__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

ROZENBURG

DECEMBER 2o16 - jaargang 7 - editie 4

3 gehandicapten dag

Hiba (9) en Robin (11) vertellen over hun beperkingen

4

6

brand op school

hoe komt iedereen op een veilige manier buiten?

9

leren over de haven

goederenvervoer vanuit de grootste haven van europa

10

denksporten

Alan (9) wil later heel goed worden in schaken

de wereld verbeteren Leerlingen van basisschool Pierre Bayle bedenken acties

vuurwerkvrije zones

De leerlingen vinden dat je geen vuurwerk mag afsteken in de natuur. ‘Vuurwerk beschadigt de natuur’, zegt Amber. Foto: Arjen Jan Stada

ROZENBURG – Steek jij weleens vuurwerk af? Op sommige plekken komen vuurwerkvrije zones. Dat zijn plekken waar je geen vuurwerk mag afsteken. Wat vind jij daarvan? En welke plekken zouden volgens jou vuurwerkvrij moeten zijn? Leerlingen uit groep 7 van basisschool De Rank gingen hierover op 17 november in gesprek. Tekst: Suzanne Huig

Mowischa (10): ‘Ik steek sterretjes af. Ik vind ander vuurwerk gevaarlijk. De vonkjes kunnen alle kanten op schieten.’ Thijs (10): ‘Ik steek rotjes af. Mijn ouders steken de vuurpijlen af, dat durf ik zelf niet. Als een vuurpijl omwaait, kun je gewond raken.’ ‘Ik steek geen vuurwerk af. Ik ben bang dat ik gewond raak als ik iets afsteek’, zegt Diana (10).

Luka (10): ‘Ik steek met Oud en Nieuw rotjes af.’ Annebel (11): ‘Ik steek samen met mijn zusje sterretjes af.’ ‘Ik steek samen met mijn vader, moeder en broers vuurpijlen af’, zegt Zabie (11).

Rekening houden met dieren

Julian (10), Amber (10), Sem (10) en Manoĕ(11) vinden dat er geen vuurwerk mag worden afgestoken in de natuur. ‘De meeste honden zijn bang voor vuurwerk. Ik vind daarom dat alle

parken en hondenuitlaatplaatsen vuurwerkvrij moeten zijn’, zegt Julian. ‘Je moet ook geen vuurwerk afsteken in de buurt van een manege of kinderboerderij’, zegt Sem.

Schoolpleinen en speeltuinen

Emma (10), Dayvilanso (10) en Michelle (10) vinden dat alle schoolpleinen en speeltuinen vuurwerkvrij moeten zijn. ‘Kinderen gaan anders misschien met het vuurwerkafval spelen, dat is gevaarlijk’, zegt Emma. Michelle: ‘Ik vind het zonde als speeltoestellen beschadigen door vuurwerk.’


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

Mail JOUW MOP OF JOUW RAADSEL (samen met je voornaam en je leeftijd) naar

redactie@jong010.nl

Jantje en oma lopen over straat. Jantje ziet een briefje van € 10,00 op de grond liggen. Hij vraagt: ‘Oma, mag ik dat briefje oppakken?’ Oma zegt: ‘Nee Jantje. Alles wat op de grond ligt, is vies!’ Even later ziet Jantje een briefje van € 100,00 op de grond liggen. Hij vraagt weer: ‘Oma, mag ik dat briefje oppakken?’ Oma zegt: ‘Nee Jantje. Ik zei toch net, alles op de grond is vies!’ Even later struikelt oma en valt op de grond. Oma roept: ‘Jantje help! Help me overeind van de grond!’ Jantje zegt: ‘Nee oma, dat kan niet. Alles op de grond is vies.’ Darmi (11)

Waarom steekt een kip lopend over? Omdat hij niet kan vliegen. Jade (7)

F

A K

K

E

L

P

O

T

T

E

N

E

N

O K

E

X P

L

O S

I

E

P

B

K

U

L

A G

J

N A N

V

E W Z B G

E

E

N N A

K

E

U W

I

L

U

E

C O K

V A

L

U

N

S S

L

Z A U

F

N

L

K

E

O O

E

R G T

T

W

I

U R

I

R

E

N B

E

N R M U D W H

K

S

S

E

V C O T

E

K U U N I

S

R G

I

L

I

E

L

I

K

E

N

E

T

N A W O W A

L

R D

E

C

E M B

E

R

K

KNAL LEUK

BEWEGING BUSKRUIT CAKES

CHINA DECEMBER EXPLOSIE FAKKEL FEEST FOPVUURWERK GEESTEN GELUID KANONSLAG

MUTS OLIEBOLLEN PLEZIER POTTEN ROOK SHOW SJAAL VEILIG WANTEN WINTER ZONNEN

antwoord (1 woorD) :

G O

regels: DE WOORDEN VIND JE HORIZONTAAL, VERTICAAL EN DIAGONAAL. Je mag letters meerdere keren gebruiken. Als je de overgebleven letters in de juiste volgorde zet krijg je het antwoord. Mail dIT WOORD samen met je voornaam, leeftijd en het telefoonnummer van je ouders of verzorgers (zodat we contact met je kunnen opnemen als je hebt gewonnen) naar antwoord@jong010.nl. Alleen de winnaarS krijgEN bericht.

HET ANTWOORD VAN DE WOORDZOEKER VAN NOVEMBER IS: RESPECT TONEN. DE WINNAAR IS LARA SU (10).

Puzzelcorner.nl

Jantje zit in de klas. Hij zegt steeds: ‘Toet, toet. Toet, toet.’ De juf zegt: ‘Jantje houd daar eens mee op.’ Jantje zegt: ‘Ik kan er niet mee ophouden juf!’ Na een tijdje zegt Jantje weer: ‘Toet, toet. Toet, toet.’ Dan zegt de juf: ‘En nu is het genoeg. Ga nu maar even op de gang staan.’ Jantje zegt: ‘Dat kan niet juf. De benzine is op.’ Jahryllnio (8)

Waarom heeft een zebra strepen? Omdat de stippen uitverkocht waren.

Thijs (7)

Jong010 wordt mede mogelijk gemaakt door: Jong010 - DECEMber Jaargang Oplage:

De gebieden: Kralingen-Crooswijk, Charlois, Centrum, Prins Alexander, Noord, Overschie, Feijenoord, Delfshaven, Hoogvliet en Rozenburg

7

- Editie

40.000

2016 4

kranten

Oprichter Angelique van Tilburg hoofdredacteur Suzanne Huig Journalisten Patricia Jaspers FLoris Rietveld Fotografen Arjen Jan Stada Johannes Odé

Vormgeving Marcel van den Assem redactiemedewerker sasja hof Aan deze editie werkten mee

Puzzelcorner Richard van der Ven Bureau Stadsnatuur SKVR


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

ROTTERDAM – ‘Ik heet Hiba. Ik ben 9 jaar oud. Ik heb een beperking. Ik heb niet zo’n goede controle over mijn spieren. Ik loop daardoor soms scheef en mijn linkerhand doet het niet zo goed. Ik kan alles, maar sommige dingen zijn voor mij iets moeilijker. Ik voel me soms verdrietig dat ik een handicap heb. Het lijkt me fijner als ik alles gewoon zou kunnen en als ik geen pijn zou hebben.’

ROTTERDAM – Ongeveer één op de 10 kinderen heeft een handicap. Kinderen met een handicap hebben een beperking waardoor ze sommige dingen niet zo goed kunnen als andere kinderen. Er zijn honderden verschillende soorten handicaps. Op 3 december was het Wereld Gehandicapten Dag. Op deze dag was er extra aandacht voor mensen met een beperking. Tekst: Suzanne Huig

Tekst: Suzanne Huig / Foto's: Johannes Odé

‘Ik heb pijn in mijn onderbenen als ik bijvoorbeeld ren. Ik doe mijn best om goed recht te lopen, want dan heb ik minder pijn. Ik heb iedere dag spalken om mijn onderbenen. Die spalken helpen mij om mijn benen recht te houden.’

Een speciale school

‘Ik zit op Mytylschool De Brug. Dat is een school voor kinderen met een handicap. Ik vind het fijn dat iedereen bij mij op school een handicap heeft. Iedereen heeft wel ergens moeite mee. Ik heb daardoor het gevoel dat ze me niet snel uitlachen. Op school zijn er allerlei hulpmiddelen om de leerlingen te helpen met de dingen die ze moeilijk vinden.’

Hulpmiddelen op school

‘Mijn linkerhand doet altijd hetzelfde als mijn rechterhand, ook als ik dat niet wil. Dat vind ik wel lastig als ik bijvoorbeeld knutsel. Ik heb op school een speciale schaar en potlood. Ik heb een rechtshandige tangschaar. Die kan ik makkelijker vastpakken dan een gewone schaar. En ik heb een potlood met een speciaal handvat, zodat ik hem stevig kan vasthouden. Ik had vroeger ook een looprek op school. Ik hield me daaraan vast als ik liep. Ik ben heel trots op mezelf dat ik nu zonder looprek kan Hiba is er trots op dat ze zonder lopen.’

looprek door de gang in school loopt.

ROTTERDAM – ‘Ik heet Robin. Ik ben 11 jaar oud. Ik heb een hersenbeschadiging doordat ik te vroeg ben geboren. Mijn benen doen het daardoor niet en mijn linkerarm werkt niet zo goed. Ik kan ook niet zo goed zien. Ik vind mezelf niet zielig doordat ik beperkingen heb. Ik kan heel veel met behulp van hulpmiddelen.’ Tekst: Suzanne Huig / Foto's: Johannes Odé

‘Ik woon samen met mijn hond Pip, mijn broer, mijn moeder en mijn vader. Zij helpen mij bijvoorbeeld met aankleden, wassen en om op bed te komen. In ons huis is veel aangepast. We hebben bijvoorbeeld automatische schuifdeuren die open gaan als ik eraan kom. Ik kan daardoor veel zelf.’

Gewoon een mens

‘Sommige mensen durven me niet aan te raken of aan te kijken. En sommige mensen vinden mij zielig. Maar er is niets raar of gek aan mij. Ik ben gewoon een mens. Ik vind het fijn dat iedereen bij mij op school een beperking heeft. Doordat mijn vrienden zelf ook een handicap hebben, begrijpen ze mij en reageren ze niet raar op mij.’

Een speciale computer op school

‘Ik weet heel veel van sport. Ik wil daarom sportverslaggever worden’, zegt Robin.

‘Mijn vader brengt mij iedere dag naar school met de auto. Ik zit bijna heel de dag in mijn elektrische rolstoel. Ik leer uit boeken met extra grote letters, zodat ik de letters kan lezen. Ik kan niet goed schrijven. Ik heb daarom een computer

‘Ik vind het knap dat Robin en Hiba bijna alles kunnen. Het lijkt mij niet zo leuk om gehandicapt te zijn. Ik zou me dan anders voelen, doordat ik niet alles zou kunnen.’ tekst en Foto's: suzanne huig

waarop ik typ. Als ik heel moe ben, kan ik via een microfoon tegen mijn computer praten. De computer typt dan automatisch wat ik zeg.’

Nederlands kampioen

‘Ik ben Nederlands kampioen Boccia. En ik speel in het jeugdteam van Oranje. Bij Boccia is het de bedoeling om een leren bal zo dicht mogelijk bij de witte bal, het doel, te gooien. Ik heb voor dit spel alleen mijn rechterarm nodig en daarmee kan ik alles. Mijn droom is om een gouden medaille te winnen op de Paralympics.’

‘Ik vind het raar dat sommige mensen gehandicapten anders behandelen. Ik zou me niet fijn voelen als ik raar word behandeld of word uitgelachen. Ik vind dat je niemand mag beoordelen op wat hij of zij kan.’


dE rotterdamse kinderkrant decEMber 2016

ROTTERDAM – Wat moet je doen als er brand ontstaat op school? De leerlin-

gen van groep 6/7 van basisschool Babylon kregen op 22 november bezoek van brandweerman Theo. Theo bekeek samen met de leerlingen hoe ze zo snel en veilig mogelijk uit een brandende school zouden kunnen komen. Tekst: Suzanne Huig

‘In de school hangen rookmelders. Als er brand is, waarschuwen de rookmelders ons’, zegt Emir (10). Hamza (9): ‘Als er brand is, moet je zo snel mogelijk een groen bord met daarop het teken van een nooduitgang zoeken. Er zijn altijd 2 nooduitgangen. Als één nooduitgang niet bereikbaar is door de brand, kun je de andere nooduitgang gebruiken.’ ‘Op sommige plekken aan de muur hangen kleine rode kastjes. Je kunt de kastjes indrukken als je er langs loopt. Het alarm gaat dan af en de brandweer komt’, zegt Beatrix (9).

‘De brandweer controleert de veiligheid van een school als een school wordt gebouwd of verbouwd’, vertelt Theo. Foto’s: Arjen Jan Stada

‘Rondom de vluchtwegen mag geen versiering hangen. Versiering vliegt snel in brand. De vluchtwegen worden dan onveilig’, zegt Theo. ‘De deuren en ramen rondom vluchtwegen zijn extra stevig. In de ramen zit bijvoorbeeld ijzerdraad. Het glas blijft daardoor 30 minuten heel als er brand in de buurt is. De vluchtwegen blijven daardoor veilig’, zegt Chaima (9).

‘Op de gang bij ons lokaal hangt een plattegrond. Op de plattegrond staan de vluchtwegen. Op de plattegrond staat ook waar je blusmiddelen kunt vinden’, zegt Houda (9). ‘Je kunt vuur blussen met bijvoorbeeld water, schuim of een blusdeken’, vertelt Theo. ‘Naast ons lokaal hangt een brandslang’, zegt Hamza. Theo: ‘Leerlingen mogen geen blusmiddelen gebruiken. Dat mogen alleen bedrijfshulpverleners (BHV’ers). Sommige juffen zijn BHV’ers. Zij hebben geleerd hoe je blusmiddelen moet gebruiken.’

Emir (10): ‘Als je de groene bordjes volgt, dan kom je bij een uitgang. Als je buiten bent, moet je buiten wachten. De juf kijkt dan of iedereen er is.’ ‘Ga niet rennen als je kleding brandt. Als je rent, komt er meer zuurstof bij waardoor de brand erger wordt. Rol over de grond of blus jezelf met water. En trek je kleding niet uit. Je haar kan dan ook in brand vliegen’, zegt Theo.

‘Ga voor een raam staan als je niet kunt vluchten. De brandweer kan je dan zien. Doe de ramen nooit open. Er komt dan zuurstof bij waardoor de brand groter wordt.’

‘Zorg dat je zelf rustig en veilig naar buiten gaat. Help mensen die bijvoorbeeld met krukken lopen. Pak niet eerst je jas of je tas. Je eigen veiligheid is belangrijker.’

Foto’s: arjen jan stada


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

Hiba zit op Mytylschool De Brug en heeft een aantal hulpmiddelen, zoals een speciale schaar. Welk hulpmiddel heeft ze nog meer? pagina 3 In welke sport is Robin Nederlands kampioen geworden? Pagina 3 Theo vertelt dat je vuur kunt blussen met water of een blusdeken. Wat noemt hij als derde blusmiddel? Pagina 4

Hoe heet het openbaar vervoerbedrijf in Rotterdam? Pagina 6

Voordat de leerlingen een rondleiding in de haven krijgen, moeten ze veiligheidshesjes aantrekken. Hoe noemt Omer de veiligheidsneuzen die ze aan hun schoenen vastbinden? Pagina 6 Wat is de naam van de stemmingsstoornis waarbij je langere tijd minder contact met leeftijdsgenootjes hebt dan vroeger en je minder plezier in dingen hebt die je eerst heel leuk vond? Pagina 7 Er zijn veel soorten kleine beestjes in de stad. Waar kun je ze volgens Alen het beste vinden? Pagina 8

1 2 3 4 5 6 7

Wat is het belangrijkste stuk bij schaken? Pagina 9

8

Hoe heet de organisatie die kinderen op school leert dat je met elkaar de wereld beter kunt maken? Pagina 10

9

Selina, Sara, Ayoub, Alaska en Mazely hebben een actie bedacht om de sfeer op straat te verbeteren. Wat gaan ze iedere dag geven aan de mensen die ze onderweg tegenkomen? Pagina 10

10 11

Welke instantie zorgt ervoor dat alle leerlingen in Rotterdam muziek kunnen maken? Pagina 11

De lETTERS IN DE GELE BALK VORMEN EEN woord. Mail het antwoord uit deze balk, samen met je voornaam, leeftijd en het telefoonnummer van je ouders of verzorgers, naar antwoord@jong010.nl

We verloten de prijs onder de goede inzendingen. Alleen de winnaar krijgt bericht.

HET ANTWOORD VAN DE NIEUWSPUZZEL VAN november IS: rondleiding. DE WINNAAR IS revan (11). GEFELICITEERD!

WIL JE NOG MEER PUZZELEN? KIJK DAN EENS OP DE WEBSITE WWW.PUZZELCORNER.NL VOOR MEER LEUKE PUZZELS!

je lichaam

Je bent wie je bent. Je zult het moeten doen met het lichaam dat je hebt gekregen. Dat is voor iedereen anders. De één kan bijvoorbeeld heel hoog springen, de ander kan heel goed leren en weer een ander kan heel goed anderen helpen. Op pagina 3 lees je meer over leven met een beperking.

Stel je voor dat een onderdeel van je lichaam niet helemaal goed werkt. Wat kun je dan wel? Speel de spellen die hieronder staan beschreven om dat uit te proberen.

Spel 1

Leg een aantal verschillende voorwerpen op tafel. Kijk goed waar ze liggen. Sluit je ogen en probeer een voorwerp in één keer te pakken. Laat daarna een ander de voorwerpen op een andere plek leggen terwijl jij je ogen dicht houdt. Probeer nu te voelen welk voorwerp je vast hebt en benoem wat het is. Wat heb je ontdekt?

Spel 2

Pak een vel papier, een spiegel en een potlood. Maak een zelfportret door in de spiegel te kijken en je ‘niet-schrijfhand’ te laten tekenen. Wat heb je ontdekt?

Spel 3

Ga staan en doe je ogen dicht. Laat een ander je met gesproken aanwijzingen door het klaslokaal leiden. Laat hem of haar bijvoorbeeld zeggen of je naar voren of opzij moet stappen. Je kunt deze opdracht ook op het schoolplein uitvoeren. Wat heb je ontdekt?

Ook nieuwsgierig naar hoe je met inspirerende dramalessen kinderen spelend kunt laten leren en ontdekken? Je kunt het boek ‘Spelend leren en ontdekken' bestellen via www.coutinho.nl


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

‘Ik ga vaak met de tram naar mijn oma. Ik vind het leuk om vanuit de tram naar buiten te kijken. Het lijkt mij grappig om eens met de tram door de wasstraat te rijden.’

Sylvain en Hans bekijken de tramonderdelen in de remise. Foto's: Arjen Jan Stada

‘Ik reis vaak met de metro naar het centrum van Rotterdam. Ik vind het leuk om in de gaten te houden langs welke stations ik kom. Het lijkt mij leuk om in een remise te werken en alle trams te zien.’ Foto'S: Suzanne Huig

ROTTERDAM – De RET is het openbaar vervoerbedrijf in de regio Rotterdam. De RET brengt reizigers naar hun bestemming met de bus, tram, metro en fast ferry. De oom van Sylvain (7) is schadehersteller bij de RET. Tekst: Suzanne Huig Hans is al 45 jaar schadehersteller. ‘Als er iets kapot is aan een tram, wordt hij naar tramremise Beverwaard of tramremise Kleiweg gebracht. Hans maakt alle trams die naar tramremise Beverwaard worden gebracht. Hij vervangt bijvoorbeeld de voorruit van een tram als er een steen door de ruit is gegaan’, vertelt Sylvain.

Losse tramonderdelen

‘Hiermee worden de kapotte trams de remise ingereden’, zegt Sylvain.

‘Ik heb in de remise allemaal losse onderdelen van een tram liggen. Ik kijk eerst wat er precies kapot is en welk materiaal ik nodig heb om het te maken. Ik bekijk daarna de tekening van de leverancier, zodat ik precies weet hoe ik het moet repareren. Ik vind het leuk om ervoor te zorgen dat de trams zo snel mogelijk zijn gemaakt’, vertelt Hans.

Snel repareren

Sylvain: ‘Ik vind het knap dat Hans de trams maakt. Ik vind het heel belangrijk dat de trams snel worden gemaakt, anders kunnen ze niet rijden en geen mensen vervoeren. Ik ga zelf altijd met de tram naar De Kuip. Ik vind het leuk om in de tram te zitten, omdat ik dan veel zie.’

Wassen en overnachten

‘In totaal zijn er 112 trams in Rotterdam. Die trams gaan allemaal iedere avond door een grote wasstraat. Daarna worden ze in de garage in Kralingen of Beverwaard gezet. Daar overnachten ze’, vertelt Hans. ‘Als de trams helemaal schoon zijn, kan Hans goed zien of er iets kapot is’, zegt Sylvain.

ROTTERDAM – De Rotterdamse haven is één van de grootste havens ter wereld. Met het project Port Rangers kun je van alles leren over de haven. Leerlingen uit groep 7 van basisschool De Esch kregen op 22 november een rondleiding bij transporten logistiekbedrijf DB Schenker. Tekst: Suzanne Huig ‘Wij zorgen ervoor dat goederen die in de Rotterdamse haven aankomen op tijd op de juiste plek zijn’, legt manager Hans uit. De leerlingen trekken een veiligheidshesje aan en binden veiligheidsneuzen aan hun schoenen vast. ‘Je kunt gewond raken als er iets zwaars op je voeten valt. Iedereen moet daarom speciale voetbeschermers aan’, zegt Omer (12).

De leerlingen krijgen een rondleiding bij DB Schenker. Pallets de loods in

‘De containers met goederen worden in de haven van de schepen afgehaald. Daarna worden de containers met vrachtwagens hier naartoe gebracht. Wij laden de containers uit. We zetten de dozen uit de containers op pallets. De pallets zetten we in de loods’, vertelt Hans.

Speciaal computersysteem

‘In de dozen zitten allerlei spullen. Bijvoorbeeld kleding, haarspeldjes, speelgoed of auto-onderdelen’, zegt Omer. ‘Een speciaal computersysteem weet precies waar in de loods welke doos staat’, zegt Jaïra (11). Owen (10): ‘De goederen worden vanaf hier vervoerd naar andere plekken in Nederland, Europa of de rest van de wereld.’

De leerlingen oefenen via een computerspel hoe het is om een heftruck te besturen. Foto's: Arjen Jan Stada

Tekens op de dozen

‘Op de dozen staan verschillende tekens. Die tekens geven bijvoorbeeld aan of de goederen in de doos tegen water kunnen of breekbaar zijn. Dat vind ik heel handig’, zegt Palma (10).

In een heftruck rijden

De leerlingen mogen één voor één in een computerspel een heftruck besturen. Rania (10): ‘Ik vind het moeilijk. Je moet ervoor zorgen dat de pallet stevig op de heftruck staat.’ ‘Als de pallet omvalt, kunnen de goederen kapotgaan’, zegt Alex (11). Owen: ‘Ik vind dit heel leuk. Ik wil later heftruckchauffeur worden.’

Lijkt het jou leuk om meer over de haven te weten te komen? Je kunt met je klas meedoen aan het project Port Rangers. Kijk voor meer informatie op www.portrangers.nl


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

ROTTERDAM – Somber, vermoeid of heel de dag in bed willen liggen. Sommige mensen zijn in de winter somberder. Zij hebben een winterdip of depressie. Sandia (9), Hailey (7), Amira (9), Melvin (10), Zakaria (12), Souliamene (12), Meriam (10) en Sefahan (11) van basisschool De Kleine Wereld gingen hierover op 24 november met elkaar in gesprek. Tekst: Suzanne Huig Sandia: ‘Een depressie is een vervelend gevoel. Ik denk dat je je alleen en sip voelt als je depressief bent.’ ‘Een winterdip is een periode waarbij je somberder bent. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat het in de winter kouder en donkerder is’, zegt Zakaria.

Een depressie

‘Je hebt een stemmingsstoornis als je een depressie hebt. Je hebt dan bijvoorbeeld minder contact met leeftijdsgenootjes dan eerst. En je hebt minder plezier in dingen die je eerst heel leuk vond. Het gaat alleen om een echte depressie als dit gedrag langere tijd blijft en dus niet na een paar weken weer verdwijnt’, legt orthopedagoog Els des Bouvrie uit.

Sandia, Hailey, Amira, Melvin, Zakaria, Souliamene, Meriam en Sefahan. Foto: Suzanne Huig

Dit artikel is gemaakt in samenwerking met

Els: ‘Merk je dat je vriend of vriendin niet lekker in zijn of haar vel zit? En helpt het niet als je hem of haar probeert op te vrolijken? Vraag dan hulp aan een volwassene.’

Stemmingswisselingen

Hailey: ‘Het lijkt mij vervelend om stemmingswisselingen te hebben.’ ‘Ik denk dat andere kinderen je dan misschien niet begrijpen of niet met je spelen. Je voelt je daardoor misschien nog slechter’, zegt Amira.

Iemand opvrolijken

Meriam: ‘Ik maak een sombere vriendin blij door haar ergens mee naartoe te nemen. Ik word eerder vrolijk als ik gezellig op pad ben.’ Melvin: ‘Ik zou iemand opvrolijken door hem mee te nemen naar de kermis. Je hoort daar vrolijke muziek en kunt in allerlei attracties. Dat maakt mij blij.’ ‘Ik zou met iemand gaan fietsen of voetballen. Ik word daar blij van, omdat ik dan mijn energie kwijt kan’, zegt Sefahan.

Erover praten

Sandia: ‘Ik zou met mijn vriendin praten als ik merk dat ze somber is. Ze kan dan vertellen waardoor ze zich niet fijn voelt. We kunnen dan samen een oplossing zoeken.’ ‘Ik voel me altijd opgelucht als ik ergens over praat. Je mag iets nooit doorvertellen als iemand je het in vertrouwen vertelt. Je kunt iemand daarmee kwetsen’, zegt Soulaimene.

Anne Mieke Zwaneveld

kinderombudsman van Rotterdam

ROTTERDAM – In het verdrag van de Verenigde Naties staan 40 kinderrechten. Een verdrag is een afspraak tussen landen. 193 landen hebben de kinderrechten ondertekend. Daarmee geven ze aan deze rechten te respecteren en zich eraan te houden. De kinderrechten gaan over alles waar een kind mee te maken kan hebben. Tekst: Suzanne Huig

‘Volgens het kinderrechtenverdrag mogen kinderen niet in armoede leven. Armoede betekent dat je onvoldoende geld en spullen hebt om goed te kunnen leven. Bijvoorbeeld doordat je geen huis hebt om in te wonen of te weinig eten hebt. In het kinderrechtenverdrag staat dat ieder kind minimaal voldoende eten, kleding, een huis en goede zorg moet krijgen’, legt kinderombudsman Anne Mieke Zwaneveld uit.

Hulp van de kinderombudsman

Hulp van de overheid

Zelf helpen

‘Ouders moeten ervoor zorgen dat kinderen voldoende geld en spullen hebben om goed te kunnen leven. Als ouders niet voldoende geld hebben, helpt de overheid hen. Ouders of verzorgers die niet werken, kunnen van de overheid geld krijgen om te kunnen leven’, vertelt Anne Mieke.

Anne Mieke: ‘Armoede heeft invloed op het hele leven van een kind. Ik vind het daarom belangrijk dat ieder kind genoeg heeft om veilig te leven en zich goed te ontwikkelen. Als ik weet dat een gezin in armoede leeft, zal ik samen met het kind en de ouders kijken naar een oplossing. Er zijn bijvoorbeeld fondsen die arme kinderen helpen.’

foto: jong010 / Suzanne Heikoop

Stel, de gemeente vraagt aan jou om te bedenken wat ze tegen armoede kunnen doen. Wat zou jouw tip zijn?

Jaiden (9): ‘Ik vind dat iedereen de mensen bij hem of haar in de straat moet helpen. Als er arme mensen in je straat wonen, kun je ze bijvoorbeeld uitnodigen om bij jou te komen eten.'

‘Je kunt zelf ook van alles doen om arme kinderen te helpen. Je kunt bijvoorbeeld geld inzamelen voor goede doelen. Het is ook belangrijk om te zorgen dat iedereen in jouw klas zich thuis voelt. Kinderen worden nog vaak buitengesloten omdat ze in armoede leven’, zegt Anne Mieke.

Je kunt van 09.00 uur tot 16.00 uur gratis bellen naar 0800 2345 111 of mailen naar info@kinderombudsmanrotterdam.nl

Nisa (9): ‘Ik vind dat de gemeente op scholen meer les moet geven over armoede. Kinderen kunnen dan leren dat ze geen eten of spullen moeten weggooien. Je kunt de spullen die je niet meer gebruikt, weggeven aan een ander.’

foto's: Suzanne Huig


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

'Je kunt kleine beestjes vinden op groene daken. Dat zijn daken van gebouwen die bedekt zijn met aarde en planten. Ik ben met school naar een groen dak geweest. Ik zag daar een hoopje met mieren.'

'Ik heb geleerd dat er veel kleine beestjes in het havengebied leven. Er leven daar veel bijzondere vlinders en sprinkhanen. Je kunt ze vinden in de bermen langs wegen.'

'Ik zoek kleine beestjes op plekken waar niet veel mensen komen. Ik kijk in het Kralingse Bos op de grond, onder de schors van bomen en tussen blaadjes op de grond. En ik kijk op bloemen. Als je een foto maakt van het beestje dat je vindt, kun je daarna op internet opzoeken wat voor soort het is.'

'Ik heb thuis een meterkast. In het hoekje van die meterkast leven een paar spinnetjes. Je kunt dus ook thuis kleine beestjes vinden. Er zijn nog meer plekken waar je kleine beestjes kunt vinden, bijvoorbeeld in de buurt van een insectenhotel of een bijenhotel.'

Foto's: Angelique van Tilburg

Mark is onderzoeker bij Bureau Stadsnatuur. Hij doet onderzoek naar kleine beestjes in de stad. Op 20 november was er een college van de MuseumJeugdUniversiteit in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Mark vertelde daar over insecten en andere kleine diertjes in Rotterdam. Tekst: Angelique van Tilburg

Nachtvlinders zoeken Rupsen van micro-vlinders zoeken Ga naar een plaats waar veel blaadjes liggen die van bomen af zijn gevallen. Als je een bruin spoor ziet, dan heeft een rups daar een gangetje gegraven. Het bruine spoor is het poepspoor van de rups.

Bekijk de blaadjes goed aan de bovenkant en aan de onderkant.

Hang als het donker is buiten een groot wit laken op. Plaats een lamp dicht bij het laken.

Je kunt als je geluk hebt de rups nog in het blaadje zien zitten.

Foto's: Bureau Stadsnatuur

Wacht totdat er allerlei nachtvlinders en andere vliegende beestjes op het licht afkomen en op het witte laken gaan zitten.

Je kunt nu rustig ontdekken welke soorten je hebt gelokt.


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

PRINS ALEXANDER – ‘Ik denk veel na als ik dam. Mijn hoofd gaat daarvan kraken’, zegt Nadine (11) van basisschool De Horizon. Ze speelde op woensdag 9 november op het dam- en schaaktoernooi tegen andere leerlingen uit groep 7 en 8. Leerlingen van verschillende basisscholen uit Prins Alexander deden mee. Tekst: Patricia Jaspers

Als je over een damstuk heen springt, verdwijnt het stuk van het bord. Je wint als je aan het eind de meeste stenen hebt. Foto's: Johannes Odé ‘Je speelt met de witte of de zwarte damstenen. Je mag beginnen als je met de witte stenen speelt. Je moet proberen de stenen van je tegenstander te verslaan door er schuin overheen te springen’, legt Bobby (9) van basisschool de Pionier uit. ‘Als je een potje verliest, krijg je 0 punten. Je krijgt één punt als je gelijk speelt. Als je wint, krijg je 3 punten’, vertelt Nadine.

Spelen in spiegelbeeld Bobby bereidt zich voor op een damtoernooi door vroeg te komen en te kijken naar de andere leerlingen.

‘Dammen is een denksport. Je moet goed nadenken. Je moet bijvoorbeeld bedenken wat jouw volgende zet is of wat je tegenstander gaat doen. Dat is best moeilijk, want er zijn

meerdere opties. Mijn tactiek is om in spiegelbeeld te spelen. Je doet dan precies dezelfde zetten als je tegenstander. Je kunt daardoor geen fouten maken’, zegt Cem (11).

In de val

Bobby: ‘Ik probeer mijn tegenstander in de val te lokken. Het is bij dammen verplicht om te slaan. Soms ontstaat er een gaatje als mijn tegenstander mijn damsteen verplicht moet slaan. Ik kan dan over 2 stenen van mijn tegenstander springen in één zet.’ Arwyn (12): ‘Als je binnenkort een toernooi speelt, is het handig om thuis met je ouders te oefenen.’

ROTTERDAM – ‘Ik ben Alan. Ik ben 9 jaar oud. Ik zit op schaken sinds groep 3. Ik vind schaken leuk. Ik heb dan het gevoel dat ik een eigen leger heb waarmee ik kan doen wat ik wil. Ik speel ieder weekend een toernooi. Dit jaar speelde ik zelfs op een interland tegen België. Ik wil later profschaker worden.’ Tekst: Patricia Jaspers ‘Ik vond het in het begin lastig om het schaakspel te begrijpen. Ik heb geleerd hoe ik de stukken over het bord moet bewegen en hoe ik moet aanvallen en verdedigen. Een schaakspel heeft verschillende stukken, zoals pionnen, torens, paarden, lopers, een koning en een dame. De koning is het belangrijkste stuk. Als de koning van je tegenstander nergens naartoe kan, staat hij schaakmat. Je hebt dan gewonnen.’

Alan traint 3 keer per week. Hij heeft al veel bekers gewonnen met schaken. Foto's: Patricia Jaspers

Vooruit denken

‘Ik kijk altijd eerst wat mijn tegenstander van plan is. Daarna val ik aan. Ik kijk bij een aanval waar alle stukken staan, zodat ze kunnen samenwerken. Je moet je goed concentreren als je schaakt. En je moet vooruit denken. Ik beeld me in hoe de stukken op het bord kunnen staan en welke zet ik kan doen.’

Rating

‘Ik wil later heel goed worden in schaken. Ik moet daarom veel trainen, zodat mijn rating hoger wordt. Je rating is een score. Je rating gaat omhoog als je wint. Je rating gaat omlaag als je een toernooi verliest.’

Zwart is aan de beurt. Wat is de beste zet voor zwart?

Het antwoord staat verstopt op pagina 12.


kinderstadskrant

dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

ROTTERDAM – Is er iets dat jij in de wereld zou willen verbeteren? Of iets dat je voor een ander zou willen doen? Zo ja, wat? Wil je bijvoorbeeld welkomstpakketjes inzamelen voor nieuwe bewoners in de buurt? Of lijkt het je leuk om boodschappen te doen voor ouderen in de wijk? Young Impact stimuleert leerlingen om zelf iets goeds te doen voor de wereld. Tekst: Suzanne Huig

ROTTERDAM – Letisha (11), Semmy (12), Neslihan (11), Privishka (11), Sude (12) en Shaniqa (11) organiseerden op 26 oktober een spelletjesdag voor het goede doel KiKa. ‘Je kunt de wereld een beetje beter maken als je iets goeds doet. Wij hebben daarom geld ingezameld voor zieke kinderen’, zegt Neslihan. Tekst: Suzanne Huig ‘De organisatie Young Impact heeft ons op school geleerd dat je met elkaar de wereld beter kunt maken. Ik denk dat de wereld beter wordt als meer mensen goede doelen steunen’, zegt Privishka. Medicijnen voor zieke mensen Sude: ‘Een familielid van mij is overleden aan kanker. Ik wil dat er meer medicijnen komen zodat meer zieke mensen beter worden. We hebben daarom deze actie bedacht.’ Privishka: ‘Ik ben gezond, maar sommige kinderen zijn ziek. Zij liggen vaak in het ziekenhuis. Ik wil voor hen een verschil maken, zodat ze eerder beter worden en leuke dingen kunnen doen.’ € 29,20 voor KiKa Letisha: ‘We hebben in speeltuin Tarwewijk een spelletjesmiddag georganiseerd voor buurtkinderen. Iedereen kon hapjes en drankjes kopen.’ ‘Er zijn bijna 50 kinderen

‘Buurtkinderen konden op de spelletjesmiddag bijvoorbeeld hockeyen of trefballen. We hebben € 29,20 opgehaald’, zegt Semmy. Foto: Suzanne Huig

ROTTERDAM – De leerlingen van groep 7 en 8 van basisschool Pierre Bayle doen mee met de scholenactie van Young Impact. ‘We bedenken in groepjes acties om de wereld te verbeteren. We geven het goede voorbeeld aan anderen. Dat doen we door zelf iets goeds te doen voor de wereld’, zegt Mazely (11). Tekst: Suzanne Huig Ayoub (11): ‘We leren van Young Impact wat we voor de wereld kunnen doen en hoe we kunnen samenwerken. Ik vind dat heel belangrijk. Er zijn veel problemen in de wereld. Ik denk dat wij kunnen helpen die problemen op te lossen. Je kunt het verschil maken als je samenwerkt.’

‘Geef een compliment en een lach’, schrijven Selina, Sara, Alaska, Ayoub en Mazely op hun poster.

Wat vind jij belangrijk? En wat zou jij voor de wereld willen doen? Organiseer jij zelf iets goeds voor de wereld? Laat weten wat jouw actie is op www.youngimpact.nl

geweest. We hadden een leuke dag en tegelijkertijd hebben we geld verdiend. We hebben € 29,20 opgehaald voor KiKa’, zegt Semmy. Sude: ‘We hebben hiermee laten zien dat we aan de zieke kinderen denken en ons best voor hen doen.’ Meer goede acties Privishka: ‘In december is onze volgende actie. We organiseren dan een spelletjesdag en een kerstfeest voor buurtkinderen. We verkopen een strippenkaart waarmee ze iets leuks kunnen doen. We zamelen daarmee geld in voor UNICEF.’ ‘We gaan een YouTubekanaal maken en daarop laten zien welke acties we doen en kinderen vragen om mee te doen’, zegt Neslihan.

Problemen Alaska (11): ‘Er zijn problemen zoals ruzies, oorlogen, pesten en discriminatie.’ ‘Sommige mensen voelen zich daardoor eenzaam of verdrietig’, zegt Selina (10). Sara (11): ‘De sfeer op straat of op school is soms niet leuk door die problemen.’ Een lach en compliment Selina, Sara, Ayoub, Alaska en Mazely bedenken een actie om de sfeer op straat te verbeteren. ‘Wij gaan iedere dag een compliment geven aan de mensen die wij tegenkomen. En we lachen naar iedereen die we zien. De sfeer verandert dan doordat mensen aardiger en beleefder zijn tegen elkaar’, zegt Mazely. Alaska: ‘We geven zelf het goede voorbeeld. We hopen dat steeds meer leerlingen en buurtgenoten gaan meedoen.’

Hajar, Anel en Arshma maken een poster voor hun antipestclub. Foto’s: Suzanne Huig

Een antipestclub Hajar (10): ‘Ik wil met Anel (11) en Arshma (10) een antipestclub oprichten op school. De kinderen in die club komen op voor kinderen die worden gepest en spreken pesters aan op hun gedrag.’ ‘Ik denk dat iedereen zich fijner en blijer voelt als er niet wordt gepest. We verbeteren daarmee de wereld een beetje’, zegt Arshma.

Sibel (11): ‘Ik wil een hoedendag organiseren. Sommige mensen worden uitgelachen of gediscrimineerd als ze bijvoorbeeld een hoed of hoofddoek dragen. Ik denk dat mensen meer respect voor elkaar krijgen door een hoedendag. Ik denk ook dat het er vrolijk uitziet als iedereen een hoed draagt.’

Achraf (10): ‘Ik wil geld ophalen door flessen in te zamelen. Ik wil van het opgehaalde geld de wijk en de speelpleintjes opknappen. Het is dan leuker en veiliger voor iedereen in de wijk. Ik denk dat alle buurtbewoners daar blij van worden.’ Foto's: Suzanne Huig


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

Optreden voor de burgemeester

ROTTERDAM – Vind jij het belangrijk om muziekles te krijgen? De Muziekcoalitie zorgt ervoor dat alle leerlingen in Rotterdam muziek kunnen maken. Op 9 december traden ruim 250 leerlingen uit Rotterdam met Zangexpress op bij het Stadhuis. De leerlingen deden tijdens het optreden samen met burgemeester Aboutaleb de kerstboomverlichting aan. Tekst: Suzanne Huig ‘Adem in. Adem uit. Als vanzelf komt er geluid. Het is een ramp als je je niet kunt laten horen’, zingen de leerlingen in koor. Het lied ‘Laat ze daar niet stikken’ is één van de liedjes die de leerlingen zingen. ‘Dagelijks sterven 2.500 kinderen in de wereld aan longontsteking. Ik vind dat we daar met zijn allen iets aan moeten doen. We hebben daarom dit lied gemaakt’, zegt rapper Monta.

Geld voor zieke kinderen

Jula (9): ‘We helpen de zieke kinderen doordat we dit lied zingen.’ ‘Het liedje is gemaakt voor de actie van Serious Request van 3FM. We proberen met dit lied geld op te halen door het bijvoorbeeld te zingen op het schoolplein’, zegt

Amber (9). Elisa (8): ‘Ik hoop dat meer mensen geld doneren voor de zieke kinderen doordat wij erover zingen.’

Een belangrijk optreden

Klaar (9): ‘Ik vind het bijzonder dat de burgemeester er is.’ ‘Ik vind het heel bijzonder om met zoveel kinderen samen op te treden. We bespelen verschillende instrumenten en zingen. Ik vind het belangrijk dat het goed gaat’, zegt Leon (9). De leerlingen hebben met SKVR Ieder Kind Een Instrument geoefend voor de muzikale begeleiding bij de liedjes. Olivia (9): ‘Ik vind het spannend om op te treden voor de burgemeester. Ik concentreer me heel goed, zodat er niets fout gaat.’

De leerlingen oefenden op 16 november samen met rapper Monta voor het optreden. Foto's: Arjen Jan Stada

Lijkt het jou leuk om met jouw klas of school te zingen met ZangExpress? Kijk voor meer informatie op www.zangexpress.nl

Kijk voor muzieklessen en muziekopdrachten op www.orenopen.nl

De Muziekcoalitie bestaat uit Music Matters, SKVR, kunsthogeschool Codarts Rotterdam, het Rotterdams Philharmonisch Orkest, de Doelen en Grounds.

dans

Op deze plek in de krant vind je altijd de creatieve

opdrachten van SKVR. Dit jaar heb je weer van alles kunnen doen: dansen, zingen, een verhaal schrijven

en schilderen. Hier een selectie van de opdrachten.

Streetdance is een stoere dansstijl op populaire muziek. In 5 stappen heb jij deze stijl onder de knie.

Foto’s: SKVR

schrijf tijgers In 5 stappen laten we je zien hoe je een verhaal kunt schrijven.

theater Een oude oma of een gekke professor. Je kunt bij theater iedere rol aannemen die je wilt. Misschien kun je zelf een kerstvoorstelling maken?

beeldend Maak een zelfportret of schilder je broer of zus na. Dat is weer eens anders dan een foto!

zangles Iedereen zingt weleens. Weet je dat je ademhaling en houding belangrijk zijn als je zingt? In deze opdracht leer je waar je op moet letten.

Wil je de stappen per opdracht bekijken? Of nog meer opdrachten doen? Je vind ze allemaal op www.skvr.nl/jong010 Veel plezier!

Grandedi volgt dankzij het Jeugdcultuurfonds gitaarles bij Popschool Ommoord in Prins Alexander. Tekst en foto: Angelique van Tilburg

Grandedi (10): ‘Ik zit nu één jaar op gitaarles. Ik vind mijn leraar het leukste aan de les. We hebben een klik en we begrijpen elkaar. Hij is heel geduldig. Ik leer veel van hem. Ik word door hem steeds muzikaler. Ik vind dat belangrijk, want ik wil later graag muzikale pastoor worden. Dat is mijn droom.’

Wil jij dansen, muziek maken, toneelspelen of zingen, maar is er thuis geen geld voor lessen? Kijk dan met je ouders, verzorgers of leerkracht op www.jeugdcultuurfonds.nl/rotterdam


dE rotterdamse kinderkrant DECEMber 2016

ROZENBURG – 41 leerlingen uit groep 8 van basisschool de Rozenhorst

behaalden op 16 november hun EHBO-diploma. Tijdens het examen moesten de leerlingen reanimeren, een brede das aanleggen, de Heimlich-greep doen en iemand in de stabiele zijligging leggen. Lorena (11): ‘Ik ben trots op mezelf dat ik mijn diploma heb gehaald.’

Tekst: Patricia Jaspers

Farah (11) en Fabiënne (10) reanimeren een pop. ‘Ik luister of de pop nog ademt. Ik houd mijn linkeroor boven zijn mond. Ik kijk of zijn buik omhoog gaat’, zegt Fabienne. ‘Daarna moet je vragen of iemand 112 wil bellen. Je moet gelijk beginnen met reanimeren, want misschien staat de ambulance in de file’, legt Farah uit.

Lorena luistert of Olivier nog ademt. Ze legt hem daarna in de stabiele zijligging. Bewusteloos

De leerlingen doen tijdens het praktijkexamen 7 oefeningen, waaronder de stabiele zijligging. ‘Je gebruikt de stabiele zijligging als iemand bewusteloos is. Bijvoorbeeld als hij op zijn hoofd is gevallen. In de stabiele zijligging draai je iemand op zijn zij. Als hij op zijn rug blijft liggen, zakt zijn tong in zijn keel en dan stikt hij’, legt Lonneke (11) uit.

Belangrijk

Farah en Fabiënne reanimeren de pop. Ze drukken 30 keer op het hart en blazen 2 keer lucht in de mond.

Als je arm gebroken is, leg je een brede das aan. Daarmee ondersteun je de arm waardoor het minder pijn doet. Foto's: Johannes Odé

Olivier (11): ‘Ik heb elke dag geoefend en mijn moeder in de stabiele zijligging gelegd. Ik vind een EHBOdiploma leuk, maar niet zo belangrijk. Je bent er meestal toch niet bij als er een ongeluk gebeurt.’ Robin (11): ‘Ik vind het wel handig. Als iemand valt, kan ik helpen.’

ROZENBURG – Alle basisschoolleerlingen in Rotterdam

krijgen gratis een vuurwerkbril van de gemeente. De gemeente hoopt dat hierdoor minder kinderen oogletsel oplopen door rondvliegend vuurwerk. Draag jij je vuurwerkbril als je vuurwerk afsteekt of naar vuurwerk kijkt? En wat doe jij zelf om zo veilig mogelijk met vuurwerk om te gaan? Leerlingen uit Rozenburg geven antwoord. Tekst en foto’s: Suzanne Huig

‘Ik draag een vuurwerkbril als ik sterretjes afsteek. Ik draag nooit een jas met een capuchon. Je hebt het niet in de gaten als er vuurwerk in je capuchon komt. Dat is gevaarlijk.’

‘Ik steek geen vuurwerk af, omdat ik schrik van harde knallen. Ik kijk meestal vanaf binnen naar het vuurwerk. Ik voel me veilig, want mijn vader is brandweerman. Als er iets in brand vliegt, kan hij het gelijk blussen.’

‘Ik steek sterretjes, rotjes en vuurpijlen af. Mijn moeder of vader staat er dan bij. Ik draag geen vuurwerkbril, want ik vind vuurwerk niet gevaarlijk.’

devin (8)

‘Ik steek zelf sterretjes af. Ik draag een veiligheidsbril. Ik let op dat ik geen synthetische jas draag, want synthetische jassen verbranden snel. Ik let ook op dat ik dichte schoenen draag, zodat er geen vuurwerk in kan komen.’

sanne (8)

‘Ik steek zelf geen vuurwerk af. Mijn ouders steken sterretjes aan die ik vast kan houden. Ik draag een vuurwerkbril om mijn ogen te beschermen.’

eva (7) paard van C6 naar b4.

daan (8)

9:

evy (8)

‘Ik steek geen vuurwerk af. Ik draag wel altijd een vuurwerkbril als ik naar buiten ga om naar vuurwerk te kijken.’

oplossing van het schaakraadsel op pagina

benjamin (8)

Profile for Jong010, dé Rotterdamse kinderkrant

JONG010 DECEMBER 2016 ROZENBURG  

Jong010, de Rotterdamse kinderkrant, jaargang 7, editie 4, Rozenburg, december 2016.

JONG010 DECEMBER 2016 ROZENBURG  

Jong010, de Rotterdamse kinderkrant, jaargang 7, editie 4, Rozenburg, december 2016.

Profile for jong010

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded