__MAIN_TEXT__

Page 1

NOTA BENE nummer 28 april 2012 jaargang 19

De Koninklijke editie


Link up. Vind je het een spannende uitdaging om hechte relaties op te bouwen met gerenommeerde, internationale cliënten? Wil je de grenzen van je praktijkgebied verleggen naar een breed spectrum van sectoren? Heb je het talent, inzicht én de energie om de meest complexe transacties succesvol af te ronden? Link dan met Linklaters! Wij zijn een wereldwijd, toonaangevend kantoor met advocaten, notarissen en fiscalisten. We zijn altijd op zoek naar jong toptalent. Dus als jij carrière wilt maken in een open en toegankelijke omgeving, waarin pragmatisme en vernieuwend denken centraal staan, bekijk dan onze stagemogelijkheden en vacatures op www.linklatersgraduates.nl Delicious

Flickr

Twitter

Retweet

Facebook

MySpace

StumbleUpon

Digg

Slash Dot

Mixx

Skype

Technorati

312152Holland_A4.indd 1

15/09/2011 13:10


Hoofdredactioneel

Het voornemen om een editie van de Nota Bene te wijden aan het Koningshuis kwam voort uit het idee dat het instituut aan de vooravond van grote veranderingen staat. Al jaren wordt gespeculeerd over de abdicatie van onze Koningin. In april zit Koningin Beatrix – haar naam betekent “zij die gelukkig maakt” – alweer 32 jaar op de troon. Daarnaast is de politieke rol van een ondemocratisch gekozen orgaan al jaren een heikel punt. Steeds laait de discussie op of de Koning niet slechts een ceremoniële rol moet gaan spelen. Maar ook de schandalen rondom het Koningshuis hebben geleid tot veel kritiek in de laatste jaren. Met name de discussie over de kosten van ons Koningshuis laaide op naar aanleiding van de onderhoudskosten van het jacht ‘De Groene Draeck’ en het huis in Mozambique van Prins WillemAlexander en Prinses Maxima. Enkele onderwerpen schepte het zelfs tot ‘affaire’ of ‘gate’, zoals de Zorreguieta-affaire, Margarita-gate en Mabel-gate. Deze editie van de Nota Bene zou de teneur van de ‘vooravond’ uitlichten. Met name de rol die ons Koningshuis in zijn huidige vorm en samenstelling zou moeten spelen in de politiek en samenleving staat centraal in deze editie. Maar discussie in Nederland over deze rol staat sinds de gebeurtenissen van 17 februari 2012 even stil. Vrijdagmiddag, 17 februari 2012, stromen de eerste geruchten binnen dat ‘een lid van het Koninklijk huis in een lawine terecht is gekomen’. Omstreeks kwart voor vier die middag, bevestigt de Rijksvoorlichtingsdienst dat Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Friso slachtoffer is geworden van een lawine in het skigebied Lech, waar de Koninklijke familie al tientallen jaren haar vakanties viert. Rond 12:15 wordt hij bedolven door de lawine en na 25 minuten wordt hij onder de sneeuw vandaan gehaald. De prins heeft een hartstilstand en reddingswerkers reanimeren hem 50 minuten lang. Ondertussen wordt hij overgebracht naar het academisch ziekenhuis in Innsbruck. Een week lang is de toestand van Prins Friso ‘stabiel, maar niet buiten levensgevaar’. Precies een week na het tragische ongeluk geeft het hoofd van het team van behandelend artsen van Prins Friso in het Landeskrankenhaus te Innsbruck een toelichting op de diagnose en prognose van de gezondheidstoestand van de Prins. Het nieuws is uiterst somber. Er wordt verklaard dat een reanimatietijd van 50 minuten erg lang is, wellicht zelfs te lang. Tevergeefs is gehoopt dat de lichte onderkoeling van de hersenen tegen al te grote schade zou beschermen. Het zuurstofgebrek heeft geleid tot ernstige hersenbeschadiging en het is onzeker of Prins Friso ooit weer bij bewustzijn zal komen. Maartje Stabel Hoofdredacteur Nota Bene 2011-2012

3


9 11 p.15

p. p.

4

25

p.

ACTUALITEIT

3

Hoofdredactioneel

6

Activiteitenkalender en colofon

25

De wrijving tussen het koninklijk huis en de burger: kapitaal versus sentiment De tirannie van een monarchie

OPINIE

9

Wilders en Beatrix: een moeizame relatie

15

Het Koninklijk Huis; een geldverslindend instituut? Column door Jaimy Lankman

31

Een dubbeltje op zijn kant


inhoud

p.

13

17

p.

RUBRIEKEN

7

Geen privacy voor Beatrix De uitspraak van het EHRM in Von Hannover tegen Duitsland nr. 2

12

De grote vraag; wanneer treedt ze af?

13

De toets der kritiek Hoe zit het eigenlijk met het intellect van onze royals?

27

p.

21, 30 en 41 Wist je dat‌ 22

Fotopagina Het Sneeuwbal

27 Het ware motief van de waxinelichthoudergooier onthuld

Erwin L.: Dorpsgek of criticaster van het VOC-verleden?

38

Boekel outlines the Dutch approach to corporate culture Van de kantoren

42

Fotopagina Valentijnsborrel

43

Fotopagina Voorjaarsborrel

VERDIEPING

17

De ontkroning van de kabinetsformatie Over de rol van de Koning in de kabinetsformatie

35

De Koning in het strafrecht

5


Activiteitenkalender 6 april:

Themaronde – bezoek aan Loyens & Loeff 10 april:

Themaronde – bezoek aan De Brauw 13 april:

Sluiting sollicitatie JFAS Bestuur 18 april:

JFAS Dies 19 april:

Themaronde – bezoek aan Stibbe 20 april:

De Nota Bene is een uitgave van de Juridische Faculteit der Amsterdamsche Studenten, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en verschijnt vier maal per jaar. Hoofdredactie Maartje Stabel Eindredactie Vincent de Haan Redactie Laura Aalders Daan Barbiers Valeria Boshnakova Eline Botter

Salima Guettache Tarek Hiemstra Bas Kentie Jaimy Lankman

Adverteerders Boekel de Nerée De Brauw Blackstone Westbroek Linklaters LLP Ministerie van Financiën Sponsorexploitatie Jeroen Postma

24 april:

Vormgeving Willem Don, willemdon.nl

27 april t/m 8 mei:

Masterreis naar São Paulo en Rio de Janeiro 10 & 11 Mei:

Merger & Acquisition: Merging Law and Finance 16 mei:

Bezoek aan Kennedy van der Laan 17 mei:

Eindborrel Extra informatie over activiteiten vind je op www.jfas.com.

Stasja Olejniczak Veysi Tas Melle Timmers Rogier van der Wolk

Overige bijdrage Boekel de Nerée Bouke Knop

Alumniborrel Themaronde – Recruitmentdiner

6

Colofon

Drukkerij Grafiplan Nederland B.V. te Grootebroek JFAS Bestuur Jeroen Postma – Voorzitter – voorzitter@jfas.com Evy Heldens – Vice-voorzitter – vvz@jfas.com Jorn Kwakkelstein – Penningmeester – penningmeester@jfas.com Brenda Stuart - Secretaris – secretaris@jfas.com Mirjam Davelaar – Commissaris intern – intern@jfas.com Joost ter Linden – Commissaris extern – extern@jfas.com Maartje Stabel – Hoofdredacteur Nota Bene – notabene@jfas.com Juridische Faculteit der Amsterdamsche Studenten Oudemanhuispoort 4 Kamer A2.04 1012 CN Amsterdam Tel: 020-5253441 Email: voorzitter@jfas.com Internet: www.jfas.com Met dank aan Alle bestuursleden en sponsoren die deze Nota Bene hebben gemaakt. De gepubliceerde artikelen in de Nota Bene vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de mening van de voltallige redactie. Reacties op artikelen worden met belangstelling tegemoet gezien op notabene@jfas. com. Wil je schrijven voor de Nota Bene? Mail dan naar notabene@jfas.com. Heb je de Nota Bene niet ontvangen of zijn je adresgegevens gewijzigd? Mail dan naar secretaris@jfas.com.


dossier koningshuis

Geen privacy voor Beatrix Door Salima Guettache

O

p 24 februari bereikte het treurige nieuws ons kikkerlandje: Prins Friso – die een week eerder onder een lawine bedolven raakte – heeft ernstig hersenletsel opgelopen en komt mogelijk nooit meer bij bewustzijn. Om deze tragische gebeurtenis te verwerken heeft de Koninklijke familie de media verzocht om hun privacy te respecteren en hen met rust te laten. Moeder Beatrix kan echter als Koningin haar recht op privacy beter gedag zeggen.

vrijheid van meningsuiting, neergelegd in artikel 10 van het Verdrag. Wanneer deze twee rechten met elkaar botsen, rijst de vraag welk van de twee voorrang heeft. Het recht van de leden van het Koningshuis op respect voor het privé leven, of het recht van de media op vrijheid van meningsuiting? Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft hier recentelijk een oordeel over geveld in het arrest Von Hannover v. Germany no. 2.1

Privé leven versus vrijheid van meningsuiting Artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) bepaalt: ‘Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zijn familie- en gezinsleven, zijn woning en zijn correspondentie.’ In principe geldt dit recht voor iedereen, inclusief de leden van de Koninklijke familie. Maar een ander grondrecht brengt dit recht in gevaar, namelijk het recht op

Hannover v. Germany no. 2 Deze zaak betreft de Monegaskische Prinses Caroline von Hannover die samen met haar man gefotografeerd werd tijdens een skivakantie. De foto’s zijn vervolgens samen met een artikel over de slechte gezondheid van Prins Rainier van Monaco – haar vader – in de Duitse bladen Frau im Spiegel en Frau Aktuell gepubliceerd. De Prinses vindt de publicatie van deze foto’s een

7


schending van haar recht op privacy. Het Hof denkt hier echter anders over, en toetst aan een aantal criteria: •

De foto’s dragen bij aan het publieke debat; de gezondheidstoestand van Prins Rainier van Monaco was een veelbesproken onderwerp, dat heel het volk bezighield. De foto’s betreffen een bekend publiek figuur: Prinses Caroline von Hannover, die door haar status een grote mate van bekendheid geniet. De foto’s zijn onder ‘normale’ omstandigheden genomen; dat wil zeggen dat de foto’s niet stiekem zijn genomen en ook niet onder bedreigende omstandigheden, zoals door achtervolgende paparazzi.

‘Het recht op vrijheid van meningsuiting prevaleert boven het recht op privacy’

Verder keek het Hof ook naar de vorm en inhoud van de publicatie, de gevolgen ervan en de manier waarop over de persoon bericht werd. Al met al komt het EHRM tot de conclusie dat er geen sprake is van een schending van artikel 8 EVRM en dat in deze zaak het recht op vrijheid van meningsuiting prevaleert boven het recht op privacy. Dit arrest raakt ook de leden van ons Koningshuis. Hun recht op privacy zal, wanneer voldaan is aan de bovengenoemde criteria, moeten wijken voor de persvrijheid. De Oranjes moeten meer dulden Een ieder heeft recht op respect voor zijn privé leven, zo luidt artikel 8 EVRM. Voor de gewone burger een vanzelfsprekend recht, voor leden van het Koningshuis een aangetast grondrecht. De Oranjes moeten meer dulden, puur vanwege hun bloed. Wanneer het publieke debat dit verlangt, moet het respect voor het privé leven wijken voor de persvrijheid. Koningin Beatrix en Prinses Mabel, kunnen dus op nog meer persmomentjes rekenen, of ze dit nu willen of niet. Zelfs de mediacode zal geen bescherming meer kunnen bieden na de uitspraak van het Hof. Ieder mens heeft een privé leven, maar niet ieder mens heeft er altijd recht op.

8

Noten 1 EVRM 2 februari 2012, nr. 40660/08 en 60641/08 (Von Hannover v. Germany no. 2).


dossier koningshuis

Wilders en Beatrix: een moeizame relatie Door Tarek Hiemstra

W

ilders en Beatrix hebben geen goede verstandhouding met elkaar. Dat Wilders niet blij is met Beatrix als staatshoofd, blijkt vooral uit de openbare kritiek die hij diverse malen via Twitter heeft geuit. De manier en de toon waarop hij dit doet wordt door veel mensen ervaren als respectloos. Dat Beatrix het niet goed kan vinden met de heer Wilders zal ze natuurlijk nooit in zoveel woorden zeggen. Het is hier in Nederland niet erg gebruikelijk dat het staatshoofd zijn eigen mening geeft, zeker niet wat betreft politieke onderwerpen, dus blijft het vooral speculeren. Zo schreef BN DeStem op 30 april 2010, dat Beatrix eigenlijk had willen aftreden, maar daar voorlopig nog van afziet, vanwege het onstabiele politieke klimaat. Vooral de sterke opkomst van de PVV zou zij als een bedreiging ervaren aldus ‘een uiterst betrouwbare bron binnen de hofhouding’, die uiteraard anoniem wil blijven.1

Moeten wij de kritiek van de heer Wilders serieus nemen, of is het vooral een hoop geschreeuw, met weinig inhoud om op een goedkope manier kiezers te winnen, zoals we inmiddels allemaal gewend zijn van deze politicus? Een aantal van deze kritiekuitingen op de koningin en het koningshuis wil ik hieronder bespreken en vervolgens zal ik eindigen met de meest recente daarvan: kritiek op een hoofddoekdragende Beatrix. Hier ontstond veel commotie over, niet alleen omdat Wilders van alle kanten werd aangevallen (inclusief door zijn eigen achterban), maar ook omdat Beatrix hierop reageerde door haar eigen mening over de kwestie te geven. 25 december 2007: Wilders heeft kritiek op de Kersttoespraak van de koningin. Vooral het deel van de toespraak waarin ze letterlijk zei “grofheid in woord en daad tast de verdraagzaamheid aan” vatte Wilders persoonlijk op. Hij zei dat de Koningin “als een haas” uit de regering gezet moet worden.2 Het citaat uit de kersttoespraak vind ik geen persoonlijke aanval, ik zie dit ook meer als een vaststaand feit. Als Wilders zich hierdoor aangevallen voelt geeft hij dus toe dat hij opzettelijk grof is en de verdraagzaamheid daadwerkelijk aan het aantasten is.

16 september 2009: Tijdens de algemene beschouwingen uit Wilders kritiek op het koningshuis en stelt voor om 20% op het Koningshuis te bezuinigen.3 Terechte kritiek van de heer Wilders lijkt mij. In 2009 bleek dat er in 2007 maar liefst 119 miljoen euro werd uitgetrokken voor het Koningshuis en dat is natuurlijk een hoop geld.4 Men kan zich afvragen of elke euro die hiervoor wordt uitgetrokken ook echt noodzakelijk is. Op 30 juni 2008 is hier al eens eerder over gedebatteerd in de Tweede Kamer.5

Wilders: ‘Mijn hemel is de Majesteit lid geworden van GroenLinks?’ 1 september 2011: Wilders presenteert een wetsvoorstel waarin hij de macht van het staatshoofd wil inperken. Hij wil dat de politieke macht van het staatshoofd tot een minimum beperkt zal worden, dus de koningin zou ook geen informateur meer mogen aanwijzen. Tevens wil hij een einde maken aan de onschendbaarheid van het staatshoofd.6 Ook hier ben ik het wel mee eens. Ons koningshuis is nu eenmaal niet democratisch gekozen en de leden van het koningshuis zouden dus geen politieke functies moeten vervullen. Een adviserende functie zou ik persoonlijk wel acceptabel vinden. Maar als de koningin geen informateur meer zou mogen aanwijzen, zal eerst uitgezocht moeten worden wie deze taak dan het beste zou kunnen vervullen. 25 december 2011: Opnieuw laat Wilders weten het totaal niet eens te zijn met de kersttoespraak. Deze toespraak zou veel te ‘groen’ zijn, omdat de koningin sprak over duurzaamheid en geldzucht in de samenleving. Als reactie stuurde Wilders een tweet: “Mijn hemel is de Majesteit stiekum [sic] lid geworden van GroenLinks?”7

9


Deze kritiek slaat helemaal nergens op, het onderwerp duurzaamheid aankaarten heeft naar mijn mening ook weinig met politiek te maken aangezien elke politieke partij (op de PVV zelf na misschien) duurzaamheid een belangrijk onderwerp vindt. Alleen de manier waarop men dit wil realiseren verschilt: de ene partij wil koste wat kost hierin investeren en andere partijen stellen als voorwaarde dat dit zoveel mogelijk economisch rendabel moet zijn. Daarnaast gingen veel retweets over het woord ‘stiekum’ dat natuurlijk geen Nederlands woord is. 8 januari 2012: Koningin Beatrix bezoekt een moskee tijdens een staatsbezoek in Abu Dhabi. Tijdens dit bezoek draagt ze uit respect een hoofddoek. Wilders is hier boos over, noemt het een ‘trieste wanvertoning’ en stelt zelfs Kamervragen. Beatrix zou hierop gereageerd hebben door tegen journalisten van de NOS te zeggen dat ze de kritiek ‘onzin’ vindt. “Tweederde van de studenten en werknemers in Oman is vrouw en juist zij hebben alle kansen om zich te ontwikkelen”.8 De Telegraaf heeft het zelfs over ‘echt onzin’.9 Ze zou tevens het volgende gezegd hebben: “Waar moet ik me tegenwoordig nog door laten verrassen,” gevolgd door een diepe zucht.10

‘Is het dragen van een hoofddoek in een moskee niet conform de standpunten van de PVV, namelijk dat men zich aanpast aan de cultuur van het land waarin men zich begeeft?’ 10

Is de kritiek van Wilders terecht? En kan ons staatshoofd hier zomaar op reageren door haar eigen mening te verkondigen tegenover journalisten? Allereerst ben ik van mening dat de kritiek van Wilders ronduit belachelijk is. Is het niet zo dat de PVV juist altijd aanmoedigt om je aan te passen aan de Nederlandse cultuur omdat je je in Nederland begeeft? De koningin was daar als gast en als gast dien je toch zoveel als mogelijk respect te tonen voor andere gebruiken en tradities? Zou het staatshoofd dan het slechte voorbeeld moeten geven en het omgekeerde moeten doen? Nee, ik denk dat de koningin volledig juist heeft gehandeld en het goede voorbeeld heeft gegeven. Na forse kritiek, zelfs vanuit zijn eigen achterban heeft Wilders toegegeven (weliswaar op een besloten bijeenkomst) een fout te hebben gemaakt.11 Maar dan nu de reactie van onze koningin: mocht zij, ook al was de kritiek van Wilders nog zo belachelijk, wel reageren op deze kwestie en indirect laten weten dat ze het niet eens is met de PVV door een diepe zucht te slaken? Ook hier kwam


dossier koningshuis

veel kritiek op, omdat de uitspraken van ons staatshoofd onder de ministeriële verantwoordelijkheid vallen, zoals bepaald is in onze Grondwet. In principe kan de koningin doen waar ze zin in heeft, omdat ze onschendbaar is. Maar ze zal uiteraard heel voorzichtig omgaan met deze onschendbaarheid want alles wat ze doet of zegt valt onder de verantwoordelijkheid van de ministers (art. 42 lid 2 Grondwet) en de koningin vormt samen met de ministers de regering (art. 42 lid 1 Grondwet). Aangezien de regering naar buiten toe een eenheid dient te vormen (homogeniteitsbeginsel) zal de mening van de koningin altijd moeten aansluiten bij het beleid van de regering. Met andere woorden, de Minister-president zal altijd de woorden van het staatshoofd dienen te verdedigen en proberen goed te praten, ook al is hij het er zelf niet mee eens. Ik vind daarom dat het niet wenselijk is dat de koningin in het openbaar haar mening verkondigt.

Noten 1 Johan van Uffelen, ‘Beatrix overwoog dit jaar af te treden’, BN DeStem, 30 april 2010, http://www.bndestem.nl/algemeen/binnenland/6622326/ Beatrix-overwoog-dit-jaar-af-te-treden.ece. 2 Partij voor de Vrijheid, ‘PVV wil koning buiten regering plaatsen’, http://www.pvv.nl/index.php/component/content/ article/7-nieuws/719-wilders-wil-koningin-buiten-regeringplaatsen.html. 3 ‘Wilders: Koningshuis moet inleveren’, DePers, 16 september 2009, http://www.depers.nl/binnenland/337552/Koningshuismoet-inleveren.html. 4 ‘Kosten koningshuis: 119 miljoen in 2008’, de Volkskrant, 15 mei 2009, http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/ article/detail/335319/2009/05/15/Kosten-koningshuis-119miljoen-in-2008.dhtml. 5 Robin van der Kloor en Carla Joosten, ‘Koningshuis: alle bonnetjes via Balkenende’, Elsevier, 1 juli 2008, http://www. elsevier.nl/web/10194599/Nieuws/Nederland/Koningshuisalle-bonnetjes-via-Balkenende.htm. 6 Dirk Wijnand de Jong, ‘PVV wil rol staatshoofd beperken – uit regering en geen onschendbaarheid’, NRC Handelsblad, 1 september 2011, http://www.nrc.nl/nieuws/2011/09/01/ pvv-wil-rol-staatshoofd-beperken-uit-regering-en-geenonschendbaarheid/. 7 Heleen van Lier, ‘Wilders: Mijn hemel is de Majesteit lid geworden van GroenLinks?’, de Volkskrant, 25 december 2011, http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/ article/detail/3094281/2011/12/25/Wilders-Mijn-hemel-is-deMajesteit-lid-geworden-van-GroenLinks.dhtml. 8 Marieke de Vries, ‘Koningin verdedigt hoofddoek Golfstaten’, NOS, 12 januari 2012, http://nos.nl/artikel/330038-koninginverdedigt-hoofddoek-golfstaten.html. 9 ‘Koningin haalt schouders op voor hoofddoek’, De Telegraaf, 12 januari 2012, http://www.telegraaf.nl/binnenland/11288641/__Koningin__ PVV-commotie_onzin__.html. 10 ‘Koningin: commotie over hoofddoek ‘echte onzin’’, de Volkskrant, 12 januari 2012, http://www.volkskrant.nl/vk/ nl/2824/Politiek/article/detail/3117138/2012/01/12/Koningincommotie-over-hoofddoek-echte-onzin.dhtml. 11 ‘Wilders geeft fout over Beatrix toe’, RTL nieuws, 18 januari 2012, http://www.rtl.nl/%28/actueel/rtlnieuws/ binnenland/%29/components/actueel/rtlnieuws/2012/01_ januari/18/binnenland/wilders-geeft_fout-over-hoofddoek-toe. xml.

11


De grote vraag; wanneer treedt ze af? Door Eline Botter

H

et is een ware hobby van speculanten in de media: dé datum waarop koningin Beatrix de kroon zal overdragen aan prins Willem-Alexander. Gebaseerd op het ene plausibele feit na het andere, maar de genoemde data gingen allen ‘geruisloos’ voorbij.

Abdicatie De abdicatie, de troonsafstand, vond niet plaats op de 70e verjaardag van de koningin. Niet op 27 april 2009, de dag waarop prins Willem-Alexander 42 werd en tevens de leeftijd dat koningin Beatrix de troon besteeg of 3 dagen daarna toen ze 30 jaar aan het bewind was. Niet op 09-09-’09 wegens de mooie symboliek. Ook niet recentelijk op 31 januari 2012, haar 74e verjaardag en 32 jaar nadat haar moeder Juliana aftrad. Moet 2012 dan hét jaar worden? Volgens sommigen wel. Onder andere het benoemen van Chris Breedveld als nieuwe directeur van het Kabinet der Koningin, het ‘gunstige’ politieke klimaat en het feit dat de drie dochters van Willem-Alexander en Máxima naar school gaan en zij afstand hebben gedaan van de omstreden villa in Mozambique, maken de verwachtingen hooggespannen. Daarentegen is dit ook het jaar waarin Herman Tjeenk Willink is afgetreden als vicepresident van de Raad van

State en daarmee een belangrijke adviseur van de koningin. Het zal niet ideaal zijn als koning aan te treden met een nog niet volledig ingewerkte nieuwe adviseur. Tevens rijst op dit moment de vraag wat voor rol de huidige situatie van Prins Friso zal spelen. Wordt het dan toch 2013? Of 2015? Tussen 1813 en 1815 werd het fundament gelegd voor het huidige Nederland en dit zal uitgebreid gevierd gaan worden met festiviteiten tussen november 2013 en september 2015. Zou één van deze data dan dé datum zijn? Grondwet Volgens artikel 24 van de Nederlandse Grondwet (GW) ‘wordt het koningschap erfelijk vervuld door de wettige opvolgers van Koning Willem I, Prins van Oranje-Nassau’ en ‘gaat het koningschap bij overlijden van de Koning krachtens erfopvolging over op zijn wettige nakomelingen’ (artikel 25 GW). Krachtens artikel 27 GW kan er ook afstand gedaan worden van het koningschap; dit leidt ook tot erfopvolging. Waar in Nederland abdicatie zeer gebruikelijk is, zowel koning Willem I, koningin Wilhelmina en koningin Juliana traden op deze wijze af, is dit dus geen verplichting. Koning Willem II en Willem III bleven koning tot hun overlijden, deze optie hoeft koningin Beatrix niet uit te sluiten. Het zal duidelijk bij speculeren over abdicatiedata moeten blijven. Om bij de woorden van premier Mark Rutte te blijven: “Daar gaat maar één persoon over en dat is het staatshoofd, de monarch.”1 Wellicht niet tot verdriet van de vele speculanten, want het blijft schijnbaar toch een intrigerende bezigheid.

Noten 1 Mehtap Gungormez, ‘’Opmerkelijke’ benoeming in Kabinet der Koningin’, Elsevier, 27 januari 2012, http://www.elsevier.nl/web/Stijl/Society/328956/ Opmerkelijke-benoeming-in-Kabinet-der-Koningin. htm.

12


dossier koningshuis

De toets der kritiek Door Stasja Olejniczak

N

ieuwsgierig naar de scriptie van onze toekomstige koning? Pech gehad! Zijn scriptie zit achter slot en grendel. Best raar, als je bedenkt dat jouw scriptie openbaar wordt, of al is. Maar als schrijver heb je natuurlijk auteursrecht en kun je aangeven daar geen behoefte aan te hebben. Blijkbaar was dat het geval bij Willem-Alexander.1 Komt dat omdat hij bang was voor de kritiek die zou gaan volgen? Er zijn natuurlijk genoeg tegenstanders van de monarchie die het maar wat leuk zouden vinden om de zoon van de koningin af te kraken.2 Of was de scriptie simpelweg niet goed genoeg, en is hij gematst? Het was in ieder geval genoeg stof voor flinke roddels over de intellectuele capaciteiten van de prins. Wat heeft de rest van de Koninklijke familie eigenlijk voor academische titels achter hun naam staan? Hoe zijn die verkregen en wat stellen die titels eigenlijk voor? Oké, het is niet netjes om te gissen naar het intellect van onze Royals... Maar wel leuk!  Willems oma Juliana heeft mogen studeren, nadat ze tot haar achttiende privéonderwijs genoot. Ze is na twee jaar gestopt en heeft daarmee haar studie niet afgemaakt. Ieder “normaal” persoon die zijn opleiding niet afmaakt krijgt niets (behalve een boete), maar Juliana wel! Zij kreeg namelijk van de Universiteit Leiden (en later van de Universiteit Groningen) een eredoctoraat. Wat betekent een eredoctoraat precies? Het is een soort cadeautje van de universiteit voor sommige mensen die niet jaren hebben lopen bikkelen voor hun titel. Universiteiten willen graag bekende namen aan zich binden (Mohammed Ali, Bob Dylan en Albert Heijn zijn ook in het bezit van deze eretitel).3 Juliana heeft hiermee in totaal tien van deze papiertjes mogen ontvangen.4 Geïnteresseerd in deze doctorsgraad? In Groot-Brittannië schijn je ze te kunnen kopen, door een mooi bedrag te doneren aan de universiteit naar keuze.5 Juliana’s dochter Beatrix heeft minstens zeven keer een eredoctoraat geweigerd omdat zij vond dat je deze titel moest verdienen.6 In 2005 ontving ze toch haar erediploma van de Universiteit Leiden, vanwege de inhoud die zij geeft aan het vrijheidsbegrip.7 Daarnaast heeft zij ook haar kandidaatsexamen (nu bachelor) rechten en haar doctoraal examen (nu master) rechten vrije studierichting. Ook heeft ze meerdere colleges gevolgd, waaronder theoretische en toegepaste sociologie, rechtswetenschap, economie, parlementaire geschiedenis,

Beatrix en haar moeder Juliana bij de uitreiking van haar diploma in 1961.

‘Het is niet netjes om te gissen naar het intellect van onze Royals… Maar wel leuk!’

13


staatsrecht, cultuur van Suriname en de Nederlandse Antillen, het Statuut van het Koninkrijk, actuele internationale staatkunde, volkenrecht en Europees recht. Zo blijkt dat onze koningin een leergierige studente was. Ben jij leergierig en is je interessegebied zo groot dat je geïnteresseerd bent in “De Nederlandse reactie op de beslissingen van generaal de Gaulle om uit de organisatie van de N.A.V.O te treden”? Je kan de prins natuurlijk altijd een verzoek sturen om een kijkje te nemen in zijn scriptie. Hoop op een positief antwoord en oordeel zelf of Willem-Alexander met recht de toets der kritiek heeft doorstaan!

Noten 1 Max Pam, ‘Drs. W.A. van Oranje over De Gaulle’, het Parool, 30-01-2010, http://www.maxpam.nl/2010/02/drs-w-a-vanoranje-over-de-gaulle/. 2 H.L. Wesseling, ‘Over de prins regeert het geleuter’, de Volkskrant, 26-02-2010, http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2694/ Media/archief/article/detail/978828/2010/02/26/Over-dePrins-regeert-het-geleuter.dhtml. 3 Robert Stiphout, ‘Hoger onderwijs: Inflatie van een eretitel’, Elsevier, 31-10-2007, http://www.elsevier.nl/web/ Artikel/177418/Hoger-onderwijs-Inflatie-van-een-eretitel. html. 4 Parlement & Politiek, Onze koningen en koninginnen sinds 1813, Koningin Juliana, http://www.parlement.com/9291000/ biof/10002. 5 ‘Eredoctoraten zijn in Nederland niet te koop, in Engeland wel’, Trouw, 27-07-1999, http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/ detail/2547581/1999/07/27/Eredoctoraten-zijn-in-Nederlandniet-te-koop-in-Engeland-wel.dhtml. 6 Jutta Chorus en Robert Giebels, ‘Een moeder met een funny job’, NRC Handelsblad, 29-04-2005, http://vorige.nrc. nl/binnenland/article2129800.ece/Een_moeder_met_een_ funny_job... 7 Parlement & Politiek, Onze koningen en koninginnen sinds 1813, Koningin Beatrix, http://www.parlement.com/9291000/ biof/10002.

14

‘Juliana maakte haar studie niet af, maar ontving tien eredoctoraten’

Koningin Juliana… maar liefst tien eredoctoraten.


dossier koningshuis

Het Koninklijk Huis; een geldverslindend instituut? Door Jaimy Lankman

H

et is 15 juni 1957, de dag dat Koningin Beatrix ‘De Groene Draeck’ van het Nederlandse volk cadeau krijgt ter ere van haar 18e verjaardag. De Koningin maakt daar, samen met andere leden van het Koninklijk Huis, tot op de dag van vandaag nog steeds gretig gebruik van.1 Echter raakt dit mooie zeiljacht steeds meer in opspraak wegens de hoge onderhoudskosten. Helaas blijft het hier niet bij, want de Koningin heeft in een jaar tijd voor ‘maar’ 24 miljoen euro gedeclareerd voor het gebruik van auto’s, paleizen, hofpersoneel en paarden.2 De vraag die hierbij naar boven rijst, is: dient er bij deze familie óók niet flink bezuinigd te worden? Dezer dagen debatteert de Tweede Kamer nog steeds over deze hoge kostenpost. De overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking steunt dan wel het Oranjehuis, maar vindt daarentegen ook dat het Koninklijk Huis te veel geld kost.3 Dat is ook niet zo gek als er wordt gezegd dat de kosten in 2008 119 miljoen euro waren.4 De kosten worden onder andere opgedeeld in de uitkeringen aan Koningin Beatrix, Prins Willem-Alexander en zijn echtgenote Prinses Maxima. Deze drie leden hebben vrijstelling van de belastingplicht, behalve voor het privé vermogen.

Los van het inkomen zijn er nog allerlei andere kosten. Daarbij kan gedacht worden aan een bedrag van 17,5 miljoen euro voor ‘overige personele kosten’. Verder is er ook nog een bedrag van 1,4 miljoen euro gereserveerd voor vliegkosten.5 Echter, in een tijd van crisis dient een vorst meer dan ooit het goede voorbeeld te geven. Volgens Kempers, hoogleraar Sociologie van Kunst aan de Universiteit van Amsterdam, was de moraal in de Middeleeuwen van de vorst cruciaal. “Machiavelli verdedigde het tonen van moraal met machtspolitieke argumenten.”6 Van oudsher is matigheid een van de deugden die voor vorsten gelden. Volgens Kempers verdienen de Oranjes dan ook geen schoonheidsprijs op het gebied van hun uitgavenpatroon. De vakantievilla in Mozambique, die het kroonprinselijk paar heeft laten bouwen, kan hierbij als voorbeeld beschouwd worden.7 Mede hierom is het maatschappelijk niet juist dat deze leden meer dan eens de ethische grenzen onvoldoende lijken te beheersen.

‘De Oranjes verdienen geen schoonheidsprijs voor hun uitgavenpatroon’ Toch hebben er afgelopen jaar enkele bezuinigingen plaatsgevonden. In 2011 heeft het Koninklijk Huis namelijk in totaliteit 39,2 miljoen euro gekost, wat een vermindering is van 422.000 euro in vergelijking met het jaar 2010.8 De besparingen worden vooral bereikt doordat de Koningin de onderhoudsbeurt van het zeiljacht ‘De Groene Draeck’ zelf betaalt en door een versobering van de privévliegregeling voor de leden van de familie. Daarnaast wordt er ook inmiddels bezuinigd op de personeelskosten van de Rijksvoorlichtingsdienst en op de Koninklijke trein.9 Er kan dus weliswaar gesteld worden dat er is bezuinigd, maar dat is nog lang niet genoeg. Ook een groot deel van de oppositie vindt dat er nog steeds te veel voordeeltjes zijn voor het Koninklijk Huis die onnodig zijn uit hoofde van

15


‘Als het volk de broekriem stevig moet aanhalen, dan zou het koningshuis dit ook moeten doen’

Koningin Beatrix op het zeiljacht ‘De Groene Draeck’.

de desbetreffende functie. Hierbij gaat het onder meer om privévluchten, gratis wonen in paleizen en belastingvrijstelling bij erfenissen. Het is crisis en dat zal iedereen – met name in de portemonnee – weten. Ook het koningshuis moet er toch echt aan geloven om te gaan bezuinigen; geen gratis onderhoudsbeurt meer voor ‘De Groene Draeck’, een vermindering van het aantal privéreisjes, bezuiniging op de personeelskosten van de Rijksvoorlichtingsdienst…. Niet alleen het volk dient de broekriem stevig aan te halen, maar ook het koningshuis dient zich hieraan over te geven. Matigheid is dan ook een vorstelijk aanbod dat het Nederlandse volk, in tijden van crisis, van het Koninklijk Huis kan verwachten.

16

Noten 1 Albert Hendriks, ‘De Groene Draeck, het zeiljacht van de Koningin’, Fries Holland Nieuwsdienst, 6 oktober 2009, http:// www.oranjenassau.info/oranjenassau-arrangementen-enevenementen-nieuws/de-groene-draeck-het-zeiljacht-van-dekoningin.html. 2 ‘Beatrix declareerde ruim 24 miljoen euro’, Trouw, 16 mei 2007, http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/nieuws/article/ detail/1407284/2007/05/16/Beatrix-declareerde-ruim-24miljoen-euro.dhtml. 3 Roelof Bouwman, ‘Rafeltjes van Oranje’, HP/De Tijd, 27 april 2007. 4 ‘Kosten koningshuis: 119 miljoen in 2008’, de Volkskrant, 15 mei 2009, http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/ article/detail/335319/2009/05/15/Kosten-koningshuis-119miljoen-in-2008.dhtml. 5   K am e r s t uk ke n   32   123   I,   Ve r gad e rja ar   20 0 9 -2010, Vaststelling van de begrotingsstaat behorende bij de begroting van de Koning, Memorie van Toelichting, p. 7-8, http://media. rtl.nl/media/actueel/rtlnieuws/2009/Kosten%20Koninklijk%20 Huis.pdf. 6 Bram Kempers, ‘Moet het Koninklijk Huis ook bezuinigen (en bezittingen delen)?’, NRC Handelsblad, 29 september 2009, http://weblogs.nrc.nl/expertdiscussies/moet-het-koninklijkhuis-ook-bezuinigen/. 7 Ibid. 8 Prof. dr. Herman Matthijs, ‘De kostprijs van een monarchie in Europa’, Vrije Universiteit Brussel, januari 2011, p. 8, http:// www.apache.be/wp-content/uploads/2011/01/monarchie2011-FIN.pdf. 9 Kamerstukken 32 123 I, Vergaderjaar 2009- 2010, Vaststelling van de begrotingsstaat behorende bij de begroting van de Koning, Memorie van Toelichting, http://media.rtl.nl/media/ actueel/rtlnieuws/2009/Kosten%20Koninklijk%20Huis.pdf.


dossier koningshuis

De ontkroning van de kabinetsformatie Door Bouke Knop

I

n de discussie rond het voortbestaan van het koningshuis speelt de kabinetsformatie vaak een grote rol. Dit is ook niet verwonderlijk omdat dit een van de enige overgebleven taken van de Koning is. Om te spreken van een prerogatief gaat te ver. Prerogatieven kent onze Koning überhaupt niet, maar wel bestaat hier nog een zekere vrijheid. In de loop van de afgelopen zestig jaar, is deze rol vaak bediscussieerd. In dit artikel zal een schets worden gegeven van de rol van de Koning in de kabinetsformatie en een verklaring hiervoor. Daarbij worden de pogingen om deze rol te veranderen ook kort besproken. Tot slot zal aandacht worden besteed aan een aantal andere Europese monarchieën en de lessen die hieruit getrokken kunnen worden.

landschap zonder grote partijen die alleen kunnen regeren. Na de verkiezingen moeten meerdere partijen trachten om samen toch tot een kabinet te komen. Daarbij is er de – te bediscussiëren – vaststelling dat Nederland geen democratie in absolute zin is. Als men onder democratie verstaat dat het volk zichzelf regeert, is Nederland eigenlijk geen democratie. Er is namelijk geen sprake van expliciete volkssoevereiniteit. Uit het systeem van de Grondwet kan worden afgeleid dat de basis voor de machtsuitoefening in Nederland bij de Koning ligt.2 Het hangt hiermee samen dat de ministers, oorspronkelijk de raadgevers van de Koning, rond de Koning gekozen en benoemd worden.

‘Men kan vaststellen dat het formatieproces in Nederland wordt omgeven door een nevel van geheimzinnigheid’

De Nederlandse formatie Wie de Nederlandse Grondwet doorbladert, vindt geen duidelijke aanwijzingen voor het verloop van de formatie. Toch verloopt deze meestal op min of meer dezelfde wijze. Dit proces is na de Tweede Wereldoorlog ontstaan en wordt nog steeds aangehouden. De Koning hoort in volgorde van grootte de fractievoorzitters uit de Tweede Kamer. Daarbij worden de vicevoorzitter van de Raad van State, de voorzitter van de Tweede Kamer en andere adviseurs ten paleize uitgenodigd. Vervolgens benoemt de Koning meestal een informateur. Deze persoon doet onderzoek naar de mogelijkheden tot coalitievorming. In feite is deze rol inmiddels al verschoven naar een soort voorformatie. Als deze fase is afgerond benoemt de Koning de formateur die de feitelijke formatie doet. Daarna worden de ministers daadwerkelijk benoemd. Alleen deze laatste stap is in de Grondwet geregeld. Toch kan niet worden gesproken van regels van ongeschreven staatsrecht. Hiervoor ontbreekt de vereiste rechtsovertuiging.1

Het volgende punt is de dualistische verhouding tussen regering en volksvertegenwoordiging. Deze scheiding van verantwoordelijkheden heeft niet alleen zijn weerslag op de dagelijkse praktijk. Ook de vorming van de ministersploeg vindt rond de Koning plaats, op afstand van de Kamer.

Verklaringen Waaruit is deze praktijk nu ontstaan? En waarom speelt juist de Koning een dergelijke rol? Voor de beantwoording van deze vragen dienen enkele vaststellingen te worden gedaan met betrekking tot de Nederlandse staatsinrichting. Allereerst moet worden vastgesteld dat de noodzaak tot coalitieonderhandelingen in Nederland samenhangt met het kiesstelsel. In Nederland wordt de volksvertegenwoordiging gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging zonder hoge kiesdrempel. Hierdoor ontstaat een versplinterd politiek

Kritiekpunten Over deze praktijk wordt al decennialang gedebatteerd. De staatscommissie-Cals/Donner, staatscommissie-Biesheuvel en de commissie-De Koning hebben de situatie beschreven en bekritiseerd. De commissies zijn vervolgens tot verschillende aanbevelingen gekomen. Ook diverse auteurs hebben gewezen op de tekortkomingen van dit systeem. Hierbij dient een belangrijk onderscheid in de kritiek te worden aangebracht. De staatsrechtgeleerde en mede-oprichter van de VVD P. J. Oud heeft duidelijk aangegeven dat men staatsrecht en staatkunde

17


uit elkaar moet houden. Het eerste ziet op de vaststelling van hoe het recht is, het tweede kent een normatievere benadering van hoe het recht zou moeten zijn.3 Een belangrijk staatsrechtelijk punt van kritiek is het gat in de ministeriële verantwoordelijkheid dat dit systeem kent. Er is geen enkele minister verantwoordelijk en dat is een uitzondering op de algemene regel.4 De uittredend minister-president is geen verantwoording verschuldigd en de nieuwe premier pas na zijn benoeming, als het proces al is afgerond. Ook de informateur is in dit opzicht een doorn in het oog van sommigen. Deze wordt immers door de Koning benoemd en is ook aan de Koning verantwoording verschuldigd. Hoewel in het Reglement van Orde van de Tweede Kamer de mogelijkheid is geschapen om de informateur uit te nodigen, bestaat hier geen formele verplichting. Een andere invalshoek die als staatsrechtelijk kan worden aangemerkt is het benadrukken van het dualisme. Deze houding kenmerkt zich door het bekritiseren van ontwikkelingen in de praktijk en kent al een lange traditie. De grote invloed die politieke fracties achter de schermen bij de formatie hebben verworven, zijn strijdig met dit dualistische principe.5 Kamer en kabinet zouden in vanuit dualistisch oogpunt namelijk beter gescheiden moeten blijven. Dit is dus uitdrukkelijk geen kritiek op de rol van de Koning maar op de rol van de andere partijen. De rol van de Koning dient met het oog op de Nederlandse staatsinrichting geëerbiedigd te worden. De staatkundige benadering ziet meer beren op de weg. Men ziet hier vooral problemen in de democratische legitimatie in het huidige formatieproces. Deze benadering valt uiteen in twee argumenten. Allereerst dat het handelen van een ongekozen staatshoofd niet democratisch gelegitimeerd is.6 Hier ontbreekt dus de legitimatie van het orgaan. Ten tweede kan worden vastgesteld dat het proces zelf democratische middelen ontbeert. De volksvertegenwoordiging heeft geen instrumenten om de formatie te sturen of verantwoordelijken aan te spreken. De invloed van de kiezer op de uitkomst van de formatie is zo wel erg gering.7 Ook het gebrek aan openbaarheid van de huidige procedure is vanuit staatkundig oogpunt een veel gehoord punt van kritiek. In hoeverre dit aspect samenhangt met de rol van de Koning valt te betwijfelen. Wel kan men vaststellen dat het formatieproces in Nederland wordt omgeven door een nevel van

18

geheimzinnigheid. Deze openbaarheid ontbreekt zowel richting de Kamer als tegenover de kiezer zelf. Deze openbaarheid wordt allerminst vergroot door de inzet van een informateur. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in 2004 bepaald dat de informateur geen bestuursorgaan is.8 Stukken die zich dus onder deze persoon bevinden, hoeven niet op grond van de Wet Openbaarheid Bestuur openbaar gemaakt te worden.9

‘De kritiek op de rol van de Koning in de kabinetsformatie bestaat al vele jaren en er wordt vaak geprobeerd om het huidige proces aan te passen, het succes van deze voorstellen is zeer beperkt gebleven’ Voorstellen De voorgaande punten van kritiek bestaan al vele jaren. Er wordt dan ook al jaren in meer of mindere mate geprobeerd om het huidige proces aan te passen. Het succes van deze voorstellen is tot nu toe zeer beperkt gebleven. De voorstellen van de verschillende commissies zijn door de verantwoordelijke kabinetten steevast afgewezen. Ook het door de Kamerleden Van Thijn en Goudsmit ingediende wetsvoorstel om de Kamer geheel zelfstandig de regie over de formatie te laten voeren, is afgewezen. In het debat rond dit wetsvoorstel werd wel een motie van het


dossier koningshuis

KVP-Kamerlid Eric Kolfschoten aangenomen. Hier werd aan de Kamer de mogelijkheid geboden om na de verkiezingen in een debat een formateur aan de Koning voor te dragen. Na een desillusionerend debat waaruit bleek dat de Kamer het niet eens kon worden over een voordracht, is dit daarna nooit meer geprobeerd. Wel is deze mogelijkheid inmiddels in het Reglement van Orde vastgelegd op voorstel van de Kamerleden Van der Ham en Van Gent.10 Ook aan gebruik van dit nieuwe artikel van het Reglement bleek bij de formatie van Rutte I in 2010 geen behoefte. Een korte vergelijking Hoewel er een aantal specifieke eigenschappen ten grondslag liggen aan het Nederlandse formatieproces, hangt deze wijze van handelen niet per definitie samen met de vorm van de constitutionele monarchie. Zo hebben Spanje en Zweden, mede door een ander kiesstelsel, een geheel andere wijze van formeren. In Zweden is zoals bekend de Koning volledig van het formatietoneel verdwenen. Ook in Spanje is de Koning

slechts op de achtergrond aanwezig en heeft het congres een grote rol in de aanvaarding van een nieuwe premier. Maar zelfs BelgiÍ kent – naast veel overeenkomsten – ook verschillen. Hier stemt de Kamer na de benoeming van de ministers over het pas gevormde kabinet. Dat de Belgische formatie niet tot de verbeelding spreekt mag een understatement heten. Toch vergroot het wel degelijk de democratische legitimatie van de ministerploeg.11 Oplossingen Allereerst is belangrijk dat men zich afvraagt of men het huidige proces formeel zou willen veranderen. Hoewel er vaak kritiek op het systeem wordt geuit, lijkt men het over de gedane voorstellen zelden eens. Daarbij benut de Kamer nog niet ten volle de mogelijkheden die hij al heeft. Het feit dat er slechts gebruiken en conventies gelden rond de formatie, geeft de betrokkenen een grote vrijheid om dingen anders te doen. Ook is het niet zozeer de rol van de Koning maar die van de informateur die door velen als vervelend wordt ervaren. Daarmee kan men zich

De winnaars van de kabinetsformatie in 2010: Minderheidskabinet Rutte maar met gedoogsteun van de PVV.

19


afvragen of deze figuur wel behouden moet blijven. Kritiek op deze figuur hoort men al sinds het introduceren van deze figuur vanuit zeer diverse hoeken.

‘Het is niet zozeer de rol van de Koning, maar die van de informateur die door velen als vervelend wordt ervaren’ Er zijn toch ook andere mogelijkheden om het gat in de verantwoordelijkheid te dichten of het democratisch gehalte van het proces te vergroten. Dat een stemming of debat in de Kamer over een te benoemen formateur in Nederland tot patstellingen kan leiden, is in het verleden al bewezen. Daarvoor zou een belangrijke eigenschap van het Zweedse proces een oplossing kunnen zijn. Er wordt hier niet gedebatteerd over een voor te dragen formateur, maar slechts gestemd. Hier wordt de beoogd premier vervolgens niet aangenomen als een meerderheid vóór stemt, maar als geen meerderheid tegen stemt. Dit resulteert in de praktijk vaak in de winnaar van de verkiezingen die de opdracht tot de formatie krijgt. Dit zou in de praktijk dus niet wezenlijk anders uitpakken dan nu het geval is. Wel wordt in één keer helder wie er jegens wie verantwoording verschuldigd is. Het gaat het bereik van dit artikel te buiten om hier uitvoerig op in te gaan maar het moge duidelijk zijn dat het laatste woord over de Koning in de kabinetsformatie niet gezegd is.

20

Noten 1 A.H.M. Dölle, Over ongeschreven staatsrecht, Groningen, Wolters Noordhoff, 1988, p. 43. 2 H.G. Warmelink, Gekozen bestuur: democratie op haar smalst, in: De ontwikkeling en toekomst van de vertegenwoordigende democratie, Groningen, Rijksuniversiteit Groningen, 2003, p.79. 3 P.J. Oud, De kabinetsformatie als staatsrechtelijk probleem, in: Liberaal Reveil, 1964. 4 J.A. Peters, Nieuwe regels van het formatiespel, 2010, op weblog www.publiekrechtenpolitiek.nl. 5 G.J. Lammers, De Kroon en de kabinetsformatie, IJmuiden: Vermande-zonen, 1952, p. 149. 6 W. Voermans, Zelfredzaam formeren, in: Tijdschrift voor Constitutioneel Recht, jaargang 2 (1), 2011, p. 78-82. 7 J.M.L.Th. Cals / A.M. Donner Tweede rapport van de Staatscommissie van advies inzake de Grondwet en de Kieswet, Den Haag; Staatsuitgeverij, 1969, p. 170. 8 ABRvS 06-05-2004, AB 2004, 200. 9 Ibid. 10 Kamerstukken II 32759-4. 11 L. Prakke & C.A.J.M. Kortmann (red.) Het staatsrecht van 15 landen van de Europese Unie, Deventer, Kluwer, 2009.


dossier koningshuis

Wist je dat...? •

Koningin Juliana de naam ‘Van Buren’ gebruikte voor restaurantreserveringen? En dat Prins Willem-Alexander onder diezelfde naam – W.A. van Buren – de Elfstedentocht van 1986 uitreed? Er ontstond nogal wat commotie rond deze tocht. Zo werd er gesuggereerd dat hij niet de hele tocht schaatste. Daarnaast droeg hij tijdens de tocht een Marlboro-jas en een Playboy-broek.

De bijnaam van prof. mr. Pieter van Vollenhoven ‘Hol van Boven’ is? En de bijnaam van Prins Willem-Alexander ‘Prins Pils’? En die van Koningin Beatrix ‘Prinses Glimlach’? En de Nederlandse monarchie onder de regering van Koningin Juliana de bijnaam ‘de fietsende monarchie’ kreeg?

Prof. mr. Pieter van Vollenhoven het eerste lid van het Nederlandse koningshuis zonder adellijke titel is?

Prins Claus lid was van de Hitlerjugend? Hierover ontstond grote commotie in Nederland en de regering stelde een commissie in om onderzoek te doen naar het oorlogsverleden van Prins Claus. Uit dit onderzoek kwam geen belastend materiaal naar boven, omdat lidmaatschap van de Hitlerjugend verplicht was voor Duitse jongens.

De jongste dochter van Koningin Juliana geboren werd als Maria Christina, met als roepnaam Marijke en op 16-jarige leeftijd besloot om Christina als roepnaam te gaan gebruiken?

In het voorjaar van 1975 enkele Zuid-Molukkers Koningin Juliana wilden ontvoeren met als doel de erkenning van de Republiek der Zuid-Molukken af te dwingen? Zeventien Zuid-Molukse jongeren stonden terecht en werden veroordeeld tot gevangenisstraffen die opliepen tot 5 jaar.

21


Sneeuwbal

22


23


advisEEr EEn supErmarktconcErn bij EEn ovErnamE

EEn goEdE samEnwErking is EssEntiEEl

mErgErs & acquisitions 2, 3 En 4 mEi 2012

business course

the deal

Mergers & Acquisitions

Fusies en overnames... het is de eredivisie van de juridische en financiĂŤle sector. Het lijkt soms een spel, maar dan wel met de grootste spelers en belangen. Daarom organiseren Abn AMro en De brauw samen The Deal. De business course over Mergers & Acquisitions voor studenten. inschrijven kan t/m 9 april 2012. Van 16 t/m 20 april worden selectiegesprekken gehouden. businesscoursethedeal.nl

24 SKIP_02297_DeBrauw_thedeal_adv.indd 1

2/27/12 3:25 PM


dossier koningshuis

De wrijving tussen het koninklijk huis en de burger: kapitaal versus sentiment Door Melle Timmers

S

nackbar Mash, centraal gelegen in De Pijp aan het Gerard Douplein pal naast café Het Paardje, dreigt te verdwijnen. Vondel Capital, een investeringsmaatschappij waar Zijne Hoogheid Prins Bernhard van Oranje-Nassau van Vollenhoven aandeelhouder is, is eigenaar van het pand en heeft een andere bestemming met het pand voor ogen, namelijk een luxe Italiaans afhaalrestaurant. Dit is tegen het zere been van de snackbarhoudster én veel buurtbewoners. Hun vrees is dat het kapitaal het (wederom) van het sentiment wint, waardoor De Pijp minder en minder een volksbuurt wordt en haar charme verliest.

Al ruim 24 jaar huurt snackbarhoudster Debby Daems, geboren en getogen in De Pijp, het pand aan het Gerard Douplein. In 2006 werd Vondel Capital eigenaar van het pand. Artikel7:226 BW bepaalt dat koop geen huur breekt, waardoor het feit dat het pand van eigenaar wisselde in beginsel geen gevolgen had voor Daems. De huurprijs werd echter verhoogd naar een marktconforme prijs, een toename van de huur met 400%. Daems stemde hiermee in omdat een huurverhoging in de lijn der verwachting lag. De huurprijs was de jaren daarvoor heel laag gebleven als compensatie voor het feit dat Daems en haar man het voorheen vervallen pand geheel hadden verbouwd. Een maand na de huurverhoging werd Daems geconfronteerd met de mededeling dat de huur zou worden opgezegd omdat Vondel Capital andere plannen had met het pand, waardoor de snackbar zou verdwijnen.1 Daems was met stomheid geslagen, schakelde een advocaat in en een procedure bij de rechter volgde. De rechter kwam vorig jaar tot de uitspraak dat het bedrijfseconomisch belang van Vondel Capital zwaarder weegt dan het belang van Daems en Vondel Capital als eigenaar in haar recht staat de huur op te zeggen op grond van dringend eigen gebruik. Daems liet zich niet uit het veld slaan en tekende hoger beroep aan, dat later dit jaar dient. “Toegegeven, de buurt is de laatste jaren dan erg veranderd en er komen nu veel hippe figuren en snelle jongens hier, maar er moet wel ruimte blijven voor de buurtbewoners. Het moet hier geen Jordaan worden,” aldus Daems.2 In afwachting van het hoger beroep verkeert Daems in onzekerheid. De proces- en advocaatkosten lopen gestaag op en

doordat het toekomstperspectief van de snackbar met betrekking tot het pand vooralsnog onduidelijk blijft, loont het voor Daems niet om in de snackbar te investeren. Ook merkt ze op dat het, met de financiële vergoeding die Daems zou toekomen bij beëindiging van de huur, in de huidige economische crisis voor haar onmogelijk is een pand op een dergelijke locatie te huren. Aangezien ze bij verhuizing van de snackbar ook een groot deel van haar klantenkring zal verliezen, is de snackbar dan ten dode opgeschreven.

‘Volgens de rechter weegt het bedrijfseconomisch belang van de investeringsmaatschappij zwaarder dan het belang van snackbarhoudster Daems’

Debby Daems wordt geïnterviewd door een nieuwsploeg op het Gerard Douplein.

25


Ook bij buurtbewoners leidde het dreigend vertrek van de snackbar tot commotie. Niet alleen omdat de vrees bestaat dat zij niet meer zouden kunnen genieten van hun geliefde vette hap bij snackbar Mash, maar tevens vanuit een breder maatschappelijk perspectief bezien: een sociale ontmoetingsplek dreigt te verdwijnen onder invloed van het grote geld. Buurtbewoners kwamen in actie, wat resulteerde in een grote steunbetuiging op het Gerard Douplein, geheel buiten Daems om. Ook werd een petitie getekend tegen ontruiming van de snackbar. Een woordvoerder van Wijkcentrum Ceintuur drukte het heersende gevoel als volgt uit: “Het is onbegrijpelijk dat een lid van het koninklijk huis een kleine ondernemer die gevestigd is in De Pijp wil laten ontruimen voor eigen financieel gewin. Wij doen dan ook een beroep op Bernhard en de andere eigenaren om de procedure in te trekken en ook eens aan het menselijk sociaal maatschappelijk aspect van deze zaak te brengen.”3

‘Het is onbegrijpelijk dat een lid van het koninklijk huis een kleine ondernemer die gevestigd is in de Pijp wil laten ontruimen voor eigen financieel gewin.’

Deze kwestie is een goed voorbeeld van de moelijke positie waar leden van het koninklijk huis zich in kunnen bevinden. Enerzijds wordt hen van oudsher het verwijt gemaakt dat ze teren op de kosten van de belastingbetaler, waardoor ze kunnen baden in luxe. Anderzijds wordt aangevoerd dat leden van het koninklijk huis een maatschappelijke voorbeeldfunctie dienen te vervullen. Een succesvol ondernemer als Prins Bernhard jr. zou derhalve niet puur uit winstbejag mogen handelen, maar oog moeten hebben voor de kleine ondernemer die vaak ternauwernood het hoofd boven water kan houden. Met name de media hebben de rol van Prins Bernhard jr. uitgelicht, het gaat hier echter sec om de zakelijke intenties van een kapitaalkrachtige investeringsmaatschappij tegenover de belangen van een snackbarhoudster. De juridische strijd tussen David en Goliath duurt in ieder geval voort.

Noten 1 Bas Paternotte, ‘Van de prins geen kwaad, wie is hier nou de snackbar?’, HP/De Tijd, 24 maart 2011, http://www.hpdetijd. nl/2011-03-24/wie-is-hier-nou-de-snackbar. 2 Sonny Motké, ‘Amsterdam Zuid in opstand tegen prins Bernhard jr., Quotenet, 23 maart 2011, http://www.quotenet. nl/biz/amsterdam-zuid-in-opstand-tegen-prins-bernhard-jr. php. 3 Nieuws uit Amsterdam, ‘Petitie tegen ontruiming snackbar door prins’, 16 maart 2011, http://www.nieuwsuitamsterdam. nl/2011/03/petitie-tegen-ontruiming-snackbar-door-prins.

26

Prins Bernhard jr.


dossier koningshuis

Het ware motief van de waxinelichthoudergooier onthuld Door Rogier van der Wolk

O

p 21 september 2010 werd de gemiddelde Telegraaflezer eindelijk eens verwend met spanning en sensatie op een normaliter oersaaie Prinsjesdag. Terwijl de FD-followers1 al met klamme handjes hun ouderwetse Sharp Elsimate EL-220 rekenmachine tevoorschijn hadden gehaald om het praatje van mannenverslinder Jan Kees de Jager – toentertijd Demissionair Minister van Financiën – cijfermatig te ontleden, stond de heer Erwin L. in de Heulstraat. Na een klein uur wachten had de Gouden Koets van Trix dit punt eindelijk bereikt en kon de eerder genoemde toeschouwer eindelijk toeslaan. Met een voortreffelijke bovenhandse strekworp krulde hij een glazen waxinelichthouder om de beveiligers heen tegen de koets aan. Waar na afloop sommigen dachten aan een mislukte reclamestunt van kaarsenfabrikant Bolsius Groep, dachten de meesten aan een wraakactie voortkomend uit familieproblemen jegens de overheid, met als representatief boegbeeld Hare Majesteit. Echter, een jaar later blijkt dat Erwin L. mogelijk een groot voorvechter is van gelijke rechten voor de mens en derhalve criticaster van ons VOC-verleden. Volgt u het nog? Omdat de vervoermiddelen van het Koningshuis altijd uitgebreid in het nieuws komen (denk aan: de Groene Draeck, militaire vliegtuigen voor privé gebruik en meer recentelijk ski’s) moest ook de Gouden Koets onder de loep worden genomen. En dat vonden ook Mariko Peters en Harry van Bommel, respectievelijk GroenLinks- en SP-kamerlid, zoals in hun opiniestuk in de NRC Next van 16 september jl. is te lezen.2

Onze ontoerekeningsvatbaar verklaarde vriend Erwin raakte met zijn waxinelichthouder van om en nabij de 600 gram het middenstuk van de koets, precies onder het raam. Het kristallen voorwerp was dus niet bestemd voor onze hoogheid van vlees en bloed, maar een illustratie van onze Koning op de zijkant van het rijtuig daterend van eind negentiende eeuw. En uiteraard, een beetje patriottisme op zijn tijd is nooit slecht. Maar of wij dan ook de ‘zwarte’ bladzijden uit onze geschiedenis moeten weergeven is maar de vraag. Immers, om de afgebeelde Koning heen staan Oom Tom en consorten. De geschilderde halfnaakte mannen en vrouwen die hun rijkdommen aanbieden aan het Koningshuis onder het mom van ‘Hulde der Koloniën’ roepen grote weerstand op.3 Het allegorisch beeld dat geschetst wordt zou als buitengewoon pijnlijk worden ervaren door de nazaat van

slavernijslachtoffers uit de periode van koloniale overheersing. En dan is het interieur nog niet eens aan bod gekomen. De borduursels die de binnenkant versieren zijn namelijk afkomstig van de handen van weesmeisjes.4 Hoewel deze kinderen een dak boven hun hoofd hadden en dagelijks een papje voorgeschoteld kregen, was het allemaal wat minder rooskleurig dan de grauwe zolderkamer van kleine Sara (A Little Princess, 1995).

‘Lijdt de waxinelichthoudergooiende Erwin L. aan een waanstoornis of wilde hij zijn kritiek uiten op ons VOC-verleden?’

Erwin L. tijdens een zitting van de rechtbank Den Haag.

27


Dit productieproces en uiteindelijke resultaat zijn het gevolg van onze gruwelheden. Echter, toen de koets in 1898 werd opgeleverd was het land nog helemaal lyrisch over de Gouden Eeuw – en de daarbij komende slavernij. Omdat men nu door rust en welvaart omringd wordt, is de Nederlander meer in staat kritisch terug te kijken op het verleden. Dit blijkt ook wel uit het eerste artikel uit onze grondwet, het gelijkheidsbeginsel. De koets is niet alleen mechanisch niet meer van deze tijd, het verhaal en het beeld dat het schetst behoren tot een verloren tijd. Zodoende zijn de eerder genoemden politici van mening dat de koets in het Rijksmuseum thuishoort. Zij worden hierin gesteund door de voorzitter van het Landelijk Platform Slavernijverleden Barryl Biekman en voorzitter van het Comité Nederlandse Ereschulden

Jeffrey M. Pondaag.5 Bovendien stellen zij dat Nederland een voorbeeld moet nemen aan de Verenigde Staten en Australië door officieel excuses te maken voor het kolonialisme en de daaruit voortvloeiende slavernij en het vele geweld.6 Hoewel dit tot een stortvloed aan schadeclaims zal leiden, is het ethisch wel het meest correct. En juist nu de vrienden van het CDA nog ternauwernood op een of andere manier invloed uitoefenen op het reilen en zeilen binnen de vaderlandse politiek, kunnen zij eindelijk eens hun beloften waarmaken. Terwijl de rechterlijke macht Erwin L. afschildert als een dorpsgek die thuishoort in het Pieter Baan Centrum te Utrecht, weten wij beter. Deze man heeft met deze heroïsche daad

‘Hulde der Koloniën’

28


dossier koningshuis

‘De koets is niet alleen mechanisch niet meer van deze tijd, ook het verhaal en het beeld dat deze schetst behoren tot een verloren tijd’ aandacht gevraagd voor iets waar de mens tegenwoordig veel te lichtzinnig over denkt. Want juist nu het tot de mogelijkheden behoort dat allen een heerlijk leven leiden door de vrede en welvaart waarin wij op het moment in verkeren, moeten wij deze resterende oneffenheden ook wegwerken. Erwin zal daarom over een paar jaar te boek staan als revolutionair, de Martin Luther King van onze tijd. Maar dan blank. Want een gouden koets mag dan wel geinig zijn, de versieringen aan de zijkant zijn totaal overbodig en net als de koets totaal niet van deze tijd. De Gouden Koets mag daarom gerust het Rijksmuseum in worden gereden. Dat scheelt de belastingbetaler een hoop geld. Bovendien zal de koningin het heus niet erg vinden om wat sneller door de Hofstad te rijden met haar AA limousine van het merk Volvo. Misschien had hij gewoon een onschuldige negerzoen moeten gooien om zijn standpunt te etaleren. Oh, ik bedoel ‘Buys Zoen’.

Noten 1 Het Financieele Dagblad (FD) bereikt een kwalitatief hoogwaardige doelgroep van ondernemende mensen. De FD lezer is actief, werkzaam, tussen de 25 en 60 jaar en hoogopgeleid. Een welvarende doelgroep waarvan 80% zichzelf mag rekenen tot de hoogste sociale klasse van Nederland. Deze kritische mensen willen goed geïnformeerd zijn over ontwikkelingen in de wereld, achtergronden en kansen. De lezers van het FD zijn bovenmatig geïnteresseerd in economie, politiek, ondernemen, kunst en literatuur. Bron: NOM Print Monitor 2008 - II / 2009 – I. 2 ‘Haal die slavenillustratie van de Gouden Koets af’, 16 september, NRC Next, http://www.nrcnext.nl/blog/2011/09/16/ haal-die-slavenillustratie-van-de-gouden-koets-af/. 3 Jules Seegers, ‘Beatrix moet slavenillustratie van Gouden Koets halen’, NRC Next, 16 september 2011, http://www.nrc. nl/nieuws/2011/09/16/koningin-beatrix-moet-slavenillustratievan-gouden-koets-halen/. 4 Monique Oostdam, ‘Laat maar zien, die afbeeldingen van slavernij op de Gouden Koets’, de Volkskrant, 20 september 2011, http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/ detail/2918055/2011/09/20/Laat-maar-zien-die-afbeeldingenvan-slavernij-op-de-Gouden-Koets.dhtml. 5 Jules Seegers, ‘Beatrix moet slavenillustratie van Gouden Koets halen’, NRC Next, 16 september 2011, http://www.nrc. nl/nieuws/2011/09/16/koningin-beatrix-moet-slavenillustratievan-gouden-koets-halen/. 6 Ibid.

29


Wist je dat...?

30

Koningin Beatrix een afstammeling van Sophia Keurvorstin van Hannover is en volgens de Act for the Naturalization of the Most Excellent Princess Sophia, Electress and Duchess Dowager of Hanover, and the Issue of her Body uit 1705 recht heeft op het Brits staatsburgerschap?

Prins Bernhard, de zoon van Prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven, in zijn studententijd het bedrijf Ritzen Couriers oprichtte? Ritzen Couriers kon pakketjes goedkoop bezorgen door gebruik te maken van de destijds net ingevoerde OV-studentenkaart. Het bedrijf werd door het Gemeenschappelijke Administratiekantoor (GAK) beschuldigd van fraude met sociale premies. De zaak werd geschikt door het OM voor 25.000 gulden.

Prof. mr. Pieter van Vollenhoven in 1983 was betrokken bij een verkeersongeval in het Oostenrijkse Maria Alm waarbij een 20-jarige Duitser om het leven kwam? Hij nam geen contact op met de nabestaanden, hij liet enkel een bos bloemen bezorgen op de begrafenis. Pas in 2011 nam hij contact op met de moeder van de jongen om zijn excuses aan te bieden.

Prinses Annette, de vrouw van Prins Bernhard, veroordeeld is geweest tot een ontzegging van de rijbevoegdheid wegens te hard rijden? Ze reed 155 kilometer per uur op een weg waar 80 kilometer per uur is toegestaan. Zij was toen zwanger.

Prinses Mabel en Prins Friso in 2006 de Engelstalige Wikipedia over Mabel aanpasten? In 2007 ontstond commotie over de wijziging die was aangebracht in het artikel over haar contacten met crimineel Klaas Bruinsma. Een zin die vermeldde dat zij “incomplete and false information”  had gegeven werd gewijzigd, waardoor er slechts gesproken werd van “incomplete information”. De woorden “incomplete and false information” waren een vertaling uit de brief die premier Balkenende aan de Tweede Kamer had gestuurd over de affaire. Het IP-adres van de computer behoorde toe aan een computer op Paleis Huis ten Bosch. De Rijksvoorlichtingsdienst maakte in 2007 bekend dat het echtpaar verantwoordelijk was voor de wijziging.


dossier koningshuis

Een dubbeltje op zijn kant Door Laura Aalders

E

en weekendje Zandvoort aan Zee, een dagje Utrecht of een stedentrip naar Praag, nou niet bepaald ‘Royal places’. De Koninklijke families pakken het dan ook heel anders aan! Maar hoe komen zij nou eigenlijk aan het geld om hun luxe leven te leiden? Een baantje bij de plaatselijke Albert Heijn of de Bijenkorf zit er niet in voor hen. Dan zouden ze net als ‘Prins Pils’ in de BNN-serie Feuten ook steeds een bodyguard bij zich moeten hebben en die staan er al genoeg in dergelijke winkels. Het geheim rondom het vermogen van de Europese vorsten blijft goed bewaard. Uit onderzoeken van wetenschapper Herman Matthijs, verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel, blijkt dat het Britse koningshuis momenteel het meest dure koningshuis is en jaarlijks een bedrag van ongeveer 49 miljoen opstrijkt uit de Britse schatkist.1 Ons kleine kikkerlandje staat op de tweede plaats met jaarlijks zo’n 40 miljoen euro.2 Echter zijn het Verenigd Koninkrijk en Nederland wel de enige landen die een transparant systeem erop nahouden om te weten wat de totale kosten zijn van de leden van de Koninklijke familie. Wie krijgt wat nu eigenlijk precies?

‘Jaarlijks kost ons koningshuis zo’n 40 miljoen euro en hiermee zijn wij het op een na duurste koningshuis van Europa’

Het huis dat Willem-Alexander en Maxima lieten bouwen in Mozambique. Het prinselijk paar heeft het huis inmiddels verkocht.

Kosten van het Koninklijk huis Naast de Koningin, krijgen de Kroonprins en zijn echtgenote een dotatie (schenkingen volgens een bepaalde procedure) uit de rijksbegroting. Ook de echtgenoot van de Koningin kreeg vroeger een dotatie. Er zijn derhalve maximaal vier dotaties te vergeven.3 Er wordt in Nederland onderscheid gemaakt tussen ‘de Koninklijke familie’ en ‘het Koninklijk huis’, aldus prof. dr.

31


Herman Matthijs.4 Onder de leden van de Koninklijke familie worden diegene gerekend die deel uit maken van de familie van Oranje Nassau. Niet iedereen daarvan is dan ook lid van het Koninklijk huis. Dit zijn wel: het staatshoofd, het afgetreden staatshoofd, de leden van de Koninklijke familie die voor troonopvolging in aanmerking komen en de echtgenoten van het staatshoofd, het afgetreden staatshoofd en het aankomende staatshoofd.

‘In Nederland is niet alleen discussie over de kosten van het Koningshuis, ook de uitgave van privé-gelden wordt onderworpen aan kritiek’ In 2008 bleek uit Vlaams onderzoek dat Nederland het duurste koningshuis van Europa had.5 Wij hebben echter wel een transparant systeem rondom de dotaties: er is een grondwettelijk systeem en daarbij een zeer goed uitgebouwd administratief systeem, zo blijkt ondermeer uit het onderzoek. De dotaties uit de begroting worden in twee componenten opgebouwd: 1. Met betrekking tot het inkomensbestanddeel. 2. Met betrekking tot personeels- en materiële kosten.6 Hoe deze componenten ieder afzonderlijk worden berekend, zou men in het onderzoek van de heer Matthijs moeten lezen. Ook wordt dit geregeld door het Nederlands recht, zie bijvoorbeeld artikel 40 lid 1 van de Grondwet (GW) en de ‘Wet aangaande het financieel statuut van het Koninklijk Huis’.7 Daarbij zijn er nog uitgaven die te relateren zijn aan de uitoefening van het koningschap, deze heten ‘functionele uitgaven’ en dienen goedgekeurd te worden door de regeringsleider. Hieronder worden ook verstaan de ‘personeelsuitgaven’, denk aan bijvoorbeeld chauffeurs en werkende personen bij de staatspaleizen (Huis ten Bosch, Noordeinde en Amsterdam).8 Deze groep personeelsleden moet men niet verwarren met het personeel uit de tweede component

32

bij de dotaties. Dit zijn namelijk de personen die hun instructies krijgen van de dotatiegerechtigden: Koningin Beatrix, Prins Willem Alexander en Prinses Maxima. In art. 40 lid 2 GW, staat dat de dotatiegerechtigden vrijgesteld zijn van belastingen, die uit deze uitkeringen voortvloeien. Ook hoeft het Koninklijk Huis geen verkeersbelasting te betalen voor voertuigen die gebruikt worden bij publieke taken.9 In België en Noorwegen is dit net zo, in Spanje en Zweden maakt men geen uitzonderingen voor de ontvangers van dotaties. Als laatste, naast de uitkeringen aan dotatiegerechtigden en functionele uitgaven, bestaan er nog de ‘doorbelaste uitgaven’, deze hebben betrekking op uitgaven die niet via de dienst van het Koninklijk Huis lopen, maar wel deel uitmaken van de uitgaven die functioneel samenhangen met het koningschap.10 Al met al een redelijk technisch verhaal, maar wat kost het koningshuis ons nu precies? Als men kijkt naar 2010 is dat 39.643.000 euro (uitkeringen, functionele uitgaven en doorbelaste uitgaven).11 Zoals al eerder gezegd, jaarlijks kost ons koningshuis dus zo’n 40 miljoen euro en hiermee zijn wij het op een na duurste koningshuis van Europa. Kostenpost: vakanties Onze Koninklijke familie gaat minstens twee keer per jaar op vakantie en dit doen zij, zoals dat zeker dit jaar niet ontschoten kan zijn, in Lech, Oostenrijk, en in Tavernelle Val di Pesa, Italië. Wat dit kost, is lastig te achterhalen, echter over de bouw van een vakantiehuis in Mozambique door Prins Willem Alexander is veel te doen geweest in de media in 2009. Zo zou het onder andere slecht zijn voor het milieu en de lokale bevolking, en heerste er een zekere sfeer van corruptie rondom het project. Op het schiereiland Machangulo zou Prins Willem Alexander in samenwerking met het vastgoedproject ‘Panorama’ 120 huizen bouwen en een hotel goed voor 200 kamers. Alexander Pechtold deed zijn zegje in de Tweede Kamer hierover en schilderde de prins af als een brute vastgoedontwikkelaar die op het armste continent gebouwen neer gaat zetten.12 Een ander groot deel van de Tweede Kamer was het hiermee eens en wilde dat de prins zich volledig terug zou trekken uit het project. In EénVandaag was te zien hoe de hoofdbestuurder van Machangulo liet blijken dat het vastgoedproject ook goede dingen teweeg bracht voor de bevolking, zoals vijf scholen, een kliniek en een lokale marktplaats.13 Echter zouden hier weer vraagtekens bij kunnen worden gezet; in hoeverre is dit een toegevoegde waarde gezien de gigantische omvang van het project? Uit de beelden van EénVandaag blijkt dat de


dossier koningshuis

hoofdbestuurder blij is met ‘iets’ in plaats van niets. Daarbij verklaarde de president van Mozambique erg blij te zijn met het project.14 Toch vond Nederland dat het prinselijk paar de inmiddels gebouwde villa moest verkopen en dit gebeurde dan ook, zo maakte Minister-president Rutte bekend op 16 januari 2012.15 Hij wilde niet zeggen hoeveel zij voor de villa hebben gekregen, dit is namelijk een privézaak. Ik ben zelf van mening dat waar het de vertegenwoordiging van Nederland betreft, het volk zich wel mag bemoeien met het vastgoedproject op het schiereiland van Mozambique, echter wat betreft zijn ‘eigen’ villa vind ik dat men hier niet zoveel ophef over hoeft te veroorzaken. De Koninklijke familie heeft al jarenlang een band met Afrika. Prins Claus heeft er gewoond in zijn jeugdjaren en Prins Bernhard kwam er veelvuldig onder andere in verband met zijn werkzaamheden met het Wereld Natuurfonds. Zo gek is het niet, dat onze kroonprins wellicht zijn vader en opa achterna wilde gaan door ook verbonden te zijn met het continent. Men kan concluderen dat Nederland een transparant systeem heeft wat betreft de kosten van de Koninklijke familie. Wat betreft vakanties – die worden betaald met privé-gelden – valt er weinig hard te maken. Echter, wanneer het een ‘publiek’ randje krijgt, zoals de Kroonprins die zich met een enorm vastgoedproject gaat bezighouden, krijgt de gemiddelde burger in Nederland de neiging om tienduizend vraagtekens te zetten en moet er zoveel mogelijk informatie naar buiten komen. Het volk heeft zijn zin gekregen, maar slaan we niet een beetje door met zijn allen? Als ik mijn tentje opzet in Zandvoort en de lokale bevolking wil helpen door ijsjes te verkopen tegen de hitte heeft daar toch ook niemand last van?

Noten 1 Wojciech Lorenz en Katarzyna Zuchowicz, ‘Royals still rattling their jewellery, Press Europ, 31 maart 2010, http:// www.presseurop.eu/en/content/article/221181-royals-stillrattling-their-jewellery. 2 Ibid. 3 Prof. dr. Herman Matthijs, ‘De kostprijs van een monarchie in Europa’, Vrije Universiteit Brussel, januari 2010, p. 2, http://vorige.nrc.nl/multimedia/archive/00269/ Document1_269368a.pdf. 4 Ibid. 5 Ibid. 6 Ibid., p. 3. 7 Wet van 22 november 1972, houdende regeling van het financieel statuut van het Koninklijk huis. 8 Prof. dr. Herman Matthijs, ‘De kostprijs van een monarchie in Europa’, Vrije Universiteit Brussel, januari 2011, p. 6-7, http:// www.apache.be/wp-content/uploads/2011/01/monarchie2011-FIN.pdf. 9 Ibid., p. 9. 10 Ibid., p. 6. 11 Ibid., p. 9. 12 ‘Het huis van de Kroonprins in Mozambique’, EénVandaag, 5 oktober 2009, http://www.eenvandaag.nl/binnenland/35153/ het_huis_van_de_kroonprins_in_mozambique. 13 Ibid. 14 ‘Regering Mozambique prijst project’, NOS, 19 november 2009, http://nos.nl/artikel/98494-regering-mozambique-prijstproject.html. 15 ‘Prins en prinses verkopen villa Mozambique’, de Volkskrant, 16 januari 2012, http://www.volkskrant.nl/vk/ nl/2686/Binnenland/article/detail/3124441/2012/01/16/Prinsen-prinses-verkopen-villa-Mozambique.dhtml.

33


Victor Broers is beleidsmedewerker bij de directie Financiële Markten (Generale Thesaurie) die deel uit maakt van het ministerie van Financiën. Victor heeft Rechten aan de UvA gestudeerd. ‘Ik heb in 2009 meegedaan met de Studentendag. Hier heb ik veel medewerkers gesproken over het werk. Door de casus die wij die dag hadden behandeld en de ervaringen van de medewerkers was ik enorm enthousiast geworden over het werken bij Financiën. Op het moment dat ik bij Financiën kwam was het ‘the place to be’ door de financiële crisis. Ik heb ook rond gekeken bij andere organisaties. Uiteindelijk heb ik besloten om bij Financiën te gaan werken. Ik denk liever na over de regels dan dat ik ze moet uitvoeren en handhaven.’

Financiële Markten De directie Financiële Markten (FM) is verantwoordelijk voor het goed functioneren van de financiële markten en voor een betrouwbare en stabiele financiële sector. FM ontwikkelt het beleid op dit terrein en speelt daarbij in op nieuwe marktontwikkelingen. Zo nodig werkt de directie dit beleid uit in regelgeving. Victor werkt binnen FM bij de afdeling Financiële Stabiliteit. ‘Wat ik met name doe is het adviseren van mijn directe leidinggevende en de minister. We werken nauw samen met de Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. We maken gedeeltelijk de wetgeving voor deze toezichthouders en verzorgen de coördinatie hiervan. Daarnaast proberen we via wetgeving de financiële stabiliteit zo veel mogelijk te bewaren.’

Europese Unie

‘Ik denk liever na over de regels dan dat ik ze moet uitvoeren en handhaven’

Er komt heel veel wetgeving vanuit Brussel, de Europese commissie doet veel wetgevingsvoorstellen en die worden dan door de 27 lidstaten van Europa uitonderhandeld. ‘Ik voer namens Nederland de onderhandelingen over derivatenwetgeving. Hier komt naar voren wat de ontwikkelingen en knelpunten zijn. Deze proberen wij mee te nemen in het beleid dat wij enerzijds nationaal proberen te creëren en anderzijds vanuit Brussel op Europees niveau.’

Vestigingsklimaat Daarnaast werkt Victor in het team Vestigingsklimaat. Dit is een team binnen Financiën dat samenwerkt met het Holland Financial Centre, veel marktpartijen en met andere ministeries. Dit is een publiekprivaat initiatief georganiseerd vanuit de financiële sector. ‘Wat wij doen is het stimuleren van Nederland als vestigingsplaats voor financiële ondernemingen, zoals banken, verzekeraars, pensioenbedrijven en beleggingsinstellingen. Dan kun je denken aan de hoogwaardige infrastructuur en de kennis die wij hebben op dit terrein. Maar ook aan belastingvoorstellen met betrekking tot de vennootschapsbelasting of de btw. Hoe hoger de vennootschapsbelasting hoe minder snel bedrijven geneigd zijn zich hier te vestigen. En hier moeten wij een mooie balans in zien te vinden.’ Kijk voor meer informatie op www.werkenvoornederland.nl/minfin of bel 070 342 7317. Je sollicitatie mail je naar recruitment@minfin.nl


dossier koningshuis

De Koning in het strafrecht Door Daan Barbiers en Vincent de Haan

N

og niet zo lang geleden zond De Wereld Draait Door in hun dagelijkse rubriek ‘Lucky TV’ een filmpje uit waarin Koningin Beatrix en Prins WillemAlexander naakt werden afgebeeld. Uiteraard ging het om een montage. Alle goede bedoelingen ten spijt; veel mensen uitten na afloop van de uitzending hun kritiek over het filmpje. De maatschappelijke verontwaardiging was groot. Het zou een smakeloze creatie zijn geweest. Eindredacteur  Dieuwke Lynia verdedigde de onder haar werkende satiricus en redactie echter direct: “Hij is daarbij (wat betreft het filmpje, red.) hard door de bocht gegaan, de één zal zeggen dat hij eruit is gevlogen, de ander dat de bocht vrij scherp was, en er zal ongetwijfeld ook door veel mensen om gelachen zijn. Wij realiseren ons dat satire op het koningshuis immers gevoelig ligt, maar vonden het niet nodig om Sander te vragen een andere Lucky te maken.”1

Dat satire tot op zekere hoogte is toegestaan in ons land is duidelijk. Maar hoe wordt satire beoordeeld als deze de Koning en zijn familie als inhoud heeft? Is zulke satire een voorbeeld van een zogenaamd ‘misdrijf tegen de Koninklijke waardigheid’? Welke andere misdrijven met de Koning of een van zijn familieleden als slachtoffer zijn er aan te wijzen en zijn er verschillen in strafmaat vergeleken met soortgelijke delicten waarbij het slachtoffer niet de Koning of een van zijn familieleden is? Tot slot, hoe actueel zijn de strafrechtelijke bepalingen? Worden ze überhaupt nog wel toegepast? Misdrijven tegen de Koninklijke waardigheid Titel II van het tweede boek van het Wetboek van Strafrecht luidt: ‘Misdrijven tegen de Koninklijke waardigheid’. In deze titel worden grofweg drie typen delicten onderscheiden: de aanslag op het leven van de echtgenoot van de Koning of op de troonopvolger of zijn echtgenoot, de feitelijke aanranding (fysiek geweld) van de Koning en zijn familie en tot slot de belediging van de Koning en zijn familie. De wetgever lijkt ze naar rato van zwaarte te hebben gerangschikt. De oplettende lezer merkt wellicht op dat een aanslag op de Koning zelf in deze titel niet strafbaar is gesteld. Hij heeft dit delict in titel I geplaatst: het is een zogenaamd ‘misdrijf tegen de veiligheid van de Staat’. De Koning is immers onderdeel van de regering, de Staat. Verder vindt men hier handelingen strafbaar gesteld die een gevaar opleveren voor de troonopvolging. Ook die

‘De strafbaarstelling van geweld tegen de Koning niet erg ruim toepasbaar. Het is immers weinigen gegund bij de Koning in de buurt te komen, en dat is toch een vereiste om geweld te kunnen plegen’ bedreigen de (veiligheid van) de Staat. Zo bezien hebben de Koning en zijn familie een aparte status in het Wetboek van Strafrecht. De consequenties van de aparte behandeling van de Koning en zijn familie in het Wetboek van Strafrecht zijn divers. Belangrijk is het verschil in strafmaat. Een treffend voorbeeld dat dit verschil laat zien, betreft een poging tot doodslag. Uit artikel 45 van het Wetboek van Strafrecht blijkt dat de maximum strafmaat bij een poging tot twee derde van de maximum strafmaat van het gepoogde delict wordt gereduceerd. Artikel 287 van het Wetboek van Strafrecht betreft de ‘reguliere’ doodslag: ‘Hij die opzettelijk een ander van het leven berooft, wordt, als schuldig aan doodslag, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of geldboete van de vijfde categorie.’ Een poging hiertoe kent aldus tien jaar gevangenisstraf als maximum strafmaat. Een poging tot moord van de Koning kan echter op een andere wijze ten laste gelegd worden dan

35


de eerder genoemde artikel 45/287-constructie. De poging tot moord van de Koning is immers een aanslag op het leven van de Koning. Die is afzonderlijk strafbaar gesteld in artikel 92 van het Wetboek van Strafrecht: ‘De aanslag ondernomen met het oogmerk om de Koning, de regerende Koningin of de Regent van het leven of de vrijheid te beroven of tot regeren ongeschikt te maken, wordt gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste dertig jaren of geldboete van de vijfde categorie.’ Het verschil is dus zeer groot: een reguliere poging tot doodslag kent tien jaar als maximum gevangenisstraf, een poging tot het doden van de Koning maximaal een levenslange gevangenisstraf. Wel moet worden opgemerkt dat het opzetvereiste in het geval van artikel 92 van het Wetboek van Strafrecht beperkter is dan die in het geval van artikel 287 van het Wetboek van Strafrecht. Volgens artikel 92 moet het gaan om het zogenaamde ‘oogmerk’. Voorwaardelijk opzet (de lichtste vorm van opzet) speelt in dit artikel (in beginsel) dus geen rol.2 Ook kennen de bepalingen die het beledigen van de Koning of zijn familieleden – majesteitsschennis – strafbaar stellen een verschil in strafmaat vergeleken met de reguliere bepalingen die belediging strafbaar stellen. De artikelen 111, 112, 113 uit het Wetboek van Strafrecht die als species van de reguliere beledigingsartikelen moeten worden opgevat, kennen hogere strafmaten. Bovendien dient ten aanzien van majesteitsschennis nog op het volgende te worden gewezen. De positie van de Koning en zijn familie onderscheidt zich wat betreft belediging nog door een tweetal zaken. De uitzonderingen van artikel 261 lid 3 en artikel 266 lid 2 – die voornamelijk uitzonderingen op het verbod van belediging ten dienste van het openbaar belang inhouden – zijn in het geval van majesteitschennis niet van toepassing. Bovendien bepaalt artikel 269 dat ‘reguliere’ belediging voor het grootste gedeelte van de bepalingen die hier op toezien een klachtdelict is. De Koning of een van zijn familieleden behoeft echter nooit te klagen. Vervolging vindt ambtshalve plaats. Hoewel dat niet geldt voor de belediging, lijkt de strafbaarstelling van geweld tegen de Koning niet erg ruim toepasbaar. Het is immers weinigen gegund bij de Koning in de buurt te komen, en dat is toch een vereiste om geweld te kunnen plegen. Nu een poging tot een delict echter ook strafbaar is, zijn er toch enkele interessante casus te vinden.

36

‘Het meest spectaculaire voorbeeld is toch wel het voornemen om Koningin Juliana te gijzelen’ Enkele voorbeelden Het meest spectaculair is de poging om koningin Juliana te gijzelen op paleis Soestdijk. Deze poging werd in het voorjaar van 1975 ondernomen door een groep Zuid-Molukkers die aldus probeerden druk op de Nederlandse regering uit te oefenen. Het plan was om met een vrachtauto de poort te rammen, het paleis binnen te gaan en de koningin te gijzelen. Door een tip kan de politie de vrachtauto echter tijdig aanhouden; in het voertuig worden wapens gevonden. Na de arrestatie besluiten ook de andere gijzelnemers het voor gezien te houden.3 Een andere bekende casus is die van de Damschreeuwer. Hij werd aanvankelijk verdacht van feitelijke aanranding van de koningin en haar opvolger en zijn echtgenote.4 Op dodenherdenking midden in de menigte ‘ahhh, ahhhh’ schreeuwen, leidt tot verstoring van de orde. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat er wat mensen ongeordend door elkaar gaan rennen.5 Daarbij kunnen ook wat mensen in de verdrukking raken, struikelen, zich bezeren, et cetera. De redenering was dat ook de koningin in het gedrang kon raken. Die redenering heeft blijkbaar zelfs voor het Openbaar Ministerie geen standgehouden, want in de uiteindelijke tenlastelegging is er niets meer van terug te zien. De Damschreeuwer wordt veroordeeld tot twaalf maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk. Hij wordt alleen veroordeeld voor het toebrengen van letsel aan omstanders (en nog enkele andere feiten) maar niet voor een misdrijf tegen de Koning. Dergelijke incidenten zijn altijd goed voor een uitbreiding van de Van Dale. Behalve de Damschreeuwer is ook de Waxinelichthoudergooier een bekende. Op Prinsjesdag 2010 gooit Erwin L. een waxinelichthouder in de richting van de Gouden Koets. Interessant aan de tenlastelegging is dat dit ten laste gelegd is als belediging. Het werpen ging immers gepaard met enkele geschreeuwde beledigingen. Blijkbaar heeft het Openbaar Ministerie het gooien van een zwaar object zelf


dossier koningshuis

niet als een geweldsmisdrijf tegen de Koning aangemerkt. De rechtbank acht dit feit bewezen. De verdachte wordt echter niet gestraft, omdat de rechtbank hem niet toerekenbaar acht.6 Uit deze casus blijkt dat de artikelen uit Titel II, hoewel ze slechts bedoeld zijn ter bescherming van een handvol personen, toch nog wel eens uit de kast getrokken worden. Ook onder de ‘normale’ strafbepalingen hadden deze daden bestraft kunnen worden. Weliswaar zijn de strafmaxima dan lager, maar aangezien de rechter over het algemeen toch onder het maximum blijft, vormt dit niet echt een beperking. De enige reden om de bepalingen uit Titel II te rechtvaardigen, vormt dan ook de bijzondere positie die de Koning in ons land inneemt. Daarbij leidt deze titel af en toe tot bijzondere jurisprudentie en een paar nieuwe woorden.

Noten 1 Jarco Kriek, ‘Beatrix bloot in de Wereld Draait Door’, Totaal TV, 10 januari 2012, http://www.totaaltv.nl/nieuws/7492/ Beatrix_bloot_in_De_Wereld_Draait_Door.html. 2 J. de Hullu, Materieel Strafrecht, Deventer: Kluwer, 2009, 4e druk, p. 245. 3 Joris Smeets, ‘Gijzeling Koningin Juliana verijdeld’, Nationaal Historisch Museum, http://www.innl.nl/page/2956/nl. 4 ‘Hof heft voorarrest schreeuwer Dam op’, DePers, 10 juni 2010, http://www.depers.nl/binnenland/486212/Hof-heftvoorarrest-schreeuwer-Dam-op.html. 5 Rechtbank Amsterdam, 6 oktober 2011, LJN BT6834. 6 Rechtbank ’s-Gravenhage, 16 september 2011, LJN BT1745.

Damschreeuwer Gennaro P. wordt niet veroordeeld voor een misdrijf tegen de Koning.

37


Boekel outlines the Dutch approach to corporate culture Source: Focus Europe, American Lawyer supplement, winter 2011

A

msterdam-headquartered Boekel De Nerée is a Dutch firm with a strong international focus; indeed nearly three-quarters of its corporate work flows from USbased clients. Its experience in advising international clients on Dutch law has seen it become a specialist in explaining the idiosyncrasies of the country’s corporate culture to foreign clients. In particular, the firm has made it a priority to explain the tough, negotiations-driven style of the Dutch corporate market to US clients unfamiliar with such direct methods of conducting business. Here Ferdinand Mason, head of Boekel’s M&A and Capital Markets team takes the time to explain exactly why US investors should be cautious when investing in the Netherlands.

What are currently the most active business areas for US-based investors into the Netherlands? Private equity continues to be a strong area of activity in terms of foreign clients. We see many investors interested in exploiting the financial potential of the disposals of large Dutch corporates. Technology is another key area for US-based clients and we do corporate structuring for technology companies. We also see a lot of strategic movement into the Netherlands; US companies tend to use the Netherlands as a hub for their European and Asian operations. Overall, approximately 60-70% of our M&A and Capital Market work originates from US-based clients and a small sample of representative names includes healthcare giant Merck, investment firm Yucaipa, JP Morgan and Iron Mountain. Initially, how prepared are your US clients to meet the challenges of a deal? US clients are typically very aware of the main legal differences between international jurisdictions and therefore their understanding of the investment regime in the Netherlands is usually very informed. However, they are sometimes misled in terms of culture. The Netherlands is a very business-driven jurisdiction, negotiations are usually tough and put substantial pressure on the client, and we notice that US parties are often enticed into paying far too much for an investment. Boekel’s strong experience in advising US clients ensures that we understand that angle. So not only are we able to highlight the legal risks and solutions but we can assist our client from a

38

‘Companies in the Netherlands take a very direct – some international clients might say rude – approach to negotiations.’ commercial side too and frame the deal from a US perspective. Our role is to ensure that pricing and contractual protection is done the way that it should be done. What are the most important considerations international clients should be made aware of before conducting their first deal in the Netherlands? We usually call the client first to talk them through the Dutch cultural risks before they get involved in negotiations. Often the client team is dazzled by our forewarning; in the past they may have paid over the odds for an investment and only now do they realise why. There are three main tips that we offer the client. Firstly, never negotiate without a jurisdiction that recognizes non-binding contractual relationships like New York law to the negotiations. In the Netherlands you could be potentially bound to a deal within one or two meetings. Secondly, expect that disclosure may be poor or driven by unpleasant discussions. Thirdly, don’t overestimate the other side’s capability in the English language, particularly in writing. The most important thing is not to be influenced by deal pressure. Companies in the Netherlands take a very direct – some international clients might say rude – approach to negotiations. This can create undue pressure and lead the client into over-paying in a deal.


dossier koningshuis

Why is it important that a US-investor instruct a full-service Dutch firm like Boekel de NerĂŠe in relation to their Netherlands investments? You need a firm with international experience and a firm that is relevant in the local market. We are a leading Netherlands firm and we can provide clients with local advice framed from an international business perspective. Dutch law firms maintain a very strong position in the market. Are there any industry sectors where the business risks are particularly prominent? I think the technology sector is an area where you have to be more cautious. It is a very competitive sector, over 60% of Fortune 500 companies have a Dutch holding and this is especially obvious in technology. Compliance has leapt up to the top of the corporate agenda over the past couple of years, is that trend evident in the Netherlands? Compliance is an area that has become increasingly important in recent years. Regulatory law is a specialism of ours; it is in our DNA. We act for Dutch regulators so we have excellent knowledge of the key trends driving that area. There is a continual battle to retain a balance between maintaining robust regulatory standards and over-regulating to the extent that it can endanger the commercial momentum of your business. Our regulatory specialists field vast experience across the full range of compliance issues including corporate control structures, liability exposure, legislation compliance and securities regulation. We regularly assist clients in developing corporate compliance programmes, corporate protocols concerning the delegation of authority and corporate governance policies. We have also established a Reporting Compliance Programme, which enables us to identify and address accounting law breaches concerning group liability, filing requirements and consolidation requirements. This is a tool that we provide to numerous foreign and Dutch-listed companies for the purpose of securing compliance with recent legislation such as SOX and the Tabaksblat Code.

Ferdinand Mason

39


If a business relation does turn sour, how straightforward is it for an international client to initiate litigation in the Netherlands? We have a very large litigation team with strong experience in alternative dispute resolution practices; Boekel handles global arbitration cases on a regular basis. We exclusively act for corporates and Boekel has a particularly strong defence practice. Our contentious coverage is broad and comprises commercial litigation and antitrust and is always provided with strong business awareness. To what extent do the benefits of conducting business in the Netherlands far outweigh the risks? There is no doubt that US clients view the Netherlands as one of the most attractive jurisdictions for their investments; indeed 60% of Fortune 500 companies have a Dutch holding so it clearly is a primary market. Many clients see the Netherlands as an entry point into the continent and while there are distinct differences in business culture, I think that the Netherlands’ success in attracting US foreign direct investment illustrates that American companies recognise that strong similarities exist too; the US and the Netherlands share historically close relationship after all. It is also important to note that the Netherlands is the third largest investor into the US and it remains a very easy country to invest in. Indeed, its success at attracting FDI and establishing strong geopolitical relationships ensures that it is regularly included in the G20 summits, despite its geographic size.

40


dossier koningshuis

Wist je dat...? •

Koningin Beatrix de oudste regerende vorst van Nederland is sinds de stichting van de monarchie met de Oranjes aan het hoofd? De een-na-oudste regerende vorst is Koning Willem III. Koningin Beatrix verbrak dit record op 4 november 2011, want Koning Willem III was 73 jaar, 9 maanden en 4 dagen oud toen hij in 1890 als regerend vorst stierf.

De gemeente Buren, gelegen in de provincie Gelderland, ook wel ‘Oranjestad’ genoemd wordt? Buren heeft een nauwe band met de historie van het Koningshuis. Willem van Oranje trad in 1551 in het huwelijk met Anna van Egmond, gravin van Buren. Ook Koningin Beatrix voert de titel gravin van Buren. En zoals eerder vermeld gebruikten Koningin Juliana en Prins Willem-Alexander de naam ‘Van Buren’ als pseudoniem.

Edwin de Roy van Zuydewijn, die getrouwd was met Prinses Margarita, op 11 februari 2005 een kort geding aanhangig maakte met het doel een omgangsregeling af te dwingen met hun hond Paco? De rechter wees deze vordering af.

Prinses Irene is bekeerd tot het katholicisme? Op 30 januari 1964 liet Irene zich in Rome dopen. Enkele maanden later trad zij in het huwelijk met de rooms-katholieke Carlos Hugo van BourbonParma. Carlos Hugo was de troonpretendent (een persoon die aanspraak maakt op de troon van een land die bezet is door een andere vorst, of is afgeschaft) van het Huis Bourbon-Parma. Van zijn voorouders erfde hij aanspraak op meerdere Europese Kronen; zo was hij volgens de opvattingen van strikt katholieke legitimisten Koning van Frankrijk, Koning van Spanje en Hertog van Parma en Piacenza.

Tussen 1890 en 1909 er maar één Oranje-Nassau in leven was? Hierdoor dreigde het Huis OranjeNassau uit te sterven. Volgens de toenmalige grondwet zou een Duitse verwant het koningschap opvolgen en dit had in Nederland weinig draagvlak. Pas na de Tweede Wereldoorlog groeide de familie weer zodanig dat de dreiging van uitsterven werd afgewend. •

De Nederlandse monarchie in 2013 200 jaar bestaat?

Prins Bernhard naar verluidt bevriend was met Ian Fleming, de bedenker van  James Bond? De prins dronk, net als 007, zijn Wodka Martini altijd geschud en niet geroerd. Hoewel door velen werd aangenomen, is het karakter van James Bond niet op Prins Bernhard gebaseerd.

41


Valentijnsborrel

42


Voorjaarsborrel

43


Profile for JFAS

Nota Bene april editie 2011 - 2012  

De Nota Bene is het verenigingsblad van de Juridische Faculteit der Amsterdamsche Studenten (JFAS) en wordt vier maal per jaar uitgegeven.

Nota Bene april editie 2011 - 2012  

De Nota Bene is het verenigingsblad van de Juridische Faculteit der Amsterdamsche Studenten (JFAS) en wordt vier maal per jaar uitgegeven.

Advertisement