Page 1

18

tekst: michel van ast en jelmer evers

Flipping the In de vorige editie van Vives stond een artikel over de Khan Academy, gebaseerd op het principe van ‘flipping the classroom’. Dit komt er op neer dat je klassikale instructies opneemt, als screencast, en die als huiswerk meegeeft aan leerlingen. Zo is er in de les meer tijd voor het [samen] maken van verwerkingsopdrachten. Jelmer Evers van UniC en Michel van Ast van de HU hebben hun eigen draai gegeven aan het concept.

Michel van Ast is trainer en consultant bij APS, maar geeft ook les als lerarenopleider aan de Hogeschool Utrecht. “Ik had het boek ‘Disrupting Class’ gelezen”, vertelt Michel, “en dacht hoe kan het bestaan dat we een klas met dertig leerlingen benaderen alsof ze allemaal hetzelfde niveau en tempo hebben.” Michel besloot het roer helemaal om te gooien. Voor zijn cursus ‘wiskunde instap’, een cursus voor eerstejaars wiskundeleraren-in-opleiding, liet hij zich inspireren door de Kahn Academy en het principe ‘flipping the classroom’. “Ik heb, om te beginnen, al mijn klassikale uitleg vervangen door filmpjes. Die filmpjes heb ik op onze leeromgeving gezet, zodat studenten die op iedere plek en op ieder moment kunnen bekijken. Op de leeromgeving heb ik daarnaast per hoofdstuk digitale en diagnostische toetsen gezet. Verder konden de studenten gebruikmaken van de opdrachten in hun eigen boek. Mijn idee was dat ze daarin hun eigen tempo en route konden kiezen. Achteraf bleek dat ongeveer de helft van de studenten begon met een filmpje, vervolgens een aantal opdrachten maakte om af te sluiten met de toets. Er waren ook studenten die begonnen met de toets en daarna met een volgend hoofdstuk verder gingen, omdat ze ruim voldoende scoorden.”

De methode zoals Michel van Ast het inzet. Interessant voor verkenning Weblog van Jelmer Evers: http://ictgeschiedenis.blogspot.com Weblog van Michel van Ast over iWiskunde: http://iwiskunde.wordpress.com Michel van Ast op de i&i conferentie 2011 over iWiskunde: http://vimeo.com/32717679 YouTube-kanaal Jelmer Evers: http://www.youtube.com/user/jelmerevers Salman Khan op TED: http://www.ted.com/talks/salman_khan_let_s_use_video_to_reinvent_education.html Kritiek op Khan: http://www.hackeducation.com/2011/07/19/the-wrath-against-khan-why-some-educators-arequestioning-khan-academy

VIVES 121

Uitleg verplaatsen Door je klassikale uitleg te filmen en te verplaatsen naar buiten de les, houd je veel meer tijd en ruimte over in de les om samen met leerlingen te werken aan opdrachten. Zo’n les noemt Michel een ‘hulplijn’ binnen het geheel. “Andere ‘hulplijnen’ zijn met name gericht op communicatie: Skype, mail, Twitter, een forum, noem maar op. Studenten kozen daarin geheel hun eigen weg. Het forum is slechts door een klein aantal studenten gebruikt. Er was één actieve Twitteraar en ik heb een enkele Skype-sessie met één van de studenten gehad.” Het concept bleek niet gelijk het ei van Columbus. Het is een illusie te verwachten dat de filmpjes, de opdrachten en de toetsen het grootste deel van het leren van de leerling kunnen overnemen. Het belangrijkste dat Michel heeft geleerd, is dat de lessen een belangrijke meerwaarde moeten zijn. Als dat niet het geval is, haken leerlingen af. “De eerste paar lessen dacht ik: een les is als hulplijn niets meer of minder dan een plek om te werken aan het vak met medestudenten en de is er docent om je te helpen. Na een aantal weken ben ik mijn lessen toch weer met activerende werkvormen gaan inrichten. Eén van de voorbeelden daarvan is dat ik studenten heb gevraagd zelf filmpjes [screencasts] te maken. Ze waren niet te stoppen! Behalve dat het aardige filmpjes heeft opgeleverd, heeft het maken van die filmpjes enorm bijgedragen aan de leeropbrengst van de studenten.” Deze manier van inrichten van een cursus of lessenserie biedt leerlingen een enorme vrijheid om zelf keuzes te maken in tijd, plaats, tempo en pad. De studenten van Michel deden dat niet vanzelfsprekend. “Je moet ze daar bij helpen en het vertrouwen geven dat ze de juiste keuzes kunnen maken.” Geschiedenis op UniC Jelmer Evers geeft geschiedenis aan examenklassen op UniC, een school met vernieuwend onderwijs in Utrecht. De eerste aanzet om met videolectures te gaan experimenteren was bij het eindexamen vorig jaar. De video’s waren aanvankelijk bedoeld voor zijn eigen leerlingen, maar ze waren wel voor iedereen beschikbaar. Uiteindelijk is een groot gedeelte van de filmpjes door enkele duizenden leerlingen bekeken op YouTube. “Daar werd ik wel even stil van”, aldus Jelmer.


19

classroom

Leerlingen kiezen eigen tempo en manier “Ik werd geïnspireerd door de Khan Academy en berichten over ‘flipping the classroom’. Het sluit heel goed aan bij UniC.” Jelmer is al enige tijd bezig om zijn lespraktijk te veranderen. “Ik ben op UniC gaan werken omdat ik het gevoel had dat leerlingen, maar ook ikzelf, in traditioneel onderwijs letterlijk in een hokje werden gedwongen. ‘Flipping the classroom’ is één stukje van de puzzel om de verantwoordelijkheid van het leerproces bij de leerling neer te leggen.”

“Het klaslokaal maakt plaats voor een digitaal en analoog leernetwerk.”

Op UniC kunnen leerlingen redelijk zelfstandig werken. Docenten begeleiden leerlingen individueel op een leerdomein waar alle leerlingen met een computer werken. Er is nog maar één lesuur ingeroosterd. “Dat klassikale uur is dus kostbaar. Dan wil ik het liefst dat we samen aan een casus of iets dergelijks werken. Als ik een college geef, is er gelijk een groot gedeelte van die tijd voorbij.” De video’s zijn niet altijd verplicht. “Hoe ze zich voorbereiden maakt niet uit, daar krijgen ze van mij veel hulp en voorbeelden bij. Maar leerlingen moeten zich wel voorbereiden als we aan een casus werken.”

Levert het ook wat op? Jelmer vindt het moeilijk aan te geven wat het leerrendement precies is. “Dat vind ik überhaupt moeilijk in het onderwijs. De examenresultaten waren goed, maar dat waren ze het jaar daarvoor ook. Ik heb het er natuurlijk wel met mijn leerlingen over gehad en uit die gesprekken en enquêtes bleek dat het voor hen erg waardevol was. Daarnaast zeggen de aantallen kijkers van buiten school en hun reacties mij dat dit voorziet in een behoefte. De motivatie en het plezier zijn in ieder geval toegenomen.” Kritiek Er is ook kritiek op ‘flipping the classroom’. Het is oude wijn in nieuwe zakken. Voor een orerende docent met een krijtje is een digitale variant in de plaats gekomen. Leerlingen zouden juist aan de slag moeten met toepassingsopdrachten en critical thinking skills. In de Verenigde Staten wordt een stevig debat gevoerd en is er kritiek op de Khan Academy: het gaat maar oppervlakkig in op belangrijke vaardigheden. Jelmer is het niet eens met die kritiek. “Om iets toe te kunnen passen, heb je wel kennis nodig.” Daar ligt juist de revolutie, leerlingen kunnen zelf kiezen hoe en wanneer ze die kennis vergaren. “Kiezen ze daarbij voor een docent die leuk kan uitleggen op YouTube dan is dat hun keuze.”

Michel vult aan: “Een slechte instructie blijft een slechte instructie, ook al is die vastgelegd op video. Bovendien is het een illusie te denken dat je er met die instructie bent. Waar het juist om gaat, is dat er ruimte in de les ontstaat om actief en wsamen te werken aan opdrachten.”

Jelmer Evers zet filmpjes op YouTube.

Video’s zijn voor Jelmer onderdeel van een bredere aanpak. “Leren vindt steeds meer plaats buiten het traditionele klaslokaal. We maken bij de examentraining gebruik van YouTube, Twitter, de ELO en op het leerdomein wordt ad hoc in groepjes geleerd. Zo is dit jaar een extra studiegroep voor geschiedenis opgericht, dat doen leerlingen zelf. “Op Twitter kwamen vlak voor het examen leerlingen van andere scholen meepraten.” Leerlingen weten volgens Jelmer prima om te gaan met deze keuzes. “Ik denk dat het motiverend werkt. Het klaslokaal maakt steeds meer plaats voor een digitaal en analoog leernetwerk waarin leerlingen vanuit hun eigen kracht en motivatie keuzes kunnen maken.”

VIVES 121

Flipping the Classroom Jelmer Evers Michel van Ast  

Flipping the Classroom Jelmer Evers Michel van Ast

Flipping the Classroom Jelmer Evers Michel van Ast  

Flipping the Classroom Jelmer Evers Michel van Ast

Advertisement