Issuu on Google+

‫الوان بۆ سەرنج راكێشانی بەرامبەریان خۆیان بۆنخۆش دەكەن‬

‫پێشکه‌وتن‬

‫‪187‬‬

‫‌ژماره‬ ‫کانوونی یەکەمی ‪201٢‬‬

‫مانگنامه‌یه‌کی رۆشنبیریی ‌ه یه‌کێتی الوانی دیموکراتی کوردستان ده‌ریده‌کات‬

‫شااڵو عەلی‪:‬‬ ‫زۆر جار که‌سانێک ل ‌ه نیشتیمان‬ ‫و له ناو خزم وکه‌س و‬ ‫کاریشیاندا هه‌ر ل ‌ه غوربه‌تدان‬

‫دۆڕاوەكـانی عەشـق‬

‫ئایا مۆرینۆ هۆكاری پاشكەوتنی ریالمەدریدە‬ ‫شێوەكار سەردەشت علی‪ :‬هەرتابلۆیەكم هاوڕێیەكمە‪ ،‬چونكە ئێمە‬ ‫تەواویان دەكەین ودەمرین‪ ،‬بەاڵم ئەوان هەرگیز تەواو نابن و نامرن‬


‫نامه‌یه‌ی کراو ‌ه بۆ نوێنه‌رانی کورد ل ‌ه به‌غدا‬

‫محه‌مه‌د وه‌رتی‬

‫کاتێ که‌ بۆ میدیای‬ ‫عه‌ره‌بی قسه‌ ده‌که‌ن‬ ‫زۆر نه‌رم و نیانن و‬ ‫موجامه‌له‌ی عه‌ره‌ب‬ ‫ئه‌که‌ن‪ .‬بۆ نمونه‌ له‌‬ ‫میدیای کوردی ئه‌ڵێن‬ ‫ناوچه‌ دابڕاوه‌کان به‌اڵم‬ ‫له‌ میدیای عه‌ره‌بی‬ ‫ئه‌ڵین (المتنازع علیها)‬

‫بێ‌گومان هه‌موو گه‌لێک لێپرسینه‌وه‌ له‌گه‌ڵ نوینه‌رانی خۆی ئه‌کات‪ ،‬کاتێک که‌ ئه‌بینێ ل ‌ه‬ ‫ئاستی داخوازی ئه‌ودا نابن‪ .‬دیار‌ه هه‌موو ئه‌و رووداو‌ه سیاسیانه‌ی ک ‌ه ئه‌مڕۆ ل ‌ه عێراقدا روو‬ ‫ده‌ده‌ن و مایه‌ی هه‌ڕه‌شه‌ن بو سه‌ر گه‌لی کورد له‌ باشوری کوردستان‪ ،‬پێمان ده‌ڵێن کاتی ئه‌و‌ه‬ ‫هاتووه‌ لێپرسینه‌و‌ه له‌گه‌ڵ نوێنه‌ره‌کانتاندا بکه‌ن‪.‬‬ ‫به‌ڕێزان ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق و وه‌زیره‌کانی حکومه‌ت‪ ،‬ئه‌وه‌ نزیکه‌ی سێ‬ ‫سال به‌سه‌ر ته‌مه‌نی نوێنه‌رایه‌تی ئێوه‌دا تێده‌په‌ڕیت له‌ به‌غدا‪.‬‬ ‫دیاره‌ دیارترین دروشمی ئێو‌ه بۆ به‌ده‌ستهێنانی متمانه‌ی خه‌ڵکی کوردستان‪ ،‬گێڕانه‌وه‌ی‬ ‫که‌رکوک و ناوچه‌دابڕاوه‌کان بوو بۆ باوه‌شی گه‌رمی کوردستان‪ .‬خه‌لکی کوردستانیش متمانه‌ی‬ ‫ب ‌ه به‌ڵێن و دروشمه‌کانتان کرد‪ .‬بۆی ‌ه به‌ مافی خۆمان ده‌زانین که‌ حه‌ق و حیسابی خۆمانتان‬ ‫له‌گه‌ڵ بکه‌ین و چه‌ند پرسیارێکتان ئاراست ‌ه بکه‌ین‪:‬‬ ‫‪1‬ـ له‌ رۆژی یه‌که‌مه‌وه‌ تا ئێستا چه‌ند موچه‌ی وه‌زیری و ئه‌ندام په‌رله‌مانیتان وه‌رگرتووه‌؟‬ ‫بێ‌گومان هه‌ر یه‌کێک له‌ ئێو‌ه نزیکه‌ی ‪ 900‬ملیۆنتان وه‌رگرتووه‌‪ .‬ئه‌ی له‌ به‌رامبه‌ردا چیتان‬ ‫کردووه‌ بو گه‌ڕانه‌وه‌ی که‌رکوک و ناوچ ‌ه دابڕاوه‌کان ک ‌ه سێیه‌کی خاکی باشوری کوردستان پێک‬ ‫ده‌هێنێت‪ ،‬ئایا له‌گه‌ڵمدا کۆک نین ئه‌گه‌ر بڵێم زۆربه‌ی زۆرتان نه‌ک هیچتان نه‌کردووه‌ و نه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو نۆ قسه‌شتان نه‌کردووه‌ نه‌ له‌ په‌رله‌مانی عێراق و نه‌ ل ‌ه میدیای عه‌ره‌بی‪.‬‬ ‫‪2‬ـ ئایا چه‌ند خانوو و سه‌یار‌ه و باغ و ڤێالتان کڕیوه‌ به‌و موچان ‌ه و له‌ به‌رامبه‌ردا چیتان‬ ‫کردووه‌ بو جێبه‌جێکردنی مادده‌ی (‪)140‬؟‬ ‫‪3‬ـ ئایا به‌و موچانه‌ی وه‌رتانگرتووه‌ چه‌ند جار سه‌فه‌رتان کردوو‌ه بۆ لوبنان و تورکیا و قبرس؟‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ردا چیتان کردووه‌ بۆ هه‌ڵوه‌شانه‌ی ئۆپه‌راسیۆنه‌کانی دجله‌؟‬ ‫‪4‬ـ ئایا چه‌ند خزم و دۆست و ناسیاوی خۆتان کردووه‌ ب ‌ه پاسه‌وان و له‌ داموده‌زگانی حکومه‌ت‬ ‫داتانمه‌زراندووه‌؟ ل ‌ه به‌رامبه‌ردا چیتان کردووه‌ بۆ واڵمدانه‌وه‌ی ئیهانه‌ و شه‌ڕه‌ ده‌روونییه‌کانی‬ ‫مالکی و عه‌ره‌ب ‌ه شۆڤینیه‌کان به‌رامبه‌ر هه‌ریمی کوردستان؟‬ ‫‪5‬ـ بێ‌گومان ل ‌ه دوارۆژا هه‌مووتان ئه‌بن ب ‌ه (رجل االعمال) به‌اڵم ئایا ده‌توانن متمان ‌ه له‌ مالکی‬ ‫بسێننه‌وه‌؟! خۆ ئەگه‌ر نه‌شتوانن متمانه‌ی لێبسێننه‌و‌ه ئه‌توانن بانگی بکه‌ن بۆ په‌رله‌مان بۆ‬ ‫(استجواب)‪ .‬چونکه‌ به‌ پێی ماده‌ی ‪ 58‬و ‪ 61‬په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانی عێراق هه‌ر ‪ 25‬ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مان ئه‌توانن (استجواب)ی هه‌ر وه‌زێرێک بکه‌ن که‌ پێشێلی ده‌ستور بکات‪ ،‬به‌اڵم ئێو‌ه‬ ‫نه‌تانکردوو‌ه و نایکه‌ن‪ .‬ئه‌مه‌ش هۆکاره‌که‌ی یان ئه‌وه‌تا ئێو‌ه که‌سانی خۆپه‌رست و نادڵسوزن‬ ‫بۆ گه‌له‌که‌تان ک ‌ه زۆر که‌س ب ‌ه خوێن ده‌نگی بۆ دان‪ ،‬یا ئه‌وه‌تا په‌یڕه‌وی ناوخۆی په‌رله‌مانتان‬ ‫نه‌خوێندۆته‌و‌ه و ئاگاداری نین‪ ،‬یا ئه‌وه‌تا ئێوه‌ عه‌ره‌بی نازانن و تێیناگه‌ن‪ ،‬یا ئه‌وه‌تا ناوێرن‪.‬‬ ‫به‌ داخه‌و‌ه ته‌نیا یه‌ک دوانێکتان قسه‌ ئه‌که‌ن که‌ ژماره‌تان ل ‌ه په‌نجه‌ی ده‌ستت تێپه‌ڕ ناکات‪.‬‬ ‫هه‌ندێ له‌وانه‌ش ب ‌ه دوو شێوه‌ی جیاواز قس ‌ه ده‌که‌ن‪ .‬کاتێ ک ‌ه بۆ میدیای کوردی قس ‌ه ده‌که‌ن‬ ‫به‌جۆریک ‌ه وه‌ک ئه‌وه‌ی شه‌و و رۆژ خه‌ریکی کوردایه‌تی بن و نان و ئاوتان له‌ خۆتان حه‌رام‬ ‫کردبێت‪ ،‬به‌اڵم کاتێ ک ‌ه بۆ میدیای عه‌ره‌بی قس ‌ه ده‌که‌ن زۆر نه‌رم و نیانن و موجامه‌له‌ی عه‌ره‌ب‬ ‫ئه‌که‌ن‪ .‬بۆ نمونه‌ له‌ میدیای کوردی ئه‌ڵێن ناوچ ‌ه دابڕاوه‌کان به‌اڵم له‌ میدیای عه‌ره‌بی ئه‌ڵین‬ ‫(المتنازع علیها)‪ .‬ل ‌ه کۆتاییدا ئه‌م پرسیاره‌تان لێ ئه‌که‌م‪ :‬ئایا ویژدانتان ئاسوده‌ی ‌ه ک ‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫حاڵی هه‌رێمی کوردستان بێت‪ .‬ل ‌ه کاتێکدا نزیکه‌ی ‪ 60‬ئه‌ندامی په‌رله‌مان و هه‌شت وه‌زیرمان‬ ‫هه‌بێت و کاتێ جێگری سه‌رۆکی په‌رله‌مان و جێگری سه‌رۆکی حکومه‌ت و سوپاساالری سوپای‬ ‫عێراق کورد بێت‪ .‬بۆی ‌ه زۆر لێتان توڕه‌ین و پڕ به‌ قوڕگمان داواتان لێ ده‌که‌ین که‌ پێویست ‌ه‬ ‫داوای لێبوردن ل ‌ه خه‌ڵکی کوردستان بکه‌ن‪( .‬چەتر پرێس)‬


‫مانگنامه‌یه‌کی رۆشنبیرییه‌ یه‌کێتی‬ ‫الوانی دیموکراتی کوردستان‬ ‫ده‌ریده‌کات‬

‫خاوه‌ن ئیمتیاز‪:‬‬ ‫ئومێد خۆشناو‬

‫هونه‌ر؛ وه‌ك‬ ‫ئامرازێك بۆ‬ ‫باوه‌شكردنی‌‬ ‫قوتابی‬ ‫به‌قوتابخانه‌دا‬

‫ل‪3‬‬

‫سه‌رنووسه‌ر‪:‬‬ ‫ئاڤان حه‌م ‌ه ساڵح‬

‫‪0750 446 1301‬‬ ‫‪avanpirs@yahoo. com‬‬

‫جێگری سه‌رنووسه‌ر‪:‬‬ ‫شاخه‌وان عومه‌ر سلێمان‬ ‫‪0750 448 0225‬‬

‫‪shaxawanlawan@yahoo. com‬‬

‫ستافی په‌یامنێران‪:‬‬ ‫هه‌ولێر‪:‬‬ ‫توانا شیخانی‬ ‫تریفە بڵباس‬ ‫محەمەد عومەر‬ ‫فۆتۆگرافەر‪:‬‬ ‫جیهانگیر گەردی‬ ‫نه‌خشه‌ساز‪:‬‬ ‫فوئاد یوسفی‬ ‫ماڵپه‌ڕ‪:‬‬

‫‪www. lawanikurdistan. org‬‬ ‫ناونیشان‪ :‬هەولێر‪ -‬بارەگای مه‌کته‌بی‬ ‫سکرتارییه‌تی یەكێتی الوانی دیموكراتی‬ ‫كوردستان–پشت ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران‬

‫مزفەر تاهیر‪ :‬ئێمە یەكەم كەس بوین شانۆمان‬ ‫لەسەر قەاڵی هەولێر نمایش كرد ل‪13‬‬

‫پەیكەرتاش تارا‬ ‫خالید‪:‬‬ ‫بەشی پەیكەرسازی‬ ‫دەرچوویەکی زۆری‬ ‫هەیە‪ ،‬بەاڵم كامیان‬ ‫بەردەوام بوون؟‬

‫ل‪22‬‬


‫وتــار‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ی كانوون‬ ‫ی شه‌ش ‌‬ ‫ی و پشوو ‌‬ ‫ی مالیك ‌‬ ‫سوپاك ‌ه ‌‬ ‫د‪ .‬ره‌ئوف كه‌ریم پێنجوێنی‬

‫سه‌رم سوڕماوه‌ له‌وه‌ی‬ ‫كه‌ شەشی كانونی‬ ‫‪ 2013‬بكرێته‌ پشووی‬ ‫فه‌رمی وه‌ك ده‌ربڕینی‬ ‫خۆشحاڵی‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌و خۆشحاڵیه‌‬ ‫سه‌رزاره‌كیش بێت‪،‬‬ ‫به‌ بۆنه‌ی دامه‌زراندنی‬ ‫سوپایه‌كه‌وه‌ كه‌ ‪92‬‬ ‫ساڵه‌ جگه‌ له‌ مه‌ینه‌تی و‬ ‫كاولكاری هیچی به‌ كورد‬ ‫نه‌به‌خشیوه‌‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪2‬‬

‫ئه‌گه‌ر چاوێكی خێرا به‌سه‌ر الپه‌ڕه‌كانی‬ ‫مێژووی كورد له‌ عێراقدا بگێڕین له‌ دامه‌زراندنی‬ ‫سوپای عێراقه‌وه‌ تا ئێستا هیچ س��وود و‬ ‫ب��ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ه‌ك��ی ئ��ه‌و سوپایه‌ ن��ادۆزی��ن��ه‌وه‌‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌ گه‌لی كورد و مافه‌كانی‪ .‬به‌تایبه‌تی‬ ‫له‌ دووای رووخانی رژێمی پاشایه‌تی و هاتنه‌‬ ‫كایه‌ی سیسته‌می كۆماریه‌وه‌ ئ��ه‌و سوپایه‌‬ ‫ب���ه‌رده‌وام به‌كارهێنراوه‌ بۆ بێده‌نگ كردنی‬ ‫كورد و كپكردنه‌وه‌ی شۆڕشه‌كانی‪ .‬خه‌رمانی‬ ‫ره‌شی ئه‌و سوپایه له‌ ژماره‌ نایه‌ت‪ ‌.‬سوپای‬ ‫عێراق به‌كارهێنرا له‌ كیمیابارانكردنی هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫و بالیسان و ناوچه‌كانی تری كوردستان‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ستی هه‌مان سوپا نزیكه‌ی ‪200000‬‬ ‫كورد له‌ جینۆسایدی (ئه‌نفال)دا قه‌تلوعام كران‬ ‫به‌ ‪ 8000‬بارزانیشه‌وه‌‪ .‬هه‌ر ئه‌وان بوون ‪4000‬‬ ‫گوندیان خاپور كردین كه‌ زۆربه‌یان مزگه‌وت‬ ‫و حوجره‌ و جۆرێك له‌ زانینگه‌یان تێدابوو‪،‬‬ ‫بێجگه‌ ل��ه‌وه‌ی كه‌ بووبوونه‌ سه‌رچاوه‌یه‌كی‬ ‫گرنگی سامانی ئاژه‌ڵ و كشتوكاڵ‪ .‬خۆ هه‌ر‬ ‫ئ��ه‌و سوپایه‌ ب��وو كه‌ كوردستانی كردبووه‌‬ ‫گۆڕه‌پانێكی فراوانی جه‌نگی هه‌شت ساڵه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئێران و به‌ هۆیه‌وه‌ سه‌رجه‌م شار و‬ ‫شارۆچكه‌كانی كوردستان زیانی گیانی و ماددی‬ ‫ئێجگار گه‌وره‌یان لێكه‌وت‪.‬‬ ‫ه��ه‌ر ل��ه‌ ترسی س��وپ��ای ع��ێ��راق و پیشه‌‬ ‫ك��اول��ك��اری��ه‌ك��ان��ی ب���وو ك��ه‌ ك���ورد ك���ۆڕه‌وه‌‬ ‫ملیۆنیه‌كه‌ی ئه‌نجامدا و په‌رته‌وازه‌ی واڵتان بوو‪.‬‬ ‫ئێستاش هه‌ر ئه‌و سوپایه‌یه‌ ته‌نگی به‌ كه‌ركوك‬ ‫و ناوچه‌ به‌زۆر زه‌وتكراوه‌كانی تری كوردستان‬ ‫هه‌ڵچنیوه‌ و له‌ چوارچێوه‌ی هێزی دیجله‌دا ترس‬ ‫و دڵه‌راوكێ له‌ دڵی كوردا ده‌ڕوێنن‪ .‬دوورنیه‌‬ ‫هه‌ر ئه‌وانیش له‌ داهاتوودا و له‌ رێگه‌ی چه‌ندین‬ ‫ئۆپراسیۆنی دیكه‌ی ئ��ام��اده‌ك��راودا هه‌وڵی‬ ‫ده‌ستگرتنی ته‌واوه‌تی بده‌ن به‌ سه‌ر هه‌رێمی‬

‫كوردستاندا‪ .‬بۆیه‌ الم سه‌یره‌ و زۆریش سه‌رم‬ ‫سوڕماوه‌ له‌وه‌ی كه‌ ‪6‬ی كانونی ‪ 2013‬بكرێته‌‬ ‫پشووی فه‌رمی وه‌ك ده‌ربڕینی خۆشحاڵی‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر ئه‌و خۆشحاڵیه‌ سه‌رزاره‌كیش‬ ‫بێت‪ ،‬به‌ بۆنه‌ی دامه‌زراندنی سوپایه‌كه‌وه‌ كه‌‬ ‫‪ 92‬ساڵه‌ جگه‌ له‌ مه‌ینه‌تی و كاولكاری هیچی‬ ‫به‌ كورد نه‌به‌خشیوه‌‪.‬‬ ‫له‌ الیه‌كی ت��ره‌وه‌ ئایا ئ��ه‌وه‌ دژیه‌كیه‌كی‬ ‫گاڵته‌جارانه‌ نیه‌ كه‌ ئێمه‌ له‌ كاتێكدا برا‬ ‫پێشمه‌رگه‌كانمان ناردۆته‌ به‌ره‌كانی پێشه‌وه‌ بۆ‬ ‫به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی هه‌ر هێرشێكی سوپای عێراق‪،‬‬ ‫له‌مالشه‌وه‌ له هه‌رێمی كوردستان ‪6‬ی كانون‬ ‫بكه‌ینه‌ پشووی فه‌رمی؟!! له‌ كوێی لۆجیكدا‬ ‫ده‌بێت ئێمه‌ خۆشحاڵی ده‌ربڕین به‌ بۆنه‌ی‬ ‫دامه‌زراندنی ئه‌و سوپایه‌ی كه‌ هه‌رچی هێزی‬ ‫چه‌ك و بازووی هه‌یه‌ نیشانی ئێمه‌ی ده‌دات؟!!‬ ‫پێشم وانیه‌ ئه‌و پشووه‌ ته‌نها له‌به‌ر ئه‌وه‌ بێت‬ ‫كه‌ سوپاساالری عێراق ك��ورده‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫تكام له‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیرانی‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ وه‌ك‬ ‫هه‌��وێست وه‌رگرتن له‌ كرداره‌كانی ئه‌و سوپایه‌‬ ‫و وه‌ك رێزلێنانێكیش بۆ ئه‌و پێشمه‌رگانه‌ی كه‌‬ ‫له‌م سه‌رماوسۆڵه‌دا بۆ وه‌ستانی هێرشی سوپای‬ ‫عێراق ماونه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌ فه‌رمی رایگه‌یه‌نێت كه‌ ‪6‬ی‬ ‫كانون پشوو نیه‌ و ئه‌گه‌ر ئه‌و رۆژه‌ شایسته‌ی‬ ‫هه‌ر هه‌ڵوێستێك بێت ئه‌وا بێگومان ده‌بێت‬ ‫ناوبنرێت (رۆژی ماته‌مینی ك��ورد)‪ .‬خۆزگه‌‬ ‫هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ میدیای ئازا و رێكخراوه‌كانی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی و الوان و خوێندكاران و‬ ‫قوتابیان كامپه‌ینێكیان سازبكردایه‌ و داوایان‬ ‫بكردایه‌ كه‌ رۆژی ‪6‬ی كانون به‌ یه‌كجاره‌كی له‌‬ ‫لیستی پشووه‌ فه‌رمیه‌كانی ساڵ ده‌ربهێنرێت و‬ ‫ئیتر كورد واز له‌ فه‌رهه‌نگی مجامه‌له‌ی خۆكوژ‬ ‫بهێنێت‪( .‬خەندان)‬


‫وتــار‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ی قوتابی به‌قوتابخانه‌دا‬ ‫هونه‌ر؛ وه‌ك ئامرازێك بۆ باوه‌شكردن ‌‬ ‫شوان جەالل‬

‫سااڵنێك ‌ه ئێم ‌ه باسی خۆشه‌ویستكردن‬ ‫قوتابخانه‌و پڕچێژكردن ‌ی خوێندن ده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت لێپرسراوان ‌ی پ�����ه‌روه‌رده‌‪ ،‬وه‌ل��ێ‬ ‫ده‌رئه‌نجامێكی ئه‌وتۆمان به‌ده‌ست نه‌هێناوه‌‪ .‬كه‌م‬ ‫كه‌س ده‌پرسێت ئه‌رێ به‌ڕێزان چۆن قوتابخانه‌‬ ‫خۆشه‌ویست بكه‌ین؟ ئامرازه‌كان ‌ی پڕچێژكردنی‌‬ ‫قوتابخان ‌ه چییه‌؟ ئه‌و میكانیزمان ‌ه چین كه‌‬

‫پێویست ‌ه ئێم ‌ه بیگرینه‌به‌ر بۆ باوه‌شكردن ‌ی‬ ‫قوتابی ب ‌ه قوتابخانه‌؟ به‌بڕوا ‌ی نوسه‌ر ‌ی ئه‌م‬ ‫دێران ‌ه و به‌سودمه‌ندبوون له‌ئه‌زموون ‌ی چه‌ندین‬ ‫واڵت‪ ،‬وان�� ‌ه ‌ی پ����ه‌روه‌رد‌ه ‌ی ه��ون��ه‌ر ‌ی رۆڵێكی‌‬ ‫بزوێنه‌ری ده‌بێت له‌گه‌شه‌كردن ‌ی ئاست ‌ی خوێندن‪،‬‬ ‫خۆشویستن ‌ی قوتابخانه‌‪.‬‬ ‫بێگومان هونه‌ر هه‌ر له‌به‌رەبه‌یان ‌ی ژیانی‌‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫واڵت ‌ی ئێم ‌ه به‌ده‌ست زۆر كێشه‌و‌ه گیرۆد‌ه‬ ‫بووه‌‪ ،‬پڕكێشه‌ترین و چاره‌نوسسازترینیان كای ‌هی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌یه‌‪ ،‬مرۆ به‌تێرامانێك ‌ی كورت له‌خه‌م و‬ ‫ئاست ‌ی بودجه‌ك ‌ه ‌ی و په‌رۆشی ده‌سه‌اڵت ‌ی سیاسی‬ ‫و داڕێژه‌ردان ‌ی سیاسه‌ت ‌ی په‌روه‌رده‌یی گومان‬ ‫ده‌كا‪ ،‬ئێم ‌ه هێشتا له‌گرنگی په‌روه‌رد‌ه و خوێندن‬ ‫تێگه‌یشتنبێتین!‪.‬‬

‫سااڵنێكه‌ ئێمه‌ باسی خۆشه‌ویستكردنی قوتابخانه‌و‬ ‫پڕچێژكردنی‌ خوێندن ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌تایبه‌ت لێپرسراوانی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌‪ ،‬وه‌لێ ده‌رئه‌نجامێكی ئه‌وتۆمان به‌ده‌ست‬ ‫نه‌هێناوه‌‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪3‬‬


‫وتــار‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪4‬‬

‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و‌ه كایه‌ێك ‌ی داب��ڕاو نه‌بوو‌ه ل ‌ه‬ ‫مرۆڤ‪ .‬مێژوو ‌ی ئاشنا بوون ‌ی هونه‌ر و ستاتیك‬ ‫ل ‌ه گریك و ئه‌سینا ‌ی ك��ۆن ده‌س��ت پێناك‪،‬‬ ‫به‌ڵكو مێژوو ‌ی ئاشنا بوون ‌ی مرۆڤ ب ‌ه هونه‌ر‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ سه‌ره‌تا ‌ی ژیان ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی و‪،‬‬ ‫گریكه‌كان و ئه‌سینا ‌ی كۆن بره‌و و په‌ره‌یان به‌‬ ‫هونه‌ردا‪ .‬هه‌نوكه‌‪ ،‬هونه‌ر ته‌نها بریتیی نیی ‌ه له‌‬ ‫چاالكیه‌ك ‌ی ستاتیك ‌ی مرۆیی‪ .‬بگر‌ه ئه‌مڕۆ هونه‌ر‬ ‫زانست و پیشه‌سازییه‌‪ .‬ئه‌مه‌و ‌ێ بڵێم‪ :‬هونه‌ر له‌‬ ‫ئه‌مڕۆدا ناكرێت له‌كایه‌كان ‌ی د ‌ی وه‌كو سیاسیه‌ت‬ ‫و ئابوور ‌ی كه‌متر لێی بڕواننین و به‌گرنگی‌‬ ‫نه‌زانین‪ ،‬ته‌نها گوزه‌رێك ‌ی خێرا به‌ئه‌زموونی‌‬ ‫دراوسێیەكانمان نه‌ك واڵتان ‌ی خۆرئاوا به‌س ‌ه بۆ‬ ‫سه‌لماندن ‌ی ئه‌م دیده‌‪.‬‬ ‫دی��ار‌ه چه‌ندین ساڵ ‌ه ل ‌ه نێو قوتابخان ‌ه و‬ ‫خوێندنگاكان ‌ی ئێم ‌ه وانه‌یه‌كمان هه‌ی ‌ه ب ‌ه نێوی‌‬ ‫وان ‌ه ‌ی (پ��ه‌روه‌رد‌ه ‌ی هونه‌ری‌)ــه‌وه‌‪ .‬هه‌ڵه‌به‌ته‌‬ ‫تاوكو ئێستاش ئه‌و وانه‌ی ‌ه چه‌شن ‌ی وانه‌كانی‌‬ ‫دیك ‌ه ته‌ماشا و مامه‌ڵ ‌ه ‌ی له‌گه‌ڵ ناكرێت‪ .‬وان ‌هی‌‬ ‫پ��ه‌روه‌رده‌ی هونه‌ر ‌ی تاكو ئه‌م سات ‌ی نوسینی‌‬ ‫ئه‌م وتار‌ه مێتود (منهج) ‌ی یاخود پرۆگرامی نییه‌‬ ‫له‌قۆناغ ‌ی بنه‌ڕه‌تیه‌و‌ه تاوه‌كو دوا پۆلی قۆناغی‌‬ ‫ئاماده‌یی‪ ،‬ك ‌ه ئه‌مه‌ش كه‌لێن و كه‌مووڕیه‌كی‌‬ ‫گه‌وره‌یه‌‪ ،‬ناكرێت وانه‌یه‌ك ‌ی گرنگ به‌بێ مێـتۆد‬ ‫و پرۆگرام بێمنێته‌و‌ه و پێوست ‌ه له‌سه‌ر وه‌زاره‌تی‌‬ ‫په‌روەرد‌ه ‌ی حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم ئه‌و كه‌مووكوڕ ‌ی و‬ ‫كه‌لێن ‌ه چاره‌سه‌ر بكات‪.‬‬ ‫ن��ه‌ب��وون�� ‌ی مێتۆد ب��ۆ وان��� ‌ه ‌ی ه��ون��ه‌ر ‌ی له‌‬ ‫خوێندنگاكاندا وا ل ‌ه مامۆستا ‌ی وان ‌ه ‌ی ناوبراو‬ ‫ده‌كات ك ‌ه نه‌زانێت چ ب ‌ه خوێندكار بڵێته‌وه‌؟‬ ‫خوێندن یان ‌ی زان��س��ت‪ ،‬زانتیش پێویسته‌‬ ‫به‌پرۆگرام بكرێت‪ ،‬مامۆستا ‌ی وان ‌ه ‌ی په‌روەر‌د‌هی‌‬ ‫هونه‌ر ‌ی حه‌قی خۆیه‌ت ‌ی بپرسێت من كه‌ده‌چمه‌‬ ‫پۆله‌و‌ه ل ‌ه سه‌رتا ‌ی ساڵه‌و‌ه تا كۆتایی ساڵ به‌‬ ‫پێی چ ‌ی مێتۆد و پرۆگرامێك و كام رێبه‌ر وانه‌‬ ‫بڵێمه‌وه‌؟‪ ،‬ئ ‌ه ‌ی مامۆستا ‌ی په‌روه‌رد‌ه ‌ی هونه‌ری‌‬ ‫كاتێك هه‌ڵسه‌نگاندن ‌ی بۆ ده‌كرێت به‌بێ بوونی‌‬ ‫پرۆگارمێك بۆ وانه‌ك ‌هی‌‪ ،‬ل ‌ه سه‌ر چ بنه‌مایه‌ك‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندن ‌ی بۆ ده‌ك��رێ��ت؟‪ ،‬پێوه‌ره‌كانی‌‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندن ‌ی مامۆستای وان ‌ه ‌ی پ��ه‌ره‌وه‌رد‌هی‌‬ ‫هونه‌ر ‌ی چیین له‌كاتێكدا وانه‌ك ‌ه ‌ی بێپرۆگرامه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵبه‌ت ‌ه مای ‌ه ‌ی ئومید‌ه چه‌ند ساڵێك ‌ه پرسی‌‬

‫ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ هه‌لومه‌رجی ژیانمان چاك بكه‌ین و‬ ‫خۆمان له‌گه‌ڵ‌ دونیا ته‌با بكه‌ین‪ ،‬گۆڕینی‌ سیسته‌می‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ییمان ده‌ستپێك دەبێت‬

‫پ��ه‌روه‌رد‌ه ل ‌ه هه‌رێم ‌ی ئێمه‌دا بووه‌ت ‌ه جێگا ‌ی‬ ‫باس و گفتگۆ و پرسیار و چاودێر ‌ی گه‌ور‌هی‌‬ ‫ل ‌ه باره‌و‌ه ده‌كرێ‪ ،‬هه‌ند ‌ێ هه‌نگاو ‌ی پركتیكی‌‬ ‫سنوردار ل ‌ه گۆڕین ‌ی سیسته‌م ‌ی په‌روه‌رده‌ییمان‬ ‫نراوه‌‪ .‬من ل ‌ه كات و جێگا ‌ی تردا نوسیومه‌و‪،‬‬ ‫ب ‌ه پێویست ‌ی ده‌زان��م لێره‌شدا جه‌خت ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫بكه‌مه‌وه‌‪ :‬بڕوام وای ‌ه ئێم ‌ه وه‌ك كۆمه‌ڵگایه‌ك‬ ‫ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ هه‌لومه‌رجی ژیانمان چاكبكه‌ین‬ ‫و‪ ،‬سه‌رده‌میان ‌ه خۆمان له‌گه‌ڵ ئه‌م رۆژگ��اره‌‬ ‫پڕ له‌گۆڕان و خێرای ‌ه ‌ی دونیا ته‌بابكه‌ین‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫گۆڕین ‌ی سیسته‌م ‌ی په‌روه‌رده‌ییمان ده‌ستپێك‪،‬‬ ‫یان به‌ال ‌ی كه‌مه‌و‌ه وێستگه‌یه‌ك ‌ی گه‌ور‌ه و گرنگه‌‬ ‫له‌و گۆڕانه‌‪.‬‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌ی په‌روه‌رد‌ه ‌ی ئێم ‌ه ده‌توانێت سودو‬ ‫كۆمه‌ك ‌ی گه‌ور‌ه ل ‌ه وان ‌ه ‌ی پ��ه‌روه‌د‌ه ‌ی هونه‌ری‌‬ ‫وه‌رب��گ��رێ��ت و بیخات ‌ه خزمه‌ت ‌ی سیسه‌ته‌می‌‬ ‫نوێی پ��ه‌روه‌رده‌وه‌‪ .‬من هه‌وڵده‌ده‌م ل ‌ه رێگ ‌هی‌‬ ‫چه‌ند نمونه‌یه‌ك ئ��ه‌و پ��ه‌ر‌هگ��راف�� ‌ه ‌ی س��ه‌ره‌وه‌‬ ‫روون بكه‌مه‌‪ :‬زۆر جار گوێم ل ‌ه كاربه‌ده‌ستانی‌‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌ی په‌روه‌رد‌ه هه‌بوو‌ه باسیان له‌و‌ه كردووه‌‪:‬‬ ‫یه‌كێك ئامانجه‌كان ‌ی گۆڕین سیسته‌م ‌ی په‌روه‌رده‌‬ ‫خۆشه‌ویستكردن ‌ی خوێندنگای ‌ه له‌ال ‌ی خوێندكار‪.‬‬ ‫خۆشه‌ویست كردن ‌ی خوێندنگا كارێك ‌ی دروسته‌‬ ‫و پراكتیز‌ه بوون ‌ی خزمه‌تێك ‌ی گه‌ور‌ه ب ‌ه پرۆس ‌هی‌‬ ‫خوێندن ل ‌ه كوردستان ده‌كات‪.‬‬ ‫به‌اڵم پرسیاره‌ك ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه چ ئامرازێك گیراوه‌ته‌وه‌‬ ‫به‌ر بۆ خۆشه‌ویست كردن ‌ی خوێندنگا له‌الی‌‬ ‫خوێندكار؟ هه‌ڵبه‌ت ‌ه من نامه‌وێ له‌و رێوشوێنانه‌‬ ‫كه‌م بكه‌مه‌و‌ه ك ‌ه وه‌زاره‌ت گرتوونیه‌ت ‌ه به‌ر چ له‌‬ ‫قه‌ده‌غه‌كردنی لێدان و ئازار ‌ی ده‌روون ‌ی مندااڵن‬ ‫و شكان ‌ی هه‌ستیان و كۆمه‌ڵێك رێوشوێنی تر»‬ ‫دیار‌ه ئه‌و به‌هاو رێنمایی ‌ه جوانانه‌ش تێبین ‌ی هه‌یه‌‬ ‫له‌سه‌ر پراكتیز‌ه كردنیان له‌سه‌ر ئه‌رز ‌ی واقیع»‪،‬‬ ‫ك ‌ه هه‌ریه‌ك گرنگ ‌ی و سودمه‌ند ‌ی خۆیان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم گه‌ر ئێم ‌ه بتوانین ل ‌ه نێو قوتابخانه‌كانمان‬ ‫وان ‌ه ‌ی پ��ه‌روه‌رد‌ه ‌ی هونه‌ر ‌ی به‌شێویه‌ك ‌ی تۆكمه‌‬ ‫كارای بكه‌ین‪ ،‬به‌شێوه‌كی زانست ‌ی به‌پرۆرامی‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬ئامراز و كه‌ره‌سته‌كانی بۆ مامۆستا و‬

‫خوێندكار فه‌رهه‌م بكه‌ین‪ ،‬مامۆستا به‌خولی‬ ‫زانست ‌ی و هونه‌ر ‌ی پرۆفشناڵ و سیسته‌ماتیزه‌‬ ‫رابهێنریت‪ ،‬ئ��ه‌وا ل ‌ه پاڵ رێوشوینه‌كان ‌ی دی‌‬ ‫وان ‌ه ‌ی هونه‌ر میكانیزم و ئامرازێك ‌ی گرنگ ‌ه بۆ‬ ‫خۆشه‌ویست كردن ‌ی خوێندنگا له‌ال ‌ی خوێندكار‪.‬‬ ‫چۆن؟‬ ‫بۆ نمونه‌‪ :‬مامۆستایه‌ك ‌ی په‌روه‌رد‌ه ‌ی هونه‌ری‌‬ ‫ل ‌ه شانۆ ‌ی خوێندنگ ‌ه یان گۆڕاپانه‌ك ‌ه ‌ی چه‌ند‬ ‫خوێندكارێك ‌ی پۆلی پێنجه‌م ‌ی بنه‌ڕه‌ت ‌ی دێنێت‬ ‫وه‌كو ئه‌كته‌ر شانۆییه‌ك ‌ی بۆ خوێندكاره‌كان (كه‌‬ ‫بینه‌رن) نمایش ده‌كات ل ‌ه سه‌ر ژیان ‌ی و به‌رخودانی‌‬ ‫(شێخ مه‌حمود ‌ی حه‌فید)‪ ،‬ئه‌م شانۆیی ‌ه سه‌ره‌ڕای‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی چێژێك ‌ی گه‌ور‌ه به‌خوێندكار ده‌به‌خشێت‬ ‫ل ‌ه هه‌مانكاتدا سودمه‌ند‌ه بۆ خوێندكار ك ‌ه تا‬ ‫ل ‌ه ژیاندا مابێت ئه‌و رووداوان��� ‌ه ‌ی له‌و شانۆیه‌‬ ‫ده‌یبینێت له‌یاد ‌ی ناچێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه له‌كاتێكدا‬ ‫بابه‌ت ‌ی شانۆییه‌ك ‌ه بابه‌تێك ‌ی په‌روه‌رده‌یی وان ‌هی‌‬ ‫كۆمه‌اڵتی ‌ه ( دیار‌ه ئه‌و نمونه‌ی سه‌ره‌و‌ه ته‌نها‬ ‫بۆ روون كردنه‌و‌ه بوو‪ ،‬ئه‌گیان ‌ی مه‌به‌ست ‌ی ئێمه‌‬ ‫پێویست ‌ه هه‌موو ئه‌و كاران ‌ه ‌ی مامۆستا ‌ی هونه‌ری‌‬ ‫ئه‌نجام ‌ی ده‌دات ب ‌ه پرۆگرامێك وه‌ك هه‌ر وانه‌یه‌كی‌‬ ‫د ‌ی بۆ ‌ی دیاری كرابێت و‪ ،‬یه‌كه‌كان ‌ی وانه‌كه‌ی‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی سیته‌ماتیك چ الیه‌ن ‌ی تیوه‌ر ‌ی و چ‬ ‫اله‌ین ‌ی پراكتیك ‌ی رێكخرابێت‪).‬‬ ‫بیگومان ئێم ‌ه ناتوانین ل ‌ه چوارچێو‌هی‌‬ ‫وتارێكدا ب ‌ه ورد ‌ی و تێر و ته‌سه‌ل باس له‌‬ ‫چۆنێت ‌ی كارا كردن ‌ی وان ‌ه ‌ی په‌روه‌رد‌ه ‌ی هونه‌ری‌‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬به‌ڵكو كاراكردن ‌ی پێویست ‌ی به‌پرۆژ‌هی‌‬ ‫گه‌وره‌تر و گفتوگۆ ‌ی هه‌مه‌الیه‌ن هه‌ی ‌ه تاوه‌كو‬ ‫پرۆگرامێك ‌ی شیاو ‌ی بۆ دابنرێـت‪ ،‬من به‌پێی‬ ‫ئاست ‌ی توانا و شاره‌زایی خۆم ئاماده‌ییم تێدایه‌‬ ‫كار ل ‌ه پرۆژه‌یه‌ك ‌ی له‌و چه‌شن ‌ه بكه‌م‪ ،‬پێوایه‌‬ ‫گرنگ ‌ی دان ب ‌ه هونه‌ر و ستایك و كارا كردنی‌‬ ‫وان ‌ه ‌ی هونه‌ر ‌ی ل ‌ه نێو قوتابخان ‌ه چ دواخستنێك‬ ‫هه‌ڵناگرێت‪ ،‬دره‌نگه‌‪ ،‬ئه‌مڕۆ ل ‌ه سبه‌ینێ چاكتره‌‬ ‫بۆ ده‌ستپێكردن بۆ ل ‌ه پرۆژ‌ه ‌ی كاراكردن ‌ی ئه‌و‬ ‫وانه‌ی ‌ه ‌ی ك ‌ه فه‌لسه‌فه‌ك ‌ه ‌ی ئه‌وه‌یه‌‪ :‬خوێندكار له‌‬ ‫رێگ ‌ه ‌ی هونه‌ره‌و‌ه په‌روه‌رد‌ه ببێـت‪( .‬خەندان)‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫دووەمین فێستیڤاڵی سینەمای الوی زێڕین بۆ كورتە‬ ‫فیلم بەڕێوەچوو‬ ‫راپۆرت‪ :‬پێشكەوتن‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫یەكێتی الوان��ی دیموكراتی كوردستان‬ ‫بە سپۆنسەری كۆمپانیای كۆڕەك تیلیكۆم‬ ‫لە رۆژان��ی ‪ 2012\12\17-16-15‬دووهەمین‬ ‫فێستیڤاڵی سینەمای الوی زێرین بۆ كورتە‬ ‫فیلم لە سەرتاسەری كوردستان لە هۆڵی‬ ‫پێشەوای هەولێری پایتەخت سازكرد‪.‬‬ ‫بە ئامادەبوونی بەرپرسانی حكومی و حزبی‬ ‫و ئەندامانی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارتی‬ ‫دیموكراتی كوردستان و پارێزگاری هەولێر و‬ ‫دەرهێنەری ناوداری كورد بەهمەنی قوبادی‬ ‫و سینەماكار و ئەكتەر و هونەر دۆستان و‬ ‫ژمارەیەكی زۆری الوانی فێستیڤاڵی سینەمای‬ ‫الوی زێڕین بۆ كورتە فیلم دەستی بەكارەكانی‬ ‫كرد‪.‬‬

‫لە دەستپێكی فێستیڤاڵەكەدا ئومێد‬ ‫خۆشناو‪ ،‬سەرپەرشتیاری گشتی فێستیڤاڵ‬ ‫وتاری بەخێرهێنان و دەستپێكردنی كارەكانی‬ ‫فێستیڤاڵی خ��وێ��ن��دەوە‪ ،‬سكرتێری الوان‬ ‫تیشكی خستە سەر پێشوەچوونی هونەری‬ ‫فیلمی كوردی و هەوڵەكانی یەكێتی الوان‬ ‫بۆ پێشخستنی ب��واری سینەمای ك��وردی و‬ ‫بایەخدانی یەكێتی الوان بە پرۆژە و داهێنەران‬ ‫و ئەفرێنەرانی الوان��ی ك��ورد لە ب��وارە جیا‬ ‫جیاكاندا‪.‬‬ ‫هەر لەو چوارچێوەدا دەرهێنەری ناوداری‬ ‫ك��ورد بەهمەنی قوبادی باسی لە گرنگی‬ ‫ئەو فێستیڤاڵە كرد و رایگەیاند بۆ ماوەی‬ ‫سێ س��اڵ لە ش��اری هەولێر دەمێنێتەوە‬

‫ل��ەو م��اوەی��ەدا ك��اری سینەمای دەك��ات و‬ ‫فێستیڤاڵێكی جیهانی لە بواری سینەما لە‬ ‫شاری هەولێر رێكدەخات‪ ،‬قوبادی رەخنەی لە‬ ‫ئێستا هونەری سینەما گرت ئاماژەی دا كە‬ ‫پێویستە كاری جدیی بكرێت بۆ پێشخستنی‬ ‫سینەمای كوردی لە شاری هەولێر‪.‬‬ ‫لە رۆژی یەكەمی فێستیڤاڵەكەدا هەر‬ ‫یەك لەو كورتە فیلمانە نمایشكرا (بێكەس‪،‬‬ ‫پایسكیل‪ ،‬فیلمی دۆكیۆمێنتاری بە سااڵچوان‪،‬‬ ‫هەمان ئازار‪ ،‬بێ سنور)‪.‬‬ ‫لە رۆژی دووەمی فێستیڤاڵدا ئەو كورتە‬ ‫فیلمانە نمایش كرا (فیلمی دۆكیۆمێنتاری‬ ‫ئ��اوازێ��ن ئاخی‪ ،‬كورتە فیلمی ن��ەورەس‪،‬‬ ‫كورتە فیلمی كە مردم‪ ،‬فیلمی دۆكیۆمێنتاری‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪5‬‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪6‬‬

‫چاوەڕوانی‪ ،‬كورتە فیلمی كاڵو رەش‪ ،‬كورتە‬ ‫فیلمی شۆك‪ ،‬فیلمی دۆكیۆمێنتاری قەفەزی‬ ‫زێڕین)‪.‬‬ ‫لە سێیەم رۆژدا كە كۆتا رۆژ بوو هەر‬ ‫یەك لەو كورتە فیلمانە نمایشكرا ( كورتە‬ ‫فیلمی پاوەر‪ ،‬دۆكیۆمێنتاری دەست و ئاخ‪،‬‬ ‫كورتە فیلمی رۆژی چ��وارەم‪ ،‬كورتە فیلمی‬ ‫نەمردم‪ ،‬كورتە فیلمی مۆبایل‪ ،‬كورتە فیلمی‬ ‫چریسك‪ ،‬كورتە فیلمی میسد كۆڵ‪ ،‬كورتە‬ ‫فیلمی سلوید)‪.‬‬ ‫دوات��ر لێژنەی دادوەری فێستیڤاڵ دوای‬ ‫هەڵسەنگاندن و پۆڵین ك��ردن��ی كورتە‬ ‫فیلمەكان باشترین كورتە فیلمەكانی نیشان‬ ‫كرد و خەاڵت كران‪ .‬بەم شێوەیە‪:‬‬ ‫• خەاڵتی لێژنەی ئامادەكاری فێستیڤاڵ‬ ‫بۆ كورتە فیلمی (بێكەس) لە دەرهێنان و‬ ‫سیناریۆی كارزان قادر‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین فیلمی دۆكیۆمێنتاری‬ ‫بۆ فیلمی دۆكیۆمێنتاری (دەست و ئاخ) لە‬ ‫دەرهێنان و سیناریستی فەتحی ئێڤاری‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین دەرهێنەر بۆكورتە‬ ‫فیلمی (پاوەر) ی دەرهێنەر حوسێن حەسەن‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین سیناریۆ بۆ كورتە‬ ‫فیلمی (سلوید) لە سینارستی كامەران‬ ‫بێتاسی‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین وێنەگرتن بۆ كورتە‬ ‫فیلمی (نەورەس) بۆ كامێرامان كارۆخ تەها‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین مۆنتاژ بۆ كورتە فیلمی‬ ‫(پاوەر) بۆ مۆنتێر رەجەب ئەحمەد‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین ئەكتەری پیاو بۆ كورتە‬ ‫فیلمی (رۆژی چوارەم) بۆ كارئەكتەری سەاڵح‬ ‫شێخ محەمەدی‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین ئەكتەری ئافرەت بە‬ ‫هاوبەشی هەردوو كورتە فیلمی (نەورەس) و‬ ‫(چریسك) بۆ كار ئەكتەری شەهێن جەمال‬ ‫و بە هاوبەشی باشترین كارئەكتەری ئافرەت‬ ‫لە كورتە فیلمی (چریسك) بۆ كار ئەكتەری‬ ‫دڵنیا تەها‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین ئەكتەری منداڵ بۆ‬ ‫كورتە فیلمی (پایسكل) بۆ كار ئەكتەری‬ ‫دڵجان بەهجەت‪.‬‬ ‫• خەاڵتی باشترین كورتە فیلمی فێستیڤاڵی‬

‫الوی زێڕین بۆ كورتە فیلمی (پاوەر)‪.‬‬ ‫دك��ت��ۆر ف���ازڵ ج��اف س��ەرۆك��ی لێژنەی‬ ‫دادوەری دووهەمین فێستیڤاڵی الوی زێرین‬ ‫بۆ كورتە فیلم لە لێدوانێكدا بۆ پێشكەوتن‬ ‫وت��ی «پێموایە كارەكانی فێستیڤاڵ بە‬ ‫سەركەوتوی تەواو بووە ئەوە فێستیڤاڵێكە‬ ‫بۆ الوان گرنگە بوارێكە بۆ دەرخستنی توانای‬ ‫الوان لەسەر ئەم پێوەرەش دان��دراب��وو لە‬ ‫نێوان باش و باشتر و باشترین پێوەرێكی‬ ‫ئیجابیە‪ ،‬فێستیڤاڵەكە سەركەوتووە لەوەی‬ ‫كە دەرفەتێكە بۆ پیشاندانی ك��اری الوان‬ ‫تاوتوێ كردنی ك��اری الوان‪ ،‬پێوەرەكانی‬ ‫لەسەر دەرهێنان و هونەری نواندن و سیناریۆ‬ ‫و مۆنتاژ و كامێرا و باشترین بەرهەم بە پێی‬ ‫ئەو پێوەرانە ئەو پلەمان دانا لە دوای پلەكان‬ ‫كۆكرایتەوە ئەو فیلمانە دەرچووە»‪.‬‬ ‫ڕووخ���ۆش سەعید‪ ،‬س��ەرۆك��ی لێژنەی‬ ‫دووهەمین فێستیڤاڵی الوی زێڕین پێیوایە‬ ‫فێستیڤاڵی ئ��ەو س��اڵ ل���ەوەی پ��ار ساڵ‬ ‫سەركەوتووتر بووە هەروەكو خۆی دەڵێت‬ ‫«ه��ەم��وو ك��ارێ��ك ب��ێ كەموكورتی نابێت‬ ‫بەڕای من ئەوەی ئەمساڵ لەوەی پارساڵمان‬ ‫باشتر ب��وو ش��ێ��وازە ئەكادیمەكەی خۆی‬ ‫وەرگرتبوو‪ ،‬بەاڵم پار بەو شێوازە نەبوو كە‬ ‫وەك��و فێستیڤاڵێكی سینەمایی ئەكادیمی‬ ‫بەرێوەبچێت‪ ،‬بێگومان ئەوەش ئەزموونە ئەو‬ ‫ساڵ زیاتر توانیمان ئەو كەمو كورتیانەی كە‬ ‫پار ساڵ هەبوو ئەو ساڵ بە شێوازێكی باشتر‬ ‫و نوێتر و ئەكادیمی تر فێستیڤاڵەكە بەرێوە‬ ‫ببەین»‬ ‫ل��ەب��ارەی داوك��ەوت��ن��ی فێستیڤاڵەكە لە‬ ‫كاتی خۆیدا سەرۆكی لێژنەی فێستیڤاڵ‬ ‫وتی»دەمانویست لە رۆژی جیهانی الوان لە‬ ‫‪ 8\12‬بێت وەكو پار ساڵ بەرێوە بچێت لە‬ ‫هەمان رۆژ‪ ،‬بەاڵم لەكاتی ئامادەكاری ئەو‬ ‫فێستیڤاڵە تووشی ڕووداوێك هاتم نەمتوانی‪،‬‬ ‫بەو هۆیەوە دواخرا ماوەی مانگێكە ئامادەكاری‬ ‫بۆ دەك��ەی��ن لە رێ ریكالمەوە فیلمەكان‬ ‫كۆكرایتەوە پار ساڵ تەنیا بۆ هەولێر بوو‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەو ساڵ بۆ سەرتاسەری كوردستانە»‪.‬‬ ‫لەبارەی پێوەرەكانی فێستیڤاڵەكەوە سەرۆكی‬ ‫لێژنەی فێستیڤاڵ وتی «مەرجی ئێمە وەكو‬

‫یەكێتی الوان بۆ فیلمسازانی الو تەمەنی‬ ‫لە ‪ 35‬ساڵ تێنەپەڕێت ئەوەی تر كە لەناو‬ ‫فیلمەكاندا لە هەڵسەنگاندنەكاندا لەرێ‬ ‫لێژنەی دادوەرییەوە دەكرێت»‪.‬‬ ‫ئیشی الوان نییە ئیشی وەزارەتە‬ ‫ب��ە دڵنیاییەوە ل��ە غیابی وەزارەت����ی‬ ‫رۆشنبیری ئەو دەزگا مەعنیانەی كە لەناو‬ ‫هەرێمی كوردستاندا هەیە بەتایبەت هەولێر‬ ‫رێكخراوێكی وا كە هەڵستێت بە كارێكی وا‬ ‫كە ئیشێكی زۆر زەحمەتە ئاسان نییە بەاڵم‬ ‫دەبێت دەستخۆشی لێ بكرێت‪ ،‬بە داخەوە‬ ‫لەناو هەولێر دا ئەو دەزگایانەی تایبەتن بە‬ ‫سینەما یەكیان بەشدار نەبوون لەناو ئەو‬ ‫فێستیڤاڵەدا‪.‬‬

‫دكتۆر فازڵ جاف‬ ‫«پێموایە كارەكانی‬ ‫فێستیڤاڵ بە‬ ‫سەركەوتویی تەواو‬ ‫بوون‪ ،‬ئەوە فێستیڤاڵێكە‬ ‫بۆ الوان گرنگە‪ ،‬بوارێكە‬ ‫بۆ دەرخستنی توانای‬ ‫الوان‪ ،‬هەڵسەنگاندن‬ ‫لەسەر ئەم پێوەرە‬ ‫دانرابوو‪ ،‬لە نێوان باش‬ ‫و باشتر و باشترین‬ ‫ئەوەش پێوەرێكی‬ ‫ئیجابیە»‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫دۆڕاوەكـانی عەشـق‬

‫عەشق گەورە كردنی مرۆڤە بە ئەندازەی جیهان‪ ،‬بچوكردنی جیهانە بە ئەندازەی مرۆڤ‬

‫«د‪.‬عەلی شەریعەتی»‬

‫محـەمەد عومـەر‬

‫ستیڤان شەمزینانی «زۆربه‌ی دێوانه‌كان ك ‌‬ ‫ه‬ ‫بوونه‌ته‌ سیمبۆلی عه‌شق له‌ رووی فیزیكییه‌وه‌ به‌‬ ‫مه‌عشوقه‌كانیان نه‌گه‌یشتوون‪ ،‬بەاڵم عه‌شق له‌ دڵ‬ ‫و ده‌روونی ئه‌واندا وه‌ك گڕكان هه‌ڵچووه»‌‬

‫چەمكی عەشق و خۆشەویستی چەمكگەلێكن زۆرجار مرۆڤەكان ڕووبەڕووی دەبنەوە لە نێودا هەندێك لە عاشقەكاندا بە مەعشوقەكەی‬ ‫دەگات هەندێكی تر پێناگات ئەوەی بە خۆشەویستەكەیدا ناگات بە «دۆڕاو» لە عەشق وەسف دەكرێن‪.‬‬ ‫لەم راپۆرتەدا پێشكەوتن لێدوانی چەندین عاشق بە تێگەیشتنی ئێمە «دۆڕاوەكانی» عەشق دەدوێنێت باس لە نەگەیشتنیان بە‬ ‫خۆشەویستیەكان دەكەن هەموویان ڕاییان وایە دۆڕان لە عەشقدا نییە‪ ،‬توێژەرێكی كۆمەاڵیەتی پێیوایە خۆشەویستی ئێستا بۆ چێژی‬ ‫سێكسییە‪.‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬ ‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪7‬‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫سروە هەورامی «لە‬ ‫كاتی گەنجێتیمدا‬ ‫خۆشەویستیم كردووە‪،‬‬ ‫بەاڵم بە خۆشەویستەكەم‬ ‫نەگەیشتوم تا ئێستاش‬ ‫ئەو ئازارە لە دڵمدایە»‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪8‬‬

‫لەمبارەوە‪ ،‬ستیڤان شەمزینی‪ ،‬نووسەر‬ ‫و رۆژنامەنووس دەڵێت «ئه‌زموونێكی‬ ‫زۆرم له‌گه‌ڵ عه‌شق هه‌یه‪ ،‬بەاڵم بۆ من‬ ‫گرنگ دۆڕان و بردنه‌وه‌ نه‌بووه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫له‌ سترۆكتۆره‌ بڕوام به‌و دوالیزمه‌ نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئ��ه‌وه‌ی گرنگ ب��ووه‌ الم‬ ‫موماره‌سه‌كردنی پرۆسه‌كه‌ بووه‌«‪ .‬هەروەها‬ ‫دەشڵێت «زۆربه‌ی دێوانه‌كان كه‌ بوونه‌ته‌‬ ‫سیمبۆلی عه‌شق له‌ رووی فیزیكییه‌وه‌‬ ‫به‌ مه‌عشوقه‌كانیان نه‌گه‌یشتوون‪ ،‬بەاڵم‬ ‫عه‌شق له‌ دڵ و ده‌روون��ی ئه‌واندا وه‌ك‬ ‫گڕكان هه‌ڵچووه»‌‪ .‬لە درێژەی قسەكانیدا‬ ‫ستیڤان گوتیشی «سۆفییه‌كی وه‌ك حه‌الج‬ ‫پێیوایه‌ له‌ عه‌شقدا دوو كه‌س نامێنێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ئ��ه‌وه‌ی هه‌یه‌ ی��ه‌ك كه‌سه‌‪ ،‬دوو‬ ‫جه‌سته‌ هه‌یه‌ وه‌ك هه‌بوونی فیزیكیی‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم یه‌ك رۆح هه‌یه‌‪ ،‬یه‌ك دڵ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌رزیه‌ك بكه‌ به‌ دڵی مه‌عشوقدا‪ ،‬رۆحی‬ ‫عاشق ئازاری پێده‌گات»‪.‌.‬‬ ‫سانە سلێمان‪ ،‬رۆژنامەنووس گوتی‬ ‫«ع��اش��ق ن��ەب��ووم��ە ت��اوەك��و ب���اس لە‬ ‫دۆران��دن بكەم‪ ،‬بەاڵم هەموو كات پیاو‬ ‫پێویستی ب��ەس��ۆزی ئافرەتە هەرگیز‬ ‫ناتوانێ درۆ لەگەڵ هەستی خۆی بكات و‬ ‫خۆشەویستی ژنێك لەدەست بدات‪ ،‬مرۆڤ‬ ‫تا خۆشەویستەكەی لە دەست دەرنەچێت‬ ‫ناچێتە قۆناغی عەشقەوە»‪ .‬سانە پێیوایە‬ ‫ئ��ەوەی خیانەت دەك��ات لە عەشق ئەو‬ ‫دۆڕاوە «ئەگەر هاتوو كچێك یان كوڕێك‬ ‫لەبەرامبەر خۆشەویستەك��ی خیانەتی‬ ‫لێكرا مانای ئەوە نییە دۆراوە لە عەشق‪،‬‬

‫بەڵكو ئەوەی خیانەت دەكات ئەو دۆراوە‪،‬‬ ‫چونكە لە چەند جارێك زیاتر یاری بە دڵی‬ ‫خۆی دەكات»‪.‬‬ ‫فریاد ئیبراهیم كە بە هۆی جیاوازی‬ ‫ئینتیمای سیاسیەوە بە خۆشەویستەكەی‬ ‫ناگات هەروەكو خۆی دەڵێت «كچێكم‬ ‫خۆشویست ئه‌ویش به‌ هه‌مان شێوه منی‬ ‫خۆشده‌ویست‪ ‌،‬ساڵی دووه‌می په‌یمانگامان‬ ‫پێكەوە ت��ه‌واو كرد و بریارماندا زه‌واج‬ ‫ب��ك��ه‌ی��ن‪ ،‬چونك ‌ه ئ��ه‌و ح���ه‌زی ده‌ك��رد‬ ‫هه‌رچی زووە بیخوازم تاوه‌كو ئه‌و ڕۆژه‌ی‬ ‫ده‌ستبه‌رداری یه‌كتریش بووین ته‌نیا بۆ‬ ‫ساتێكیش له‌ یه‌كتری توره‌ نه‌بووین»‬ ‫فریاد ئاماژە بەوە دەكات كە لەبەر ئەوەی‬ ‫ئینتیمای وەك��و باوكی كچەكە نەبووە‬ ‫كۆتایی بە عەشقەكەیان هاتووە فریاد‬ ‫گوتی «داخه‌كه‌م له‌م واڵته دا‌ سیاسەت‬ ‫به‌سه‌ر عاشق و خۆشه‌ویسته‌كاندا زاڵه‌ و‬ ‫ناهێڵن بە یەك بگه‌ن ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫من «یه‌كێتی» نه‌بووم باوكی كچه‌كه‌ی‬ ‫پێ ن��ه‌دام له‌كاتێك دا كچه‌كه‌ی حه‌زی‬ ‫ده‌كرد له‌گه‌ل من زەواج بكات‪ ،‬خۆ من‬ ‫سیاسه‌ت ناكه‌م من خزمایه‌تی ده‌كه‌م‬ ‫دوای چه‌ند جارێك هه‌وڵ دان هه‌ر رازی‬ ‫نه‌بوون به‌وه‌ی بگه‌م ب ‌ه خۆشه‌ویسته‌كه‌م‬ ‫ئێستاش و هه‌موو كاتێك ئه‌وم ل ‌ه دڵ‬ ‫ده‌رناچێت‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ی مایتەوە‌ یادگاری‬ ‫و دی��اری و وێنە‌كانیه‌تی لە ئێستادا‬ ‫هیچ په‌یوه‌ندییەكمان نه‌ماوه‌‪ ،‬به‌اڵم من‬ ‫هه‌رگییز ناتوانم بڵێم له‌ عەشق دۆراوم‬ ‫من هه‌رگییز ن��ه‌دۆراوم هه‌وڵی ب��ه‌رده‌وام‬ ‫ده‌ده‌م»‪ .‬ئەو گوتیشی «هەردووكمان‬ ‫گەیشتینە ئەو بڕوایەی كە بڵێین عەشق‬ ‫پێكهاتوو‌ه ل ‌ه ده‌سته‌واژه‌ی درۆ‌‪ ،‬له‌م واڵته‬ ‫دا عەشق بوونی نییە»‪.‬‬ ‫شیرین ك��ە ل��ە دوا ساتەكانیدا لە‬ ‫خۆشەویستییەكەی دادەبڕێت وەكو خۆی‬ ‫دەڵێت «م��اوەی ساڵ و نێویك لەگەڵ‬ ‫كوڕێك لە پەیوەندی خۆشەویستیدا بووە‪،‬‬ ‫شیرین دەڵێت «دۆڕاندن لە عەشقدا نییە‬

‫عاشقێك «لە‌بە‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫من «یه‌كێتی» نه‌بووم‬ ‫باوكی كچه‌كه‌ی پێ‬ ‫نه‌دام»‬

‫لەبەر ئەوەی خۆشەویستی گەمە نییە»‪.‬‬ ‫ئەو گوتیشی» قلەكەم بەس حەزی لە‬ ‫عیالقەی بوو بۆیە بەجێی هێشتم «پیاو‬ ‫نەبوو» پاكانەی بەوە دەهێنایەوە كە‬ ‫باوكی نەهێڵێت كچی هەولێری بهێنێ‬ ‫چوون خۆی هەڵەبجەیی بوو»‪ .‬شیرین‬ ‫باس لە ساتەكانی كۆتای عەشقەكەی‬ ‫دەك��ات و دەڵێت «شێت بووم تووشی‬ ‫نەخۆشی نەفسی بووم زۆر ئازارم چێشت‬ ‫ئێستاش بە بیرم دێتەوە تێر دەگریم‬ ‫قەد لێ خۆش نابم‪ ،‬زۆر نا پیاو بوو ئەو‬ ‫هەر دەیگوت من وازت لێناهێنم خۆم بە‬ ‫یەكجاری وازم لێ هێنا هەندێكجار بیری‬ ‫لێدەكەمەوە خەتای خۆم بوو من زۆر‬ ‫عاتفیم ئێستا هیچ هەواڵی نازانم لەوانەیە‬ ‫ژنی هێنا بێت‪ ،‬چونكە زۆر حەزی دەكرد‬ ‫ژن بهێنێت بەس غەدرێكی گەورەی لە من‬ ‫كرد ئینشائەڵاڵ خوا تەعوزیم دەكاتەوە»‪.‬‬ ‫هەژار ‪ 23‬ساڵ بۆ یەكەمجار كە عەشقی‬ ‫كچێك دەبێت تەمەنی ‪ 18‬ساڵ دەبێت ئەو‬ ‫لەبارەی عەشقەكەیەوە گوتی «سەرەتا‬ ‫وام���دەزان���ی رێ��گ��ەی ژی��ان��م دۆزی��ت��ەوە‬ ‫ب���ەرەو بەدیهاتنی خەونەكانم دەب��ات‬ ‫خۆشەویستەكەم بە هەمان شێوەی من لە‬ ‫عەشقەكەی دەڕوانی بیری دەكردەوە ئەو‬ ‫عەشقەی ئێمە گەیشتبووە ئەو ڕادەیەی‬ ‫كە بە بێ یەكتر هەڵنەكەین» هەژار باس‬ ‫لە شكستی عەشقەكەی دەكات و دەڵێت‬ ‫«رۆژێك خۆشەویستەكەم تەلەفۆنی بۆ‬ ‫كردم یەكسەر گوێ بیستی گریانی بووم‬ ‫وتم چی بووە دوای هەڵكێشانی ئاهێكی‬ ‫قوڵ وتی هاتونە خوازبێنیم باوكم بەڵێنی‬ ‫بە خاڵم داوە كە من پێشكەشی كوڕە‬ ‫خاڵەكەم بكات‪ ،‬ئەم بریارە سەركوتكەرە‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫توێژەرێكی كۆمەاڵیەتی «خۆشەویستی ئێستا تەنیا‬ ‫بۆ پڕكردنەوەی كاتی سۆزداری و چێژ وەرگرتنە‬ ‫مەبەست لێی الیەنی سێكسییە‪ ،‬چونكە لە‬ ‫كۆمەڵگای ئێمەدا خۆشەویستی و سێكس بە یەكەوە‬ ‫بەستراونەتەوە»‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫دۆڕان ل��ە ع��ەش��ق��دا ه��ەی��ە ه��ەروەك��و‬ ‫خ��ۆی دەڵێت « نایشارمەوە لە كاتی‬ ‫گەنجێتیمدا خۆشەویستیم كردووە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بە خۆشەویستەكەم نەگەیشتوم هەتا‬ ‫هەتایە لە دڵت دەرناچێت هەست دەكەی‬ ‫شتێكت دۆڕان��دووە»‪ .‬سروە گوتیشی «‬ ‫بیر دەكەیتەوە شتێكت دۆڕاندووە مانای‬ ‫ئەوە نییە كە لە دڵت بوو تۆ نەدۆڕاوی‬ ‫بە پێچەوانەوە من هەست دەك��ەم ئەو‬ ‫كاتەی دێتەوە یادم بیری لێدەكەمەوە‬ ‫زۆرج��ار هەناسەیەكی قوڵ هەڵدەكێشم‬ ‫خۆی ئ��ەوە هەست دەك��ەی شتێكی بە‬ ‫نرخت دۆڕاندووە كە شتێكت دۆڕاند هەر‬ ‫دۆڕاوی»‪ .‬سروە باس لە كاتی شكستی‬ ‫عەشقەكەی دەكات و دەڵێت «بە راستی‬ ‫كاتێكی زۆر ناخۆش و سەخت بوو وەكو‬ ‫ئەوە وایە جەستەت لە دڵ و مێشك لە‬ ‫هەموو بیركردنەوەیەك تووشی شكست‬ ‫بێت‪ ،‬هەست ناكەی دەوروپشت ژیانی‬ ‫تێدایە مرۆڤ كاتی دەوێت هەتا دێتەوە‬ ‫سەر خۆی‪ ،‬زامێكی زۆر قووڵە هەر كاتێك‬ ‫ئەو شتە دێتەوە بیرت دیسان ئەو ئازارە‬ ‫دێتەوە»‪.‬‬ ‫هێرۆ جەمیل‪ ،‬توێژەری كۆمەاڵیەتی‬ ‫گوتی «وەكو كۆمەڵناسێك و ئافرەتێك‬ ‫خۆشەویستی ن��ێ��وان ك��وڕ و ك��چ رەد‬ ‫دەكەمەوە‪ ،‬چونكە ئایینەكەم رێگا نادات‬ ‫ئەوەش حیكمەتی خۆی تێدایە»‪ .‬ئەوە‬ ‫ت��وێ��ژەرە خۆشەویستی ئێستای نێوان‬ ‫كوڕان و كچانی بۆ پڕكردنەوەی چێژی‬ ‫سێكسی گ���ەڕان���دەوە ه��ەروەك��و خۆی‬ ‫دەڵ��ێ��ت «خۆشەویستی ئێستا تەنیا‬

‫بۆ پڕكردنەوەی كاتی س��ۆزداری و چێژ‬ ‫وەرگرتنە مەبەست لێ الیەنی سێكسییە‪،‬‬ ‫چونكە لە كۆمەڵگای ئێمەدا خۆشەویستی‬ ‫و سێكس بە یەكەوە بەسترایتەوە‪ ،‬بۆیە‬ ‫ئەو خۆشەویستیە شكست دەهێنێت ئەو‬ ‫ك��وڕە بۆ وەرگرتنی الیەنێكی سێكسی‬ ‫خۆیەتی دواتر كە بە دەستی هێنا ئیدی‬ ‫بێزار دەبێت‪ ،‬دەبێتە دۆڕان و شكست»‪.‬‬ ‫هێرۆ ئاماژە بە كاریگەرییە خراپەكانی‬ ‫عەشق دەك��ات و دەڵێت «كاریگەری‬ ‫زۆر نێگەتیڤی بەجێ دەهێڵێت هیچ‬ ‫چارەسەرێكی نییە‪ ،‬چونكە كار لە كار‬ ‫ت��رازاوە ئەگەر گەمەی بە ئاگری بكەی‬ ‫دەتسوتێنی چەندین دەرئەنجامی خراپی‬ ‫لێدەكەوێتەوە‪ ،‬لەوانە تێكچوونی الیەنی‬ ‫دەروونییە‪ ،‬ئەوەی كە لە عەشقەدا دۆڕاوە‬ ‫بێ گومان بێزار و دڵتەنگ و رەشبینی‬ ‫دەبێت بە هیچ شێوازێك ئومێدی بە ژیان‬ ‫نامێنێت مۆمی ژی��ان الی دەكوژێتەوە‬ ‫ئیتر لە هەموو ژیان دوا دەكەوێت وەكو‬ ‫كەسێكی ئاسایی ناتوانێت بەرەو پێشەوە‬ ‫بچێت‪ ،‬بە تایبەت ئەوانەی لە پرۆسەی‬ ‫خوێندندان دواتر رەشبینی بەرامبەر بە‬ ‫پیاو یان رەشبینی بەرامبەر بە ئافرەت‬ ‫دروس���ت دەب��ێ��ت ل��ەگ��ەڵ ح���ەزی تۆڵە‬ ‫سەندنەوە لە الیەن هەر دوو ڕەگەزەوە»‪.‬‬ ‫ل��ە ك��ۆت��ای��ی��دا ه��ێ��رۆ جەمیل گوتی‬ ‫«خۆشەویستم نەكردووە تەنیا ئەو كاتە‬ ‫خۆشەویستیم ك��ردووە دوای پرۆسەی‬ ‫ه��اوس��ەرگ��ی��ری‪ ،‬خ��ۆش��ەوی��س��ت��ی��ەك��ەم‬ ‫ك��ۆك��ردۆت��ەوە لەگەڵ ئ��ەو كەسەی كە‬ ‫زەواجم لەگەڵدا كردووە»‪.‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫عەشقە تەمەن ‪ 8‬مانگەكەمانی لەناو برد‬ ‫كۆتای بە عەشقە تەمەن كورتە هێنا»‪.‬‬ ‫ئ��ەرس��ەالن رەح��م��ان‪ ،‬رۆژنامەنووس‬ ‫ب��ڕوای وایە «عاشق بوون پێویستە لە‬ ‫پێناو عاشق بووندا بێت لە پێناو خەوتن‬ ‫و چێژی سێكسی نەبێت»‪ .‬ئەرسەالن دان‬ ‫بەوە دادەنێنێت كە بەخۆشەویستیەكەی‬ ‫نەگەیشتووە خۆشی بە دۆڕاو دانانێت و‬ ‫دەڵێت «من كەسێكم بەدڵ خۆشدەوێت‬ ‫ئێستاش خۆشمدەوێت بۆشم نەبووە چۆتە‬ ‫ماڵ و حاڵی خۆی ب��ڕوام وای��ە هی من‬ ‫تەواوترە هەست ناكەم دۆڕاو بم»‪.‬گوتیشی‬ ‫«پێمناخۆشە پێم دەڵێن دۆڕاو‪ ،‬چونكە‬ ‫دۆڕان ئەوەیە مرۆڤ لەو عەشقەیدا راستگۆ‬ ‫نەبێت من یەكێكم لەوانەیەی ئەوەی لە‬ ‫دڵمە ه��ەر لە دڵمە ه��ەر خۆشمدەوێت‬ ‫هەست بە دۆڕان ناكەم خۆشەویستەكەم‬ ‫وەكو باڵندەیەك ئازادم كردووە ئامانجی‬ ‫من ئەوە نەبووە پێی بگەم بۆ چێژێكی‬ ‫شەوانە خۆشی و كات بەسەربردن من‬ ‫لە پێناو خۆشەویستیدا خۆشمویستوە‬ ‫لەگەڵ هەر كەسێك بخەوێ ئەو لە دڵی‬ ‫تۆدا دەخەوێت بۆ بیر لەوە ناكەنەوە «‪.‬‬ ‫ئەرسەالن داوادەكات كە «قەد بە عاشق‬ ‫مەڵێن دۆڕاو‪ ،‬چونكە عەشق بۆ هەرگیز‬ ‫دۆڕانی تێدا نییە شتێك نییە لە عەشقدا‬ ‫ناوی دۆڕان بێت»‪.‬‬ ‫هێمن عومەر‪ ،‬رۆژنامەنووس دەڵێت‬ ‫«هەموو كات ئەگەر هەست و شعورێكم‬ ‫هەبووبێت بەرامبەر كەسێك توانیومە‬ ‫بیبەمەوە و ئێستا خێزاندارم پێموانییە‬ ‫هیچ كاتێك عاشق نەبم هەموو كاتێك‬ ‫عاشقم»‪ .‬ئەو زێدەتر دوا «لە عەشقدا‬ ‫دوو كەس نییە بەرامبەر یەكتری تۆپانێ‬ ‫بكەن یەكێكیان بیباتەوە و یەكێكی‬ ‫تریان بیدۆڕێنێت عاشقی سەركەوتوو‬ ‫ئەو كەسەیە راستگۆ بێت لەگەڵ ناخی‬ ‫خۆیدا»‪.‬‬ ‫س��روە ه��ەورام��ی‪ ،‬رۆژن��ام��ەن��ووس بە‬ ‫پێچەوانەی بۆچوونەكانی تر پێیوایە‬

‫‪9‬‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫الوان بۆ سەرنج راكێشانی بەرامبەریان خۆیان بۆنخۆش‬ ‫دەكەن‬ ‫سرود عەلی‬

‫‌وتن‬ ‫‌وتن‬ ‫ پێشکهه‬ ‫ پێشک‬

‫‪10‬‬

‫زۆرن ئەوشتانەی كە م��رۆڤ لەژیانی ڕۆژان��ەدا‬ ‫بەكاری دەهێنێت‪ ،‬یەكێك لەشتە باوەكانی جیهان كە‬ ‫لەدونیای ئێستادا خەڵك تاڕادەیەكی زۆر بەكاریدێنن‬ ‫ئەویش بۆنە‪ ،‬زۆربەی مرۆڤەكان حەزی پێ دەكەن‬ ‫بۆن تایبەتمەندی خۆی هەیە‪ ،‬سروشتی مرۆڤ‬ ‫دەگۆڕێت لەڕووی دەروونیەوە و بۆسەرنج ڕاكێشی‬ ‫بەرامبەر كەسێك بەكاردێت‪ ،‬بۆیە دەبینین لە جیهاندا‬ ‫زۆرگرنگی پێ دەدەن بۆنەكانیش ل��ەڕووی نرخ و‬ ‫كوالێتەوە جیاوازن‪ ،‬تاكو لەڕووی ئاینی ئیسالمی‬ ‫پیرۆزەوە زۆرگرنگیان پێ داوە و سونەتی پێغەمبەری‬ ‫ئیسالمە‪.‬‬ ‫هاژە عەلی تەمەن ‪20‬ساڵ قوتابی پەیمانگا دەڵێت‬ ‫«زۆرحەز بەبۆن دەكەم بەردەوام بەكاری دەهێنێم‪،‬‬ ‫هەموو ڕۆژێك كە دە چمە دەوام بۆن لەخۆم دەدەم‬ ‫كاتێك لە تەنیشت هاورێكانم دادەنیشم سەرنج‬ ‫ڕاكێش دەب��م بە ه��ۆی ئ��ەو بۆنە‬ ‫خۆشەی لە خۆم دەدەم»‪.‬‬ ‫ئاكارشیرەیی تەمەن ‪25‬ساڵ‬ ‫وەك خۆی باسی كرد «بۆن‬ ‫ه��ۆك��ارێ��ك��ی س��ەرەك��ی��ی��ە بۆ‬ ‫سەرنج ڕاكێشی خەڵك بۆالی‬ ‫خ��ۆت‪ ،‬یان بە مانایە كی تر‬ ‫هۆكارێكە كەدەوروبەرت حە ز‬ ‫بكەن لێتەوە نزیك بن هەركەس‬ ‫بۆنێكی تایبە تی پێ خۆشە‪،‬‬ ‫من بۆنی الكۆستم پێ خۆشە‬ ‫وبەكاری دێنم»‪.‬‬ ‫یەكێك لەو دوكاندارانەی كە‬ ‫لە ن��اوب��ازاڕدا ب��ۆن دەفرۆشێت‬ ‫ئاماژەی بەوەدا «كە بۆن جۆری‬ ‫زۆرە و جگەلەوەی كە بە پێی‬ ‫ح��ەزی مرۆڤەكان دە گۆردرێت‬

‫دووکاندارێک «ئەوانەی سەردانمان دەكەن بۆ كڕینی‬ ‫بۆن لە هەردوو ڕەگەزن‪ ،‬زۆر بەیان لەسەروی ‪18‬‬ ‫ساڵیەوەن‪ ،‬گرانترین نرخی بۆن لەالی ئێمە دە گاتە‬ ‫‪ 420‬دۆالر‪ ،‬كەمترین نرخیش ‪ 8‬دۆالرە»‬ ‫لەوانە فەڕەنسی ئۆڕجیناڵ‪ ،‬بابی دوو ئیماراتی‪ ،‬بابی‬ ‫‪ 4‬چینی» هەروەها گوتیشی «ئەوانەی سەردانمان‬ ‫دەكەن بۆ كڕینی بۆن لە هەردوو ڕەگەزن‪ ،‬زۆر بەیان‬ ‫لەسەروی ‪18‬ساڵیەوەن‪ ،‬گرانترین نرخی بۆن لەالی‬ ‫ئێمە دە گاتە ‪ 420‬دۆالر كەمترین نرخیش ‪ 8‬دۆالرە»‪.‬‬ ‫بۆنفرۆشێكی تر بەمجۆرە بۆ پێشكەوتن دوا «بۆن‬ ‫بەشێوەیەكی بەرچاو كڕیاری خۆی هەیە بەهەموو‬ ‫چین و توێژەكانەوە‪ ،‬ئەوانەی دێنە المان بۆ كڕینی‬ ‫بۆن زیاتر لەچینی ڕۆشنبیرن‪ ،‬بۆنەكان ل��ەڕووی‬ ‫كوالێت و نرخەوە جیاوازن بۆنی ماركەمان هەیە‬ ‫تاكو ‪79‬دۆالر‬ ‫بە ‪ 45‬دۆالر‬

‫كەمترین نرخی بۆنیشمان هەیە دەگاتە ‪ 4‬هەزار دینار‬ ‫بۆنەكانیش هۆگۆو الكۆست وئۆن مان شۆن»‪.‬‬ ‫ئ���ەردەوان تەها یەكێكە ل��ەو گەنجانەی كەوا‬ ‫دوكانی كارەبای هەیە لە ب��ازاری نیشتمان گوتی‬ ‫«بە شێوەیەكی ب��ەردەوام بۆن بە كاردەهێنم بە‬ ‫تایبەت لە كاتی هاتنم بۆ دوكان بۆ سەرنج را كێشی‬ ‫موشتەرییەكانم زیاتر بۆنی رۆیاڵ لە خۆم دەدەم»‪.‬‬ ‫محەمەد قاسم قوتابی لە پەیمانگەی تە كنیكی‬ ‫هەولێر گوتی «ڕۆژانە دەچمە دەوام بۆن بە كاردە‬ ‫هێنم بۆ سەرنج راكێشی بەرامبەرەكەم زۆرئاسودەم‬ ‫كاتێ بۆن لە خۆم دەدەم‪ ،‬هەست دەكەم بەرامبەرەكەم‬ ‫لە من بێزارنییە» ئەو گوتیشی «هەیە بۆنی لە شی‬ ‫ناخۆشە هەست بە بێزاری دەكەم حەزناكەم بیدوێنم‪،‬‬ ‫بەاڵم بە پێچەوانەوە ئە گەر یەكێك بۆنی خۆش بوو‬ ‫حەزەكەم زیاتر لێ نزیك ببمەوە زیاتر بیدوێنم»‪.‬‬ ‫مەحمود یەكێكە لەو گەنجانەی بەم شێوە یە‬ ‫لێدوانی دا گوتی «من تا ڕادەیەكی باش‬ ‫بۆن بەكاردە هێنم‪ ،‬ب��ەاڵم بە‬ ‫شێوەیەكی بەردەوام نا زیاتر بۆ‬ ‫بۆنەكان بۆن لە خۆم دەدەم‪،‬‬ ‫هەست بە ئارامی دەكەم كاتێ‬ ‫بۆن لە خۆم دەدەم بۆنی نێرگز‬ ‫بە كاردە هێنم»‪.‬‬ ‫دە شتی یونس فەرمانبەر‬ ‫لەبارەی بەكارهێنانی بۆنەوە‬ ‫گوتی» ڕۆژانە كە دەچمە دەوام‬ ‫بۆن لە خۆم دەدەم بۆ سەرنج‬ ‫ڕاكێشی بەرامبەرەكەم‪ ،‬كاتێ بۆن‬ ‫لە خۆم دەدەم هەست بە ئارامی‬ ‫و ئاسودەیی دەكەم»‪.‬‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫گەنجان بۆچی خۆیان جواندەكەن‬

‫ئا‪ :‬دڵشاد عەبدوڵاڵ‬

‫هەندێك جار‬ ‫ئەوەندە لەبەر‬ ‫ئاوێنە خۆمان‬ ‫خەریك دەكەین‪،‬‬ ‫گەر ئاوێنەكە‬ ‫زمانی هەبا‬ ‫لێمان دەهاتە‬ ‫قسە‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫گەر ئەو پرسیارە لە زۆربەی گەنجان بكرێت رەنگە نەزانن وەاڵمێكی دورست و سەراستبدەنەوە‪،‬گەرچی هەمووشیان رۆژانە نزیك بە‬ ‫سعاتێك و زیاتر لەبەردەم ئاوێنە دەست بەخۆیاندادێنن و ئارایشی خۆجوانكردن دەكەن‪ ،‬بۆ ئەوەی بەرسفی ئەو پرسیارە لە دەمی‬ ‫هەندێك الو خۆیانەوە ببیستین چەند پرسیارێكمان ئاراستەی هەندێكیانكرد‪ »،‬بۆیە خۆم جواندەكەم تاكو لەبەرچاوی خەڵك بەگشتی و‬ ‫كچان بە تایبەتی روكارێكی سەرنج راكێشم هەبێ» هاوكار رەشید بەو جۆرە قسەكانی دەسپێكرد‪ ،‬ئەو راشی وابوو ناكرێ بەیانیان تۆ‬ ‫لە ماڵەوە دەرچیت و سەر و قژێكی شێواو و جل و بەرگێكی گەچاڵوت پۆشیبێ‪ ،‬یا بۆنێكی ناخۆشت لێ بێ‪ ،‬زۆرجار هەست دەكەی‬ ‫الوان زیاد لە پێویست بەخۆیانەوە خەریكن و گرنگی سنورشكێن بە سیماو روخساریان دەدەن‪ ،‬هەندرێن لەو بارەوە دەڵێ» دیارە‬ ‫ئەوەش پەیوەندی بەوەوەهەیە كە ئێمە هەمیشە فێربووینە لە هەموو شتێك زیاد لە پێوسیت گرنگی خۆمانی پێدەدەین‪ ،‬بۆیە دەبینین‬ ‫هەندێك جار ئەوەندە لەبەر ئاوێنە خۆمان خەریك دەكەین‪ ،‬گەر ئاوێنەكە زمانی هەبا لێمان دەهاتە قسە‪.‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪11‬‬


‫راپــۆرت‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪12‬‬

‫پرسیارێكی دیكە دەكرێ ئەوەبێ بۆچی‬ ‫الوان حەزدەكەن جوانیەكی موزەیەف و‬ ‫دروستكرا و بۆخۆیان بكەن و لێناگەڕێن بەو‬ ‫جوانیە سروشتیە دەركەون كە خوا پێیانی‬ ‫بەخشیوە‪ ،‬شنە جەمال قوتابی زانكۆ پێی‬ ‫وای��ە» راستە خوا جوانیەكی زۆری بە‬ ‫مرۆڤ بەخشیوە‪ ،‬بەاڵم لەهەمان كاتیشدا‬ ‫ئەو هێز و عەقڵەشی بەخشیوەتە مرۆڤ‬ ‫كە كەرستەی زۆری جوانكاری لە پێناو‬ ‫گەرمكردنی بازاڕی تایبەتی بەرهەمبێنێ‪،‬‬ ‫بەش بە حاڵی خۆم جوانی سروشتی مرۆڤم‬ ‫زۆر پێ لە جوانی دروستكراوی دەستی پێ‬ ‫باشترە‪ ،‬بەاڵم تەماشا دەكەی خەڵكانێك‬ ‫دێن و بە دنیایەك ماكیاژی دروستكراو‬ ‫خۆیان رازان��دۆت��ەوە‪ ،‬ئەوانەی تەماشای‬ ‫دەك��ەن وا دەزان��ن ئێمە ناتوانین ئەوە‬ ‫بكەین‪.‬‬ ‫دیارە هۆكارێكی دیكە لە خۆ جوانكردن‬ ‫ب��ۆ بەغیلیبردنی گ��ەن��ج��ان بەیەكتر‬ ‫دەگەڕێتەوە‪ ،‬ئایا بۆچی گەنجان لەوەدا‬ ‫حەسودی بەیەكتر دەبەن‪ ،‬سەركۆ عەلی‬ ‫وەك گەنجێك دەڵ��ێ» گ��ەر بەغیلی بە‬ ‫یەكتری بردن نەبێت‪ ،‬ژیان رادەوەستێ‬ ‫بۆیە پێویستە بەردەوام ملمالنێ لە نێوان‬ ‫یەكتریدا هەبێ‪ ،‬ئ��ەوەی تۆ پێی دەڵێی‬ ‫بەغیلی بەغیلی نییە‪ ،‬بەڵكو جۆرێك‬ ‫لە كێبڕكێیە بۆ ئەوەی هەرچی هەیە لە‬ ‫خۆبردنەپێش دروستببێ» مرۆڤ جوانە‬ ‫بۆیە پێویستە هەمیشە بەجوانتر لەوەی‬ ‫كە هەیە دەركەوێ‪ ،‬بۆیە هیچ گلەیی لەو‬ ‫كەسانە ناكرێ كە خۆیان خەریكدەكەن‬ ‫بە ئارایشتەوە‪ ،‬بەتایبەتی گەنجان كە‬ ‫لە تەمەنێكی دیاریكراوی هەستیاردان و‬ ‫پێویستیان بەوە هەیە خۆیان بۆ دەوروبەر‬ ‫و كۆمەڵگا نمایش بكەن‪.‬‬ ‫عەلی قادر توێژەری كۆمەاڵیەتی «زۆرتر‬ ‫لەناو گەنجاندان ئەو دیاردەیە دەبینین‪،‬‬ ‫ئەویش بەهۆی تایبەتمەندی سروشتی‬ ‫تەمەنیان كە هانیان دەدات بە چەندین‬ ‫زم��ان خۆیان لە ژینگەی دەوروب��ەری��ان‬

‫نیشان بدەن‪ ،‬یەكێك لەو زمانانەشی كە‬ ‫زۆر باوە زمانی ئارایشتە‪ ،‬ئاشكرایە بازاڕی‬ ‫بەهەرمهێنانیش لە پێناو سود وەرگرتن‬ ‫ل��ە خ��ەڵ��ك پ��ەن��ا ب��ۆ ه��ەم��وو رێگاكانی‬ ‫كۆكردنەوەی داهات دەبات‪ ،‬گەر تەماشا‬ ‫بكەین ئێستا دەبینین بە ه��ەزاران هەزار‬ ‫جۆری كرێم و ماكیاژ و شێوەكانی دیكەی‬ ‫پێست و جەڵی ق��ژ و ت��ەواوك��ارەك��ان��ی‬ ‫خراونەتە روو لە بەرامبەرشیدا كڕیارێكی‬ ‫زۆر روی تێدەكات و بەرناكەوێ‪ ،‬ئەوە‬ ‫بۆچی دەگەڕێتەوە بێ گومان هۆكارەكەی‬ ‫بۆ ئەو داواك��اری��ە زۆرە دەگەڕێتەوە كە‬ ‫گەنجان لەسەر ئەو شتانە هەیانە‪ ،‬جیا‬ ‫لەوەش مەسەلەكە دەرونییە‪ ،‬چونكە زۆر‬ ‫جار دەبینین ئەوانەی زیاد لە پێویست‬ ‫گرنگی بەخۆیان دەدەن رەنگە لە الیەنێك‬ ‫لە الیەنەكانی جەستە نەقوستانیان هەبێ‬ ‫و دەیانەوێ لەو رێگایەوە ئەو بۆشاییە‬ ‫پڕبكەنەوە‪ ،‬ئەوەش وادەكات ئەو كەس بەو‬ ‫هۆیە كەم و كوڕیەكەی خۆی پڕبكاتەوە‪.‬‬ ‫ك��اروان ق��ادر كە سەرتاشخانەی هەیە‬ ‫سەبارەت بەو گەنجانەی سەردانی دەكەن‬ ‫و داوای شێوازی بڕینی قژییان دەكەن‪،‬‬ ‫كە ئەویش ه��ەر دەچێتە چ��وار چێوەی‬ ‫جوانكاری دەڵێ «زۆربەی گەنجان كەدێنە‬ ‫المان هێشتا زوە بۆ ئەوەی قژیان بتاشن‪،‬‬ ‫واتا ئەوان بەو هۆیەوە نەهاتوون كە زۆری‬ ‫قژیان بێزاری كردبن‪ ،‬بەڵكو ئەوان دێن بۆ‬ ‫ئەوەی خێت بكەن یان برۆیان چاكبەن‪،‬‬ ‫هەندێك جاریش پشتەمل و دەسكاریەكی‬ ‫ق��ژی��ان دەك���ەن‪ ،‬ب���ەوەش مەبەستیانە‬ ‫شێوازێكی دیكە لە روخ��س��ار و قژیان‬ ‫بەدەرخەن و خۆیان بۆ دەوروبەریان نمایش‬ ‫بكەن‪ ،‬لەبەر ئەوە مەرج نییە هەر كاتێك‬ ‫گەنجێك هاتە دەالك نیازی قژ چاكردنی‬ ‫هەبێت‪».‬‬ ‫بەگشتی خۆجوانكردن و ئارایشتكردن بۆ‬ ‫كوڕان بە تایبەتی و ئنجا كچان بەگشتی‬ ‫لە رێگای شرعیشەوە رێگا پێدراوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەی كچان زیاتر دەبێت لە روپۆشیدا‬

‫دەركەوێت‪ ،‬ئەوەی كوڕانیش دەكرێت زیاتر‬ ‫لە دەمووچاو دەرك��ەوێ��ت‪ ،‬بۆیە شتێكی‬ ‫ئاساییە گەنجان لەو رێگایەوە بیانەوێ ئەو‬ ‫جوانییە سەرنج راكێش و سەرسوڕهێنەرە‬ ‫كە خوا پێیانی بەخشیوە لەو رێگایەوە‬ ‫دەری ببڕن و خۆیانی پێوە نمایش بكەن‪،‬‬ ‫ئ��ەوەی م��اوەت��ەوە زۆری��ش گرنگە ئێمە‬ ‫بیزانین ئەوەیە كە جوانی ناخیش دەبێ‬ ‫تەواوكاری جوانی روخسار بێتـ‪ ،‬ئەگەر نا‬ ‫بەتەنها جوانییەك هیچ بە مرۆڤ نابەخشێ‬ ‫و هیچ ئیزافەیەكیش بەسەر كەسیەتی‬ ‫گەنجەوە بەجێ ناهێڵێ‪ ،‬بۆیە گەر بمانەوێ‬ ‫ج��وان دەركەوین و ج��وان بژین و جوان‬ ‫بكەوینە بەرچاوان با خۆمان لەناوەوە و‬ ‫دەرەوەش وەكو یەك جوان كەین و بەتەنها‬ ‫گرنگی بەالیەكەوە نەدەین‪ ،‬چونكە الیەنێك‬ ‫ناتوانێت تەواو كاری هەموو كەسیەتیمان‬ ‫بێت‪.‬‬

‫سەرتاشێک «زۆربەی‬ ‫گەنجان كەدێنە المان‬ ‫هێشتا زوە بۆ ئەوەی‬ ‫قژیان بتاشن‪ ،‬واتا ئەوان‬ ‫بەو هۆیەوە نەهاتوون‬ ‫كە زۆری قژیان بێزاری‬ ‫كردبن‪ ،‬بەڵكو دێن بۆ‬ ‫ئەوەی خێت بكەن یان‬ ‫برۆیان چاكبەن»‬


‫دیــمــانــە‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ئەزموون و بیرەوەری‬

‫(مزەفەر تاهیر مەولود) لەساڵی ‪1974‬لەشاری هەولێر لەدایك بوە‪ ،‬لە ساڵی ‪ 1992‬تاكو ساڵی‬ ‫‪ 2009‬لە (ی‪.‬ل‪ .‬د‪.‬ك )چەندین پلەی بەرپرسارێتی بڕیوە‪ .‬كاری ئێستاكەی ئەندامی مەكتەی ناوەندی‬ ‫رێكخستنی (پ‪.‬د‪.‬ك)‪.‬‬

‫مزفەر تاهیر‪:‬‬ ‫ئێمە یەكەم كەس بوین شانۆمان لەسەر قەاڵی هەولێر نمایش كرد‬

‫ئامادەكردنی‪ :‬نـەوزاد فـوئـاد رەشید‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫پرسیار‪ /‬هاتنت بۆ ناو رێكخراوی الوان چۆن‬ ‫بوو؟‬ ‫وەاڵم‪ /‬لەسەرەتایی ساڵی ‪1992‬پەیوەندیم‬ ‫بەهەردوو رێكخراوی یەكێتی قوتابیان و الوانی‬ ‫دیموكراتی كوردستانەوە كرد‪ ،‬پاشان لەساڵی‬ ‫‪1993‬كە هەردوو رێكخراو كۆنگرەیان بەست و‬ ‫لەیەك جیابونەوە منیش لەگەڵ رێكخراوی الوان‬ ‫دەستم بەكاركردەوە‪.‬‬ ‫پرسیار‪ /‬ئ��ەوەی زیاتر سەرنج راكێش بوو‬ ‫كەبێیتتە ناو رێكخراوی الوان چی بو؟‬ ‫وەاڵم‪ /‬وێ��ڕای ئ��ەوەی من پەیوەندیم بە‬ ‫(پ‪.‬د‪.‬ك) وە هەبوو‪ ،‬لەگەڵ ئەوەش دەم ویست‬ ‫وەك گەنجێك لەناو رێكخراوێكی جەماوەریش‬ ‫كاربكەم‪ ،‬ئەمە نەك بۆ حەزوئارەزوەكانی‬ ‫خۆم‪ ،‬بەڵكوبەمەبەستی زیاتر خزمەتكردن بە‬

‫توێژی الو بەشێوەیەكی گشتی و لەپاڵ ئەمەش‬ ‫خزمەتكردنی تێكرای میللەت‪.‬‬ ‫پرسیار‪/‬رێكخراوی (ب���ارزان ) ت��ان چۆن‬ ‫دامەزراند و بیرۆكەی كێ بوو؟‬ ‫وەاڵم‪ /‬من ئێستاكەش شانازی بەو ناوە و ئەو‬ ‫رێكخراوەوەدەكەم‪ ،‬دروست بونی ئەم رێكخراوە‬ ‫بۆ ئەوە دەگەرێتەوە ئێمە كۆمەڵێك گەنج بوین‬ ‫ئەوكات لەناوبازار هەریەكەو كارێكمان دەكرد‬ ‫بۆ بژێوی ژیانمان‪ ،‬ئەو لەیەك نزیك بونەوەی‬ ‫ئێمە بیرمانكردەوە پێكەوە رێكخراوێكی الوان‬ ‫لەناوشار دامەزرێنین كەبریتی بوین لەم هەڤااڵنە‪:‬‬ ‫من و جەنابتان و كاك كامەران ئەمین و كاك‬ ‫محمد خەیات و كاك سعداللە و تەلعەت و كاك‬ ‫رەقیب و كاك ئاسۆ محمد‪ ،‬چەندین هەڤاڵی‬ ‫دیكە‪ ،‬بەداخەوە ناوەكانیانم لەبیرنەماوە ئەمانە‬

‫كەسە سەرەكیەكانی ئەم رێكخراوە بون زیاتر‬ ‫لە( ‪ )150‬ئەندامی دیكەمان هەبوو‪ ،‬سەبارەت‬ ‫بە ناوی رێكخراوەكە لەخۆشەویستی سەركردەی‬ ‫رۆحی و نەتەوایەتیمان بارزانی نەمربوو بەرزی‬ ‫و گەورەیی ناوی بارزان بوو‪ ،‬بۆیە ناوی ئەم‬ ‫رێكخراوەمان نا بارزان‪ ،‬رێكخراوی بارزان بوە‬ ‫بناغەیەكی تۆكمەی رێكخستنی یەكێتی الوانی‬ ‫دیموکراتی كوردستان لەناوشاری هەولێر‪،‬‬ ‫پاشان ئ��ەم رێكخراوە س��ن��ووری كاركردنی‬ ‫فراوانكرد‪ ،‬چەندین الوی دیكە لەرێگەی هەڤااڵن‬ ‫كە لەناو ئ��ەم رێ��ك��خ��راوەدا كاریان دەك��رد‪،‬‬ ‫پەیوەندیان بەرێكخراوی بارزانەوەدەكرد‪ ،‬بۆ‬ ‫مێژوودەڵێم رێكخراوەكەمان توانی كادری زۆر‬ ‫باش پەروەردە بكات‪ ،‬بەشێكی زۆری كادیرانی‬ ‫سنووری هەولێر لەو رێكخراوە پێگەیشتن‪،‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪13‬‬


‫دیــمــانــە‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪14‬‬

‫كارەكانمان بەحكومی ئەوەی زۆربەی ئەندامان‬ ‫و ستافی ئ��ەم رێ��ك��خ��راوە لەناوشاركاریان‬ ‫دەكرد‪ ،‬رۆژانە بە ئاسانی یەكمان دەبینی و‬ ‫لەگەڵ یەك تاوتۆی بەرنامەو پرۆژەمان دەكرد‬ ‫و لە هەولێریش لەگشت رێكخراوەكانی دیكە‬ ‫چاالكترو رێكخراوتر بوین‪ ،‬لەرویی تەنزیمیەوە‪،‬‬ ‫من شانازی پێوە دەكەم ئێستاكەش دەبینم‬ ‫بەشێك لەوانەی لەناو ئەم رێكخراوەكاریان‬ ‫دەكرد لە پلەی بەرزی حزبی و رێكخراوەیی‬ ‫الواندان‪.‬‬ ‫پرسیار‪ /‬یەكێتی الوان ناوەناوە رێچكەی‬ ‫كاركردنی خ��ۆی گۆڕیوە بەپیێ بارودۆخی‬ ‫كوردستان‪ ،‬ئەم شێوازی كاركردنە بەخواستی‬ ‫رێكخراوەكە بوە یان داوای سەروی خۆی؟‬ ‫وەاڵم‪ /‬سروشتی ئەم رێكخراوە وابوە هەمیشە‬ ‫بەپیێ گۆڕانكاریەكان و سەردەمەكان ئەویش‬ ‫گۆڕانی بەسەر كارەكانی و ئۆرگانەكانی خۆیدا‬ ‫هێناوە‪ ،‬بۆ نموونە لەقۆناغی شاخ پێویستی‬ ‫زیاتر بەشێوازێكی كاركردن هەبووە‪ ،‬كەشان‬ ‫بەشانی ب��زووت��ن��ەوەی رزگ��اری��خ��وازی ك��ورد‬ ‫لەخەباتی سیاسی و چەكداری دابێت‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫ئ���ەوەش ئەركێكی دیكەشیان لەسەرشان‬ ‫ب��ووە ئەویش هاندان و جۆشدانی هەستی‬ ‫نەتەوایەتی لەناو توێژی الو بەتایبەت لەناو‬ ‫شارو شارۆچكەكان‪ ،‬چونكە رژێمەكان هەمیشە‬ ‫هەوڵیانداوە هەستی نەتەوایەتی لەناو ناخی الو‬ ‫الواز بكەن‪ ،‬دوای راپەڕینی ‪ 1991‬ئەركی الوان‬ ‫قورسترو بە زەحمەتر بوو‪ ،‬ئەویش بەرگری‬ ‫لەدەستكەوتەكانی گەلەكەمان و پاراستنی و‬ ‫هەوڵدان بۆئەوەی گەنج و الوانی كوردستان‬ ‫زیاتر واڵتی خۆیان خۆش بوێ و لەوێشەوە‬ ‫پشتگیری و هاندانی الوان بۆ داهێنان و‬ ‫دانەبڕانیان لە پێشكەوتنی دنیا و خزمەتكردنی‬ ‫زیاتری واڵتی خۆیان‪.‬‬ ‫پرسیار‪/‬لەوەتەی ئەم بەرنامەیە پێشكەش‬ ‫دەكەم باس و خواسی نەنوسینەوەی مێژووی‬ ‫الوان���م و وروژان�����دووە‪ ،‬هەمیشە كادیرانی‬ ‫ئامادەبوی ئەم بەرنامەیە دابەشی دوو بۆچون‬ ‫بونە‪ ،‬بەشێكیان دەڵێن نەنووسینەوەی مێژووی‬ ‫الوان بۆ ئەوەدەگەرێتەوە كە بارودۆخی ئەوكاتی‬ ‫كوردستان بەهۆی نائارمی و بەردەوامی شۆرش‬ ‫و زەبرو زەنگی دەسەاڵتەكانی ئەوكاتی رژێمی‬ ‫عیراق لەسەر كورد‪ ،‬نەتوانراوە مێژووی الوان‬ ‫بنوسرێتەوە‪ ،‬بۆچونەكەی دیكە دەڵێت نەخێر‬ ‫كەمتەرخەمی كادیرو هەڵسوڕێنەرانی ئەوكاتی‬ ‫سەركردایەتی الوان بوە ئەم كارەیان بەئەنجام‬

‫نەگەیاندوە؟‬ ‫وەاڵم‪/‬لەگەڵ رێز و سوپاسم بۆ سەركردە‬ ‫و كادیرانی پێشووی (ی‪.‬ل‪.‬د‪.‬ك) كە ئەوان‬ ‫توانیان رێكخراوەكە بگەیەننە ئەمڕۆ‪ ،‬ئێمە‬ ‫بەچاوی خۆمان بی بینین كە بۆتە ئەندام‬ ‫لەرێكخراوی جیهانی الوان‪ ،‬وێڕای دەستخۆشی‬ ‫و پ��ی��رۆزب��ای��ی ل��ەخ��ۆم و گشت ئ��ەن��دام و‬ ‫سەركردایەتی الوان‪ ،‬سەبارەت بەپرسیارەكەت‬ ‫من بۆچونی دووەهەم زیاتر بەراست دەزانم‪،‬‬ ‫ئ��ەوی��ش ئ��ەوەی��ە كەمترخەمیمان ك���ردووە‪،‬‬ ‫بێگومان ئەم رێكخراوە لە خەباتدا بوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫نووسینەوەی مێژووی ئەم رێكخراوەش گرنگی‬ ‫خۆی هەبوە‪ ،‬دەب��وا بكرێت‪ ،‬هەرچەندە من‬ ‫ئەو رەخنەیە لە خۆشمان دەگ��رم مەبەستم‬ ‫كادیرانی دوای راپەڕینە كەتاكو ئێستاكە ‪4‬‬ ‫كۆنگرە بەستراوە‪ ،‬لە دوای راپەڕینەوە زۆرجار‬ ‫لەكۆبونەوەكانی سەركردایەتی باسی ئەم‬ ‫كارەكراوە‪ ،‬كە هەوڵی نووسینەوی دراوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەداخەوە هەندێك لە ئەوانەی لەم مێژووەیان‬ ‫دەزانی لەبەر نەبونی دەرفەت و سەرقاڵ بونیان‬ ‫نەتوانرا سودیان لێ وەربگیرێت‪ ،‬هەندێكی‬ ‫دیكەش بە پچر پچری باسی مێژووەكەیان‬ ‫دەكرد‪ ،‬هەندێكش ئیجتیهادی شەخسی تێدا‬ ‫بوو‪ ،‬ئەم كارەش وادەكات راستیەكان بەباشی‬ ‫دیارنەكات‪ ،‬چونكە مێژوو گەر ئیجتیهادی‬ ‫تیابێت گرنگی خۆی لەدەستدەدات‪ ،‬هیوادارم‬ ‫لەمەوداش یەكێتی الوان لەهەوڵی نووسینەوەی‬ ‫مێژووی رانەوەستێ و هەوڵی خۆی بدات‪.‬‬ ‫پرسیار ‪ :‬كاركردن لە ناورێكخراوی الوان‬ ‫تاچەند بەگرنگ دەزانی؟‬ ‫وەاڵم‪ /‬من جارێكی دیكەش دەڵێم شانازی‬ ‫بەپەیوەندی كردنم بەم رێكخراوەوە دەكەم‪،‬‬ ‫ئەم رێكخراوە قوتابخانەی پێگەیاندنی تاكی‬ ‫الوە من بەشانازیەوە دەڵێم یەكێكم لەم‬ ‫رێكخراوە پێگەیشتوم بۆیە دەڵێم لەگشت‬ ‫رووی���ەك���ەوە یەكێتی الوان���ی دیموكراتی‬ ‫كوردستان ئەو قوتابخانەیەبو كە من خۆمم‬ ‫تیا بینیەوە‪ ،‬كەسێك گ��ەر بیەوێ دروس��ت‬ ‫بێت یان بیركردنەوەی ت��ازەو باش بەرهەم‬ ‫بێنێ گۆڕانكاری دروس��ت بكات و خزمەت‬ ‫بە گەل و نیشتیمانەكەی بكات‪ ،‬دەبێت لەم‬ ‫رێكخراوانەدا كاربكات‪ ،‬لەم رێكخراوە دەرفەت‬ ‫زۆرە بۆ پێگەیاندنی كەسی الو‪ ،‬چونكە یەكێتی‬ ‫الوان رێكخراوێكی بێوێنەیە‪ ،‬گەر بۆ مێژووی‬ ‫رێكخراوەكە بگەڕێینەوە دەبینین زۆرێك لەو‬ ‫سەركردانەی لە كوردستان هەن رۆژیك لەرۆژان‬

‫لەم رێكخراوە كاریان كردووە‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬ئەوكارە هونەریانەی سەردەمی‬ ‫بەرێزتان لە سنووری هەولێر ئەنجامتاندەدا‬ ‫پاش ئەوەی تۆبەشی هونەرت وەرگرت تیپی‬ ‫شانۆ و هەڵپەركێ و مۆسیقاتان دروست كرد‪،‬‬ ‫ئەوكارە هونەریانە بەئیمكانیەتی زۆركەمی‬ ‫مادی چۆن بەڕێوە دەچون؟‬ ‫وەاڵم‪:‬ڕاستە لەوانەیە من هیچ بەهرەیەكی‬ ‫هونەریم نەبووبێ‪ ،‬ب��ەاڵم بەحكومی ئەوەی‬ ‫تێكەڵ بوم لەگەڵ الوانی بەهرەدار و شارەزایانی‬ ‫ئەوبوارە‪ ،‬كردنەوەی دەرگا بۆیان و گوێ گرتن‬ ‫لەوان و بوار رەخساندن بۆیان‪ ،‬ئەوانیش هاتن‬ ‫و دەستیان بەكاركردنكرد ئ��ەوە ب��وو ئێمە‬ ‫كۆمەڵێك گروپی هونەریمان دامەزراند‪ ،‬هەریەك‬ ‫لەو تیپانە چەندین كاری هونەری باشیان ئەنجام‬ ‫دا‪ ،‬بەتایبەتی ئێمە یەكەم كەس بوین شانۆمان‬ ‫لەسەرقەاڵی هەولێر نمایشكرد‪ ،‬نەك لەناو هۆڵ‬ ‫بەڵكو لەسەردار و دیوارەكانی قەاڵت‪ ،‬لەكاتی‬ ‫بۆنە نیشتیمانی و نەتەوایەتیەكان ئەو گروپە‬ ‫هونەریانە رۆڵی بەرچاویان دەدیت‪ ،‬ئەو كارەی‬ ‫ئێمە بوە بناغەیەكی هونەری بۆ جێگاكانی‬ ‫دیكەش‪.‬‬ ‫پرسیار‪ /‬ل��ەدوای كۆنگرەی (‪)6‬شەشەمی‬ ‫(ی‪.‬ل‪.‬د‪.‬ك) شێوازی كاركردنی الوان لە ناو‬ ‫خۆدا گۆڕانێكی بەخۆە بینی‪ ،‬لەدابینكردنی‬ ‫پێداویستی سەردەمیانە بۆ ناوەندەكانی چاالكی‬ ‫و پێگەیاندن‪ ،‬وەك كۆمپیوتەر و ئامێرەكانی‬ ‫مۆسیقاو كردنەوەی خولی زمان و دابینكردنی‬ ‫مەكینەی دوورم��ان و چەندین بواری دیكەی‬ ‫هونەری رۆشنبیری‪ ،‬كێ ئەم پێداویستیانەی بۆ‬ ‫دابینكردن؟‬ ‫وەاڵم‪ /‬ئەوكارە لەچوارچێوەی پرۆژەیەكدا‬ ‫بوو كە بەخۆشحاڵی یەوە لەالیەن رێزدار كاك‬ ‫نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێمی‬ ‫كوردستان دابینكرا‪ ،‬ئەوەش بوە وەرچەرخانێكی‬ ‫گ��ەورە لە ك��ارو بەرنامەی یەكێتی الوان��ی‬ ‫دیموكراتی كوردستان‪ ،‬ناوەندەكانی چاالكی‬ ‫پەیمانگایەك بوون بۆ فێركردن و راهێنانی‬ ‫الوان لە گشت بوارەكانی حەزی الو‪ ،‬دواتر‬ ‫چەندین پڕۆژەی دیكەیشی بەدوادا هات‪ ،‬وەك‬ ‫بوك گواستنەوەی بەكۆمەڵ و دروستكردنی‬ ‫یەكەی نیشتەجێ بوون بۆ الوانی كوردستان‬ ‫بەبێ جیاوازی‪ ،‬كە ئەوەی ئێستاكە خەڵك دەی‬ ‫كات ئەوكات یەكێتی الوان یەكەم رێكخراو بوو‬ ‫ئەو پرۆژەیەی لەگەڵ كۆمپانیایەك جێ بەجێ‬ ‫كرد‪ ،‬نەك وەك هاوبەشی مادی بەڵكو وەك‬


‫دیــمــانــە‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫‪ 1994/4/24‬قەاڵدزێ‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫ئێستا خۆشبەختانە ئەم‬ ‫رێكخراوە بوەتە ئەندام‬ ‫لە رێكخراوی جیهانی‬ ‫الوان‪ ،‬بۆیە دەتوانرێت‬ ‫سود لە ئەزموونی‬ ‫رێكخراوەكانی جیهانی‬ ‫وەربگرێت‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫ئ��ەوەی یەكێتی الوان تەنها مەرجی ئەوەبو‬ ‫نرخی خانوەكان گونجاو بێت و بۆ گەنجان‬ ‫بێت‪ ،‬خۆش بەختانە ئەم كارە سەركەوتنی‬ ‫باشی بەخۆە بینی و بووە بناغە بۆشێوازی‬ ‫یەكەی نیشتەجێ بوون لە كوردستان‪.‬‬ ‫پرسیار‪/‬كاری ئێستاكەی (ی‪ .‬ل‪ .‬د‪.‬ك) لە‬ ‫قۆناغی ئیمرۆدا چۆن دەبینی و پێشنیارت چی‬ ‫یە؟‬ ‫وەاڵم‪ /‬زۆرج����ار م���رۆڤ ب���ەوە دەت��وان��ێ‬ ‫هەڵەكانی خۆی دەست نیشان بكات كاتێك‬ ‫ل����ەدوورەوە سەیری شتەكان بكات‪ ،‬مەرج‬ ‫نی یە ئێمە شتەكان بە جوانی نەبینین‪،‬‬ ‫ئەم رێكخراوە سروشتی وابوە گۆران بەسەر‬ ‫قۆناغی كاركردنیدا هاتوە‪ ،‬لەهەر قۆناغێك‬ ‫دەركی بەوەكردووە شێوازیك خەبات بكرێتە‬ ‫بەپێویستی ئەوسەردەمە‪ ،‬لەم قۆناغی ئێستای‬ ‫كاری یەكێتی الوان ئەركێكی یەك جار گەورەی‬ ‫لەسەرشانە‪ ،‬بەوەی كە روبەڕوی سەردەمێك‬ ‫بۆتەوە بتوانێت رێ���ڕەوەی لەگەڵدا بكات‪،‬‬ ‫لێرە رۆژێك دواكەوتن بەواتایی ئەوەدێت تۆ‬ ‫یەك ساڵ بەجێ ماوی‪ ،‬ئەمڕۆ پێشكەوتنێك‬ ‫لەجیهاندا بەڕێوەدەچێت زۆرخێرایە بۆیەدەبێت‬ ‫یەكێتی الوان میكانزمێك پەیڕەوبكات كە‬ ‫لەوپێشكەوتنە دانەبڕێت‪ ،‬پاراستنی دەست‬ ‫كەوتەكانی مێژینەی خۆی كە ئەم رێكخراوە‬

‫لەمێژوودا بەدەستی هێناوە‪ ،‬ئێستاكە خۆش‬ ‫بەختانە ئ��ەم رێكخراوە بوەتە ئ��ەن��دام لە‬ ‫رێكخراوی جیهانی الوان بۆیە دەتوانرێت سود‬ ‫لە ئەزموونی رێكخراوەكانی جیانی وەربگرێت‪،‬‬ ‫لە بەدەنگ هاتنی لەكارە نەگونجا و گەندەڵی‬ ‫و هەڵە و كەم وكوڕیەكان ئەم رێكخراوە لە‬ ‫پێشەوەی گشت رێكخراوەكانی دیكەوە بێت‬ ‫بەجواب بێت‪.‬‬ ‫پرسیار‪/‬كاتێك رێكخراوی الوان بوە ئەندام‬ ‫ل��ەرێ��ك��خ��راوی جیهانی الوان ئ��ەم ه��ەواڵ��ە‬ ‫بەبەڕیزتان گەیشت هەستت بەچی كرد؟‬ ‫وەاڵم‪ :‬زۆر خۆشحاڵ بوم بەاڵم دەمویست‬ ‫ئ��ەوەش بڵێم وەك رەخنەیەك لە هەڤااڵن‬ ‫تەنانەت منیان بۆ ئاهەنگی ئەوكۆنگرەیش‬ ‫داوەت نەكرد كەلەهەولێر گێڕدرا‪.‬‬ ‫پرسیار‪ :‬تاچەند ئاگاداری راگەیاندنەكانی‬ ‫(ی‪.‬ل‪.‬د‪.‬ك) بە رادیۆ گۆڤارو باڵوكراوەی پرس‪.‬‬ ‫وەاڵم‪ /‬بەداخەوە گۆڤارو باڵوكراوەی پرسم‬ ‫بۆناێی كە دەبوایە نەك تەنها بۆمن بەڵكو‬ ‫بۆ گشت ئ��ەو هەڤااڵنەی لەسەركردایەتی‬ ‫ئەم رێكخراوە نەماون وەك وەفایەك لەكاتی‬ ‫دەرچ��ون��ی ئ��ەم دوو ب�ڵاو ك��راوەی��ەدا لەناو‬ ‫زەرفێكی بكەن و بنوسن بۆ فاڵن هەڤاڵ بۆمان‬ ‫رەوان بكەن‪ ،‬ئەم كارە دڵی ئێمە خۆش دەكات‬ ‫و هەست دەكەین لەبیر نەكراوین‪ ،‬بەاڵم رادیۆی‬

‫پێشكەوتن ئەوەندی لەناو سەیارەم زۆرجار گوێ‬ ‫لێ دەگرم و شانازی پێوەدەكەم وەپێم خۆشە‬ ‫گۆڕانكاری بەسەربەرنامەكانی خۆیدابهێنێت‪،‬‬ ‫چونكە ئێستاكە مەدای پەخشی فراوانە‪.‬‬ ‫پرسیار‪ /:‬ناوەناو دەبینین شت دەنوسی بەاڵم‬ ‫بۆباڵوكراوەكانی (ی‪.‬ل‪.‬د‪.‬ك) نانوسی‪.‬‬ ‫وەاڵم ‪/‬تاكو ئێستاكە كەس داوای نەكردووە‬ ‫شتیان بۆ بنوسم‪.‬یان چاوپێكەوتنێك بكەم‪.‬‬ ‫بەتایبەتی لەیادی ‪18‬شوبات‪.‬‬ ‫پرسیار‪ /‬بەاڵم خۆ دەزگاكانی دیكەش داوایان‬ ‫نەكردووە كەچی بۆیان دەنوسی‪.‬كاك مزەفەر‬ ‫بەپێكەنینەوە بەڵێ وایە‪ .‬لەوانەیە منیش كەم‬ ‫تەرخەم بم‪.‬‬

‫‪15‬‬


‫دیــمــانــە‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫نوری بێخاڵی‪ ،‬نووسەر و رۆژنامەنووس‪:‬‬ ‫كام لە هێزەكانی ناو دەسەاڵت و ئۆپۆزسیۆن هەن رۆژانە‬ ‫مێشكمان بەوە نەبەن‪ ،‬كە الوان ئایندەی ئەم نیشتمانەن‬ ‫و بەخاوەن دەركەوتن لە خەون و خۆزگەكانیان بە ئێمە‬ ‫دیدار‪ :‬دڵشاد میراودەلی‬ ‫نەفرۆشنەوە؟‬

‫(‪)2-2‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪16‬‬

‫بۆ وەاڵم��ی نموونەی پرسیارەكەشت‪ ،‬ئەگەر‬ ‫مەبەستت لەوەی سلێمانی رووداوەكانی ‪17‬ی شوباتە‪،‬‬ ‫ئەوە بابەتێكە زۆر هەڵدەگرێ و ناكرێ رووكەشی‬ ‫و عاتیفییانە و وەك هەڵچوون و كەفوكوڵێك‬ ‫سەیری هۆكاری سەرهەڵدان و رەهەندە سۆسیۆ‬ ‫– سیاسییەكانی و ئاكامەكان و دەرهاویشتەكانی‬ ‫بكرێ‪ .‬راستە هێزی ئەم جواڵنەوەیە لە ئاستە‬ ‫پراكتیكییەكەیدا گەنج بوو‪ ،‬بەاڵم مەرجیش نییە‬ ‫بەرهەمی خودی گەنج خۆی بووبێت‪ ،‬وەكو دواتر‬ ‫دەرهاویشتەكانیمان بینی‪ .‬بە پێچەوانەوە خەڵك و‬ ‫هێزی سیاسی بە دنەدانی گەنجان و دواتر تاوانبار‬ ‫كردنیان و پاشان سواربوونی شەپۆڵی توڕەییان‪،‬‬ ‫هەرچی سیمای گەنجانە و مەدنیانە هەبوو لەو‬ ‫رووداوەی��ان داماڵی‪ .‬لەگەڵ ئەوەشدا ئەو رووداوە‬ ‫بازدانێكی نوێ بوو لە ژیانی سیاسی كوردستان‬ ‫و پرسیارێكی جیددی رووب���ەڕووی عەقڵییەتی‬ ‫حوكمڕانی كردەوە‪ ،‬كە رێگا و دەروازەی تر هەن بۆ‬ ‫رووبەڕووبوونەوە‪ ،‬ئەگەر هەروا خەمساردانە چەمكی‬ ‫هاوواڵتیبوون بخاتە دەروەی بازنە و بەرنامەكانی و‬ ‫وەكو بەنجی هێوركردنەوەی ژانێك و بە مەبەستی‬ ‫هێوركردنەوەی توڕەییەكانی شەقام‪ ،‬هەرجارە و بە‬ ‫بیانوێكەوە رووبەڕوونەبوونەوەی گەندەڵی و بێدادی‬ ‫پاساو بداتەوە‪.‬‬ ‫پرسیار‪ /‬لەالیەن هەندێك لە كادرەكانی ناوەندی‬ ‫سیاسیەوە گ��وێ لە ئ���ارەزوو و داخوازییەكانی‬ ‫بەشداری كردنی پڕۆژەكانی الو ناگیرێت‪ ،‬یاخود‬ ‫بۆیان بەرز ناكرێتەوە بۆ شوێنی مەبەست‪ ،‬نابێت‬ ‫دەسەاڵت پالنی هەبێ بۆ الوان و نەوەی نوێ تا‬ ‫هێزی داهێنان و خزمەتكردنیان بە فیڕۆ نەچێت؟‬ ‫ وەاڵم‪ :‬جا كام لە هێزەكانی ناو دەسەاڵت و‬‫ئۆپۆزسیۆن هەن رۆژانە مێشكمان بەوە نەبەن‪ ،‬كە‬ ‫الوان ئاییندەی ئەم نیشتمانەن و بەخاوەن دەركەوتن‬ ‫لە خەون و خۆزگەكانیان بە ئێمە نەفرۆشنەوە؟ ئەم‬

‫قسانە چەندی بە چەند؟ ئەو قسانەیان وەك زۆر‬ ‫بانگەشەی دیكەیان دێڕە شیعرەكەی (ئەحمەد بەگی‬ ‫موختاری جاف)م بیر دەخەنەوە‪ ،‬كە دەفەرمووێ‪:‬‬ ‫ئیسمی ویژدان و عەدالەت‪ ،‬بێ موسەممایە و درۆ‬ ‫هەر قسەی رووتە‪ ،‬قسەش ناچێتە گیرفانەوە‬ ‫دێمەوە و دەڵێم گرفت تەنها لە دەسەاڵت‪ ،‬یان‬ ‫نێوەندێكی دیاریكراوی دەسەاڵتدا نییە‪ ،‬كە بەپیر‬ ‫داخوازییەكانی گەنجەوە نایەت‪ ،‬بەڵكو گرفت لە‬ ‫خودی گەنج خۆیشی دایە‪ ،‬كە نازانێ داوای چی‬ ‫دەكات و چۆنی داوا دەكات‪ ،‬چش لەو شوێنكەوتەیی‬ ‫و پاشكۆیەتییەی رێژەی هەرە زۆری گەنجی ئێمە‬ ‫هەیەتی بۆ وەعزەكانی حزب و رێكخراوەكانی‪ ،‬ئەمە‬ ‫و جگە لەو شەرم و ترسەی گەنج‪ ،‬كە لە ئاست تابۆ‬ ‫و تەوتەمەكانی دابونەریت و ئایین هەیەتی و شەڕی‬ ‫ئەوانیش بە سیاسەت و دەسەاڵت دەفرۆشێتەوە‪،‬‬ ‫سەرەڕای تێگەیشتنی تەسك و سەقەتی بۆ چەمكی‬ ‫دەس��ەاڵت و رەهەندەكانی و كورتكردنەوەی لە‬ ‫حزبێكی دیاری كراو‪ ،‬یان لە حكومەت‪ ،‬لە كاتێكدا‬ ‫ه��ەر یەكە لە دەس��ەاڵت��ی كۆمەاڵیەتی و ئایینی‬ ‫بەشێكی زۆری ئازادی و خەونە مرۆییەكانی بەناوی‬ ‫نەریتگەرایی و باوەڕساالری زەوت و پێشێلكردووە و‬ ‫گەنج ترسی لە رووبەڕووبوونەوەیان هەیە و تەنانەت‬ ‫حێزانیش وەك یەكەیەكی بچووكی دەسەاڵت نابینێ‬ ‫و هەرچی شەڕی خۆی و خوا و دونیا هەیە بە‬ ‫دەسەاڵتی سیاسی دەیفرۆشێ‪.‬‬ ‫* پرسیار‪ /‬هەست دەكەین الو لە ڕووح��ەوە‬ ‫هیالكە‪ ،‬لە ڕووی دەرونییەوە ماندووە‪ ،‬ئەم شەكەت‬ ‫بوون و بێهوودەبوونەی الوان كۆمەڵێك فاكتەری‬ ‫هەیە‪ .‬لە ڕوانگەی بەڕێزتانەوە ئەم دۆخە كوشندەیە‬ ‫چۆن هەڵدەسەنگێنن؟‬ ‫وەاڵم‪ :‬ئەوە بە تەنها گەنجەكان نین هیالكن‪،‬‬ ‫بەڵكو ئەوە كۆی كۆمەڵگایە بەدەست ئەم هەلومەرجە‬ ‫سیاسییە ناجێگیر و رەوشە كۆمەاڵیەتییە شێواو و‬

‫بەداخەوە ئێمە‬ ‫كۆمەڵگایەكین نا لێبوردە‪،‬‬ ‫كۆمەڵگایەكین چاوی‬ ‫بیركردنەوەمان بە‬ ‫ئەستەم بەرپێی خۆی‬ ‫دەبینێ‬

‫بارودۆخە ئابوورییە نالەبارە ماندوو و شەكەتە‪.‬‬ ‫هەریەكە و هیالكە بەدەست خەمێكەوە‪ ،‬هەریەكە‬ ‫و ماندووە بە دوای خەونێكەوە‪ .‬لەو نێوەشدا‬ ‫كۆمەڵگا لە ئاستە سیاسی و كۆمەاڵیەتییەكەی‬ ‫هۆكار و س��ەرچ��اوەن‪ .‬لە ئاستە سیاسییەكەی‪،‬‬ ‫خ��ۆدزی��ن��ەوەی ك��ای��ەی سیاسییە ل��ە ئ���ەرك و‬ ‫بەرپرسیارێتییە كۆمەاڵیەتی و دیموكراسییەكان‪.‬‬ ‫ئاستە كۆمەاڵیەتییەكەیشی‪ ،‬ناهوشیاری كۆمەڵگایە‬ ‫لە تێكەڵكردنی ماف و ئەركەكانی و خۆشاردنەوەی‬ ‫لە بەرپرسیارێتی‪.‬‬ ‫واتە گرفت لە كۆی سیستەمەكە دایە‪ ،‬تا ئەو‬ ‫ئاستەی مرۆڤ گومان لەوە دەكات كەسێك هەیە‬ ‫خۆی بە خاوەنی ئێستا و ئاییندەی ئەم نیشتمانە‬ ‫بزانێ‪ .‬گومان ل��ەوە بكات ئێمە ئەزموونمان لە‬ ‫رابردووی تاڵ و پڕ سفت و سوێی ژێردەستەیی و‬ ‫شكست و راكەراكە و خۆكوژی و بەیەكا هەڵشاخان‬ ‫وەرگرتبێ‪ .‬گومان لەوە بكات هێزێك هەیە حیكمەت‬ ‫و ویست و ئیرادەی پتەوی هەبێ بۆ ئاشتكردنەوەی‬ ‫یەكتری مرۆڤەكان لەناو خۆیان لە الیەك و مرۆڤەكان‬ ‫و نیشتمان لەالیەكی تر‪ .‬دیارە گەنجیش توێژێكی ئەو‬ ‫كۆمەڵگایەیە و نەوەی ئەو سەرزەمینە بەاڵلێدراوە‬ ‫كولتوری و كۆمەاڵیەتی و سیاسیەیە‪ ،‬كە تیایدا تەنها‬ ‫بیر لە دروستكردنی مرۆڤ ناكرێتەوە‪ ،‬تەنها هێزێكی‬

‫روونکردنەوە‪ :‬لە ژمارەی رابردوودا لەم دیمانەیە‪ ،‬ئەنجامدەری دیمانەکە کە دڵشاد میراودەلییە‪ ،‬بە هەڵەی چاپ نووسراوە دڵشاد باڵەکی‪ ،‬داوای لێبوردن لە هەردوو بەڕێز و‬ ‫خوێنەرانی گۆڤارەکەمان دەکەین‪( .‬پێشکەوتن)‬


‫دیــمــانــە‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫شەمسەدین هەركی‬

‫ئۆپەڕاسیۆنی دیجلە‬ ‫لە یەك نەكگرتنی نێو‬ ‫ماڵی كورددا دروستبوو‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫ئەگەر بڵێین دوێنێ یان ئەمڕۆ‪ ،‬لە پەیامی‬ ‫سەرۆك بارزانی بۆ رای گشتی و بە تایبەتی الیەنە‬ ‫سیاسیەكانی كوردی‪ ،‬چ ئەوانەی ناو حكوومەت یا‬ ‫ئەوانەی ئوپۆزسیۆنن‪ ،‬بەروون و ئاشكرا راگەیاندرا‪،‬‬ ‫رەوانەكردنی سوپا لەالیەن مالكی یەوە بۆ ناوچە‬ ‫دابڕێندراوەكان كارێكی نادەستووریە‪ ،‬بەاڵم ئەوەی‬ ‫جێی ئەسەفە زۆرێ��ك لە برادەرانی ئوپۆزسیۆن‬ ‫دەی���ان گ���وت‪ ،‬ئ���ەوە كێشەی شەخسی نێوان‬ ‫سەرۆكی هەرێمی كوردستان نوری مالكی سەرۆك‬ ‫وەزیرانی عێراقە‪ ،‬نەك كێشەی نێوان هەولێر و‬ ‫بەغدا‪ ،‬بەڵكو كێشەكە هیچ پەیوەندی بە ناوچە‬ ‫كێشەلەسەرەكانەوە نییە‪ ،‬دروستكردنی فەرماندەی‬ ‫ئۆپەڕاسیۆنی دیجلە لە ناوچە كێشە لەسەرەكان‬ ‫و باڵوە پێكردنیان‪ ،‬ئەو راستیە حاشا هەڵنەگرەی‬ ‫سەلماند ئاریشەكە كێشەی نێوان سەرۆك بارزانی‬ ‫و ن��وری مالكی نیە‪ ،‬بەڵكو كێشەی دەس��ەاڵت‬ ‫و سەرهەڵدانەوەی دیكتاتۆریەتە لە حوكمڕانی‬ ‫عێراق‪ ،‬پێم وابێت دروستكردنی رەوشێكی ئاڵۆز لە‬ ‫ناوچە كێشە لەسەرەكان‪ ،‬پیالنی حزبی دەعوەیە‬ ‫بۆ تێكدانی رەوشی ئارامی هەرێمی كوردستان‪،‬‬ ‫چونكە ئەگەر تەماشای بەرەو پێشوەچوونی هەرێمی‬ ‫كوردستان بكەین‪ ،‬لە گەلێك رووەوە پێشكەوتنی‬ ‫بەرچاوی بەخۆوە بینیوە‪ ،‬كە رەوش��ی هەرێمی‬ ‫كوردستان بەهیچ شێوەیەك لەگەڵ ناوچەكانی‬ ‫دیكەی عێراق بەراورد ناكرێت‪ ،‬گەشەكردنی ئابووری‬ ‫كوردستان و دەستنیشانكردنی هەولێر بۆ پایتەختی‬ ‫گەشت و گ��وزاری واڵتانی عەرەبی و باشبوونی‬ ‫ئابووری هاواڵتیانی هەرێمی كوردستان‪ ،‬هۆكار‬ ‫گەلێكن بۆ ئەوەی حكوومەتی عێراق كار بۆ تێكدانی‬ ‫ئەم رەوش��ەی هەرێمی كوردستان بكەن‪ ،‬كە بە‬ ‫خوێنی شەهیدانی سەربڵند و جەماوەری كوردستان‬ ‫بەدەست هاتووە‪ ،‬بۆیە پێشكەوتنەكانی هەرێمی‬ ‫كوردستان بەردەوام نێچیری عەرەبە شوڤێنی یەكان‬ ‫و دەست و داری مالكی بووە‪.‬‬ ‫ئێمەی كورد بە هیمەتی سیاسەتی حەكیمانەی‬ ‫سەرۆك بارزانی زۆر لەوە خۆڕاگرترین‪ ،‬جارێكی‬ ‫دیكە رێگە بدەین هێزی دیكتاتۆریەت لە عێراقی‬

‫فیدڕاڵ دروست بكرێت‪ ،‬پشت بەخواو هیمەتی هێزی‬ ‫پێشمەرگەی كوردستان‪ ،‬ئێستا هێزی پێشمەرگە لە‬ ‫سەنگەری پێشوە لە ئامادە باشیدایە بۆ بەرگریكردن‬ ‫لە خاكی پیرۆزی كوردستان‪ ،‬ئەوەتا دەبینن رۆژانە‬ ‫پۆل پۆل لە چین و توێژەكانی نێو كۆمەڵگەی‬ ‫ك��وردس��ت��ان‪ ،‬س��ەردان��ی س��ەن��گ��ەری پێشەوەی‬ ‫پێشمەرگە دەك��ەن و بۆ ه��ەر ئەگەرێكیش لە‬ ‫ئامادەباشیدان‪ ،‬خەڵكی خۆڕاگری كوردستان‪ ،‬شان‬ ‫بەشانی پێشمەرگە قارەمانەكانی كوردستان بەرگری‬ ‫لە خاكی پیرۆزی كوردستان دەك��ەن‪ ،‬خەڵكی‬ ‫كوردستان دوای س��ەدان ساڵ خەبات لە پێناو‬ ‫خاكی پیرۆزی كەركووك‪ ،‬ناهێڵن جارێكی دیكە‬ ‫دیكتاتۆریەتی سەردەم زوڵم لە ناوچە دابڕێندراوەكان‬ ‫بكات‪ ،‬ئەویش لە ژێر هەرناو و دەسەاڵتێكدابێت‪.‬‬ ‫ئەوەی لە هەمووی گرنگترە هەڵوێستی نەگۆڕی‬ ‫جەنابی س���ەرۆك ب��ارزان��ی��ە ب��ۆ ئ��ەو ناوچانە و‬ ‫سووربوونی بەڕێزیان لەسەر كوردستانیەتی خاكی‬ ‫كەركووك‪ ،‬سەرۆكی كوردستان بەردەوام هەوڵی داوە‬ ‫هەموو كێشەكانی لەگەڵ عێراق بەرێگەی دیالۆگ و‬ ‫ئاشتیانە چارەسەربكرێن و هیچ كاتێك دەستپێشخەر‬ ‫نەبووە بۆ شەڕ و ئاشوپ‪ ،‬بەاڵم ئەگەر كێشەكان‬ ‫بەتایبەتی كێشەی ناوچە دابڕێندراوەكان گەیشتبێتە‬ ‫قۆناغێك‪ ،‬كە خەڵكێك بیەوێت بە زۆر ئەو ناوچانە‬ ‫داگیربكات‪ ،‬یانیش غەدر لە دانیشتووانەكەی بكات‪،‬‬ ‫ئەوە پێش هەموو كەس و الیێك سەرۆك بارزانی‬ ‫ئەوەی قبووڵ نەكردووە و روو بەرووی بووتەوە‪،‬‬ ‫سەردانی ئەم دوایەیی سەرۆكی كوردستان بۆ‬ ‫كەركووك ناوچەكانی دیكەی دابڕێندراو بەڵگەی‬ ‫حاشا هەڵنەگرن‪ ،‬بۆ پشتگیریكردنی خەڵكی‬ ‫خۆڕاگری كەركووك‪ ،‬بۆیە لە كۆتایی دا هەموومان‬ ‫چ��اوەڕێ��ی رێكخستنەوەی نێو ماڵی ك��وردی��ن‪،‬‬ ‫بۆ ئ��ەوەی جارێكی دیكە دیجلەیەكی دیكە و‬ ‫دیكتاتۆرێكی دیكە‪ ،‬دەرفەت لە تێكچوونی ریزەكانی‬ ‫پارتە كوردستانیەكان وەرنەگرێت بۆ مەرامی گاڵوی‬ ‫خۆیان و داگیركردنی خاكی كوردستان‪ ،‬چونكە پێم‬ ‫وایە دروستبوونی ئۆپەڕاسیۆنی دیجلە لە ئەستوی‬ ‫رێكنەخستنی نێو ماڵی كورددایە‪.‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫خێرخواز و دەستێكی ژیاندۆستی نییە بیخاتەوە سەر‬ ‫رێچكەی راستەقینەی ژیان‪.‬‬ ‫ئەو قسانەی دەیكەین هێندە سەرچاوە لە رەشبینی‬ ‫و بێهوودەییەوە ناگرن‪ ،‬ئەوەندەی رەنگدانەوە و‬ ‫شایەتحاڵی واقیعی باوی سیاسی و كۆمەاڵیەتی‬ ‫و كولتوریمانن‪ .‬تۆ سەیركە گوتاری سیاسیمان‬ ‫جگە لە بارگاوی بوونی بە پارادۆكسێكی كوشندە‬ ‫لەناو خۆیدا‪ ،‬چەندیش وشك و برنگە لە ئاستی‬ ‫خوێندنەوەی یەكتر و هەڵكردن لەگەڵ جیاوازییەكان‪،‬‬ ‫ئەو جیاوازییانەی كە پێویستە سەرچاوەی یەكبوون‬ ‫بن تا پەراتەوازە بوون‪ .‬سەیركە گوتاری ئایینی و‬ ‫پەیوەندی كۆمەاڵیەتیمان چەندە ئ��ازادی كوژ و‬ ‫تاكەكەس كوژ و خەون كوژ و ژیان كوژن و هەڵگری‬ ‫كەمترین مانا و بەهای مرۆڤدۆستی و لێبوردەیین‪.‬‬ ‫ب��ەداخ��ەوە ئێمە كۆمەڵگایەكین ن��ا لێبوردە‪،‬‬ ‫كۆمەڵگایەكین چاوی بیركردنەوەمان بە ئەستەم‬ ‫بەرپێی خۆی دەبینێ‪ ،‬تا ئەوسەری كۆاڵن‪ .‬خەیاڵی‬ ‫سیاسیمان هەر بەالی دەسكەوت و بەرژەوەندییەوەیە‪،‬‬ ‫تا بونیادنانی ئاییندەیەكی گەش‪ ،‬كە لە سایەیدا ئارام‬ ‫و ئەرخەیان هەنگاو بۆ ژیانێكی نوێ هەڵگرین‪..‬تا‬ ‫ئەوەی (دالوەر قەرەداخی) گووتەنی (چ ئەسەفێكە‪،‬‬ ‫نیشتمان پەنجەرەیەكت بۆ روانین و پلیكانەیەكت بۆ‬ ‫سەركەوتن پێ رەوا نابینێ)‪ ،‬دیارە نیشتمان وەك‬ ‫سەرزەمینی جوگرافی نا‪ ،‬بەڵكو نیشتمان وەك‬ ‫سەرزەمینی كولتوری و ستراكتۆری كۆمەاڵیەتی و‬ ‫ئەتمۆسفیری ئایینی و دونیابینی سیاسی‪ .‬كەوابێت‬ ‫ئەوە تەنها گەنجەكان نین گیرۆدە بە هیالكی‪ ،‬بەڵكو‬ ‫ك��ۆی كۆمەڵگا پێویستی بە پ��ش��وودان و ئۆقرە‬ ‫هەیە‪ ،‬تا خۆی كۆ دەكاتەوە و دێتەوە سەرخۆی‬ ‫و بە چاوی هیواوە لە كاڵوڕۆژنەیەكەوە چاوی بە‬ ‫رووناكی ئاسۆیەك رووناك و گەش دادێت‪ .‬ئەوەش‬ ‫ئەركی هەر هەموومانە‪ ،‬بە دەسەاڵت و ئۆپۆزسیۆن‪،‬‬ ‫بە گەنج و پیر‪ ،‬بە پیاو وژن‪ ،‬بە رۆشنبیر و خەڵكی‬ ‫ئاسایی‪ .‬سەرەتای تۆكمە و هەنگاوی دروستیش بۆ‬ ‫ئەو پرۆسەیە لە لێبوردەییەوە دەست پێدەكات‪ ،‬لە‬ ‫هاوكاری كردن و راستكردنەوەی هەڵەی یەكتر‪ ،‬لە‬ ‫هەستكردن بە بەرپرسیارێتی‪ ،‬لە بەرقەراركردنی‬ ‫چەمی هاوواڵتیبوون‪ ،‬لە وەك یەكی مرۆڤەكان لە‬ ‫ئەرك و ماف و یەكسانی بەرخوردبوونیان لە هەلی‬ ‫كار و ژیان‪ ،‬لە سەروەركردنی یاسا و رێزگرتن لە‬ ‫ئازادییە تاكەكەسی و گشتییەكان‪ .‬بۆیە پێویستە‬ ‫گەنجان و نەوەی نوێ زیاتر و بەر لە هەمووان ئەو‬ ‫رۆڵە مێژووییە بگێڕن و بەو ئەرك و بەرپرسیارێتییە‬ ‫هەڵسن‪ ،‬بەاڵم دوای خۆ رزگاركردن لە پاشكۆیی و‬ ‫شوێنكەوتەیی و ترس و شەرم‪ ،‬ئیرادەگەرانە دێنە‬ ‫گۆڕەپانەكە‪.‬‬

‫‪17‬‬


‫دیــمــانــە‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫دیالن رەشاد‪:‬‬ ‫بڕوام بە خۆشەویستی سەردەمی‬ ‫هەرزەكاری نییە‪ ،‬ئێستاش خۆشەویستی‬ ‫خۆم هەیە عاشقم‬ ‫دیمانە‪ :‬پێشکەوتن‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪18‬‬

‫لە میانەی دیمانەیەكی گۆڤاری پێشكەوتن دیالن‬ ‫رەشاد‪ ،‬پێشكەشكار و پەیامنێری زاگرۆس تیڤی‬ ‫باس لە ئەزموونی خۆی و ئێستای زاگرۆس تیڤی‬ ‫دەكات‪.‬‬ ‫پ‪ :‬لە كەیەوە دەستت بەكاری راگەیاندن كردووە؟‬ ‫و‪ :‬لە ساڵی ‪ 2004‬بۆ یەكەمجار لە چەند گۆڤار‬ ‫و رۆژنامە وەكو وتار بابەتم باڵودەكردەوە‪ ،‬دواتر لە‬ ‫چەند رۆژنامەیەك كارم دەكرد لە سایتی نیشتیمان‬ ‫نێت دەستەی نووسەران بووم‪ ،‬ماوەی دوو ساڵ لە‬ ‫رادیۆی دەنگی كوردستانی عێراق وەكو جێبەجێ‬ ‫كاری دەنگ و پەخش كارم كرد‪ ،‬دواتر لە كوردستان‬ ‫تیڤی لە ساڵی ‪ 2007‬هەتا ‪ 2009‬پەیامنێری‬ ‫بەرنامەكان بووم بەتایبەتی بەرنامەی بەیانی باش‬ ‫كوردستان كە رۆژان��ە الیەنی كەم راپۆرتێك دوو‬ ‫راپۆرتم هەبوو هەمیشە حەزم كردووە گۆڕانكاری لە‬ ‫كارەكانمدا بكەم‪.‬‬ ‫پ‪ :‬چۆن بوو هاتیە نێو كاری راگەیاندن ئایا‬ ‫پەیوەندی بە بنەماڵەكەتانەوە هەیە كە جێ‬ ‫پەنجەیان لە بزاڤی رۆژنامەنووسی و رۆشنبیری‬ ‫كوردی دیارە كاریگەری ئەوانت لەسەر بووە؟‬ ‫و‪ :‬ئێمە لە بنەماڵەیەكی دی��ار و بەرچاوی‬ ‫شارۆچكەی رەواندزیین بنەماڵەی بەگزادەین لە‬ ‫رەواندز‪ ،‬كاروان عەبدوڵاڵی مامم پێشتر سەرنووسەری‬ ‫گۆڤاری ك��اروان ب��وو‪ ،‬ئێستا بەرپرسی دەزگ��ای‬ ‫موكریانە‪ ،‬باوكم مامۆستا رەشاد بە هەمان شێوە‬ ‫شاعیرێكە تا ئێستا سێ كتێبی هەیە بەردەوامیش‬ ‫وتار لە رۆژنامە و گۆڤارەكان دەنووسێت‪ ،‬دیارە بە‬ ‫راستی لەو كەشوهەوایە رۆشنبیریە هەموومان لەناو‬ ‫ئەو بوارە ئیشمان كردووە دەوری هەبووە بەراستی‬ ‫چەند ساڵێكیش لە گۆڤاری كاروان وەكو تایپێست‬ ‫كارم كردووە‪ ،‬دەوری هەبووە بەدڵنیاییەوە باوكم و‬ ‫مامم بە پلە یەك‪.‬‬

‫پ‪ :‬دەوترێت دیالن رەش��اد تا سەر ناتوانێت‬ ‫لە دەزگایەك بمێنێتەوە ئایا ئەوە سروشتی خۆتە‬ ‫یاخود هۆكاری تری هەیە؟‬ ‫و‪ :‬ماوەیەك پێش ئێستا بەرپرسێكی بااڵی‬ ‫راگەیاندنی پارتی پێی سەیر بوو من بۆ ماوەی چوار‬ ‫ساڵە لە زاگرۆسم وتبووی یەكەم دەزگایە بۆ چوار‬ ‫ساڵ تەحامولی كردووە‪ ،‬راستە لە چەندین شوێن‬ ‫كارم كردووە بێجگە لە میدیای نووسراو كە ئیشی‬ ‫دووەم بووە‪ ،‬بەاڵم وەكو دامەزراوە دەنگی كوردستان‬ ‫و كوردستان تیڤی و زاگرۆس لە ماوەی سێ ساڵ‬ ‫ئەو سێ دەزگایەم كردووە زۆرجار وا بووە شوێنی‬ ‫من نەبووە نەمتوانیوە خۆم لەو شوێنە بدۆزمەوە‬ ‫هەندێكجار خۆم هۆكار بوومە هەندێكجار دەزگاكان‬ ‫هۆكار بوونە بەرامبەر بە پێدانی ئیمتیاز و ئەرك و‬ ‫ئەو مافانەی وەكو هەموو كەسێك لەو دەزگایانە‬ ‫وەری بگرم كەمتەخەم بوونە جاری واش هەیە خۆم‬ ‫كەمتەخەم بوومە‪.‬‬ ‫پ‪ :‬دیالن خۆشەویستی كردووە‬ ‫و‪ :‬سروشتی بنەماڵەكەی ئێمە وا بووە‪ ،‬یەك لە‬ ‫شتە جوانەكانی بنەماڵەی زۆربەی كەسەكانی ئێمە بە‬ ‫خۆشەویستی هاوسەرگیرییان كردووە‪ ،‬خۆشەویستی‬ ‫زۆر شتە پێدەبەخشێت‪ ،‬زۆر ئەزموونی مرۆڤی لە‬ ‫ژیاندا بۆ دروست دەكات‪ ،‬دوو جار خۆشەویستی‬ ‫راستەقینەم كردووە یەكیان لەسەردەمی هەرزەكاری‬ ‫موعجیبی كچێك بوومە‪ ،‬بەاڵم دابرانێك ڕوویدا لە‬ ‫راستی لەو تەمەنە پێی ناگوترێت خۆشەویستی‪،‬‬ ‫چونكە نە تەمەنی یاسایت ت��ەواو ك���ردووە نە‬ ‫ئەزموونێك هەیە بەرامبەر رەگ��ەزی بەرامبەر‪،‬‬ ‫بڕوام بە خۆشەویستی سەردەمی هەرزەكاری نییە‬ ‫ئێستاش خۆشەویستی خۆم هەیە عاشقم‪.‬‬ ‫پ‪:‬لە پێش پارلەمان پێشێلكاریت بەرامبەر كرا‬ ‫ئەو سكااڵییە چی بەسەر هاتەوە كە تۆمارت كرد لە‬


‫دیــمــانــە‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ئەگەر گوهداریا‬ ‫هەلبەست و سترانێن‬ ‫كوردی بكەین دێ بینین‬ ‫ژمارەیەكا زێدەیا پەیڤێن‬ ‫بیانێ تێدا دهێنە‬ ‫رەمەزان هەرنی‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫هونەرد هەمێ وەالتان دا رێز لێ دهێتە‬ ‫گرتن نە خاسمە هندەك وەالت زێدە رێزێ‬ ‫ل هونەرو هونەرمەندێن خو دگرن‪ .‬بەلێ‬ ‫ئەگەر ئەم بەحسێ هونەرێ كوردی بكەین‬ ‫ل سەردەمێ ب��ەرێ هەیا نها دێ بینین‬ ‫چەندین قوناغ دەرباز كرینە باش و خراب‪.‬‬ ‫وەكو نە تەواكورد ئەز ب��اوەرم زێدەرێزێ‬ ‫ل هونەرمەندان دگ��رن بەلێ ب��ەروڤ��اژی‬ ‫هونەرمەندگرنگیێ نادەتە هونەری ئەڤرو‬ ‫ئەگەر گوهداریا هەلبەست و سترانێن كوردی‬ ‫بكەین دێ بینین ژمارەیەكا زێدەیا پەیڤێن‬ ‫بیانێ تێدا دهێنە ب كارئینان زێدەباری‬ ‫كەنالێن مەیێن كوردی ژی زێدە گرنگیێ‬ ‫ددەنە هونەرێ بیانێ ئەڤەژی جهێ داخێ‬ ‫یە ئەڤرو ئەم جهێ پەیڤا (هەیڤ و روژ)‬ ‫بكەینە دهەلبەست و سترانێن خودا ئەم‬ ‫دبێژین (شمس و قمر) یاخویایە كو نە تە‬ ‫وا كورد خودان هەستە كێ رەوشەنبیری‬ ‫یە هونەرژی خوش دڤێت فەرە هونەرمەندو‬ ‫هەلبەستڤانێن مە ژی پەیڤیێن بیانێ‬ ‫دهونەرێ خودا قەدەبكەن و پەیڤێن رەسەنێ‬ ‫كوردی ساخ بكەنە ڤە جهێ پەیڤێن بیانی‬ ‫بكاربینن‪ .‬چ جاران هونەرێ مەیێ كوردی‬ ‫ناهێتە ژماردن ب هونەرەكێ جیهانێ هەیا‬ ‫ئەم پەیڤێن بیانی ب كاردئینین و هەیا ئەم‬

‫پەیڤێن رەسەنێ كوردی ژبیردكەین‪ .‬فەرە‬ ‫وەزارەتا رەوشەنبیری یا حكومەتا هەرێمێ‬ ‫سانسورەكێ دانێت سەر وان هەلبستڤان و‬ ‫هونەرمەندان و هەیا چیوك نڤیس و رومان‬ ‫نڤیسان ژی ئەگەر بەریا ئەو بەرهەم بهێتە‬ ‫چاپ كرن یان توماكرن ژالیێ لێژنەیەكا‬ ‫تایبەت‬ ‫ڤە بهێـە هەلسەنگاندن پاشی بهێتە‬ ‫توماكرن یان چاپ كرن ب دیتنامن ئەگەر‬ ‫پەیڤەكا بتنێ یا بیانی تێدهاتبیتە بكارئینان‬ ‫بال بهێـتە زڤراندن چ مەزاختن بو نە هێتە‬ ‫كرن‪ .‬داكو هەمی كەسێن دبوراێ نڤیسنێ و‬ ‫دەنگی دا كاردكەن بال خو پارێزن ژ پەیڤێن‬ ‫بیانی هەیا كەنگی ئەم چاڤەرێ پەیڤێن‬ ‫بیانی بین كو س���ەرەرای نەتە وا كورد‬ ‫خودان زورترین رەسەنایەتیە هەم ژالیێ‬ ‫پەیڤان ڤە هەم ژالیێ كەلتورەكێ دەولەمەند‬ ‫ڤە بالبەس بیت ب كارئینانا پەیڤێن بیانی‬ ‫بال ئەم پەیڤێن رەسەنێ كوردی نیشا وان‬ ‫كەسان بدەین یێن نها دهێنە دناڤ مەیدانا‬ ‫نڤیسنا هەلبەستێ و گوتنا سترانێن كوردی‬ ‫دا جهێ ئەم رێچكەكێ نیشاوان بدەین بو‬ ‫پاراستنا پەیڤێن رەسەنێ كوردێ ئەم یێ‬ ‫فێردكەین كا دێ چەوا شێن پەیڤێن بیانی‬ ‫بكارئینن‪.‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫دژی پۆلیسەكان؟‬ ‫و‪ :‬ب���ەداخ���ەوە گ��ەورەت��ری��ن كێشەی ئێمە‬ ‫رۆژنامەنووسان ئەوەیە تا ئێستا هێزە چەكدار و‬ ‫ئەمنیەكان بە چاوی تیرۆریستیەوە لە رۆژنامەنووسان‬ ‫دەڕوان���ن‪ ،‬ئ��ەو پەیامەم بۆ ئۆپۆزسیۆنیشە كە‬ ‫دەڵێن دەزگ��ا ئەمینەكان لە دژی ئۆپۆزسیۆنن‪،‬‬ ‫من رۆژنامەنووسێكی راگەیاندنی پارتییم دووجار‬ ‫لە الیەن پۆلیسی هەولێرەوە ئ��شكەنجە دراوم‪،‬‬ ‫جارێكیان پار ساڵ بوو لە پێش ت��ەواری من و‬ ‫وێنەگرەكە ئەشكەنجە درای���ن‪ ،‬ئەمساڵیس لە‬ ‫پێش پارلەمان پۆلیسەكان هێرشیان كرد سەرمان‬ ‫سوكایەتیان پێكردین و هەرەشەی كوشتنیشیان‬ ‫لێكردین ئەو حالەتە پۆلیسی ئەو شارە و كوردستان‬ ‫بوون منیش لە راگەیاندنی دەسەاڵت بوومە هێرشم‬ ‫كراوەتە سەرم پێموانییە ئەو قسەیە راست بێت كە‬ ‫دەزگا ئەمینەكان تەنیا لەگەڵ ئۆپۆزسیۆن خراپ‬ ‫بن‪.‬‬ ‫پ‪ :‬دەوترێت كاتێك كە زاگرۆس لە لوتكە دا‬ ‫بوو ئەو كاتە ئەڤین و ئارامۆ لەو كەناڵە بەرنامەیان‬ ‫هەبوو دوای نەمانی ئەڤین و ئارامۆ زاگرۆس پێگەی‬ ‫جەماوەری دابەزی؟‬ ‫و‪ :‬وەك��و بینەرێكی زاگ��رۆس وەاڵم��دەدەم��ەوە‬ ‫پێموایە دوو كەسی زۆر سەركەوتوو بوون‪ ،‬بەاڵم‬ ‫پاڵپشتێكی بەهێزیان لە زاگرۆس هەبوو كە ئەو‬ ‫دوو كەسەی پێگەیاند بوار بەو دوو كەسە درا كە‬ ‫بناسرێن و ببنە ناو‪ ،‬پێش ئەوەش كەسمان ئەو‬ ‫دوو پێشكەشكارەمان نەدەناسی‪ ،‬بەاڵم كە ئەوانیش‬ ‫رۆیشتن مانای نەمانی زاگرۆس ناێت‪.‬‬ ‫پ‪ :‬بەرنامەی تین و ڕۆتین كە هەر جارەو‬ ‫دامەزراوەیەكی حكومەت بەسەر دەكاتەوە الیەنی‬ ‫شارەوەی ئەو بەرنامەیە چییە؟‬ ‫و‪ :‬بەرێوەبەرایەتی زاگرۆس تیڤی خاوەنی بیرۆكەی‬ ‫بەرنامەیە بە پاڵپشتی دەزگاكانی حكومەت بووە‪،‬‬ ‫رێگەمان پێدراوە لە هەموو دەزگایەكی حكومەت‬ ‫كار بكەین ئەوەی پەیوەندی بە الیەنی ئەمنییەوە‬ ‫هەیە تا ئێستا كارمان لەسەر نەكردووە‪ ،‬وەكو تر لە‬ ‫هەموو دامەزراوەكانی حكومەت مافی ئەوەمان هەیە‬ ‫لەناوكاو ئەو بەرنامەیە بكەین‪ ،‬بەبێ هیچ فلتەرێك‬ ‫خەڵك رەخنە بگرێت كۆمەڵێك لە ستافی تەكنیكی‬ ‫كار لەو بەرنامەیە دەكەن بەرنامەیەكی رۆژانەیە ‪8‬‬ ‫پێشكەشكاری هەیە‪ ،‬وەكو خۆم ئەو بەرنامەیە بە‬ ‫شێوەیەك منی ناساند بەهەموو ئەو چەند ساڵەی‬ ‫لە راگەیاندن كارم كردووە بە قەد ئەو بەرنامەیە‬ ‫نەناسرام مانای ئەوەیە بەرنامەیە سەركەوتوو بووە‬ ‫هەوڵمانداوە جیاوازی نەكەین لە نێو فەرمانگەكاندا‬ ‫لە هەموو شاروشارۆچەكان بەرنامەمان كردووە‪.‬‬

‫زێدەبونا پەیڤێن بیانی‬ ‫د هەلبەست و سترانێن كوردی دا‬

‫‪19‬‬


‫هــونــەری‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ی‬ ‫له‌پێناو كورد‪،‬‬ ‫توركیای هه راسان‬ ‫كرد‬ ‫ئه‌حمه‌د كایا له‌به‌رده‌م دادگای ئاسایشی نیشتمانی توركیا‪ ،‬چی وت‬ ‫دلێر بدیع‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪20‬‬

‫ئه‌حمه‌د كایای گۆرانی بێژو ئ��اوازدان��ه‌رو‬ ‫موزیكزان‪ ،‬له‌ساڵی ‪ ١٩٥٧‬له‌شاری مه‌التیه‌ی‬ ‫ب��اك��ووری كوردستان ل��ه‌دای��ك ب��ووه‌‪ .‬دوات��ر‬ ‫بنه‌ماڵه‌كه‌یان به‌ئومێدی ژیانێكی باشتر‬ ‫رووده‌كەن ‌ه ئه‌ستەمبۆڵ‪ .‬ئه‌حمه‌د له‌ئه‌ستامبۆڵ‬ ‫تێكه‌ڵی سیاسه‌ت ده‌بێ‪ .‬له‌گه‌ڵ سیاسه‌تیش‬ ‫خۆی فێر‌ه مۆسیقا ده‌كات شیعر ده‌نووسێ و‬ ‫له‌پێناوی بژێوی ژیانیشیدا هه‌موو جۆر‌ه كارێك‬ ‫د‌هك��ات‪ ،‬ده‌بێت ‌ه شۆفێری لۆری و فرۆشیاری‬ ‫گه‌ڕۆك و كرێكار‪.‬‬ ‫له‌ساڵی ‪ ١٩٨٥‬بڕیارده‌دا یه‌كه‌مین ئه‌لبومی‬ ‫گۆرانییه‌كانی باڵوبكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫ش��ێ��وازه‌ك��ه‌ی‪ ،‬شێوازێكی نوێی ‌ه ن��اوه‌ڕۆك��ی‬ ‫شیعره‌كانی شۆڕشگێڕانه‌ن‪ .‬هیچ ده‌زگایه‌كی‬ ‫هونه‌ری ئاماده‌نابێت هاوكاری بكات‪ .‬هه‌ڵوێستی‬ ‫ده‌زگ��اك��ان س��اردی ن��اك�� ‌هن��ه‌وه‌‪ ،‬به‌هاوكاریی‬ ‫دۆسته‌كانی یه‌كه‌مین ئه‌لبوومی خۆی به‌ناوی‬ ‫(مه‌گری بچكۆل) باڵوده‌كاته‌وه‌و ره‌واجێكی‬ ‫باشی له‌الی خه‌ڵكی ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم حكومه‌ت‬ ‫قه‌ده‌غه‌ی ده‌كات‪.‬‬ ‫گۆرانیبێژی ه���ه‌ژاران ئه‌حمه‌د كایا كه‌‬ ‫به‌گۆرانیی ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كانی ده‌بێت ‌ه گۆرانی‬ ‫بێژی خه‌ڵكی هه‌ژارو كوردی سته‌مدیده‌ی توركیا‪،‬‬

‫گۆرانییه‌كانی به‌چه‌كێك ده‌زانێ له‌دژی بێ دادی‬ ‫و دوژمنانی بوونی كوردو به‌وهۆیه‌و‌ه گه‌لێ جار‬ ‫ده‌گیرێت و گۆرانییه‌كانی قه‌ده‌غه‌ده‌كرێن و‬ ‫رێگای گۆرانی گوتنیشی لێ ته‌نگ ده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ئاداری ‪ ،١٩٩٩‬كاتێ خه‌اڵتی باشترین گۆرانی‬ ‫ساڵ له‌به‌رنامه‌یه‌كی ته‌له‌فزیۆنی وه‌رده‌گرێت‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێ‪( :‬من گۆرانییه‌كی كوردیم له‌ناو‬ ‫ئه‌لبوم ‌ه تازه‌كه‌م داناوه‌‪ ،‬چونك ‌ه من به‌ره‌سه‌ن‬ ‫كوردم! گومانم نیی ‌ه گه‌لێ كۆمپانیای مۆسیقا‬ ‫حه‌ز د‌هك��ه‌ن ئه‌لبوم ‌ه تازه‌كه‌م باڵوبكه‌نه‌وه‌!‬ ‫توركیا گرفتێكی هه‌ی ‌ه به‌ناوی (كوردستان)‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه من هه‌رگیز له‌باسكردنی ئه‌م گرفت ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌وانه‌ی دان به‌راستیدا نانێن‪ ،‬ماندوو نابم)‪ .‬دوای‬ ‫ته‌واو بوونی ئه‌م قسانه‌‪ ،‬چه‌ند هونه‌رمه‌ندێكی‬ ‫شۆڤینست هێرشیان كرد‌ه سه‌ری و هاواریان‬ ‫كرد‪( :‬خاین! بڕۆ ده‌رێ)‪ ،‬به‌اڵم ئه‌حمه‌د سوورتر‬ ‫بوو‪( .‬دادگای ئاسایشی نیشتمانی توركیا) ل ‌ه ‪٣٠‬‬ ‫ی نیسانی ‪ 1999‬تۆمه‌تی خیانه‌ت له‌نیشتمانی‬ ‫دای ‌ه پاڵی و له‌هه‌موو الیه‌كی توركیاو‌ه توركه‌‬ ‫تووندڕه‌وه‌كان هێرشیان كرد‌ه سه‌ری و هه‌ندێ‬ ‫رۆژنامه‌و ده‌زگای راگه‌یاندن داوای حوكمی لە‬ ‫سێدارەدانیان بۆ كرد‪ ،‬به‌الم ئه‌حمه‌د كایا‪ ،‬بێباك‬ ‫له‌به‌رده‌م یه‌كه‌مین دانیشتنی دادگا ئاماده‌بوو‪،‬‬

‫هه‌موو ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی ره‌د كرده‌و‌ه ك ‌ه درابوون ‌ه‬ ‫پاڵی‪ .‬ل��ه‌و م��اوه‌ی��ه‌دا‪ ،‬ئه‌حمه‌د كایا چووه‌‬ ‫ئه‌وروپا‪ .‬دادگای ئاسایشی نیشتمانی توركیا‬ ‫له‌دوا دانیشتنیدا‪ ،‬به‌بێ ئاماده‌بوونی‪ ،‬سزای ‪١٠‬‬ ‫د‌ه ساڵ زیندانی ئه‌حمه‌د كایای دا‪ .‬ل ‌ه ‪١٦‬ی‬ ‫تشرینی دووه‌می ‪ ،١٩٩٩‬كاتێك بۆ سازكردنی‬ ‫كۆنسێرت له‌پاریس بوو‪ ،‬له‌شوێنی حه‌وانه‌وه‌ی‬ ‫خۆی‪ ،‬كۆچی دوایی كردو له‌گۆڕستانی ناودارانی‬ ‫پاریس پیرالشیز به‌خاك سپێردرا‪ ،‬دوای خۆی‪،‬‬ ‫گوڵته‌نی هاوسه‌ری ئه‌لبووم ‌ه ته‌واو نه‌كراوه‌كه‌ی‬ ‫گوێ بگر‌ه واڵت ‌ه خۆشه‌ویسته‌كه‌می باڵوكرده‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌‪ ،‬به‌شێك ‌ه له‌و داكۆكینامه‌یه‌ی‬ ‫ئه‌حمه‌د كایا ل��ه‌ب��ه‌رده‌م دادگ���ای ئاسایشی‬ ‫نیشتمانی توركیا پێشكه‌شی كرد‪:‬‬ ‫(من له‌سه‌ر چه‌قۆ راو‌هس��ت��اوم! كه‌سێك‬ ‫ك�� ‌ه له‌پێناوی گه‌له‌كه‌یدا د‌هج�� ‌هن��گ��ێ‪ .‬ئه‌م‬ ‫داكۆكینامه‌یه‌تان له‌بیربێ‪ ..‬له‌ساڵی ‪١٩٨٥‬‬ ‫مۆسیقارێكی پیشه‌یی بووم‪ .‬ژنم هێناوه‌و دوو‬ ‫كچی حه‌ڤده‌و دوازد‌ه ساڵه‌م هه‌یه‌‪ .‬سه‌دان‬ ‫سترانم دان��اوه‌و گه‌لێك ئاوازیشم بۆ كه‌سانی‬ ‫دیك ‌ه داناوه‌‪ .‬حه‌ڤد‌ه ئه‌لبومم باڵوكردۆته‌و‌ه كه‌‬ ‫چه‌ندان ملیۆن دانه‌یان لێ فرۆشراوه‌‪ .‬له‌واڵتانی‬ ‫دنیا كۆنسێرتم كردووه ‌و چه‌ند جارێك وه‌ك‬


‫هــونــەری‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫هەڵبەستەکان‬ ‫یاخی ده‌بم‬ ‫وه‌رامیان بۆ ده‌گێڕمه‌وه‌‬ ‫ئه‌و دایكانه‌ی ده‌ستیان خستۆت ‌ه سه‌ر دڵیان‬ ‫باسی زیندانه‌كان ده‌كه‌م‪ ،‬له‌ژان ده‌دوێم‬ ‫ئاژاوه‌یه‌ك به‌رپا ده‌كه‌م‬ ‫چونك ‌ه له‌وان ‌ه ده‌ترسم ك ‌ه سه‌ریان خستۆته‌‬ ‫ژێرخاك!‬ ‫یاخی ده‌بم‬ ‫كۆاڵنه‌كانی پڕماتیك رووت ده‌كه‌مه‌وه‌‬ ‫پێناو‌ه پیسه‌كانیش‬ ‫ناوه‌كان گۆناكه‌م‬ ‫من شه‌پۆلی ده‌ریای گه‌لم‬ ‫ئه‌و گولله‌یه‌ی پشتی له‌خه‌ڵكه‌‬ ‫یاخی ده‌بم‪ ..‬هێی‬ ‫دێم باوه‌ڕ بكه‌ن‪ ..‬دێم‪...‬‬ ‫هاواره‌كانم به‌رده‌وامن‪...‬‬ ‫له‌و چاوان ‌ه ده‌دوێ��م ك ‌ه خۆیان به‌ده‌مامك‬ ‫شاردۆته‌وه‌‬ ‫له‌قه‌ده‌غه‌كان و‬ ‫حوكمی دادگا‪...‬‬ ‫ناترسم‬ ‫چونك ‌ه به‌گازی شه‌مشه‌مه‌كوێره‌یه‌ك شێت‬ ‫بوومه‌‬ ‫یاخی ده‌بم‬ ‫سوێند بێ به‌خوێن‬ ‫ته‌سلیم نه‌بم‪...‬‬ ‫گوڵێكم له‌دارستانی گه‌ل‬ ‫ئێی‪ ..‬حیله‌بازی بێ شه‌ره‌ف‬ ‫من ئه‌و خه‌نجه‌ره‌م شه‌ڕ راده‌گه‌یه‌نێ‬ ‫گولله‌یه‌كی ته‌قێنراوم‬ ‫یاخی ده‌بم! ئایی‬ ‫دێم‪ ..‬باوه‌ڕم پێ بكه‌ن‬ ‫خه‌ڵكینه‌‪ ..‬دێم!‪.‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫گۆرانی بێژی ساڵ له‌الیه‌ن ده‌زگ��ا هونه‌ریی ‌ه‬ ‫جۆراوجۆره‌كانه‌و‌ه هه‌ڵبژێردراوم‪ .‬ته‌مه‌نم چل و‬ ‫دوو ساڵه‌و له‌توركیا داده‌نیشم‪ .‬به‌توركی بیرم‬ ‫كردۆته‌وه‌و به‌توركی نووسیومه‌و به‌توركیش‬ ‫گۆرانیم گوتووه‌‪ .‬من موزیكزانم و هاوواڵتییه‌كی‬ ‫ئه‌م دنیایه‌م ك ‌ه خۆی به‌موڵكی هیچ ناوچه‌یه‌ك‬ ‫نازانێ و هه‌ست و سۆزی رووی له‌مرۆڤه‌‪ .‬دڵم‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه گەوره‌ی ‌ه جێگای چاكه‌ی گشت زمان‬ ‫و كولتوورو ب��اوه‌ڕو گۆرانییه‌كانی دنیای تێدا‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ .‬تۆمه‌تێكم پێو‌ه لكێنراو‌ه ك ‌ه ژیانی‬ ‫هه‌ڵگێڕاومه‌ته‌وه‌‪ .‬تۆمه‌تی خیانه‌ت‪ .‬پێیان‬ ‫گوتووم ك ‌ه من كه‌سێكی دووبه‌ره‌كی خوازم‪،‬‬ ‫ئه‌ڵق ‌ه له‌گوێ و بێ ئه‌ده‌ب و بێ ئه‌قڵ و شێتم‪.‬‬ ‫ئه‌م سیفه‌تان ‌ه تۆمه‌تی كه‌س و گرووپگه‌لێكی‬ ‫ناسراون‪ .‬روانگه‌و قسه‌ی مرۆڤێك‪ -‬ك ‌ه بنه‌مای‬ ‫ه�� ‌هم��وو ئ��ه‌م تۆمه‌تانه‌یه‌‪ -‬له‌هیچ والتێكی‬ ‫پێشكه‌وتوو و یاسا په‌روه‌ردا به‌تاوان و تۆمه‌ت‬ ‫ناژمێردرێن‪.‬‬ ‫ك��وردب��وون��ی م��ن‪ ،‬له‌ئه‌لبووم ‌ه تازه‌كه‌مدا‬ ‫گۆرانییه‌كی كوردیم گوتووه‌‪ ،‬چونك ‌ه من كوردم‪.‬‬ ‫كلیپیشم بۆ كردووه‌‪ .‬باوه‌ڕم وای ‌ه كه‌سانێك هه‌ن‬ ‫پێیانخۆش ‌ه له‌ته‌له‌فزیۆنه‌كانیاندا باڵوی بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر وانه‌كه‌ن‪ ،‬ده‌بێ گومان ل ‌ه كورد بوون و‬ ‫مرۆڤ بوونیان بكرێ‪ .‬ئایا ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌‬ ‫به‌خائین و دووبه‌ره‌كی خوازو دوژمن زانینی من‪،‬‬ ‫هه‌ستی سه‌لبی هه‌وادارانم ده‌ورووژێنن و ده‌بنه‌‬ ‫هۆی جودایی چینایه‌تی و نه‌ژادی‪ ،‬كه‌مین ‌ه نین؟‬ ‫ئه‌و چه‌ند ملیۆن كه‌سه‌ی گوێ له‌قسه‌كانی من‬

‫ده‌گرن‪ ،‬خه‌ڵك نین؟ من له‌و هۆڵه‌‪ ،‬به‌بیستنی‬ ‫(خائین‪ ،‬بڕۆ ده‌رێ!)‪ ،‬تووڕ‌ه بووم‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌م‬ ‫قسه‌یه‌م له‌ده‌می كه‌سانێك بیست‪ ،‬هه‌ر كاتێ‬ ‫وشه‌ی (كورد)یان گوێ لێ ده‌بێ‪ ،‬جوێن ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫لێره‌و‌ه پێیان ده‌ڵێم‪ ،‬وازناهێنم تا واقیعیه‌تی‬ ‫بوونی كوردان قبوڵ ده‌كه‌ن‪ .‬به‌بڕوای من‪ ،‬رێك‬ ‫هه‌ر ئه‌م كه‌سان ‌ه بوون ك ‌ه وشه‌ی (برایه‌تی)یان‬ ‫پێشێل كردو بوونه‌هۆی دروست بوونی درز له‌ناو‬ ‫كولتووری هاوبه‌شی واڵته‌كه‌مان‪ .‬گه‌وره‌ترین‬ ‫چه‌كی گۆرانی بێژێك گۆرانییه‌كانیه‌تی و من‬ ‫رێگا ناده‌م گۆرانییه‌كانم خراپ لێك بدرێنه‌وه‌و‬ ‫مانایه‌كی دیكه‌یان بۆ داتاشن‪ .‬بۆ نموونه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫من بمگوتبا گۆرانییه‌ك به‌زمانی ئیتاڵی‪ ،‬یان‬ ‫عه‌ره‌بی و ئینگلیزی ده‌ڵێم‪ ،‬ئایا هه‌راو هۆریایه‌كی‬ ‫له‌م جۆر‌ه دروست ده‌بوو؟ ئه‌م تۆمه‌ت و سزا‬ ‫خواستنه‌‪ ،‬ب��ه‌رای من هه‌وڵی هه‌ندێ كه‌ناڵی‬ ‫ته‌له‌فزیۆنیی ‌ه بۆ په‌یداكردنی شتێك له‌ناو‬ ‫قسه‌كانم‪ ،‬تا زنجیره‌ی ته‌له‌فزیۆنی لێ دروست‬ ‫بكه‌ن‪ .‬ئه‌گه‌ر من له‌هه‌موو كۆنسێرته‌كانمدا كه‌‬ ‫هه‌زاران كه‌س ئاماده‌ی ده‌بن‪ .‬شتێكم گوتبا و‬ ‫بووبا به‌هۆی دووبه‌ره‌كی نێوان خه‌ڵكی‪ ،‬ئه‌وده‌م‬ ‫ده‌متوانی ئه‌م تۆمه‌تان ‌ه قبوڵ بكه‌م‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫نییه‌‪ ..‬كاتێ وێنه‌ی ڤیدیۆیی ئه‌و شه‌و‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫زه‌ینێكی رۆشن و به‌ویژدانه‌و‌ه شی بكرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وجا ده‌زانین پیالنێك له‌دژی من به‌ڕێوه‌یه‌‪.‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندان له‌هه‌ر جێگایه‌كی دنیابن‪ ،‬یه‌ك‬ ‫زمان و یه‌ك شێوازی تایبه‌ت به‌خۆیان هه‌ی ‌ه كه‌‬ ‫به‌هۆیه‌و‌ه خۆیان ده‌رده‌بڕن‪.‬‬

‫‪21‬‬


‫هــونــەری‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫پەیكەرتاش تارا خالید‪:‬‬

‫بەشی پەیكەرسازی دەرچوویەکی زۆری هەیە‪ ،‬بەاڵم كامیان‬ ‫بەردەوام بوون؟‬ ‫دیمانە‪ :‬هێمن خلیل‬

‫هەر لە منداڵیەوە حەز وخولیای هونەری‬ ‫وێنەكێشان بووە‪ ،‬ساڵی ‪ 1996‬پەیمانگای‬ ‫ه��ون��ەرج��وان��ەك��ان ب��ەش��ی پ��ەی��ك��ەرس��ازی‬ ‫بەپلەیەكی ب���ەرز ت���ەواو ك����ردووە‪ ،‬هەر‬ ‫ل��ەس��ەرەت��ای خ��وێ��ن��دن��ەوە ل��ە پەیمانگە‬ ‫یەكێك ب��ووە ل��ەو قوتابیانەی هەمیشە‬ ‫چاالكی ه��ەب��ووە‪ ،‬لەناو فێستیڤاڵەكانی‬ ‫پەیمانگە بەهەموو ج��ۆرە كەرەستەیەك‬ ‫ئیشی ك��ردووە‪ ،‬كە بۆتە جێگای سەرنجی‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪22‬‬

‫ئامادەبووان‪ ،‬یەكێك لەو كەرەستانەی كە‬ ‫بەرهەمە هونەرەییەكانی پێ ئامادە كردووە‬ ‫نایلۆنی تواوە بووە‪ ،‬توانیوویەتی پەیكەرێكی‬ ‫زۆر جوانی پێ دروست بكات‪ ،‬كاتێك كە‬ ‫لەپەیمانگە بووە زۆر سەرسام بووە بەكارە‬ ‫هونەرییەكانی هونەرمەندی بەناوبانگ‬ ‫(‪ .)Michel Angelo‬لەم سەردەمەشدا‬ ‫زۆر هونەرمەندی بە توانا هەیە كە زۆر‬ ‫سەرسامە بەكارەكانیان‪.‬‬

‫پ‪/‬چ��ۆن ب��وو بیرت ل��ەوە ك���ردەوە كە‬ ‫پەیكەرێك دروست بكەیت و تایبەت بێت‬ ‫بەژینگە پارێزی ؟‬ ‫و‪ /‬هەموومان ڕۆژانە ئەبینین كە چۆن‬ ‫ژینگەكەمان ئەكەوێتە مەترسییەوە‪ ،‬بەهۆی‬ ‫زۆر بوونی ئۆتۆمبێل و كارگەو پاشماوەی‬ ‫پالستیكی وەك بوتڵی ئاو كە ڕۆژانە ئەبێتە‬ ‫زەرەرو ژینگەیەكی ناتەندروست بۆ هاواڵتیانی‬


‫هــونــەری‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫خۆشەویست (بوونی ژینگەیەكی تەندروست‬ ‫پاراستنی بوونی هەموو مرۆڤایەتیە)‪.‬‬ ‫م��ن وەك ه��ون��ەرم��ەن��دێ��ك ب��ە ئەركی‬ ‫س��ەرش��ان��ی خ��ۆم دەزان���م ك��ە ل��ە ڕێگای‬ ‫هونەرەمەكەوە كارێك بكەم بۆ پاراستنی‬ ‫ژینگە ن��اوم لێنا (پەیكەری ژینگە) كە‬ ‫جێگای سەرنجی هەموو هاواڵتیان بێت‪،‬‬ ‫پەیكەرەكەم خێزانێكن ل��ە چ��وار كەس‬ ‫پێكهاتوون‪ ،‬هەموویان دەستی یەكتریان‬ ‫گرتووە درەختێك لەناوەڕاستایە پارێزگاری‬ ‫لەسەوز بوونی كوردستان دەك��ەن‪ ،‬گەر‬ ‫پارێزگاری لە بڕینەوەی درەختەكان نەكەین‬ ‫ئێمەی مرۆڤ هەرگیز ناتوانین بەبێ درەخت‬ ‫و سەوزایی بژین‪ ،‬واتە مرۆڤ و درەختەكان‬ ‫تەواوكەری یەكترن بۆ ژیانێكی تەندروستی‪،‬‬ ‫زۆر سوپاسی ئەو كەسە ئازیزو دڵسۆزانە‬ ‫دەكەم كە هاوكارم بوون (هاوسەرەكەم‪،‬‬ ‫دەستەی پاراستن و چاككردنی ژینگە‪ ،‬كاك‬ ‫شوان جاف‪ ،‬پارێزگاری سلێمانی)‪.‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫پ‪/‬وەك��و هونەرمەندێك ئێوە چ كاتێك‬ ‫زیاتر حەز بەدروستكردنی پەیكەر دەكەن؟‬ ‫و‪/‬هونەرمەند ئەبێت ئەزموونێكی باشی‬ ‫هەبێت‪ ،‬واتە باكگراوندێكی هونەری هەبێت‪،‬‬ ‫ئەبێت توانای خۆی بزانێت چەندە‪ ،‬چونكە‬ ‫گەورەكردنی پەیكەر زۆر ئاسان نییە‪ ،‬ئێمە‬ ‫كە بەچاو ئەیبینین‪ ،‬هونەری پەیكەر سازی‬ ‫زۆر نزیكە لە بیناسازی واتە ئەبێت حیسابی‬ ‫زۆر شتی بۆ بكرێت‪ ،‬ئەم پەیكەر ئەبێت‬ ‫زۆر قایم بێت زۆر بەرگە بگرێت هەرچەندە‬ ‫لە كوردستان ئ��ەو م��ەوادان��ەم��ان نییە و‬ ‫هیچ كارگەیەكمان نییە كە پەیكەرەكانمان‬ ‫لە برۆنز دروست بكەین كە بەرگەی ‪1000‬‬ ‫س��اڵ بگرێت‪ ،‬ب��ەاڵم ئەبێت هەوڵبدەین‬ ‫كەرەستەیەك هەڵبژێرین بەرگەی زۆر بگرێت‬ ‫و هەموو قیاساتێكی بەباشی كرابێت‪ ،‬وە‬ ‫پێویستە كە پەیكەرێك گەورە ئەكەیت یان‬ ‫ئامادەی ئەكەیت مانایەكی هەبێت‪.‬‬

‫پ‪/‬ب���ەڕای ئێوە هونەری پەیكەرسازی‬ ‫ئەشق و خولیایە یاخود پیشەیە؟‬ ‫و‪/‬بەڕای من ئەگەر عەشق وخولیا نەبێت‬ ‫ناتوانرێت هیچ بەرهەمێكی هونەری بكرێت‪،‬‬ ‫یان ببێت بەپیشە‪ .‬من باسی خۆم بكەم ئەم‬ ‫پەیكەرەم گەورەكرد ئەگەر خۆشەویستیم‬ ‫بۆ هونەرەكەم خۆشەویستی و دڵسۆزی بۆ‬ ‫واڵتەكەم نەبوایە‪ ،‬لەوانە نەبوو ئەم بەرهەمەم‬ ‫بكردایە‪ ،‬چونكە هیچ سودێكی مادیم لێ‬ ‫وەرنەگرتووە‪ ،‬هەروەك هەقی هونەرمەند یان‬ ‫هەقی هیالكی هەروەك خۆبەش ئەم كارەم‬ ‫كردووە‪ ،‬بێجگە لە كەرەستەكانی كەلەسەر‬ ‫ئەركی (دەستەی پاراستن و چاككردنی‬ ‫ژینگە) زۆر سوپاسیان دەك��ەم كە زۆر‬ ‫دڵسۆزانە هاتن بە دەنگمەوە‪ ،‬ئەوەالی من‬ ‫گرنگە كە توانیم لەڕێگای هونەرەكەمەوە‬ ‫خزمەتێك بە كوردستان بكەم ئیشێك بكەم‬ ‫كە بۆ مێژوو بمێنێتەوە‪.‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫پ‪/‬ئەو ماددانە چیین كە بەكارت هێناون‬ ‫و كاتەكەی چەندی پێچوو ؟‬ ‫و‪/‬ئەو كەرەستانەی لە پەیكەری ژینگە‬ ‫ئامادەم كردووە بە (ئاسن) ئیشم كردووە‪،‬‬ ‫بۆیاخی سەیارەم بەكارهێناوە ماوەی شەش‬ ‫مانگ بەبەردەوامی ئیشم كردووە‪.‬‬ ‫پ‪/‬لەمڕۆدا ئاستی هونەری پەیكەرسازی‬ ‫لەكوردستان چۆن دەبینی ؟‬ ‫و‪/‬لە كوردستان ئێستا هونەری پەیكەر‬ ‫سازی لە ئاستێكی باشدایە‪ ،‬نەك زۆرباش‬ ‫!! هۆكارەكەی ئێمە گەر سەرنج بدەین‬ ‫پەیكەرەكانمان هەمووی تەقلیدین‪ ،‬مەبەستم‬ ‫ئەوەیە بە زۆری پەیكەری كە سایەتیەكان‬ ‫ئەبینین ئ��ەو وەك كلتور وەك ڕێزلێنان‬ ‫پێویستە هەبن‪.‬‬ ‫لەگەڵ ئەمانەش هاواڵتی پێویستیان‬ ‫بەگۆڕانكارییە پێویستە چەند كارێكی‬ ‫تازەگەریش بكرێت بۆ ئ��ەوەی چاو بێزار‬ ‫نەبێت‪ ،‬چەند ئیشێك بكرێت بۆ جوانكردنی‬ ‫كوردستان بۆ خزمەتی شارەكانی كوردستان‬ ‫بەهیوام هونەری پەیكەر سازی زۆر بەرەو‬ ‫پێشەوە بچێت‪.‬‬

‫پ‪/‬بۆچی ئافرەتی پەیكەرسازمان كەمە؟‬ ‫و‪/‬ڕاس��ت��ە ئێمە گ��ەر دەرچ��وان��ی بەشی‬ ‫پەیكەرسازی بژمێرین ئەوا زۆرن!!! بەاڵم‬ ‫كامیان بەردەوام بوون لە دوای پەیمانگە‪،‬‬ ‫ئەوا زۆركەمن لەوانەیە بە پەنجەی دەست‬ ‫بژمێردرێن‪ ،‬یان هەتا ئێستا كام خانمە‬ ‫پەیكەر س��ازم��ان ه��ەب��ووە ك��ە ئیشێكی‬ ‫گ��ەورەی كردبێت لەناو پاركەكان یان لە‬ ‫شوێنە گشتیەكان‪ ،‬لەگەڵ ڕێزم بۆ هەموویان‬ ‫لەوانەیە نەمان بێت‪ ،‬ئەمانەش هەموویان‬ ‫ه��ۆك��اری خۆیان هەیە‪ ،‬ئێمە بەتایبەتی‬ ‫ئافرەتی پەیكەر ساز كێشەی شوێنمان‬ ‫هەیە‪ ،‬ئیشكردن لە پەیكەردا پێویستی‬ ‫بەشوێنێكی زۆر گەورە هەیە كەكاری تێدا‬ ‫بكەیت و هەموو كەرەستەی پێداویستیەكانی‬ ‫تێدابێت‪ ،‬بەڕاستی من ئەگەر هاوسەرەكەم‬ ‫هاوكارم نەبوایە نەم ئەتوانی ئەم كارە‬ ‫گەورەیە ئەنجام بدەم‪ ،‬چونكە من هەموو‬ ‫ڕۆژێك ئەچووم‪ ،‬بۆ دووكانی ئاسنگەرەكان‬ ‫ل���ەوێ ك���ارەك���ەم دان���اب���وو ه���ەر ل��ەوێ��ش‬ ‫ئیشەكانم ئەكرد‪ ،‬دووەم شتیش ئەشق‬ ‫و خۆشەویستیمان بۆ هونەر كەوامان لێ‬ ‫ئەكات كە ب��ەردەوام بین بۆ پێشكەوتنی‬ ‫هونەری پەیكەر سازی‪.‬‬

‫پ‪/‬پ���ێ���ت ب��اش��ە ل���ەب���واری ه��ون��ەری‬ ‫پەیكەرسازی چ هەنگاوێك بنرێت بۆ بەرەو‬ ‫پێشەوە چوونی ئەم هونەرە؟‬ ‫و‪/‬ه����ەروەك باسم ك��رد داب��ی��ن كردنی‬ ‫شوێنێكی گ����ەورە ب��ۆ پ��ەی��ك��ەرس��ازان‪،‬‬ ‫دروستكردنی چەند كارگەیەكی برۆنز لەگەڵ‬ ‫مادە بەقوەتەكانی تر كە هونەرمەند بتوانێت‬ ‫بەرهەمەكانیان لەو شوێنانە ئەنجام بدەن‪،‬‬ ‫هێنانی چەند هونەرمەندێكی بەتوانا لەبواری‬ ‫پەیكەرسازی بۆ سازكردنی ۆرك شۆپ بۆ ئەو‬ ‫هونەرمەندانەی شارەزاییان نییە لە برۆنزدا‪،‬‬ ‫یان ناردنە دەرەوەی پەیكەرسازەكان بۆ‬ ‫دەرەوەی واڵت بۆ ڤێستیڤالە هونەرییە‬ ‫گەورەكان نێودەوڵەتی یان سازكردنی چەند‬ ‫چاالكیەكی هونەری بۆ هەموو پەیكەرسازانی‬ ‫كوردستان بۆ دەرەوەی واڵت‪ ،‬ئەویش بۆ‬ ‫ناساندنی هونەری پەیكەرسازی كوردستان‬ ‫ئێمەش هیچ شتێكمان لە واڵتانی دەرەوە‬ ‫كەمتر نییە هونەرمەندی زۆر بەتوانامان‬ ‫هەیە پێویستە بچێتە ئاستێكی جیهانی‬ ‫ئەمانە هەمووی زۆر پێویستە حكومەتی‬ ‫هەرێمی كوردستان ئاوڕێكی لێبداتەوە‪.‬بۆ‬ ‫پێشخستنی هونەری پەیكەرسازی كوردی‬ ‫وەك ناسنامەیەك‪.‬‬

‫‪23‬‬


‫هــونــەری‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫شێوەكار سەردەشت علی‪:‬‬

‫هەرتابلۆیەكم هاوڕێیەكمە‪ ،‬چونكە ئێمە تەواویان دەكەین‬ ‫ودەمرین‪ ،‬بەاڵم ئەوان هەرگیز تەواو نابن و نامرن‬ ‫دیدار‪ :‬عومەرعزیز‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪24‬‬

‫س��ەردەش��ت علی‪ ،‬الوێكی شێوەكاری شاری‬ ‫هەڵەبجەیە و لە ساڵی (‪ )1992‬هەزارو نۆسەد‬ ‫و ن��ەوەد و دوو لە ش��اری هەڵەبجە لە دایك‬ ‫ب��ووە و خوێندنی سەرەتایی لە شارۆچکەی‬ ‫پاوەی ڕۆژهەاڵتی كوردستان تەواو كردووە و لە‬ ‫ئێستاشدا خوێندكاری قۆناغی چوارەمی پەیمانگای‬ ‫هونەرەجوانەكانی هەڵەبجە ـ بەشی شێوەكاری یە‪.‬‬ ‫سەردەشت‪ ،‬هەر لە منداڵییەوە خولیای هونەری‬ ‫لە واڵتی ئێرانەوە هەڵگرتووە و لە گەڵ بەردەوام‬ ‫بوون و چەسپاندنی ڕیشەیەكی هونەری لەناخیدا‬ ‫بە جۆرێك ڕەنگدانەوەی بووە لە سەر كەسێتی ئەو‬ ‫الوە و ئەو هەنگاوە هونەرییە سەربەستە بچوكانە‬ ‫بوونە هونەری ئەكادیمی هێماو رێنیشاندەر تا‬ ‫بەشداری چەندین چاالكی هونەری بكات‪ ،‬بۆ زیاتر‬ ‫ئاشناكردنی ئەم الوە بە خوێنەری گۆڤارەكەمان‬ ‫بە پێویستمان زانی ئەم چاوپێكەوتنەی لەگەڵ‬ ‫سازبدەین‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬لە كەیەوە نیگار دەكێشی؟‬ ‫سەردەشت» وەك هونەرێكی سەر بەست هەر لە‬ ‫منداڵیەوە تا چوونە پەیمانگای هونەرەجوانەكان‪،‬‬ ‫هونەری ئەكادیمی لە ساڵی ـ ‪.2010‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬بۆ پەروەردەكردنی ئەم خولیایە كێ‬ ‫هاندەرت بووە؟‬ ‫سەردەشت» هەبوونی حەزێكی خۆم و هاوكاری‬ ‫دایك وباوكم لە هەموو رووەكانەوە و هەروەها‬ ‫مامۆستاكانم وەك ��ێنیشاندەری هونەریم لەگەڵ‬ ‫هاوڕێكانم‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬لە كاتی دروستكردنی هەرتابلۆیەك‬ ‫هەست بە چی دەكەی؟‬ ‫سەردەشت» هەرتابلۆیەكم هاورێیەكمە‪ ،‬چونكە‬ ‫ئێمە تەواویان دەكەین ودەمرین‪ ،‬بەاڵم ئەوان‬ ‫هەرگیز تەواو نابن و نامرن‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬هونەر تا چەند پێویستە بۆ مرۆڤ؟‬ ‫سەردەشت» پێویستە لە ساڵوێكەوە تا گەورەترین‬ ‫سیاسەت بە هونەر جوان و سەركەوتوو دەبێت‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬دەك��رێ بڵێی بەهرە گرنگە بۆ‬ ‫هونەرمەند یان ئەكادیمی بوون؟‬ ‫سەردەشت» هەردووكیان‪ ،‬بەهرە لە ئەكادیمی‬

‫بووندا خۆی دەناسێنێ‪ ،‬بە هەمان شێوە باشتر‬ ‫بوونی ئەكادیمیا لە بەهرەدایە‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬لە خۆتدا كامیان زیاتر ڕەنگی‬ ‫داوەتەوە؟‬ ‫سەردەشت» ئەكادیمی بە شێوەیەكی سەرەكی‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬لە نێوان تابلۆی زەیتی و تەختیدا‬ ‫كامیان بە گرنگ دەزانی بۆ پێشكەوتنی هونەری‬ ‫شێوەكاری؟‬ ‫سەردەشت» ‪(/‬هێڵكاری ـ تەختیت)باشترە‪......‬‬ ‫دەستپێكردنی هونەری ئەكادیمی بە(هێڵكاری ـ‬ ‫تەختیت)ە‪،‬هەر كارێكی زەیتی لە بەرامبەریدا دوو‬ ‫(هێڵكاری ـ تەختیت) بكرێت باشترە‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬بۆ؟‬ ‫سەردەشت» چونكە هونەرێكی ناسكی كۆنە‬ ‫لە دونیای واقیعی و تەعبیریدا‪ ،‬هەمیشە لە نوێ‬ ‫گەراییدایە كە كۆتایەكەشی دیارنییە‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬كۆمێنتت چییە لە س��ەر كاری‬ ‫شێوەكاری ئێستا؟‬ ‫سەردەشت لە ڕاستیدا نەبوونی هۆڵێكی هونەری‬ ‫تایبەت و هەروەها بەپێی پێویست هاوكاری‬ ‫نەكردنی پ��ەروەردە و پەیمانگا لە زۆر الیەنەوە‬ ‫كاریگەری خراپی بە جێ هێشتووە لە سەر كاری‬ ‫شێوەكاری ئێستادا‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬ڕەوشی هونەر بەگشتی و شێوەكاری‬ ‫بە تایبەتی لە هەڵەبجەدا لەچ ئاستێك دەبینی؟‬ ‫سەردەشت» مامناوەندە‪...‬خوێندكاری هونەر روو‬ ‫لە زیاد بوونە‪ ،‬بەاڵم كار و چاالكی زۆر كەمترە‪،‬‬ ‫لە زۆرب��ەی خوێندنگاكان وان��ەی هونەر گرنگی‬ ‫پێنادرێت‪ ،‬نەبوونی مەنهەجێكی تایبەت بە هونەر‬ ‫بە تایبەتی لە سەرەتاییدا كە زۆر گرنكە‪.‬‬ ‫پێشكەوتن‪ /‬لە كۆتایدا نەبونی پەیمانگایەكی‬ ‫گونجا و هۆڵێكی مۆدێرن تاچەند زیانی گەیاندووە‬ ‫بە هونەر و رۆشنبیری شارەكە؟‬ ‫سەردەشت» نەبوونی پەیمانگایەكی گونجاو‬ ‫دەرئەنجامی نەبوونی خوێندكارێكی بەهرەمەندی‬ ‫چاالكە‪ ،‬هەروەها نەبوونی هۆڵێكی هونەری دەبێتە‬ ‫هۆی دەرنەكەوتن و وێنا بوون و نەبوونی چاالكی‬ ‫و بەرهەمی هونەری نوێ‪.‬‬


‫هــونــەری‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ژیان مارف‪:‬‬ ‫مۆسیقا هەموو‬ ‫هەستێكی جوانی‬ ‫پێ بەخشیوم‬

‫دیمانە‪ :‬هێمن خلیل‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬ ‫ پێشکه‌وتن‬

‫دەستپێكی كارە هونەریەكانی دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆ ساڵی ‪ ،1998‬لەو كاتەوە حەزوخولیای‬ ‫هونەری موزیك ب��ووە‪ ،‬بۆیە لەوساڵەدا‬ ‫بووەتە قوتابی پاشان وەكو كۆرس گۆرانی‬ ‫گووتووە‪ ،‬ئ��ارەزووی ئامێری پیانۆ بووە‪،‬‬ ‫بۆیە تاكو ئێستاش لەسەر ژەنینی ئامێری‬ ‫پیانۆ بەردەوامە و ئەندامی گروپی كیژانی‬ ‫سلێمانیە‪ ،‬زۆر سوپاسی هاوسەرەكەی‬ ‫دەكات كە هاوكاریەتی بۆ بەرەو پێشەوە‬ ‫چوونی لەبواری هونەر‪ ،‬بۆ ئەم مەبەستە‬ ‫دیمانەكی تایبەتمان لەگەڵیدا ئەنجامدا‪.‬‬ ‫لەسەرەتا لێمان پرسی موزیك چ واتایەكی‬ ‫الی تۆ هەیە لەوەاڵمدا گووتی» موزیك‬ ‫هەموو هەستێكی جوانی پێ بەخشیوم‬ ‫موزیك لە ڕۆحی مندایە‪ ،‬هەموو جوانیەكانی‬ ‫ژیانی پێبەخشیوم‪ ،‬ناتوانم بێ موزیك بێ‬ ‫ئامێرەكەم بژیم‪ ،‬لە ناخمەوە هەڵقواڵوە و‬ ‫سەرچاوەی گرتووە‪ ،‬هونەری موزیك لێوان‬ ‫لێوە لە خۆشەویستی بەو مانایەش دێت‬ ‫لەالی من‪.‬‬ ‫پاشان ب��ەردەوام بوو باسی لەهونەری‬ ‫ك���وردی ك��ردوگ��ووت��ی‪ :‬ه��ون��ەری ك��وردی‬ ‫بەالی منەوە لە پێشكەوتندایە هیوادارم‬

‫هەروابێ‪ ،‬من وەك��و ئەندامێك لە گروپی‬ ‫كیژانی سلێمانی زۆر دڵسۆزانە كار ئەكەین‬ ‫و ئەمانەوێت هونەری كوردی لە ئاستێكی‬ ‫بەرزدا پێشكەشی گوێگری بكەین‪ ،‬هەروەها‬ ‫سەبارەت بەئامێرەكەی گووتی‪ :‬پیانۆ لەناو‬ ‫رۆحمدایە هەست ئەكەم بێ پیانۆ وونم‪،‬‬ ‫ئەگەر رۆژێك پیانۆ نەژەنم وا هەست دەكەم‬ ‫ناژیم‪ ،‬چونكە هەڵقواڵوی ناخی خۆمە لە‬ ‫هەست و سۆزی خۆمەوە نزیكە‪ ،‬بە ژەندنی‬ ‫ئامێری پیانۆ خەمەكانم ئ��ەرەوێ��ت��ەوە و‬ ‫خۆشیم پێ ئەبەخشێت وە لەالیەكی ترەوە‬ ‫حەز دەكەم بە ژەندنی ئەم ئامێرە خزمەتی‬ ‫هونەری كوردی بكەم‪.‬‬ ‫سەبارەت بەپرسیاریكی تر كە هونەرمەند‬ ‫ئەكادیمی بێت یان خۆڕسك لەم ب��ارەوە‬ ‫گووتی‪ :‬مەرجێكی زۆر گرنگە هونەرمەند‬ ‫ئەكادیمی بێت‪ ،‬چونكە لە تیۆری مۆزیك و‬ ‫بنەماكانی مۆزیك بزانێت‪.‬‬ ‫خاتوو ژی��ان سەبارەت بەئافرەت كە‬ ‫ل��ەب��واری ه��ون��ەری موزیك كەمتر ب��ەدەر‬ ‫دەك��ەون ب��ەب��ەراورد لەپیاوان گووتی‪ :‬بە‬ ‫راستی لەم بوارەدا ئافرەت كەم دەردەكەوێت‬ ‫من خۆزگەم دەخواست ئەو كەسەی ئەم‬ ‫بەهرەی تێدایە ئەگەر لەناو خێزانەكەیدا‬ ‫بتوانێت بیسەلمێنێت ئەمە زۆر گرنگە‪ ،‬بەاڵم‬

‫بە داخەوە تا ئێستاش هەندێك خێزان هەیە‬ ‫زۆر رێگرن لە ب��ەردەم منداڵەكانیان‪ ،‬من‬ ‫هەمیشە خێزان و هاوسەرەكەم پاڵپشتمن‪،‬‬ ‫لە راستیدا ئەمەوێت زۆر سوپاسی مامۆستای‬ ‫بەرێزم مامۆستا ئەنوەر قەرەداغی بكەم وەك‬ ‫سەرپەرشتیاری ئەم گروپە وە زۆر ماندوو‬ ‫دەبێت لەگەڵ كارەكاندا كاتێك بەرهەمێكی‬ ‫نوێ ئامادە دەكات‪ ،‬ئێمەش وەك ژەنیارەكان‬ ‫ماددەكان یاخود كارەكان دەژەنینەوە‪ ،‬وە‬ ‫ئاواتم ئەوەیە كە هەر بەردەوام بین و كاری‬ ‫جوانتر بكەین و خزمەت بە هونەری كوردی‬ ‫بكەین‪.‬‬ ‫ل��ەدرێ��ژەی پرسیارەكاندا لێمان پرسی‬ ‫چۆن بوو بووی بەئەندام لە گروپی كیژانی‬ ‫سلێمانی گووتی «لە ڕاستیدا لەگەڵ ئەم‬ ‫دەستە خوشكە كە بەیەكەوە لەم گروپەدا‬ ‫كۆبووینەتەوە ئەمە خۆی خزمەتێكە‪ ،‬وە‬ ‫هەموومان بەیەكەوە دڵسۆزانە كار دەكەین‬ ‫كاتێك لە كۆنسێرتێكا بەشداری ئەكەین هیچ‬ ‫گرفتێكمان توش نەبووە و بەهەمان شێوە‬ ‫لە ڤیستڤااڵكەنیشدا‪ ،‬ئەو گەشتانەی كە بۆ‬ ‫دەرەوەی شاری سلێمانی كردومانە هەمووی‬ ‫جێی خۆی گرتۆتەوە و هاوكاریەكی زۆر لە‬ ‫نێوانماندا بەدی دەكرێت‪.‬‬ ‫ه��ەروەه��ا س��ەب��ارە بەهونەر گووتی»‬ ‫ه��ون��ەر ئاوێتەبوونی ناخی مرۆڤەكانە‬ ‫لەگەڵ ئامێرەكەی كە هەردووكیان پێكەوە‬ ‫تەواوكەری یەكترین‪ ،‬لەدوا ووتەش گووتی»‬ ‫زۆر سوپاسی بەڕێزتان ئەكەم بۆ ئەم بەسەر‬ ‫كردنەوە و چاوپێكەوتنەم‪0‬‬

‫‪25‬‬


‫جـوگـرافـی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫أ‪/‬ئاسیا‬ ‫‪/16‬تایالند‬

‫هەرجارەو واڵتێك‬

‫چۆمان تەقێدین‬ ‫‪/1‬ناوی فەرمی‪ /‬شانشینی تایالند‪.‬‬ ‫‪/2‬پایتەخت‪ /‬بانكۆك ‪ 000 .500 .14‬كەس‪.‬‬ ‫‪/3‬مانای واڵت‪ /‬لەكۆنداپێیان وتووە‪ ،‬سیام‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەدوای ساڵی ‪ 1949‬بەداوە ناوی بووە بەتایالند‪،‬‬ ‫كە لە دوو وشە پێكهاتووە‪ ،‬یەكەمیان وشەی تای‪،‬‬ ‫كەبەواتەی ئازادی دێت‪ ،‬دووەمیان وشەی الندە‪،‬‬ ‫زەوی دێ��ت‪ ،‬ك��ەه��ەردوو وشەكە بەسەر یەكەوە‬ ‫بەواتەی زەوی ئازادی دێت‪ ،‬چونكە واڵتی باشووری‬ ‫خۆرهەاڵتی ئاسیابوو كەلەالیەن واڵتانی ئەوروپاوە‬ ‫داگیرنەكرابوو‪.‬‬ ‫‪/4‬دانیشتوان‪ 67 /‬ملیۆن كەس‪.‬‬ ‫‪/5‬رووبەر‪ 120 .513 /‬كلیۆمەتر چوارگۆشە‪.‬‬ ‫‪/6‬ڕۆژی سەربەخۆیی‪ /‬هەر لەكۆنەوە واڵتی ئازاد‬ ‫وسەربەخۆ بووە‪.‬‬ ‫‪/7‬نەتەوە‪ 36 /‬نەتەوەی تێدایە كەئەمانەن‪.‬‬ ‫پای(تای)‪ ،%78‬الۆ‪ ،%5‬خمیر‪ ،%3‬چاۆژۆو‪،%2‬‬ ‫هاككا‪ ،%2‬لۆلۆ(یای)‪ ،%2‬مالیو‪ ،%2‬شان‪ ،%1‬یاۆ‪،%1‬‬ ‫كارین‪ ،%6 .0‬ئاخا‪ ،%5 .0‬كوی‪ ،%5 .0‬الهو‪،%5 .0‬‬ ‫پاالونگ(دیانگ)‪ ،%4 .0‬برو‪ ،%2 .0‬لوا‪ ،%2 .0‬مۆن‪.0‬‬ ‫‪ ،%2‬ئەوروپی‪ ،‬وئەمریكی‪ ،‬وئوسترالی‪ ،%18 .0‬لو‪.0‬‬ ‫‪ ،%05‬فای‪ ،%05 .0‬ڤیتنام‪ ،%05 .0‬پیار(چونگ)‪.0‬‬ ‫‪ ،%02‬چ��ام‪ ،%01 .0‬خمو‪ ،%01 .0‬الوا‪،%01 .0‬‬ ‫ماین(مانیگ‪/‬نیگریتۆ)‪ ،%01 .0‬مۆكەن(مۆرگان)‪.0‬‬

‫‌وتن‬ ‫‌وتن‬ ‫ پێشکه‬ ‫پێشکه‬

‫‪26‬‬

‫‪ ،%01‬مالبری‪ ،%01 .0‬فوان‪ ،%01 .0‬سایك‪،%01 .0‬‬ ‫سۆ‪ ،%01 .0‬ئوراك الوۆی‪.%01 .0‬‬ ‫‪/8‬ئایین‪ /‬ب��وزی ‪ ،%6 .94‬ئیسالم‪،%6 .4‬‬ ‫مەسیحی‪ .%7 .0‬دینەكانی تر‪.%1 .0‬‬ ‫‪/9‬زمان‪ /‬تایی‪.‬‬ ‫‪/10‬دراو‪ /‬بات=‪100‬ساتانگ‪.‬‬ ‫‪/11‬زانینی خوێندن ونووسین‪.%90 /‬‬ ‫‪/12‬رژێمی دەس��ەاڵت‪ /‬شانشینی دەستووری‪،‬‬ ‫لەگەڵ هەبوونی دوو ئەنجوومەن‪ ،‬كەیەكەمیان‬ ‫كۆمەڵەی نیشتمانییە‪ ،‬ئەویش دابەش دەبێت بۆ دوو‬ ‫ئەنجوومەن‪ ،‬یەكەم ئەنجوومەنی پیران كە لە‪150‬‬ ‫ئەندام پێكهاتووە‪ ،‬دووەم ئەنجوومەنی نوێەرانە‬ ‫لە‪ 500‬ئەندام پێكهاتووە‪ ،‬كە‪ 375‬كورسی ڕاستەوخۆ‬ ‫لەالیەن گەلەوە هەڵدەبژێرێت‪ 125 ،‬كورسییەكەی تر‬ ‫بەپێی لیستەكانی براوە دابەش دەكرێت‪.‬‬ ‫‪/13‬داهاتی نەتەوەیی‪ 000 .000 .000 .630 /‬ملیار‬ ‫دۆالر لەساڵێكدا‪.‬‬ ‫‪/14‬بەشی تاك لەداهاتی نەتەوەیی‪000 .9 /‬‬ ‫دۆالر‪.‬‬ ‫‪/15‬زەویی كشتوكاڵی‪ %35 /‬لەرووبەری واڵت‪.‬‬ ‫‪/16‬بەرهەمی كشتوكاڵی‪ /‬چەوەندەری شەكر‪،‬‬ ‫مەتات‪ ،‬قامشی شەكر‪ ،‬برنج‪ ،‬گوێزی هیندی‪ ،‬تەڕە‪،‬‬ ‫كاسفا‪ ،‬ئەناناس‪ ،‬میوەجات‪ ،‬گەنم‪ ،‬جۆ‪ ،‬الستیك‪،‬‬

‫دەرەزەرد كەڕەنگە جۆرە بەرهەمێكی كشتوكاڵی‬ ‫بێت كەتەنیالەتایالند بوونی هەبێت‪.‬‬ ‫‪/17‬سامانی ئاژەڵی‪37 /‬ملیۆن سەر پەلەوەر‪،‬‬ ‫‪9‬ملیۆن سەر مانگا‪7 ،‬ملیۆن سەر مەڕ‪6 ،‬ملیۆن‬ ‫سەر گامێش‪5 ،‬ملیۆن سەر بەراز‪3 ،‬ملیۆن سەر بزن‪.‬‬ ‫‪/18‬بەرهەمی كارەبا‪ 79 /‬میار كیلۆوات كاتژمێر‪.‬‬ ‫‪/19‬سامانی سروشتی‪ /‬نەوت‪ ،‬گازی سروشتی‪،‬‬ ‫بەردی پیرۆز‪ ،‬مس‪ ،‬مەنگەنیزم‪ ،‬دار‪ ،‬ئاسن‪.‬‬ ‫ئەلیكترۆنی‪،‬‬ ‫‪/20‬پیشەسازییەكانی‪/‬ئامێری‬ ‫ئامێری‪ ،‬كارەبایی‪ ،‬ئۆتۆمبێل‪ ،‬دورستكردنی شەكر‪،‬‬ ‫چیمەنتۆ‪ ،‬جلوبەرگ‪ ،‬كەلوپەلی پالستیكی‪ ،‬پااڵوتنی‬ ‫نەوت وگاز‪ ،‬رستن وچینین‪ ،‬دروستكردنی قوتوی‬ ‫ماسی‪ ،‬ئامادەكردنی برنج‪.‬‬ ‫‪/21‬دەرچووەكانی‪/‬برنج‪ ،‬مەتات‪ ،‬بەرهەمی‪،‬‬ ‫ماسی‪ ،‬بەرهەمی‪ ،‬ن��ەوت‪ ،‬وگ��از‪ ،‬ب��ەردی پیرۆز‪،‬‬ ‫ئامێری ئەلیكترۆنی‪ ،‬ئامێری كارەبایی‪ ،‬گۆشتی‬ ‫ئ���اژەڵ‪ ،‬گەنمەشامی‪ ،‬دار‪ ،‬السیتك‪ ،‬تەنەكە‪،‬‬ ‫جلوبەرگی ئامادەكراو‪.‬‬ ‫‪/22‬هاتووەكانی‪ /‬ئۆتۆمبێل وپێداویستەكانی‪،‬‬ ‫ئاسن‪ ،‬پۆاڵ‪ ،‬كەلوپەلی كیمیاوی‪.‬‬ ‫‪/23‬ه��اوب��ەش��ی‪ ،‬ب��ازرگ��ان��ی‪/‬چ��ی��ن��ی‪ ،‬میللی‪،‬‬ ‫یابان(ژاپۆن)‪ ،‬ئەمریكا‪ ،‬واڵتی‪ ،‬عەرەبی‪ ،‬سنگافۆرە‪،‬‬ ‫تایوان(چینی‪ ،‬نیشتمانی)‪ ،‬توركیا‪ ،‬فەرەنسا‪،‬‬


‫جـوگـرافـی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬ ‫‪www.‬‬ ‫‪lawanikurdistan. org‬‬ ‫‌وتن‬ ‫‌وتن‬ ‫ پێشکه‬ ‫پێشکه‬

‫ئەڵمانیا‪.‬‬ ‫‪/24‬ش��ارە گرنگەكانی‪ /‬هاتپای‪ ،‬چیانگمای‪،‬‬ ‫نونتابوری‪ ،‬راچاسیما‪ ،‬ناخن‪ ،‬خون كاین‪.‬‬ ‫‪/25‬پ��ێ��گ��ەوس��ن��ووری ج��وگ��راف��ی‪ /‬ب��اش��ووری‬ ‫خۆرهەاڵتی ئاسیا‪ ،‬لەباكوورەوە هەردوو واڵتی الوس‬ ‫ومیانمار(بورما)یە‪ ،‬لەخۆرهەاڵتەوە هەردوواڵتی‬ ‫الوس وكەمبۆدیایە‪ ،‬لەباشوورەوە كەنداوی تایالند و‬ ‫واڵتی مالیزیایە‪ ،‬لەخۆرئاواوە واڵتی میانمار(بۆرما)‬ ‫یە‪.‬‬ ‫‪/26‬دابەشی جوگرافی‪/‬تایالند داب��ەش كراوە‬ ‫بەسەر ‪ 76‬پارێزگا‪.‬‬ ‫‪/27‬كورتەیەك لەمێژووی واڵت‪ /‬واڵتی تایلەند‬ ‫هەرلەكۆنەوە بەنیشتمانی برنج ناسراوە‪ ،‬واڵتێكی‬ ‫كۆن وئ��اوەدان لەناوچەی باشووری خۆرهەاڵتی‬ ‫ئاسیادا‪ ،‬كەیەكەمین نەتەوەكانی(تایوان وسیامیون)‬ ‫لەتایلەند نیشتەجێ بوون‪ ،‬كەشانشینی فەنانیان‬ ‫دام��ەزران��د‪ ،‬لەسەر بنەمای بەرژەوەندییەكانی‬ ‫ئیمپراتۆریای خەمیر‪ ،‬لەساڵی(‪1238‬ز)شانشینی‬ ‫س��وك��وت��ای(‪1448-1238‬ز)دام��ەزرال��ەب��اك��ووری‬ ‫تایلەند‪ ،‬توانیان پەرە بەباكووری تایلەند بدەن‬ ‫لەسەرجەم بوارەكانی ژی��ان‪ ،‬لەساڵی (‪1351‬ز)‬ ‫شانشینی ئایوتایا (‪1767-1351‬ز) لەناوەڕاستی‬ ‫تایلەند‪ ،‬لەساڵی(‪1378‬ز)دەستی كرد بەفراوان‬ ‫ب���وون‪ ،‬ك��ەل��ەس��اڵ��ی(‪1448‬ز)ت��وان��ی شانشینی‬ ‫سوكوتای(‪1448-1238‬ز)بخاتە سەر شانشینەكەی‪،‬‬ ‫دەستیكرد بەشەڕكردنی نەتەوە هاوسێیەكانی وەكو‬ ‫نەتەوەكانی مالیو لە باشوور ومیانمار(بۆرما)‬ ‫لەڕۆژئاواوخمیرە سوورەكان لە كمبۆدیا‪1431( ،‬ز)‬ ‫هێزەكانی شانشینی ئ��ای��وت��ای��ا(‪1767-1351‬ز)‬ ‫ی تایلەندی هێرشی ك��ردەس��ەر واڵت��ی كمبۆدیا‬ ‫و توانی داگیر بكا‪ ،‬شاری ئانكووری پایتەختی‬ ‫كمبۆدیایان وێران كرد‪ ،‬لەساڵی (‪1511‬ز) بازرگانانی‬ ‫واڵتی پۆرتوگال بۆیەكەم جار گەیشتنە واڵتەكە‪،‬‬ ‫ل��ەدوای��ی س��ەدەی ش��ان��زەم وح��ەڤ��دەم بازرگانی‬ ‫لەنێوان تایلەند و ئەوروپییەكان پ��ەرەی سەند‬ ‫وپێشكەوت‪ ،‬ساڵی(‪1767‬ز)شۆڕشگێڕانی بۆرما‬ ‫توانیان هێزەكانی شانشینی ئایوتایا(‪-1351‬‬ ‫‪1767‬ز) تێكبشێن و سنووری تایلەند ببڕن و‬ ‫پایتەختی شانشینی ئ��ای��وت��ای��ا(‪1767-1351‬ز)‬ ‫یان داگیركرد‪ ،‬حەوت مانگ تایلەندیان داگیركرد‪،‬‬ ‫ل��ەس��اڵ��ی(‪1769‬ز)ت��وان��ی ڕۆژئ�����اوای كمبۆدیا‬ ‫داگیربكات و لەساڵی(‪1774‬ز) بەشێكی باشووری‬ ‫نیمچەدوورگەی مالیۆ داگیربكات‪ ،‬لەساڵی (‪1778‬ز)‬ ‫واڵتی الوسی داگیركرد‪ ،‬لەساڵی(‪1782‬ز)سوپایەكی‬ ‫بەسەركردایەتی رامای یەكەم نارد بۆ داگیر كردنی‬ ‫واڵتی كەمبۆدیا‪ ،‬بەاڵم سەركەوتوو نەبوو‪ ،‬لەهەمان‬

‫ساڵدا شانشینی پونبوری(‪1782-1767‬ز)كۆتایی‬ ‫پێ هات لەالیەن شا رامای یەكەم(‪1809-1782‬ز)‬ ‫و شانشینی سیام(تایلەند)ی(‪-1782‬تائێستا)ی‬ ‫دامەزراند‪ ،‬كە تائێستا بەردەوامە‪ ،‬لەساڵی(‪1771‬ز)‬ ‫سوپای تایلەند توانیان كۆتایی بێهێن بەشانشینی‬ ‫فتانی (‪1771-1516‬ز)ی ئیسالمی‪ ،‬ساڵی‬ ‫(‪1778‬ز بەفەرمی خرایەسەر دەوڵەتی سیام‪،‬‬ ‫لەساڵی(‪1825‬ز)سیام كەوتە ش��ەڕەوە لەگەڵ‬ ‫الوس وكمبۆدیاوڤیتنام‪ ،‬ساڵی(‪1826‬ز)یەكەمین‬ ‫ڕێكەوتنی بازرگانی لەگەڵ بەریتانیا مۆركرد‪ ،‬وەڕێی‬ ‫دا بەبازرگانی لەگەڵ چین‪ ،‬لەساڵی(‪1851‬ز)ڕێگەدرا‬ ‫بەكەسانی خۆرئاوایی كەزانست وزانیاری نوێ فێری‬ ‫خەڵكی واڵتەكەی بكەن‪ ،‬بازرگانی لەگەڵ بەریتانیا‬ ‫و فەرەنساو واڵتانی پێشكەوتوی بەخۆیەوە بینی‪،‬‬ ‫لەساڵی(‪1909‬ز) ڕێكەوتننامەیەك لەنێوان تایلەند‬ ‫و بەریتانیا مۆركرا‪ ،‬كەتایلەند دانی نابەپارێزگاری‬ ‫بەریتانیا بەسەر هەردوو ویالیەتی كالنتان وبرلیس‬ ‫و لەبەرامبەردا بەریتیانیا دانی نا بە س��ەروەری‬ ‫تایلەند بە هەرێمی فتانی‪ ،‬ل��ەس��اڵ��ی(‪1917‬ز)‬ ‫تایلەند ڕایگەیاند كەبەشداری ئەكات لەشەڕی‬ ‫یەكەمی جیهانی (‪1918-1914‬ز) لە پاڵ واڵتانی‬ ‫هاوپەیمان(ڕووسیای قەیسەری‪ ،‬بەریتانیا‪ ،‬فەرنسا‬ ‫و ویالیەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا) لەدژی واڵتانی‬ ‫تەوەر(ئەڵمانیا و نەمسا‪-‬هەنگاریا(مەجەر)‪،‬‬ ‫(عوسمانلی)‪ ،‬ل��ەس��اڵ��ی(‪1932‬ز) شۆڕشگێڕانی‬ ‫شۆڕشی تایلەندی لەبەرواری(‪/24‬یونیو‪)1932/‬‬ ‫پاشا ڕامای حەوتەم(‪1935-1925‬ز)یان ناچار كرد‪،‬‬ ‫كەدەسەاڵتی پادشایەتی لەشانشینی ڕەهاوە بگۆرێت‬ ‫بۆ شانشینی دەستووری‪ ،‬پاش ئەوەی كەتایلەند بووە‬ ‫شانشینی دەستووری لەگەڵ هەبوونی كۆمەڵەیەكی‬ ‫نیشتمانی هەڵبژێردراو‪ ،‬كە سەرەتا ئەنجوومەنی‬ ‫دامەزرێنەر‪70‬ئەندام ئەبوو‪ ،‬لە(‪/15‬نۆڤمبر‪1932/‬ز)‬ ‫بۆیەكەم جار هەڵبژاردنی پەرلەمان (كۆمەڵەی‬ ‫نیشتمانی)ی كراوە لە (دیسمبەر‪1932/‬ز)كەوتە‬ ‫بواری جێ بەجێ كردنەوە‪ ،‬كەلەیەكێك لەبەندەكانی‬ ‫دەس��ت��وور ه��ات��ووە‪ ،‬ك��ە‪78‬ئ��ەن��دام��ی پەرلەمان‬ ‫(كۆمەڵەی نیشتمانی) لەالیەن گەلەوە هەڵدەبژێرێن‪،‬‬ ‫كە‪78‬ئەندامی پەرلەمان(كۆمەڵەی نیشتمانی)تریان‬ ‫ڕاستەخۆ لەالیەن پاشاوە دانران‪ ،‬ساڵی(‪1939‬ز)‬ ‫ناوی سیام بۆ تایلەند گۆڕا‪ ،‬لەساڵی(‪1941‬ز)سوپای‬ ‫یابان واڵتی تایلەندی داگیر كرد‪ ،‬تایلەند پەیماننامەی‬ ‫هاوپەیمانەی لەگەڵ یابان مۆركرد‪ ،‬لەساڵی(‪1942‬ز)‬ ‫تایلەند شەڕی لەدژی بەریتانیا و ئەمریكا ڕاگەیاند‪،‬‬ ‫هێزی شۆڕشگێڕی تایلەندی ئازاد دژی داگیركاری‬ ‫یابانی لەتایلەند دەستی دابووە خەباتی چەكداری‪،‬‬ ‫لەنێوان سااڵنی (‪1957-1942‬ز) تایلەند لەالیەن‬

‫یابانەوە داگیركرابوو‪ ،‬لەساڵی (‪ 1963‬ئەمریكا‬ ‫و تایلەند پەیمانیان م��ۆرك��رد‪ ،‬لەهەمان ساڵدا‬ ‫ئەمریكا بنكەیەكی ئاسمانی لەتایلەند دامەزراند‪،‬‬ ‫س��اڵ��ی(‪1965‬ز) بنكە سەربازییەكەی تایلەندی‬ ‫بەكارهێنا لەشەڕی هێزەكانی شوعیی لەڤیتنام‬ ‫وكمبۆدیاوالوس‪ ،‬لەساڵی (‪1965‬ز)سوپای تایلەند‬ ‫لەپاڵ هێزەكانی ئەمریكا و ڤیتنامی باشوور بەشداری‬ ‫كرد لەشەڕی ڤیتنام‪ ،‬س��اڵ��ی(‪1967‬ز)چ��ووەن��او‬ ‫یەكێتی ئاسیان‪ ،‬بارودۆخی واڵت تاڕادەیەك ئارام‬ ‫بوو‪ ،‬ساڵی(‪1997‬ز)گۆرانكاری لەدەستووری تایلەند‬ ‫كرا‪ ،‬كەكاری ئەنجوومەنی نوێنەرانی بۆماوەی(‪)4‬‬ ‫ساڵ دی��اری كرد‪ ،‬كاری ئەنجوومەنی پیرانی بۆ‬ ‫ماوەی(‪)6‬ساڵ دیاری كرد‪ ،‬ساڵی(‪2001‬ز)یەكەم‬ ‫هەڵبژاردن لەسایەی دەستووری ساڵی(‪1997‬ز)‬ ‫بەرێوەچوو‪ ،‬ساڵی(‪2005‬ز)هەڵبژاردن كرا‪ ،‬كەپارتی‬ ‫تاك رای تاك بەسەرۆكایەتی تاكسین شیناواترا‬ ‫سەركەوتنی بەدەست هێنا‪ ،‬لە(‪/19‬سیپتمبر‪)2005/‬‬ ‫ئەنجوومەن دان��ی نا بەحكومەتی هەڵبژێردراو‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم لە(‪/10‬سیپتمبر‪2006/‬ز) ك��ودە تابەسەر‬ ‫حكومەت ك��را‪ ،‬ئەنجوومەنی س��ەرب��ازی تایلەند‬ ‫ژەنەڕاڵ سورایود كەراوێژكاری یەكەمی سەربازی‬ ‫دەرباری كۆشكی شاهانەبوو كردە سەرۆك وەزیران‪،‬‬ ‫دووبارە لێژنەی گۆرێنی دەستوور و دامەزراندنی‬ ‫دەستەی جێ بەجێ ك��ار كەنزیكی ‪250‬ئ��ەن��دام‬ ‫هەبوون‪ ،‬لە(یونیو‪2007/‬ز)كاری پارتایەتی ڕاگیرا‪،‬‬ ‫لە(‪/19‬ئوگوست)رێفراندۆم كرا لەسەر دەستووری‬ ‫ت��ازە‪ ،‬ل��ە(‪/24‬ئ��وگ��وس��ت‪2007/‬ز)ب��ری��ار بەدانانی‬ ‫دەستووری هەمیشەیی درا‪ ،‬لە(‪23‬دیسمبر‪2007‬ز)‬ ‫هەڵبژاردن ئەنجام دراكەپارتی گەل بەسەرۆكایەتی‬ ‫ساماك سوندارافیج سەركەوتنی بەدەست هێناوە‪،‬‬ ‫لەگەڵ ش��ەش پارتی تر حكومەتی پێكەوەنا‪،‬‬ ‫هاوپەێمانی‬ ‫لە(سیتپمبر‪2008/‬ز)بزوونتەوەی‬ ‫گەل لەپێناو دیموكراسی كەبەكراس زەردەك��ان‬ ‫ناسراو بوون سەری هەڵدا‪ ،‬خۆپیشاندان بانكۆكی‬ ‫پایتەختی گرتووە‪ ،‬كەتوانیان ب��ەردەم بارەگای‬ ‫سەرەكی حكومەت وبانكی دەول��ی و فرۆكەخانە‬ ‫ورادیۆ وتەلەفزیۆن بگرن‪ ،‬سەرۆك وەزیران ساماك‬ ‫سوندارافیج دەستی لەكاركێشایەوە‪ ،‬سومچای‬ ‫ڤونجساوات كرایەسەرۆك وەزی��ران بەشێوەیەكی‬ ‫كاتی‪ ،‬لە(‪/2‬سیپتمبر‪2008/‬ز)هەڵبژاردن ئەنجام‬ ‫درا‪ ،‬كەپارتی دیموكراتی بەسەرۆكایەتی ئەبهیسیت‬ ‫فیجاجیفا سەركەوتنی بەدەست هێنا‪ ،‬سەرۆك‬ ‫وەزیرانی پێشووتر تاكسین شیناواترا ناچار بوو‬ ‫ڕابكاتە دەرەوەی واڵت كەبزووتنەوەی كراس‬ ‫سوورەكان بوو‪ ،‬پارتی تازەی بەناوی پارتی بویاتای‬ ‫لەپێناو تایلەند دامەزراند‪.‬‬

‫‪27‬‬


‫ئــەدەب‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫شااڵو عەلی‪:‬‬ ‫زۆر جار‬ ‫که‌سانێک له‌‬ ‫نیشتیمان و له ناو‬ ‫خزم وکه‌س و‬ ‫کاریشیاندا هه‌ر‬ ‫ل ‌ه غوربه‌تدان‬ ‫دیمانە‪ :‬محەمەد عومەر‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪28‬‬

‫شاعیری دوورە واڵت‪ ،‬شااڵو عەلی لە دیمانەیەكی‬ ‫گۆڤاری پێشكەوتن دا ئ��ەوە ڕەد دەكاتەوە كە‬ ‫هونەرمەند زەكەریا دەستكاری شیعرەكانی كرد بێت‬ ‫و نێوانیان تێكچوو بێت‪ ،‬دەشڵێت زەكەریا تێچووی‬ ‫دیوانە شیعرییەكەی لە ئەستۆی خۆی گرت‪.‬‬ ‫پ‪ :‬شااڵو شیعر بۆ كێ دەنوسێت؟‬ ‫و‪:‬شیعر بۆ ئه‌و که‌سان ‌ه ده‌نووسم ک ‌ه ده‌یانه‌وێ‬ ‫ل ‌ه خه‌مه‌کانم بگه‌ن‪ ،‬شیعر بۆ هه‌موو ئه‌وکه‌سانه‌‬ ‫ده‌نووسم ک ‌ه وه‌ک من ئازار ده‌چێژن‪.‬‬ ‫پ‪ :‬فەلسەفەی یاخی بوون لە شیعردا چییە ئایا‬ ‫تۆش یاخی گەرانە شیعر دەنووسی؟‬ ‫و‪:‬فه‌لسه‌فه‌ی یاخیبوون له‌شیعردا زۆر لێکدانه‌وه‌‬ ‫و تێگه‌یشتن ل ‌ه خۆی ده‌گرێ‪ ،‬یاخی بوون ب ‌ه مانا‬ ‫نوێخوایه‌که‌ی یاخود به‌واتا داهێنانه‌که‌ی ده‌بێته‌‬ ‫یاخی بوونێکی تازه‌گه‌ری‪،‬گۆڕانکاری ل ‌ه رووی‬ ‫چه‌مک و نووسین و داهێنان ل ‌ه بواری وشه‌کاری‬ ‫و ماناسازیدا ل�� ‌ه ڕوان��گ��ه‌ی م��ن ب�� ‌ه یاخیبوون‬ ‫ده‌خوێندرێته‌وه‌‪ ،‬وەكو یاخیبوونی فروغی فروغزاد له‌‬ ‫شیعری فارسی نوێدا به‌رده‌وام هه‌وڵده‌ده‌م تازه‌گه‌ری‬ ‫و نوێکاری ل ‌ه شیعره‌کانم بکه‌م که‌سانی خوێنه‌ر به‌‬ ‫یاخیبوونی له‌قه‌له‌م ده‌ده‌ن یان نا‪ ،‬ئه‌و‌ه تێڕامانی‬ ‫ده‌وێ‪.‬‬ ‫پ‪ :‬غوربەت چییە؟‬ ‫و‪ :‬غوربه‌ت بریتی ‌ه ل ‌ه به‌شێکی دان�� ‌هب��ڕاو له‌‬ ‫پێکهاته‌ی گیانم‪ ،‬ل ‌ه ده‌روون��م خۆی شاردۆته‌وه‌‬ ‫جار جار خۆی ون ده‌کات و جارجار خۆی نیشان‬ ‫ده‌دا‪ ،‬ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست غوربه‌تی نیشتیمان بێت ئه‌وا‬ ‫ده‌توانم بڵێم‪ ،‬غوربه‌ت بریتی ‌ه له‌وه‌ی ک ‌ه من به‌‬ ‫زمانێک قسه‌ده‌که‌م و که‌س تێم ناگات‪ ،‬ک ‌ه ده‌نگم‬ ‫هه‌ڵده‌بڕم که‌س گوێی لێم نابێت‪ ،‬به‌اڵم زۆر جار‬

‫که‌سانێک ل ‌ه نیشتیمانی خۆشیاندا له ناو خزم‬ ‫وکه‌س و کاریشیاندا هه‌ر ل ‌ه غوربه‌تدان هێنده‌ی به‌‬ ‫دوای ساتێکی ئارامی دا ده‌گه‌رێن و نایدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫پ‪ :‬ئەو شیعرەی لە غوربەت دەنووسرێت جیاوازی‬ ‫هەیە لەو شیعرەی لە نیشتیمان دەنووسرێت؟‬ ‫و‪ :‬هیچ جیاوازیه‌ک نیی ‌ه له‌و شیعره‌ی ل ‌ه غوربه‌تدا‬ ‫ده‌نووسرێ و نانووسرێ‪ ،‬پرسیاره‌ک ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه شاعیر‬ ‫چه‌ند هه‌ست ب ‌ه غه‌ریبی ده‌ک��ات‪ ،‬شاعیر چه‌ند‬ ‫باوه‌شێکی گه‌رم و ئارامی ده‌ست ده‌که‌وێ و کاتێ‬ ‫قس ‌ه د‌هک��ات چۆن گوێی بۆ د‌هگ��رن و ل ‌ه زمانی‬ ‫ده‌گه‌ن‪.‬‬ ‫پ‪ :‬لە ئێستادا كێ پێشڕەوی شیعری كوردییە؟‬ ‫و‪ :‬ب ‌ه ڕای تایبه‌تی خۆم شیعر پێشڕه‌وی نییه‌‪،‬‬ ‫چونک ‌ه شیعر به‌ره‌کانی جه‌نگ نیی ‌ه و کاروانی‬ ‫سه‌فه‌رنیی ‌ه بۆی هه‌ی ‌ه شیعرێک ببێت ‌ه ئه‌ستێره‌یه‌ک‬ ‫و بگه‌شێته‌و‌ه ل ‌ه ئاسمانه‌کان بۆ ماوه‌یه‌کی زۆر‪،‬‬ ‫بۆی هه‌ی ‌ه شیعرێک ببێت ب ‌ه مانگ و ڕۆشنایی‬ ‫ببه‌خشێته‌وه‌‪ ،‬شیعرێک ده‌بێت ب ‌ه ده‌نگ ده‌چێته‌‬ ‫هه‌موو دڵێک شیعرێک هه‌موو خه‌ڵک بێزار ده‌کات‪،‬‬ ‫شیعرێک هه‌موو خه‌ڵک دڵخۆش ده‌کات‪.‬‬ ‫پ‪ :‬نزار قەبانی دەڵێت «شیعرەكانی من ناوبانگی‬ ‫بۆ ژن پەیدا كرد نەك ژن ناوبانگ بۆ شیعرەكانی من‬ ‫پەیدا بكات» پرسیارەكە ئەوەیە ئایا شیعرەكانی تۆ‬ ‫ناوبانگی بۆ هونەرمەند زەكەریا پەیدا كرد یاخود‬ ‫زەكەرەیا ناوبانگی بۆ شیعرەكانت پەیدا كرد؟‬ ‫و‪ :‬ئه‌و قسه‌یه‌ی نزار قه‌بانی زۆر جار ناکرێت به‌‬ ‫هاوکێش ‌ه و ئه‌نجامه‌که‌ی ڕاست بێت‪ ،‬جاری وا هه‌یه‌‬ ‫ناتوانی بڵێی ئه‌گه‌ر من نه‌بامای ‌ه تۆ نه‌ده‌بووی بۆ‬ ‫من و هونه‌رمه‌ند زه‌که‌ریا هه‌مان شت ن ‌ه ده‌توانم‬ ‫بڵێم من ناوبانگیم بۆ زه‌که‌ریا په‌یدا کرد‪ ،‬باوه‌ڕیش‬

‫ناکه‌م ک ‌ه ئه‌و تاک ‌ه سه‌رچاوه‌ی بوونی ناوبانگی‬ ‫من بووبێت زه‌که‌ریا هونه‌رمه‌ندێک ‌ه یه‌کجار زیره‌ک‬ ‫و سه‌رکه‌وتوو‌ه ل ‌ه بواری هونه‌ردا‪ ،‬منیش ده‌مێکه‌‬ ‫شیعر ده‌نووسم و ل ‌ه نووسینی هۆنراوه‌ی مۆسیقی‬ ‫شاره‌زاییم هه‌یه‌‪ .‬ئه‌وکاتی توانیمان یاخیبوونێک‬ ‫به‌رپا بکه‌ین ل ‌ه بواری هونه‌ری گۆرانی کوردی‪.‬‬ ‫پ‪ :‬بەاڵم شااڵو عەلی سەردەمانێك تەنانەت‬ ‫ئێستاش بە شاعیری زەكەریا ناسراوە بۆ ئەمەیان‬ ‫چی دەڵێی؟‬ ‫و‪ :‬به‌ڵێ ڕاسته‌‪ ،‬چونک ‌ه ده‌رکه‌وتنمان ل ‌ه یه‌ک‬ ‫کاتدا بوو له‌گه‌ڵ سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی ناوبانگی‬ ‫زه‌که‌ریا ناوی منیش وه‌ک شاعیری گۆرانی ده‌رکه‌وت‬ ‫ب ‌ه شێوه‌یه‌کی زیاتر‪.‬‬ ‫پ‪ :‬دەوت��رێ��ت ب��ە ه��ۆی دەستكاریكردنی‬ ‫شیعرەكانی تۆ لە الی��ەن زەك��ەری��اوە نێوانتان‬ ‫ساردییەكی تێكەوتووە؟‬ ‫و‪ :‬قه‌ت هونه‌رمه‌ند زه‌که‌ریا ده‌ستکاری شیعری‬ ‫منی نه‌کردووه‌‪ ،‬قه‌تیش نێوانمان سارد نه‌بووه‪‌،‬‬ ‫زه‌که‌ریا زۆر دڵی ب ‌ه شیعره‌کانی من خۆش ده‌بێت و‬ ‫هه‌ست ده‌که‌م منیشی زۆر خۆش ده‌وێ‪ .‬ڕاستیه‌که‌ی‬ ‫هیچ ساردی نیی ‌ه ل ‌ه نێوان من و هونه‌رمه‌ند زه‌که‌ریا‪،‬‬ ‫ب ‌ه پێچه‌وانه‌و‌ه خۆشه‌ویستیه‌که‌ی زۆر هه‌ی ‌ه له‌‬ ‫نێوانماندا ئه‌مساڵ مانگی چوار هاتمه‌و‌ه کوردستان‬ ‫کتێبێکی شیعری خۆم چاپ کرد هونه‌رمه‌ند زه‌که‌ریا‬ ‫نه‌یهێشت من کتێبه‌ک ‌ه له‌سه‌ر مه‌سه‌رفی خۆم چاپ‬ ‫بکه‌م ئه‌و هه‌موو ئه‌رکی چاپکردنی گرت ‌ه ئه‌ستۆ‬ ‫په‌یوه‌ندیمان زۆر خۆش و باشه‌‪ ،‬به‌اڵم من ل ‌ه سوێدم‬ ‫و ئه‌و ل ‌ه کوردستان ‌ه هه‌رکاتێک بێمه‌و‌ه کوردستان‬ ‫زۆربه‌ی کاته‌کان ب ‌ه یه‌که‌وه‌ین ئه‌ویش که دێته سوێد‬ ‫سه‌ردانم ده‌کات‪.‬‬


‫ئــەدەب‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫بگەڕێوە‬ ‫بگەڕێوە بۆ کوێ دەڕۆی‬ ‫لە کوێ هەوارت هەڵدەدەی‬ ‫لە ئامێزی من بترازێ‬ ‫لە هەر کوێ پەناهەندەی‬ ‫بگەڕێوە نەوەک ئیتر‬ ‫لە باخی دڵم هەڵوەری‬ ‫بگەڕێوە ژیان لێرە‬ ‫نەبادە مردن بێتەڕێی‬ ‫ماوەیەکە ڕازی دڵم‬ ‫بەتۆ نەبێ ناکرێتەوە‬ ‫بەسەرهاتی ئیشقی ئێمە‬ ‫تا دونیایە نابڕێتەوە‬

‫شەوان لەگەڵ یادگاری تۆ‬ ‫سەر دەخەمە نامورادی‬ ‫تا ئەو ساتەی دەتبینمەوە‬ ‫نازانم لە کوێیە شادی‬

‫منیش‪ ،‬جاران كچێكم خۆش ئەویست‪..‬‬ ‫هەموو بەیانییەك‬ ‫دەنگی پێ ی ئەو و ترپەی دڵم تێكەڵ‬ ‫ئەبوو‪.‬‬ ‫كچێكی جوان‪ ،‬پاك‪ ،‬ڕاستگۆ‪،‬‬ ‫ڕێك وەك خۆم سەرشێت بوو‬ ‫لە ئێوارەیەكدا دڵی خۆمم پێشكەشكرد‬ ‫بۆسبەی نەمبینییەوە لەبەرچاوم ونبوو‪.‬‬ ‫لە هەركوێ بینیتان بەم ناوونیشانە‬ ‫بیناسنەوە‬ ‫(كچێكی بااڵ مامناوەندی قژخورمایی‬ ‫چاوڕەش بوو)‬ ‫بەرگی ڕەش و شینی زۆر ئەكردەبەر‬ ‫خوی بەم ڕەنگانەوە گرتبوو‪.‬‬ ‫ئەتگوت سروشت بۆیەكی خوڵقاندووین‬ ‫یەك دڵ و یەك حەز و یەك خولیامان‬ ‫هەبوو‪.‬‬ ‫گەر لە ناوەكەی ئەپرسن‬ ‫ئەو‪ ،‬ناوی نەبوو‪..‬‬ ‫كەسیش نەی ئەبینی‪ ،‬ماڵی نەبوو‪..‬‬ ‫كەس و كاری نەبوو‪..‬‬ ‫دڵی من نەبێ نیشتیمانیشی نەبوو‬ ‫تەنیا لە خەیاڵی خۆمدا درووستم كرد‬ ‫ئەگینا ئەو كچە لە سەردنیا هەرگیز بوونی‬ ‫نەبوو‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫بگەڕێوە چیدی ئاهو‬ ‫هەناسی من با نەتگرێ‬ ‫بێرەوە تۆ نەوەک ئیتر‬ ‫لە باخی دڵم هەڵوەڕێی‬

‫ژیلوان کانەبی‬

‫ئەوكاتانەی هەنگاو هەنگاو بەناسكی دێیە زانكۆ‬ ‫ئەقڵ و هۆشم داگیر ئەكەی دڵم پڕپڕ ئەبێ لەتۆئە‬ ‫یەكەم هەنگاو كە دێیتە ژوور سەرخۆشم ئەكەی‬ ‫بەجارێ‬ ‫كچێ تۆ بۆ ئەوەنە جوانی ناز لەچاوانتا ئەبارێ‬ ‫هاوڕیكانم لێم ئەپرسن ئەوە خەیالت لەكوێیە‬ ‫ناشێ عاشقی ئەو كچەبیت كەوا شاجوانی زانكۆیە‬ ‫ئەوكاتانە زۆر ئەترسم كەچاوم ئەمەی وتبێ‬ ‫ئەوەی كەدڵم نەیتوانیوە چاوانم پەی پێ بردبێ‬ ‫ستایلی تۆ زۆر جیاوازە هەر ڕۆژەو بەمۆدێلێكی‬ ‫كچێ تۆ لەكام واڵتی خاوەنی چ پۆتیكێكی‬ ‫بەدیەكی سەوزی گیایی تەنورەیەكی قاوەی‬ ‫فاكشنی ئیتالیایە یاخود واڵتێكی توركی‬ ‫لەكاتی محازەرەدا ئاگام لەمامۆستا نیە‬ ‫خۆهەر لەخوێندكاریش ناچم پەڕەو پێنوسم پێ‬ ‫نیە‬ ‫كاتێ كەمامۆستا بۆخوێندكارەكانی ئەدوێ‬ ‫هەمووخەیالیان الی مامۆستایە تەنها منی عاشق‬ ‫نەبێ‬ ‫خۆزگە ئەتزانی چەند حەزئەكەم دەستم بەپرچت‬ ‫دابێنم‬ ‫تێر تێر سەیری چاوانت بكەم لەناسكی تۆ ڕامێنم‬ ‫بەاڵم ئەفسوس كەتا ئێستائەم خۆزگەم بەدی‬ ‫نەهات‬ ‫چوار ساڵە چاوەڕێتم كەچی تۆ هەر دەنگت نەهات‬ ‫گیانە تادوا ڕۆژی تەمەن چاوەڕێی ئە وینت ئەكەم‬ ‫گەر لەم دونیاش بەدی نەهات لەگەڵ خۆم بۆ‬ ‫گۆڕی ئەبەم‬

‫ئومێدی شانۆ ( پیرەمەگروون)‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫پ‪ :‬لەگەڵ ئەو بۆچونە ه��اوڕای كە دەوترێت‬ ‫زەك���ەرەی���ا ل��ە ی��ەك��ەم و دووەم ب��ەره��ەم��ی��دا‬ ‫سەركەوتووتربوو‪ ،‬بووە ئەستێرە‪ ،‬ئەو بەرهەمانەی‬ ‫ئێستا ئەو تام و چێژەی جارانی نەماوە لە ڕووی‬ ‫موزیك و تێكستی شیعرییەوە؟‬ ‫و‪ :‬خه‌ڵک بڕیار له‌سه‌ر ئه‌وشتان ‌ه ده‌ده‌ن ئایا‬ ‫به‌رهه‌مه‌کانی سه‌ره‌تا به‌هێزتربوون یان ئه‌وانی‬ ‫دیکه‌‪ ،‬خۆم ل ‌ه سه‌ر دوا به‌رهه‌می پرسیارم له‌‬ ‫چه‌ند موزیکژه‌نێکی کوردستان کرد بزانم رایان‬ ‫چیی ‌ه له‌سه‌ر ئه‌و به‌رهه‌مه‌ی‪ ،‬ئه‌وان پێیان وابوو که‌‬ ‫باشترین به‌رهه‌م ‌ه پێیان وابوو ک ‌ه ل ‌ه به‌رهه‌مه‌کانی‬ ‫پێشوو سه‌رکه‌وتوو تره‪.‬‬ ‫پ‪ :‬خەریكە فەیسبوك لە تۆڕێكی كۆمەاڵیەتیەوە‬ ‫دەبێتە دیوانە شیعر بەهۆی دابەزاندنی شیعر لە‬ ‫الپەڕەكانی فەیسبوك‪ ،‬پرسیارەكە ئەوەیە ئایا‬ ‫فەیسبوك خزمەتی شیعری ك��ردووە یاخود لە‬ ‫بایەخی شیعری كەم كردۆتەوە؟‬ ‫و‪ :‬ف�� ‌هی��س��ب��وک ه��ه‌م��وو ش��ت�� ‌هک��ان��ی ئ��اس��ان‬ ‫کردوو‌ه په‌یوه‌ندی ‌ه کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان‪ ،‬په‌یوه‌ندیه‌‬ ‫هونه‌ریه‌کان‪ ،‬شیعر ن ‌ه ب ‌ه فه‌یسبووک بێ بایه‌خ‬ ‫ده‌ک��رێ ن ‌ه ب ‌ه بایه‌خ ده‌ک��رێ‪ ،‬به‌ڵک ‌و ئاسانتری‬ ‫کردوو‌ه بۆ باڵو بوونه‌و‌ه ئه‌وه‌ش ئاسانتر بوو‌ه بۆ‬ ‫خوێندنه‌و‌ه و ناساندن‪.‬‬

‫شاجوانی زانكۆ‬

‫خۆشەویستەكەی‬ ‫دوێنێم‬

‫‪29‬‬


‫وەرزش‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ئایا مۆرینۆ هۆكاری پاشكەوتنی ریالمەدریدە‬ ‫هیوا زاهیر‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪30‬‬

‫ل��ە س��ەرەت��ای ئ��ەم وەرزەوە یانەی‬ ‫ریالمەدرید بە ئاستێكی خراپدا تێپەڕ دەبێ‪،‬‬ ‫چ لە لەاللیگا خولی ئسپانیا‪ ،‬یا لە چامپۆنس‬ ‫لیگ‪ ،‬پاڵەوانانی ئەوروپا‪ ،‬لەمەی دوایی توانی‬ ‫تاڕادەیەك دڵی هاندەرانی خۆشبكات كاتێك‬ ‫توانی لە گروپی ئاسنین ( بروسیادۆرتمۆند‪،‬‬ ‫ئەجاكس ئەمستەردام‪ ،‬مانچستەر سیتی) بە‬ ‫ملمالنێیەكی توند و شەڕكردنێكی سەختی‬ ‫دەستەو یەخەیی پلەی دووەم بگرێت‪،‬‬ ‫سەرئەنجام رووب���ەڕوی یانەی مانچستەر‬ ‫یونایتدی ئنگلیزی بووە وە‪ ،‬لە ناوخۆش‬ ‫پاش دۆڕانی لەگەڵ مەلەگا جیاوازی نێوان‬ ‫خۆیی و بەرشەلۆنە بوە ‪ 16‬خاڵ‪ ،‬كە هێشتا‬ ‫تازە گەڕەی چونی خولەكە كۆتایی هاتوە‪،‬‬ ‫لە جامی شای ئسپانیاش حاڵی جۆرێك نییە‬ ‫كەس ئیرەییی پێ ببات‪.‬‬ ‫راه��ێ��ن��ەری پرتوگالی وەك هەمیشە‬ ‫لەبەرامبەر ئەو دۆڕان و وەپاشكەوتنانە لە‬ ‫لێدوانەكانی رۆژنامەنوانیدا قسە و پاساوی‬ ‫سەمەرە و سەرنج راكێش دەڵێت‪ ،‬جۆرێك‬ ‫هەندێك جار وەك شیكەرەوەكان دەڵێن‪،‬‬ ‫ئەوەندەی باسی مۆرینۆ دەكرێت‪ ،‬هێندە‬ ‫باسی ری��ال ناكرێت‪ ،‬ئ���ەوەش ب��ۆ ئ��ەوە‬ ‫دەگەڕێننەوە‪ ،‬كە مۆرینۆ دەیەوێ كەسایەتی‬ ‫خۆی وە ( سپیشەڵ وان) نیشانبدا و بە‬ ‫جیهانی بڵێ گەر من نەبم‪ ،‬ئەوا ئەو یانانەی‬ ‫مەشقیان دەدەمەوە هیچیان لە باردانییە‪،‬‬ ‫كەچی راستیەكەشی ت��ەواو پێچەوانەیە‬ ‫راستە توانی ئەنجامی گ��ەورە و گرنگ و‬ ‫مێژوویی لەگەڵ یانەی جیاواز بەدەستبێنێ‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەو یانانەشی ئەو سەرپەرشتی كردن‬ ‫شهرەتێكی باشیان هەبووە پێشتر( پۆرتۆی‬ ‫پرتوگالی‪ ،‬چیڵسی ئنگلیزی‪ ،‬ریالمەدریدی‬ ‫ئسپانی‪ ،‬ئەنتەر میالنی ئیتاڵی)‪ ،‬بۆیە زیاتر‬

‫ئەو بۆچونانەی دەچنە خانەی تاكتیكی‬ ‫راگەیاندن و شەڕی دەرونی نەك راستی یە‬ ‫بەرجەستەكە‪.‬‬ ‫لەناوخۆی تیپەكەش ئێستا هەستدەكرێ‬ ‫نایەكگرتوی و لێكتر تێكەنەگەیشتن هەیە‪،‬‬ ‫یاریزانان لە هێڵەكان لە یەكتریەوە دورن‪،‬‬ ‫ئەركەكان وەك��و خۆی بەجێناهێنن‪ ،‬خۆ‬ ‫بەخۆ جۆرێك لە شەڕی سارد لە نێوانیان‬ ‫هەیە‪ ،‬جودا لەوەش گۆڕانكاریە سەمەرە‬ ‫و سەیرەكانی راهێنەریش لە یاریەكاندا‬ ‫كاریگەریەكی زۆری هەبوو لە زیاتر دابەزاندنی‬ ‫ئاستی تیپەكە‪ ،‬بە تایبەتی یاری پێنەكردنی‬ ‫ئیكەر كاسیاس و ئەڵۆنس ۆ بەرامبەر یانەی‬ ‫مەلەگاو هێشتنەوەی ریكاردۆكاكا لەسەر‬ ‫هێڵی یەدەگ و یاری پێنەكردنی بۆ ماوەیەكی‬ ‫زۆر و رێگاش نەدات بۆ رۆشتنی بۆ یانەیەكی‬ ‫دیكە‪ ،‬هەموو ئەوانە بەسەر یەكەوە پاشانیش‬ ‫فشاری یانەی بەرشەلۆنە لەو ئاستە بەرزەی‬ ‫پێشكەشی دەكات‪ ،‬دەرونی تیپ و یاریزانانی‬ ‫شپرزەكردەوە‪ ،‬وایكردەوە ئێستا جیاوازی‬ ‫نێوانیان بۆ ‪ 16‬خاڵ بەرزبێتەوە‪ ،‬كە ئەوە‬ ‫شتێكی چاوەڕواننەكراوە‪.‬‬ ‫ئێستا هاندەران و هەوادارنی یانەكە‬ ‫داوای رۆشتنی دەك��ەن و ئەویش‬ ‫دەڵ���ێ م��ن ل��ە بەرپرسیاریەتی‬ ‫ران���اك���ەم و دەس��ت��ی��ش ل��ەك��ار‬ ‫ناكێشمەوە‪ ،‬گ��ەرچ��ی مرۆینۆ‬ ‫یەكێكە لەو كەسایەتیە وەرزشیانەی‬ ‫ك��ە هێزێكی زۆری ئیشكردن و‬ ‫ژیریەكی وردی لە تۆپی پێ هەیە‪،‬‬ ‫توانیویەتیشی لەو تەمەنەی خۆیدا‬ ‫كە زۆر نییە مێژوویەكی زێڕین‬ ‫تۆماربكات‪ ،‬بەاڵم ئێستا حاڵی‬ ‫باش نییە و راگەیاندەكانیش‬

‫وەكو تۆڵەكردنەوەیەك لێی لەسەر پشتی‬ ‫كردویانە بە تەقە و هاندەران و دەستەی‬ ‫كارگێڕی یانەكەی یانی لێی هاندەدن‪ ،‬بەڵكو‬ ‫لە پۆستەكەی دوری خەنەوە‪.‬‬ ‫هەندێك باس لەوە دەكەن كە هۆكاری‬ ‫ه��ەرە س��ەرەك��ی ی��ان��ەی ری��ال چواندنی‬ ‫هەلی زۆری گۆڵە‪ ،‬بۆیە پێویستە یانەكە‬ ‫هێرشبەرێكی قەناسی هەبێ وەكو (ڤاڵكاو‪،‬‬ ‫ڤانپێرسی‪ ،‬س��وارێ��ز)‪ ،‬چونكە پێشتر و‬ ‫ل��ەس��ەردەم��ی دلبۆسكی و هاینكس كە‬ ‫راهێنەری ریالبوون هێرش بەری وەك رەئول‬ ‫گۆنزالس و رۆناڵدۆی بەرازیلی هەبوون‪،‬‬ ‫كە نەك هەر هەلیان نەدەچواند‪ ،‬بەڵكو‬ ‫لە چ��ارەگ��ە هەلێكدا گۆڵی زۆر سەخت‬ ‫و زەحمەتیان تۆماردەكرد‪ ،‬بۆیە گلەیی‬ ‫و گازەندی ئەوە دەكرێ بۆچی لە جیاتی‬ ‫لۆكا مۆدریج‪ ،‬كاتێك كاكاش هەیە‪ ،‬ئیدارەی‬ ‫یانەكە ڤاڵكاوی نەكڕی‪.‬‬ ‫بەهەر حاڵ یانەكە ئێستا بەرەو پشوی‬ ‫زستانە دەچێت و پێشناچێ لە بەرنامەی‬ ‫داب��ێ هیچ یاریزانێكی تازەبكرێ‪ ،‬وەكو‬ ‫باسیشمانكرد ئاستی بەرەو دابەزینە‬ ‫و مانگی داه��ات��ووش قۆناغی‬ ‫‪16‬ی خولی پاڵەوانانی ئەوروپا‬ ‫دەس��پ��ێ��دەك��ات‪ ،‬ه��ەم��وو زوم��ی‬ ‫كامێراكانیش كۆكراوەنەتەوە‬ ‫ل��ەس��ەر ه��ەن��گ��اوەك��ان��ی‬ ‫داهاتوی‪ ،‬ئایا دەتوانێ‬ ‫بەربەستەكان ببڕێت‬ ‫و بگەڕێتەوە ئاستی‬ ‫خۆی‪.‬‬


‫تــەندروســتــی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫د‪.‬ئەحمەد ئیسماعیل نعیمی‪:‬‬ ‫لەعێراق وشكیی چاو زۆرە‪ ،‬هۆیەكەشی دەگەڕێتەوە بۆ‬ ‫كەش و هەوا و سپلیت و ئێركۆندێكشن‬

‫ئامادەکردنی‪ :‬رابەر بەرزنجی‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫سپی دەبێت‪ ،‬هۆكاری تریش هەن وەك نەحۆشی‬ ‫شەكرە یان زەڕبەیەك بەر چاو كەوتبێت‪.‬‬ ‫پ‪/‬ئەی چارە سەری چیە ئایە تەنها نەشتەر‬ ‫گەرییە؟‬ ‫و‪ /‬بەڵێ ئاوی سپی تەنها چارەسەر بۆ چاك‬ ‫بوونەوەی نەشتەر گەرییە‪ ،‬نە حەب نە دەرمان‬ ‫چارەی ناكات‪.‬‬ ‫پ‪ /‬ئایە ژانی ددان و ژانی سەر كار دەكەنە‬ ‫سەر چاو؟‬ ‫و‪ /‬ژانەسەر و ژانی ددان نەخێر كارناكەنەسەر‬ ‫چاو تەنها دەبێتە هۆی چاو ئێشان‪ ،‬لەوەیە ژانی‬ ‫چاویش ببێتە هۆی ژانی سەر‪.‬‬ ‫پ‪ /‬دكتۆر زوورانەوەی چاو زیانی لەسەر چاو‬ ‫دەبێت؟‬ ‫و‪ /‬زوورانەوەی چاو هۆكارەكەی زۆری وشكی‬ ‫چاوە‪ ،‬بەتایبەت لەعیراق وشكی چاومان گەلەك‬ ‫زۆرە‪ ،‬هۆیەكەشی دەگەڕێتەوە بۆ كەش و هەوا‬ ‫وەسبلیت و ئێركۆندێكشن ب��ەردەوام لەچاومان‬ ‫دەدات وە بەردەوام لەبەر سۆبا دادەنیشین‪ ،‬ئاوی‬ ‫كەم دەخۆینەوە‪ ،‬مەهێڵن ئەم هەوایانە لە چاوتان‬ ‫ب��دات چونكە ئەمانە فرمێسكی چ��اوت وشك‬ ‫دەكاتەوە تووشی زوورانەوە دەبیت‪.‬‬

‫پ‪ /‬دكتۆر زۆر جار كەسێك پزدووكی لەچاوێكی‬ ‫دێت‪ ،‬دەڵێن چاوەكەی ترت رەش بكە چاك دەبێت‬ ‫ئایا ئەمە تاچەند زانستیە؟‬ ‫و‪ /‬نەخێر ئەمە زانستی نییە‪ ،‬بەاڵم شووشتن‬ ‫بە ئاوی گەرم و مەساجكردن ئەوە باشە‪.‬‬ ‫پ‪ /‬ئایە چ ڤیتامینێك بۆچاو باشە؟‬ ‫و‪ /‬لە ڤیتامینەكان ڤیتامین ‪ A‬و رۆنی ماسی‬ ‫ئەمانە س��وودی هەیە بۆ چ��او‪ ،‬لەخواردنیش‬ ‫بەتایبەت گێزەر و هێلكە زۆر سوودی هەیە بۆ‬ ‫چاو‪.‬‬ ‫پ‪/‬ئایە سەیركردنی تەلەفزیۆن و كۆمپیوتەرلە‬ ‫نزیكەوە چ زیانێكی هەیە؟‬ ‫و‪ /‬ئێستا تەلەفزیۆنەكان قەبارەیان گەورە بوە‬ ‫پێشتر دەمانگووت دوو مەتر بەسە‪ ،‬ئێستا دەڵێین‬ ‫لەسێ مەتر نابێ زیاتر بێ یە پێش وەئەگەر بێت و‬ ‫ڕۆژانە بۆ ماوەی چەند سەعاتێك بەبەردەوامی ئەوا‬ ‫دەبێتە هۆی وشك بوونەوەی چاو‪ ،‬رێنماییەكانمان‬ ‫ئەوەیە سێ مەتر بۆ تەلەفزیۆن‪ ،‬بۆ كۆمپیوتەریش‬ ‫هەر سەعاتی جارەك دەدەقەی پشوو بدەی وەتا‬ ‫پێتان دەكرێت شاشەی كۆمپیتەر لە ئاستی سەرت‬ ‫نزمتر دابنێ‪ ،‬بەهیوام چاوەكانتان ساغ و سەالمەت‬ ‫بێت‪.‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫دكتۆرا لە نەشتەرگەری و نەخۆشیەكانی چاو و‬ ‫سەرۆكی بەشی چاو لەكۆلێژی پزیشكی هەولێر و‬ ‫ئەندامی كۆمەڵەی چاوی توركی و عیراقی‪.‬‬ ‫پ‪ /‬دەمانەوێ لەسەرەتا دا باسێكی چاومان‬ ‫بۆ بكەی ؟‬ ‫و‪/‬چاو وەكو كامێرای لەشی مرۆڤە‪ ،‬بریتیە‬ ‫لەسێ بەش‪ ،‬بەشی دەرێ كەئەو بەشە سپیەكەی‬ ‫چاوە‪ ،‬لەگەڵ بەشی دووەم پێكهاتووە لەڕەنگەكەی‬ ‫چاو‪ ،‬بەشەكی تر ژوورێ دەگرێتەوە واتا تۆری‬ ‫چاو و ئەو وێنانەی كەدەی بینین دەگوازرێتەوە‬ ‫بۆ شەبەكەی چاو‪ ،‬دواتریش وەكو كارەبایەك‬ ‫دەگوازرێتەوە بۆ مێشك‪ ،‬مێشكیش دەیكاتە‬ ‫رەسم‪.‬‬ ‫پ‪ /‬ئەو نەخۆشیانەی تووشی چاودەبن چەند‬ ‫جۆرن؟‬ ‫و‪/‬نەخۆشیەكانی چ��او و گ��ەل��ەك زۆرە‪،‬‬ ‫تەقسیمەكانی بەم جۆرە دەك��رێ‪ ،‬ئەو بەشەی‬ ‫كەسپیەكەی چاو دەگرێتەوە‪ ،‬نە خۆشیەكانی‬ ‫ڕەشكینەی چ��او وەب��ەش��ەك��ان��ی شەبەكیە و‬ ‫بەشەكیشمان هەیە بەشی ئاوی سپی‪ ،‬بەشی‬ ‫ئاوی ڕەشیشمان هەیە‪ ،‬بەشی دیكەمان هەیە‬ ‫بەشی دەرەوەی چاو‪.‬‬ ‫پ‪/‬ئایا نەخۆشی ئ��اوی سپی چۆن تووشی‬ ‫مرۆڤ دەبێت؟‬ ‫و‪/‬پێش ئ��ەوەی باسی ئ��اوی سپی بكەین‪،‬‬ ‫باباسی عەدەسەی چاو بكەین‪ ،‬عەدەسەی ناو‬ ‫چاو رەسی دەرەوە دەخاتە سەر شەبەكە‪ ،‬ئەو‬ ‫عەدەسەیە ماددەیەكی شەفافە واتا ڕەنگی نییە‪،‬‬ ‫ئەو عەدەسەیە شەفافیەكەی نامێنێ دەبێتە‬ ‫ڕەنگی سپی‪ ،‬لەسەرەتادا كەمێك ڵێڵ دەبێت‪ ،‬لەم‬ ‫حاڵەتەشدا نووسینەكانی سەر شاشەی تەلەفزیۆن‬ ‫باش نابینێت‪ ،‬چونكە وێنەكانی دەرەوە بەتەواوی‬ ‫ناگاتە سەر تۆری چاو‪.‬‬ ‫پ‪ /‬هۆكاری دروست بوونی ئەم نەخۆشیە بۆ‬ ‫چی دەگەڕێتەوە؟‬ ‫و‪/‬هۆكارەكانی ئەم نەخۆشیە زیاتر تایبەتە‬ ‫بەتەمەنەوە‪ ،‬مرۆڤ كەتەمەنی دەگاتە سی و‬ ‫پێنج و چل ساڵ بەسەرەوە زیاتر تووشی ئاوی‬

‫‪31‬‬


‫رەنــگــاوڕەنــگ‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ئامادەكردنی ‪ :‬فخرالدین‬

‫وشەی یەکتربڕ‬

‫ئاسۆیی‬ ‫‪ -1‬شاعیرێكی كوردبوو‬ ‫‪ -2‬هوی (ت) گەرەكێكی شاری هەولێر ‪ +‬پیتێك‬ ‫‪ -3‬نەخۆشخانەیەكی شاری هەولێر – نیوەی هانا (پ)‬ ‫‪ -4‬ژمارەیەكە – تامێكە‬ ‫‪ -5‬داستانێكی خۆشەویستیە – وەزارەتێكە‬ ‫‪ -6‬چوار پیتی بریندار (ت) – دانەوێلەیەكە ‪ +‬باڵندەیەكە‬ ‫‪ -7‬دراوێكی ئەوروپایە (پ)‬ ‫‪ -8‬ماسولكەیەكی لەشی مرۆڤە – درنەی بێ سەروبن‬ ‫‪ -9‬رەنگ – پیتێك ‪ +‬تامێكە‬ ‫‪ -10‬سەگ – ویالیەتێكی ئەمریكیە‬ ‫‪ -11‬پیتێك ‪ +‬شارۆچكەیەكی سەربە پارێزگای هەولێر – یاریەكە (پ)‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪32‬‬ ‫وەاڵمی ژمارەی پێشوو‬

‫ستوونی‬ ‫‪ -1‬شاعیرێكی كوردبوو – زیندەوەرێكە‬ ‫‪ -2‬زانكۆیەكی بەناوبانگی جیهانە – سابات (پ)‬ ‫‪ -3‬ژنی كور ‪ +‬چیایەكە سەر بە پارێزگای سلێمانی‬ ‫‪ -4‬پیتێك ‪ +‬شین بوو (پ) – هیوا بە زمانی كرمانجی ژوروو‬ ‫‪ -5‬رۆژ ‪ +‬پووچ (پ) – زوو‬ ‫‪ -6‬پیتێكی ئینگلیزیە – پیتێكی ئینگلیزیە (پ)‬ ‫‪ -7‬هۆزی ناوقەد بڕاو – شارێكی كوردستانی رۆژهەاڵتە ‪ -‬هۆز‬ ‫‪ -8‬وازی – سوپەرماركێتێكی شاری هەولێرە ‪ +‬نەخۆشیەكە‬ ‫‪ -9‬هار (پ) – درور (ت) – كۆدۆی بێ سەر‬ ‫‪ -10‬یاریزانێكی یانەی مانچستەر سیتی یە ‪ +‬دووپیتی هاوشێوەی یەك‬ ‫‪ -11‬چیایەكەی كوردستانە ‪ +‬پیتێك‬


‫رەنــگــاوڕەنــگ‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫خه‌ریك بوو‬ ‫منداڵێك ببێت‬ ‫ی داڵێك‬ ‫به‌نێچیر ‌‬

‫پیاوێك ‌ی كه‌نه‌د ‌ی ل ‌ه شار ‌ی «مۆنتریاڵ» ‌ی ئه‌و‬ ‫واڵت ‌ه دوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی منداڵه‌ك ‌ه ‪ 3‬ساڵه‌ك ‌ه ‌ی ئه‌بات بۆ‬ ‫یه‌كێك ل ‌ه پاركه‌كان ‌ی ئه‌و شار‌ه بۆ به‌سه‌ر بردنی‌‬ ‫كاتێك ‌ی خۆش ‪ ،‬به‌اڵم له‌ناكاو داڵێك ‌ی برس ‌ی ئه‌یه‌وێت‬ ‫منداڵه‌ك ‌ه ‌ی بكات به‌نێچر و هه‌وڵ ‌ی به‌رزكردنه‌و‌هی‌‬ ‫ده‌دات بۆ ئه‌و‌ه ‌ی وه‌ك هه‌ر نێچیرێك ‌ی تر ‌ی بیباته‌‬ ‫ئاسمان و فڕێ ‌ی بدات ‌ه خواره‌و‌ه تا بیكوژێت ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆ ‌ی قورس ‌ی منداڵكه‌و‌ه ناتوانێت به‌رز ‌ی بكاته‌و‌ه و‬ ‫ده‌ستبه‌ردار ‌ی ده‌بێت‪( .‬نەوا)‬

‫«كیند الم» وێنه‌گر ‌ی ئه‌و گرت ‌ه ڤیدیۆییه‌یه‌‬ ‫ك ‌ه ل ‌ه ماڵپه‌ڕ ‌ی یوتیوبدا باڵوكراوه‌ته‌و‌ه و‬ ‫له‌ماوه‌یه‌ك ‌ی كه‌مدا زیاتر ل ‌ه ‪ 2‬ملیۆن بینه‌ری‌‬ ‫هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و گرت ‌ه ڤیدیۆییه‌ی كین الم خ��ۆ ‌ی له‌‬ ‫دیمه‌نه‌كان ‌ی ئه‌و گه‌شته‌یدا ده‌بینێته‌و‌ه كه‌‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی ‪ 343‬ڕۆژدا ئه‌نجام ‌ی داو‌ه تیایدا و‬ ‫‪ 19‬جار سوار ‌ی فڕۆك ‌ه بوو‌ه و ‪ 58‬جاریش به‌‬ ‫پاس ڕۆیشتوو‌ه و ‪ 18‬گه‌شتیش ‌ی ب ‌ه سواری‌‬ ‫به‌له‌م ئه‌نجامداوه‌‪.‬‬ ‫دیمه‌ن ‌ه گرت ‌ه ڤیدیۆییه‌ك ‌ه ك ‌ه خۆ ‌ی ل ‌ه ‪4:50‬‬ ‫چرك ‌ه ده‌بینێته‌و‌ه دیمه‌ن ‌ی چه‌ند واڵتێك ‌ی تێدا‬

‫تۆماركراو‌ه له‌وانه‌ش‪ :‬ئه‌مریكا‪ ،‬فه‌ره‌نسا‪،‬‬ ‫ئینگلترا‪ ،‬پورتوگال‪ ،‬ئیسپانیا‪ ،‬مه‌غریب‪،‬‬ ‫میسر‪ ،‬توركیا‪ ،‬ئه‌رده‌ن‪ ،‬تایالند‪ ،‬ئیندۆنیسیا‪،‬‬ ‫ژاپۆن‪ ،‬ئه‌رجه‌نتین‪ ،‬ئاراگوای‌‪ ،‬چیلی‌‪ ،‬پۆلیڤیا‬ ‫و پیرۆ‪-‬ن‪.‬‬ ‫«كیند الم» ل ‌ه لێدوانێك ‌ی ڕۆژنامه‌وانیدا‬ ‫ل��ه‌ب��ار‌ه ‌ی گ��رت�� ‌ه ڤیدیۆییه‌كه‌و‌ه ئ��ام��اژ‌هی‌‬ ‫له‌وه‌داوه‌‪ ،‬بیرۆك ‌ه ‌ی ئه‌و گه‌شت ‌ه ‌ی دوا ‌ی ده‌ست‬ ‫له‌كاركێشانه‌و‌ه ‌ی له‌كاره‌كه‌یه‌و‌ه بۆ هاتووه‌‬ ‫بڕیارداو‌ه سه‌ردان ‌ی زۆرترین واڵتان ‌ی جیهان‬ ‫بكات و له‌هه‌ر واڵتیكیش گرته‌یه‌ك وه‌ك‬ ‫یادگار ‌ی تۆماربكات‪( .‬نەوا)‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫ی كه‌متر ل ‌ه ‪ 5‬خوله‌كدا به‌هه‌موو جیهاندا بگه‌ڕێ‬ ‫له‌ماو ‌ه ‌‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪33‬‬


‫رەنــگــاوڕەنــگ‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫له‌مه‌وال ته‌له‌فزیۆن و مۆبایله‌كه‌ت بنوشتێنه‌‌وه‌‬ ‫كۆمپانیا ‌ی سامسونگ ج��ۆر‌ه شاشه‌یه‌كی‌‬ ‫دروست كردوو‌ه ك ‌ه ده‌توانرێت بنوشتێنرێته‌و‌ه و‬ ‫به‌ته‌مای ‌ه ل ‌ه دروستكردن ‌ی مۆبایل و ته‌له‌فزیۆنه‌كاندا‬ ‫به‌كار ‌ی بهێنێت‪.‬‬ ‫كۆمپانیا ‌ی به‌ناوبانگ ‌ی « سامسۆنگ» ‌ی كۆریای‌‬ ‫باشور خه‌ریك ‌ی ئاماده‌كردن ‌ی جۆر‌ه شایه‌یه‌ك ‌ه كه‌‬ ‫ده‌توانرێت بنوشتێرنێته‌و‌ه و ئه‌م جۆر‌ه شاشه‌یه‌ك‬ ‫ل ‌ه ته‌له‌فزیۆن و مۆبایله‌كانیدا به‌كار ده‌هێنرێت‪.‬‬ ‫كۆمپانیاك ‌ه ئه‌و جۆر‌ه شاشه‌ی ‌ه ئاماد‌ه ده‌كات‬ ‫تا ل ‌ه پێشانگا ‌ی «‪ »CES‬ك ‌ه ل ‌ه الس ڤیگاسی‌‬ ‫ئه‌مریكا به‌ڕێو‌ه ده‌چێت نمایش ‌ی بكات‪.‬‬ ‫ئه‌و شاشەی ‌ه ‌ی ك ‌ه ئێستا ئاماد‌ه ‌ی ك��ردووه‌‬ ‫«‪ »13.97‬سانتیمه‌تر‌ه و ده‌توانرێـت له‌‬ ‫دروستكردن ‌ی مۆبایله‌كانیدا به‌كار ‌ی بهێنێت كه‌‬ ‫توانا ‌ی نوشتاندنه‌و‌ه ‌ی هه‌بێت ‪ ،‬هه‌روه‌ها خه‌ریكی‌‬ ‫ئاماده‌كردن ‌ی جۆر‌ه شاشایه‌ك ‌ی تر‌ه ك ‌ه «‪139.7‬‬ ‫سانتیمه‌تر‌ه و ده‌ت��وان��رێ��ت ل ‌ه دروستكردنی‌‬ ‫ته‌له‌فزیۆنه‌كانیدا به‌كار بهێنێت تا بتوانرێت‬

‫بنوشتێنرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫وته‌بێژ ‌ی كۆمپانیاك ‌ه ل ‌ه لێدوانێكدا بۆ ماڵه‌په‌ڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫«س�� ‌ی نێت» ك ‌ه تایبه‌ت ب ‌ه ب��وار ‌ی هه‌واڵی‌‬ ‫ته‌كنه‌لۆژ ‌ی رایگه‌یاندووه‌‪ :‬كۆمپانیا ‌ی سامسۆنگ‬

‫تاك ‌ه شوێن نی ‌ه ك ‌ه ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیای ‌ه ‌ی په‌ره‌‬ ‫پێداو‌ه به‌ڵكو پێشتریش كۆمپانیاكان ‌ی «نۆكیا» ‌‬ ‫ی‬ ‫فنله‌ند ‌ی و «ئێڵ جی» كۆر ‌ی ئه‌م ته‌كنه‌لۆژیایه‌یان‬ ‫په‌ر‌ه پێداوه‌‪( .‬نەوا)‬

‫ی ‪ 70‬ساڵ ده‌گات ‌ه‬ ‫ی ساڵ دوا ‌‬ ‫ی سه‌ر ‌‬ ‫ی پیرۆزبای ‌‬ ‫نامه‌یه‌ك ‌‬ ‫خاوه‌نه‌ك ‌هی‌‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪34‬‬

‫نام ‌ه ‌ی سه‌ربازێك ‌ی ئه‌ڵمان ‌ی ك ‌ه ل ‌ه پیرۆزبای ‌ی سه‌ری‌‬ ‫ساڵدا نێردراو‌ه دوا ‌ی ‪ 70‬ساڵ ده‌كات ‌ه خاوه‌نه‌ك ‌هی‌‪.‬‬ ‫ل�� ‌ه جه‌نگ ‌ی جیهان ‌ی دووه‌م���دا دوا ‌ی ئ��ه‌و‌هی‌‬ ‫ئه‌ڵمانیه‌كان چه‌ندین واڵت ‌ی جیهانیان داگیر كرد‬ ‫‪ ،‬سه‌ربازێك ‌ی ئه‌ڵمان ‌ی له‌كات ‌ی شه‌ڕ و داگیركردنی‌‬ ‫«دورگ��� ‌ه ‌ی قه‌نال» ك ‌ه ل ‌ه نزیك ئینگلته‌رادایه‌‬ ‫و خه‌ڵكه‌ك ‌ه ‌ی وه‌ك و هه‌رێم ‌ی سه‌ربه‌خۆ ده‌ژین‬ ‫نامه‌یه‌ك ‌ی پیرۆزبای ‌ی به‌بۆن ‌ه ‌ی س��ه‌ر ‌ی ساڵه‌وه‌‬ ‫بۆ واڵته‌ك ‌ه ‌ی ن��اردووه‌ت��ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌ی دزینی‌‬ ‫نامه‌ك ‌ه و چه‌ندین نامه‌ك ‌ه ت��ر ‌ی سه‌ربازه‌كانی‌‬ ‫ئه‌ڵمانیا له‌كات ‌ی جه‌نگ ‌ی جیهان ‌ی دووه‌مدا له‌الیه‌ن‬ ‫گروپێك ‌ی نه‌زانراوه‌و‌ه نامه‌ك ‌ه نه‌گه‌یشتووه‌ت ‌ه ده‌ست‬ ‫خاوه‌نه‌ك ‌هی‌‪.‬‬ ‫به‌هۆ ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ئه‌و كه‌س ‌ه ‌ی نامه‌ك ‌ه ‌ی بۆ نێردراوه‌‬ ‫له‌ژیاندا نه‌ماو‌ه نامه‌ك ‌ه درای ‌ه ده‌ست كوڕه‌زاكه‌ی‪.‬‬ ‫(نەوا)‬


‫چــاالکــی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫مەکتەبی سکرتارییەت‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬ ‫ پێشکه‌وتن‬

‫پ��ێ��ش��وازی ل���ەدوو گەنجی وەرزش��وان��ی‬ ‫پایسکل سواری ئەلمانی‬ ‫‪ Alane-lene sax‬و ‪sven‬‬ ‫‪ hofmann‬کە دوو گەنجی وەرزشوانی‬ ‫ئەلمانین و لە واڵتەکەیانەوە بە پایسکل‬ ‫گەشتێکی جیهانی دەک��ەن و ئێستا لە‬ ‫هەرێمی کوردستانن‪ ،‬سەردانی مەکتەبی‬ ‫سکرتاریەتیانکرد‪ ،‬لەالیەن ئومێد خۆشناو‪،‬‬ ‫س��ک��رت��ێ��ر و ک��ارگ��ێ��ڕان��ی س��ک��رت��اری��ەت‬ ‫پێشوازیکران‪ ،‬ئەوان کە ماوەی چوار مانگە‬ ‫لە واڵت��ی خۆیانەوە دەرچ���وون‪ ،‬هەرێمی‬ ‫کوردستانیشیان خۆستۆتە چوارچێوەی‬ ‫بەرنامەی گەشتەکەیان‪ ،‬لە دانیشتنێکدا‬ ‫شاندی میوان باسیان لەوەکرد کە زۆر‬ ‫سەرسام بوونە بە شێوازی ژیانی خەڵکی‬ ‫کوردستان و ئەو ئارمی و بەرقەراریەی تێیدا‬ ‫جێگیرە‪ ،‬هاوکات ئاماژەیان بەوەدا کە لە‬ ‫هەموو ئەو واڵتانەی لەمیانی گەشتەکەیان‬ ‫پێیدا تێ پەڕیون هیچیان هێندەی خەڵکی‬ ‫کوردستان رێزیان نەگرتون و گرنگیان‬ ‫پێ ن��ەداون‪ ،‬دواتریش ئەوەیان خستەڕوو‬ ‫کە ل��ەگ��ەڕان��ەوەی��ان هەموو روداوەک��ان��ی‬ ‫گەشتەکەیان ل��ە دووت��وێ��ی کتێبێکدا‬ ‫لەچاپدەدەن‪.‬‬ ‫سکرتێری الوان وێ��ڕای بەخێرهێنانیان‬ ‫سوپاسی ک��ردن کە ئ��ەوان تێپەڕینیان‬ ‫بە هەرێمی کوردستانیش وەک واڵتێکی‬ ‫سەربەخۆ خستۆتە بەرنامەی گەشتەکەی‬ ‫خۆیانەوە‪ ،‬راشیگەیاند کە یەکێتی الوان و‬ ‫الوانی کوردستان لەرێگای یەکێتی الوانی‬ ‫دیموکراتی ئەلمانیا پەیوەندیەکی بەردەوامی‬ ‫یان هەیە‪ ،‬ئەو شێوازەش لە گەشتکردنە‬ ‫ئەمڕۆ بۆتە نەریتێکی بەردەوام و باش بۆ‬ ‫دیتنی راستی ژیانی گەالن و گواستنەوەی‬ ‫واقیعەکان وەکو خۆی‪ ،‬لە کۆتایدا سکرتێری‬ ‫الوان لەگەڵ هیوا خواستن بۆ سەرکەوتنی‬ ‫گەشتەکەیان‪ ،‬پێشی راگەیاندن کە ئەوان‬ ‫لەو ماوە زەمەنەیی لە هەرێمی کوردستانن‪،‬‬ ‫داوەت����ی یەکێتی الوان����ی دی��م��وک��رات��ی‬

‫کوردستانن‪.‬‬ ‫ش��ان��دی رێ��ک��خ��راوی ئاشتی خێرخوازی‬ ‫سەردانی مەکتەبی سکرتاریەتیان کرد‬ ‫س���ەرۆک و بەرپرسی لقی هەولێر و‬ ‫سلێمانی رێکخراوی ئاشتی خێرخوازی‬ ‫کوردستان سەردانی مەکتەبی سکرتاریەتیان‬ ‫کرد‪ ،‬ئومێد خۆشناو‪ ،‬سکرتێر و کارگێڕانی‬ ‫سکرتاریەت پێشوازیکردن‪ ،‬سەرەتا شاندی‬ ‫میوان پێناسەیەکی کورتی رێکخراوەکەیانکرد‬ ‫و ئامانجی سەردانەکەشیان باسکرد‪ ،‬کە‬ ‫بەنیازن لە هەولێری پایتەخت شەوی ئاشتی‬ ‫رابگەێنن‪ ،‬ئ��ەوەش وەک ناساندنی ئەو‬ ‫شارە لە شێوەی شارێکی هێمن و ئارام و‬ ‫جێگری پێکەوەژیانی ئاشتیانەی دانیشوانی‬ ‫شارەکە‪.‬‬ ‫سکرتێری الوان ک��اروچ��االک��ی��ەک��ان��ی‬ ‫رێکخراوەکەی بە باشی هەڵسەنگاند و‬ ‫هەموو ئامادەییەکی یەکێتی الوانیشی‬ ‫ب��ۆ سەرخستنی پ��رۆژەک��ان��ی رێکخراوە‬ ‫دەربڕی‪ ،‬لە بەشێکی دیکەی دانیشتنەکە‬ ‫نزیکبوونەوەی زیاتری هەردوو رێکخراو لە‬ ‫یەکتر و دارشتنی بەرنامەی کاری هاوبەش‬ ‫قسەی لە بارەوەکرا‪.‬‬ ‫هەولێر‪:‬کۆتای فێستیڤاڵی الوی زێڕین‬ ‫بۆ کورتە فیلم‬ ‫لە کۆتا ڕۆژی دووەمین فیستیڤاڵی کورتە‬ ‫فیلم کە لە الیەن یەکێتی الوانی دیموکراتی‬ ‫کوردستان ڕێکخرابوو‪،‬بە ئامادەبونی هەڤاڵ‬ ‫کاکەمین نجار ئەندامی مەکتەبی سیاسی‬ ‫و پارێزگارو جێگری پارێزگاری هەولێرو‬ ‫ژم��ارەی��ەک لە ئەندامانی سەرکردایەتی‬ ‫پارتی دیموکراتی کوردستان‪ ‬لە هۆڵی‬ ‫پ��ێ��ش��ەواک��ۆت��ای ب��ەک��ارەک��ان��ی دووەم��ی��ن‬ ‫فیتسڤاڵی الوی زێڕین هات‬ ‫لە کۆتایدا لە الی��ەن لێژنەی دادوەری‬ ‫ئەنجامەکان ڕاگەێنران وخ��ەاڵت بەسەر‬ ‫بەشداربوان دابەشکرا‬ ‫شاندی رێکخراوی قوتابیان و الوانی‬ ‫حزبی (قواتی لوبنانی) سەردانی مەکتەبی‬

‫سکرتاریەتیان کرد‬ ‫شاندی رێکخراوی قوتابیان و الوانی حزبی‬ ‫قواتی لوبنانی کە پێکهاتبوو لە سکرتێری‬ ‫رێکخرا و (شربل عید) و بەرپرسی گشتی‬ ‫پەیوەندیەکانی دەرەوەی���ان (ئەنتۆنیۆ)‬ ‫س��ەردان��ی مەکتەبی سکرتاریەتیانکرد‪،‬‬ ‫لەالیەن ئومێد خۆشناو‪ ،‬سکرتێر و کاگێڕانی‬ ‫سکرتاریەت پێشوازیکران‪.‬‬ ‫شاندی میوان لەسەرەتادا پوختەیەکیان‬ ‫لەبارەی رێکخراوەکەیان و کاروچاالکیەکانیان‬ ‫باسکرد‪ ،‬و ئامانجی سەردانەکەشیان‬ ‫ل��ە نزیکەوە ئاشنابوونە بەکوردستان‬ ‫و بەهێزکردنی پ��ەی��وەن��دی ی��ە لەگەڵ‬ ‫رێکخراوەکانی الوان بەگشتی و یەکێتی‬ ‫الوانی دیموکراتی کوردستان بە تایبەتی‪،‬‬ ‫هاوکات سەرسامی خۆشیان بە رەوشی‬ ‫ئارامی و بیناکاری بەردەوامی کوردستان‬ ‫بەگشتی و هەولێری پایتەخت بە تایبەتی‬ ‫تر دەرب��ڕی‪ ،‬لە پێناو ئاشنابوونی زیاتر‬ ‫بەیەکتری هیوایان خواست شاندی الوانی‬ ‫کوردستان لە زوترین کات سەردانی واڵتی‬ ‫لوبنان بکەن‪.‬‬ ‫پاش بەخێرهێنانیان ئاماژە بە پەیوەندی‬ ‫بەتینی نێوان کوردستان و واڵتی لوبنانکرا‬ ‫بە تایبەتی لەم دواییانە کە چۆتە ئاستێکی‬ ‫گرنگ و شاندی هاوبەش لەنێوان هەردوو‬ ‫ال ئ��اڵ��وگ��ۆڕدەک��رێ��ن‪ ،‬ل��ە کۆتایدا وێ��ڕای‬ ‫دەربڕینی هەموو پشتیوانی و پاڵپشتیەک‬ ‫بۆ بەسەرکەوتووی بە ئەنجام گەیاندنی‬ ‫سەردانی شاندی ناوبراو‪ ،‬زیاتر هاموشۆ‬ ‫و ئاڵوگۆڕی لە نێوان الوانی کوردستان و‬ ‫الوانی لوبنان بە پێویست زانرا‪.‬‬ ‫ب��ارزان‪ :‬بەبۆنەی ڕۆژی ئااڵ سەردانی‬ ‫مەزاری نەمران‬ ‫بە بۆ ن��ەی ڕۆژی ئ��ااڵ ژم��ارەی��ەک لە‬ ‫بەشداربووانی کۆبەندی گەنجان لە بارزان‬ ‫بەیاوەری ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و‬ ‫سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان‬ ‫و ئەندامانی پەرلەمانی ک��وردس��ت��ان و‬

‫‪35‬‬


‫چــاالکــی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪36‬‬

‫سکرتێروئەندامانی‪ ‬سکرتاریەتی یەکێتی‬ ‫الوان‪،‬سەردانی مەزاری نەمرانیان لە بارزان‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫دوای هەدیە کردنی سورەتی فاتیحا بۆ‬ ‫ڕۆحی بارزانی نەمرو کاک ئیدریسی هەمیشە‬ ‫لەیاد جەعفەر ئێمنکی ئەندامی مەکتەبی‬ ‫سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان لە‬ ‫پەیڤێکدا باسی لە ڕۆڵی سەرۆکی نەتەوەی‬ ‫کورد بارزانی نەمر لە خەبات و بەرخودان لە‬ ‫پێناو ئااڵو مافە نیشتیمانی و نەتەوەیەکان‬ ‫کرد‬ ‫پ��اش��ان ب��ەڕێ��ز شێخ خ��ەاڵت ب��ارزان��ی‬ ‫ن��وێ��ن��ەری س����ەرۆک ب���ارزان���ی ب��ە ن��اوی‬ ‫س��ەرۆک ب��ارزان��ی بەخێرهاتنی میوانانی‬ ‫کردوخۆشحاڵی دەربڕی بەوەی کە ئەمڕۆ‬ ‫الوانی زاخۆ تا خانەقین لە کۆبەندی الوان‬ ‫لە بارزان بەشدارن‬ ‫لە کۆتایشدا ئامادەبووان پەیمانی سۆزو‬ ‫وەفاداریان بۆ ڕێبازی نەمران دوو پاتکردەوە‬ ‫کە هەمییشە پارێزەری دەسکەوتەکانی‬ ‫ئەزمونی کوردستان و ئااڵی کوردستان بن‬ ‫ب��ارزان‪ :‬کۆبەندی گەنجان بۆ ئایندەی‬ ‫نیشتیمان ب��ە ب���ەش���داری الوان����ی زاخ��ۆ‬ ‫تاخانەقین‬ ‫لەژێر دروشمی با الوان هەمەڕەنگبن‬ ‫بۆ نیشتیمان یەکدەنگبن بە ئامادەبونی‬ ‫ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی‬ ‫پارتی دیموکراتی کوردستان ونوێنەری‬ ‫ن��ەت��ەوە ی��ەک��گ��رت��وەک��ان و ئ��ە ندامانی‬ ‫پەرلەمانی کوردستان وچەندین بەرپرسی‬ ‫حزبی و حکومی و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵی‬ ‫مەدەنی و نوێنەری الوانی تەواوی دەڤەرکانی‬ ‫کوردستان لە زاخۆ تاخانەقین‪،‬لە بارزان‬ ‫کۆبەندی گەنجان بۆ ئایندەی نیشتیمان‬ ‫دەستی پێکرد‬ ‫لەسەرتای مەرسیمەکەدا ئامادەبوان‬ ‫لەگەڵ سرودی ئەی ڕەقیب چەند ساتێک‬ ‫لەئاست گ���ەورەی ت���ەواوی شەهیدانی‬ ‫کوردستان سەرکاروانی شەهیدان بارزانی‬ ‫نەمرو ئیدریسی هەمیش�� لەیاد بێدەنگ‬ ‫وەستان‬ ‫پاشان وت��اری لێژنەی سەرپەرشتیاری‬

‫کۆبەندو پەرلەمانی کوردستان حکومەتی‬ ‫کوردستان و الوانی بارزان و نوێنەری الوانی‬ ‫بەشداربووی کۆبەند پێشکەشکران‬ ‫دوات��ر چەندین سرودوگۆرانی لە الیەن‬ ‫گروپی ڕەس��ەن پێشکەشکران و ب��ەدوای‬ ‫ئەو چەند هۆنراوەو شعری نیشتیمانی لە‬ ‫الیەن هۆزانڤانان خوێندرانەوەوپێشانگایەکی‬ ‫وێنەی مێژوی دەڤەری بارزان کرایەوە‬ ‫لە دانیشتنی ئێوارەی کۆبەندیش دوو‬ ‫باسی نەتەوەی لە الیەن عبدلڕحمن سدیق و‬ ‫دکتۆر عەلی تەتەر پێشکەش کران‬ ‫لە کارەکانی دیکەش لەڕۆژانی داهاتوو‬ ‫چ��ەن��دی��ن ب��اب��ەت پ��ێ��ش��ک��ەش ک����ران و‬ ‫بەشداربووان سەردانی شوێنە مێژوویەکانی‬ ‫دەڤەرەکە دەکەن و میکانیزمی بەهێزکردنی‬ ‫پەیوەندی کۆمەاڵیەتی الوانی کوردستان‬ ‫دیاری دەکرێن‬ ‫دەس��پ��ێ��ک��ردن��ی دووەم���ی���ن فیستیڤاڵی‬ ‫سینەمای الوی زێڕین‬ ‫ب��ەئ��ام��ادەب��وون��ی ب��ەرپ��رس��ی دەستەی‬ ‫ڕێکخراوە جەماوەریەکانی پارتی و پارێزگارو‬ ‫جێگری پ��ارێ��زگ��اری هەولێروبەرپرس و‬ ‫کارگێڕانی لقی ‪٢‬و‪١٦‬و‪٢٤‬وش��ان��دی الوانی‬ ‫لبنان و ژمارەیەک لە هونەرمەندان و الون‬ ‫و ڕۆشنبیران‬ ‫لە هۆڵی پێشەوا دووەمین فیستیڤاڵی‬ ‫سینەمای الوی زێڕین بۆ کورتە فیلم و‬ ‫فیلمی دیکۆمێنتاری لەالیەن یەکێتی الوانی‬ ‫دیموکراتی کوردستان دەستی پێکرد کە‬ ‫سێ ڕۆژ بەردەوام دەبێت‬ ‫ل��ەدوای وەستان و ڕێزگرتن لەگیانی‬ ‫شەهیدان وت��اری مەکتەبی سکرتایەتی‬ ‫الوان و لێژنەی سەرپەرشتی فیستیڤاڵ و‬ ‫هونەرمەند بەهمەنی قوبادی پێشکەشکران‬ ‫پ��اش��ان پێنج ک��ورت��ە فیلم و فیلمی‬ ‫دیکۆمێنتاری نمایشکران‬ ‫هەولێر ‪:‬کۆبونەوەی بۆردی ڕێکخراوەکانی‬ ‫الوان و حکومەت‬ ‫لەدیوانی وەزارەت��ی ڕۆشنبیری و الوان‬ ‫بۆردی شەراکەتی نێوان ڕێکخراوەکانی الوان‬ ‫و حکومەت کۆبونەوە‬ ‫ل��ەس��ەرەت��ای ک��ۆب��ون��ەوەک��ەدا وەزی��ری‬

‫ڕۆشنبیری و الوان دکتۆر کاوە مەحمود‬ ‫بەرنامەی کۆبونەوەکەی خستە ڕوو‪ ‬کە‬ ‫بریتی بوون لە‬ ‫‪/١‬دانانی میکانزم و شێوازەکانی کارا‬ ‫کردنی زێتری ب��ۆردی شەراکەتی نێوان‬ ‫حکومەت و ڕێکخراوەکانی الوان‬ ‫‪/٢‬پرس و باسی دنگۆی پەرلەمانی الوان‬ ‫وخستەنەڕووی سەرنج و تێبینی وەزارەت و‬ ‫ڕێکخراوەکان لە مەڕ ئەو باسە‬ ‫‪/٣‬ئامادەکاری زیاتر بۆ خەاڵتی الوی ساڵ‬ ‫‪/٤‬کەرنەڤاڵی بەرنگاربوونەوەی توندو‬ ‫تیژی دژ بە ئافرەتان کە سبەی لە هەولێر‬ ‫ئەنجام دەدرێ‬ ‫پ��اش��ان س��ەرن��ج و تێبینی س��ەرج��ەم‬ ‫ب��ەش��دارب��وان خ��رای��ە ڕوول��ەس��ەر ت��ەواوی‬ ‫بابەتەکان چەند بڕیارێک وەرگیران‬ ‫بارزان‪:‬سەردانی مەزاری نەمران‬ ‫بە مەبەستی نوێ کردنەوەی پەیمانی‬ ‫سۆزو وەفاداری بۆ ڕێبازی نەمران‬ ‫ژمارەیەک لە پەرلەمانتارانی پارتی و‬ ‫ئەندامانی سەرکردایەتی و کادیرانی پارتی و‬ ‫الوان سەردانی مەزاری نەمرانیان کرد دوای‬ ‫هەدیە کردنی سورەتی فاتیحا بۆ گیانی‬ ‫پاکی بارزانی نەمرو کاک ئیدریسی هەردەم‬ ‫ساغ و تەواوی شهیدان‬ ‫هەریەک لە قادر قەچاغ و دکتۆر عومەر‬ ‫نورەدینی بە ناوی ئامادەبوان پە یڤێکیان‬ ‫پێشکەش کردو گوزارشتیان لە خەبات و‬ ‫بەرخوادنی بارزانی و سەرکردایەتی ئەو‬ ‫ڕێبەرە لەشۆڕ ش و بەرخودانەکان کرد‬ ‫هەولێر‪:‬ڕێکخراوی ئازادی الوان ویەکێتی‬ ‫الوان کۆبونەوە‬ ‫بەمەبەستی زێتر هەماهەنگی و پەیوەندی‬ ‫نێوان ڕێکخراوی ئ��ازادی الوان و یەکێتی‬ ‫الوان و س��ەرج��ەم ڕێکخراوەکانی الوان‬ ‫‪،‬هەردوو مەکتەبی سکرتاریەت کۆبونەوە‬ ‫لە کۆبونەوەکەدا پرس و داخوازیەکانی‬ ‫الوان وکاری هاوبەش و‬ ‫هەماهەنگی نێوان ڕێکخراوەکانی الوان‬ ‫تەئکیدی لەسەرکرایەوە‬ ‫لە تەوەرێکیتردا زیاتر کاراکردنی بۆردی‬ ‫شەراکەتی نێوان ڕێکخراوەکانی الوان و‬


‫چــاالکــی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫حکومەتی کوردستان گفتوگۆی دەربارەوە‬ ‫کرا‪.‬‬ ‫ک��ەرک��وک‪ :‬الوان س��ەردان��ی هێزەکانی‬ ‫پێشمەرگە‬ ‫بە ئامانجی پشتیوانی لە هێزەکانی‬ ‫پێشمەرگە ودەربڕینی پاڵپشتی الوان��ی‬ ‫کوردستان‪،‬بەسەرپەرشتی یەکێتی الوانی‬ ‫دیموکراتی کوردستان ژم��ارەی��ەک زۆری‬ ‫الوان سەردانی هێزەکانی پێشمەرگەیان‬ ‫کردوو پشتیوانی خۆیان بۆ پێشمەرگەکان‬ ‫دەربڕێ وخواستی بەرگری خۆیان بۆ خاکی‬ ‫کوردستان نیشاندا‬

‫ش��ان��دی ت��ەڤ��گ��ەری الوان����ی ک����ورد لە‬ ‫رۆژئ���اوای کوردستان س��ەردان��ی مەکتەبی‬ ‫سکرتاریەت دەکات‪ ‬‬ ‫ش��ان��دی ت��ەڤ��گ��ەڕی الوان���ی ک���ورد لە‬ ‫رۆژئ��اوای کوردستان سەردانی مەکتەبی‬ ‫سکرتاریەتیانکرد‪ ،‬لەالیەن ئومێد خۆشناو‪،‬‬ ‫سکرتێر و ک��ارگ��ێ��ڕان��ی س��ک��رت��اری��ەت‬ ‫پێشوازیکران‪ ،‬شاندی میوان سەرەتایەکیان‬ ‫لە‪ ‬بارەی ک��اری تەڤگەرەکە و ک��ار و‬ ‫چ��االک��ی��ان ب��اس��ک��ردو تیشکیان خستە‬ ‫سەرشۆڕشی ئازادی خوازانی سوریا‪ ،‬دواتر‬ ‫پەیوندی نێوان یەکێتی الوان وتەڤگەرەکە‬

‫لە پێناو ئاشناکردنی زیاتری الوانی هەردوو‬ ‫پارچەی کوردستان بەیەکتری گفتوگۆی‬ ‫لەبارەوەکرا‪.‬‬ ‫پشگیری و پاڵپشتی یەکێتی الوانی بۆ‬ ‫الوانی رۆژهەاڵتی کوردستان دووپاتکرایەوە‪،‬‬ ‫کە بۆ ئامانجی نەتەوایەتی و بەدیهێنانی‬ ‫مافەکانیان لە خەبات و شۆڕش دان‪ ،‬لە‬ ‫کۆتایدا هاوهەڵوێستی و یەکبوونی گوتاری‬ ‫نەتەوەیی الوان��ی کوردستان بۆ بەجێ‬ ‫گەیاندنی ئەرکە نەتەوەیی و نیشتیمانیەکان‪،‬‬ ‫و گۆشکردنی الوان ب��ەه��زری نەتەوەیی‬ ‫بەپێویست زانرا و تاکیدی لەسەر کرایەوە‪.‬‬

‫ناوەندی بااڵی کەرکووک‬ ‫کردنەوەی خولێکی وەرزش��ی تۆپی پێی‬ ‫فوتساڵ بۆسەرجەم قوتابخانە سەرەتاییەکانی‬ ‫شارۆچکەی پردێ‪.‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬ ‫ پێشکه‌وتن‬

‫ن���اوەن���دی ب���ااڵم���ان ب��ە ش����دار ب���وو لە ئەنجامیاندابوو‬ ‫خۆپێشاندانێک کە بۆ دژی دروس��ت بوونی ن��اوەن��دی چاالکی و پێگەیاندنی الوان��ی‬ ‫کەرکووک‬ ‫ئۆپەراسیۆنی دیجلە ساز کرابوو‬ ‫کۆتایی هێنانی خولێکی وەرزشی تۆپی پێ‬ ‫ک��ردن��ەوەی خولێکی وەرزش��ی تۆپی پێ‬ ‫ی فوتساڵ بە بۆ بەرپرسی گرووپەکانی فەتساڵ بە ناوی خولی (برایەتی )کە بۆ( ‪ ١٦‬ن��اوەن��دی چاالکی و پێگەیاندنی الوان��ی‬ ‫دووبز‬ ‫) تیپی سنووریان ئەنجامیاندابوو‪.‬‬ ‫ناوەندەکانی‪.‬‬ ‫کۆتایی هێنانی خولێکی وەرزش��ی تۆپی‬ ‫بەشداری کردن لە مانگرتنە سەرتاسەرییەکەی کۆتایی هێنانی خولێکی وەرزشی تۆپی پێ‬ ‫شاری کەرکوک بۆ رەتکردنەوەی فەرماندەی بە ناوی خولی (پێکەوەژیان )کە بۆ( ‪ ) ١١‬پێ بۆ( ‪ ) ١٢‬تیپی پلە یەکی سنووریان لە‬ ‫یاریگای شەهید (لقمان عباس) دواتر خەاڵت و‬ ‫تیپی سنووریان ئەنجامیاندابوو‪.‬‬ ‫ئۆپەراسێۆنی دیجلە‪.‬‬ ‫کۆبونەوەی نائاسایی لەگەڵ سەرجەم ن��اوەن��دی چاالکی و پێگەیاندنی الوان��ی دیاری بەسەریاندا دابەش کرا‪.‬‬ ‫بەشداری کردن لە مانگرتنە سەرتاسەرییەکەی‬ ‫ناوەندەکانی ناو شار سەبارەت بەرۆڵی ئەمنی کەرکووک‬ ‫شاری کەرکوک و دۆخی ئێستای عێراق و ک��ردن��ەوەی خولێکی وەرزش���ی تۆپی پێ شاری کەرکوک بۆ رەتکردنەوەی فەرماندەی‬ ‫لەسنووری پەنجا عەلی بۆ( ‪ ) ١٠‬تیپی ئۆپەراسێۆنی دیجلە‪.‬‬ ‫هەرێم دوواین‪.‬‬ ‫سەردانی هێزی پێشمەرگە ی کرد لە گەڵ سنووریان‪.‬‬ ‫بەشداری کردن لە مانگرتنە سەرتاسەرییەکەی ن��اوەن��دی چاالکی و پێگەیاندنی الوان��ی‬ ‫ستافی (ی‪ .‬ل‪ .‬د‪ .‬ک) و ناوەندەبااڵکان و‬ ‫جەماوەرێکی بەرچاو بۆ پشتگیری کردن لە شاری کەرکوک بۆ رەتکردنەوەی فەرماندەی داقووق‬ ‫پێدانی جل و بەرگی وەرزش��ی بۆ تیپێ‬ ‫ئۆپەراسێۆنی دیجلە‪.‬‬ ‫خاک و مافە رەواکانی گەلی کورد‬ ‫برایەتی کە تازە هاتوونێتە ناو رێکخستنی‬ ‫ن��اوەن��دی چاالکی و پێگەیاندنی الوان��ی‬ ‫ن��اوەن��دی چاالکی و پێگەیاندنی الوان��ی یەکێتی الوانەوە‪.‬‬ ‫کەرکووک ‪١‬‬ ‫ناوەندیان بەشدار بووین لە کۆرێک لە سنووری‬ ‫ستافی ناوەندەکەمان و چەند الوێکی کەرکووک‬ ‫کۆتایی هێنانی خولێکی وەرزشی تۆپی پێ داقووق کە (ل‪ .‬ن داقووق ) رێکیخستبوو‪.‬‬ ‫خوێن گەرم هەستا بە پاکردنەوەی بەشێک لە‬ ‫کۆتایی هێنانی خولێکی وەرزشی تۆپی بالە‬ ‫ی فوتساڵ‬ ‫قوتابخانەکانی سنووری ناوەندمان‪.‬‬ ‫بەشداری کردن لە مانگرتنە سەرتاسەرییەکەی کە بۆ ‪ ٨‬تیپی وەرزشی سنووری حەفتەغار‬ ‫ناوەندمان بە شدار بوو لە خۆپێشاندانێک‬ ‫کە بۆ دژی دروست بوونی ئۆپراسێۆنی دیجلە شاری کەرکوک بۆ رەتکردنەوەی فەرماندەی ئەنجامیاندابوو‪.‬‬ ‫بەشداری کردن لە مانگرتنە سەرتاسەرییەکەی‬ ‫ئۆپەراسێۆنی دیجلە‪.‬‬ ‫ساز کرابوو‪.‬‬ ‫کۆتایی هێنانی خولێکی ب��ەرگ دووری��ن ن��اوەن��دی چاالکی و پێگەیاندنی الوان��ی شاری کەرکوک بۆ رەتکردنەوەی فەرماندەی‬ ‫ئۆپەراسێۆنی دیجلە‪.‬‬ ‫کە بۆ (‪ )٢٠‬ئافرەتی سنووری ناوەندمان پردێ‬

‫‪37‬‬


‫چــاالکــی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ناوەندی بااڵی ئاکرێ‬ ‫ب هەلکەفتا روژا ئاالیێ کوردستانێ ناوەندا بااڵ‬ ‫ئاکرێ رابون ب دابەش کرنا ئاالین کوردستانێ‬ ‫ل سەر هاوالتین باژیرێ ئاکرێ‪.‬‬ ‫ه��ەر ب ڤێ هەلکەفتا پیروز ن��اوەن��دا بااڵ‬ ‫گەریانەکا سەیارا ئامادەکربو بو ژمارەکا زور‬ ‫الوین ئاکرێ دناڤ باژیرێ ئاکرێ ب خەمالندنا‬ ‫ئاالین کوردستانێ ئەڤە بو جهێ دلخوشیا هەمی‬ ‫هاوالتیان ‪٠‬‬ ‫ناوەندا چاالکی ئازادی‬ ‫ناوەندا چاالکی ئازادی کوتایی ئینا ب خوال‬ ‫توپا پێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو (‪ )٣٢‬تیپین‬ ‫سنورێ ناوەندا‬ ‫هەلکەفتا نیزیک بونا س��ەرێ س��اال نوی‬ ‫( ‪ )٢٠١٣‬ن��اوەن��دا چ��االک��ی ئ���ازدای خولەکا‬ ‫کومپیوتەرێ ڤەکر ل بوارێ بەرنامێ ئیکسل بو‬ ‫(‪ )٢٠‬الوین کج و کور ل هەردوو فەرمانگەهین‬ ‫تاپویا ئاکرێ و گەشتو گوزار‪٠‬‬ ‫ناوەندا چاالکی دینارتە‬

‫بەئەنجام دانی کەمپینێک بۆبەرگری لەخاک بە‬ ‫بەشداری جەماوەرێکی زۆر بۆپشتیوانی لەھێزی‬ ‫پیشمەرگەی کوردستان‪ ،‬دژی ئۆپراسیۆنی دیجلە‬ ‫لەشاری ڕانیە ‪.‬‬ ‫ب��ەش��داری ک��رد ل��ەس��ەردان��ی ک��ردن��ی ھێ��زی‬ ‫پێشمەرگە لەبەرەکانی پێشەوەی بەرگری کردن‬ ‫لەخاکی کوردستان‪.‬‬

‫ن���اوەن���دا چ��االک��ی دی��ن��ارت��ە سمینارەک‬ ‫ئامادەکربوریزدار (کاک مجاهد ئاکرەیی) بو‬ ‫ژمارەکا زور الوین کج و کور ل ناحیا دینارتە ل‬ ‫سەر توندو تیژیا دژی ئافرەتان‪.‬‬ ‫ناوەندا چاالکی دینارتە خولەکا توپا سەر مێز‬ ‫ڤەکر بو ( ‪ )٤٨‬الوین سنورێ ناوەندا خو‬ ‫ناوەندا چاالکی دینارتە خولەکا توپا بااڵ‬ ‫ڤەکر بو ‪ ٢٢‬یاریزانین سنورێ ناوەندا خول‬ ‫ناوەندا چاالکی بوتان‬ ‫ناوەندا چاالکی بوتان کوتایی ئینا ب خوال‬ ‫توپا پێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو ( ‪ )٣٢‬تیپین‬ ‫سنورێ ناوەندا وان‬ ‫ناوەندا چاالکی بوتان کوتایی ئینا ب خوال‬ ‫توپا پێ ئەوا هاتبو ڤەکرن بو ( ‪ )٢٨‬تیپین‬ ‫سنورێ ناوەندا وان‬ ‫ناوەندا چاالکی بەردەرەش‬ ‫ناوەندا چاالکی بەردەرەش خولەکا توپا پێ‬ ‫ڤەکر بو ( ‪ ) ٤٢‬تیپین سنورێ ناوەنا خو‬

‫ناوەندی بااڵی ڕانییە‬ ‫کردنەوەی کۆنفڕانسێک لەشاری ڕانیە لەژێر‬ ‫دروشمی ( یەکخستنی توناکانی گەنجان )‬ ‫ئ��ەم کۆنفڕانسە م��اوەی دوو ڕۆژی خایەندو‬ ‫بەسەرکەوتویی کۆتایی بەکارەکانی ھێنا ‪.‬‬ ‫بەھاوکاری بەشێک لەڕێکخراوەکانی کۆمەڵی‬ ‫مەدەنی لەشاری ڕانیە بۆڕێز گرتن ل��ەڕۆژی‬ ‫ئااڵ مەڕاسیمێکی تایبەت ڕێکخرا‪ ،‬ڕێز لە ئااڵی‬

‫ن��اوەن��دا چاالکی ب���ەردەرەش ب هەفکاری‬ ‫دگەل ئەنجومەنێ قەزا بەردەرەش ئافرەتان ب‬ ‫هەلکەفتا روژا بەرنگاربونەوەی توندو تیژی دژی‬ ‫ئافرەتان‬ ‫ب هەلکەفتا روژا بەرەنگاربونەڤا توندو‬ ‫تیژی دژی ئافرەتان ناوەندا چاالکی بەردەرەش‬ ‫سمینارەک ئامادەکربو بو ری��زدار (عبدالقادر‬ ‫عبداللە) سەرپەرشتیارێ بنەرەتی بو الوین کج‬ ‫و کور ل ناحیا روڤیێ‬ ‫ناوەندا چاالکی بجیل‬ ‫ناوەندا چاالکی بجیل کوتایا خوال توپا پێ کر‬ ‫ل ناحیا بجیل ئەوا هاتبو ڤەکرن بو ( ‪ )٢٤‬تیپێن‬ ‫سەر ب فەرمانگەهین میری‬ ‫ناوەندا چاالکی بجیل خولەکا توپا پێ ڤەکر بو‬ ‫(‪ )٢٤‬تیپین سنورێ ناوەندا خو‪٠‬‬ ‫ناوەندا چاالکی بجیل خولەکا توپا پێ ڤەکر بو‬ ‫(‪ )٢٨‬تیپین سنورێ ناوەندا خو‬

‫کوردستان گیراو ئااڵ بەسەر جەماوەردا دابەش کرا‬ ‫بەھاوکاری سەرجەم ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای‬‫مەدەنی ناوشاری ڕانیە ھەڵساین بەھەڵمەتێکی‬ ‫خوێن بەخشین‬ ‫ناوەندی بااڵمان بەشداری کرد لە کۆرێکی‬ ‫شعری شاعیر ( د‪ .‬ف��ەرھاد پیرباڵ ) لەشاری‬ ‫ڕانیە کەبۆی سازکرابوو ‪.‬‬

‫ناوەندی بااڵی ئامێدی‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪38‬‬

‫ناوەندا سەرسنگێ یاچاالکی وپێکە هاندنا‬ ‫الوان‬ ‫راب��وی��ە ب رێخستنا سمینارەکا تایبەت‬ ‫بورێڤەبەریا (چاڤدێری گەشەپێداناچڤاکی)ل سەر‬ ‫توندوتیژیێ ل سەرئافرەتی بەشداربونا (‪)٢٥‬الوێن‬ ‫گروپێ ئازادی‪....‬‬ ‫رابویە ب ڤەکرنا قارەمانیا ڤولی بولێ بو گروپی‬ ‫سەرسنکێ ب بەشداربونا (‪)١٢‬تیمان‪...‬‬ ‫ناوەندا ئامێد یێ یاچاالکی وپێکە هاندنا‬ ‫الوان‬

‫رابویە ب سازدانا سمینارەکی بو (کاوە ئامیدیی‬ ‫)کاگێرێ ل‪.‬ن ئامیدیی بەشداربونا (‪)٢٥‬الوان‪....‬‬ ‫رابویە ب ڤەکرنا قارەمانیەکا تەپاپیێ بو گروپێ‬ ‫(کوانێ ) بەشداربونا (‪)٢٠‬تیمان‪...‬‬ ‫ناوەندا گوالن یاچاالکی وپێکە هاندنا الوان‬ ‫رابویە ب ڤەکرنا بەریکانەکا زانستی بو ئەندامێن‬ ‫گروپان ب بەشداربونا(‪)٢٥‬الوێن دەڤەرێ‪...‬‬ ‫رابویە ب ڤەکرنا قارەمانیەکا تەپا پێی بو‬ ‫کومەلگەها شێالدزێ ب بەشداربونا (‪)١٢‬تیمان‬ ‫تازەپێگەیشتوو‪...‬‬

‫رابویە ب ڤەکرنا قاەمانیەکا تەپا پێی بۆ‬ ‫کومەلگەها سیرێی ب بەشداربونا (‪)٩‬تیمان‬ ‫تازەپێگەیشتوو‪...‬‬ ‫بەریکانەکا زانستی ب��وه��ەردوو کومەلگەهین‬ ‫شێالدزێ و سیریێ (‪ )٢٥‬الوان ل بارەگایی‬ ‫ناڤەندی ئەنجامدا‪...‬‬ ‫ناوەندا کانی ماسی یاچاالکی وپێکە هاندنا‬ ‫الوان‬ ‫رابویە ریکخستنا سمینارەکێ بو قوتابێن‬ ‫ئامادەی و ناوەندی بو خوپارستنا ددانا‪...‬‬


‫چــاالکــی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ناوەندی بااڵی مەخمور‬

‫ناوەندی بااڵی بارزان‬

‫ پێشکه‌وتن‬

‫ناڤەندامە هەستا ب ساخکرنە ڤا بیرەوەریا‬ ‫‪ ٩٨‬سالیا ل سێدارەدانا(شێخ عەبدولسەالم‬ ‫بارزانی) ب دروشمێ ( دادپەروەریا جڤاکێ‬ ‫پێکڤە ژیانا ئولی و نەتە وە باشترین ستونن‬ ‫بو ئاڤاکرنا دەولەتا کوردی)‬ ‫ناڤەندامە بەشداربو ل سمینارا مامو ستا‬ ‫عەبدوالواحد دیبەگەیی کوژیێ سەنتەرێ‬ ‫رەوشەنبیری وەالت ڤە هاتبیە سازکرن ل‬ ‫سەر رول و ئەرکێ گەنجان‪.‬‬

‫ناڤەندامە بەشداربو ل روژا کلتوریا بارزان‬ ‫کو ژالیێ رێڤەبەرییا رەوشەنبیری و هونەرییا‬ ‫مێرگەسور هاتە برێڤەبرن‪.‬‬ ‫ناڤەندا مە بەشداربو ل کوبەنەڤا رێکخراوێن‬ ‫جڤاکێ سڤیل ل دەڤەرا بارزان سەبارەت ب‬ ‫جینوسایدنا ئەنفالێ ل پەرلەمانێ سوید‪.‬‬ ‫ناڤەندامە بەشداربو ژ هەردو سمینارێن‬ ‫هاتیە سازکرن بو عبدالعزیز محسن سەروکێ‬ ‫ئەنستتویا دهوک بو رەوشەنبیریا گشتی کو‬

‫ئەڤ سمینارە ژالیێ رێڤەبیەرییا رەوشەنبیری‬ ‫و هونەریا بارزان هاتنە برێڤەبرن لژێرناڤێ‬ ‫سەرەدەریا دایبابان دگەل قوتابیان‪.‬‬ ‫ناڤەندامە بەشداربو ل هەفتیا توندوتیژیا‬ ‫دژی ئافرەتان‪.‬‬ ‫ناڤەندامە بەشداربو ل کورێ هەلبەست‬ ‫خواندنێ کو ژالیێ رێکخراو ؟ەژین و سەنتەرێ‬ ‫رەوشەنبیری ب��ارزان هاتبو رێکخستن بو‬ ‫هەلبەستڤانێ روژ ئاڤا اللو خان‪.‬‬

‫‪www.lawanikurdistan.org‬‬

‫راگەیاندنی کەمپینی بەرگری لەخاک لەقەزای‬ ‫مخمورو ناحیەی دیبەگە و شەمامک بۆپاڵپشتی‬ ‫کردن لەهێزەکانی پێشمەرگە وداکۆکی کردن‬ ‫لەخاکی کوردستان دژی هێنانی فەرماندەیی‬ ‫دجلە تیایدا‬ ‫گێرانی کۆرێک بۆ ستافی گشت ناوەندەکانی‬ ‫چاالکی ل��ەالی��ەن (ن��وزاد فوئاد) بەرپرسی‬ ‫ناوەندی بااڵ کەتێدا باس لەبارودۆخی ئەمرۆی‬ ‫کوردستان و عراق کرا و رۆلی الوان لەم بارودۆخە‬ ‫بەمەبەستی زیاترگرنگی دان بە ب��واری‬ ‫وەرزش بەتایبەتی تۆپی سەرمێز لەمەراسمێک‬ ‫دا ناوەندی بااڵ هەڵسا بەدابەشکردنی(‪( )٧‬‬ ‫تینس)بەسەر سەرجەم ناوەندەکانی چاالکی‬ ‫وپیگەیاندن‪.‬‬ ‫ل��ەرۆژی ئ��ااڵدا ناوەندە باالکەمان هەڵسا‬ ‫بەرێزلێنان و گەورەکردنی ئەم رۆژە کەرۆژی‬ ‫ئااڵی پیرۆزی کوردستانەو رازاندنەوەی بارەگا‬ ‫بەم ئااڵیە پیرۆز‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی قوشتەپە‬ ‫کۆتایی هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی پیێ ی‪.‬‬ ‫کردنەوەی خولی وەرزش��ی تۆپی سەرمێز‬ ‫(تینس)‬ ‫کردنەوەی خولی تۆپی پیێ ی بچوککراوە بۆ‬ ‫تیپەکانی سنوری خۆی‬ ‫کردنەوەی پێشانگایەکی خۆشنووسی بۆالوی‬ ‫بەهرەمەند (زهیر جعفر)‬

‫کۆتایی هێنا بەخولی وەرزش���ی تۆپی‬ ‫سەرمێز(تینس)‬ ‫کردنەوەی خولی فێربوونی کۆمپیۆتەر بۆ ‪٢٥‬‬ ‫الوی سنەری خۆی‬ ‫لەدرێژەی کاروچاالکییەکانی خۆی دا ‪,‬کۆتایی‬ ‫هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی پیێ ی‪.‬‬ ‫بەهێزکردنی ناوبژیوانانی وەرزش��ی الو‬ ‫لەسنووری قوشتەپە خولێکی ناوبژیوانانی بۆ‬ ‫سەرجەم ناوبژیوانانی سنوورەکە کردە‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی تورەق‬ ‫کۆتایی هێنا بە خولی فێربوونی دوورمان‬ ‫بۆئافرەتانی سنوری ت��ورەق کەتیدا (‪)١٠‬‬ ‫ئافرەتی سنورەکە بەشداربوون بەشێوەیەکی‬ ‫باش فێری دوورمان بون‪.‬‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی کانی‬ ‫قرژاڵە‬ ‫ک��ردن��ەوەی خولی وەرزش���ی تۆپی پێی‬ ‫بۆسەرجەم تیپیەکانی سنوری کانی قرژاڵە‬ ‫کۆتایی هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی پیێ ی‪.‬‬ ‫کردنەوەی خولی فێربوونی کۆمپیۆتەر بۆ‪٢٠‬‬ ‫الوی سنوری کانی قرژاڵە‬ ‫لەرۆژی ئااڵدا هەڵسان بەبەرزکردن و پیرۆز‬ ‫راکرتنی ئەم رۆژە بەرێزلێنان و رازاندنەوەی‬ ‫بارەگا بەئاالی پیرۆزی کوردستان وداب��ەش‬ ‫کردنی بەسەر دام و دەزگا کانی سنوریان‬ ‫ناوەندی چاالکی و پێگەیاندنی شەمامک‬

‫کردنەوەی خولی فێربوونی دوورمان بۆ ‪١٨‬‬ ‫ئافرەتی سنوری شەمامک‬ ‫بەمەستی داکۆکی ک��ردن وبەرگری کردن‬ ‫ل��ەخ��اک هەستا بەهەڵمەتی ک��ۆک��ردن��ەوەی‬ ‫واژوو لەسنوری شەمامک دژی پێک هێنانی‬ ‫ئوپەراسیۆنی دجلە وپالپشتی کردن لەهێزەکانی‬ ‫پێشمەرگە‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگە یاندنی الوانی گوێر‬ ‫ک��ردن��ەوەی خولی وەرزش��ی تۆپی پیێ ی‬ ‫بۆسەرجەم تیپەکانی سنوری گوێر‬ ‫‪ -٢‬کۆتایی هێنا بەخولی وەرزشی تۆپی پیێ‬ ‫ی کەبۆ سەرجەم تیپەکانی ئەنجامی دابوو‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی مخمور‬ ‫‪-١‬بەمەستی داکۆکی کردن وبەرگری کردن‬ ‫لەخاک هەستا بەهەلمەتی کۆکردنەوەی واژوو‬ ‫لەقەزای مخمور دژی پێک هێنانی ئوپەراسیۆنی‬ ‫دجلە وپالپشتی کردن لەهێزەکانی پێشمەرگە‪.‬‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی کندیناوە‬ ‫لەرۆژی ئااڵدا هەلسان بەبەرزکردن و پیرۆز‬ ‫راکرتنی ئەم رۆژە بەرێزلێنان و رازاندنەوەی‬ ‫بارەگا بەئاالی پیرۆزی کوردستان وداب��ەش‬ ‫کردنی بەسەر دام و دەزگا کانی سنوریان‬ ‫بەمەستی داکۆکی ک��ردن وبەرگری کردن‬ ‫لەخاک هەستا بەهەلمەتی کۆکردنەوەی واژوو‬ ‫لەقەزای مخمور دژی پێک هێنانی ئوپەراسیۆنی‬ ‫دجلە وپالپشتی کردن لەهێزەکانی پێشمەرگە‬

‫‪39‬‬


‫چــاالکــی‬

‫‪Dec 2012 No 187‬‬

‫ناڤەندا باال سێمیل‬ ‫س���ەرەدان���ا رێ��ڤ��ەب��ەری��ن رێڤەبەرێین سیمیل یاریێن وێ دهێنە برێڤەبرن‬ ‫کومکرنا ئیمزا دژی ئوپراسیوێن دیجلە‬ ‫رەوشەنبیری و پ����ەروەردا روژئاڤایێن‬ ‫پارێزگەها دهوکێ ب هەلکەفتا دەست ب و پشتەڤانی کرن ل هەلویستێ سەروک‬ ‫بارزانی‪.‬‬ ‫کار بوونێ‪.‬‬ ‫خەالتکرنا (‪ )١٠‬الوێ��ن بەهرەمەند ل‬ ‫ڤەکرنا پێشانگەهەکا شێوەکاری بۆ‬ ‫هەردوو هونەرمەندێن کچ (هوزان و ژیان سنورێ ناڤەندا مە‪.‬‬ ‫ڤەکرنا خولەکا هونەری بو(‪ )١٠‬الوان ل‬ ‫) ل هوال ناڤەندا باال سێمێل کو پتری ‪٤٠‬‬ ‫سنورێ ناڤەندا مە‪.‬‬ ‫کەڤاال ب خوەڤە گرتبون‪.‬‬ ‫ڤەکرنا پێشانگەهەکا شێوەکاری بۆ‬ ‫ن���اڤ���ەن���دا م��س��ی��ری��ک ی���ا چ���االک���ی و‬ ‫هونەرمەند کچ (شکریە س��ەالح) ل هوال‬ ‫ناڤەندا باال سێمێل کو پتری ‪ ٣٠‬کەڤاال ب پێگەهاندنا الوان‬ ‫سمینارەک ه��ات��ە س��ازک��رن ل دور‬ ‫خوەڤە گرتبون ‪.‬‬ ‫دابەشکرنا (‪ )٣٠‬دەستێن جل و بەرگێن توندوتیژی یێ ب پشکداری یا ‪ ٤٠‬الوان‪.‬‬ ‫ڤەکرنا خولەکا کومپیوتەری بو ‪١٢‬‬ ‫وەرزش���ی ل س��ەر چەند تیپێن دام و‬ ‫الوێن ئافرەتێن سنورێ ناڤەندا مسیریک‪.‬‬ ‫دەستەکا ل قەزا سێمێلێ‪.‬‬ ‫کومکرنا ئیمزا دژی ئوپراسیونێن دیجلە خ��ەالت��ک��رن��ا چ��ەن��دی��ن الوان لسنورێ‬ ‫و پشتەڤانی کرن ل هەلویستی سەروک کومەلگەها مسیریکی‪.‬‬ ‫کومکرنا ئیمزا دژی ئوپراسیونێن دیجلە‬ ‫بارزانی‪.‬‬ ‫دابەشکرنا پتری ‪ ٧٠٠‬ئاالیێن کوردستانێ و پشتەڤانی کرن ل هەلویستی سەروک‬ ‫ب هەلکەفتا رۆژا ئاالیێ کوردستانێ ل سەر بارزانی‪.‬‬ ‫هەمی گەنج و قوتابی وفەرمانبەرا‪.‬‬ ‫ن���اڤ���ەن���دا ت��ەن��اه��ی ی���ا چ���االک���ی و‬ ‫ن���اڤ���ەن���دا س��ێ��م��ێ��ل��ێ ی���ا چ���االک���ی و پێگەهاندنا الوان‬ ‫ڤەکرنا قارەمانیەکا تەپا پێ یا پچیک‬ ‫پێگەهاندنا الوان‬ ‫قارەمانیەکا تەپا��ێ یا پچیک بو الوێن بوالوێن کومەلگەهێ ب پشکداری یا ‪٨‬‬ ‫تیپا‪.‬‬ ‫بن ‪ ١٨‬سالی دا هاتە ڤەکرن‪.‬‬ ‫خەالتکرنا چەندالوێن بەهرەمەندێن‬ ‫قارەمانیەکا تەپا مێزێ ب پشکداری‬ ‫یا ‪ ٢٠‬الوان هاتە ڤەکرن ل هوال ناڤەندا سنورێ کومەلگەها تەناهی وەکو رولێ وان‬

‫یێ بەرچاڤ د هەر بوارەکی دا‬ ‫خەالتکرنا ‪ ٢٠‬تیپێن وەرزشی ین سنورێ‬ ‫کومەلگەهێ لژێر چاڤدێریا‬ ‫کومکرنا ئیمزا دژی ئوپراسیونێن دیجلە‬ ‫و پشتەڤانی کرن ل هەلویستێ سەروک‬ ‫بارزانی‪.‬‬ ‫دروستکرنا ‪ ١٥٠٠‬هیلێن کورەک بوالوێن‬ ‫کومەلگەها تەناهی ب هاریکاری دگەل‬ ‫کومپانیا کورەک‪.‬‬ ‫ن��اڤ��ەن��دا ف��ە ی��دی ی��ێ ی��ا چ��االک��ی و‬ ‫پێگەهاندنا الوان‬ ‫ڤەکرنا قارەمانیەکا تەپا پێ یا پچیک‬ ‫ب پشکداری یا ‪ ٢٤‬تیپا ل سنورێ ناحیا‬ ‫فەیدی یێ‬ ‫کومکرنا ئیمزا دژی ئوپراسیونێن دیجلە‬ ‫و پشتەڤانی کرن ل هەلویستێ سەروک‬ ‫بارزانی‪.‬‬ ‫ناڤەندا خانگێ یا چاالکی و پێگەهاندنا‬ ‫الوان‬ ‫ڤەکرنا قارەمانیەکا تەپا پێ یا پچیک ب‬ ‫پشکداری یا ‪ ٢٤‬تیپا ل سنورێ کومەلگەها‬ ‫خانکێ‪.‬‬ ‫کومکرنا ئیمزا دژی ئوپراسیونێن دیجلە‬ ‫و پشتەڤانی کرن ل هەلویستێ سەروک‬ ‫بارزانی‪.‬‬

‫ناوەندی بااڵی سەفین‬ ‫ پێشکه‌وتن‬

‫‪40‬‬

‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی تەق تەق‬ ‫س��ەرج��ەم گ���رووپ وئ��ەن��دام والی��ن��گ��ران��ی یە‬ ‫کێتییەکەمان ب��ەه��اوک��اری ل��ەگ��ەل سەرجەم‬ ‫رێکخراوەکانی تری تەق تەق گردبوونەوەیەکیان‬ ‫ئەنجامدا سەبارەت بە فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی‬ ‫دیجلە‪.‬‬

‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی کۆیە‬ ‫ناوەندی کۆیە هەڵسا بەئەنجامدانی سمینارێک‬ ‫بۆ(خەلیل غەفور ) بەرپرسی ناوەندی بااڵی‬ ‫سەفین‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی کۆیە‬ ‫ناوەندی کۆیە بەئامادەبوونی ناوەندی بااڵی‬

‫سەفین و ل‪.‬ن‪.‬کۆیە هەڵسا بەدابەشکردنی جل‬ ‫وبەرگی وەرزشی بەسەرتیپە وەرزشیەکانی سنوری‪.‬‬ ‫ناوەندی چاالکی وپێگەیاندنی الوانی شەقاڵوە‬ ‫ناوەندی شەقاڵوە بەئامادەبوونی ستافی ناوەندی‬ ‫بااڵی سەفین هەڵسابە کردنەوەی خولی تۆپی‬ ‫سەرمێز بۆ(‪ )٣٠‬الوی سنوری‪.‬‬


‫دووەمین فێستیڤاڵی سینەمایی الوی زێڕین بۆ كورتەفیلم‬


‫پاڵپشتیی یەکێتی الوان بۆ هێزی پێشمەرگەی کوردستان‬


187 web (1)