__MAIN_TEXT__

Page 1

NOTA BENE

POWER

nummer 31 januari 2013 jaargang 20


Winnaar Gouden Zandloper: snelste groeier 2008 – 2012

Link up. Vind je het een spannende uitdaging om hechte relaties op te bouwen met gerenommeerde, internationale cliënten? Wil je de grenzen van je praktijkgebied verleggen naar een breed spectrum van sectoren? Heb je het talent, inzicht én de energie om de meest complexe transacties succesvol af te ronden? Link dan met Linklaters! Wij zijn een wereldwijd, toonaangevend kantoor met advocaten, notarissen en fiscalisten. We zijn altijd op zoek naar jong toptalent. Dus als jij carrière wilt maken in een open en toegankelijke omgeving, waarin pragmatisme en vernieuwend denken centraal staan, bekijk dan onze stagemogelijkheden en vacatures op www.linklatersgraduates.nl Delicious

Flickr

Twitter

Retweet

Facebook

MySpace

StumbleUpon

Digg

Slash Dot

Mixx

Skype

Technorati

315174_holland_297x210 [+3].indd 1

19/06/2012 09:38


HOOFDREDACTIONEEL

Kennis is macht

W

at is nou macht? Macht is het vermogen om het gedrag van anderen te sturen. Obama is machtig, maar een chocoladetoetje is ook machtig. Wanneer de ene persoon leiding geeft en de ander leiding krijgt, veronderstelt dit een ongelijkheid in de verhouding tussen beiden. Dit betekent dat de een invloed uitoefent en dat de ander wordt beïnvloed.

Wanneer het over macht gaat, heeft dat (meestal) een negatieve klank en wordt het al gauw geassocieerd met misbruik. Macht corrumpeert en absolute macht corrumpeert absoluut.1 Het voorgenoemde belooft dan ook niet veel goeds voor de wereld, want de personen die het écht voor het zeggen hebben, hebben niet altijd het beste met ons voor. Wie hierbij als een goed voorbeeld kan worden beschouwd, is Mohammed al-Qadhafi. Deze man leidde 42 (!) jaar het bewind van het land Libië. Een tweede voorbeeld dat we nooit zullen vergeten is natuurlijk voormalig staatshoofd van Duitsland; Adolf Hitler. Deze twee leiders hebben een enorme schade toegebracht aan hun land (en andere landen). Maar niet alle effecten van macht zijn nadelig! Macht zorgt er ook voor dat je meer positieve emoties gaat ervaren, dat je assertiever wordt en dat de zelfwaardering stijgt. Kortom, je krijgt meer zelfvertrouwen. Maar ook hier zit natuurlijk een rem op, want teveel zelfvertrouwen zorgt er weer voor dat er misbruik van de situatie kan worden gemaakt. Een goed voorbeeld van ‘positieve macht’ is het symbool van vrijheid en rechtvaardigheid; Nelson Mandela. Deze editie gaat, hoe kan het ook gezien het bovenstaande, over macht. De editie laat zien dat er op vele gebieden macht is of kan ontstaan. Denk maar aan het wielrennen, de Europese Unie of juist aan Moszkowicz! Macht speelt overal, waar dan ook, een centrale rol. Het zal dan ook nooit verdwijnen. Macht is alleen macht als er verschil in macht bestaat. Om macht staande te kunnen houden, moeten er ook machtelozen bestaan. Kennis is macht, maar alleen wanneer andere personen niet ook over die kennis beschikken. Jaimy Lankman Commissaris-Media 2012-2013

Noot 1 Lord Acton (1834-1902)

3


ACTUALITEIT

7

3

Hoofdredactioneel Kennis is macht

6

Activiteitenkalender en colofon

7

Centrale Studentenraad Medezeggenschap of een moetje?

OPINIE

9 16 21 4

9

Top 100 machtigste vrouwen Van Hillary Clinton tot aan Lady Gaga

13

De Europese superstaat

16

Etudier Ă Paris - Sorbonne Column door Salima Guettache

21

With great power comes great responsibility


INHOUD

RUBRIEKEN

11

Nineteen Eighty-Four Een literair voorbeeld over hoe gevaarlijk staatsmacht kan zijn

15

Narcisme en macht

19

Eerstejaarsreis naar Berlijn Vier onvergetelijke dagen

23

Bram Moszkowicz Van machtig(st)e advocaat tot levenslang geroyeerd?

25

Fotopagina Commissieledendag

26

Wie vind jij een powerman of –vrouw?

28

De associatie van grootte en macht Machtige mannen en hun lengte

44

Fotopagina’s Oktober- en Novemberborrel

VERDIEPING

32

Het Stanford Prison Experiment De psychologische effecten van macht en machteloosheid in een gevangenisomgeving

35

De macht van de koning in het wetgevingsproces

39

Belastingdienst machtiger ten koste van kredietverstrekkers

41

Lance Armstrong De beste wielrenner of de beste leugenaar?

19 23 32 41 5


Activiteitenkalender 2013

Colofon De Nota Bene is een uitgave van de Juridische Faculteit der Amsterdamsche Studenten, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en verschijnt vier maal per jaar. Hoofdredactie Jaimy Lankman

1 december 2012 t/m 20 januari 2013:

Inschrijving Bachelorreis naar Edinburgh 6 t/m 7 februari:

Eindredactie Eline Botter Redactie Laura Aalders Salima Guettache Madeline Kniest Veysi Tas

Sascha van Gerrevink Vincent de Haan Jules Schlicher Nammy Vellinga

The Acquisition

Overige bijdrage Centrale Studentenraad UvA Femke Bakker

7 februari:

Adverteerders Allen & Overy LLP De Brauw Blackstone Westbroek Holland van Gijzen LLP Kluwer Linklaters LLP Loyens & Loeff Nauta Dutilh

JFAS carnavalsborrel 4 t/m 8 februari:

JFAS Boekenverkoop in de kelder van de OMHP

Sponsorexploitatie Annika van Beek

1 december 2012 t/m 1 maart 2013:

Vormgeving Willem Don

Inschrijving Masterreis naar ZuidAfrika

Drukkerij Grafiplan Nederland B.V. te Grootebroek

27 februari t/m 3 maart:

Bachelorreis naar Edinburgh 6 maart:

Bezoek Europees Parlement in Brussel 7 maart:

JFAS borrel 15 maart:

Bezoek International Criminal Court Aanmelden en extra informatie vind je op www.jfas.com.

Richte van Ginneken Tarek Hiemstra Daniëlle Sinnige Rogier van der Wolk

JFAS Bestuur Annika van Beek – Voorzitter Kerim van Oosten – Vice-voorzitter Jacqueline de Vries – Penningmeester Kimo Smits – Secretaris Sascha van Gerrevink – Commissaris intern Ivanka van Hassel – Commissaris extern Jaimy Lankman – Commissaris media

voorzitter@jfas.com vvz@jfas.com penningmeester@jfas.com secretaris@jfas.com intern@jfas.com extern@jfas.com media@jfas.com

Juridische Faculteit der Amsterdamsche Studenten Oudemanhuispoort 4 Kamer A2.04 1012 CN Amsterdam Tel: 020-5253441 Email: voorzitter@jfas.com Internet: www.jfas.com Met dank aan Alle bestuursleden en sponsoren die deze Nota Bene hebben gemaakt. De gepubliceerde artikelen in de Nota Bene vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de mening van de voltallige redactie. Reacties op artikelen worden met belangstelling tegemoet gezien op media@jfas.com. Wil je schrijven voor de Nota Bene? Mail dan naar media@jfas.com. Heb je de Nota Bene niet ontvangen of zijn je adresgegevens gewijzigd? Mail dan naar secretaris@jfas.com. JFAS Bijlessen In korte tijd de tentamenstof onder de knie krijgen? In het tweede semester zullen er voor de volgende vakken bijlessen worden gegeven:

6

• • • • • •

Contractenrecht Europees recht Strafprocesrecht Ondernemingsrecht Bestuursprocesrecht Rechtsfilosofie en Rechtstheorie


ACTUALITEIT

Medezeggenschap of een moetje? Door Nick de Rooij en Lucie Gooskens

J

e zult het misschien niet altijd merken, maar als student heb je macht. Door de Wet op Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (WHW) is de universiteit verplicht om op elk niveau van zeggenschap naar studenten te luisteren. Als student kun je daarom invloed uitoefenen in organen als de opleidingscommissie (OC), de Facultaire Studentenraad (FSR) of de Centrale Studentenraad (CSR). Officiële macht De officiële macht van de Facultaire en Centrale Studentenraden bestaat uit twee elementen. Aan de ene kant is er de harde de jure macht van het recht op advies of instemming bij zaken als het examenreglement, de begroting, het instellingsplan en het studentenstatuut. Aan de andere kant zijn er de overleggen met de decaan, op facultair niveau, en met de rector, op centraal niveau. Hier is de de facto mogelijkheid om het bestuur te beïnvloeden doordat studenten een vaste plaats krijgen op de agenda van bestuurders. Hierbij horen de verslagen en rechtsgeldige documenten waar we het bestuur aan kunnen houden. De de jure macht van de centrale studentenraad ligt bij de rechten op instemming en advies. Maar wat houden deze eigenlijk in en op welke manier geeft dit de raad macht? Dit is waarschijnlijk het makkelijkst uit te leggen met voorbeelden uit

‘Als student kun je invloed uitoefenen in organen als de opleidingscommissie, de Facultaire Studentenraad of de Centrale Studentenraad’ de praktijk. In de WHW zijn voor de Centrale Studentenraad twee duidelijk omschreven rechten neergelegd. Enerzijds bestaat er een instemmingsrecht en anderzijds een adviesrecht. a. Instemmingsrecht Het instemmingsrecht is het sterkste recht dat de CSR heeft, omdat dit recht een vetorecht behelst. Wanneer er een instemmingsrecht bestaat op een bepaald onderwerp betekent dit voor het College van Bestuur dat zij het besluit niet kan nemen zonder dat de medezeggenschap zijn goedkeuring daaraan verleent.

7


Goede voorbeelden van onderwerpen waar wij instemmingsrecht op hebben zijn het Model-, Onderwijs- en Examenreglement (ex. artikel 7.13 lid 4 WHW) en het Universiteitsreglement (ex. artikel 9.33 sub d). Deze documenten zijn zeer belangrijk voor studenten aangezien hier de meest belangrijke rechten en plichten zijn geregeld.

‘Hier is de de facto mogelijkheid om het bestuur te beïnvloeden doordat studenten een vaste plaats krijgen op de agenda van bestuurders’ b. Adviesrecht Ten tweede hebben de studentenraden adviesrecht. Dit is in beginsel een minder sterk recht dan het instemmingsrecht, maar toch zijn er wegen te bewandelen waardoor dit wel degelijk een effectief recht is. De procedure van adviesrecht gaat in beginsel van start wanneer er vanuit het College een adviesaanvraag binnenkomt, vervolgens heeft de medezeggenschap een reactietermijn om een gefundeerd advies te geven, waar het College dan vervolgens al dan niet in meegaat. Een andere procedure is het ongevraagde advies, wat veelvoudig wordt gebruikt. Een negatieve reactie op dit advies moet met redenen omkleed zijn. Als de medezeggenschap vindt dat de argumentatie om het advies niet op te volgen niet voldoet, kan er als ultimum remedium een procedure gestart worden bij de geschillencommissie.

8

Andere vormen van macht? De formele adviesaanvraag en het instemmingsrecht zijn beiden achteraf-mechanismes, als de besluitvorming bij decaan of bij het college al heeft plaatsgevonden. Uit de praktijk blijkt dat het vaak effectiever is om, al voordat het besluit genomen wordt, meegenomen te worden in het proces. Zo bestaan er bij lastige dossiers zoals de UvA-VU samenwerking, het profileringsfonds (waar de bestuursbeurzen uit betaald worden) en intake en matching werkgroepen. In deze werkgroepen zit je als individu en niet als raad, wel bereid je ze voor als raad. Hier is het lastiger aan te wijzen of we als studenten nu echt macht en/of inspraak hebben en wat je nu bereikt als medezeggenschap. Wel kan het de formele wegen vergemakkelijken, aangezien we grotere informatiebronnen hebben en het proces beter begrijpen. Via onze overleggen, werkgroepen en de wandelgangen staan voor ons deuren open naar medewerkers aan de UvA. Dit geeft raadsleden de mogelijkheid om samen met de medewerkers te kijken naar oplossingen voor problemen die studenten raken, zoals bijvoorbeeld SiS en de catering. Medewerkers vinden de weg naar studenten lastig en weten vaak niet wat er leeft onder studenten, daar helpen wij ze dan weer mee. Deze vormen van macht zijn minder duidelijk te vatten in concrete regels, maar biedt de raden juist de mogelijkheid om te werken aan een UvA waar studenten zich thuis kunnen voelen. Zo heeft de student op de UvA nog best wel veel macht.


OPINIE

Top 100 machtigste vrouwen! Door Laura Aalders

B

lijkbaar als het om macht gaat, denkt men nog altijd in twee werelden. ‘De machtigste man’ en ‘De machtigste vrouw’. Er worden op die manier vele lijsten vastgesteld. Is dit om praktische redenen? Of vindt men dat mannen en vrouwen nog altijd niet op gelijk niveau kunnen concurreren wat betreft hun positie? Voor deze tekst ben ik op zoek gegaan naar de machtigste vrouwen ter wereld volgens het Amerikaanse zakenblad Forbes1. En ook naar de machtigste Nederlandse vrouwen volgens het tijdschrift Opzij2. Uit deze twee lijsten blijken opvallende verschillen, daarover later meer. Ik vroeg mij af waarom dit onderwerp mij interesseerde. Is het puur en alleen omdat ik zelf van het vrouwelijke geslacht ben? Ik vind het namelijk leuker om over machtige vrouwen te schrijven, dan over machtige mannen.

‘Zit er stiekem toch een kleine feministe in mij?’ Zit er dan stiekem toch een kleine feministe in mij? Mijn vader is een vrij autoritaire doch lieve man en heeft niks met feministen. Ik krijg het woord al om de oren geslingerd vanaf mijn zesde. Geen idee natuurlijk wat het zou moeten betekenen, maar gezien de intonatie in zijn stem leek het me niet al te positief bedoeld. Hij woont al zijn hele leven in Nijmegen en daar ontplooide het feminisme in de jaren ’70 zich tot de ‘Nijmeegse Vereniging ter Bevordering van Vrouwencultuur De Feeks’.3 Ietwat ironisch vind ik deze naam wel. Verschillende synoniemen voor Feeks zijn: ‘lastige en boosaardige vrouw’, ‘slecht vrouwspersoon’, ‘bijdehante vrouw’, ‘heks’, ‘serpent’, ‘loeder’, ‘lastige en venijnige vrouw’ en ga zo maar door… Mijn vader als galante heer, hield ooit de deur open voor een van deze dames op de universiteit in

Nijmegen en kreeg toegesnauwd dat zij die zelf wel open kon doen. Ai, toen was mijn vader op zijn kleinste teentje getrapt en maakten de Feeksen niet meer veel kans. Het dramaverhaal van mijn vader heeft mij in ieder geval niet zozeer geraakt dat ik tegen het feminisme ben. Het zou stom zijn als ik als ‘aardig v r o u w s p e rsoon’ niet zou willen dat ikzelf en mijn mede vrouwspersonen gelijke kansen ten opzichte van mannen zouden hebben. Echter vind ik het raar dat er anno 2012 nog steeds zo gescheiden gedacht wordt in de westerse wereld. Om terug te komen op de lijsten van machtigste vrouwen ter wereld en van Nederland vallen er een aantal dingen op. Op de lijst van Forbes zie ik toch veel vrouwen bovenaan staan, van wie de man ook veel macht bezit. Na de nummer 1, ons aller Angela Merkel, komt Hillary Clinton op plek 2. Alhoewel Hillary zelf enorm veel heeft bereikt, weet iedereen dat Bill Clinton president van Amerika is geweest. Op nummer 4 staat Melinda Gates, de vrouw van rijkste man van Amerika Bill Gates. Op nummer 7 staat Michelle Obama, behoeft geen verdere uitleg. In de top 100 van het maandblad Opzij staan meer vrouwen waarvan ik niet weet wat de man doet. De indeling van de Nederlandse top 100 is ook anders dan die van de Amerikaanse. De Nederlandse top 100 is opgebouwd uit tien categorieën waarvan er voor elke categorie een nummer 1 is gekozen.

9


‘Het zou stom zijn als ik als ‘aardig vrouwspersoon’ niet zou willen dat ikzelf en mijn mede vrouwspersonen gelijke kansen ten opzichte van mannen hebben’ De Amerikaanse top 100 bestaat uit nummer 1 – 100, weliswaar ook met categorieën, maar dan kriskras door elkaar. Wat opvalt is, is dat er vrij veel celebrities instaan: Oprah Winfrey (nr. 11), Lady Gaga (Nr. 14), Beyonce Knowles (Nr. 32), Jennifer Lopez (Nr. 38), Shakira (Nr, 40), Angelina Jolie (Nr. 66) enzovoorts. De Nederlandse top 100 heeft geen Bekende Nederlanderafdeling, maar wel de categorie ‘Media’. Hierin is Linda de Mol de enige celebrity-waardige ster op nr. 4. De rest bestaat uit hoofdredacteurschap, bestuursvoorzitter of uitgever. Toch de wat serieuzere kant op. Ik wil met deze vergelijking niet zeggen dat de lijst van Forbes daarmee oppervlakkiger zou zijn dan onze lijst van Opzij. Het is logisch dat namen als Lady Gaga en Beyonce tot machtigste vrouwen worden gerekend wereldwijd. Een Nederlandse ster bereikt dit toch minder snel.

Het leuke vind ik dat de Nederlandse top 100 ook aandacht besteedt aan sport, de wereldwijde top 100 niet. Hierin lijkt toch behalve politieke of maatschappelijke macht ook financiële macht hoog op de prioriteitenlijst te staan. Zo staan er een aantal vrouwen met de stempel ‘billionaire’ in. Wat die vrouwen gedaan hebben om aan dat etiket te komen vraag ik me af. Een andere belangrijke categorie in het zakenblad is ‘Business’. In Opzij is er ook een categorie ‘Bedrijfsleven’, maar hierin wordt ook aandacht besteed aan Gezondheidszorg, Onderwijs en Cultuur. Nu is het wellicht wat teveel gevraagd om voor een wereldwijde top 100 al die categorieën uit te kienen. Al met al vind ik het erg interessant en leuk om deze lijsten door te nemen. Ik raak er door geïnspireerd en ben me er zeer van bewust dat niet in alle delen van de wereld vrouwen zulke lijsten kunnen bestijgen. Toch vind ik dat we hier wat minder gescheiden moeten denken en meer tot samenwerking tussen mannen en vrouwen over moeten gaan. Misschien dat een vrouw dan eens de deur voor mijn vader kan openhouden?

Noten 1 Forbes, The world´s 100 Most Powerful Women, augustus 2012, http://www.forbes.com/power-women/list/. 2 Opzij, 11 november 2012, 40e jaargang, p. 19. 3 De Feeks, Geschiedenis in vogelvlucht, http://www. defeeks.nl/0001/over-de-feeks.

Lady Gaga staat in de jaarlijkse Forbes top 100-lijst van de meest machtigste vrouwen ter wereld.

10


RUBRIEK

Nineteen Eighty-Four Door Jules Schlicher

N

ineteen Eighty-Four van George Orwell1 is een angstaanjagend goed boek. Niet alleen omdat het briljant geschreven is, of omdat de personages zo sterk zijn vormgegeven. Nee, het boek is zo goed omdat Orwells lugubere schets van de toekomst zo realistisch en weloverwogen is als maar zijn kan. In het boek volgen we Engelsman Wilson, die voor liefde vrijheid wil vergaren en daarmee zijn leven op het spel zet. Alles wordt namelijk in de gaten gehouden door de Partij, de staat, die mensen als Winston onmenselijk bestraft. Deze overheid heeft onmetelijke macht, die door Orwell op onnavolgbare wijze is doordacht en beschreven. Met Nineteen Eighty-Four hebben we een literair voorbeeld van hoe alomvattend en gevaarlijk staatsmacht kan zijn. Een pijnlijke bekering In Orwells visie bestaat een regering die met ijzeren hand regeert en alles wat haar onderdanen doet, in de gaten houdt. Wie denkt op te staan tegen de Partij, kan gedag zeggen tegen zijn leven. Orwells overheid vindt iedereen met gemak. Ze pakt opstandelingen op en martelt ze zo lang door, totdat de hij of zij volledig gebroken is: Leeg, gedelgd, ontvankelijk. Misdaden en dergelijke worden snel bekend, maar daar gaat het niet om. Wanneer de foltering voltooid is, zorgt de Partij ervoor dat de opstandeling waarheden en geboden van de Partij aanneemt en gelooft. Feitelijk wordt iedereen getransformeerd tot hetgeen wat de Partij wil hebben: mensen die haar blindelings volgen en hun leven leiden zoals zij dat wilt. Iedere andersdenkende wordt aangepakt. En je bent al snel andersdenkend, zonder dat je het door hebt. De kleinste gedragingen duiden al op misdenken, wat strafbaar is. Misdenken is in feite gedachten hebben die indruisen tegen de ideologie van de overheid. Verlangen naar vrijheid of

‘Een literair voorbeeld van hoe alomvattend en gevaarlijk staatsmacht kan zijn’ liefde zoals wij ze kennen, is al een halsmisdaad. Dergelijke begrippen legt de Partij namelijk anders uit. Liefde is het gevoel dat iedereen tegenover de regering moet hebben. Een gevoel van liefde tussen mensen bestaat niet meer, evenals vrijheid. Deze inperking en alteratie van taal, genaamd Nieuwspraak, is een van de middelen van de Partij. In woorden uit te drukken concepten die de macht van de overheid kunnen inperken of bedreigen, verdwijnen. Denk je maar eens in: als je nog nooit van vrijheid hebt gehoord, of als het idee vrijheid niet meer bestaat, kun je het dan nog verlangen? De inspiratie van John de Mol De Partij houdt haar inwoners nauwlettend in de gaten. Dit doet ze middels teleschermen, Orwells idee van televisies. De apparaten zenden louter propaganda uit, maar bevatten ook camera’s waarmee mensen bekeken worden. Ook posters met daarop Big Brother, het gezicht van de Partij, worden voor dergelijke doeleinden gebruikt. De leus Big Brother is watching you stamt uit dit boek. Winston, als een partijlid, moet ten alle tijden in het gezichtsveld van een telescherm of poster zijn. Big Brother is watching you Onze hoofdpersoon werkt voor een van de vier ministeries van de overheid. Er is het Ministerie van Vrede, dat

11


zich bezig houdt met oorlog; het ministerie van Welvaart, dat rantsoenering en uithongering verzorgt; het ministerie van Liefde, waar mensen worden gemarteld; en het ministerie van Waarheid, dat zich bezig houdt met propaganda. Winston werkt bij dat laatste ministerie. Zijn taak is het veranderen van geschiedenis naar hoe de Partij het wil hebben. Al wordt er een weersvoorspelling gedaan die niet uitkomt, dan moeten Winston en zijn collega’s dat aanpassen in de kranten, geschiedboeken en dergelijke. De Partij heeft altijd gelijk! Afschrikwekkende staatsmacht Daarnaast is Winstons ministerie verantwoordelijk voor het verspreiden van het nieuws en het dom houden van het proletariaat. Elke dag zijn er twee minuten van haat, waarin vijanden worden getoond en zwart gemaakt. Iedereen moet deelnemen aan die twee minuten, waarin woede en geschreeuw jegens een gemeenschappelijke vijand die door de Partij is bepaald en het volk achter het karretje van de overheid gehouden wordt. Deze regering heeft echt alle touwtjes in handen. Spionage, propaganda, foltering; de meest verdorven methoden worden aangewend om de positie van de staat te verzekeren. En die positie is onmetelijk sterk omdat de Partij de geschiedenis, taal en mensen beheerst. Orwell beschrijft extreme en afschuwelijke staatsmacht in dit meesterlijke boek. Zijn beschouwing is realistisch, beklemmend en overrompelend. Daarom is Nineteen Eighty-four een angstaanjagend goed boek.

Noten 1 George Orwell, Nineteen Eighty-Four, Londen: Secker and Warburg, 1949.

12

‘De meest verdorven methoden worden aangewend om de positie van de staat te verzekeren’


OPINIE

De Europese superstaat Door Tarek Hiemstra Nederland in de EU et onderwerp EU is een hot item in Nederland. Veel politieke partijen laten duidelijk weten of ze voor of tegen Europa zijn en dit is tegenwoordig een belangrijk onderwerp geworden tijdens het campagne voeren. Veel mensen zien de Europese Unie als een instantie die alsmaar machtiger wordt en die meer kost dan dat het oplevert. Is dit terecht of zijn het vooral onderbuikgevoelens? De Europese Unie heeft veel macht vergeleken met andere internationale organisaties, maar de vraag rijst: hebben ze teveel macht?

‘Voor een klein land als Nederland is de Europese Unie zeer belangrijk’

Het negatieve imago Het lijkt er op dat Nederlanders steeds negatiever denken over de Europese Unie. Dit bleek vooral in 2005 toen een ruime meerderheid van Nederland tegen stemde bij een referendum over een grondwet voor de Europese Unie. Maar liefst 61,6% van de kiezers stemde tegen een Europese grondwet en omdat de opkomst hoger dan 30% was, werd het referendum overgenomen door de regering.1 Het lijkt er op dat een groot deel van de nee-stemmers vooral wilde laten blijken tegen de Europese Unie te zijn. Ik denk dat ook de komst van de euro heeft bijgedragen aan het ontstaan van het negatieve imago.

organisatie is. Hierdoor kunnen er verdragen worden gesloten en besluiten worden genomen namens de Europese Unie. Het Europees Parlement zorgt voor de democratie binnen de Unie, maar aangezien elk land slechts een klein percentage van het totaal aantal zetels levert en omdat het algemeen bekend is dat veruit de meeste Nederlanders zich geen Europeaan voelt, is hier eigenlijk geen sprake van echte democratie. Europees recht gaat voor nationaal recht waardoor de Europese Unie ongekend machtig is. Deze macht kan wel gelegitimeerd worden doordat de ontwikkeling van de Unie heel geleidelijk is gegaan. Steeds ontwikkelde het zich zoals alle landen dit gezamenlijk graag wilden.

H

De kosten en de baten Europa kost een hoop geld en op het eerste gezicht lijkt het alsof we daar te weinig voor terugkrijgen. We hebben ook veel macht moeten overdragen aan de EU, waardoor we een stuk minder soeverein zijn geworden als staat. Voor een klein land als Nederland, dat altijd een handelsland is geweest, is de Europese Unie echter zeer belangrijk. Rotterdam bijvoorbeeld, is de grootste haven van Europa en biedt zowel direct als indirect werkgelegenheid aan ongeveer 300.000 mensen.2 “Nederland draagt per persoon ongeveer 230 euro bij aan Europa, maar krijgt daar aan welvaart 1.500 tot 2.000 euro per jaar voor terug”, aldus Alexander Pechtold in het programma Buitenhof. NRC Next controleerde deze bewering en kwam tot de conclusie dat dit grotendeels waar is.3 Naast de economische voordelen, hebben we nu ook een grote mate van vrede en veiligheid binnen alle landen van de Europese Unie. En dan zijn er ook nog tal van praktische voordelen, bijvoorbeeld het standaardiseren van telefoonopladers.4 De macht van de EU De EU heeft onafhankelijke instituten, zoals de Commissie en het Hof van Justitie, waardoor het een supranationale

Heeft Europa teveel macht? Ik ben van mening dat Europa zeker niet te veel macht heeft en dat landen nog heel veel zelf kunnen en mogen beslissen. Willen wij meedoen op de wereldmarkt, dan zijn wij genoodzaakt om een geheel te vormen. Met wereldmacht Amerika of opkomende wereldmacht China valt anders onmogelijk te concurreren. Noten 1 Dagblad Volkskrant, 02-06-2005, http://www.volkskrant. nl/vk/nl/2824/Politiek/article/detail/683539/2005/06/02/ Overweldigend-nee-tegen-Europese-Grondwet.dhtml. 2 Rotterdam World Gateway, Economie, http://www. rotterdamworldgateway.nl/de-haven/economie/. 3 Wilmer Heck, Dagblad NRC Next, 15-6-2012, http:// www.nrcnext.nl/blog/2012/06/15/next-checkt-europa-kost230-euro-per-persoon-per-jaar-maar-levert-1-500-tot-2-000euro-op/. 4 Karel Tsang, Pocketinfo, 31-7-2010, http://www.pocketinfo. nl/eu-mobiele-telefoons-zullen-in-2011-standaard-usboplader-hebben-46216.

13


Wat wil je leren?

legal english

Meer inhoud of meer fun? Welke spreker?

persoonlijke onTWikkeling

inhoUD

iemand van De Brauw

pleiTen

FUn

ceo van een multinational

hoogleraar

Transactieof procespraktijk?

TransacTieprakTijk

procesprakTijk

Waar gaan we uit?

BrUin caFĂŠ

clUB

Brauw je eigen business course

concerT Business courses zijn vaak hetzelfde. Daar komt nu een eind aan. Tenminste als het aan jou ligt. Vanaf nu kun je namelijk je eigen business course brauwen. Blijven we bijvoorbeeld in Nederland? Gaan we bowlen, zeilen of naar een museum? Wat wil je nou ĂŠcht leren? En wat vind je belangrijker: inhoud of fun? Aan de hand van alle inzendingen stellen wij het mooiste programma samen zodat jij je kunt aanmelden voor jouw ideale business course. brauwjeeigenbusinesscourse.nl


RUBRIEK

Narcisme Door Nammy Vellinga

N

arcissus, moe van ’t ingespannen jagen in de hitte, nam daar wat rust, door bron en bronomgeving aangelokt. Maar als hij daar zijn dorst wil lessen groeit een nieuwe dorst, al drinkend aangetrokken door zijn spiegelbeeld, voelt hij begeerte naar iets lichaamloos: wat lichaam lijkt is water. – Ovidius

‘Narcisme betreft een ziekelijke manier van eigenliefde’

Narcisme in het kort De Dikke Van Dale geeft voor narcisme de volgende uitleg: nar·cis·me (het; o) 1 ziekelijke liefde voor zichzelf. Het gaat bij narcisme dus niet om een gewoon objectief vast te stellen waardering voor de eigen persoon. Narcisme draaft verder. Het betreft een ziekelijke manier van eigenliefde. Deze eigenliefde kent een aantal kenmerken. De narcist heeft een diepgaand patroon van grootheidsgevoelens, behoefte aan bewondering en tevens een gebrek aan empathie.1 De narcist is altijd op zoek naar macht en erkenning.

zal kiezen voor de CEO die van zichzelf overtuigd is. Uit onderzoek blijkt dat een zekere mate van narcisme vereist is voor effectief leiderschap. De leiders van organisaties moeten gezag uitstralen en dit moeten ze ook kunnen uitoefenen. Als een leider gezag uitstraalt kan deze ook makkelijker anderen aansturen en motiveren. Aan het begin van deze alinea heb ik al gesteld dat de persoon in leidinggevende positie enkele persoonskenmerken van de narcist zou moeten bezitten. Enkele persoonskenmerken; niet allemaal dus. Het kan natuurlijk ook een negatief effect hebben op de organisatie of personen in de directe omgeving. Niet alle persoonskenmerken van de narcist dragen dus bij aan effectief leiderschap. Omdat de narcist overtuigd is van zijn eigen kunnen is het te voorspellen dat hij alles op alles zal zetten om zijn positie en status te behouden. De kans op fraude ligt daarom op de loer.2 Ook kan het gebeuren dat de leidinggevende vergeet te luisteren naar zijn collega’s. Op die manier kunnen de verhoudingen in de organisatie op scherp komen te staan. Narcisme kan dus wel degelijk bijdragen aan effectief leiderschap. Er moet alleen voor worden gewaakt dat de persoon in kwestie niet alle narcistische persoonskenmerken bezit.

Narcisme en macht In bepaalde situaties kan het bijdragen aan het succes van een organisatie als de persoon in leidinggevende positie enkele persoonskenmerken van de narcist bezit. Een narcist is zoals eerder gesteld enorm overtuigd van zichzelf. Indien iemand overtuigd is van zichzelf, zijn mensen sneller geneigd om zich aan die persoon zakelijk te binden. Denk bijvoorbeeld aan de onzekere CEO en de CEO die van zichzelf overtuigd is. Men kan de vingers erop natellen om erachter te komen dat een ieder

Noten 1 Adriaan Sprey, ‘Praktijkboek Persoonlijkheidsstoornissen’, Praktijk voor opleiding, therapie en onderzoek, http://www. opleidingspraktijk-asprey.nl/pdf/H10.pdf. 2 Antoinette Rijsenbilt, Angelien Kemna en Harry Commandeur, ‘De Zonnekoning: meting en Impact’, Leiderschap in Organisaties – Crisis in leiderschap, op zoek naar nieuwe wegen, Deventer: Kluwer.

Groot dichter Ovidius wist het al goed te beschrijven. Een nieuwe dorst. Narcisme is echter niet alleen een verschijnsel uit de oudheid. Het komt terdege nog vaak om de hoek kijken in het alledaagse leven. Denk bijvoorbeeld aan de directeuren van grote bedrijven, de persoon in jouw groepje die jou commandeert, of die leraar die toch echt wil laten zien tot op zekere hoogte over jou te kunnen beschikken. Narcisme heeft met macht te maken. Is het waar dat een hoofd van een grote organisatie dan wel een persoon in leidinggevende positie narcistische persoonskenmerken bezit?

15


Erasmus à Paris - la belle vie Door Salima Guettache

S

tuderen aan Parijs, aan de Panthéon-Sorbonne. Wow, klinkt heel indrukwekkend. Indrukwekkend is het zeker, maar niet altijd in de meest positieve zin van het woord. Mijn eerste college in Parijs was nogal bijzonder. Ten eerste zat ik in de verkeerde hoorcollegezaal. Geen probleem toch, zou je denken, gewoon even van zaal wisselen en alles is weer goed. Nou, nee. In Parijs gaat niks via de gemakkelijke weg, en zelfs een simpel hoorcollege was een hele ervaring. L’amphithéatre (collegezaal) was zo enorm druk, dat de helft van de studenten tegen elkaar aan zat op de vloer. Zo dicht op elkaar, dat er geen mogelijke uitweg was zonder over mensen heen te lopen. Door de grote hoeveelheid aan studenten liep de temperatuur zo erg op, dat midden in de zaal een meisje flauwviel. De toon voor de rest van het semester werd meteen gezet. Bienvenu à Paris! Macht der professoren Aan de Panthéon-Sorbonne hebben professoren heel veel macht. De hoorcolleges staan centraal. Wat op het hoorcollege gezegd wordt door de professor is het belangrijkst, en mocht je dingen niet snappen of meer willen weten dan is het aan jezelf om een boek te zoeken en het te bestuderen. Aan het begin was dit wel even wennen. Zo merkte ik tijdens de eerste paar colleges op dat de Franse studenten alles – maar dan ook écht alles – wat de docent dicteert natypen. Tijdens de hele les hoor je getik, alsof het keihard regent. Mijn eerste reactie was: “Wow, zijn jullie zo dom, dat jullie alles moeten natypen?” Een week later viel het kwartje en begon ik ook elk woord van de professor te typen. Waarom? Er is hier geen houvast voor studenten. Er is geen blackboard waar nauwkeurig op aangegeven staat wat

De UB-Bibliothèque Sainte-Geneviève

16

de tentamenstof is. Het enige wat je hebt zijn de woorden van de professor en goede aantekeningen zijn dus een must. En vooral omdat in Frankrijk de theorie centraal staat. Hoe bij ons aan de Oudemanhuispoort casus centraal staan en alles draait om het toepassen van wetten en regels, staan in Parijs vooral de feiten en jaartallen centraal. Zo verbaasde ik me de eerste les erover hoe goed de Franse studenten alle namen van alle verdragen met het jaartal erbij uit hun hoofd kenden. En omdat de theorie zo’n belangrijke rol speelt in het onderwijs, nemen de docenten alle tijd om elk onderwerp tot in de puntjes uit te werken. Honderden voorbeelden worden gebruikt om een punt duidelijk te maken. Hoe we in Nederland vijf onderwerpen per college bespreken, zo wordt hier in vijf hoorcolleges één onderwerp besproken. Zo zei de docent van droit international privé (internationaal privaatrecht) na vijf (!) hoorcolleges: “On a terminé l’introduction.” (“We zijn klaar met de introductie.”) En nee, dit is geen grap. Ook gebruiken Franse studenten nooit wettenbundels of verdragen, maar leren ze veel regels uit hun hoofd, omdat dat tot de algemene kennis zou behoren. Het woord toepassen komt nauwelijks in de vocabulaire van de Fransen voor.

‘Wow, zijn jullie zo dom, dat jullie alles moeten natypen?’ De goede reputatie van de Sorbonne valt dus wel een beetje tegen. Zelf vind ik het niveau in Amsterdam een stuk hoger. We doen veel meer in een les en we leren echt toe te passen; hetgeen wat in de praktijk ook het meest op zal leveren. Ik merk dan ook dat de Franse studenten veel meer moeite hebben met de hoofd- van bijzaken te onderscheiden, terwijl wij Hollanders daar juist erg in getraind zijn. Vive la Hollande! En omdat het tempo hier in Parijs niet heel hoog ligt, worden er per vak dan ook twee hoorcolleges per week gegeven. Verder volg je vijf vakken gedurende het hele semester (omdat het semester hier niet in blokken is verdeeld), maar heb je maar voor twee vakken een werkgroep. Een gemiddelde rechtenstudent heeft dan 17 uur les per week. Dat is een stuk meer dan wij Dutchies gewend zijn! Gelukkig vallen colleges vaak uit. Docenten zeggen hier


OPINIE

‘We vermaken ons met zijn allen toch wel, zelfs als een avondje uitgaan alleen bestaat uit metro’s in- en uitstappen’ Halloween heel gemakkelijk: “Volgende week ben ik er niet, dus geen les.” Een minpuntje is dat de meeste lessen dan wel op een ander tijdstip moeten worden ingehaald, zoals op een vrijdagavond of op een zaterdag. Maar ach, door al die lessen leer je wel veel mensen kennen, en is dat niet het leukste wat er is? Paris International Een Erasmus (en nee Erasmus staat niet gelijk aan de Rotterdamse universiteit, maar aan de naam van de uitwisselingen mede georganiseerd door de EU) student zijn in Parijs is helemaal geweldig! Voor Franse studenten is het heel normaal om elke dag omringd te zijn door buitenlandse studenten. Wat natuurlijk heel logisch is, aangezien Frans een taal is die over de hele wereld gesproken wordt en studenten dus snel een uitwisseling of een studie in deze stad zullen doen. Dat is wel even wat anders dan in Nederland waar we nauwelijks in aanraking komen met buitenlandse studenten. Dit internationale karakter in Parijs spreekt me heel erg aan. Ik heb de meest geweldige mensen leren kennen uit verschillende landen: Duitsland (heel veel), Italië (nog meer), Colombia, Brazilië, Luxemburg, Turkije, Griekenland, Ierland, Denemarken etc. Het leuke is dat je veel van elkaars cultuur en gewoontes leert door zoveel met elkaar op te trekken. Met de plaatselijke bevolking hebben we eigenlijk nauwelijks contact. Het is in Parijs dan ook veel leuker om een buitenlandse student te zijn, omdat er voor ons Erasmus studenten veel geregeld

wordt. Zo zijn er verschillende studentenorganisaties die van alles organiseren. Zoals een picknick bij de Eiffeltoren… en heel veel feestjes!! Clubs die normaal gesproken heel duur zijn, zijn vaak gratis (voor middernacht) voor buitenlandse studenten. Er wordt dus goed voor ons gezorgd! Alleen Parijs blijft Parijs… en dat wil zeggen dat de organisatie hier af en toe (eigenlijk altijd) niet helemaal in orde is. Zo werd er laatst een groot feest georganiseerd omdat de Erasmus uitwisseling in Parijs al 25 jaar bestaat. Er werden duizenden uitnodigingen uitgedeeld voor de buitenlandse studenten en het beloofde een groot evenement te worden. Dus daar stond ik met mijn uitnodiging voor de ingang van het gebouw…samen met nog 500 andere studenten in de rij (Parijs is wel echt de stad van de lange rijen trouwens, zelfs om de UB uit te komen sta je soms in de rij, maar dat even terzijde). Niemand begreep waarom er duizenden uitnodigingen werden uitgedeeld om vervolgens mensen niet binnen te laten. Uiteindelijk bleek het feest ook afgelast te zijn en niemand weet waarom. De avond waar iedereen naar uitkeek, werd dus een avond de la merde (shit). Parijs zou Parijs niet zijn zonder dit soort avonden. Ook de avond van Halloween was een avond waar iedereen naar uitkeek. En dan vooral naar het grote feest op een boot, waar je voor middernacht gratis naar binnen kon. Dus daar stonden we met zijn allen, verkleed en al, voor een rij van twee kilometer. Later. Weer een nuit de la merde. Maar ach wat maakt het uit, hoe vaak het hier ook gebeurt dat je feestje

17


niet doorgaat, we vermaken ons met z’n allen toch wel, zelfs als een avondje uitgaan alleen bestaat uit metro’s in- en uitstappen. La Ville de l’Art De stad van de metro’s staat beter bekend als de stad van de kunst. Er is zoveel om te bezoeken en voor studenten is alles gratis (voor alle studenten onder de 26 jaar binnen de EU). De werken van de grootste kunstenaars zijn in verschillende bekende musea te vinden. Parijs heeft dan ook een hele rijke geschiedenis wat kunst betreft. Zo ongeveer elke persoon die ook maar een beetje bekendheid heeft verworven in de geschiedenis van Frankrijk heeft een monument, een museum of een metrostation op zijn naam staan. Als je van moderne kunst houdt, is Centre Pompidou iets om te bekijken. Zelf ben ik niet zo’n fan van moderne kunst, want ik begrijp er echt helemaal rien van. Zo staat er in Pompidou een schilderij, dat helemaal zwart is. Zwart, wat daar zo artistiek aan is, zal ik nooit kunnen begrijpen. Maar verder zijn er bijvoorbeeld ook schilderijen van Pablo Picasso (ben ik ook niet zo’n fan van, maar het is nou eenmaal wel een bekende naam). Het leukste kunstwerk in Pompidou is misschien wel het standbeeld van Zidane die met zijn hoofd tegen de Italiaanse voetballer Materazzi zijn romp aanstoot ‘coup de tête de Zidane’ (tijdens het WK van 2006). Daarnaast is er het meest bekende museum van Parijs: Louvre. Waar de Mona Lisa van Da Vinci te vinden is. Wat overigens niet veel voorstelt, een heel klein schilderijtje met een hoofd erop en omringd door allerlei Japanners met hun fototoestellen. Een ander bekend museum is Musée d’Orsay, wat oorspronkelijk een oud treinstation was. Een heel mooi gebouw vol met kleurrijke schilderijen uit het impressionisme van o.a. Van Gogh en de fransman Monet. Eens wat anders dan de gebruikelijke klassieke schilderijen die vaak heel droevig zijn. Naast musea zijn er ook bekende begraafplaatsen, zoals het Panthéon, die zich vlak naast mijn faculteit bevindt (vandaar de naam Panthéon-Sorbonne). Hier liggen grote namen begraven, zoals Voltaire, Jean-Jacques Rousseau en Victor Hugo. Naast het Panthéon is er ook de begraafplaats Père Lachaise waar onder andere Jim Morrison en Édith Piaf liggen begraven. Naast deze musea en monumenten is er ook Hôtel de Ville, waar verschillende exposities worden tentoongesteld. Zo is er nu ‘Paris vu par Hollywood’, een expositie over bekende Hollywood sterren.

Les 20 arrondissements Zelfs als je niet houdt van musea, zul je toch nog veel meekrijgen van de artistieke stad door gewoonweg een wandeling te maken door Parijs. De stad met zijn 20 arrondissementen en dus 20 verschillende centra staat vol met mooie gebouwen. De architectuur in deze stad is ook al kunst te noemen. Als je van shoppen houdt kun je het beste terecht in het eerste arrondissement. Daar vind je Rue de Rivoli, een hele lange winkelstraat vol met commerciële winkels zoals de Zara en H&M. Als je meer geld hebt kun je naar de Champs-Elysées in het achtste, waar je de dure merken zoals Louis Vuitton kunt vinden. Maar houd je niet zo van het commerciële gedoe, dan biedt de wijk Le Marais, in het derde en vierde arrondissement, een goede uitkomst, aangezien daar veel verschillende boetiekjes en vintage winkels te vinden zijn. Hier gaat mijn voorkeur dan ook naar uit. Voor de leuke barretjes ga je naar Rue de Moufetard in het vijfde arrondissement, of de Bastille in het 11e. Voor meer gezelligheid kun je terecht in het negende of 18e arrondissement. De architectuur van deze wijken is heel ouderwets, maar dat maakt het juist zo gezellig! Het 18e arrondissement doet je denken aan de Moulin Rouge en aan de Sacré Coeur, waar laatst een heel mooi vuurwerkspektakel werd georganiseerd. Zo zie je maar, in Parijs is altijd wel wat te doen. Zo veel dat je niet moet vergeten dat je student bent en dat er dus ook hard gewerkt moet worden. En nu dus ook. Au revoir!

Kunstwerk in Pompidou

18


RUBRIEK

Eerstejaarsreis Berlijn Door Femke Bakker

S

tuderen is leuk, maar naar Berlijn gaan is leuker. Dat weet de JFAS ook. Daarom organiseert de JFAS elk jaar een eerstejaarsreis naar Berlijn. De stad leren kennen, cultureel doen, de toerist uithangen en natuurlijk heerlijk eten en uitgaan. Alles zit verpakt in een reis. Donderdag 27 november was het zover. Met 87 studenten, commissieleden en het JFAS bestuur stonden we op het Stadionplein. Wachtend op de bus die ons naar Berlijn zou brengen. Lekker filmpjes kijken in de bus en vooral niet te veel slapen. De volgende ochtend kwamen we lekker op tijd, je kunt ook zeggen te vroeg, aan bij het Schreber Hostel; onze thuisbasis voor het komende weekend. Daar moesten we even wachten tot we naar het Verfassungsgerichtshof des Landes Berlin gingen. Nadat de bagage opgeborgen was, en we allemaal enigszins opgefrist waren, gingen we op pad. Het Verfassungsgerichtshof des Landes Berlin is het Grondwettelijk Hof van de Staat Berlijn. Bij het Grondwettelijk Hof kregen we een lezing over de geschiedenis van het Grondwettelijk Hof, Het Hof van Cassatie en de activiteiten van de People´s Court tijdens de nazi-periode. Zo werd er veel verteld over de berechting tijdens de naziperiode. Die vond plaats in de zaal waar wij ook zaten, wat een gek idee was. Omdat de lezing in het Duits was ging dit alles onder het genot van de stem van onze Belgische tolk. Na de lezing zijn we met z’n allen doorgegaan naar Alexander Platz, een van de bekendste pleinen van Berlijn. Het plein is vernoemd naar Tsaar Alexander I. Het is vooral een toeristische

Verfassungsgerichtshof des Landes Berlin trekpleister met grote winkelcentra en een Duits voedselmarktje. Op dit marktje kon je bier drinken en worsten eten onder het genot van Duitse volksmuziek. Chinese toeristen bleken dit erg leuk te vinden. Elke avond zijn we heerlijk uit eten gegaan. Dit begon vrijdag bij het restaurant 12 Apostel. Hier kregen we verschillende pasta´s en pizza´s, alles in overvloede. Na het eten ging iedereen z´n eigen weg. Sommigen bleven in het restaurant, anderen gingen verderop een biertje drinken. Maar uiteindelijk kwamen we

‘Een welverdiend dutje, of een gezellige lunch; ook zonder programma is er genoeg te doen in de meest bruisende stad van Duitsland’ Wat was het gezellig!

19


(bijna) allemaal in club Matrix terecht. Dat we moe waren kon je in de Matrix niet meer merken; we hebben hard gefeest en een super avond gehad. Na een avond dansen en bier drinken in de club was het ochtendprogramma van de zaterdag voor sommigen wel heel erg vroeg. Om negen uur zaten we alweer aan het ontbijt, wat heerlijk was. Broodjes, cruesli, koffie, yoghurt enz. Alles was aanwezig! Want ook de JFAS weet; een goed ontbijt is het beste middel tegen een kater. Na de nodige voedingstoffen gingen we op pad om Berlijn te verkennen zoals dat een echte toerist betaamt. Op naar de bezienswaardigheden. De late uurtjes in de Matrix maakten de stadstoer voor sommigen een sjoktocht maar dat mocht de pret niet drukken. Potsdamer Platz, het Holocaust monument, Brandenburger Tor, Reichstag en Checkpoint Charlie stonden op het programma; allemaal must-sees in Berlijn en ik had er ook zeker geen een willen missen. Het Holocaust monument heeft hierbij de meeste indruk op mij gemaakt. Na de laatste bezienswaardigheid had iedereen vrije tijd. Deze werd opgevuld met alles wat Berlijn ons te bieden heeft. Een welverdiend dutje, of een gezellige lunch, ook zonder programma is er genoeg te doen in de meest bruisende stad van Duitsland.

Nadat we allemaal onze eigen gang waren gegaan, verzamelden we om half zes weer bij het hostel. Op naar weer een goede avond. Het menu van vanavond bestond uit echt Duits eten. Drie gangen om precies te zijn. Een soepje, worsten en apfelstrudel met vanillesaus. Wat wil een mens in Berlijn nog meer? Juist... het nachtleven in. Want wat is een eerstejaarsreis zonder een tweede stapavond? Precies, niets. Zaterdagavond stond club Tresor op het programma. Maar niet voordat we cocktails hadden gedronken in Homes. Na een gratis Homes Delight of een Hurricane namen we de metro naar Tresor. Heerlijke muziek en een geweldige omgeving! Tresor is een van de bekendste clubs in Berlijn en verdient de titel ook zeker. Wilde je lekker stampen in de grot of wilde je easy techno in de zaal boven? Het kon allemaal! Totaal uitgeput en he-le-maal tevreden gingen we weer naar bed. Zondag zijn we om negen uur weer richting Amsterdam vertrokken. Lekker slapen in de bus ging opeens een stuk makkelijker dan op de heenreis met een mooie reis achter de rug. Berlijn was weer super. Ik heb vier heerlijke dagen gehad en iedereen die mee was ook. Kortom, word volgend jaar commissielid van de eerstejaarsreis, want wie wil er nu maar één keer op eerstejaarsreis naar Berlijn?!

‘Kortom, word volgend jaar commissielid van de eerstejaarsreis, want wie wil er nu maar één keer op eerstejaarsreis?!’ Het Holocaust monument

20


OPINIE

“With great power comes great responsibility” F. D. Roosevelt Door Sascha van Gerrevink

H

et is een tijd van veranderingen, niet alleen op politiek gebied maar ook op economisch, sociaal en technologisch gebied. Deze veranderingen brengen veel onzekerheden met zich mee en politici, zeker tijdens verkiezingen, springen hier graag op in. Hoe charismatisch en welbespraakt sommige politici ook zijn, toch doen zij vaak in het heetst van de strijd opportunistische uitspraken. Dit alles om zoveel mogelijk stemmen naar zich toe te trekken. Zeker tijdens de presidentsverkiezingen in Amerika zijn tenenkrommende uitspraken gedaan die mijn haren rechtovereind deden staan. Ik vind dit beangstigend omdat deze uitspraken vaak worden gedaan door mensen in hoge posities, met veel invloed op de denkwijze van de rest van de bevolking die deze uitspraken zonder na te denken overnemen. Mensen die hoge posities bekleden en vaak in de belangstelling staan moeten wat mij

betreft voorzichtiger en genuanceerder zijn in hun uitlatingen, zoals Franklin D. Roosevelt zei: “With great power comes great responsibility.” Veel Republikeinse prominenten zijn in de aanloop naar de presidentsverkiezingen in Amerika in het nieuws geweest vanwege hun standpunten omtrent verkrachting en abortus. Velen zijn fanatieke pro-life voorstanders, inhoudende dat als het aan hen ligt abortus onder alle omstandigheden strafbaar moet worden gesteld. Voor hen mag er zelfs geen uitzondering bestaan voor vrouwen die zwanger zijn geraakt na verkrachting of door incest. Gelukkig komen deze situaties amper voor, want zoals Federal Judge James Leon Holmes het zo mooi weet te zeggen: “Concern for rape victims is a red herring, because conceptions from rape occur with approximately the same frequency as snowfall in Miami.”1

‘Als het aan fanatieke pro-life’ers ligt wordt abortus onder alle omstandigheden strafbaar gesteld. Voor hen mag er zelfs geen uitzondering bestaan voor vrouwen die zwanger zijn geraakt na verkrachting of door incest’ 21


Stephen Friend, State Representative in Pennsylvania, heeft hier een verklaring voor. Volgens hem is het namelijk vrijwel onmogelijk voor een vrouw om zwanger te worden door verkrachting omdat vrouwen beschikken over een zekere afscheiding die vrijkomt bij traumatische ervaringen, zoals verkrachting, die sperma doodt. Henry Aldrigde, ook State Representative, sluit zich hierbij aan; bij mensen die écht worden verkracht functioneert het lichaam niet en kan je dus niet zwanger worden, “To get pregnant it takes a little cooperation.”2

‘Feit volgens Todd Akin, lid van U.S. House of Representatives, is dat je niet zwanger kunt worden door legitieme verkrachting’ Feit volgens Todd Akin, lid van U.S. House of Representatives, is dat je niet zwanger kunt worden door legitieme verkrachting. Ben je toch zwanger dan is er dus geen sprake geweest van verkrachting, je wilde het blijkbaar zelf en dan heb je logischerwijs ook geen recht op abortus.3 Veel partijgenoten steunen Akin door onder andere te zeggen dat abortus verkeerd is omdat God zelf ervoor kiest de slachtoffers van verkrachting met zwangerschap te zegenen. Er was (gelukkig) veel kritiek op deze uitspraken, en meer specifiek op de term ‘legitimate rape’ gebruikt door Akin, want wanneer is hier sprake van? Misschien moeten we ons daarvoor aansluiten bij het verschil dat Paul Ryan (running mate van Mitt Romney) maakt tussen ‘rape’ en ‘forcible rape’? Wat Akin met ‘legitimate rape’ bedoelde bleek later toen hij instemde voor een wet die het onmogelijk maakt om een man te vervolgen die zijn eigen vrouw heeft verkracht. Dit is volgens hem geen ‘legitimate rape’ en moet dus gewoon kunnen.

22

Wat ik helemaal opzienbarend vind is dat deze mening niet alleen door mannen wordt gedeeld. Sharron Angle, voormalig Senaat kandidaat, is ook faliekant tegen abortus, omdat het tegen Gods plan ingaat. Ze heeft zelfs een wetsontwerp ingediend die dokters zou verplichten om vrouwen die om abortus verzoeken te wijzen op de verhoogde kans op borstkanker die abortus zou meebrengen, om hen op deze manier af te schrikken voor abortus te kiezen. Dat deze link tussen abortus en borstkanker nooit is bewezen hield haar niet tegen. Daarbij moet wel gezegd worden, dat in tegenstelling tot eerder genoemde mannen Sharron wel ervaring had met ongewilde zwangerschap. Gelukkig niet uit eigen ervaring, maar ze begeleidde meisjes die in deze situatie zaten. Zij begeleidde de meisjes bij het vinden van een alternatief voor abortus, en volgens haar kwamen eigenlijk alle meisjes tot de conclusie dat “They had made what was really a lemon situation into lemonade.” 4 Misschien maak ik me ook wel te veel zorgen om wat er aan de andere kant van de wereld wordt gezegd en kunnen mensen heel goed voor zichzelf bedenken dat deze uitspraken compleet belachelijk zijn en niet serieus moeten worden genomen. Het beste is misschien om de vergelijking die Clayton Williams trekt tussen het weer en verkrachting ook ter harte nemen als het gaat om dit soort van uitspraken: “If it’s inevitable, just relax and enjoy it.”5

Noten 1 James Leon Holmes: brief aan de redacteur van de ‘Moline Daily Dispatch’. 2 Henry Aldrigde zei dit in een toespraak bij The House of Appropriations Committee. 3 Todd Akin deed deze uitspraak in een interview met KTVITV. 4 Sharron Angle, 8 juli 2010. 5 Clayton Williams tijdens een ‘cattle roundup’ op zijn ranch.


SPRAAKMAKENDE RECHTSZAAK

Bram Moszkowicz; Van machtig(st)e advocaat tot levenslang geroyeerd? Door Eline Botter

E

en goede advocaat verschaft macht in een strafproces. Met een goede advocaat is de kans om te winnen (in ieder geval gevoelsmatig) immers groter. Hiervan mag geen misbruik worden gemaakt. In de kernwaarden van de advocatuur, waar iedere advocaat zich aan moet houden, valt te lezen dat een advocaat onder andere onafhankelijk en integer moet zijn. Hij stelt zich in dienst van het belang van zijn cliënt en moet een realistisch beeld schetsen van de juridische procedure en de verwachte kosten. Wanneer een advocaat zich niet aan de, door de Orde van Advocaten, gestelde regels houdt kan hij voor de tuchtrechter worden gedaagd, meestal de Raad van Discipline. Deze heeft de mogelijkheid een waarschuwing, berisping, schorsing van maximaal 1 jaar of schrapping op te leggen. Bij schrapping wordt de desbetreffende advocaat geheel van het tableau geschrapt en mag hij het beroep advocaat niet meer uitoefenen. Deze laatste optie wordt alleen gebruikt bij zeer ernstige gevallen1 en is in 2012 tot nu toe slechts acht keer opgelegd.

uit het op grote schaal overtreden van de beroepsregels voor contante betalingen, bijscholing en jaarstukken. “Terugkerende thema’s waren daarbij dat mr. Moszkowicz zijn toezegging om zelf de cliënt ter zitting bij te staan vaak niet nakwam, dat hij slechte rechtsbijstand verleende, dat hij niet duidelijk maakte waar de grote (meestal contant betaalde) voorschotten van vaak tienduizenden euro’s aan besteed werden, dat hij niet-verrichte werkzaamheden declareerde en dat hij te veel betaalde bedragen niet terugbetaalde. Andere klachten waren dat hij slecht bereikbaar was, dat hij niet wees op de mogelijkheid van gesubsidieerde rechtsbijstand en dat betaalde voorschotten tot een te laag bedrag in zijn administratie stonden.”2 Germ Kemper eist een schorsing van een jaar, waarvan een half jaar voorwaardelijk. “Moszkowicz is zo te zien ongeschikt als advocaat en heeft lak aan regels en aan zijn cliënten”, spreekt hij tijdens de zitting uit.

Bram Moszkowicz Wie tot een poos geleden aan deze laatste sanctie dacht, zal hier vermoedelijk niet meteen Bram Moszkowicz mee in verband hebben gebracht. Moszkowicz mag dan veelbesproken zijn, hij staat tevens bekend als een zeer getalenteerd advocaat. Op 18 september 2012 vindt er echter een zitting bij de Raad van Discipline plaats waarin de klachten van zowel de deken van de Amsterdamse Orde van Advocaten, Germ Kemper, als van 5 excliënten worden behandeld. De klachten bestaan onder andere

Germ Kemper: “Moszkowicz is zo te zien ongeschikt als advocaat en heeft lak aan regels en aan zijn cliënten”

Twee dagen voor z’n schorsing pakte Moszkowicz nog een filmpje (Skyfall, de nieuwste Bond). Kimo was er ook.

23


Schrapping Op 30 oktober 2012 doet de Raad van Discipline uitspraak op de zes klachten3 en legt de zwaarste sanctie op; Bram Moszkowicz moet van het tableau worden geschrapt. Alle klachten zijn gegrond bevonden, de Raad van Discipline oordeelt als volgt: “De klachten zijn ernstig en talrijk. Verweerder heeft diverse regels stelselmatig overtreden, de belangen van cliënten ernstig verwaarloosd en zich aan het wettelijk toezicht onttrokken. Een en ander raakt de kern van het beroep van de advocaat. De misstappen van verweerder hebben schade toegebracht aan het vertrouwen in de advocatuur van het publiek en van cliënten in het bijzonder. Verweerder heeft geen inzicht in zijn fouten getoond, niet van eerdere tuchtrechtelijke veroordelingen geleerd en verbetering is niet te verwachten. De raad komt dan ook tot de conclusie dat het niet verantwoord is dat verweerder nog langer als advocaat de praktijk uitoefent.”4 Saillant detail is

‘Zou de uitspraak van de Raad van Discipline een poging zijn Moszkowicz het belang van de zaak in te laten zien? Of volgt hieruit dan toch echt een definitieve schrapping waardoor deze markante advocaat nooit meer als pleiter in een rechtszaal zal staan?’

24

dat Bram Moszkowicz zelf niet aanwezig was bij deze zitting, hij liet zich bijstaan door advocaat Meijers. Hoger Beroep Een uitspraak van de Raad van Discipline treedt in werking indien binnen 30 dagen geen hoger beroep wordt aangetekend bij het Hof van Discipline of deze de uitspraak bekrachtigt. Bram Moszkowicz heeft op 30 oktober 2012 aangegeven in hoger beroep te zullen gaan. Hij geeft aan dat hij hierbij wel aanwezig zal zijn, al zal zijn optreden lastig worden omdat hij zich aan zijn beroepsgeheim wil houden5. Wachten is op de uitspraak van het Hof van Discipline. Zou de uitspraak van de Raad van Discipline wellicht een poging zijn Moszkowicz het belang van de zaak in te laten zien? Of volgt hieruit dan toch echt een definitieve schrapping waardoor deze markante advocaat nooit meer als pleiter in een rechtszaal zal staan..

Noten 1 Website Nederlandse Orde van Advocaten, Tuchtrechter, 25 november 2012, http://www.advocatenorde.nl/624/ bedrijven/tuchtrechter.html. 2 Persbericht van de Raad van Discipline in het ressort Amsterdam, 30 oktober 2012, http://www.raadvandiscipline. nl/site/1012-Actueel.php. 3 Raad van Discipline, zaak 12-212a_12-213a, 12-200a_12201a, 12-206a,12-14a_12-147a, 12-148a, 12-202a_12-203a, 30-10-2012, http://tuchtrecht.overheid.nl/zoeken-indomein/advocaten/resultaat?dateperiodstart=30-102012&dateperiod=op. 4 Persbericht van de Raad van Discipline (zie noot 2). 5 ‘Moszkowicz wel naar hoger beroep’, 30 oktober 2012, http://nos.nl/artikel/435078-moszkowicz-wel-naar-hogerberoep.html.


Commissieledendag

‘Bij vervelende uitschieters zoals de Tweede Wereldoorlog of het conflict tussen IsraĂŤl en Palestina luidt het credo: God heeft

25


Wie vind jij een Door Sascha van Gerrevink Macht is invloed hebben op een organisatie of op andere personen. Macht is anderen kunnen opdragen of dwingen dingen naar jouw wens uit te voeren. Wie is er in onze omgeving dan een machtiger persoon dan Edgar du Perron, decaan van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid?

Door Eline Botter Een powervrouw is voor mij iemand die zich staande weet te houden in een ‘harde’ wereld, hierin lef en ambitie toont en anderen weet te inspireren. Ik kan er vele noemen, in allerlei werelden. Bijvoorbeeld Hillary Clinton. Een pittige vrouw, die door haar kennis en kunde een vooraanstaande rol weet te vervullen in vredesonderhandelingen.

Door Jules Schlicher Het enigmatische hoofdpersonage, Don Draper, van Mad Men is een en al power. Vrouwen willen met hem zijn, mannen willen hem zijn. Dan zijn er nog mannen die zowel hem willen zijn als met hem willen zijn, maar dat terzijde. Hij heeft het imponerende figuur van iemand die fysiek sterk en zelfverzekerd is, die immer klaar is voor alles. Toch blijft hij altijd beheerst. Zijn gezichtsuitdrukkingen weerspiegelen die lichamelijke allure en vooral zijn ogen stralen continu overtuigingskracht uit. Dan is er nog zijn diepe, robuuste stem waarmee hij kan verleiden, inspireren en uitdagen. Zijn eigenschappen gebruikt hij ook ten volste om zijn ambities te stillen. Denk aan het verdienen van veel geld, het bereiken van de top van de reclamewereld, het verkrijgen van een hoge sociaaleconomische status en, tot slot, het veroveren van vrouwen. Hij is een chauvinistische lul, maar ook de belichaming van een powerman: vaardig, charismatisch, zelfverzekerd, ambitieus en succesvol.

Door Daniëlle Sinnige Ik heb niet een specifieke powerman of –vrouw, maar ik vind de topsporter Epke Zonderland wel een mooi voorbeeld. Het neerzetten van zo’n fantastische prestatie op de Olympische Spelen, en daarnaast ook nog even tijd vrijmaken voor een studie geneeskunde, getuigt van een groot doorzettingsvermogen en het duidelijk voor ogen hebben van een doel; eigenschappen waarover iemand mijns inziens moet beschikken om ‘powerman’ te mogen worden genoemd.

26


RUBRIEK

powerman of -vrouw? Door Rogier van der Wolk Je hoort het vaak. Al die hyperactieve ventjes in de peuterklas die later politieagent of brandweerman willen worden. Soms zelfs ambulancebroeder of voetballer – totdat ze alle Youtube-beelden van vermeende nieuwe Messi’s zien waardoor ze het niet eens meer proberen. Niet veel later bereiken de heertjes de leeftijd dat zij begrijpen dat agenten vaak zelf boeven zijn en ambulancebroeders tegenwoordig alleen nog maar mishandeld worden tijdens het werk. Zodra dit besef er is beginnen ze naar dat ene voorbeeld te neigen, die grote man thuis, de rots in de branding; de vader. Er wordt vaak gezegd, je weet pas wat je mist als je het niet meer hebt. In mijn geval is dat mijn vader. Drie jaar geleden hebben mijn moeder, zus en ik hem verloren. Hij was een zogeheten mensenmens. Hij kon met iedereen, van elke leeftijd of achtergrond, overweg, was altijd op een subtiele manier aanwezig en wist waar hij het over had. Als diplomaat heeft hij niet voor het snelle geld gekozen, maar het land gediend. Hij was een galante heer met gevoel voor stijl en nederigheid. Hij was dankbaar voor alles wat hij had en was altijd bereid de helpende hand te bieden. Na zijn overlijden heb ik van veel van zijn vrienden en collega’s, variërend van stagiaires tot ministers, te horen gekregen hoe geliefd hij was. Het kroost praat vaak positief over hun ouders, maar in mijn ogen was mijn vader ook echt een alleskunner. Ik mis zijn nuchtere kijk, zijn handige advies en zijn gezelligheid enorm. Hij was mijn drijfveer in alles, en zal dat door de grote indruk die hij heeft achtergelaten ook altijd blijven. Mijn eerste achttien levensjaren ben ik vereerd geweest met zijn aanwezigheid. Hij was de ideale vader en het boegbeeld van een integer leider. Ik baal nog steeds als een stekker dat ik niet de gelegenheid heb gehad hem als man beter te leren kennen. Koen van der Wolk is voor eeuwig mijn powerman.

Door Vincent de Haan Mijn powerman is Sterretje uit Oh Oh Cherso. Hij is de natuurlijke leider van de groep en neemt de verantwoordelijkheid op zich die daarbij hoort. Als er iemand een probleem heeft, lost hij het op. Ook zijn eigen leven heeft hij goed in de hand; als hij iets wil, dan krijgt hij het. Zo vraagt hij de manager van Star Beach op de man af of hij ook eens plaatjes mag draaien, en meteen krijgt hij de kans. En die grijpt hij dan ook met beide handen aan!

Door Laura Aalders Ik vind het zeer moeilijk om een echte powerman of -vrouw uit te kiezen. Zoveel personen hebben wel iets waardoor je ze powerman of -vrouw zou kunnen noemen. Al vind ik Obama natuurlijk wel een hoogtepuntje dit jaar, maar dat is voor niemand iets nieuws. Daarom houd ik het lekker dicht bij huis en zie ik mijn broertje als powerman van het jaar. Hij is dit jaar begonnen aan zijn roeping journalistiek in Tilburg en heeft afgelopen zondag een goede tijd neergezet tijdens de Zevenheuvelenloop in Nijmegen. Los daarvan is het mijn beste maatje en kan ik met hem lachen als met geen ander.

27


De associatie van grootte en macht Door Rogier van der Wolk

H

et is een beeld dat u geheid weleens voorbij heeft zien komen tijdens een powernap aan het eind van een blokuur geschiedenis. Een klein dik ventje zittend op een eveneens stevig gebouwde pony. De greep van het in de lucht zwaaiende sabel, warm gekleed in een prachtige handschoen van een onthoofd ex-regeringsleider, en met warme oren onder de grote parabolvormige hoed. Dit alles ten spijt, bij de eerste steiger van zijn trouwe viervoeter schuift hij in slow motion omlaag, via het achterwerk van het beest zo in de blubber van het strijdtoneel. Bleek bij de slag bij Waterloo niet dat Napoleon zichzelf groter had gemaakt dan hij in werkelijkheid was?

Met zijn 1,68m was Bonaparte voor zijn tijd zo klein nog niet, maar hoe zit het met bijvoorbeeld een Medvedev of een Berlusconi1. Doen zij zich niet groter voor dan zij werkelijk zijn? Volgens onderzoekers aan de universiteit van Washington en Cornell2 wel. Onlangs publiceerden zij een artikel in Psychological Science waaruit blijkt dat machtige mannen zichzelf vaak groter schatten. Deze paper is gebaseerd op een aantal experimenten. In een van deze moest men na een rollenspel werkgever/werknemer

28

onder meer aangeven hoe lang hij was ten opzichte van een object. De proefpersonen met macht dachten telkens dat zij veel langer waren, terwijl de ‘werknemers’ zichzelf vaak beduidend minder centimeters gaven. Bij een ander experiment moest er door de deelnemers een avatar gemaakt worden. De lengte van deze digitale eigen vertegenwoordiging kon zelf bepaald worden, en ook hier

‘Sarkozy is er vast heilig van overtuigd dat hij in de Space Mountain van het plaatselijke pretpark mag meerijden’


RUBRIEK

‘Echter, hoe veel zooltjes de heren ook in hun lakschoentjes proppen, of hoe veel krukjes er ook meereizen tijdens de verkiezingscampagne, uiteindelijk gaat het allemaal om gezag’ hetzelfde effect: de mensen die zich machtig voelden creëerden langere avatars dan de anderen. Deze associatie van macht en grootte dateert uit de begintijd van de mens. Mensen met meer lengte, die dus groter waren, waren beter in staat de rest te beschermen tegen al het kwaad uit die tijd. Uit die tijd komen de gezegden ‘de grote baas’, of ‘tegen iemand opkijken’ voort. Vandaar dat onderzoek tevens uitwijst dat langere mensen vaker een verkiezing winnen van hun kleinere tegenstander(s). De kans is dus groot dat wanneer Silvio Berlusconi een aanvraagformulier invult bij zijn favoriete kliniek voor plastische chirurgie, hij een handjevol centimeters smokkelt bij zijn lengte. Of dat Sarkozy er vast heilig van overtuigd is dat hij in de Space Mountain van het plaatselijke pretpark mag meerijden.

Noten 1 ‘Machtige mensen overschatten hun lengte’, NRC-Next, 13 januari 2012, http://www.nrcnext.nl/blog/2012/01/13/ machtige-mensen-overschatten-hun-lengte/. 2 ‘Machtige mensen denken dat ze langer zijn’, Scientias.nl, 13 januari 2012, http://www.scientias.nl/machtig-mensendenken-dat-ze-langer-zijn/53634.

Echter, hoe veel zooltjes de heren ook in hun lakschoentjes proppen, of hoe veel krukjes er ook meereizen tijdens de verkiezingscampagne, uiteindelijk gaat het allemaal om gezag. Wordt de macht van die ene persoon aanvaard door derden? Zo ja, dan kun je je macht nuttig aanwenden en kom je nog eens ergens. Zo niet, dan rot je weg in een afgesloten land zoals Noord-Korea, net als Kim Jong-il (lengte officieel onbekend, wordt kleiner dan 1.65m geschat). Gelukkig voor de laatstgenoemde wordt zijn zoon – eveneens – Kim als de ‘Grote Opvolger’ gezien!

29


Masterclass New York We will inspire you! Ieder jaar organiseert Holland Van Gijzen een wervelende masterclass naar New York: the city that never sleeps. Dit jaar zal deze masterclass van woensdag 17 tot en met zondag 21 april 2013 plaatsvinden. Tijdens deze dagen werk je met een team van advocaten en notarissen aan een grote internationale case op onze Dutch Desk in New York. Je doet ervaring op in verschillende rechtsgebieden en inspireren wij jou buiten de kaders te denken. Daarnaast maak je op informele wijze kennis met ons kantoor en onze mensen ĂŠn halen we alles uit New York wat erin zit. Inspireer ons en ga mee naar New York! Zit jij in het derde jaar of in de master van Nederlands recht of Notarieel recht en durf jij deze uitdaging aan? Kijk dan voor meer informatie op www.hollandlaw.nl/masterclass en schrijf je in voor 24 februari 2013.

30


VERDIEPING

´In uniform, een ketting om de enkel (louter symbolisch), rubberen sandalen aan en met een panty over het hoofd moesten de gevangenen naar hun cel´ (pag. 32) ´Iemand die zo veel wint, moet wel heel erg goed zijn. Of valsspelen.´ (pag. 41) ´De koning zal, ook wanneer de wetgeving hem niet welgevallig is, alsnog tot ondertekening overgaan’ (pag. 35) 31


Het Stanford Prison Experiment: macht en moraal Door Madeline Kniest

M

acht. Een relatief begrip. Hoe verkrijg je macht? Waaruit blijkt macht? Hoe gaan mensen om met macht? Dit zijn vragen waarop de Amerikaanse psycholoog Philip G. Zimbardo geen pasklaar antwoord kon geven. In 1971 is Zimbardo in samenwerking met Stanford University, Craig Haney, Curtis Banks en David Jaffe het Stanford Prison Experiment (SPE) gestart. Het experiment wordt vaak beschouwd als voorbeeld van een onethisch onderzoek en heeft voor veel ophef gezorgd. Het experiment zou nu, ruim 40 jaar later, niet meer uitgevoerd mogen worden. Zimbardo heeft erkend dat er grove fouten zijn gemaakt en hoewel het onderzoek na zes dagen is stopgezet, dit niet spoedig genoeg was1.

bewaken en ervoor moeten zorgen dat de gevangenen bepaalde simpele regels zouden volgen waarbij fysiek en psychisch geweld verboden waren. Ook moesten de bewakers een situatie creëren waarin de gevangenen zich machteloos zouden voelden. Hierbij moesten zij doen wat ze noodzakelijk achten en eigen regels bepalen2. In de kelder van de Jordan Hall (Stanford University) was nauwkeurig een gevangenis nagemaakt; drie cellen, een donkere kast voor eenzame opsluiting, een kamer voor de bewakers en een onderzoekskamer voor hoofdonderzoeker Zimbardo. In de cellen hingen microfoons en in muren waren camera’s verstopt zodat de onderzoekers het gedrag konden observeren zonder

‘Het Stanford Prison Experiment onderzocht de psychologische effecten van macht en machteloosheid in een gevangenisomgeving’ Het plan De bedoeling van het Stanford Prison Experiment was onderzoeken naar psychologische effecten van macht en machteloosheid in een gevangenisomgeving. In het voorjaar van 1971 plaatste Zimbardo een oproep in een lokale krant waarin hij studenten opriep om voor 15 dollar per dag mee te doen aan een experiment dat één à twee weken zou duren, 70 studenten meldden zich aan. Er werden 24 studenten geselecteerd met goede geestelijke en fysieke gezondheid. Geen van de kandidaten had ervaring met het gevangenisleven. De geselecteerden kregen willekeurig de rol van bewaker dan wel gevangene toebedeeld in groepen van negen deelnemers met drie reservekandidaten. Gedurende twee weken zouden de bewakers de orde moeten

32

dat de studenten zich daarvan bewust waren. Tot aan het einde van het experiment werd van de gevangenen verlangd dat ze dag en nacht in hun cel bleven. De bewakers voerden hun taken uit in shifts van acht uur. Na een shift waren de bewakers vrij om te gaan en staan waar zij wilden. Het onderzoek Om het experiment zo realistisch mogelijk te maken werden op zondagochtend 15 augustus 1971 de studenten die de rol van gevangenen toegewezen hadden gekregen door de lokale Palo Alto politie gearresteerd. De aanklacht; schending van de Amerikaanse Penal Codes 211; gewapende overval en inbraak. Buren keken verbaasd toe hoe de ‘daders’ tegen politiewagens


VERDIEPING

‘De gevangenen werden in een rij opgesteld met hun voeten aan elkaar geketend, zakken over hun hoofden en handen op de schouders terwijl bewakers naar hen schreeuwden en vloekten’ werden gezet en hun rechten te horen kregen, waarna ze geboeid en geblinddoekt met sirenes afgevoerd werden. Bij aankomst in de ‘gevangenis’ werden de studenten gefouilleerd, uitgekleed, gefotografeerd en ontluisd. In uniform (een groot wit genummerd T-shirt), een ketting om de enkel (louter symbolisch), rubberen sandalen aan en met een panty over het hoofd (symbool van een kaalgeschoren delinquent) moesten de gevangenen naar hun cel. De studenten die de rol van bewakers vervulden kregen uniformen, gummiknuppels en zonnebrillen zodat de gevangenen hun ogen niet konden zien en daardoor hun emoties niet aan de bewakers zouden tonen3. Na zes dagen werd het experiment afgebroken wegens wrede en onmenselijke psychologische en fysieke mishandeling van de gevangenen. Bij de start van het experiment wisten de bewakers dat de gevangenen gewone studenten waren en geen misdaad gepleegd hadden. Al op de tweede dag gingen beide groepen studenten zo in hun rol op dat ze de opzet van het onderzoek vergaten. In werkelijkheid konden de gevangenen op ieder moment met het experiment stoppen. Twee gevangenen zijn vroegtijdig gestopt omdat ze ernstige psychische problemen

The Stanford Prison Experiment

ondervonden door het onderzoek. Naarmate de tijd vorderde werd de behandeling van de gevangenen steeds ernstiger, vooral ’s nachts wanneer de bewakers dachten dat niemand toekeek. Sommige gevangenen werden gedwongen toiletten schoon te maken met hun blote handen en anderen werden in pornografische posities gedwongen. Na de eerste dag weigerden bewakers de gevangenen gebruik te laten maken van het toilet. Ze kregen blikken voor hun behoeftes en mochten deze niet legen waardoor een verschrikkelijke lucht in de gevangenis ontstond.

33


‘De dramatische afloop van het experiment toont de kracht van een bepaalde sociale setting en laat zien hoe macht normale, intelligente en gezonde mensen kan corrumperen in hun gedrag’ Een derde van de bewakers vertoonde sadistische neigingen. Ook de onderzoekers waren uit het oog verloren dat het ging om een experiment, ze zagen de nagebootste gevangenis als een echte gevangenis. Wat heeft het experiment laten zien? Het Stanford Prison Experiment heeft laten zien hoe gewone mensen verschrikkelijke dingen kunnen doen door verkrijging van macht. Het experiment heeft aangetoond dat de omgeving van grote invloed is op de uitvoering van rollen en het gedrag van de deelnemers. Het feit dat een machtig persoon ‘goed’ gedrag kan belonen en ‘slecht’ gedrag kan bestraffen speelde een essentiële rol bij het gehoorzamen. Indien een persoon een machtspositie verkrijgt over een groep proefpersonen die gezien wordt als een lagere klasse en daarbij ook nog eens onder een minimaal toezicht staat, is de kans dat die persoon misbruik maakt van de machtspositie groot. Zo pleegden in dit onderzoek de nachtwakers de meest dehumaniserende daden tegenover de gevangenen. Dit is mogelijk vergelijkbaar met de behandeling van gevangenen in de Abu Ghraib-gevangenis, waardoor gebrek aan toezicht de gevangenen ’s nachts werden mishandeld. In het Stanford Prison Experiment droegen de uniformen bij aan snel inlevingsvermogen van bewakers en gevangenen. Het

34

dragen van een uniform onderstreept de macht van een autoriteit en beïnvloedt besluitvorming en gehoorzaamheid. De kleding van de gevangenen straalde daarentegen onderdanigheid uit; houding en perceptie werden hierop aangepast. Ethisch verantwoord? Op de vraag of het experiment ethisch verantwoord was antwoordt Zimbardo tweeledig. Aan de ene kant was het volgens Zimbardo ethisch verantwoord omdat de richtlijnen van de ‘Human Subjects Research Review Board’ strikt opgevolgd werden en er geen sprake was van bedrog; de deelnemers wisten op voorhand van de omstandigheden en tekenden een toelatingsformulier. Zimbardo meent dat de ethische normen behouden werden door het onderzoek, tegen de wensen van de bewakers in, vroegtijdig te beëindigen. Aan de andere kant is Zimbardo van mening dat het onderzoek niet ethisch was gezien het feit dat de rechten van de studenten die de rol van gevangenen vervulden beter beschermd hadden moeten worden. Iemand had eerder moeten ingrijpen. De studenten, onderzoekers, priester, advocaat of ouders hebben niet ingegrepen. Christina Maslach, een net afgestudeerde studente die uitgenodigd was om interviews te houden, zag hoe de gevangenen in een rij werden opgesteld met hun voeten aan elkaar geketend, zakken over hun hoofden en handen op de schouders terwijl bewakers naar hen schreeuwden en vloekten. Maslach dwong vervolgens Zimbardo het experiment te beëindigen. Van alle mensen die hebben meegedaan aan het onderzoek was Maslach de enige die vraagtekens plaatste bij de moraal van het onderzoek4. De dramatische afloop van het experiment toont de kracht van een bepaalde sociale setting en laat zien hoe macht normale, intelligente en gezonde mensen kan corrumperen in hun gedrag.

Noten 1 K. O’Toole, ‘The Stanford Prison Experiment: Still powerful after all these years’, The Stanford News Service, 1997, http:// www.stanford.edu/dept/news/pr/97/970108prisonexp.html. 2 P.G. Zimbardo, ‘Stanford Prison Experiment,’ 1999-2012, http://www.prisonexp.org/psychology/30. 3 T.M. Fuller, ‘Stanford Prison Experiment,’ Arizona State University, 6 maart 2005, http://teresafuller.loco.dood.tripod. com/website2/standford2. 4 R. Ratnesar, ‘The Menace Within,’ Alumni Stanford, juli/ augustus 2011, http://alumni.stanford.edu/get/page/magazine/ article/?article_id=40741.


VERDIEPING

De macht van de koning in het wetgevingsproces Door Richte van Ginneken

D

e recent afgeronde kabinetsformatie van het kabinet Rutte II was een unicum in de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Voor het eerst benoemde de kamer zelf een informateur en een formateur. Voorheen was deze rol altijd weggelegd voor de koning maar daar kwam een eind aan toen de Tweede Kamer dit voorjaar instemde met een voorstel van D66 om de rol van het staatshoofd in de formatie verder te beperken. Deze verandering lijkt een uiting te zijn van de heersende overtuiging dat er in onze moderne democratie, voor de koning slechts een beperkte rol is weggelegd. Nu hiermee de politieke macht van het staatshoofd beperkt is dient de vraag zich voor wat er van de macht van de koning nog overblijft. Wat is bijvoorbeeld zijn macht in het wetgevingsproces? Als we terugkijken naar de parlementaire geschiedenis van Nederland zien we de eerste grote beperking van de macht van de koning ten gunste van een gekozen volksvertegenwoordiging bij de grondwetsherziening van 1848. Deze herziening van de grondwet, onder leiding van Thorbecke, had als belangrijkste gevolg de invoering van de ministeriële verantwoordelijkheid. Het zijn de ministers die verantwoordelijk zijn voor de daden van de regering, niet het staatshoofd. Deze ministeriële verantwoordelijkheid is een belangrijk begrip in ons staatsrecht en is ook verankerd in de grondwet1.

‘De eerste grote beperking van de koningsmacht ten gunste van een gekozen volksvertegenwoordiging zien we bij de grondwetsherziening van 1848’

Een andere belangrijke beperking van de macht van de koning komt in het jaar 1879. Hier is het de Hoge Raad die in het bekende Meerenbergarrest bepaalde dat aan de koning slechts bevoegdheden toekomen die hem uitdrukkelijk in de grondwet zijn toegekend. Hiervoor was het namelijk zo dat wanneer de grondwet een bepaalde bevoegdheid niet uitdrukkelijk aan een ander orgaan had toebedeeld, deze bevoegdheid aan de koning toekwam. De Hoge Raad bepaalt dus dat onder de grondwet 1848 het bestuur (koning) alleen afgeleide macht heeft en geen eigen bovengrondwettelijke macht. Dit waren de eerste grote beperkingen van de macht van de koning ten gunste van de volksvertegenwoordiging. Nu zijn we ruim honderd jaar verder en van de wetgevende macht van de koning is niet veel meer overgebleven. Eerst zal ik uiteenzetten wanneer de koning nog in het wetgevingsproces betrokken wordt en daarna zal ik analyseren hoeveel macht de koning daar feitelijk heeft. Op de datum van schrijven wordt het koningschap in Nederland vervuld door koningin Beatrix. Staatsrechtelijk gezien is zij echter niet de koningin maar de koning. Dit is ook waarom de echtgenoot van een vrouwelijke koning altijd een prins genoemd wordt en geen koning, zoals bijvoorbeeld de wijlen prins Claus. Hij kon niet koning zijn want die functie werd al door zijn

35


vrouw vervuld. Omgekeerd zal prinses Maxima wel koningin worden wanneer prins Willem-Alexander koning wordt. Dit omdat de titel van ‘koningin’ staatsrechtelijk betekenisloos is2. De oorsprong hiervan ligt in de ‘Salische wet’ op basis waarvan de dochters van de koning in erfopvolging altijd gepasseerd werden door hun broers. In Nederland is dit echter niet meer van toepassing. De rol van de koning in het wetgevingsproces vloeit met name voort uit hoofde van zijn rol als voorzitter van de regering. De regering wordt gevormd door de koning en zijn ministers3. De voornaamste taak die de koning vervolgens wordt toebedeeld, is het ondertekenen van wetten en Koninklijke Besluiten. Wanneer de Staten-Generaal een wetsvoorstel hebben aangenomen moet het, voordat het in werking treedt, door de koning worden bekrachtigd45. Wanneer er een grondwetswijziging plaatsvindt, moet de koning het voorstel zelfs tweemaal bekrachtigen6. In hoeverre heeft de koning in het vervullen van deze taak daadwerkelijk macht? Daar bekrachtiging door de koning een constitutief vereiste is voor de geldigheid van wetgeving, zou de koning in theorie hem onwelvallige wetsvoorstellen kunnen tegenhouden door ze niet te ondertekenen. Het is bijvoorbeeld niet ondenkbaar dat de koning niet mee wil werken aan een wetsvoorstel die hem uit de grondwet schrijft. De vraag is echter of de koning hiermee het wetsvoorstel echt tegen zou kunnen houden. Het antwoord op deze vraag is zeer complex. Als je puur naar de grondwet kijkt kan daaruit niet afgeleid worden dat de koning een plicht heeft tot het ondertekenen van wetsvoorstellen. In feite heeft hij dus

‘In de praktijk gezien zal de koning niet tot een veto overgaan. Hij zal, ook wanneer de wetgeving hem niet welgevallig is, deze alsnog ondertekenen’ 36

Piet Hein Donner een veto. Een soortgelijke situatie deed zich voor in 1952 toen koningin Juliana tot tweemaal toe weigerde het doodvonnis van de oorlogsmisdadiger Willy Lages te ondertekenen. Het conflict tussen de Minister van Justitie en de koningin liep hier zo hoog op dat het kabinet uiteindelijk moest kiezen tussen abdicatie of het verlenen van gratie. De gratie werd uiteindelijk verleend zodat het niet tot een constitutionele crisis heeft geleid. Over wat er bij een weigering moet gebeuren zijn academici zeer verdeeld. Het is mogelijk dat in een dergelijk geval gekozen wordt voor een oplossing zoals die in België plaatsvond in 1990 toen de toenmalige koning van België, Boudewijn I, wegens gewetensbezwaren weigerde een abortuswet te bekrachtigen. De oplossing die hiervoor gevonden werd was dat de koning voor 36 uur uit zijn functie ontheven werd zodat bekrachtiging buiten hem om kon plaatsvinden. Een andere mogelijke oplossing is een buiten staat-verklaring7. Wanneer de ministerraad vindt dat de koning niet in staat is het koninklijk gezag uit te oefenen bericht zij dit, na advies te hebben gevraagd aan de Raad van State, aan de Staten-Generaal in verenigde vergadering. Als zij het oordeel


VERDIEPING

van de ministerraad delen zal de koning buiten staat worden verklaard8. De Staten-Generaal zullen dan een regent aanstellen die het koninklijk gezag uitoefent9 en die in de plaats van de koning alsnog toestemming kan geven aan het wetsvoorstel. In de praktijk gezien zal, mede gelet op bovenstaande moeilijkheden, de koning niet tot een veto overgaan. Hij zal, ook wanneer de wetgeving hem niet welgevallig is, alsnog tot ondertekening overgaan. Wanneer de koning zou weigeren een democratisch tot stand gekomen wetsvoorstel te ondertekenen, zou dat leiden tot een constitutionele crisis. Deze crisis zal dan waarschijnlijk ook de afschaffing van de monarchie tot gevolg hebben. Koningen zijn zich hiervan bewust en maken daarom nooit gebruik van dit instrument. Zo heeft bijvoorbeeld de Engelse koning zijn vetorecht niet meer gebruikt sinds 1708. Een andere rol die de koning heeft is het voorzitterschap van de Raad van State. De Raad van State is het persoonlijke adviesorgaan van de koning. De taak van de Raad van State, afgezien van de Afdeling bestuursrechtspraak, is het uitbrengen van adviezen over voorgestelde wetten, algemene maatregelen van bestuur en voorstellen tot goedkeuring van verdragen10. De Raad van State moet in deze gevallen om advies gevraagd worden. De Raad van State kan ook het koninklijk gezag uitoefenen wanneer daar niet in is voorzien11. In de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is geen rol voor de koning weggelegd. In de rol van voorzitter heeft de koning vrijwel geen enkele invloed op het wetgevingsproces. Ten eerste heeft de koning slechts formeel gezien het leiderschap over de Raad van State. Feitelijk gezien wordt het leiderschap van de Raad van State gedragen door de vice-voorzitter van de Raad (dhr. Donner). Die wordt daarom ook wel de ‘onderkoning’ van Nederland genoemd. Over de inhoud van de adviezen die de Raad van State uitbrengt heeft de koning geen invloed op. Ten tweede brengt de Raad van State slechts adviezen uit aan de regering. Haar adviezen zijn niet bindend en de regering kan er dan ook voor kiezen om die adviezen naast zich neer te leggen. Zo zette bijvoorbeeld het Kabinet Rutte I een wetsvoorstel tot het verbieden van de boerka door ondanks een negatief advies van de Raad van State. Dus zelfs al zou de koning substantieel invloed uit kunnen oefenen op de inhoud van de adviezen van de Raad van State, dan nog beïnvloedt hij daarmee niet het wetgevingsproces.

‘Al met al kunnen we concluderen dat de rol van koningin Beatrix in het wetgevingsproces uiterst beperkt is’ dat het niet gebruikt zal worden. Zelfs al zou ze weigeren tot bekrachtiging over te gaan, dan nog zal dit op de lange termijn de gewraakte wet niet tegenhouden. Er wordt toch wel een manier gevonden om haar te passeren, misschien zelfs ten koste van haar troon. Het lijkt me dan ook niet onwaarschijnlijk dat we met de tijd steeds meer en meer richting een ceremonieel koningschap gaan. Een koningschap waarin de koning geen lid meer is van de regering en wetten niet meer door hem bekrachtigd hoeven te worden. Tot we zover zijn blijft onze koningin een handtekeningenmachine.

Noten 1 Art. 42 lid 2 Gw 2 Art. 24 en 25 Gw 3 Art. 42 Gw 4 Art. 87 lid 1 Gw 5 A.D. Belifante en J.L. de Reede, Beginselen van het Nederlandse Staatsrecht, Alphen aan de Rijn: Wolters 2008, p. 137 6 Art. 137 e.v. Gw 7 A.D. Belifante en J.L. de Reede, Beginselen van het Nederlandse Staatsrecht, Alphen aan de Rijn: Wolters 2008, p. 54 8 Art. 35 Gw 9 Art. 37 Gw 10 Art. 73 Gw 11 Art. 38 Gw

Al met al kunnen we concluderen dat de rol van koningin Beatrix in het wetgevingsproces uiterst beperkt is. Het enige instrument waarmee ze werkelijk wat kan uithalen is dermate volatiel

37


DE BESTE BAGAGE VOOR EEN GOUDEN TOEKOMST

FIETS DOOR JE STUDIE MET DE GOUDEN KLUWER COLLEGEBUNDEL

38

28980-2_KCB adv A4_zonder actie.indd 1

Niet voor niets de meest gebruikte wettenbundel: • Twee compacte delen • Uitgebreide inhoudsopgave • Zeer uitgebreide registers • Trefwoorden in de marge • Talloze verwijzigingen naar aanverwante weten regelgeving

• Zelfklevende, voorbedrukte en blanco tabs • Inclusief online- en mobiele versie, uitgebreid met de belangrijkste arresten • Inclusief gratis Gids voor de rechtenstudie en juridische beroepen én een abonnement op Mr.

www.kluwercollegebundel.nl 28-08-12 08:48


VERDIEPING

Belastingdienst machtiger ten koste van kredietverstrekkers Door Veysi Tas

H

et ministerie van Financiën heeft op Prinsjesdag (18 september jl.) aangekondigd het bodemrecht van de fiscus ingrijpend te willen wijzigen. Het Belastingplan 2013 beoogt de positie van de Belastingdienst bij de invordering van belastingschulden te versterken.1 Op maandag 8 oktober bericht het Financieele Dagblad dat Nederlandse leasebedrijven hierin een gevaar zien voor de financiering van productiemiddelen.2 Het wetsvoorstel beoogt namelijk een meldingsplicht voor kredietverstrekkers van de failliet door te voeren wanneer deze kredietverstrekkers hun gevestigde zekerheidsrechten op bodemzaken willen gaan uitoefenen. De positie van de fiscus als bevoorrechte crediteur wordt er een van macht, maar hoe valt dit in te zien? Wat houdt het voorstel in? Daar gaat dit artikel op in. Ook laat ik de ‘horizonbepaling’ van art. 70 Invorderingswet 1990 (Iw 1990) de revue passeren, aangezien deze op gespannen voet staat met het voorstel voor het vernieuwde bodemrecht. Het voorgestelde artikel 22bis Invorderingswet 1990 In geval van faillissement, wanneer het vermogen van de debiteur ontoereikend is om meerdere schuldeisers te voldoen, is de vraag naar het bestaan van voorrechten van belang. Op grond van art. 21 lid 1 Iw 1990 heeft de Belastingdienst een algemeen voorrecht. Dit artikel versterkt de rechtspositie van de fiscus ten opzichte van medeschuldeisers. Het voorrecht moet in verband gezien worden met het bodemrecht, vervat in art. 22 lid 3 Iw 1990. Dat geeft de fiscus het recht zich te verhalen op roerende zaken die zich op de bedrijfsruimte bij de belastingschuldige bevinden. Of de zaken eigendom zijn van de belastingschuldige of van een derde, doet er niet toe. Het bodemvoorrecht in art. 21 lid 2 Iw 1990 betreft dan een voorrecht dat gekoppeld is aan de bodemzaken. Het staat in rang boven het bezitloos pandrecht op bedrijfsmiddelen; slechts hypotheek en vuistpand gaan boven het bodemvoorrecht.3

Het nieuwe artikel 22bis van de Invorderingswet 1990 introduceert in zijn tweede lid een mededelingsplicht voor pandhouders die bezitloos zijn en degenen die de eigendom hebben voorbehouden, de huurverkopers en de financial lessors. Zijn zij van plan hun rechten met betrekking tot een bodemzaak uit te oefenen, waardoor de zaak niet meer kwalificeert als bodemzaak, dan zijn zij verplicht daarvan de Belastingdienst mededeling te doen. Zowel rechtshandelingen als feitelijke handelingen vallen onder het bereik van deze mededelingsplicht, en dus ook: een bodemverhuurconstructie of het weghalen van de zaken van de bodem van de belastingschuldige.6 Wat doet de Belastingdienst vervolgens wanneer de pandhouder of derde-eigenaar van de bodemzaken de mededeling heeft gedaan? De regeling voorziet in drie mogelijkheden.7 -

-

-

Besluit de Belastingdienst geen beslag op de bodemzaken te gaan leggen, dan moet hij daarvan volgens het nieuwe art. 22bis lid 6 zo spoedig mogelijk kennis geven aan de pandhouder of de derde-eigenaar, die vier weken de tijd heeft om zijn rechten op de bodemzaak uit te oefenen. Daarnaast kan de pandhouder of derde-eigenaar, indien vier weken zijn verstreken na datum van mededeling, en de Belastingdienst geen beslag heeft gelegd, gedurende (wederom) vier weken zijn rechten op de bodemzaak uitoefenen. Ten derde kan de ontvanger tot beslaglegging overgaan binnen een termijn van vier weken.

Het voorstel van artikel 22bis van de Invorderingswet 1990 strekt ertoe het bodem(voor)recht constructiebestendig te maken, althans volgens de MvT.4 Het nader rapport benadrukt zelfs dat de voorgestelde aanpassing uitdrukkelijk niet als doel heeft om de verhaalspositie van de Belastingdienst uit te breiden ten koste van andere schuldeisers.5 Een blik op de voorgestelde regeling leert ons het volgende.

39


‘Het voorgestelde art. 22bis beoogt juist het bodemrecht te handhaven en te versterken, zonder ‘grondige herbezinning’. De horizonbepaling is dus niet ondervangen, en dat is wetstechnisch problematisch’ Het overtreden van de mededelingsplicht (lid 2) of de wachttermijn van vier weken (lid 5) worden gesanctioneerd in lid 7. De zekerheidshouder is gehouden de opbrengst of de waarde van de bodemzaken te vergoeden aan de ontvanger tot ten hoogste het bedrag van de materieel bestaande belastingschulden. Het gevolg van de versterking van het bodemrecht is om te beginnen dat kredietverleners, die voornemens hebben hun zekerheidsrechten uit te oefenen, het verhaalsrecht van de ontvanger moeten eerbiedigen. In de Memorie van Toelichting wordt als voordeel genoemd van de mededelingsplicht de omstandigheid dat de Belastingdienst aan tafel zal zitten met ondernemer en kredietverleners. De vier-weken-termijn fungeert dan als overlegperiode. De fiscus staat in deze situatie echter sterker dan de MvT ons voorhoudt. Na mededeling door de belastingschuldige zal de Belastingdienst in beginsel beslag gaan leggen. Wat de functie van deze overlegperiode dan is, is niet duidelijk. De voorgestelde regeling zal er in feite toe leiden dat de ontvanger op zijn gemak kan wachten op een mededeling, om zich uiteindelijk te kunnen verhalen op de bodemzaken. De horizonbepaling van artikel 70 Invorderingswet 1990 De horizonbepaling in de Invorderingswet bepaalt dat art. 22 derde lid, dat vervallen is op 1 januari 1993, tenzij voordien een

40

wetsvoorstel, houdende een definitieve regeling omtrent het fiscaal bodemrecht bij de Tweede Kamer zou zijn ingediend. Volgens de Raad van State heeft dit artikel de strekking te voorkomen dat het bodemrecht in de huidige vorm wordt gehandhaafd, zonder dat een grondige herbezinning met betrekking tot dat recht heeft plaatsgevonden.8 Het voorgestelde art. 22bis beoogt juist het bodemrecht te handhaven en te versterken, zonder ‘grondige herbezinning’. De horizonbepaling is dus niet ondervangen, en dat is wetstechnisch problematisch. Tot slot Het voorstel voor het nieuwe bodemrecht zal leiden tot terughoudendheid in kredietverlening door financiële instellingen. Voor een onderwerp als het bodemrecht is overigens een afzonderlijk wetsvoorstel gerechtvaardigd, waarbij zonder tijdsdruk en na overleg met relevante partijen een doordachte afweging kan worden gemaakt, zo stelt de Raad van State terecht. Het voorstel is echter deel gaan uitmaken van het Belastingplan 2013. Nu mogen we slechts hopen dat dit voorstel niet dezelfde langzame, pijnlijke dood zal vinden als wetsvoorstel 22 942 inzake het bijzonder verhaalsrecht van de fiscus (hoewel dat niet onwaarschijnlijk is).

Noten 1 ´Belastingplannen 2013´, www.rijksoverheid.nl, 30 oktober 2012, http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ belastingplan-2013/documenten-en-publicaties/ kamerstukken/2012/09/18/wetsvoorstel-belastingplan-2013. html. 2 T. Mulder, ‘Leasebranche ageert tegen voorrecht van fiscus. Financiering bedrijven in gevaar’, Financieele Dagblad, 8 oktober 2012. 3 A.I.M. van Mierlo & A.A. van Velten, Mr. C. Asser’s Handleiding tot de beoefening van het Nederlands burgerlijk recht. 3. Goederenrecht. Deel VI*. Zekerheidsrechten, Deventer: Kluwer 2010, nrs. 494-496. V. Tas,´ Het bodem(voor)recht van de fiscus’, Nota Bene nr. 27, pp. 3536. 4 Kamerstukken II, 2012/13, 33 402, nr. 3, pp. 17-22. 5 Kamerstukken II, 2012/13, 33 402, nr. 4, pp. 1-2. 6 Kamerstukken II, 2012/13, 33 402, nr. 3, MvT, p. 46. 7 A.J. Tekstra, ‘De geforceerde restyling van het bodemrecht’, FIP 2012-7, pp. 230-233. 8 Kamerstukken II, 2012/13, 33 402, nr. 4, pp. 1-2.


VERDIEPING

Lance Armstrong

De beste wielrenner of de beste leugenaar? Door Vincent de Haan

Z

even jaar achter elkaar (1999-2005) kwam er een Amerikaan als eerste over de finish van de Tour de France. Dat is een feit dat vaststaat en nooit zal veranderen. Wie nu echter op Wikipedia de uitslag opzoekt, ziet daar niets van terug: er staat een eenzaam streepje bij de eerste plaats. Tot oktober dit jaar prijkte hier echter de naam van Lance Armstrong. Lance Armstrong is een bijzondere wielrenner. Toen hij in 1992 het profpeloton binnen fietste, toonde hij zich meteen een renner van enig talent. Helemaal spraakmakend was echter pas zijn comeback in 1999 nadat hij een strijd tegen kanker had gewonnen. Of het de rijpere leeftijd was of – zoals de romantici onder ons graag geloven – zijn doodsstrijd die hem gesterkt heeft, kan in het midden blijven, maar er volgden zeven jaren waarin de Tour de France volledig door deze Texaan gedomineerd werd. Daarna heeft hij een paar jaar van het vaderschap genoten, om vervolgens als oude man nóg twee keer het rondje door Frankrijk te fietsen, ook toen niet geheel vruchteloos. Vermeend dopinggebruik Iemand die zo veel wint, moet wel heel erg goed zijn, zou je denken. Of hij moet valsspelen, denken sommigen. Daar komt nog bij dat in de tijd waarin Armstrong excelleerde, er wel eens een verboden geneesmiddeltje werd ingenomen of, zoals sommigen het liever formuleren: het gehele peloton stond stijf van de epo en andere prestatiebevorderende middelen. Epo is een op recept verkrijgbaar medicijn dat men wel voorschrijft aan nierpatiënten, maar gezonde mensen gaan er harder van fietsen. Met deze achtergrond is het niet gek te veronderstellen dat ook Armstrong wel eens een verkeerd pilletje gebruikt heeft, maar dan is er toch wel een probleem: hij is namelijk, alle controles ten spijt, niet één keer gepakt. En de winnaar wordt – buiten de gewone steekproeven om – altijd gecontroleerd, dus wie het meest wint, wordt het meest gecontroleerd. Dat is dan toch wel vreemd. Dan zijn er altijd complotdenkers die hun verhaal klaar hebben. Armstrong zou de volledige anti-dopingorganisatie om hebben gekocht, of de Tourorganisatie zou gebaat zijn bij een ‘schone’ winnaar. Dergelijke complottheorieën klinken misschien wat paranoïde, maar er is inderdaad wel een vreemd verhaal wat een complottheorietje kan ondersteunen.

‘Iemand die zo veel wint, moet wel heel erg goed zijn. Of valsspelen’ Armstrong heeft ooit een niet gering bedrag geïnvesteerd in de aanschaf van een machine die gebruikt kon worden bij dopingcontroles. Hij verklaarde later dat hij er zelf ook bij gebaat was dat er een goed systeem van dopingcontrole bestond. Immers, dan wordt de wedstrijd eerlijker, en zijn zijn kansen om – als eerlijke sporter – te winnen groter. De verleiding is natuurlijk groot om een dergelijke investering als omkoping te zien. Het USADA-rapport Behalve allerlei kritische journalisten en complotdenkers, is Armstrong ook door de daartoe bevoegde autoriteiten onder de loep genomen. Dit culmineerde dit najaar in een rapport van het Amerikaanse Antidopingbureau USADA (hierna: het rapport). In de media werd grote nadruk gelegd op de ‘aanzienlijke’ omvang van dit rapport, 1000 pagina’s.1 Voor juristen is dat één ordner, en daarmee een middelgroot dossier, maar voor een lekenpubliek klinkt het als een ontzagwekkende hoeveelheid bewijs. Wie vervolgens probeert deze 1000 pagina’s ook daadwerkelijk op zijn beeldscherm te krijgen, komt bedrogen uit. Er staan er slechts 200 online,2 waarin voortdurend wordt verwezen naar allerlei onder ede afgelegde verklaringen (´affidavits´, naar Amerikaans recht) die niet zijn bijgevoegd. Omdat deze verklaringen niet zijn bijgevoegd, is de betrouwbaarheid hiervan moeilijk in te schatten, noch de juistheid van de uit de verklaringen getrokken conclusies. Hierop zal ik later ingaan. Nadat bekend werd dat de USADA dit lijvige rapport had geproduceerd, heeft Armstrong laten weten zich niet te zullen verdedigen. Hij weet zelf dat hij gewonnen heeft en hij wil zich nu liever bezighouden met zijn wereldwijde strijd tegen kanker. Ten gevolge hiervan is het rapport snel doorgestuurd naar de Internationale Wielerunie (UCI), die besloten heeft Armstrongs Tourzeges te doen vervallen. Overigens wordt geen nieuwe winnaar aangewezen, omdat ook de andere podiumkandidaten niet van onbesproken gedrag zijn.

41


Enkele kanttekeningen bij het rapport Het 200 kantjes tellende rapport bevat tal van uitspraken die wonderlijk aandoen en die worden onderbouwd met voetnoten verwijzend naar bronnen die niet openbaar zijn. Op basis hiervan zou ik dus even zo veel kantjes kunnen vullen met vragen en opmerkingen over dit rapport. Hierna noem ik echter enkele punten die opvallen bij het lezen van het rapport. Laten we de eerste inhoudelijke paragraaf van het rapport eens nader bekijken: “By 1998 Armstrong had been working with Dr. Michele Ferrari for approximately four years. [NOTE: Extensive evidence of Michele Ferrari’s involvement in doping riders during the period from 1997 through 2010 is set forth below in Section IV.C.1.] By this time his former Motorola teammates George Hincapie and Frankie Andreu were aware of Armstrong’s EPO use. [NOTE: Affidavit of George Hincapie, pp. 30, 32-33; Affidavit of Frankie Andreu, pp. 24-25.] Jonathan Vaughters also believed Armstrong was likely using EPO—there were some tell tale signs, such as Lance carrying around a thermos. [NOTE: It is necessary to keep EPO cool at all times to prevent it from spoiling. Thermoses were used by riders to keep EPO cool and ice cubes rattling inside a coffee thermos in the middle of the summer were an indication the rider might be using EPO […] Other riders saw Lance carrying a thermos and believed it was for his EPO. […]] However, prior to the 1998 Vuelta a España Vaughters could not

be absolutely sure of Armstrong’s EPO use. [NOTE: Affidavit of Jonathan Vaughters, p. 36.] During this time frame several riders, in addition to Vaughters, saw Armstrong carrying a thermos and associated it with him using EPO.”3 Als ik het goed begrijp, wordt het argument volledig opgehangen aan het feit dat Armstrong een thermosfles bij zich had die hij kennelijk gebruikte om een gekoelde vloeistof – frisfrank? – in te bewaren. Tevens waren er andere renners die ook thermosflessen gebruikten, en die daar mogelijk wel epo in hadden. Een thermosfles is immers geschikt om epo in te bewaren. Er dringt zich hier een vergelijking op met de zaak van Samir A.4 Deze terrorist was in het bezit van een wat eigenaardige collectie voorwerpen, waaronder diverse soorten kunstmest. Deze voorwerpen waren samen met geen mogelijkheid tot ontploffing te brengen, maar uit allerlei omstandigheden bleek wel dat A. probeerde een bom te fabriceren. Zijn veroordeling wegens de voorbereiding van een terroristisch misdrijf werd hevig bekritiseerd in de wetenschap. De beschuldiging tegen Armstrong is blijkens de geciteerde passage op een nog merkwaardigere redenering gestoeld. Was de collectie voorwerpen van Samir A. nog hoogst eigenaardig, het bij zich dragen van een thermosfles met ijsblokjes kan voor een sporter in een warme omgeving toch niet als ongebruikelijk worden gezien. Ook moet iets worden opgemerkt ten aanzien van de

The online buzz about the U.S. Anti-Doping Agency preparing to bring formal charges against seventime Tour de France winner Lance Armstrong.

53%

ANTIARMSTRONG

‘It’s a shame that Armstrong is almost certainly another guy who doped.’ ‘Hope he loses all the titles.’ ‘You just don’t have this much smoke without fire.’ ‘Cycling is a “sport” of cheating.’ ‘I knew it!’

42

31%

PROARMSTRONG

‘Lance Armstrong is a great man. You try to ride up the Santa Cruz Mountain at his speed.’

13%

3%

OVER IT

JOKES

‘Who cares about Lance Armstrong anyway?’ ‘I am so tired of the Armstrong doping fiasco.’

‘Lance Armstrong won those 7 titles in my book.’

‘Guilty or not, this is all completely pointless.’

‘Give the guy a break, please. He had cancer.’

‘If he didn’t test positive at the time of the races, it’s time to move on.’

‘These charges against Lance Armstrong are ridiculous!’

‘Everyone cheats. Get over it.’

‘Lance Armstrong has denied ever using drugs, but he has admitted to pedaling.’ ‘Lance, get off my ESPN ticker. I’m glad you’re the best exerciser in the world, but bike riding is not a sport.’ ‘BREAKING: Lance Armstrong permanently sets voice mail to recording of him denying doping charges.’


VERDIEPING

‘Op basis van het bovenstaande, noch op basis van de rest van het rapport, kan ik stellige conclusies geven, anders dan dat het rapport niet uitblinkt in duidelijkheid en overtuigingskracht’ geestestoestand van Hincapie, Andreu en Vaughters, die blijkt uit deze passage. Als zij in 1998 er blijkbaar al van overtuigd waren dat Armstrong doping gebruikte, en dat dit herkenbaar was aan de thermosfles, is het waarschijnlijk dat zij alle latere signalen ook overeenkomstig hebben geïnterpreteerd. Bij elke thermosfles die zij Armstrong ooit hebben zien vasthouden, zullen zij hun conclusies getrokken hebben. Een andere interessante passage is de volgende: “Lance Armstrong would claim his seventh Tour title on July 24, 2005. Armstrong would then return to the United States without going back to his apartment in Girona. Consequently, after the 2005 Tour Johan Bruyneel asked George Hincapie to, “go over to Lance’s apartment to go through the apartment and the closets to make sure that nothing was there.” [NOTE: Affidavit of George Hincapie, p. 89.] Hincapie understood that Johan wanted him “to make sure there were no doping materials in the apartment.” [NOTE: Affidavit of George Hincapie, p. 89] Thus, Hincapie conducted a drug sweep of Armstrong’s apartment after the 2005 Tour.”5 Deze passage is vooral interessant, omdat hierna de informatie stopt. De vraag die zich onmiddellijk opdringt – wat trof Hincapie in het appartement aan? – wordt gesteld noch beantwoord. Uit de gebezigde formulering wordt zelfs niet duidelijk of de laatste opmerking, dat Hincapie daadwerkelijk de doorzoeking heeft uitgevoerd, door Hincapie verklaard is, of een eigen conclusie van de schrijver van het rapport.

Conclusie Op basis van het bovenstaande, noch op basis van de rest van het rapport, kan ik stellige conclusies geven, anders dan dat het rapport niet uitblinkt in duidelijkheid en overtuigingskracht. Uiteraard heb ik slechts enkele passages getoond die ten minste twijfelachtig genoemd kunnen worden, maar wie het rapport leest, vindt er veel meer. Ik heb bij deze selectie niet meer geprobeerd dan een indruk te wekken. De eerlijkheid gebiedt hier te bekennen – het zal de lezer niet ontgaan zijn – dat ik zelf een groot bewonderaar ben van The Boss, zoals Lance Armstrong door sommigen genoemd wordt. Desondanks ben ik wel bereid te geloven dat Armstrong wel eens een verboden pilletje heeft geslikt – en met hem vele anderen – of dat er wel eens een oogje is dichtgeknepen. Ik deel echter, op basis van het bewijs dat nu openbaar is, niet de mening dat onomstotelijk bewezen is dat Armstrongs overwinningen “were accomplished through a massive team doping scheme, more extensive than any previously revealed in professional sports history”,6 zoals het rapport stelt.

Noten 1 NUsport, ‘Duizend pagina’s bewijs tegen Armstrong’, 10 oktober 2012, http://www.nu.nl/sport/2930792/duizendpaginas-bewijs-armstrong.html 2 Het rapport: ‘Report on proceedings under the world anti-doping code and the USADA Protocol’, http:// d3epuodzu3wuis.cloudfront.net/ReasonedDecision.pdf 3 Het rapport, p. 18. 4 Hof Amsterdam, 17 september 2007, LJN BB3756. 5 Het rapport, p. 76-77. 6 Het rapport, p. 5.

43


Oktoberborrel

44


Novemberborrel

45


Hoezo eenzaam aan de top? Je hebt 1600 collega’s.

Van Parijs tot Singapore, van Londen tot New York. In vrijwel elke wereldstad en in elk financieel centrum staat een kantoor van Loyens & Loeff. En in elk van die kantoren werken de beste professionals elke dag keihard om Loyens & Loeff aan de top te houden. Wereldwijd zo’n 1600. En we willen er graag nog een paar bij. Zin in een uitdaging? Meld je dan nu aan via www.loyensloeffacademy.com AC A D E M Y

46


De investeringen van vandaag vragen om businesswise advocaten

Het mogelijk maken van succesvolle investeringen in energie kan niet meer zonder te weten wat er speelt. Het gaat erom verder te kijken dan de wetten en jurisprudentie. Studeer je Nederlands, notarieel of fiscaal recht en denk je businesswise genoeg te zijn, maak dan kennis met ons op businesswiseadvocaten.nl

47


Master the class

Master the class Op 14 t/m 16 april krijgen 24 toptalenten de kans zich uit te leven tijdens onze Masterclass. Ben je 3 e- of 4e jaars rechtenstudent? Wil je advocaat, fiscalist of notaris worden? En kun je een case meesterlijk oplossen? Meld je dan vóór 28 februari 2011 aan via werkenbijnautadutilh.nl.

48

adv Ocat En •• n Otariss En •• BElastingadvis Eurs advOcatEn nOtarissEn BElastingadvisEurs a msterdam Brussel Londenlluxemburg Luxemburgnnew ew York otterdam amsterdam Brussel llonden York rrotterdam

rroom oom for foryou you

Profile for JFAS

Power  

Tweede editie van de Nota Bene studiejaar 2012-2013. Onderwerp: Macht

Power  

Tweede editie van de Nota Bene studiejaar 2012-2013. Onderwerp: Macht

Advertisement