt dat je man elke week de container aan de weg zet, zul je daarover geen dankbaarheid ervaren. Pas als je de inzet en intentie van de ander op waarde schat, kun je je dankbaarheid naar de ander uiten. Maar dan werkt het ook als een trein. Lilian Jans-Beken: ,,In romantische relaties bijvoorbeeld blijkt dat als partners hun dankbaarheid naar elkaar onder woorden brengen, ze meer vertrouwen krijgen in de relatie en daardoor ook hun zorgen durven uiten. Dat versterkt de relatie enorm. Je voelt je gewaardeerd als je partner zegt dat hij dankbaar is dat je zo hard hebt gewerkt of lekker hebt gekookt. Dat motiveert je. HET IDEALE BEDANKJE… Dankbaarheid kan … bestaat niet, maar als je je aan het onderhuidse gevoel deze vier richtlijnen houdt, kom opwekken dat je bij de je aardig in de buurt. ander op een positieve 1 Je bedankt concreet voor wat manier ‘in het krijt je hebt gekregen (tijd, geld, staat’. Dankbare mensen inzet). krijgen daardoor eerder 2 Je benoemt de ‘kosten’ van de neiging iets voor de ander. een ander te doen. Als 3 Je benoemt je eigen een vrijwilliger in het voordeel of zegt wat je ziekenhuis iets voor jou gaat doen met wat je hebt gedaan heeft, wordt de gekregen. kans groter dat jij je ook 4 Je noemt een positieve in gaat zetten. Doordat eigenschap van de ander. dankbare mensen meer ‘Bedankt dat je de tijd hebt oog krijgen voor de vrijgemaakt om voor mij ander, hebben ze in dat boodschappen te doen. Zonder opzicht effect op de hele jouw hulp had ik geen eten samenleving.” gehad. Dat was erg zorgzaam van je.’

- 26 -

VERPLICHT DANKBAAR ZIJN

Ans Voskamp werd in een nare tijd in haar leven uitgedaagd door een vriendin om duizend dankpunten te noteren. Ze is nooit meer met noteren gestopt en schreef onder andere Duizendmaal dank. Zoek het ware leven waar het te vinden is: vlak voor je neus. Uitgeverij Van Wijnen, Franeker, derde druk 2015. ISBN 9879051944389. Zie ook http://duizendmaaldank.nl/ duizendmaal-dank-boek/

Uit onderzoek is gebleken dat religieuze en spirituele mensen gelukkiger zijn dan ongelovige mensen. Komt dat door hun dankbare levenshouding? Jans-Beken: ,,Ze hebben inderdaad een grotere neiging tot dankbaarheid, laten vaker positieve emoties zien en blijven ook langer leven. Daarbij speelt natuurlijk ook de leefstijl een rol. Gelovigen zijn vaak onderdeel van een gemeenschap waardoor ze sociale steun hebben. Ze doen ook vaker vrijwilligerswerk, wat voldoening geeft en zingeving. Toch merk ik ook dat christenen soms moeite hebben met dankbaarheid vóélen. Omdat ze vanuit hun opvoeding dankbaar móésten zijn. Maar als je dwang ervaart, leer je geen dankbaarheid voelen. Het is net als bij humor. Om een mop die je niet leuk vindt, lach je misschien wel, maar als een boer met kies­ pijn. Dus als iemand zegt dat je dankbaar moet zijn, terwijl je dat niet bent, dan blokkeer je. Het is beter te vertellen waarom de christelijke dankbaarheid je zoveel brengt en te benoemen dat de andere kant er ook is. Als een dierbaar iemand overlijdt, kun je dankbaar zijn dat hij of zij niet meer hoeft te lijden, maar je bent ook gewoon verdrietig. Dat moet benoemd worden, anders doe je het af met een dooddoener.”

‘Dankbare mensen hebben effect op de hele samenleving’


Tekst: ds. Zegert de Graaf

Hebt u ook een vraag voor de E-pastor?

E-PASTOR

Mail dan naar redactie@elisabethmagazine.nl.

Dankt onder alles? Beste E-pastor, Paulus zegt in de Bijbel: ‘Dankt onder alles.’ Maar hoe doe je dat als je iets ernstigs hebt meegemaakt? Ik vind dat ontzettend moeilijk. Deze vraag wordt vaak gesteld en ik heb mezelf er ook wel op betrapt. Je maakt van alles mee of ziet van alles om je heen gebeuren. En dan zo’n woord. Van een man die nota bene zelf ook het een en ander meegemaakt heeft. Wat bedoelt hij? Ik denk dat we op dat ene woordje ‘onder’ moeten letten. Daar zit het hem in. Hij zegt beslist niet: dank vóór alles. Er is zoveel wat we niet begrijpen, zoveel wat woede oproept of twijfel, zoveel wat heftige vragen ten gevolge heeft. Zoals in een aantal psalmen: Waarom vergeet u mij? Waarom ga ik in het zwart? En Paulus zelf dankte niet voor de doorn in zijn lichaam (2 Korintiërs 12:7-8), wat voor aandoening dat ook geweest mag zijn. Maar ‘onder alles’… dat is anders. Dan komen we voor de vraag te staan of er, hoeveel je ook meemaakt wat je niet begrijpt en woedend maakt, toch ook geen reden is tot dank. Al was het maar voor het feit dat God er is, dat hij aan te roepen is, dat hij ondanks alles trouw is, genadig, vergevend, geduldig… Dat hij de Vader is van Jezus, die voor ons gekruisigd is. Dat zijn genade genoeg is (dat kreeg Paulus als antwoord!). En ‘genade’ betekent hier: alles wat Jezus voor ons gedaan heeft en doet.

Er is zoveel wat we niet begrijpen

Ooit wekte een dominee de gemeente op om naar de dankstond te komen. Hij zei: ‘Laten we afspreken: als er helemaal niets is om voor te danken, dan mag u wegblijven.’ Waarop na de dienst een man, die nooit in zo’n dienst kwam, tegen zijn buurman zei: ‘Daar heb ik niet van terug!’ En hoeveel redenen hij ook altijd had om niet te komen, hij was er en dankte mee. Toch! Misschien zo? Toch tot dank komen? Ondanks al die ernstige dingen? Laat die gedachte eens bij u toe.

- 28 -


Tekst: Philippe van Heusden en Willem van Hartskamp

BOEKEN

Het einde van de eenzaamheid

De rendementsdenker

Bedevaarten staan tegenwoordig weer veel in de belangstelling, niet alleen bij katholieken, maar ook bij protestanten. De uiterlijke reis schept als het ware ruimte voor de reis naar binnen, naar de stilte van het hart. De bestemming is belangrijk – Lourdes, Rome of het Heilige Land – maar het eigenlijke doel is het onderweg-zijn zelf, alleen of samen met anderen. Binnen- en buitenkant komen prachtig samen in deze reisgids naar een bijzondere en voor velen onbekende bestemming: de Sacro Monte (Heilige Berg) in de buurt van het Lago Maggiore in Noord-Italië. Daar voert een (berg)wandeling door prachtige natuur langs twintig kapellen, waarin het levensverhaal wordt verteld van Franciscus van Assisi. Ook betekenisvolle plaatsen in de omgeving, zoals Orta San Giulio en Monte Mesma, komen aan bod. De gids is zo geschreven dat je met de auteur tastbaar de pelgrimage meemaakt en met haar meedenkt over de grote levensthema’s. Daarbij geholpen door schitterende kleurenfoto’s, praktische informatie en treffende bezinnende teksten.

Robert Witteveen, zojuist afgestudeerd als docent Engels aan het hbo, vindt een baan op het ROC Leyderschans. Vol goede moed zet de 24-jarige Robert zijn eerste schreden in onderwijsland. Bevlogen, vol passie geeft hij les en wint hij zijn leerlingen voor zich. Aan de start van zijn onderwijscarrière loopt hij echter aan tegen onwillige collega’s Nederlands en Engels: de een staat vlak voor zijn pensioen en loopt niet meer zo hard, de ander is onbereikbaar en communiceert slechts per mail. Een collega, Lilian, een wat oudere dame, ziet het nog wel zitten, maar oogt vermoeid door vele jaren onderwijs: ‘Het mbo is het stiefkindje van het Nederlandse onderwijssysteem. (…) Alle aandacht gaat naar academische opleidin­ gen. (…) Om mbo’ers bekommert geen mens zich.’ Robert besluit een talensectie op te richten en een vernieuwd lesprogramma op te zetten voor Engels. Dit stuit op enkele bezwaren, maar het lukt hem uiteindelijk. Een schrijnend verhaal over misstanden in het onderwijs, dat met veel humor toch licht verteld wordt.

Benedict Wells, Uitgeverij Meulenhoff, ISBN 9789029091787, € 19,99

Lucas Zandberg, uitgeverij De Arbeiderspers, ISBN 9789029511704, € 19,99

- 29 -

KIJKTIP

The theory of everything 2014, Biografie/Drama/ Romantiek Regisseur: James Marsh Duur: 123 minuten

In The theory of everything volgen we de geniale kosmoloog Stephen Hawking die op zijn 21e de diagnose ALS krijgt. Het verval van zijn lichaam wordt briljant uitgebeeld door acteur Eddie Redmayne. Centraal staat de liefde en toewijding van Stephens vriendin en later zijn vrouw Jane. Ietwat geromantiseerd, omdat Jane en Stephen in werkelijkheid later gescheiden zijn. Terwijl Stephen atheïst is, laat zijn vrouw ruimte voor het bestaan van God. Onvergetelijke film, onder andere te zien op Netflix. TW


BIJBELLEESROOSTER TEKST: ANDRÉ F. TROOST

Tekst: Ria Braad-Doorn

Verlossing De Bijbel reikt ons veel dingen aan waarvoor we God kunnen danken. Eén daarvan wordt genoemd in Romeinen 7 – en dat is onze verlossing. Verlossing door Jezus Christus. Er is geen veroordeling meer. Ook al word je heen en weer geslingerd tussen het goede willen doen en toch vaak het verkeerde doen. Zolang we nog op aarde leven, duurt deze strijd. We zitten als het ware gevangen in de macht van de zonde, en dus ook van de dood. Wie redt ons uit deze situatie? Dat doet God! Dank aan hem door Jezus Christus, onze Heer (vers 25).

ZO. 24 SEPTEMBER

Psalm 69:17-37 God loven met een lied MA. 25 SEPTEMBER

Romeinen 6:1-14 Met Christus sterven en leven DI. 26 SEPTEMBER

Romeinen 6:15-23 In dienst van God WO. 27 SEPTEMBER

Romeinen 7:1-12 Heilig, rechtvaardig en goed DO. 28 SEPTEMBER

Romeinen 7:13-26 Dank God voor wat hij doet VRIJ. 29 SEPTEMBER

Romeinen 8:1-9 Leven en vrede ZAT. 30 SEPTEMBER

Romeinen 8:10-17 Wij zijn Gods kinderen ZO. 1 OKTOBER

Psalm 70 God is groot!

MA. 2 OKTOBER

Romeinen 8:18-25 Een geweldige toekomst DI. 3 OKTOBER

Romeinen 8:26-30 Kracht door de heilige Geest WO. 4 OKTOBER

Romeinen 8:31-39 Geen aanklacht meer DO. 5 OKTOBER

Romeinen 9:1-5 Diepbedroefd over hen die verloren gaan VRIJ. 6 OKTOBER

Romeinen 9:6-13 Gods liefde gaat naar ons uit

Waarom zou je

ZAT. 7 OKTOBER

Romeinen 9:14-18 God is rechtvaardig

niet de zon op

ZO. 8 OKTOBER

Psalm 71 Zijn rechtvaardigheid roemen

je gezicht laten

MA. 9 OKTOBER

Romeinen 9:19-29 God is Pottenbakker, wij zijn de klei

schijnen?

In 2017 is het bijbelleesrooster afkomstig uit het dagboek Lichtstralen uit het Woord, uitgeverij Medema.

- 30 -


STA EVEN STIL

Achteruit voorwaarts Tekst: André F. Troost

Ik dacht: zó zou ik oud willen worden. Ik bedoel: als iemand die terugloopt met de zon op z’n gezicht. Als u het mij vraagt: er zijn eigenlijk maar twee soorten oude mensen. Je hebt schaduwkijkers. En je hebt zonkijkers. De schaduwkijkers, dat zijn de mensen die het allemaal wel gezien hebben. ‘Ik heb mijn tijd gehad’, kun je ze elke dag horen zeggen. En: ‘De ouderdom komt met gebreken.’ Maar de meest voorkomende kreet in gezelschappen van schaduwkijkers is toch wel: ‘In mijn tijd was dat wel anders!’ Meestal wordt die verzuchting dan gevolgd door een eindeloos relaas over alle dingen die in die zogenaamde ‘goeie ouwe tijd’ beter waren dan in deze waanzinnige,

moderne tijd. ‘Nee, dan was dat in mijn tijd wel even anders...!’ Nu wil ik niet graag met veel bombarie beweren dat alles tegenwoordig zoveel beter is dan vroeger – ik wil alleen beweren dat schaduwkijkers altijd maar weer vooral de donkere kant van het leven naar voren halen. Zeker, als je werkelijk gelooft dat je na je zeventigste alleen nog maar de heuvel áf glijdt en de nacht tegemoet gaat, dan is er weinig reden voor optimisme. Dan zou ík te zijner tijd ook alleen nog maar de schaduwkanten van alle dingen zien. Maar waarom zou je je eigenlijk aan die wanhoop overgeven? Waarom zou je je niet op de terugweg ómkeren en achteruitlopen, met je gezicht naar de zon? Waarom zou je niet blíjven genieten van de mooie dingen, die er toch ook nog altijd zijn? Waarom zou je niet met voorpret uitkijken naar een verjaardag, een uitstapje, een oude kennis die beloofde op bezoek te komen, een mooi programma op de radio of op de televisie? Waarom leef je niet nu al toe naar de kerkdienst die je

- 31 -

aanstaande zondag weer mag meemaken, al is het misschien via de kerktelefoon? En waarom zou je niet met ‘terug-werkende kracht’ genieten van zoveel mooie dingen die je vroeger mocht beleven? Ik heb een serie fotoboeken, boordevol van die mooie herinneringen! Kortom: waarom zou je je niet – ook al gá je achteruit – omkeren en, teruglopend, de zon in je gezicht laten schijnen? Ik zal nooit vergeten dat ik in mijn jonge jaren op bezoek ging bij een doodzieke, oude man. ‘Hoe gaat het?’ vroeg ik hem. ‘Niet best’, zei hij. ‘Maar het gaat de goede kant op!’ En met uitgestoken vinger wees hij naar boven... Hij keek naar de Zon! Als u het mij vraagt: er zijn maar twee soorten mensen. Schaduwkijkers. En zonkijkers. Die laatste groep vindt u de meest sympathieke? Ik ook. Daarom zeg ik dan maar van tijd tot tijd tegen mezelf: ‘Rechtsomkeert, mars!’ Achteruit vooruit! Je moet je soms radicaal omkeren, om de zon te zien...

Beeld: Alex Rodriguez Santibanez

I

n een van zijn boeken vertelt Toon Hermans dat hij graag lange wandelingen maakt. ‘Die kien ik zo uit dat ik altijd met mijn gezicht naar de zon toe loop. „En op de terugweg?” zult u vragen. Dan loop ik achteruit terug.’


KUNST

Magdalena zingt bij de luit Tekst: Monique Boom

Schijn bedriegt. Op het eerste gezicht lijkt het hier om een genrestuk te gaan, een schilderij met een voorstelling uit het dagelijkse leven. Maar op dit paneel is niet zomaar een jonge vrouw afgebeeld. De zalfpot in het raam geeft aan dat het gaat om Maria Magdalena. De geliefde – van wie ze volgens het lied zingt – is dan ook niet haar minnaar, maar Jezus Christus. De schilder is onbekend. De Meester van de Vrouwelijke Halffiguren is de noodnaam van een kunstschilder of een groep van kunstschilders, die in het begin van de zestiende eeuw werkten in de Zuidelijke Nederlanden. Zij waren gespecialiseerd in de afbeeldingen van vooral bijbelse en aristocratische jongedames.

- 32 -

Meester van de Vrouwelijke Half­fi guren, Maria Magdalena zingend bij de luit, circa 1530, olieverf op paneel, 43,5 x 56,5 cm, collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam


In deze nieuwe rubriek leest u de ene week een Brief aan

BRIEF AAN MIJN VADER

mijn jongere ik en de andere week een Brief aan mijn vader of moeder. Uw brief is ook van harte welkom! U kunt bijvoorbeeld schrijven over dromen of verwachtingen die u vroeger had, over teleurstellingen die u moest verwerken, of over wat u altijd tegen uw ouders had willen zeggen, maar nooit gezegd

Lieve papa,

hebt. Mail uw verhaal (maximaal 300 woorden) naar redactie@elisabethmagazine.nl. Uw bijdrage kan eventueel anoniem geplaatst worden.

NIEUW!

Dat ‘Lieve papa’ schrijf ik met aarzeling. Want ik was doodsbang voor je. Behalve toen ik een ukkie was, en mocht ‘paardjerijden’ op je knie. Dat was fijn! Maar toen werd je ‘zenuwziek’. Je zat dagenlang alleen op je kamertje, en vanaf die tijd waren wij op onze hoede. Want je kon zomaar woedend uit je kamer komen en om je heen slaan. Of je bedreigde ons met een mes. Dat gebeurde niet vaak, maar de dreiging was al genoeg. Je had nauwelijks controle over je emoties. Als mama een dramatisch stuk uit de Bijbel voorlas, kon je zomaar een onbeheerste huilbui krijgen. Daarna zat je dagenlang in je kamertje bij te komen. Hele bijbelgedeelten werden overgeslagen omdat jij er niet tegen kon. Maar ook als je een mooi muziekstuk hoorde, streed je tegen je emoties. Of als je overmand werd door gevoelens van liefde. Woede, liefde, ontroering – je onderdrukte het uit alle macht. Op mijn achttiende kwam ik bewust tot geloof. Vanuit Gods liefde heb ik geprobeerd je te respecteren en lief te hebben. Het kostte jaren, maar ik ben dankbaar dat het redelijk gelukt is. Door diezelfde liefde kon ik een evenwichtig mens worden, ondanks mijn onveilige jeugd. Vlak voor je dood heb ik mijn angst voor jou overwonnen. Je had overigens ook goede eigenschappen, waarvan ik er gelukkig een paar geërfd heb. Je humor, je intelligentie, de openhartige manier waarop je over je eigen kwetsbaarheid sprak. Want zelf leed je onder je eigen onvermogen. Ik heb je kunnen vergeven, papa. Ik ging beseffen dat je door je eigen jeugd zo beschadigd was geraakt. In ons gezin heb ik veel geleerd over gebrokenheid, over machteloosheid. Het heeft me begripvol en invoelend gemaakt. En daarom zeg ik: papa, ik vond je niet lief, maar ik denk met compassie aan je terug.

Je had nauwelijks controle over je emoties

Je dochter (naam en adres bij de redactie bekend)

- 33 -


VERVOLGVERHAAL

Op gang 2 van Villa Bethel worstelen de bewoners zich met humor door de laatste fase van hun leven. Tot de komst van een nieuwe bewoner hun rust verstoort. De eenzame Hannie Havergort raakt in de ban van haar nieuwe buurman, Günther Schlossherr-Brüler. In aflevering 8 vertelt ze hem over de zoektocht naar ‘haar’ Günther, vlak na de oorlog. De Stichting Vrienden van de Elisabethbode is in 1938 opgericht met het doel het evangelie van Jezus Christus te verbreiden door middel van het uitgeven en verspreiden van de Elisabethbode. Anno 2012 heeft de stichting als doel het waarborgen van het voortbestaan van de Elisabethbode. Het bestuur van de stichting zorgt ervoor dat legaten en giften op de goede plek terechtkomen en aangewend worden voor de Elisabethbode. Nieuwe projecten van de redactie of de uitgever, die aansluiten bij de missie van de Elisabethbode, worden door de Stichting Vrienden van de Elisabethbode financieel ondersteund.

#9

NACHTMOTET

Een bankafschrift en drie reclamefolders. Ze heeft geen behoefte meer aan spullen, maar het is ook leuk om je af te vragen welke zonnebril de mevrouw met

Ze had de keuze gehad, gebruiken of niet de rode Twingo zou uitzoeken. En het is fijn als er een paar dingen in je postvakje liggen. Ze klapt het deurtje dicht, draait de sleutel om en laat even haar vingers over de letters van haar naam glijden. Ze voelen scherp. Ze is er nog. De lift bij de hoofdingang zoemt. De deuren schuiven open, een grijs broekpak vult de deuropening. Een zonnebril is modieus omhooggeschoven in donker haar dat bij de haarwortels grijs uitgroeit. Donkere ogen kijken haar vriendelijk aan. „Goedemiddag, mevrouw.” Even aarzelt ze, waar bemoeit ze zich mee? Maar het is eruit voor ze zich heeft kunnen bedenken. Alsof het al te lang lag te wachten op het puntje van haar tong: „Het is toch niet iets ergs?” „Iets ergs? Wat bedoelt u?” „Dat u er vandaag bent.” „Is het erg dat ik hier vandaag ben? Ik mag hier toch komen wanneer ik wil? Wat een malligheid.” „Ja, nee, natuurlijk… Is hij ziek?” „Wie is ziek?” „Schlossherr…” „Als u naar boven loopt, hoort u zelf wel of hij ziek is. Goedemiddag!” Wordt vervolgd

- 34 -

uit: Nachtmotet, Arie Kok, Uitgeverij Mozaïek, ISBN 9789023995005

Zit ze nu weer te somberen? Toen ze nog hele dagen in de grijze steen stond te hakken, stond de dood vaak centraal in haar werk. Niet dat ze zo neerslachtig was, juist niet. Het gaf een scherp contrast met haar opgeruimde karakter. Ze heeft de fleurigheid van fruit nu juist nodig. De sappigheid, de felle kleuren. Anders ga je zomaar denken dat er niets anders meer is dan een grijze hemel, dat er buiten niemand meer op je wacht. Soms betrapt ze zich op de gedachte dat het wel voorbij mag zijn, het leven en zo. Dat het wel goed geweest is zo. Laatst was dokter Van Raak langsgekomen omdat ze zo’n last had van hoestbuien. Een lichte longontsteking, drie dagen binnen blijven. Hij schreef een kuurtje voor. Ze had de keuze gehad: gebruiken of niet. Een wandeling in de regen en pillen laten staan was misschien wel genoeg. Al lijkt het prettiger om in de slaap weg te glijden, ongemerkt. Nu het zware beitelwerk niet meer gaat, is dit toch een mooie manier om nog een beetje creatief te zijn. Nog even een paar dagen extra drogen, dan kan hij in de verkoop. Ze lacht hardop in zichzelf. Mal oud wijf, je mag blij zijn als het de huistentoonstelling van de Villa haalt. Ze zet haar bril weer op. Hé, komt daar de rode Twingo aan? Het is pas donderdag. Ze heeft vandaag een grijs broekpak aan. En wat een enorme zonnebril. Zou de post er beneden al liggen?

GIFTEN EN LEGATEN U kunt ons werk steunen in uw testament. Een legaat kan als volgt geformuleerd worden: Ik legateer aan de Stichting Vrienden van de Elisabethbode, gevestigd te Vollenhove (Aan Zee 48, 8325 BW), een bedrag in contanten groot € … Een erfstelling kan luiden: Ik benoem tot mijn erfgenaam de Stichting Vrienden van de Elisabethbode, gevestigd te Vollenhove, voor … deel van mijn nalatenschap. Giften kunnen worden overgemaakt naar rekeningnummer NL 73 RABO 0336651791 ten name van Stichting Vrienden van de Elisabethbode. De stichting is door de Belastingdienst erkend als ANBI.


COLOFON

Abonneeservice ADRESWIJZIGING EN/OF OPZEGGINGEN Adreswijziging en/of opzeggingen kunnen makkelijk en snel via het contactformulier op www.elisabethmagazine.nl of per e-mail:abonneeservice@ elisabethmagazine.nl. ABONNEESERVICE T 088 130 31 11 Postbus 81 8000 AB ZWOLLE ABONNEMENTEN

De Elisabethbode verschijnt 23 keer per jaar. Jaarabonnement NL: € 35,95 Jaarabonnement met 25% korting: € 26,96 Jaarabonnement Europa: € 92,00 Jaarabonnement buiten Europa: € 110,00 Halfjaarabonnement NL: € 17,50 Proefabonnement: 10 nummers voor € 10,Los proefnummer: € 2,50 Betaling via automatische incasso. Bij overige betaalwijzen wordt een toeslag van € 2,00 berekend. Abonnementen kunnen ieder moment ingaan. Met uitzondering van een proefabonnement loopt elk abonnement na het einde van de abonnementsperiode automatisch door in een abonnement voor onbepaalde tijd met een opzegtermijn van 1 maand. Dit tenzij het abonnement ten minste 1 maand voor het einde van de abonnementsperiode schriftelijk of per e-mail is opgezegd.

VOORUITBLIK

Na opzegging van een vast abonnement kan er niet binnen 1 jaar een proefabonnement worden afgesloten. Het is wel mogelijk om binnen 1 jaar na opzegging een vast abonnement te nemen; binnen die termijn kan er geen aanspraak worden gemaakt op kortingen of premiums (cadeaus). Acties met premiums gelden niet voor het buitenland. In plaats daarvan geldt een eenmalige korting. Er kan slechts eenmalig gebruik worden gemaakt van aanbiedingen voor het aanvragen van een proefnummer. Bij correspondentie graag uw abonneenummer en/of adresgegevens vermelden. Uitgeversgroep Jongbloed BV legt van abonnees gegevens vast voor de uitvoering van de (abonnement) overeenkomst. Deze gegevens kunnen gebruikt worden om u te informeren over relevante diensten en producten. Als u dit niet wilt, kunt u dat schriftelijk melden aan onze afdeling abonneeservice.

DE VOLGENDE KEER

De Elisabethbode is voor mensen met een leesbeperking in de leesvormen braille, grootletterdruk en gesproken vorm verkrijgbaar bij de Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden (CBB) te Ermelo. T 0341 - 56 54 99. ISSN 2211-5927

THEMA:

BETALINGEN NEDERLAND NL 83 RABO 0143876236

t.n.v. Royal Jongbloed BV te Heerenveen. In week 39 wordt het abonnementsgeld van abonnementen met betaling via automatische incasso, die beginnen of doorlopen met editie 17, geïncasseerd.

Oud zeer

BETALINGEN BUITENLAND

Swift-adres/BIC-Code: RABONL2U IBAN rekeningnummer: NL 83 RABO 0143876236 Contant: contant geld, Amerikaanse dollars of euro’s (GEEN Canadese dollars), in een envelop. Betaling per creditcard of cheque is niet mogelijk.

Wilt u als gemeente de Elisabethbode uitdelen?

SARIANNE VAN DALEN WERD ALS KIND MISHANDELD

‘Ik heb de erkenning van mijn vader niet meer nodig’ ZO LOK JE VOGELS IN JE TUIN!

Dan kunt u ook een collectief abonnement nemen, van bij­voorbeeld 10 of 100 stuks. Prijzen tussen de € 10 en € 20 per jaar, afhankelijk van het aantal. Neemt u dan contact op met onze abonneeservice via (088) 130 31 11 of mvotterloo@elisabethmagazine.nl.

Een abonnement cadeau geven?

Neemt u dan contact op met onze abonneeservice (088) 130 31 11 of ga naar www.elisabethmagazine.nl/abonnee REDACTIE

Petra Butler (eindredacteur), Douwe Janssen, Corrie Vroon, Thea Westerbeek (hoofdredacteur) AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE:

Anoniem, Hans van Ark, Reinier van den Berg, Monique Boom, Ria Braad, Els van Dijk, Zegert de Graaf, Willem van Hartskamp, Marian Heek, Wilfred Hermans, Philippe van Heusden, Arie Kok, Jeanet van der Linden, Embert Messelink, Clasina de Niet, Hannie Tijman, André Troost en Teun Veldman BEELD

Irene Goede, Carla Manten, Embert Messelink, Pixabay, Teun Veldman VORMGEVING

TinekeWerkt.nl DRUK

Senefelder Misset, Doetinchem

IK GEEF OM…

kwartels

UITGEVER

De Elisabethbode is een uitgave van Royal Jongbloed BV, Heerenveen

GEDACHTEN OVER WROKKEN, MOKKEN EN BOKKEN

ADRES REDACTIE

Marktweg 73-A, Postbus 484, 8440 AL Heerenveen E redactie@elisabethmagazine.nl W www.elisabethmagazine.nl

MARTINE VONK VERTELT

ADVERTENTIEEXPLOITATIE

UITGEZAAIDE BORSTKANKER:

NUCHTER OVER HAAR

MediaResult Postbus 484, 8440 AL Heerenveen E info@mediaresult.nl W www.mediaresult.nl Druk- en zetfouten voorbehouden. Opname van de Elisabethbode in een leesportefeuille is alleen toegestaan met schriftelijke toestemming van de uitgever. De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de advertenties.

- 35 -

‘Het is gewoon dikke, domme pech’ HET VOLGENDE NUMMER VERSCHIJNT OMSTREEKS

6 oktober 2017


DICHTERBIJ

De avond De avond is een mooi seizoen. Dan kun je luisteren en bidden. Dan kun je dwaze dingen doen, een dagboek schrijven, peinzen, fluisteren. De avond is een mooi seizoen. Dan kun je minstrelen en zingen. Dan kun je zachte dingen doen, neuriĂŤn, slapen, geluk uitdelen. De avond is een mooi seizoen. Dan kun je dichten en verdwalen. Dan kun je verre dingen doen, dromen, zwerven, de zee zien lichten. De avond is een mooi seizoen, een klimaat van vertrouwen, een soort najaar. En wat je zo graag zou willen doen, doe het nu, voor het ochtendgrauwen. Jaap Zijlstra Uit: Wij hebben de zon, uitgeverij Kok

- 36 -

Inkijkexemplaar Elisabethbode