Issuu on Google+

ALGEMENE THEORIE JANELLE AARTS KLAS 2DA


INHOUD

PATRONEN Huid Kleding/stof Architectuur


PATRONEN OP DE HUID &STOF


HUID TATTOOËREN Het tatoeëren bij natuurvolken werd ontdekt door ontdekkingsreizigers, die Oost en West gingen verkennen. Een beroemde ontdekkingsreiziger en schrijver, Captain Cook beschreef zijn bevindingen, o.a. na zijn bezoek aan Tahiti, dat werd ontdekt in 1769. Men beschouwde aanvankelijk deze bevolking als de bron van het tatoeëren, dat ‘ta-tau”werd genoemd en zo ontstond de naam tatoeëren. Na steeds meer reizen naar vreemde streken kwam men in contact met steeds andere volken, die steeds weer andere motieven gebruikten op steeds andere plaatsen en om steeds andere redenen. In Nieuw Zeeland leefden de MAORI’S.Hun voornamelijk gelaatstatoeages, die bij zowel de mannen als vrouwen werden aangebracht met fraaie ingesneden cirkelvormige patronen, dienden voor het doorgeven van de tradities van de stam, alsmede voor toegang van de ziel in het dodenrijk. Een niet getatoeëerde overledene vond nimmer rust in het dodenrijk.


Er zijn zeer veel beweegredenen om tot tatoeëren over te gaan, zowel bij natuurvolken als in geciviliseerde streken. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Aanduiding kasten en standen. Onderscheiding vrijen en onvrijen in de stam. Bij koppensnellers na het snellen van koppen en oorlogsdaden. Bewijzen van dapperheid, afgelegde proeven, initiatie. Bescherming tegen ziekten of genezing daarvan bewerkstelligen. Teken van ongenade, merken van misdadigers. Teken van getrouwd of ongetrouwd zijn of huwbaarheid bij vrouwen. Indentificatie bij zoekraken na stammenoorlogen. De vijand angst aanjagen op het slagveld. Tovermiddel om niet gewond te raken. Het verkrijgen van geluk. Teken van lidmaatschap van geheime organisatie. Religieuze symbolen, o.a. kruisridders na kruistochten. Teken van rouw. Gebruik bij puberteits- en inwijdingsriten. Aangeven rijkdom en hoge sociale status. (Indertijd was het gebruik beperkt tot hogere klassen, konin gen, opperhoofden, farao’s) Teken van de dierenriem waaronder men is geboren. Lichaamsversiering zonder meer. Liefdes-symbolen, verbintenis relatie’s. Aangeven belangrijke medische gegevens (bloedgroep). In gevangenissen werd getatoeëerd als tijdverdrijf. Men verbrandde de caoutchouc van de schoenen, mengde de as aan met urine en prikte met bundeltjes naalden grove figuren. Groeps-aanduiding (gangs, motorgroepen, Hell’s Angels) Rockgroepen. Begin 1920 als kermis-attractie. Om het naakte lichaam tijdens de jacht te camoufleren. Kunst-uiting. Gevoelens van Nationalisme, Legeronderdelen-emblemen. Dwangtattoos. (Ierland) Bedekking operatie-littekens. Medische tattoos, correctie’s na operatie, esthetische doeleinden. Sado-masochistische neigingen of redenen die met sex te maken hebben. Meester/slaaf - tattoos. Herinnering aan dierbare overledenen. Zelfbescherming (crucifix, Maria-afbeeldingen en andere christelijke afbeeldingen). Familiewapen op lichaam dragen. In gebruik bij Skinheads, Punkers, Macho’s. In Rusland hebben de tattoos bij gevangenen speciale betekenissen. In Nieuw Guinea krijgen misdadigers sinds 1991 een tattoo op voorhoofd. Anders zijn dan anderen. Zich afzetten tegen de maatschappij.


TOEN EN NU TATTOO

NIEUW GUINEA Bij een Koita-man op Nieuw-Guinea drukte een tatoeage uit dat hij iemand had gedood. Tatoeages waren van oudsher symbolen voor status, verdienste of sociale groep. Tegenwoordig heeft Jan en alleman er een en geldt een tatoeage als de allerindividueelste expressie van de eigen identiteit. Een akelig misverstand. Vooral door de reizen van James Cook in de Stille Zuidzee werd er veel bekend over het tatoeëren bij niet-westerse volken. In de meeste gevallen waren tatoeages symbolen die stonden voor status, leeftijd of verdiensten. Of ze waren bedoeld om boze geesten weg te houden. Ze vervulden een functie in het sociale leven. Een tatoeage gaf je een plaats in de samenleving. De getatoeëerde vlekjes op de bovenkant van de voeten van mensen op Mangareva (Polynesië) wilden zeggen dat iemand tot de heersende klasse behoorde. Een Koita-man op Nieuw-Guinea kreeg op zijn rug, borst en bovenarmen bepaalde motieven als hij een tegenstander had gedood. De bekende tatoeages in het gezicht van de Maori’s deelden mee van wie hij afstamde, wat voor beroep hij uitoefende, en uit welke clan zijn vrouw afkomstig was. Al dit soort tatoeages had een uitgesproken functie: het hoorde bij een ritueel, het had een religieuze betekenis, het was een teken van dapperheid, het hoorde bij een bepaalde clan of groep, of het beschermde tegen een bepaald gevaar. De tatoeage dreigt mainstream te worden door navolging, populisme, mode en door de opmars van het uitgaansexhibitionisme. We krijgen dus steeds vaker te maken met tweede- en derderangs plaatjes die om eersteklas aandacht vragen. Een tatoeage is geen uitdrukking meer van een persoonlijke of maatschappelijke spanning, van een subcultuur of gang, maar van verveling. Te denken dat een tatoeage ooit een ‘lichaamsversiering’ kan worden, zoals een sieraad is een illusie. Een sieraad heb je niet altijd om, je kunt er verschillende van hebben, en je kunt er afwisseling in aanbrengen. Sieraden zijn flexibel. Een tatoeage is allerminst de uitdrukking van een flexibele mentaliteit. Het is een teken van conservatisme en behoudzucht.


INDIA Schilderingen op haar huid, laat zien dat ze b.v. huwebaar is (sociale kast) Betekenis van patroon is voor insiders duidelijk niet voor ons. Henna - TIJDELIJKE IDENTITEIT In veel islamitische landen word henna gebruikt bij bruiden. Ze zouden kwade geesten weg houden van de bruid waardoor zij met een gerust hart kan trouwen. Ook gebruiken ze het als een versiering. Volgens de islamieten brengt henna geluk. Sommige mensen geloven dat als de henna donkerrood is de bruidegom dan veel van zijn vrouw gaat houden. En in Afrika moet de henna zorgen voor positieve energie, en moet de henna de negatieve energie laten verdwijnen. Henna wordt dus veel gebruikt, maar overal met een andere betekenis. Bij de ene cultuur is het gewoon mooi en bij een andere cultuur is het een ritueel tijdens een bruiloft. Henna word vooral gebruikt in de Arabische, Afrikaanse en Indische cultuur maar ook in andere gebieden. Het is als eerste gezien bij de Egyptische mummies. Het is vroeger, voordat het werd gezien als versiering, gebruikt om de huid te verkoelen. In landen als India, Marokko en Pakistan wordt henna veel gebruikt voor feesten, onder andere voor bruiloften.


EEN BEPAALD PATROON BEPAALD JOUW GEBIED, JOUW TERRITORIUM


PATRONEN ONDERSCHEID INSIDERS VAN OUTSIDERS


TOEN>NU PATRONEN HERHALING IDENTITEIT


EEN HERHALING GEEFT EEN PATROON KRACHT


PATRONEN OP STOF


EEN HERHALING GEEFT EEN PATROON KRACHT


“ Heraldiek:Fleur de lis , voor het koningshuis spreekt politiek, artistiek, dinastiek, emblematiek�


1.2 PATRONEN: STOF Er zijn twee basale patronen in stof (kunst & natuur) • Westers patroon: erder verknippen en naden aanbrengen die je lichaamscontouren kunnen accentueren. Het wordt verknipt. • Oosters patroon: wordt de ‘lap’ stof vaak in zijn geheel gebruik. Kunstige drapering. Zoals een Kimono. Deze patronen wrden versterkt door de sieraden en haardracht. Waarom deze bevolkingsgroepen zichzelf zo kleden, dat is gebaseerd op geschiedenis en cultuur.

FLEUR DE LIS De fleur-de-lys (ook fleur-de-lis of Franse lelie) wordt gebruikt in de heraldiek, waar ze vooral geassocieerd wordt met Frankrijk. De lelie is in de leer der emblemata een symbool van de maagd Maria, van zuiverheid en maagdelijkheid. De lelie verwijst ook naar een aan Jezus toegeschreven opmerking over lelies daarover in het Nieuwe Testament wordt bericht. De lelie wordt in tal van familiewapens en wapens van steden, provincies en genootschappen gebruikt. De lelie is het heraldische symbool van Florence.

Marie de Medici Door Rubens

Karel de grote Door Albrecht Dürer


PATRONEN MET FLORALE MOTIEVEN, PLANTEN EN BLOEMEN. Het patroon in het interieur geeft aan dat de wilde natuur in meer bedreigend is. Op zijn patroon staat een getemde natuur. ARCADIA Arcadië of Arcadia is een utopisch land vol bloemen, fruit en bossen, helder water, vogelzang en een eeuwige zomer. Al in de klassieke oudheid maakten deze elementen deel uit van een ideaal-landschap dat er ooit moet zijn geweest in een verloren Gouden Tijd aan het begin van de geschiedenis van de mensheid. Met name door toedoen van Vergilius heeft de literaire stilering van dit arcadische of pastorale landschap een aanzienlijke rol gespeeld in de latere letterkunde, en is sterk opgeleefd met de herontdekking van klassieke auteurs in de renaissance. De joods-christelijke tegenhanger van het Grieks-Romeinse Arcadia is de bijbelse Tuin van Eden (het paradijs/Hof van Eden). TWEE GEZICHTEN. Het oudste gezicht heeft een ruige en woeste plek.. al je angste komen je daar tegen. Arcadia wonen wezens monster hybride mensen.. half mens half beest. Mythologie. Je moet daar gewoon niet weze, die ruige natuur. Geit god genaamt pan. Dit is weer uiteindelijk ons woordt paniek geworden. Want die god jaagde je de stuit op het lijf. Vriendelijke idee van aracdia, is het getemde beeld. de mooie tuinen. dat is in de westerlijke landen bekend als de vakantie oorde. De mooie gebieden. De vriendelijke natuur, die getemt is en in het interieur kan worden opgenomen. Toile de Jouy – : terug naar de natuur” Patronen op stof betekend een getemde natuur. Natuur is een plek waar je je kunt vermaken.


“eigenblik op het “exotische” CHINOISERIE Dit theehuis staat in het park van Sanssouci bij Potsdam Een chinoiserie is een kunstvoorwerp of gebouw in de Chinese stijl. In het midden van de 18e eeuw was de chinoiserie op zijn hoogtepunt. Bijna iedere kunstvorm werd erdoor beïnvloed. Deze namaak-Chinese stijl, want de voorwerpen werden in Europa of Amerika gemaakt, paste goed bij de rococo. Een vroeg voorbeeld van chinoiserie is sommig Delfts aardewerk, maar in de achttiende eeuw is veel porselein en behang met Chinese motieven, zoals pagodes, parasols, exotische vogels geproduceerd. Kunstenaars als Antoine Watteau, François Boucher, Jean-Baptiste Pillement, Giovanni Domenico Tiepolo, Johann Gregor Hörolt, David Roentgen, Thomas Chippendale Cornelis Pronk, Cornelis ‘t Kindt spraken niet alleen hun fantasie aan, maar baseerden zich vaak op de Nederlander Johan Nieuhof, die in 1665 een verslag van zijn reis door China liet publiceren met 150 prenten van Chinezen, het Chinese landschap en gebouwen. Ook architecten zijn beïnvloed door de Chinese stijl. Bekende voorbeelden zijn een paleis in Drottningholm, een theehuis in het park Sanssouci, Tsarskoje Selo, een pagode in Kew Gardens, een Chinees paviljoen bij Brussel en een restaurant bij Breukelen.

“Alles wat exotisch is, is dat omdat wij het zo maken. De westelijke europeaan bestempeld de rest als exotisch”.


“een hekel hadden aan de moderne tijd” ARTS-AND-CRAFTSBEWEGING De Arts-and-craftsbeweging is een sociale beweging en een kunst- en designstroming uit de laatste helft van de 19e eeuw in Engeland. Dit is een paneel uit een reeks van dezelfde borduurmotieven repeterend patroon. De set werd ontworpen en uitgewerkt om op te hangen rond de muren van de salon op Smeaton Manor, Northallerton, in Noord-Yorkshire. De borduurster, mevrouw Ada Phoebe Godman, die leefden in Smeaton Manor, was de dochter van Isaak Lowthian Bell, een beschermheer van William Morris. Zij gaf Morris om een ​​ ontwerp voor haar te produceren om te borduren, en haar dagboek beschrijft de levering op 31 augustus 1877. Een bestaande tekening van mevrouw Godman laat haar nog steeds de borduursels de voltooiing in 1900. Kunstenaars gingen natuurpatronen gebruiken, de patronen zettem ze op stoffen en meubels. Dit omdat ze een hekel hadden aan de moderne tijd, van de grote stad. Ze wouden weg vluchten en back to basics gaan. Protest tegen die technificatie van de wereld.


TOEN>NU PATRONEN HERHALING STOF TREND 2012


“ Anno 2012 leven wij nog in een arcadia”


ACCEN LAP TUEREN VORMIG


WEVEN BORDUREN DRUKTECHNIEK


ABSTRACTE PATRONEN

YAYOI KUSAMA Zelf beweert ze als kind mishandeld te zijn door haar strenge moeder, en dat daar de oorzaak ligt van haar hallucinaties. Deze zorgen ervoor dat haar hele waarnemingswereld wordt overheerst door allerlei stippenpatronen. Deze patronen uiten zich al vroeg in haar kunst, en worden al snel zo’n beetje haar handelsmerk. Over het gebruik van de polkadots, die haar handelsmerk zouden worden, schreef zij: “...a polka dot has the form of the sun, which is a symbol of the energy of the whole world and our living life, and also the form of the moon, which is calm. Round, soft, colorful, senseless and unknowing. Polka dots become movement... Polka dots are a way to infinity.”

WILLIAM MOSMAN - Portret van John Campbell of the Bank uit 1749 met een rode tartan. De huidige tartan van Clan Campbell is groen Een tartan is een geruite, wollen stof, waar de Schotse kilt van wordt gemaakt. De oude Kelten droegen al geruite kleding en de goede kwaliteit was zelfs in het Romeinse Rijk bekend. Het patroon van een tartan wordt gemaakt door met afwisselende stroken gekleurde draden te weven, zowel in de schering als in de inslag, met rechte hoeken ten opzichte van elkaar. Op de kruispunten van dezelfde kleur, wordt deze helderder, dan als de draad een andere kleur kruist. De resulterende kleurenblokken herhalen zich in verticale en horizontale richting. Dit soort weefpatronen worden al aangetroffen in China in 3500 voor Christus.


AUGUST SANDER - De Duitse fotograaf heeft verschillende bevolkingslagen uit de periode tot aan de machtsovername van de nationaal-socialisten in 1933 in kaart weten te brengen. Zo ontstond een nooit voltooide serie van bijna zeshonderd foto’s, waaruit Foam, Fotografiemuseum Amsterdam tot 22 maart 2007 honderdvijftig vintage prints toont. Waarom blijven de foto’s, waarop Sander de maatschappij in zeven hoofdcategorieën verdeelt, toch zo fascineren? Het zal veel te maken hebben met de ordening die de fotograaf in zijn werk aanbrengt. Sander herkent de lagen, standen en de ontwikkeling van de samenleving. Daarom kan het project gerust gezien worden als een sociologische schets. De vijfenveertig mappen met foto’s zijn verdeeld in verschillende categorieën: De Boer, De Handwerker, De Vrouw, De Standen, De Kunstenaars, De Grote Stad en De Laatste Mens.

THOMAS BURBERRY - Het opvallende tartan patroon is uitgegroeid tot een van de meest gekopieerde handelsmerken. Burberry is het meest bekend om zijn iconische trenchcoat, die werd uitgevonden door oprichter Thomas Burberry. Het Burberry ruitje was voor het leger gemaakt. De binnenkant van het uniform was burberry


YINKA SHONIBARE Kunstenaars die Afrika verlaten hebben, horen thuis in een wereld waarin de oude grenzen van ruimte en tijd zijn verdwenen. Debet hieraan zijn de expansie en democratisering van het personenverkeer en nieuwe communicatietechnologieën. Dit heeft geleid tot een zeer complexe realiteit waarin verschillende “werelden” samenkomen. Yinka Shonibare (Nigeriaans-Britse kunstenaar Londen, 1962) geniet de laatste jaren een groeiende internationale bekendheid met zijn tableaux vivants van in African print geklede historische figuren. Hoewel typisch Afrikaans, zijn deze stoffen afkomstig uit fabrieken in Helmond en Manchester. Bijzonder is echter dat het dragen van deze African Prints of Dutch Wax stoffen door de West Afrikanen als uiting van Afrikaanse trots wordt gezien. Door deze ‘Afrikaanse’ stoffen veelvuldig in zijn werk toe te passen en daarbinnen te verwijzen naar de Westerse (kunst)geschiedenis, stelt Shonibare vragen als: wat is culturele identiteit, wat is de erfenis van het koloniale verleden en hoe verhouden deze zich tot elkaar? Ook in de fotowerken die Shonibare produceert speelt hij met rolverwisselingen tussen klasse en kaste, tussen zwart en blank. In de serie Diary of a Victorian dandy bijvoorbeeld figureert een zwarte dandy omgeven door blanke bedienden. Shonibare toont ons op humorvolle wijze hoe de Europese welvaart verbonden is met de imperialistische exploitatie van overzeese gebieden.


KEITH HARING Is een Amerikaanse kunstenaar. In de New Yorkse metro begonnen als graffiti kunstenaar . Al snel ontwikkelde hij een zeer eigen cartoon-achtige tekentaal waarvoor herhaling van patronen kenmerkend is. Hij belandde daarmee in het kunstcircuit waar hij in korte tijd internationaal succes oogstte. In 1978, op 19-jarige leeftijd, nam hij de volgende stap: hij verhuisde naar New York en kreeg een beurs voor een studie aan ‘The School of Visual Arts’. In de metro van New York ontdekte hij kunst in de graffiti die hij op de muren vond. Hij werkte hard op school en ontwikkelde een geheel eigen stijl van visuele communicatie door schilderijen, geluid en film. Hij maakte krijttekeningen in de metro op lege billboards, en maakte tekeningen op straat. Hij droeg het niet-commerciële ‘kunst voor iedereen’ idee uit, maar kreeg steeds meer bekendheid. Hierdoor bleek het voor hem niet langer mogelijk zijn eigen werk te verkopen. Hij exposeerde in 1982, met schilderijen, beelden, beschilderde stukken doek en on-site werk, in Galerie Shafrazi. De belangstelling was groot. In de jaren hierna exposeerde hij wereldwijd. Haring maakte ook veel decoratieve kunst, bijvoorbeeld op vazen en T-shirts. Betaalbare producten voor een brede doelgroep verkocht hij in zijn eigen winkel in New York City en Tokyo: The Pop Shop. In 1985 versierde hij het lichaam van zangeres Grace Jones en werkte mee aan haar video ‘I’m Not Perfect’. In 1988 kreeg hij te horen dat hij aids had. Hij overleed in 1990 aan de gevolgen van deze ziekte.


“De betekenis van woorden en patronen berusten op conventie. Als je het in een andere omgeving zet krijgt het een andere betekenis�.


PATRONEN VAN DE STAD

“alle soorten plattegronden zijn patronen”.


STAD/PATROON Hoe identificeert een stad zich in patroon? Zoals in stadsplattegrond BEIJING De Verboden Stad (Zijin Cheng) werd gebouwd tussen 1406 en 1420, gevolgd door de Hemeltempel (1420) en verscheidene andere bouwwerken. Het complex is verdeeld in een ‘Binnenhof’ en een ‘Buitenhof’. Het Buitenhof bestaat uit de paviljoenen Tai He, Zhong He en Bao He. Daarbij staan de zij-paviljoens Wen Hua en Wu Ying, waar de keizer belangrijke besprekingen hield. In het Binnenhof bevinden zich de paleizen Qian Qing Gong en Kun Ning Gong, met daarnaast nog enkele paviljoens en zes kleine paleizen aan de west- en aan de oost-kant. DE VERBODEN STAD Rechthoekige vorm, cosmische heerser tussen hemel en aarde, achter, een heuvel deze staat voor de hemel, het plein van de hemelse vrede staat voor de aarde.

Geklemd tussen 2 partijen, plein van de hemelse vrede en de heuvel(kunstmatige heuvel door de keizer) en dat symboliseert de aarde. Dat laat nog beter de centrale positie zien. Het is een hotspot, een beladen plek en wat een enorm sterk verhaal verteld, een machthebber die met zijn architectuur verteld hoever zijn macht wel niet gaat. Beijing Imperial Palace (ingezoomd op de stadsplattegrond Bejing) - Als je er binnen komt wordt je overladen met het gewicht dat over moet komen. - Toegang wordt afgeremd door barricades (met soort sluizen), elke poort is een soort drempel die de bezoeker moet intimideren. - Rechts was voor de voorouders van de keizer te vereren. En rechts de kosmische machten werden geëerd: seizoenen, vruchtbaarheid etc - Stamboom van de keizers gaan terug tot de oorsprong van de wereld. - De poort van de opperste harmonie, hoe verder je bent. hoe meer er naar voren komt dat het keizerlijk rijk: orde betekent.


BEIJING

BEIJING De Verboden Stad (Zijin Cheng) werd gebouwd tussen 1406 en 1420, gevolgd door de Hemeltempel (1420) en verscheidene andere bouwwerken. Het complex is verdeeld in een ‘Binnenhof’ en een ‘Buitenhof’. Het Buitenhof bestaat uit de paviljoenen Tai He, Zhong He en Bao He. Daarbij staan de zij-paviljoens Wen Hua en Wu Ying, waar de keizer belangrijke besprekingen hield. In het Binnenhof bevinden zich de paleizen Qian Qing Gong en Kun Ning Gong, met daarnaast nog enkele paviljoens en zes kleine paleizen aan de west- en aan de oost-kant. DE VERBODEN STAD Rechthoekige vorm, cosmische heerser tussen hemel en aarde, achter, een heuvel deze staat voor de hemel, het plein van de hemelse vrede staat voor de aarde. Het is een hotspot, een beladen plek en wat een enorm sterk verhaal verteld, een machthebber die met zijn architectuur verteld hoever zijn macht wel niet gaat. Beijing Imperial Palace (ingezoomd op de stadsplattegrond Bejing) - Als je er binnen komt wordt je overladen met het gewicht dat over moet komen. - Toegang wordt afgeremd door barricades (met soort sluizen), elke poort is een soort drempel die de bezoeker moet intimideren. - Rechts was voor de voorouders van de keizer te vereren. En rechts de kosmische machten werden geëerd: seizoenen, vruchtbaarheid etc - Stamboom van de keizers gaan terug tot de oorsprong van de wereld. - De poort van de opperste harmonie, hoe verder je bent. hoe meer er naar voren komt dat het keizerlijk rijk: orde betekent.


BABYLON

Babylon of Babel is een stad uit de Oudheid, die zich in het huidige Irak bevindt, 80 km. ten zuiden van Bagdad. De naam Babylon is een Griekse verbastering van het Akkadische Bāb-Ilim, hetgeen betekent “de Poort van God”. Babylon was aan de Eufraat gebouwd en in haar bloeiperiode lagen er zowel delen of wijken van de stad op de linker- als op de rechteroever. Er waren steile dijken om de jaarlijkse vloed te keren. De oppervlakte bedroeg 890 ha (enkel Rome en Carthago zijn in de Oudheid ooit groter geweest). Binnen de ommuring was veel open ruimte met groen, ook grasland voor vee en begraafplaatsen. Men schat dat Babylon tussen 1770 en 1670 v.Chr. de grootste stad van de wereld was en nogmaals tussen 612 en 320 v.Chr. Mogelijk was het ook de allereerste stad die een bevolkingsaantal van boven de 200.000 zielen telde.[1] Archeologen en historici schatten een mogelijk bevolkingsaantal doorgaans a rato van tussen de honderd en de vierhonderd personen per hectare. Babylon: - Voormalig Iraq - Rijk: Acirie - Hele grote oude beschaving - Vierkant, de 4 hoeken staan voor de windstreken - De werking van het patroon ( de straten ) was erg belangrijk om de performances uit te voeren. - ook hier zit het koninklijk paleis vast aan een religieus centrum. - De 4 grote weken die georiënteerd zijn door de windstreken komen samen op een centrale complex. In het centrum is een mix van politiek en religie. - De truc is dat de wegen behalve dat er verkeer en de handel over reden maar ook dat er performances worden uitgevoerd. Hier zijn een processies. Een soort optocht. van de ene heilige tempel naar de andere heilige tempel - De omheining ( de muren om de stad) houdt niet alleen buitenstaanders tegen maar de identiteit van de insiders word hierdoor onderstreept.


KNOSSOS

KNOSSOS In de negentiende eeuw werd vaak materiaal van een terrein even ten zuiden van de Kretenzische hoofdstad Iraklion gebruikt om huizen te bouwen in die stad. Vermoed werd dat op dat terrein de resten lagen van het kolossale Mino誰sche paleis van Knossos. In 1878 vond Minos Kalokerinos het de moeite waard om te onderzoeken wat voor gebouw hier had gestaan, voordat alle sporen door de huizenbouw waren uitgewist. Hij begon met opgravingen bij Knossos en het werd al snel duidelijk dat hier een Mino誰sch paleis had gestaan, waarschijnlijk het paleis van de legendarische koning Minos. Bij de opgravingen werd de westelijke vleugel van het paleis ontdekt. Men vond er veel aardewerk, vazen en kannen en de beroemde stierenfresco. Het paleis is volgens moderne archeologen in een drietal fasen gebouwd geweest rondom een centraal plein. De functie van dit plein zou voor volksvergaderingen zijn geweest, eventueel gekoppeld aan festivals. De brede trappen zouden vooral zit- of staanplaatsen zijn geweest. Later is het plein door meerdere gebouwen omringd en tenslotte werd de noordelijke ingang door een poortcomplex afgesloten. Dit laatste zou zijn gebeurd in de tijd dat er zich een veiligheidsprobleem begon te stellen, toen om die reden ook de heiligdommen op de hoogten werden gelegd. Dit zou met de komst van plunderende volken van overzee te maken hebben gehad en wordt in de tijd van de komst van de Myceners gesitueerd. - Hoofdstad van Kreta - Stad met rituele fuctie - Weer patroon niet bepaald dor buiten muur. Maar met een binnenplein. - Recht hoek staat voor kosmische orde. - Hoe dichter bij het plein hoe belangrijker het gebouw.


ANCIENT ATHENS

ANCIENT ATHENS De geschiedenis van Athene is een van de langste stadsgeschiedenissen in de wereld. Athene is minstens 3.000 jaar constant bewoond en was de leidende stad van het oude Griekenland in het midden van het 1e millennium v.Chr. Haar culturele verworvenheden tijdens de 5e eeuw v.Chr. lagen mede aan de basis van de Westerse beschaving. Gedurende de middeleeuwen kende de stad een terugval, maar herstelde onder het Byzantijnse Rijk en was relatief welvarend ten tijde van de Kruistochten, omdat het kon profiteren van de Italiaanse handel. Na een lange periode van verval onder het Ottomaanse Rijk, maakte Athene in de 19e eeuw haar opmars als hoofdstad van het nieuwe onafhankelijke Griekenland.

- Plattegrond zegt dat er veel wegen naar het centrum leiden. - Bootschap van dit patroon hangt samen met de functie van de gebouwen. - Gebouwen die te maken hebben met godsdienst. - Ook deze wegen, zijn cultische wegen, bedoeld voor performances. maar natuurlijk ook voor handel en verkeer. - *interessant: vergelijk de plattegronden met grote steden in latijns-amerika


ROME

ROME, IMPERIUM Keizer augustus – goddelijke status Rome heeft een stadspatroon dat gedefineerd wordt door wegen. Aan de markt staan belangrijke gebouwen zeggen iets over de macht/identiteit van de keizer. Processie bestond ook weer om de keizer te eren Reformatie: scheuring in het geloof. Zelfbewustzijn wordt Barok Rome is het Rome van de paus, het Rome dat in de 16de/17de eeuw een nieuw bewustzijn uitdrukt Paus gaat aan de slag met routing: met de wegen in Rome. Het krijgt een nieuw patroon: Hele stad wordt gestempeld door het Rooms-katholieken, wegen die kerken en monumenten verbinden. Stad wordt ingericht als visueel theater, lijd van kerk naar kerk , van monument tot monument, patroon van grote zichtlijnen Piazza del popolo Zuilen galerij : zichtlijnen patroon die deze galerij met elkaar verbind Romen heeft twee patronen : - Keizerlijke patroon - Pauselijk Patroon Politieke en godsdienst , nauw met elkaar verweven. Godsdienst heeft veel macht. Ronde structuur herinnert aan Rome Elegante architectuur


LIGGING De ligging van Rome was uitermate gunstig voor een primaire nederzetting. Gelegen aan de eerste doorwaadbare plaats in de Tiber vanaf de zee en in het midden van ItaliĂŤ, leek de stad wel voorbestemd om over een wereldrijk te heersen. De Romeinse redenaar Marcus Tullius Cicero meende dan ook de goddelijke voorzienigheid van Romulus - de legendarische stichter van de stad - hierin te kunnen zien (Rep. II 10.). De paus gaat aan de slag met grote doorbraken van wegen De middel eeuwse stad op kalavateren, en ze maken er 1 theater van voor gelovigheid. Dit krijgt voor de middel van zichtlijnen. Grote wegen die door de stad kruisen die kerkelijke monumenten en kerken verbinden.


KEIZERFORA 1. 1a.

Lulium (van Caesar) Tempel van Venus Genetrix

6 6a

Markthallen van Traianus Via Biberatica Romanum:

2. 2a

Augustus Tempel van Mars Ultor

7.

Curia

8.

Basilica Aemilia

3. 3a

Templum of Pacis (van de Vrede) Ss. Cosma en Damiano

9.

Tempel van Antoninus en Faustina

4. 4a

Nerva of Transitorium Tempel van Minerva

10.

Basilica van Contantijn

11.

Zgn. Tempel van Romulus

5. 5a 5b 5c 5e 5f

Traianus Monumentale ingang Ruiterstandbeeld van Traianus Basilica Ulpia Bibliotheken Tempel van Divus Traianus


RECONSTRUCTIE VAN DE KEIZERFORA (FORI IMPERIALI)


WASHINGTON

Washington In het patroon van de hoofdstad kwam duidelijk het republieke gedachten door. Een machts vertoning Ze laten niet zijn dat het een keizerrijk of kerkelijke stad is naar voren. De hoofdstad werd geplant als een top punt van moderniteit. Dit zegt iets over de identiteit van het repupliek. Grid wordt gebasseerd op rechthoekige constructie. Zichtassen genoemt. Washington heeft een centrale ass die uitloopt in de Mall. Je treft daar alle belangrijke regerings gebouwen aan. Een republiek wordt geregeerd door consulten en senatoren Oud republiekeins rome voorbeeld voor veel landen. Patroon word extra aangekleed met grote belangrijke gebouwen om te laten zien van dit is een grote stad. Capital hill washington Assenstelsel Perspectief en doorkijk is belangrijk in het patroon van washington Hier worden de grote monumenten de route door de stad. De belangrijke republiekeinse monumenten moeten duidelijk te zien zijn in de stad. Het stads patroon verteld weer een verhaal.. Met een patroon van de stad birigeerd het leven van de bewooners. Hiermee dwing je mensen op een bepaalde manier te leven Het volk heeft het voor het zeggen. Dit lees je af in het patroon. Door de scheiding door de stad heen.


HIËRARCHIE IN ARCHITECTUUR

PARTHENON Het Parthenon is een Dorische tempel, al zijn er ook enkele Ionische elementen (de vier zuilen in de Opisthodomos) en heeft het aan voor- en achterzijde acht zuilen in plaats van de gebruikelijke zes. De tempel is een zogenaamde peripteros, dat wil zeggen dat hij aan alle kanten door zuilen omgeven is. Het gebouw was geheel gemaakt van wit pentelisch marmer, afgezien van het dak dat van hout was, bedekt met pentelisch-marmeren dakpannen. De tempel staat op een basis die al was aangelegd voor de Athenatempel waaraan ca. 490 v. Chr. was begonnen. Het terras werd iets uitgebreid aan de noord- en westkant. Om de tempel ook aan de westkant (dat wil zeggen de achterkant) makkelijk bereikbaar te maken werd aan die kant van het terras een brede trap aangelegd. De cella zelf was in twee ruimtes verdeeld: de eigenlijke cella waar het godenbeeld stond, en een kleiner achtervertrek (opisthodomos) dat vanaf de westkant (de achterkant) toegankelijk was. In de cella stond het door Phidias gemaakte ca. 12 m. hoge, chryselephantine godenbeeld van Athena Parthenos. We weten hoe het eruit heeft gezien door beschrijvingen van o.a. Pausanias en door de kleinere kopieën die ervan werden gemaakt, o.a. de ‘Athena van Barbakeion’, die in het Nationale Museum is te zien. De godin was staand afgebeeld in volle wapenrusting terwijl ze Nikè (de Vrede) aan de Atheners geeft. Het beeld was omgeven door een twee verdiepingen tellende zuilenrij langs drie kanten van het vertrek. Het achtervertrek aan de westkant had vier Ionische zuilen die het dak ondersteunden. Hier bevond zich, zoals we uit een inscriptie weten, vanaf 439 v.Chr. de schatkist van de stad.


ERECHTHEION Het Erechtheion bestaat duidelijk uit drie delen: Het hoofdgebouw is de eigenlijke tempel (afmetingen 11,6 x 22,8m) die aan de oostzijde vóór de ingang een front van 6 ionische zuilen heeft. De hoge achterwand (3 m hoger dan het front) bestaat uit een muur met grote ramen en vier ingebouwde zuilen. Dit hoofdgebouw bevatte in de oudheid twee cellae : één voor het oeroude cultusbeeld van Athena Polias (het zgn. Ksoanon) en één gewijd aan Erechtheus en Poseidon. De noordelijke hal (10 x 6,5m) gaf toegang tot de tweede cella en tot de bibliotheek . Er was ook de spleet te zien die Poseidon met zijn drietand in de rots had geslagen. Bovendien gaf de noordhal toegang tot een buiten de tempel gelegen ommuurd heiligdom (het Pandroseion) waarin zich bevonden: een altaar voor Zeus, de heilige olijfboom van Athena, het graf van koning Cecrops, en een tempeltje voor diens dochter Pandrosos. De zuidelijke hal, de zgn. kariatidentribune, waarvan de zes zuilen de vorm hebben van 2,3 m hoge vrouwenfiguren wier hoofd als kapiteel dient. De zuilvrouwen noemt men kariatide. Momenteel zijn deze vervangen door kopieën. Vijf originele bevinden zich in het nieuwe Acropolis Museum. De andere kan je bewonderen in het Londense British Museum. Langs de bovenwand van de gehele buitenmuur liep een 62 cm hoog fries van blauw marmer uit Eleusis, waarin witmarmeren reliëfs waren vastgehecht. Het Erechtheion is ontegenzeggelijk één van de fraaiste bouwwerken van de ionische stijl.


SANKT GALLEN Het Kloosterplan van Sankt Gallen is een beroemde middeleeuwse architectonische tekening van een christelijk klooster uit de vroege 9e eeuw. Het is bewaard gebleven in de Stiftsbibliotheek van Sankt Gallen in Zwitserland. Het is de enige overgebleven belangrijke architectonische tekening uit de periode tussen de Val van het West-Romeinse Rijk en de 13e eeuw, die ongeveer 700 jaar heeft geduurd. Het grondplan wordt beschouwd als een nationale schat van Zwitserland en wordt door moderne geleerden, architecten, kunstenaars en tekenaars als zeer interessant gezien vanwege zijn unieke karakter en schoonheid en de inzichten die het biedt in de middeleeuwse cultuur.


FONTEVRAUD Het enorme kloostercomplex van vroeger zijn alleen de abdijkerk Sint Michel, de Romaanse keuken, de kapittelzaal, de ziekenzaal Sint Benoit en de priorij Sint Lazare bewaard gebleven. In de Sint Michel zijn tegenwoordig de kunstschatten van het klooster ondergebracht. De bouw van deze kerk is heel eenvoudig, maar de kapitelen van de pilaren bevatten gedetailleerde reliëfs. Het meest bijzondere gebouw is de goed gerestaureerde, Romaanse keuken, de Tour d’Évraud genaamd. Deze heeft namelijk een achthoekige vorm, één grote centrale toren en meerdere kleine torentjes, schoorstenen met peperbusdaken. De keuken had wel zes plaatsen om te koken voor de honderden bewoners van het klooster. Het dak is volledig van steen en bevat geen hout om het brandrisisco te beperken. De kapittelzaal bevat indrukwekkende muurschilderingen. Buiten de gebouwen zijn er nog middeleeuwse tuinen, een oranjerie, kruidentuinen en oude stallen te zien.


FRA ANDREA POZZO De Sant’ Ignazio zou de tweede grote jezuïetenkerk van Rome worden. De Jezuïeten leverden dan ook zelf een aantal van de belangrijke kunstenaars die meewerkten aan het project. Padre Andrea Pozzo maakte de prachtige schilderingen in het interieur. Deze schilderingen zorgen voor verrassende effecten. De kerk heeft namelijk geen koepel, maar het plafond is zo geschilderd dat het net lijkt of er een koepel in zit. In een ander deel van het plafondfresco beeldt Pozzo een tafereel uit waar de heilige Ignatius het licht ontvangt van Jezus, waarop de heilige het vervolgens doorgeeft aan de vier werelddelen die zijn afgebeeld in de hoeken van het plafond. De achterliggende gedachte is dat de jezuïeten priesters uitstuurden naar alle werelddelen om de “heidenen” te bekeren tot het Christendom. De mensen die zijn bekeerd door de zendelingen blaken van geluk en danken de heilige Ignatius. Het is immers aan de zendelingen te danken dat zij zijn bekeerd en zich nu niet meer schuldig maken aan ketterij en het vereren van de verkeerde goden. Door middel van een ronde tegel in de vloer geeft Andrea Pozzo aan waar je moet gaan staan om de schijnarchitectuur, waarin behalve schilderingen ook echte beelden zijn verwerkt, het best tot zijn recht te laten komen.


SAN LORENZO Guarini bouwde in turijn deze spectaculaire koepel met een stergewelf. hij herondekt constructiemethoden uit de gotiek en plaatst ingenieuze lichthappers in de koepel voor een optimaal misleidend effect. je ziet het licht dat de koepel lijkt op te tillen, waar het licht vandaan komt is niet zichtbaar. de ontwerpen van guarini zijn verwant aan die van borromini, al gaat hij in technisch opzicht een stap verder. guarini bouwde in turijn ook een kapel (met koepel) aan de dom voor de heilige lijkwade.


PANTHEON Het ronde gebouw, met een zuilengang bestaande uit drie rijen Korinthische zuilen (8 in de eerste rij, 16 in totaal), bestaat uit een betonnen koepel, met een centrale opening (de oculus, diameter 8,7 meter). Deze opening is ook echt open en het regent dus soms naar binnen. De vloer is licht gebogen om het regenwater af te voeren. De diameter van de koepel is gelijk aan de hoogte van de vloer tot aan de oculus: 43,30 meter. Hierdoor zou het inwendige van het gebouw perfect in een kubus met een ribben van 43,30 meter passen, of anders gesteld: men kan perfect een bol met een diameter van 43,30 meter in het gebouw plaatsen. De grote koepel bleef tot 1434 de grootste betonnen koepel ter wereld, toen in Florence een grotere koepel werd gezet op de Santa Maria del Fiore, die een diameter van 45 meter heeft. Het blijft echter tot op vandaag nog altijd de grootste koepel van ongewapend beton ter wereld. Om deze enorme koepel te maken hebben de Romeinen enkele trucs toegepast: zo brachten ze bovenaan een oculus aan. Dit is een ronde opening die ervoor zorgt dat de koepel soepel bleef en zo bestand was tegen aardbevingen; de Romeinen beperkten het gewicht van de koepel, door cassettes (uitsparingen) in de koepel aan te brengen, door naar boven toe de koepel dunner te maken en lichter materiaal te gebruiken en daardoor lichter werd. Zo is in de basis van de koepel basalt gebruikt en bovenin rond het oculus puimsteen, dat zo licht is dat het in water drijft. De schil van de koepel is bovenaan bij de oculus 1,2 meter dik en wordt naar onderen toe steeds dikker en rust tenslotte rondom op 7 meter dikke muren.


VERSAILLE Na de Franse Revolutie gebruikte Napoleon het paleis van Versailles als zomerverblijf. Later, in 1830, transformeerde koning Louis-Philippe het paleis om tot een groots museum, gewijd aan de ‘glorie van Frankrijk’. De kapel, opera, en de spiegelzaal werden gevrijwaard, maar vele andere kleinere verblijven in het paleis werden tijdens de omvorming tot museum afgebroken om plaats te maken voor ruime tentoonstellingszalen. In de jaren 1960 werd een deel van de oorspronkelijke appartementen door curator Pierre Verlet gerestaureerd. Spiegelzaal De Spiegelzaal: Sommigen noemen dit de belangrijkste bijdrage van koning Lodewijk XIV aan het paleis van Versailles. Het belangrijkste kenmerk van de zaal zijn de 357 spiegels ingewerkt in 17 grote bogen. De zaal is 73 meter lang en meer dan 10 meter breed en 12 meter hoog. Standbeelden en bustes staan langs de wanden van de zaal. De Spiegelzaal speelde een belangrijke rol in de geschiedenis toen in 1919, aan het einde van de Eerste Wereldoorlog, het verdrag van Versailles hier werd getekend. De kapel van Versailles: de huidige kapel is de vijfde kapel gebouwd in het paleis. De bouw startte in 1689 en werd voltooid in 1710. Het heeft een soort van verhoogde tribune van waaruit de koning de mis kon bijwonen. De architectuur is een mengeling van gotiek en barok. Beschilderd plafond, Koninklijke Kapel Sommige eigenschappen zoals de waterspuwers en het puntige dak doen denken aan de kathedralen ten tijde van de gotiek, maar ander eigenschappen zoals de gekleurde marmeren vloer, de bombastische plafondschilderingen en de zuilen zijn dan weer typisch voor de architectuur van die tijd. De koninklijke opera: het auditorium van de opera bestaat volledig uit hout, wat dit operagebouw een van de beste acoustische theaters van de wereld maakt. Er kunnen maar liefst 700 personen plaats nemen ondanks het feit dat de zaal enkel bedoeld was als een koninklijk theater, niet voor een groot publiek. Goud, roze en groen domineren het decor

van de opera, dat pas in 1770 gebouwd werd. Het werd voor het eerst in gebruik genomen als trouwzaal van de toekomstige koning Lodewijk XVI en Marie Antoinette. De zaal beschikt over een ingenieus mechanisch systeem dat de vloer kan verhogen tot de hoogte van het podium. Tegenwoordig wordt de zaal gebuikt voor concerten en operavoorstellingen. Geometrische Tuin Met zijn 100 hectare is de tuin aan het Paleis van Versailles de grootste paleistuin van Europa. De tuin werd in de 17e eeuw aangelegd door de landschapsarchitect André le Nôtre, die een toonbeeld van de ideale Franse formele tuin creëerde. De tuin is aangelegd met een geometrisch patroon van paden, struiken, bloemperken en bomen. Le Nôtre draineerde ook het moerassige, afhellende terrein en liet een reeks bassins en een kanaal aanleggen, dat gekend staat als het Grand Canal. Verscheidene fonteinen versieren de bassins. De meest bekende zijn de Latona Fontein - met een standbeeld van de godin Latona - en de Apollo Fontein - genoemd naar de zonnegod; het beeldt de zonnekoning uit in een strijdwagen. Er zijn in de tuin nog een heel aantal andere fonteinen te vinden, zoals de Neptunus Fontein. Latona Fontein De fonteinen werden geïnstalleerd om de vele gasten te vermaken die uitgenodigd werden op de weelderige feesten die gehouden werden door koning Lodewijk XIV. Een andere vermeldenswaardige versiering in de tuin is de Colonnade, een cirkelvormige rij marmeren zuilen, ontworpen door Jules Hardouin-Mansart. Er zijn ook een paar kleinere paleizen in de tuin: het Grand Trianon en het Petit Trianon. Zo’n 10.000 mensen werkten in het Paleis van Versailles, dus de koning had er niet veel privacy. Daarom gaf koning Lodewijk XIV de opdracht tot de bouw van het Grand Trianon, een paleis dat haast zo luxueus was als het hoofdpaleis, waar de koning aan de formaliteiten van het hof kon ontsnappen en waar hij afspraakjes met zijn maîtrasse kon regelen. Zijn opvolger, koning Lodewijk XV bouwde het kleinere Petit Trianon om diezelfde reden.



Algemene Theorie