Page 1

Inouschka de Nooijer 0866389 DBKV 1a Kwartaal 4 - Activeren Docent. Johanneke van der Ziel & Marleen van Arendonk.


Deze werkvorm is een stappenplan waarbij de leerlingen d.m.v. concrete stappen, het creatieve proces doorlopen. Dit proces bestaat uit 4 stappen: verzamelen, selecteren, associëren en presenteren. Vooraf wordt de leerling niet ingelicht over wat ze gaan doen of wat het uiteindelijke doel is. Er wordt per stap gevraagd om het uit te voeren, pas na de uitvoering wordt toegelicht wat er gedaan is, of eigenlijk wat de leerlingen hebben doorlopen en ervaren hebben. DOEL

De leerling maakt kennis met de stappen van het creatieve proces door de oefening te ervaren. De leerling kan de 4 stappen van het creatieve proces zelf toepassen. .. De leerling krijgt inzicht in de stappen naar de aanzet tot het creatieve proces. .. De leerling ervaart dat deze concrete stappen toegankelijk zijn en tevens de creativiteit en diversiteit stimuleert. IDEE ERACHTER

De gedachte betreft het uitvoeren van de 4 stappen zonder dat er vooraf uitleg aan te pas komt, komt voort uit het gegeven dat de lerende het moet ervaren. Dit sluit aan bij de constructivistische gedachte waarbij kennis en vaardigheden niet zozeer voortkomen uit de directe overdracht van de docent, maar voornamelijk voortkomen uit de denkactiviteit van de lerende. Doordat de lerende geen uitleg krijgt, maar slechts gevraagd wordt uit te voeren, zal de leerling direct geactiveerd worden en aan het denken worden gezet. Naast het constructivisme zijn ook een aantal elementen van het ontwikkelend onderwijs - van Carrel van Parreren - van toepassing op deze opdracht. Van Parreren definieert de term als volgt: “ontwikkeld onderwijs is onderwijs dat gericht is op het verwerven van cognitieve instrumenten en werkwijzen”. (congnitivsime.wikispaces, 2013) Hij gaat ervan uit dat leren een proces in transformatie in actie structuur – vormen van automatiseren -. Naarmate de leerling meer ervaring verwerft binnen deze actie, zal het proces een stuk soepeler gaan of gemakkelijker zelf toe te passen zijn. Dit is het uiteindelijke doel van het uitvoeren van deze opdracht. Leer en doceeractiviteiten Binnen deze opdracht draait het om het ervaren van het creatieve proces. Het is dan ook belangrijk dat daar de nadruk op ligt, ondanks dat ook de vormen reflecteren en presenteren aan bod komt. Naast de actieve werkvorm wordt binnen deze opdracht ook gericht op de receptieve werkvorm - ervaren -. Leeractiviteiten binnen opdracht .. Cognitieve leeractiviteiten: structureren, relateren, selecteren. .. Affectieve leeractiviteiten: emoties opwekken, motiveren. .. Regulatieve leeractiviteit: oriënteren, proces bewaken, evalueren. PRAKTISCHE KENMERKEN

.. Ruimte: de opdracht wordt uitgevoerd in een lokaal of ruimte waar de les gebruikelijk plaats vindt. .. Opstelling: variabel. .. Benodigdheden: pen en papier. Afhankelijk van de gekozen vorm van uitvoeren anderen benodigdheden. Bij het beschreven voorbeeld zijn dit tijdschriften. .. Uitvoering: de opdracht wordt individueel gestart, later in de opdracht in duo’s/trio’s. TIJD

De tijd voor deze opdracht is variabel en afhankelijk van uitbreiding. In principe is de inleidende opdracht een korte instructie om het proces te ervaren om vervolgens zelf toe te kunnen passen. Dit kan een hele les duren en tevens een korte opdracht zijn.


WERKWIJZE

Voorbereiding: De docent geeft elke leerling een krant of tijdschrift. Stap 1 – Verzamelen 5 minuten. Activiteit: De leerlingen wordt gevraagd om opvallende titels, foto’s, illustraties of andere beelden te verzamelen in de verkregen tijdschriften. Stap 2 – Selecteren 1 minuut. Activiteit: De leerlingen selecteren één titel of één afbeelding uit de verzamelde titels en afbeeldingen. Stap 3 – Associeren 2 minuten Activiteit: De leerlingen schrijven zelf een tekst bij de gekozen titel en afbeelding. Deze tekst mag alles zijn, één nieuwe titel, een gedicht, een woord, associaties of tegenstellingen. Stap 4 – Presenteren 4 minuten Activiteit: In duo’s vertellen de leerlingen elkaar wat ze gekozen hebben, wat ze geschreven hebben en waarom. Gezamenlijke bespreken. Na het uitvoeren complimenteert de docent de leerlingen met het gegeven dat iedereen zojuist met ‘succes’ een creatief proces doorlopen heeft. Docent benoemt wat de leerling zojuist ervaren heeft, namelijk; het creatieve proces en ligt de vier stappen toe. Daarnaast vraagt de docent hoe de leerlingen het ervaren hebben. Mogelijk vervolg. Afhankelijk van de gekozen vorm van de docent, kan deze opdracht nu in het ‘groot’ uitgevoerd worden. Stap 1 5 min. De docent deelt de leerlingen in groepjes van 3-4 personen. De docent geeft een materiaal mee. Stap 2 30 min De leerlingen doorlopen in groepjes de eerste 3 stappen, stap 4 – presenteren, wordt klassikaal gedaan. . In deze stappen zijn zij vrij om op een eigen manier het materiaal te gebruiken, er iets mee te maken of te doen. Stap 3 15min De leerlingen presenteren kort wat zij gedaan hebben met het materiaal. Dit kan zijn doordat ze het gefilmd hebben, een object gemaakt hebben, een performance – alles is mogelijk. De leerlingen zijn hierin vrij.

Constructie van de wereld 3

- Albert Van Der Weide

Stap 4 10 min De opdracht wordt nabesproken. Er wordt gereflecteerd en geëvalueerd op de opdracht, bijvoorbeeld wat er gedaan is, hoe de leerlingen het vonden, wat ze ervan geleerd hebben en hoe ze het eventueel zelf toe zouden kunnen passen. Tevens is er ruimte om dat te bespreken wat de leerlingen naar voren brengen. activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389


AANDACHTSPUNTEN:

Tijdens de oefening zorgt de docent voor een open en toegankelijke houding. De nadruk moet liggen op het gegeven dat alles goed is en niets fout kan zijn. De docent vraagt de leerlingen slechts om dingen uit te voeren, de stappen worden niet toegelicht. Om onrust te voorkomen kan de docent dit van te voren aangeven, hij vertelt dat uitleg volgt na het doorlopen van de stappen. De leerlingen behoeven niet de voorkennis te hebben van het creatieve proces, echter is het wel van belang dat men weet wat een mindmap, een brainstorm is of dat men al enige ‘creatieve’ opdrachten heeft gemaakt. MOGELIJKE UITWERKING:

De inleidende stappen kunnen naar eigen idee ingevuld worden. Het kiezen van materiaal is slechts een optie. Het tijdschrift – de titel en/of afbeelding - kan vervangen worden door elke ander thema, object of iets wat de leerling prikkelt. Het kan daarmee ook gekoppeld worden aan elk soort les, een theorieles en/of een praktische les. .. De docent geeft een thema wat aansluit bij de groep of de leerlingen uitdaagt. .. Gericht op de empirische ervaring, bijvoorbeeld geur, kleur of smaak. .. Muzieksmaak / muziekstromingen .. Gerechten .. Culturen of landen .. Schilderijen of kunstenaars evt. Gerelateerd aan een te behandelen kunststroming. BIJHOREND LESMATERIAAL:

Voor de inleidende stappen: pen en papier. Groepsuitvoering: afhankelijk van de gekozen uitvoering, het benodigde materiaal of thema. Het materiaal kan alles zijn, bijvoorbeeld klei, hout, acryl verf, stof maar ook een huishoudelijk apparaat of ander object.

4

activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389


Door onze hedendaagse informatiebronnen – boeken, internet en (social) media – is een enorme hoeveelheid informatie beschikbaar, waaronder ook veel onbetrouwbare informatie. Wanneer we willen dat de juiste informatie geleerd en geconstrueerd wordt, is het van belang dat de leerling zelf de juiste informatie kan verkrijgen, selecteren en verwerken. DOEL

De leerling kan kennis toepassen in complexe situaties. De leerling kan logisch beredeneren. De leerling kan de juiste informatie selecteren en construeren. IDEE ERACHTER

In deze opdracht verkrijgt de leerling - net zoals in de reële wereld – veel informatie tot zijn/haar beschikking, waaronder ook foutieve informatie. Er wordt verwacht dat de leerling, d.m.v. logisch beredeneren, de informatie selecteert en de juiste informatie eruit haalt. Hiermee wordt het selecteren van betrouwbare bronnen aangeleerd en eigen gemaakt. Tevens kan er inhoudelijke informatie toegevoegd worden aan deze opdracht, zodat men niet alleen een vaardigheid leert maar ook inhoudelijk iets leert. Deze opdracht sluit aan bij de leertheorie of eigenlijk een visie van Siemens, het connectivisme. Deze leertheorie is niet gebaseerd op kennis, maar op het vermogen om kennis te verwerven. Het connectivisme geeft leren weer als een proces van netwerkvorming en connectie. Met andere woorden betekent dit dat mensen het beste leren door onderlinge verbanden te zien. Om alle de informatie te onthouden wat hedendaags op ons af komt, zegt het connectivisme dat het belangrijk is om netwerken te kunnen bouwen. Dit houdt in dat de student netwerken kan bouwen tussen mensen, inhoud, contexten en alle verbindingen daartussen. Het connectivisme gaat ervan uit dat de student niet alles meer hoeft te weten en op te slaan. De nadruk wordt gelegd op dat de student weet waar hij/ zij de benodigde informatie kan vinden en hij/zij moet gemakkelijk toegang tot deze informatie hebben. Basis van het connectivisme is, volgens Siemens, het leggen van ‘Nodes’, knopen, en het leggen van verbindingen hiertussen. Het vermogen om nieuwe kennis te verwerven is belangrijker dan de kennis zelf. Uitgangspunt hierbij is dat kennis deels vergankelijker is. (wikispaces.com/connectivisme, 2013) Het connectivisme komt voort uit het cognitivisme en constructisme, waardoor deze opdracht ook daarbij aansluit. Het cognitivisme vanwege het probleemoplossende en constructivisme omdat de ‘kennis’ of de vaardigheid om kennis te verwerven geconstrueerd wordt. Leer en doceeractiviteiten Binnen deze opdracht ligt de nadruk op het cognitieve proces van de lerende, zij gaan zelf aan de slag waardoor het een activerende werkvorm is. Belangrijkste leeractiviteit Het belangrijkste doel van deze opdracht is het selecteren, logisch beredeneren en construeren. Hierin komen vooral de cognitieve leeractiviteiten van de lerende terug. Er wordt constant van de leerlingen gevraagd om kritisch te kijken naar de informatie, wat en waarom iets dan de ‘juiste’ informatie is. Leeractiviteiten binnen opdracht .. Cognitieve leeractiviteiten: analyseren, structureren, relateren, selecteren, kritisch verwerken. .. Affectieve leeractiviteiten: motiveren, concentreren, waarderen, inspannen. .. Regulatieve leeractiviteit: oriënteren, plannen, proces bewaken en toetsen.

5

activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389


PRAKTISCHE KENMERKEN

.. .. .. ..

Ruimte: In het lokaal waar de les plaats vind. Opstelling: Tafels in groepen van vier. Benodigdheden: Tafels, stoelen, pen, papier. De stelling, informatie en afleiders. Uitvoering: De opdracht wordt uitgevoerd in groepjes van vier.

TIJD

De tijd in deze opdracht is variabel, afhankelijk van hoeveel tijd de docent eraan wilt besteden.

WERKWIJZE

De docent instrueert de leerlingen en vormt groepjes van 4. Tijdens de les moeten de leerling gezamenlijk een vraagstelling beantwoorden. De leerlingen worden hiervoor ingedeeld in groepjes van vier. .. De leerlingen moeten tijdens de les samen proberen een antwoord te vinden op een vraag, bijvoorbeeld ‘De digitale identiteit kan niet meer los gezien worden van je fysieke identiteit?’. .. De leerlingen krijgen ze van de docent een groot aantal feiten die als zinnetjes op kleine strookjes papier staan afgedrukt. .. De zinnetjes bestaan uit: .. ‘Afleiders’, bijvoorbeeld met de fysieke identiteit bedoelt men hoe groot je bent. .. Verklarende informatie, bijvoorbeeld met de digitale identiteit wordt bedoeld hoe jij je op het internet profileert. .. Gevolginformatie, bijvoorbeeld jouw digitale identiteit is inzichtelijk voor anderen, dit kan je privacy schenden. .. Dubieuze informatie, bijvoorbeeld wanneer je een digitale identiteit aanmaakt, kun je deze nooit meer veranderen. .. Numerieke informatie, bijvoorbeeld een facebook profiel is te gebruiken vanaf 13 jaar, ongeveer 55% heeft er een. In een tussentijds klassikaal moment lichten de verschillende groepjes hun aanpak toe. Leerlingen zien dat de aanpak verschillend kan zijn. In een aantal korte sessies kunnen er tussentijdse of vervolgopdrachten gegeven worden die helpen bij het ordenen van de informatie, zoals aantekeningen maken, woordspin maken, tijdbalken maken, enzovoort.

6

activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389


AANDACHTSPUNTEN

.. .. .. ..

Als docent kiezen voor de juiste afleiders. De docent bepaalt hoe diep hij wil gaan met het verstrekken van informatie en hoeveel afleiders hij toevoegt. Een extra toevoeging is het om zinnetjes toe te voegen die op het eerste gezicht nergens op slaan, maar toch in een redenering passen. Erop gelet moet worden dat het mogelijk is voor de leerlingen om de juiste informatie eruit selecteren. De groepjes moeten de informatie gebruiken om de vraag op te lossen, daartoe lezen ze, praten erover en sorteren de informatie.

Als de werkvorm op deze manier uitgevoerd wordt – in de vorm van een stelling - dan is het van belang dat er ook ruimte is voor de discussie die los komt, of los kan komen. Bij deze uitvoering, zijn er natuurlijk ‘meerdere’ antwoorden mogelijk. Het is interessanter wanneer er dan ook ruimte is voor een bredere visie. Ook is van belang dat de docent rekening houdt met de discussie die los kan komen en zich vooraf voorbereidt over hoe een discussie goed te begeleiden. Voorkennis van informatie selecteren is hierbij noodzakelijk het is daarom van belang dat deze opdracht gegeven wordt in een groep/klas die al enige ‘kennis’ hebben omtrent internet en selecteren. Eventueel is het mogelijk - wanneer deze kennis er niet is – om dit als les vooraf te geven. Dit kan in een korte inleidende les zijn echter kan hier ook een gehele les aan besteed worden, afhankelijk van het doel v.d. docent. MOGELIJKE UITWERKING

Naast een stelling – waarbij enige theorie of ontwikkeling van de maatschappij aan de kaak gesteld wordt – kan deze opdracht ook gegeven worden met een meer theoretische achtergrond. Hij is goed uit te voeren wanneer theorie de basis is bijvoorbeeld bij kunstgeschiedenis of bij verschillende beeldelementen. Door een tijd of stroming eruit te filteren en die in deze opdracht te gieten, verkrijgen ze op een andere manier de informatie en wordt dit ook ‘leuker’. BIJBEHOREND LESMATERIAAL

Laptop, briefjes eventueel boeken met informatie Links .. Informatieverwerking presenteren. .. http://www.leraar24.nl/video/1833/informatievaardigheid-presenteren .. Mediawijsheid .. http://www.leraar24.nl/video/1332/mediawijsheid-als-apart-vak-1 .. Innovatief leiderschap .. http://www.leraar24.nl/video/3276

7

activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389


Binnen deze opdracht evalueert en reflecteert de leerling op de opdracht en/of zijn of haar proces d.m.v. een email of een brief gericht aan de docent. DOEL

De leerling herhaalt, vat samen, reflecteert en evalueert de opgedane kennis d.m.v. het schrijven van een brief of email. De docent krijgt inzicht in het gegeven of de geleerde informatie goed geselcteerd en/of begrepen is. ACHTERLIGGEND IDEE

Door de aangeboden lesstof samen te vatten en zelf te beschrijven reflecteert de leerling de geleerde informatie. Dit draagt bij aan het opnemen en onthouden van de informatie en het construeren naar kennis. Hierdoor sluit het aan bij de leertheorie van het constructivisme. De informatie wordt in eigen woorden omschreven en beschreven. De opdracht is zowel een samenvatting evenals herhaling. Tegelijk is het voor de docent een controlemiddel om te achterhalen of de informatie goed begrepen is. Leer en doceeractiviteiten Binnen deze opdracht staat herhaling, samenvatten, evaluatie en reflectie centraal, waardoor gebruik gemaakt wordt naast de actieve ook gebruik gemaakt wordt van de reflectieve werkvorm. Betreft de leeractiviteiten, staan vooral de cognitieve leeractiviteiten en de regulatieve centraal. Leeractiviteiten binnen opdracht .. Cognitieve leeractiviteiten: analyseren, concretiseren, memoriseren, kritisch verwerken. .. Affectieve leeractiviteiten: concentreren, zichzelf beoordelen, waarderen, verwachten. .. Regulatieve leeractiviteit: toetsen, evalueren en reflecteren. PRAKTISCHE KENMERKEN

.. .. .. ..

Ruimte: afhankelijk van de gekozen vorm. Als ervoor gekozen is dat het een huiswerk opdracht is dan zal dit thuis plaatsvinden anders in een lokaal – bij het bezit van computers – of in een mediatheek. Opstelling: Achter een bureau of computer Benodigdheden: Computer of pen en papier. Uitvoering: Individueel of in duo’s. Groep: Bij het presenteren van de brief of email.

TIJD

Variabel en afhankelijk van de gekozen vorm. mogelijk om samen te doen. Schrijven van een brief of email.

8

activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389


HOW TO

WERKWIJZE

Elke leerling schrijft een brief gericht aan de docent. In deze brief beschrijft de leerling wat hij geleerd en/of gedaan heeft bij les 02. Het ministerie van mysterieuze zaken. De brief heeft de volgende criteria: .. De brief heeft een duidelijk begin, midden en eind. .. De brief bestaat uit minimaal 600 woorden. Inhoud van de brief .. Een korte samenvatting v.d. opgedane kennis. .. De vraag: wat heb je gedaan en ervan geleerd? .. De leerling vertelt zijn/haar mening of visie over deze verkregen informatie. .. 5 argumenten voor en 5 argumenten tegen. .. De leerling beschrijft kort het doorlopen proces en hoe hij/zij dat beleeft heeft. .. Wat vond je goed en wat vond je niet goed. .. Wat kan beter? Na het schrijven van de brief presenteren een aantal leerlingen deze in de klas. Tijdens deze presentatie gaat het erom dat ze kort vertellen wat ze opgeschreven hebben.

AANDACHTSPUNTEN

Wanneer de docent kiest voor deze vorm als huiswerkopdracht, dan moet de docent waarborgen dat het huiswerk ook daadwerkelijk gedaan wordt. De punten die in de brief moeten komen, moeten duidelijk en helder zijn evt. d.m.v. een formulier met de reeds benoemde criteria of een voorbeeld. Voorkennis Om deze werkvorm uit te kunnen voeren is het van belang dat de leerling weet wat reflecteren en evalueren is, dit al eerder gedaan heeft of een duidelijke uitleg hierover krijgt. Het is noodzakelijk dat ze de ervaringen / informatie kunnen koppelen aan eigen functioneren en daarop kunnen reflecteren. Dit geldt ook voor het presenteren. MOGELIJKE UITWERKING

Deze opdracht kan op verschillende manieren uitgevoerd worden. Het kan na een theoretische les toegepast worden, maar tevens ook nadat de leerlingen een beeldend proces hebben doorlopen. Daarbij kan binnen deze opdracht ook weer gebruik gemaakt worden van beeldende elementen. .. .. .. .. .. ..

Deze opdracht kan als huiswerk worden gegeven. De leerlingen presenteren de brief kort door de zin of één woord te benoemen en een korte onderbouwing daarvoor. De leerlingen kiezen een beeld bij deze brief en presenteren a.d.h.v. een beeld of foto. De leerlingen wordt gevraagd een beeld te maken bij de brief - hiermee wordt de opdracht uitgebreider – en presenteren het gemaakte beeld. Dit beeld kan/mag alles zijn. Tekening, collage, schilderij, grafisch (tekst), een foto, een object . Opmerking: wanneer gekozen wordt voor deze vorm, is het van belang dat het bij een groep gegeven wordt die al enigszins een visie kunnen vormen op informatie, kennis of een eigen proces.

Het is tevens mogelijk om, bij een beeldende opdracht, deze werkvorm als reflectie te gebruiken om de bewustwording van het proces te stimuleren. BIJBEHOREND LESMATERIAAL

Pen en papier, evt. Laptop. Afhankelijk van de uitwerking, materialen om een beeld te maken. Tijdschriften, lijm, schaar, fotocamera’s (telefoons), printers, ecoline, papier marche, stof….etc. Links .. Perfect presenteren .. http://www.leraar24.nl/video/1749

9

activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389


BRONNEN

Actieve werkvorm 01. Crea – beetje – tief. .. .. .. ..

Wikispaces, leertheorie Carrel van Parreren http://leerpsychologie.wikispaces.com/Carel+van+Parreren Wikispaces, cognitivisme, 2013. http://cognitivisme.wikispaces.com/Van+Parreren Actieve werkvorm 02. Het ministerie van mysterieuze zaken.

.. .. .. .. .. .. ..

Beter studeren, leeractiviteiten, 2013. http://www.beterstuderen.nl/leeractiviteiten.htm Studievaardigheden, kennisportaal, 2013. http://www.studievaardig.nl/kennisportaal/leren-en-leeractiviteiten/ Marly Gootzen, Learning activities of student-teachers in the process of action research http://dspace.ou.nl/bitstream/1820/4127/1/OWMGootzen-02022012.pdf

.. .. .. ..

Actieve werkvorm 03. Schrijf mij. Leraar 24.nl http://www.leraar24.nl/video/1749 Beter studeren, leeractiviteiten, 2013. http://www.beterstuderen.nl/leeractiviteiten.htm

10

activerende werkvormen - Inouschka de Nooijer. 0866389

Activeren  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you