Page 1

ภูมิปัญญาไทย ในอดีต


ภูมิปัญญาไทยในอดีต จารุพัฒน์ ธนบรรณ และพัทธนันท์ พันธุ์มณี ที่ปรึกษา อาจารย์ ดร.ฉันทนา ปาปัดถา คุณครูเบ็ญจา สมประกอบ ข้อมูลทางบรรณานุกรม จารุพัฒน์ ธนบรรณ และพัทธนันท์ พันธุ์มณี. ภูมิปัญญาไทยในอดีต. --กรุงเทพฯ : คณะเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร, ๒๕๖๐. ๓๖ หน้า. ๑. ภูมิปัญญาไทยในอดีต. I. ชื่อเรื่อง. ISBN

ราคา .......... บาท หนังสือภาพเล่มนี้ เป็นส่วนหนึ่งของโครงงานพิเศษเพื่อสำ�เร็จการศึกษา สาขาวิชาเทคโนโลยีมัลติมีเดีย คณะเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร พิมพ์ที่ บริษัท ทริปเพิ้ล กรุ๊ป จำ�กัด เลขที่ ๙๕ ถ.แจ้งวัฒนะ ซ.๖ แขวงตลาดบางเขน เขตหลักสี่ กทม. ๑๐๒๑๐ โทรศัพท์: 0 2521 8420 (อัตโนมัติ) แฟกซ์: 0 2521 8424 Website: triple-group.co.th Email: contact.triplegroup@gmail.com


คำ�นิยม งานของนัหนักศึงกสืษาสาขาวิ อภาพ “ภูมปิ ญ ั ญาไทยในอดีต” เป็นผลงานจากการจัดทำ�โครง ชาเทคโนโลยีมลั ติมเี ดีย คณะเทคโนโลยีสอื่ สารมวลชน

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร ทีไ่ ด้ใช้ความสามารถในการออกแบบ เนือ้ หาให้เหมาะสมกับนักเรียนระดับชัน้ ประถมศึกษา โดยให้ความสำ�คัญทัง้ ใน ด้านความถูกต้องของเนือ้ หา การย่อยเนือ้ หาทีม่ คี วามยากให้เข้าใจง่าย ละเมือ่ รวมเข้ากับฝีมือในการวาดภาพประกอบทีม่ ีความสวยงาม ย่อมดึงความสนใจ ให้เด็ก ๆ ได้ย้อนเวลากลับไปในอดีต เพื่อศึกษาภูมิปัญญาไทยในสมัยต่าง ๆ ร่วมกับแมว “ทองม้วน” ได้เป็นอย่างดี ขอชื่นชมนักศึกษาทุกคนที่มีส่วนสร้างสรรค์ผลงานจนสำ�เร็จออกมา เป็นรูปเล่ม ขอบคุณ ดร.ฉันทนา ปาปัดถา อาจารย์ทปี่ รึกษา ทีไ่ ด้ให้ค�ำ แนะนำ� ทั้งในด้านของเนื้อหา และการผลิตสื่อเพื่อการเรียนการสอนสำ�หรับนักเรียน ระดับชั้นประถมศึกษา ซึ่งเป็นไปตามเจตนารมณ์ของคณะเทคโนโลยีสื่อสาร มวลชนที่จะเป็นส่วนหนึ่งในพัฒนาประเทศชาติและสังคม โดยใช้ภูมิความรู้ ทางด้านวิชาการและวิชาชีพให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

อาจารย์อรรถการ สัตยพาณิชย์ คณบดีคณะเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร


คำ�นำ� หนังสือภาพเล่มนี้เป็นหนังสือเสริมความรู้ วิชาประวัติศาสตร์ ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ วิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ช่วงชัน้ ที่ ๒ (ชัน้ ประถมศึ ก ษาปี ที่ ๔ - ๖) โดยนำ � เรื่ อ งเล่ า ความรูเ้ กีย่ วกับภูมปิ ญ ั ญาไทยในอดีต ทีผ่ า่ นการ์ตนู หลักที่เป็นแมว ชื่อ “ทองม้วน” ที่ได้ช่วยแนะนำ� เกี่ยวกับประวัติศาตร์ไทยในแต่ละยุคสมัย


แนะนำ�ตัวละคร พี่...เป็น แมววิเชียรมาศ

คนส่วนใหญ่เรียกพี่ว่า... “ทองม้วน” จะเรียกตาม ก็ได้นะ ตัวพี่นั้นมีตาสีฟ้า เป็นแมวพันธุ์ไทย และพี่ จะพาน้อง ๆ ไปไล่จับ... “ผีเสื้อแห่งกาลเวลา” ผู้ทำ�หน้าที่ ดูแลภูมิปัญ ญาของไทยในอดีตกัน ส่วนฉันชื่อ “ผีเสื้อแห่งกาลเวลา” สามารถเดินทางไประหว่างอดีต ฉันจะพาพี่ทองม้วน ไปท่องเที่ยว ตามรอยภูมิปัญญาไทยสมัยอดีต และฉันจะพาไปดูสิ่งที่น่าสนใจใน แต่ละยุค ไปกันเลย...


๓


องค์ความรู้ ความสามารถ และทักษะของ คนไทยอันเกิดจากการสั่งสมประสบการณ์ที่ผ่าน กระบวนการเรียนรู้ และเลือกสรร ปรุงแต่ง พัฒนา อีกทั้งถ่ายทอดสืบต่อกันมา เพื่อใช้แก้ปัญหาและ พัฒนาวิถชี วี ติ ของคนไทยให้สมดุลกับสภาพแวดล้อม และเหมาะสมกับยุคสมัยของภูมิปัญญาไทย ภูมปิ ญ ั ญาไทยมีลกั ษณะเป็นองค์รวม มีคณ ุ ค่า ทางด้านของวัฒนธรรม เกิดขึน้ ในวิถชี วี ติ คนไทยซึง่ ในภูมิัญญาท้องถิ่นอาจเป็น ที่มาขององค์ความรู้ที่ มีความงอกงามขึ้นใหม่ ที่จะช่วยในการเรียนรู้และ การแก้ปัญหา การจัดการ และเรื่องของการปรับ ตัวในการดำ�เนินวิถีชีวิตของคนไทย


๑๘๒๖


นอกจากพระพุทธรูปแล้ว สุโขทัยยังพัฒนา รูปแบบที่เรียกว่า เจดีย์ทรงพุ่มข้าวบิณฑ์ ที่มียอด เจดียค์ ล้ายดอกบัวตูม ศาสนสถาน พระพุทธรูปและ เจดียเ์ หล่านีล้ ว้ นเป้นหลักฐานแสดงให้เห็นถึงความ สามารถของช่างฝีมือชาวสุโขทัย และนอกจากนี้ ยังมีเจดีย์ทรงปรางค์ ที่ได้รับอิทธิพลมาจากขอม ที่มีความเชื่อตามหลักศาสนาฮินดู

เจดีย์ทรงปรางค์


๘


๙

: https://th.wikipedia.org/


๑๐


๑๒

ชาวอยุธยาตั้งบ้านเรือนในที่ลุ่มซึ่งมีปัญหาเรื่อง นำ�ท่วมขังเป็นเวลานาน จึงทำ�การขุดคลองเพื่อระบาย นำ�ไม่ให้ท่วมขัง นอกจากนี้ภายในเกาะเมืองอยุธยายัง เป็นเส้นทางในการระบายนำ�และเส้นทางคมนาคมที่ดี ในการเดินทางติดต่อค้าขายกับชุมชนต่าง ๆ ได้

นี่น่ะหรอ การขุดคลอง พึ่งเคยเห็นเลยนะเนี่ย เอ้า ! น้อง ๆ ตามพี่มาดูกันเลย


๑๓ ด้านสถาปัตยกรรม

ปัจจุบนั งานศิลปะสมัยอยุธยาได้รบั การเก็บรักษา ไว้เป็นอย่างดี โบราณสถานหลายแห่งได้รับการขึ้น ทะเบียนเป็นมรดกโลก จากองค์การยูเนสโก

พี่ทองม้วนกำ�ลังเพลิน กับการอ่านหนังสือ..


๑๔

ด้านสถาปัตยกรรม

การก่อสร้างสถาปัตยกรรมต่าง ๆ เริม่ มีมาตัง้ แต่ สมัยพระเจ้าอูท่ องเป็นระยะเวลาทีไ่ ทยใกล้ชดิ กับกัมพูชา และในรัชกาลต่อมา ขอมยอมอยูภ่ ายใต้อ�ำ นาจไทย การ ก่อสร้างโดยเฉพาะวัดวาอารามต่าง ๆ จึงมีลักษณะ อิทธิพลของแบบขอม


๑๕

ด้านประดิษฐกรรม สภาพภู มิ ป ระเทศของอยุ ธ ยารอบ ๆ นั้ น มี แม่นำ�้ ลำ�คลองเป็นจำ�นวนมาก ชาวอยุธยาจึงหาวิธี หารติดต่อกับชุมชนอื่นโดยการ “ต่อเรือ” นั้นใช้เป็น พาหนะขนส่งในแม่นำ�้ ลำ�คลอง เช่น เรือพาย เรือแจว เรือสำ�เภา เป็นต้นซึ่งรวบรวมไว้ในพิพิธภัณฑ์เรือไทย ที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา


๑๖


๑๘


๑๙


๒๐

ผีเสื้อแห่งกาลเวลาบินวนรอบทองม้วน อีกครั้งราวกับจะบอกว่า... กำ�ลังจะไปยุคสุดท้ายแล้วนะ


๒๒

ในต้นยุคสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ได้น�ำ แบบอย่าง ของปราสาท ราชวัง วัด ที่ถูกทำ�ลายในสงคราม คราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ ๒ มาสร้างใหม่ เช่น วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ฯลฯ


๒๓

กฎหมายตราสามดวง เป็นภูมิปัญญาไทย ในการสร้างสรรค์ข้อกำ�หนดกติกาไว้ เป็นเครื่อง มือ ในการจัดระเบียบสังคมเพื่อให้สังคมสงบสุข

เริ่มมีการปั้นภาพเหมือน และมีอนุสาวรีย์ ตามอย่างตะวันตก เช่น พระบรมรูปทรงม้าหน้า พระที่นั่งอนันตสมาคม ฯลฯ


๒๔ ภูมิปัญญาที่เกิดขึ้นมาจากการเรียนรู้และยัง ช่วยเรื่องการปรับตัวในการดำ�เนินชีวิตของคนไทย และภูมิปัญญาไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ที่สำ�คัญเช่น การทำ�เกษตรกรรม การหัตถกรรม ฯลฯ

ข้ า วเป็ น สิ น ค้ า ส่ ง ออกที่ สำ � คั ญ ของไทยโดย มีการบุกเบิกพื้นที่การทำ�นาและส่งเสริมการทำ�นา แต่ปริมาณการส่งออกไม่แน่นอนขึ้นอยู่กับสภาวะ ตามธรรมชาติ ภายในประเทศ


๒๕

รูปภาพจาก : http://sorbenjarong.com/J_4.php

เครื่องปั้นดินเผาเป็นการสั่งทำ�จากเมือง จีน โดยได้ให้ช่างหลวง เขียนลวดลายให้เหมือน ด้วยเครื่องปั้นดินเผาที่สั่งทำ�ส่วนใหญ่เป็นพวก จานชาม และถ้วยลายที่เป็นลายไทย และเขียนสี บนพื้นของถ้วยขาวบาง และเขียนลายเบญจรงค์ เช่น ชามลายก้นขด เป็นต้น


๒๖

เมื่อทองม้วน ได้ตื่นขึ้นมาพยายามมองหา

ผีเสื้อแห่งกาลเวลา แต่ไม่พบ ทองม้วนจึงพูด กับตัวเองว่า “เมื่อกี้ฉันไปเที่ยวมาจริง ๆ หรือ ฉันแค่ฝันไป” แต่ไม่เป็นไรหวังว่าน้อง ๆ จะมี ความสนุกสนานกันนะจ๊ะ


๒๗ บทสรุป ภูมิปัญญาไทยในอดีต เป็นการนำ�เสนอเกี่ยวกับ ความรู้ ทักษะและประสบการณ์ที่แสดงความสัมพันธ์ ผู้คนในแต่ละยุคแต่ละสมัย อีกทั้งยังมีความรู้เกี่ยวกับ การใช้ชีวิต ทำ�การเกษตร เป็นต้นยังรวมถึงการแก้ไข ปัญหา การจัดการ และการปรับตัวของคนในชุมชน และสังคม วัฒนธรรม และภูมิปัญญา


๒๘

อ้างอิง สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ.๒๕๕๘.คู่มือครู

ประวัติศาสตร์.ประถมศึกษาปีที่ ๔.กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ.๒๕๕๘.คู่มือครู ประวัติศาสตร์.ประถมศึกษาปีที่ ๕.กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ.๒๕๕๘.คู่มือครู ประวัติศาสตร์.ประถมศึกษาปีที่ ๖.กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ


๒๙ บทส่งท้าย เป็นอย่างไรบ้างจ๊ะน้อง ๆ ทุกคนกับการเล่าเรื่อง

ในวิชาประวัติศาตร์ เรื่องภูมิปัญญาไทยในอดีตในแบบ ของภาพวาดสีนำ�ทำ�ให้ภาพของร่องรอยประวัติศาสตร์ ดูน่าสนใจขึ้นไปไม่น้อย แม้เนื้อหาบางครั้งดูไม่น่าสนใจ กลับมาทำ�ให้ มีความน่าสนใจ สนุกสนานเพลิดเพลิน ไปกับ การเล่าเรื่องพร้อมภาพประกอบที่สวยงามและ น่าอ่านมากยิ่งขึ้น


๓๐

กล่าวขอบคุณ

ในการจัดทำ�หนังสือเล่มนี้ผู้เขียนได้รับคำ�แนะนำ� แนวคิดและการสนับสนุนทีด่ ี จากคุณครูเบ็ญจา สมประกอบ คุณครูกัณญพัสตร์ กิจศิลป์ ที่ได้ช่วยอำ�นวยความสะดวก ด้านพืน้ ทีก่ ารเก็บรวบรวมข้อมูลรวมถึงเนือ้ หาทีใ่ ช้ประกอบ การจัดทำ�หนังสือภาพเล่มนี้ ขอขอบคุณ อาจารย์ ดร.ฉันทนา อาจารย์ที่ปรึกษา ที่ได้ช่วยให้คำ�แนะนำ� กำ�กับ ดูแลการทำ�โครงงานครั้งนี้ให้ สำ�เร็จลุล่วงไปด้วยดี ขอขอบพระคุณผู้อ่านทุกท่านที่อ่านมาถึงตรงนี้หวัง ว่าจะมี ความสุขกับการอ่าน และมีความเข้าใจกับเนื้อหา มากยิ่งขึ้น ผู้จัดทำ�


ถึงบางพูดพูดดีเป็นศรีศักดิ์ มีคนรักรสถ้อยอร่อยจิต แม้นพูดชั่วตัวตายทำ�ลายมิตร จะชอบผิดในมนุษย์เพราะพูดจา (สุนทรภู่)

Profile for Jarupat Patcha

ภูมิปัญญาไทยในอดีต  

ภูมิปัญญาไทยในอดีต  

Advertisement