Issuu on Google+

मकर्टलीलामत ृ

ले. जयंत कुलकणीर्

आधीच मकर्ट तशातच म य याला । मग विृ चकदं श झाला याला ॥

मग झाली तयाला भत ू बाधा । काय वणूर् लीला या किप या अगाधा ॥

1


ima~aaMnaao, hI gaaoYT caInamaQaIla ikxAMagsaU pa`aMtaatalyaa huAa[_ gaavacyaa vaU caoMganao ilaihlaI. tyaacaa kxaL kuxzlaa haotaa ho zamapaNao saaMgataa yaota naahI, paNa saaQaarNata: 1505 tao 1580 cyaa drmyaana ha hao{]na gaolaa Asaavaa. taao tyaa kxaLataIla ek ba%yaapaOkxI pa`isaQd kxvaI AaiNa laoKakx haotaa. maIMga rajadrbaaracyaa baKarIta tyaacaa AaiNa tyaacyaa kxahI kxavyaacaa {llaoKa saapaDtaao. yaa mahakxavyaacaa ikMxvaa mahakxadMbarIcaa ivaYaya HyauenasaMgaacaI BaartaatalaI yaa~aa ha Aaho. hI vyaWtaI kxalpainakx nasaUna KarI Aaho. taao dusara itasara kxaoNaI nasaUna [itahasaata pa`isaQdI paavalaolaa pa`vaasaI hyauena\saMgaca Aaho. taao 7 vyaa Satakxata hao{]na gaolaa. tyaacyaa ihMdusqaanaataIla pa`vaasaaivaYayaI tyaavaoLocyaa [itahasakxaraMnaI BarpaUr ilahUna zovalaolao AaZLtao. ha pa`vaasa tyaanao ihMdusqaanaataIla baaOQd Qamaa_cao paiva~a ga`Mqa caInamaQao AaNaNyaasaazI koxlaa haotaa. dhavyaa Satakxapaya_Mta i~aipaTakxacyaa ihMdusqaanacyaa yaa~aosaMbaiQata Anaokx dMtakxqaa pa`cailata Jaalyaa. taoravyaa Satakxata yaa dMtakxqaaMvar caInaI rMgaBaUmaIvar Anaokx naaTko yao{]na gaolaI. malaa vaaTtao, AjaUnahI caInacyaa saaMskRxitakx [itahasaata hI kxqaa AaiNa yaavarcaI naaTkox yaMacaa sahBaaga laXaNaIya Aaho. yaa sagawyaamauLo vaU caoMgalaa hI kxqaa ilaihNyaacyaavaoLI BarpaUr saaihtya {palabQa haotao. yaa gaaoYTIlaa Aqaa_cao Anaokx paapaud`o Aahota. ekx ekx {lagaDlaa kxI tyaacyaa Kaalacaa Aapalyaalaa tyaacyaa Aqaa_saazI KauNaavata Asataao. tasaoca hI gaaoYT kxrmaNaukxIsaazI, pa`vaasavaNa_naasaazI, kxlpanaarmyataa, tatva&aana yaasaazIhI vaacalaI jaa{] Sakxtao. mauKya gaaoYTImaQao maakxD AaiNa tyaacao paalakx HyauenasaMgaa, saVMDI AaiNa varahalaa jyaa eoWyaaeoMSaI saMkxTataUna jaavao laagalao tyaacao vaNa_na Aaho. yaa gaaoYTItaIla sava_ paa~ao pa`itakxatmakx Aahota. {da. hyauenasaMga maanavaacao sagaLo gauNa duga_uNa yaata Aapalyaalaa idsataata. inaNa_ya GaoNyaacaI Xamataa nasaNao. satata gaaoMQaLlaolyaa Avasqaota AsaNao [. maakxD mana, bauQdI, SaaOya_, taakxd. yaa sagawyaa gaaoYTI Aapalyaa taabyaata zovaayacyaa Asataata. varah BaUkx, svaaqa_, hvyaasa, havarTpaNaa, BaaOitakx sauKaaMcyaa maagao laagaNao [. SaalaUkxa sahnaSaIlataa, saaoiSakx, vaaT paahNaara. taaAao tJaU SaarIirkx Amartva pa`apta kxr] SakxNaara taaAaomaunaI. bauQd gaaOtamaI bauQd. jaao kxaoNaI bauQdacaI AQyaaitmakx paataLI gaazU Sakoxla tyaalaahI yaa naavaanao AaoLKalao jaa{] Sakxtao. kuxAana-yaIna baaoQaIsatva. dyaocaI dovataa. jaao kxaoNaI ihlaa hakxa maarola, tyaalaa dyaa daKavatao. ho laXaata Gaotalao tar ho paustakx vaacaNyaasa jaasta gaMmata yao[la ho inaiScata ! jayaMta kuxlakxNaI_ jayantckulkarni@gmail.com

dUrQvanaI : 9823230394 8-11-2009

2


maakxD ! 1 ho ivaEva janmalao taovhapaasaUna taI iSaLa taSaIca tyaa jaMgalaata paDlaI haotaI. svagaI_ya SaWtaI, paRqvaIcaa ~aataa parmaoEvar yaaMcyaa saMrXaNaaKaalaI, saUya_pa`kxaSa AaiNa caMd`pa`kxaSa tyaa iSaLolaa vaaZvata haotao. SaovaTI tyaa iSaLolaa idvasa raihlao AaiNa ekxa sauMdr idvaSaI, taI iSaLa pa`saUta hao{]na tyaataUna ekx caoMDUcyaa Aakxaracao dgaDacao AMDo baahor paDlao. vaa%yaanao tao AMDo maaozyaa pa`omaanao {bavalao AaiNa maga tyaa AMDyaataUna ekx, sava_ Avayava AaiNa [Mid`yao Asalaolaa CaoTasaa vaanar baahor paDlaa. pa`tyaXa parmaoEvaracaaca AaiSavaa_d AsalyaamauLo yaa vaanaralaa {Dyaa maarNao va JaaDaMvar BarBar caZNao Asalyaa fxalataU k`xIDa janmalyaa janmalyaaca yaota haotyaa. paNa AaEcaya_ mhNajao tyaanao yaapaOkxI kxahIca na kxrtaa, paihlyaaMda caarI idSaolaa lavaUna namaskxar koxlaa. ho kxrta Asataanaaca tyaacyaa DaowyaataUna baahor paDNaa%yaa pa`Kar ASaa pa`kxaSaanao ekxa idSaolaa Qa`Rva taa%yaacaa rajamahala {jaLUna inaGaalaa. dusa%yaa idSaolaa rtnaaMcaa rajaa kuxbaor tyaacyaa rtnaaMnaI maaKalaolyaa ASaa rajavaaDyaata tyaacyaa sardaraMbaraobar basalaa haotaa. tyaanao ha pa`kxaSa baiGatalaa AaiNa taao Gaabar]na gaolaa. taao dOidpyamaana Asaa pa`kxaSa baGaUna tyaanao Aapalyaa sahs~anao~a AaiNa idvyaEa`vaNa naavaacyaa daona sardaraMnaa diXaNaokxDcaa svagaa_caa drvaajaa {GaDUna ha idvyapa`kxaSa kxSaacaa Aaho ho baGaayalaa saaMigatalao. rajaacaI Aa&aa iSarsaavaMÒ maanaUna sahs~anao~aaMnaI Aapalyaa idvya najaronao dUrvar nyaahaLUna baiGatalao. tar idvyaEa`vaNaanaI dUrvarcao eokxNyaacaI AapalaI SaWtaI paNaalaa laavaUna tyaa idvya pa`kxaSaacaa SaaoQa Gaotalaa AaiNa tvaronao tyaaMnaI rajaalaa Aapalyaa SaaoQaacaI fxlaEa`RtaI eokxNyaacaI ivanaMtaI koxlaI. “ maharaja ! ha idvya pa`kxaSa ekxa CaoTyaaSaa doSaacyaa saImaovar]na yaota Aaho. tyaa saImaovar fuxlao AaiNa fxLaMnaI bahrlaolao DaoMgar AsaUna tyaa pa`doSaacao naava Aaho eAaolaaya. ha pa`doSa paiva~a KaMDacyaa {$arolaa Aaho. tyaaca DaoMgaravar ekxa dOvaI iSaLonao ekxa vaanaralaa janma idlaa Aaho. tyaa vaanaranao joavha janmalyaa janmalyaa, caarI idSaolaa lavaUna namaskxar koxlaa tyaavaoLI tyaacyaa DaowyaataUna jaao pa`kxaSa baahor paDtaaoya taaoca ha pa`kxaSa Aaho. paNa Aataa taao tyaacao paoya Gaotaaoya tyaamauLo yaa pa`kxaSaacaI pa`Kartaa Aataa kxmaI haota caalalaI Aaho.” evaZa maaoza taao rajaa, paNa tyaanaosauQda tyaa Xaud` maakxDasaazI Aapalaa maaozopaNaa baajaUlaa zo{]na mhTlao “ yaa matya_ jagaataIla pa`aNaI ho svaga_ AaiNa paRqvaIcyaa mahaBaUtaaMpaasaUna Jaalaolao Aahota, tao kxahIhI kxr] Sakxtaata. kxsaohI vaagaU Sakxtaata. tyaacao kxahI AaEcaya_ vaaTayalaa nakxao.” Asaa taao vaanar vaaZU laagalaa. tyaacyaa laILa kxaya vaNaa_vyaata ? sakxaL JaalaI kxI taao DaoMgaravar paLo, {Dyaa maaro, gavata, fxLo yaaMvar taava maaro, Ja%yaacao SauQd paaNyaanao tyaacaI tahana BaagavaI. AagaLa vaogaLa vaanar AsalyaamauLo taao jaMgalaI fuxlao gaaoLa kxrI, pa`saMgaI tyaacyaavarhI taava maarI. laaMDgao, ica$ao, vaaGa tyaacao saaobataI haotao, hrNao, sasao ima~a ! CaoTI maakxDo, AaiNa kxaLtaaoMDI tyaacao baaMQava. idvasaa {Mca {Mca DaoMgarata ihMDNao AaiNa ra~a JaalaI kxI DaoMgaratalyaa kxpaarIMmaQao mauWkxama, ha tyaacaa idnak`xma Jaalaa. ekox idvaSaI KaUpaca garma haota Asalyaanao taao AaiNa [tar vaanaro tyaa DaoMgaratalyaa Ja%yaavar DuMbaayalaa gaolao. tyaa 3


QabaQabyaakxDo baGataanaa, tyaaMnaa tao GarMgaLNaaro paaNaI paahUna GarMgaLNaa%yaa kxilaMgaDaMcaI AazvaNa JaalaI. jaunaI mhNaca Aaho “paXaaMcaI AapalaI BaaYaa Asatao AaiNa pa`aNyaaMcaI baDbaD”. DuMbataanaa taI vaanaro ekxamaokxaMSaI dMgaamastaI kxrta baaolata haotaI “ kuxzUna baro yaota Asaola ho paaNaI ? Aaja Aapalyaalaa tasao kxahIca kxama naahI. Asaoca varcyaa idSaolaa jaa{]na SaaoQaUyaa kxa tyaacaa {gama ?” vaanaroca taI! ha ivacaar manaata yaotaaca taao tyaa vaanaraMcyaa TaoLIta pasarayalaa vaoL laagalaa naahI. sagawyaaMnaa kxLlyaavar taao ivacaar AMmalaata AaNaayalaa kxaya {SaIr ? sagaLI vaanaro tyaa paaNyaacyaa {gamaacyaa idSaolaa ikMxcaaLta, AaorDta, ekxamaokxaMnaa baaolavata, lahanaaMnaa pauZo Zkxlata paLU laagalaI. SaovaTI taI ekxdacaI paaohaocalaI tyaa {gamaapaya_Mta AaiNa ekxdma SaaMtataa pasarlaI. CataI dDpaUna TakxNaa%yaa ekxa maaozyaa QabaQabyaacyaa samaaor taI vaanaro Aataa {BaI haotaI. samaaor paaNyaacaa ha## Balaa maaoza paDda, taaNaUna basavalyaasaarKaa idsata haotaa. tao kxDyaavar]na paDNaaro paaMZro SauBa` paaNaI baGaUna vaanaro AaEcayaa_nao Tawyaa vaajavaU laagalaI AaiNa AarDaAaorDa kxr] laagalaI. “kxaya sauMdr paaNaI Aaho ! [Md`QanauYyMaacaI yaoqao {QaLNa caalalaI Aaho ! [qaUna paDUna ho paaNaI DaoMgaracyaa paayaqyaaSaI jaa{]na samaud`alaa jaa{]na imaLtao hI kxlpanaaca ikxtaI rmya Aaho. ha paaNyaacaa paDda BaodUna tao kxaozUna yaotao Aaho ho saaMgaayalaa kxaoNaI ijavaMta raihlao tar tyaalaa AamhI Aamacaa rajaa kxr]. Aaho kxa kxaoNaata ihMmata ? hI GaaoYaNaa taInada Jaalyaavar ekx vaanar pauZo Jaalaa AaiNa mhNaalaa “ maI ha paDda fxaDtaao AaiNa tyaacyaa AaD kxaya Aaho tao baGataao AaiNa parta yaotaao”. ha Aapalaa dgaDI vaanar haotaa. baGaa jara tyaacyaa AavaoSaakxDo. tyaanao Aapalao maaozo DaoLo garagara ifxrvalao, hataacyaa mauzI AavaLlyaa AaiNa ekxaca jaaordar {DIta tyaanao taao paaNyaacaa paDda Baodlaa. Aata paDlyaavar tyaanao DaoLo {GaDlao AaiNa AajaUbaajaUlaa baiGatalao tar Aata ijaqao taao paDlaa haotaa taoqao tar paaNyaacaa pa$aa navhtaa. AiQakx inarKaUna paaihlyaavar tyaacyaa najarosa paDlaa samaaorcaa ekx paUla. tyaa paulaacaI naIT paahNaI koxlyaavar taao ekx laaoKaMDacaa paUla haotaa ho tyaacyaa laXaata Aalao. tyaacyaa KaalaI vaahNaaro paaNaI itaqalyaaca kxpaarImaQaUna iJarpata haotao. tyaa paUlaakxDo jaaNyaasaazI tyaanao qaaoDI paavalao TakxlaI taovha tyaalaa Garacaa Baasa Jaalaa. tyaanao baiGatalao – paacaUcyaa SaovaawyaaMcao inaLoSaar ZIga SauBa` tarMga camacamaNaa%yaa QauWyaata, tyaataUna yaoNaaro pa`kxaSaikxrNa rMgaIta, jaNaU ekx SaaMta iKaDWyaaMcao Gar inavaaMta! kxDolaa fuxlaaMcao taaTvao, maQaUna maQaUna Ctaalaa rtnaaMcao Jaupakox, maadkx bahar sagaLIkxDo, SaogaDIpaaSaI ivaJatao AMgaaro. saugaMiQata Annaacao kxNa lavaMDlaolyaa BaaMDyaata, 4


caaObaajaUlaa sajavalaolaI Aasanao AaiNa Sayyaa. tyaahUna sauMdr dgaDI taaTo AaiNa BaaMDI. ekx daona baaMbaUcaI ihrvaIgacca JaaDo daona taIna AMjaIracaI, ekx daona paa{]sa paaDNyaasaazI {MbaracaI. sava_ Ka%yaaKau%yaa GarasaarKao. maaozyaa QaOyaa_nao taao tyaa paUlaacyaa maQyaBaagaI paaohaocalaa taoqaUna tyaalaa ekx iSalaalaoKa spaYTpaNao idsalaa. tyaacyaavar maaozalyaa AXarata kxaorlao haotao “fxLafuxlaaMnaI bahrlaolyaa DaoMgaratalyaa paaNyaacyaa paDÒamaagaIla svaga_gauha. haca Aaho svagaa_raohNaacaa maaga_”. tao vaacaUna tyaacyaa AanaMdalaa paaravaar {rlaa naahI. tyaanao tyaacao DaoLo imaTlao, mauzI parta tvaoYaanao AavaLlyaa AaiNa tyaa paaNyaacyaa paDÒalaa BaodUna baahor jaaNyaasaazI tyaanao parta tyaacyaavar {DI maarlaI. “Aapalao naSaIba fxar caaMgalao Aaho, fxarca caaMgalao Aaho” taao hsata hsata mhNaalaa. sava_ vaanaro tyaacyaa BaaovataI jamaUna gaaoMgaaT kxr] laagalaI. tyaacyaa pailakxDo kxaya Aaho ? pa`tyaokxjaNa haca pa`Ena ivacaarta haotaa. “itaqalao paaNaI ikxtaI Kaaola Aaho ?” “paaNaI kuxzlao ? taoqao tar ekx laaoKaMDacaa paUla Aaho AaiNa tyaacyaa Taokxalaa rahNyaasaazI paRqvaI AaiNa svagaa_nao ekx jaagaa inamaa_Na koxlaI Aaho.” “taulaa kxsao kxaya idsalao tao Gar ?” dgaDI vaanar maMd ismata kxrta mhNaalaa “ ho jao paaNaI Aaho naa ho tyaa paulaaKaalaUna jaaorata vahata yaotao Aaho. taao paUla AaolaaMDlaa kxI taoqao fuxlao, fxLo, AaiNa ekx dgaDacao GarsauQda Aaho. tyaa Garata dgaDI paaT, dgaDI taaTo, vaaTyaa, BaaMDI Aahota. basaayalaa dgaDI AaoTo AaiNa Jaaopaayalaa dgaDI palaMga Aahota. tyaacyaa maQyaavar ekx dgaDI iSalaalaoKa Aaho AaiNa AapalyaasaazI tao inamaM~aNa Aaho. AapaNa taoqao KaraoKarMca sauKaI hao{]. Aapalyaa savaa_MsaazIca kxaya AjaUna hjaar ekx vaanaraMsaazI paurola evaZI jaagaa taoqao Aaho. AapaNa taoqaoca rhayalaa jaa{]yaa. sava_ PtaUMmaQao tyaa maUKa_ AakxaSaapaasaUna Aapalao taoqaoca caaMgalao saMrXaNa hao[_la.” vaara AaiNa paa{]sa yaaMpaasaUna saMrXaNa, baf_x AaiNa baaocarI qaMDI yaaMnaa maga Gaabarayacao kxama naahI. ivajaocaa kxDkxDaT eokxUca yaoNaar naahI. Aata {jaoDca {jaoD Aaho, AaiNa tyaa jaagaocaa paayagauNa caaMgalaa Aaho. ihrvaogaar baaMbaU AaiNa drraoja {malaNaarI fuxlao. AaiNa kxaya paaihjao ? 5


‘taU paihlyaaMda jaa AaiNa Aamhalaa daKava kxsao jaayacao tao’ sava_ maakxDo AanaMdanao icatkxarlaI. maga tyaanao parta Aapalao DaoLo imaTlao, mauzI vaLlyaa AaiNa Aata {DI maarlaI. ‘yaa ! yaa! taumhI Aataa sagaLo Asaoca {DI maar]na maaJyaamaagao Aata yaa’ taao mhNaalaa. tao eokxtaaca ekxca gaaoMQaL {Dalaa. QaIT AaiNa maaozI vaanaro sahja paar gaolaI. tyaatalyaa lahana AaiNa GaabarT maakxDaMnaI maanaa {Mca koxlyaa, DaokxI KaajavalaI, kxana {paTlao, DaoLo ivasfxarlao, iTpaolaa ikxMcaaLta tyaaMnaI ekxamaokxaMcaa AaQaar Gaota, kxsaabasaa Aata pa`vaoSa imaLvalaa. taao laaoKaMDI paUla paar koxlyaavar maa~a tyaaMcyaa AMgaata ivarEa`I saMcaarlaI AaiNa tyaaMnaI taaT vaaTyaaMvar taabaa imaLvalaa. barIca ihsakxaihsakxI JaalaI, JaaoMbaaJaaoMbaI JaalaI, palaMgaavar]na maaramaa%yaa Jaalyaa AaiNa qaaoDyaaca vaoLata taI jaagaa Astaavyasta JaalaI. maakxDoca taI ! naahItarI maakxDo dMgaoKaaorca Asataata. SaovaTI dMgaamastaInao dmalyaavar AaiNa jaovha tyaaMnaa taI dgaDI BaaMDI {calaonaata taovha taI SaaMta JaalaI. maakxDoca taI ! dgaDI vaanar “iSaLapau~a” mauKya sqaanaavar sqaanaapanna Jaalyaavar mhNaalaa “ saBya maakxDaMnaao, jaI maakxDo idlaolaa Sabd maaoDtaata tyaaMcaI ikMxmata SaUnyaca Asatao. tyaaMcyaasaazI kxa kxama kxravao ? Aa$aaca taumhI mhNaalaa haotaa kxI jaao Aata jaa{]na parta baahor yao{]na daKavaola tyaalaa taumhI taumacaa rajaa maanaala. maI nausataaca Aata jaa{]na Aalaao naahI tar, taumhalaahI Aata Gao{]na Aalaaoya AaiNa kxaoNaIhI hovaa kxrola ASaI jaagaa taumhalaa rhayalaa idlaI Aaho. yaa jaagaocao Aataa taumhI maalakx Aahata. malaa AaEcaya_ vaaTtao Aaho kxI AjaUna taumhI taumacyaa rajaalaa maujara kxa kxrta naahI Aahata ?” yaacaI AazvaNa kxr]na dotaaca sava_ vaanaro caUpa JaalaI. vayaacyaa, AnauBavaacyaa maanaanausaar tyaaMnaI dgaDI vaanaracyaa samaaor raMgaa koxlyaa. hata jaaoDUna tao sava_ nama`paNao kMxbarota vaakxlao AaiNa ekxasaurata ikMxcaaLlao “ maharajaaMcaa ivajaya Asaao ! maharaja icarayaU haovaaota !” yaa rajyaaiBaYaokxanaMtar dgaDI vaanaranao Aapalyaa jaunyaa naavaacaa tyaaga kxr]na “madnahuppyaa”, madnaacaa Avataar, Asao naava QaarNa koxlao. maga tyaanaMtar yaa rajaanao maM~aI, sardar inavaDlao AaiNa taao taoqao sauKaanao rajya kxr] laagalaa. idvasaa tyaa fxLafuxlaaMcyaa DaoMgarata ihMDNao AaiNa ra~aI tyaa gauhota inavaaMta JaaopaNao hI tyaaMcaI idnacayaa_ JaalaI. kxaoNaacyaa AQyaata naa maQyaata Asao AaMnadmaya jaIvana tao jagata haotao. naa paSaUMcaI BaItaI, naa paXaaMcaI kxTkxT ! svaataM~yaacaa savaao_cca AanaMd {paBaaogata tyaaMcao AayauYya caalalao haotao. Asao Anaokx Satakox AanaMdata caalalao haotao. ekox idvaSaI naohmaIcyaa maojavaanaIta ekx Aak`xIta GaDlao. sagaLo maaOjamajaa kxrta Asataanaa tyaaMnaa tyaaMcaa rajaa {dasapaNao basalaolaa idsalaa. tyaaMcyaa caoho%yaacaI ryaa {tarlaI haotaI. iKannapaNao dUrvar ekxTkx najar laavaUna tao ekxToca basalao haotao. tyaa savaa_MkxDo baGata tyaaMcyaa AEa`UMcaa baaMQa fuxTlaa AaiNa tyaaMcyaa DaowyaataUna GaLaGaLa paaNaI vahayalaa laagalao. tao baiGatalyaavar samasta janataa kxavarIbaavarI JaalaI AaiNa XaNaata sava_ tyaacyaa BaaovataI jamaa Jaalao. kxaoNaalaa kxaya kxravao saucaonaa. SaovaTI ekxanao QaIr Qar]na maujara kxr]na ivacaarlao “ maharaja Aaja AapaNa evaZo du:KaI kxa ? kxaya Jaalao ? Aamacyaa hataUna kxahI gaunha GaDlaa Aaho kxa?” “Aaja tarI malaa du:Ka kxrayacao kxsalaoca kxarNa naahI. paNa malaa maaJyaa BaivaYyaacaI kxaLjaI vaaTta Aaho tyaacyaa ivacaaracaasauQda malaa ~aasa haotaao.” 6


“maharajaaMnaa hI matya_ sauKao sauKaI kxr] Sakxta naahIta hoca Karo. raoja Aapalyaa kRxpaonao AamhI yaa svaga_vata DaoMgaravar ihMDtaao, maojavaanyaa JaaoDtaaoya, kuxzlyaahI pa`aNyaacao AamhI maaMDilakx naahI. maaNasaaMcaa Aamhalaa jaaca naahI. ho svapnavata svaataM~ya maharaja AapaNa sava_jaNa Aapalyaa kRxpaonao {paBaaogataaoya. Asao kxaya Aaho jao taumhalaa salatMaya ?” “ho jarI KarM Asalao, kxI maaNasaaMcao kxayado kxanaUna malaa laagaU naahIta, malaa kuxzlyaahI pa`aNyaacaI ikMxvaa paXaacaI BaItaI naahI, paNa ekx Asaa kxaL yao[_la kxI maI mhataara, SaiWtahIna hao[_na. yamaakxDo malaa maarayacyaa gaupta yaaojanaa tayaar haota AsataIlaca. yaa paRqvaIvar parta parta janma GaoNyaaeovajaI Amartvaca pa`apta hao[_la Asao kxahI naahI Aaho kxa ? Aaho eKaada maaga_ ?” ho eokxlyaavar sava_ maakxDo, vaanaro, DaowyaaMvar hata zo{]na svata:cyaa marNaacyaa kxlpanaonao maUkxr]dna kxr] laagalaI. paNa baGaa, taovaZyaata ekx vaRQd saamaanya vaanar {DI maar]na {zUna {Baa raihlaa AaiNa rDta rDta mhNaalaa “yaacaaAqa_ maharaja taumacyaa manaacaa taabaa Qama_ kxa kxaya mhNataata, tyaanao Gaotalaa Aaho. yaa ivaEvaata fxWta taIna pa`kxarcyaa maaNasaaMnaaca yamaapaasaUna mauWtaI Aaho” “AaiNa ho vaanara tao kxaoNa, ho taU saaMgaU Sakxtaaosa ?” vaanarrajaaMnaI ivacaarlao. “ hao ### ! bauQd, icarMjaIvaI AaiNa PYaImaunaI. janma maRtyaUcyaa cak`xataUna fxWta yaaMcaIca sauTkxa Aaho. tao yaa paRqvaI AaiNa svaga_, ho DaoMgar AaiNa Jaro yaaMcyaa[takoxca Amar Aahota.” “kuxzo saapaDtaIla tao ? vaanarrajaaMnaI lagaocaca ivacaarlao. “yaa matya_ jagaataca AaiNa tyaa jaadu[_ DaoMgaratalyaa AtaIpa`acaIna ASaa gauhota tyaaMcao vaastavya Aaho Asao mhNataata” tyaa AtaIsaamaanya vaanaranao saaMigatalao. ho eokxtaaca hYa_BarIta vaanarrajaaMnaI jaahIr koxlao “zIkx Aaho ! maI {Òaca taumacaa inaraopa GaoNaar Aaho AaiNa ha DaoMgar {tar]na KaalaI jaaNaar. eKaaÒa ZgaasaarKaa sava_ saagaraMcyaa kxanaakxaopa%yaataUna maI ihMDona, ho jaga paalaqao GaalaUna maI tyaaMnaa SaaoQaIna. tao saapaDopaya_Mta maI parta yaoNaar naahI. tyaaMcyaakxDUna maI tyaaMcao rhsya jaaNaUna Gao[_na AaiNa kxayamacaa icartar]Na hao[_na. maga malaa yamasauQda nao{] SakxNaar naahI. yaa tyaacyaa dRZ ivaEvaasaanaoca tyaalaa janmamaRtyaUcyaa cak`xataUna kxayamacaI sauTkxa imaLalaI AaiNa taao ivaEvaatalaa svaga_pa`aptaI Jaalaolaa paihlaa vaanarmaunaI Jaalaa. kxsao tao AapaNa baGaNaar Aahaotaca. ho eokxlyaavar sava_ vaanaraMnaI TawyaaMcaa kxDkxDaT koxlaa. “{Òaca AamhI DaoMgarataUna Atyau$ama fxLo AaiNa fuxlao gaaoLa kxr]na AaNataao. maharajaaMnaa ekx inaraopaacaI Bavya maojavaanaI dotaa yao[_la.” dusa%yaa idvaSaI zrlyaapa`maaNao sava_ vaanaro Aapalyaa rajaasaazI paor], dula_Ba fxLo, DaoMgaravar saapaDNaarI masaalyaacaI paanao, SaovaMtaI, kMxdmauLo, harasaazI sava_ pa`kxarcaI fuxlao, ica~aivaica~a fxLo, paanao AaiNa fuxlao vaocaayalaa baahor paDlaI. maga tyaa sajavalaolyaa dgaDI maojaaBaaovataI sava_ vaanaro maojavaanaIsaazI jamaa JaalaI. tyaaMnaI vaanarrajaalaa mauKya Aasanaavar basavalao AaiNa Aapaapalyaa laayakxInausaar tyaaMnaI tyaa maojaaBaaovataI jaagaa Gaotalyaa. tyaalaa fxLo, fuxlao AaiNa maÒ Apa_Na xkxrNyaasaazI maaozI JauMbaD {DalaI. ASaa irtaInao paUNa_ idvasa tyaaMnaI tyaaMcyaa rajaasaaobata maÒ ipaNyaata Gaalavalaa. dusa%yaa idvaSaI vaanaraMcaa rajaa sagawyaaMcyaa Agaaodrca pahaTo {]zlaa AaiNa sagawyaaMnaa {zvata mhNaalaa “maaJyaa baaLaMnaao Aataa paTkxna 7


daona taIna JaaDo taaoDa AaiNa maaJyaa saazI ekx tarafxa tayaar kxra. ekx {Mca baaMbaU paNa taaoDa jyaanao malaa taao Zkxlataa yao[_la. tyaavar malaa KaaNyaasaazI qaaoDI fxLo AaiNa Anna zovaa. Aataa maI maaJyaa pa`vaasaalaa saurvaata kxrtaao. maga taao ekxTaca tyaa taraFyaavar caZlaa AaiNa tyaanao taao evaZyaa SaWtaInao paaNyaata Zkxlalaa kxI taao vaogaanao sagawyaManaa maagao TakUxna paar samaud`ata paaohaocalaa. tyaalaa vaa%yaabaraobar diXaNa jaMbauテ的paalaa jaayacao haotao. tyaa qaaor svagaI_ya maakxDanao saaoDlao Gar Amartvaacyaa SaaoQaasaazI naahI tyaalaa tamaa samaud`acaI ikMxvaa taufxanaaMcaI jyaacao pa`aWtana zrlaolao Aaho, tyaalaa kxsalaI kxaLjaI ? tyaalaa tao saapaDNaarca Aaho. tyaanao pa`vaasaasaazI AgadI yaaogya vaoL inavaDlaI haotaI. jaaordar vaahNaa%yaa vaa%yaacyaa madtaInao taao tyaacyaa [ipsata izkxaNaI paaohaocalaa. tyaacyaa {Mca baaMbaUnaI paaNyaacaI KaaolaI tapaasaUna tyaanao maga taao tarafxa saaoDUna idlaa AaiNa kxazavar TUNakxna {DI maarlaI. kxazavar tyaanao kxahI maaNasao baiGatalaI, taI maasao pakxDta haotaI, kxahI badkxaMcaI iSakxar kxrta haotaI tar kxahI maIz tayaar kxrta haotaI. tyaaMnaa baiGatalyaavar vaanarrajaanao tyaaMcyaa samaaor {Dyaa maarlyaa AaiNa BayaMkxr vaoDovaakxDo caohro koxlao. tao paaihlyaavar tyaa maaNasaaMnaI hataatalao saamaana taoqaoca Takxlao AaiNa taI sava_ idSaolaa saOravaOra QaavaU laagalaI. tyaatalaa jaao laMgaDa haotaa tyaalaa tyaanao pakxDlao AaiNa tyaacao sava_ kxpaDo {tarvalao. tyaataca tao kxsao Gaalaayacao ho tyaacyaa laXaata AalyaamauLo tyaanao tao AMgaavar caZvalao AaiNa maga tyaanao javaL javaL dha vaYao_ baajaarata, ivaivaQa doSaata, pa`aMtaata maaNasaaMcyaa vaoyaata AaiNa maaNasaaMcyaa baaolaNyaacaI, caalaNyaacaI AaiNa vaagaNyaacaI naWkla kxrta foxrfxTkxa maarlaa. ho sava_ AnauBavataanaa tyaacyaa QyaoyaapaasaUna taao mauLIca ZLlaa navhtaa tao mhNajao icarMjaIvaIMcaa SaaoQa AaiNa tyaaMcao rhsya jaaNaUna Gyaayacao. jaoqao jaa[_la taoqao taao bauQd, icarMjaIvaI AaiNa PYaImaunaI yaaMcaI caaOkxSaI kxro. tyaacyaa laXaata ekx AaEcayaa_caI gaaoYT AalaI taI mhNajao yaa maaNasaaMnaa tyaaMcyaa saMpa$aIcaI, pa`itaYzocaI AaiNa BaaOitakx sauKaaMcaI [takxI kxaLjaI haotaI kxI, kxaoNaalaaca Asalyaa rhsyaamaQao ikMxvaa tyaaMcyaa BaivaYyaata tyaaMcao kxaya haoNaar Aaho yaacyaata mauLIca rsa navhtaa. taao SaaoQaUna SaaoQaUna dmalaa paNa vyaqa_. SaaoQata SaaoQata taao paiEcamaocyaa samaud`acyaa kxazI Aalaa. tyaacaa pasaara baiGatalyaavar tyaacaI Kaa~aI paTlaI kxI yaa pailakxDo tyaalaa inaiEcataca icarMjaIva Aatmao saapaDtaIla. taao ivacaar manaata Aalyaa Aalyaa tyaanao lagaoca svata:saazI paUvaI_ banavalaa haotaa tasalaa ekx tarafxa baaMQalaa AaiNa tyaanao taao samaud` paar koxlaa. kxazavar paaohaocalyaavar tyaanao tyaa sauMdr pa`doSaavar ekx najar TakxlaI. samaaorca ekx DaoMgar AaiNa tyaacyaa paayaqyaaSaI GanadaT JaaDI baGaUna tyaanao taao DaoMgar caZayalaa saurvaata koxlaI. tyaacyaa manaata ivacaar Aalaa evaZyaa sauMdr DaoMgaravar inaiEcataca eKaada PYaI AsaNaar. tyaalaa vaaGa, isaMh, laaMDgao, kxaolyaaMcaI BaItaI nasalyaamauLo taao maaozyaa inaBa_yataonao caalalaa haotaa. taovaZyaata tyaacyaa kxanaavar gaaNyaacaa Aavaaja paDlaa. tyaa idSaolaa Gaa[_Gaa[_nao jaata taao ekxa jaagaovar qabakxlaa. laXapaUva_kx eokxlyaavar ekx maaNaUsa gaaNao mhNata haotaa ho tyaacyaa laXaata Aalao. taao gaata haotaa8


“maI svata:laa ~aasa kxr]na Gaota naahI maaJyaabaÕla tao kxaya mhNataata yaacaI malaa icaMtaa naahI. caaMgalao kxaya AaiNa vaa[_T kxaya? yaa inasagaa_ta taaAao AaiNa icarMjaIvaIMcyaa saMgataIta, jao svagaa_cao laoKa ilahIta Aahota, maaJao AayauYya vaaZtaoca Aaho, maRtyaUcaI maga kxsalaI BaItaI ? ho Sabd eokxlyaavar vaanaralaa fxar AanaMd Jaalaa. ha AsaM mhNataaoya mhNajao [qaoca kuxzotarI icarMjaIva pauNyaatmaacaa vaavar AsaNaar. tyaanao maga tyaa Aavaajaacyaa idSaonao {DI maarlaI AaiNa baiGatalao tar ekx laakUxDtaaoDyaa tao gaaNao mhNata maaozyaa majaonao tyaa jaMgalaata ifxrta haotaa. vaanaranao tyaacyaa samaaor {DI maarlaI AaiNa mhNaalaa “ho AivanaaSaI Aatmyaa, taumhalaa taumacyaa BaWtaacao i~avaar vaMdna Asaao.” maakxDalaa paaihlyaavar tyaa laakxUDtaaoDyaacaI baaobaDIca vaLlaI. tyaacyaa hataataIla kux%haD gaLUna paDlaI. svata:laa saavar]na AaiNa vaanaralaa namaskxar kxr]na taao mhNaalaa “ AapalaI kxahItarI caUkx JaalaolaI idsatao Aaho. maI ekx AtaIsaamaanya laakUxD kxapaNaara laakUxDtaaoDyaa Aaho. AapaNa malaa AivanaaSaI kxsao kxaya mhNataa ?” “taU jar AivanaaSaI nasaSaIla tar maga AsalyaasaarKaa kxa baaolata haotaasa magaaSaI ?” vaanar. “maI Asao kxaya mhNaalaao baabaa ### tyaavar]na maI taulaa AivanaaSaI vaaTlaao ? saaMgataao kxa jara ?” laakUxDtaaoDyaanao ivacaarlao. “ maI taulaa magaaSaIca gaataanaa eokxlao. jyaalaa raoja PYaImaunaI AaiNa taaAaovaadI BaoTtaata, jyaacao AayauYya vaaZtaoca Aaho taao AivanaaSaI naahItar kxaya ? tao laoKa mhNajao yaa jaIvanaacaI paiva~a rhsyaoca AsaNaar.” laakUxDtaaoDyaalaa kxaya GaaoL Jaalaa tao laXaata Aalao. “maI taumacyaaSaI KaaoTo baaolaUna taumhalaa fxsavaNaar naahI. tao gaaNao KaraoKarca malaa ekxa Amatya_ maanavaanao iSakxvalao Aaho. tao maaJyaa JaaopaDIpaasaUna fxar dUr rhata naahIta. maaJaI jaIvanaaSaI caalalaolaI laZa[_ tao raoja javaLUna baGata haotao. ho gaaNao mhTlyaavar yaa ~aasaataUna taulaa mauWtaI imaLola Asao tyaaMnaI malaa saaMigatalao Aaho. Aaja maaJao mana jara Asvasqa haotao mhNaUna maI tao gaaNao mhNata haotaao. malaa kxlpanaa navhtaI kxI taumhI tao eokxta haotaa.” laakUxDtaaoDyaa mhNaalaa. “jar tao javaLca kuxzotarI rhata AsataIla tar taU tyaaMcaa iSaYya kxsaa naahI Jaalaasa ? tyaaMcao icartar]Na rhayacao rhsyatarI jaaNaUna Gyaayacao haotaosa.” vaanaranao AaEcayaa_nao ivacaarlao. “maaJao AayauYya fxar KaDtar gaolao Aaho. lahanapaNaIca maaJao vaDIla vaarlao. malaa naa bahINa naa Baa{]. tyaamauLo maaJyaa Aa[_caI jabaabadarI maaJyaavarca paDlaI. taI paar paaDNyaasaazI malaa idvasaBar AaiNa Wvaicata ra~aIhI kxYT kxrNyaaiSavaaya gatyaMtar navhtao. Aataa maaJaI Aa[_ GarI ekxTIca Asatao AaiNa maI italaa ekxTo saaoDU Sakxta naahI. daona vaoLocyaa jaovaNaacaI maaramaar. taohI imaLvaNyaasaazI malaa [qao jaMgalaata yao{]na laakxDacyaa daona maaowyaaMsaazI laakUxD taaoDayalaa laagatao. tao Gao{]na baajaarata ivakxlao tar AamacaI caUla paoTtao. tyaaMcyaakxDo jaa{]na jaadU iSakxayalaa [qao vaoL kxaoNaalaa Aaho ? 9


“ taU jao kxahI saaMgataao Aahosa tyaavar]na taU ekx pa`omaL AaiNa kxtavya_dXa pau~a Aahosa AaiNa dovaalaa tauJaI inaiEcataca kxr]Naa yao[_la. bar Aataa tao qaaor PYaI kxaozo rahataata ho malaa saaMgaSaIla tar maI tyaaMnaa BaoTIna mhNataao.” “tasao fxarca javaL Aaho tao rahtaata tao izkxaNa! yaa DaoMgaracao naava Aaho “paiva~a sajjaocaa DaoMgar” yaa DaoMgaravar ekx “maavaLtyaa caMd`acaI AaiNa taIna taa%yaaMcaI” gauha Aaho. tyaa gauhota Amar PYaI saubaaoQaI rahtaata. tyaaMcyaakxDo ekoxkxaLI hjaarao iSaYyagaNa Asaayacao. Aataa maa~a tao ivaSaoYa kxaoNaalaa pa`vaoSa dota naahIta. saQyaa AsataIla taIsa ekx iSaYya tyaaMcyaakxDo ! ha samaaorcaa rstaa pakxDlaa kxI taumhI tyaaMcyaa GarapaaSaI paaohaocaala”. “ho baMQaU, jar taU maaJyaabaraobar Aalaasa AaiNa jar maaJao taoqao kxama Jaalao tar taU malaa idSaa daKavalaIsa ho maI kxQaIca ivasarNaar naahI.” vaanaranao tyaalaa AailaMgana dota mhTlao. “kxahI laaokxaMnaa ikxtaIhI samajaavaUna saaMigatalao tarI samajata naahI hoca Karo! Aro maUKaa_, taulaa maI Aa$aaca saaMigatalao naa kxI maI kxa jaa{] Sakxta naahI tao !. maI jar taumacyaa baraobar gaolaao tar maaJyaa Aa[_laa Anna kxaoNa Barvaola ? malaa maaJao kxama koxlaoca paaihjao.” laakUxDtaaoDyaa htaaSapaNao hata JaTkxta mhNaalaa. ho eokxlyaavar vaanaralaa kxLUna caukxlao kxI Aataa pauZcaa pa`vaasa tyaalaa ekxTyaalaaca kxravaa laagaNaar. tyaanao laakUxDtaaoDyaacaa inaraopa Gaotalaa AaiNa taao tyaa rstyaanao inaGaalaa AaiNa KarMca tyaa maaNasaanao saaMigatalyaapa`maaNao tyaalaa ekx gauha idsalaI. tyaa taoqao ekxa iSaLovar kxaorlaolao haotao “ maavaLtaa caMd` AaiNa taIna taa%yaaMcaI gauha” paNa tyaa gauhocaa drvaajaa baMd haotaa AaiNa tyaa ina:stabQa SaaMtataota JaaDacaI paanaohI halata navhtaI. tyaacao tyaa gauhocaa drvaajaa zaozvaayacao QaaDsa Jaalao naahI. itaqalyaaca ekxa {Mbaracyaa JaaDavar caZUna taao tyaacaI {Mbaro Kaa{] laagalaa AaiNa tyaacyaa fxaMÒaMvar laaoMbakxLU laagalaa. qaaoDyaaca vaoLanao tyaalaa kxaoNaItarI hakxa maarlyaacaa Aavaaja eokUx Aalaa AaiNa baGataao tar kxaya ekx sauMdr maulagaa tyaa gauhotaUna baahor Aalaa. tyaacao r]pa tyaanao Aa$aapaya_Mta paaihlaolyaa maulaaMpaoXaa fxarca vaogaLo haotao. vaNa_na kxrayalaa AvaGaD, paNa tyaacao mana AaiNa r]pa daonhIhI irkxamao vaaTta haotao. baahor Aalyaa Aalyaa tyaanao maaozyaanao AaorDUna ivacaarlao “ kxaoNa Aavaaja kxrtaMya itakxDo ?” vaanarrajaaMnaI tao eokxlyaavar KaalaI {DI maarlaI. tyaa maulaacyaa samaaor jaa{]na tyaalaa vaMdna kxr]na taao mhNaalaa “ho icarMjaIva maulaa, maI ekx ivaÒaqaI_ Aaho AaiNa malaa Amartvaacao rhsya iSakxayacao Aaho. maI kxSaalaa [qao gaaoMQaL GaalaIna ?” “taU AaiNa ivaÒaqaI_ ? taao maulagaa hsaUna mhNaalaa. “hao ! tauJaI kxahI hrkxta Aaho kxa?” “maaJao gaur]vaya_ Aataa iSakxvata Aahota. baahor kxaoNaI ivaÒaqaI_ ikMxvaa &aanaaiBalaaYaI Aalaa tar tyaacyaakxDo laXa doNyaasaazI tyaaMnaI malaa paazvalao Aaho. bahutaokx tyaaMnaa taU yaoNaar yaacaI kxlpanaa AsaavaI AaiNa tyaaMnaI malaa tauJyaakxDo laXa doNyaasa saaMigatalao Asaavao” “hao ! baraobar tasaoca AsaNaar” maakxD mhNaalao. “yaa maaJyaa maagao yaa !” taao maulagaa mhNaalaa.

10


maakxDanao Aapalao ivaskxTlaolao koxsa saarKao koxlao AaiNa taao tyaa maulaacyaa paazaopaaz tyaa gauhota iSarlaa. samaaorca pa`caMD maaozI saBaagaRho haotaI. tyaalaa laagaUna laala BaDkx maJa_kxaMcyaa idpamaaLa haotyaa. maaotyaaMnaI maZvalaolyaa iBaMtaIMcao mahala AaiNa kxvaDyaaMnaI maZvalaolao Bavya drvaajao haotao. tyaa saBaagaRhacyaa BaaovataI {Mca Aaova%yaa AaiNa tyaata QyaanaQaarNaosaazI SaaMta Kaaolyaa kxaZlaolyaa haotyaa. ho sagaLo baGata baGata tao ekxa ihrvyaa maJa_kxacyaa AaoTyaapaaSaaI Aalao. tyaavar Ea`oYz maunaI saubaaoQaI ivarajamaana Jaalao haotao. tyaaMnaa baGataaca maakxDanao tyaaMcyaa Aasanaacyaa samaaor laaoLNa GaotalaI. AaiNa mhNaalaa “ ho maunaIvar , ho maunaIvar, taumacaa ha iSaYya taumhalaa vaMdna kxrtaaoya, tyaacaa isvakxar kxravaa.” “kxaozUna Aalaa Aahosa taU ? tauJyaa doSaacao naava saaMga AaiNa maga malaa tauJao vaMdna isvakxartaa yao[_la.” “maI paaNyaacyaa paDÒacyaa gauhotaUna Aalaao Aaho. hI gauha eAaolaaya naavaacyaa doSaata, fxLafuxlaaMcyaa DaoMgaravar Aaho.” “caalataa hao [qaUna ! yaalaa baahor foxkUxna Òa ro kxaoNaItarI” maunaIvaya_ tyaacyaa AMgaavar vasa\kxna AaorDlao. “malaa maahIta Aaho taao doSa. ha ek BaamaTa Aaho. Asalyaa kxaoNaalaa saaXaatkxarI kxrNao ho tar paapa Aaho” maakxDanao Gaa[_Gaa[_nao {$ar idlao “ maharaja, yaata kxsalaIhI BaamaToigarI naahI. maI taumhalaa pa`amaaiNakxpaNao KarM taoca saaMgataaoya” “BaamaToigarI naahItar kxaya ? taU eAaolaaya maQaUna Aalaa Aahosa Asao saaMgata Aahosa, taulaa maaihtaI Aaho kxa tao kxaozo Aaho ? maQao daona mahasaagar AaiNa ekx KaMD Aaho. taU [qao paaohaocalaasaca kxsaa ?” “maharaja maI gaolao dha vaYao_ tyaa saazI mahasaagar AaolaaMDUna, Daogar d%yaa paalaqyaa GaalaUna yaoqao paaohaocalao Aaho.” “AsaM Aaho tar !taU majala drmajala kxrta yaoqapaya_Mta paaohaocalaa Aahosa tar. tao AgadIca kxahI ASaWya naahI. barM kxaya naava tauJao ?” “naavaata kxaya Aaho ?malaa laaokxaMnaI iSavyaa idlyaa tarI maI icaDta naahI. maarlao tar maI dusara gaala pauZo kxrtaao. maaJyaa AayauYyaata maI Aa$aapaya_Mta kxQaIca maaJaI AaoLKa ASaI daKavalaI naahI”. “maI tauJaI AaoLKa saaMga Asao mhTlaolao naahI. maI fxWta tauJao GaraNao ivacaarlao.” “hM#### malaa GaraNao naahI. KarM saaMgaayacao tar malaa Aa[_ AaiNa vaDIla daonhIhI naahIta” “Aro vvaa! maga taU kxaya fxLaMsaarKaa JaaDalaa laagalaasa kxI kxaya ?” maunaIvaraMnaI caoYTonao ivacaarlao. paNa Aapalao vaanarraja maa~a gaMBaIr haotao. “naahI AgadI tasaMca kxahI naahI. maI ekxa iSaLotaUna janma Gaotalaa. tyaa fxLafuxlaaMcyaa DaoMgaravar ekx jaadUcaI iSaLa haotaI, vaoL Aalyaavar taI fuxTlaI AaiNa maI itacyaataUna baahor Aalaao.” “Asaao. taulaa Aataa yaa mazatalao ekx TaopaNanaava Gaotalao paaihjao. yaa baara ya$aaMnaa baara Sabd yaaojalaolao Aahota. yaa SabdaMpaOkxI ekx tarI Sabd tauJyaa naavaata Aalaa paaihjao.” “kxaya Aahota tao ?” maakxDanao {tsaukxtaonao ivacaarlao. “r]Md, pa`caMD, &aana, huyaar, satya, pa`maaNa, inasaga_, samaud`, {tsaah, jaaNaIva, AcaUkx AaiNa pa`kxaiSata.” “tauJaI dhavaI ipaZI AsalyaamauLo maI taulaa “paaokxLIcaI jaaNaIva AsaNaara” mhNajao sana\ vaukxaVMga ASaI hakx maarIna caalaola ?” maakxD KaUYa haota, hsata hsata mhNaalaa “hao! hao! kxa naahI? AajapaasaUna taumhI malaa “sana\ vaukxaVMga” Asaoca AaoLKaa ! caalaola malaa.” 11


tar maga tyaa pa`acaIna Qamaa_maQao tyaacao naava ho Asao “sana\ vaukMVxMaga” Jaalao. ho naava QaarNa koxlyaanaMtar tyaalaa tyaacyaa Qyaoyaapa`ta paaohaocaayalaa kxaya kxaya kxravao laagalao AaiNa tyaalaa AKaorIsa saaXaatkxar Jaalaa kxa ? ho kxLNyaasaazI Aapalyaalaa pauZcyaa AMkxata pa`vaoSa kxrayalaa laagaola.

12


Markatlilamrit