Page 1

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ ÁÀÐÀÀÍÛ ÒÝÌÄÝÃ, ÃÀÇÀРǯÉÍ ÇÀÀËÒÛÍ ÒÓÕÀÉ 2003 îíû 05 äóãààð ñàðûí 02-íû ºäºð Óëààíáààòàð õîò

ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ

Íèéòëýã ¿íäýñëýë 1 ä¿ãýýð ç¿éë. Õóóëèéí çîðèëò 1.1. Ýíý õóóëèéí çîðèëò íü áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé òýìäýã /öààøèä “áàðààíû òýìäýã” ãýõ/, ãàçàð ç¿éí çààëòûã ýðõ ç¿éí õóâüä áàòàëãààæóóëàõ, ò¿¿íèéã ýçýìøèã÷, õýðýãëýã÷èéí ýðõ, õóóëü ¸ñíû àøèã ñîíèðõëûã õàìãààëàõ, áàðààíû òýìäýã ýçýìøèõ, àøèãëàõ, çàõèðàí çàðöóóëàõ, ãàçàð ç¿éí çààëòûã àøèãëàõòàé õîëáîãäñîí õàðèëöààã çîõèöóóëàõàä îðøèíî. 2 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ 2.1. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ íü Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü 1 , Èðãýíèé õóóëü 2 , ýíý õóóëü áîëîí òýäãýýðòýé íèéö¿¿ëýí ãàðãàñàí õóóëü òîãòîîìæèéí áóñàä àêòààñ á¿ðäýíý. 2.2. Ìîíãîë Óëñûí îëîí óëñûí ãýðýýíä ýíý õóóëüä çààñíààñ ººðººð çààñàí áîë îëîí óëñûí ãýðýýíèé çààëòûã äàãàæ ìºðäºíº. Ç äóãààð ç¿éë. Õóóëèéí íýð òîìú¸îíû òîäîðõîéëîëò 3.1. Ýíý õóóëüä õýðýãëýñýí äàðààõü íýð òîìú¸îã äîð äóðäñàí óòãààð îéëãîíî: 3.1.1. "áàðààíû òýìäýã" ãýæ ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý ýðõýëäýã èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä ººðèéí áàðàà, ¿éë÷èëãýýã áóñäûí áàðàà, ¿éë÷èëãýýíýýñ ÿëãàõ çîðèëãîîð õýðýãëýõ ÿëãàãäàõ ÷àäâàðòàé èëýðõèéëëèéã; 3.1.2. "õàìòûí òýìäýã" ãýæ ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý ýðõëýã÷èä íýãäñýí õÿíàëòûí äîð àøèãëàõ áàðààíû òýìäãèéã; 3.1.3. “ãýð÷ëýõ òýìäýã” ãýæ òóõàéí áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíàð, ¿éëäâýðëýõ àðãà, áóñàä îíöëîã øèíæ ÷àíàðûã òýìäýã ýçýìøèã÷ ãýð÷ëýí áóñàä ýòãýýäýä àøèãëóóëàõ áàðààíû òýìäãèéã; 3.1.4. “ãàçàð ç¿éí çààëò” ãýæ òóõàéí áàðààíû ÷àíàð, íýð õ¿íä, îíöëîã áóñàä øèíæ ÷àíàð íü ò¿¿íèé ãàçàð ç¿éí ãàðàë ¿¿ñýëòýé ñàëøã¿é õîëáîîòîéã èëýðõèéëñýí, òóñ áàðààã ¿éëäâýðëýñýí óëñ, á¿ñ, ãàçàð íóòãèéí ãàçàð ç¿éí íýðèéã; 3.1.5. "á¿ðòãýãäñýí òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëò" ãýæ îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýæ, ãýð÷èëãýý îëãîñîí áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã; 3.1.6.”ãýð÷èëãýý” ãýæ óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷, ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷èéí îíöãîé ýðõèéã çºâøººð÷, òºðººñ îëãîæ áàéãàà áàðèìò áè÷ãèéã; 3.1.7. "áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷" ãýæ á¿ðòãýãäñýí òýìäãèéã ýçýìøèõ, àøèãëàõ, çàõèðàí çàðöóóëàõ ýðõèéã õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó îëæ àâñàí ýòãýýäèéã; 3.1.8. “ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷” ãýæ ãàçàð ç¿éí çààëòûã ººðèéí áàðààíä àøèãëàõ ýðõèéã õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó îëæ àâñàí ýòãýýäèéã; 3.1.9. "ìýä¿¿ëýã" ãýæ áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòã¿¿ëýõèéã õ¿ññýí èðãýí, õóóëèéí ýòãýýäýýñ îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ áàéãàà ºðãºäºë, õóóëüä çààñàí áóñàä áàðèìò áè÷ãèéã; 3.1.10. "ø¿¿ëò" ãýæ òóõàéí áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëò ýíý õóóëüä çààñàí øààðäëàãà õàíãàñàí ýñýõ, òýäãýýðòýé èæèë òºñòýé òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëò ºìíº íü á¿ðòãýãäñýí ýñýõ òàëààð îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãûí ýðõ á¿õèé øèíæýý÷èéí õèéõ ìàãàäëàãààã; 3.1.11. “íèéòýä ò¿ãýýìýë áîëñîí òýìäýã” ãýæ Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýð äýýð òóõàéí ñàëáàðò íèéòýä òàíèë áîëñîí òýìäãèéã; 3.1.12. "ëèöåíç" ãýæ áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷ á¿ðòãýãäñýí òýìäãýý áóñäàä àøèãëóóëàõààð ºãñºí çºâøººðëèéã; 3.1.13. "àíõäàã÷ îãíîî" ãýæ ýíý õóóëèéí 6 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó áàðààíû òýìäãèéí ìýä¿¿ëãèéã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä àíõ ºãñºí îí, ñàð, ºäðèéã; 3.1.14. "äàâàìãàéëàõ îãíîî" ãýæ áàðààíû òýìäãèéã Ïàðèñûí êîíâåíöèéí ãèø¿¿í áîëîí Äýëõèéí õóäàëäààíû áàéãóóëëàãûí ãèø¿¿í àëü íýã îðîíä á¿ðòã¿¿ëýõýýð ºãñºí, ýñõ¿ë óã êîíâåíöèéí 4 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó äàâóó ýðõ àâàõûã õ¿ññýí îí, ñàð, ºäðèéã; 3.1.15. "îëîí óëñûí àíãèëàë" ãýæ 1957 îíû 6 äóãààð ñàðûí 15-íû ºäðèéí Íèööèéí õýëýëöýýðýýð áàòàëñàí “Áàðààíû òýìäýã á¿ðòãýõýä àøèãëàõ áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé îëîí óëñûí àíãèëàë”-ûã; 3.1.16. “áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýë” ãýæ Äýëõèéí îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãûí Ìàäðèäûí õýëýëöýýð, Ìàäðèäûí Ïðîòîêîëûí äàãóó Îëîí óëñûí òîâ÷îîíû ã¿éöýòãýäýã á¿ðòãýëèéã; 3.1.17. “Ïàðèñûí êîíâåíöè” ãýæ 1883 îíû 3 äóãààð ñàðûí 20-íû ºäºð áàéãóóëñàí, íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëæ õÿíàí çàñâàðëàñàí Àæ ¿éëäâýðèéí ºì÷èéã õàìãààëàõ òóõàé Ïàðèñûí êîíâåíöèéã; 3.1.18. “Ìàäðèäûí õýëýëöýýð” ãýæ 1891 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 14-íèé ºäºð áàéãóóëñàí, íýìýëò, ººð÷ëºëò îðóóëæ õÿíàí çàñâàðëàñàí Áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýëèéí òóõàé Ìàäðèäûí õýëýëöýýðèéã; 1 2

Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü –“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1992 îíû 1 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí; Èðãýíèé õóóëü –“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 2002 îíû 7 äóãààðò íèéòëýãäñýí.


3.1.19. “Ìàäðèäûí Ïðîòîêîë” ãýæ 1989 îíû 6 äóãààð ñàðûí 27-íû ºäºð áàéãóóëñàí Áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýëèéí òóõàé Ìàäðèäûí õýëýëöýýðèéí Ïðîòîêîëûã; 3.1.20. “Ìàäðèäûí õýëýëöýýð áîëîí Ìàäðèäûí Ïðîòîêîëûí æóðàì” ãýæ óã Õýëýëöýýð áîëîí Ïðîòîêîëûí 2002 îíû 4 ä¿ãýýð ñàðûí 1-íèé ºäºð õ¿÷èí òºãºëäºð áîëñîí Íèéòëýã æóðìûã. 4 ä¿ãýýð ç¿éë. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí òàëààðõè îþóíû ºì÷èéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãûí ÷èã ¿¿ðýã 4.1. Îþóíû ºì÷èéí àñóóäàë ýðõýëñýí òºðèéí çàõèðãààíû áàéãóóëëàãà /öààøèä “áàéãóóëëàãà” ãýõ/ íü áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòãýõòýé õîëáîãäñîí äàðààõü ÷èã ¿¿ðãèéã õýðýãæ¿¿ëíý: 4.1.1. áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí ìýä¿¿ëãèéã õ¿ëýýí àâ÷, õÿíàí øèéäâýðëýõ; 4.1.2. áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòãýæ, ãýð÷èëãýý îëãîõ; 4.1.3. áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí òàëààðõè ìàðãààíûã ø¿¿õýýð õÿíàí øèéäâýðëýõýä ëàâëàãàà ºãºõ; 4.1.4. õóóëèàð õàðüÿàëóóëñàí ºðãºäºë, ãîìäëûã øèéäâýðëýõ; 4.1.5. áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí ãýð÷èëãýýíèé çàãâàðûã òîãòîîõ; 4.1.6. áàðààíû òýìäýã, ò¿¿íòýé õîëáîîòîé ãýðýý, ãàçàð ç¿éí çààëòûí óëñûí íýãäñýí á¿ðòãýë õºòëºõ, ìýäýýëëèéí íýãäñýí ñàí á¿ðä¿¿ëýõ, òýäãýýðòýé õîëáîîòîé ìýäýýëëèéã õýâëýí íèéòëýõ; 4.1.7. õóóëüä çààñàí ¿íäýñëýë, æóðìûí äàãóó áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöîõ; 4.1.8. õóóëüä çààñàí áóñàä ÷èã ¿¿ðýã.

ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ

Áàðààíû òýìäýã, ò¿¿íèéã á¿ðòãýõ, ãýð÷èëãýý îëãîõ 5 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäãýýð á¿ðòã¿¿ëýõ ç¿éë, ò¿¿íä òàâèõ øààðäëàãà 5.1. Áàðààíû òýìäýã íü ¿ã, ä¿ðñ, ¿ñýã, òîî, ãóðâàí õýìæýýñò ä¿ðñ, ºíãº, äóó àâèà, ¿íýð, ýñõ¿ë òýäãýýðèéã õîñîëñîí áàéäëààð èëýðõèéëýãäýæ áîëíî. 5.2.Äàðààõü ç¿éëèéã áàðààíû òýìäýãò òîîöîõã¿é: 5.2.1. íèéòýä äýëãýðñýí íýð òîìú¸î, ä¿ðñ, ¿ë ÿëãàãäàõ ¿ñýã, òîî, òýìäýãò; 5.2.2. áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé ¿íäñýí íýð, áàðààíû òîî, õýìæýý, æèí, ÷àíàð, çîðèóëàëò, ¿íý, ¿éëäâýðëýñýí ãàçðûí íýð, àðãà, õóãàöàà çýðãèéã òàéëáàðëàñàí ¿ã, ä¿ðñ; 5.2.3. áàðààíû ãàäíàõ õýâ ìàÿã, ñàâ, áàãëàà áîîäëûí åðäèéí õýëáýð; 5.2.4. ãàçðûí çóðàã áîëîí ãàçðûí çóðàã äýýð çààñàí áàéðëàë. 5.Ç. Äàðààõü ç¿éëèéã áàðààíû òýìäãýýð á¿ðòãýõã¿é: 5.3.1. Ìîíãîë Óëñûí áîëîí ãàäààä óëñûí ñ¿ëä, äàëáàà, òºðèéí áýëãýäýë, òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ, ò¿¿í÷ëýí îëîí óëñûí áàéãóóëëàãûí á¿òýí áà òîâ÷èëñîí íýð, àëáàí ¸ñíû òýìäãýýñ á¿ðäñýí, ýñõ¿ë òýäãýýðòýé èæèë áóþó òºñººòýé áîë; 5.3.2. íýðä ãàðñàí õ¿íèé á¿òýí áà òîâ÷èëñîí íýð, õºðºã, çóðàã, ãàðûí ¿ñãèéã òóõàéí õ¿íèé áóþó ò¿¿íèé ºâ çàëãàìæëàã÷èéí çºâøººðºëã¿éãýýð àøèãëàñàí áîë; 5.3.3. Ìîíãîë Óëñûí ò¿¿õýí õ¿ì¿¿ñèéí íýð, çîõèîìîë íýð, õºðºã, çóðàã, òýäãýýðò øóóä õàìààðàõ òºñººëëèéí íýðèéã ãóòààõ áàéäëààð àøèãëàñàí áîë; 5.3.4. Ìîíãîë Óëñûí ò¿¿õ, ñî¸ëûí äóðñãàëò ç¿éëèéí íýð, ä¿ðñèéã ãóòààõ áàéäëààð àøèãëàñàí áîë; 5.3.5. òºðèéí îäîí, ìåäàëü áîëîí áóñàä øàãíàë, áàòàëãàà, õÿíàëòûí àëáàí ¸ñíû òýìäýã, äàðäàñòàé èæèë áóþó òºñººòýé áîë; 5.3.6. àãóóëãà íü íèéãìèéí äýã æóðàì, çàí ñóðòàõóóíä õàðø áîë; 5.3.7. áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíàð, ÷àíñàà, ãàðàë ¿¿ñýë áîëîí áóñàä øèíæ ÷àíàðûí õóâüä õýðýãëýã÷èéã òººðºãäºëä îðóóëæ áîëçîøã¿é áóþó õóäàë ç¿éë áîë. 5.4. Äàðààõü áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòãýõã¿é: 5.4.1. Ìîíãîë Óëñàä á¿ðòãýãäñýí áóþó á¿ðòã¿¿ëýõýýð ìýä¿¿ëñýí àäèë áàðàà, ¿éë÷èëãýýíä õýðýãëýõ áàðààíû òýìäýãòýé èæèë áîë; 5.4.2. Ìîíãîë Óëñàä á¿ðòãýãäñýí áóþó á¿ðòã¿¿ëýõýýð ìýä¿¿ëñýí íýã òºðëèéí áàðàà, ¿éë÷èëãýýíä õýðýãëýõ áàðààíû òýìäýãòýé èæèë áóþó òºñººòýéãýýñ õýðýãëýã÷èéã òººðºãäºëä îðóóëæ áîëçîøã¿é áîë; 5.4.3. áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé òºðºë, á¿ðòãýãäñýí ýñýõýýñ ¿ë õàìààð÷ íèéòýä ò¿ãýýìýë áîëñîí áàðààíû òýìäýãòýé èæèë áóþó òºñººòýéãýýñ õýðýãëýã÷èéã òººðºãäºëä îðóóëàõ, øóäàðãà áóñ äàâóó ýðõ ýäëýõ, àøèã îëîõ, õîõèðîë ó÷ðóóëàõ, íýð õ¿íäèéã ãóòààõààð áîë; 5.4.4. áóñäûí çîõèîã÷èéí ýðõ áóþó àæ ¿éëäâýðèéí ºì÷èéí ýðõòýé çºð÷èëäºõººð áîë.

2


6 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäãèéí ìýä¿¿ëýã ãàðãàõ 6.1. Áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòã¿¿ëýõ õ¿ñýëòýé èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä áàðààíû òýìäãèéí ìýä¿¿ëýã /öààøèä “ìýä¿¿ëýã” ãýõ/-èéã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ìîíãîë õýëýýð ãàðãàõ áºãººä ìýä¿¿ëýãò äàðààõü ç¿éëèéã òóñãàíà: 6.1.1. áàðààíû òýìäýã á¿ðòã¿¿ëýõ òóõàé õ¿ñýëò; 6.1.2. ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷èéí îâîã, ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, õàÿã, õàðúÿàëàë, áàéíãà îðøèí ñóóäàã áóþó ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã óëñûí íýð, ìýä¿¿ëýã ãàðãàñàí îí, ñàð, ºäºð; 6.1.3. ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ íü õóóëèéí ýòãýýä áîë ò¿¿íèé îíîîñîí íýð, õàÿã, çîõèîí áàéãóóëàëòûí õýëáýð, òàìãà, òýìäýã, ýðõ á¿õèé àëáàí òóøààëòíû ãàðûí ¿ñýã; 6.1.4. ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ èòãýìæëýãäñýí òºëººëºã÷òýé áàéâàë ò¿¿íèé îâîã, ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, õàÿã, ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ áóþó èòãýìæëýãäñýí òºëººëºã÷èéí ãàðûí ¿ñýã; 6.1.5. äàâàìãàéëàõ îãíîî õ¿ñýõ òîõèîëäîëä óðüä ºìíº ãàðãàæ áàéñàí ìýä¿¿ëãèéí òóõàé ìýäýãäýë; 6.1.6. áàðààíû òýìäãèéã ºí㺠çààæ áóþó ýçëýõ¿¿íèé õýëáýðýýð á¿ðòã¿¿ëýõèéã õ¿ñâýë ýíý òóõàé ìýäýãäýë; 6.1.7. áàðààíû òýìäýã íü õàìòûí áóþó ãýð÷ëýõ òýìäýã áàéâàë ýíý òóõàé ìýäýãäýë; 6.1.8. áàðààíû òýìäãèéí ä¿ðñ; 6.1.9.áàðààíû òýìäýã íü êèðèëë, ëàòèíààñ ººð ¿ñãýýð èëýðõèéëýãäñýí áîë òóõàéí òýìäãèéí êèðèëë ¿ñãýýð ãàëèãëàñàí õºðâ¿¿ëýã, ãàäààä ¿ãýýð èëýðõèéëýãäñýí áîë ò¿¿íèé îð÷óóëãà; 6.1.10. îëîí óëñûí àíãèëëûí äàãóó àíãèëñàí òóõàéí áàðààíû òýìäýãò õàìààðàõ áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé íýð. 6.2. Ìýä¿¿ëýã íü çºâõºí íýã áàðààíû òýìäýãò õàìààðíà. 7 äóãààð ç¿éë. Ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîã òîãòîîõ 7.1. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü ìýä¿¿ëãèéã õ¿ëýýí àâñàí ºäðººñ õîéø 2Î õîíîãèéí äîòîð ò¿¿íèé á¿ðäëèéã õÿíàæ, ýíý õóóëèéí 6.1-ä çààñàí øààðäëàãà õàíãàñàí ãýæ ¿çâýë ìýä¿¿ëãèéã õ¿ëýýí àâñàí ºäðººð àíõäàã÷ îãíîîã òîãòîîíî. 7.2. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà ìýä¿¿ëãèéã ýíý õóóëèéí 6.1-ä çààñàí øààðäëàãà õàíãààã¿é ãýæ ¿çâýë 2 ñàðûí äîòîð õîëáîãäîõ íýìýëò, çàñâàð õèéõèéã áè÷ãýýð ìýäýãäýõ áºãººä ýíý õóãàöààíä çîõèõ íýìýëò, çàñâàð õèéæ èð¿¿ëñýí áîë ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîã ò¿¿íèéã àíõ õ¿ëýýí àâñàí ºäðººð òîãòîîíî. 7.3. Ýíý õóóëèéí 7.2-ò çààñàí õóãàöààíä íýìýëò, çàñâàð õèéæ èð¿¿ëýýã¿é áîë òóõàéí ìýä¿¿ëãèéã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà õ¿ëýýí àâñàíä òîîöîõã¿é áà õóãàöàà õîæèìäóóëæ íýìýëò, çàñâàð õèéñýí áîë øèíýýð ìýä¿¿ëýã ãàðãàõ æóðìûí äàãóó àíõäàã÷ îãíîîã òîãòîîíî. 7.4. Áàðààíû òýìäýã á¿ðòã¿¿ëýõýýð õ¿ñýëò ãàðãàñàí èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä òóõàéí áàðààã àëáàí ¸ñíû ¿çýñãýëýíä òàâüñíààñ õîéø 6 ñàðûí äîòîð ìýä¿¿ëýã ãàðãàñàí áîë áàðààã ¿çýñãýëýíä òàâüñàí ºäðººð àíõäàã÷ îãíîîã òîãòîîõ áºãººä ¿çýñãýëýíä îðîëöñîí òóõàé íîòëîõ áàðèìòûã ìýä¿¿ëýãòýý õàâñàðãàñàí áàéíà. 8 äóãààð ç¿éë. Ìýä¿¿ëýãò ø¿¿ëò õèéõ 8.1. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü ýíý õóóëèéí 7 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîã òîãòîîñíû äàðàà òóõàéí òýìäýã áàðààíû òýìäýãò òîîöîãäîõ ýñýõ, á¿ðòãýæ áîëîõ ýñýõýä ø¿¿ëò õèéíý. 8.2. Ø¿¿ëò õèéõ ÿâöàä ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ áàðààíû òýìäãèéã ººð÷ëºõººñ áóñàä ººð÷ëºëòèéã ìýä¿¿ëýãòýý õèéæ áîëîõ áºãººä á¿ðòãýõ òóõàé øèéäâýð ãàðñíààñ õîéø áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé íýðñèéí æàãñààëòàä íýìýëò õèéõ áîë øèíýýð ìýä¿¿ëýã ãàðãàíà. 8.3. Ø¿¿ëò õèéõ ÿâöàä ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ íü áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé íýãýýñ äýýø àíãèëàëä õàìààðàõ ìýä¿¿ëãèéã ñàëãàæ òóñ òóñàä íü ãàðãàæ áîëíî. 8.4. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîíîîñ õîéø 12 ñàðûí äîòîð ø¿¿ëòèéí ä¿ãíýëòýä ¿íäýñëýí áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòãýõ ýñýõ òàëààð øèéäâýð ãàðãàõ áºãººä øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë ýíý õóãàöààã 6 ñàð õ¿ðòýë õóãàöààãààð ñóíãàæ áîëíî. 8.5. Áàðààíû òýìäýã íü ýíý õóóëüä çààñàí øààðäëàãà õàíãààã¿é ãýæ ¿çâýë îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà ýíý òàëààð áè÷ãýýð ìýäýãäýõ áºãººä ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ íü 3 ñàðûí äîòîð ¿íäýñëýë á¿õèé õàðèó èð¿¿ëýýã¿é áîë áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçàõ øèéäâýð ãàðãàíà. 8.6. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçñàí áîë ìýä¿¿ëýã, ø¿¿ëòèéí ä¿ãíýëòèéí õóóëáàðûã óã øèéäâýð ãàðñàí ºäðººñ õîéø 1 ñàðûí äîòîð ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷èä õ¿ðã¿¿ëíý. 8.7.Ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ íü øèíæýý÷èéí ãàðãàñàí ø¿¿ëòèéí ä¿ãíýëòèéã ýñ çºâøººðâºë ãîìäëîî áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòãýõýýñ òàòãàëçñàí òóõàé øèéäâýð õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø 30 õîíîãèéí äîòîð îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ áîëíî. 9 ä¿ãýýð ç¿éë. Áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòãýõ, ãýð÷èëãýý îëãîõ 9.1. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü áàðààíû òýìäãèéã á¿ðòãýõ øèéäâýð ãàðãàñàí áîë ò¿¿íèéã áàðààíû òýìäãèéí óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýæ, ãýð÷èëãýý îëãîæ, ìýä¿¿ëãèéã íü áàðààíû òýìäãèéí ñàíä õàäãàëíà.

3


9.2. Áàðààíû òýìäãèéí óëñûí á¿ðòãýë áîëîí ãýð÷èëãýýíä ò¿¿íèéã ýçýìøèã÷èéí îâîã, ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, õóóëèéí ýòãýýäèéí îíîîñîí íýð, õàÿã, ýðõýëäýã ¿éë àæèëëàãàà, áàðààíû òýìäãèéí ä¿ðñ, îíöëîã øèíæ ÷àíàð, îëîí óëñûí àíãèëëûí äàãóó àíãèëñàí òóõàéí áàðààíû òýìäýãò õàìààðàõ áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé íýðñèéí æàãñààëò, ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîî, ãýð÷èëãýý õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààã çààíà. 9.3. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü á¿ðòãýãäñýí áàðààíû òýìäãèéí íîì ç¿é, ä¿ðñèéã õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñýëä íèéòýëíý. 10 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäãèéí á¿ðòãýë õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà, ò¿¿íèéã ñóíãàõ 10.1. Áàðààíû òýìäãèéí á¿ðòãýë íü àíõäàã÷ îãíîîíîîñ ýõëýí 1Î æèëèéí õóãàöààíä õ¿÷èíòýé áàéõ áºãººä ýçýìøèã÷èéí õ¿ñýëòèéã ¿íäýñëýí õóãàöààã òóõàé á¿ð 10 æèëýýð ñóíãàæ áîëíî. 10.2. Á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààã ñóíãóóëàõ òóõàé õ¿ñýëòèéã òóõàéí á¿ðòãýë õ¿÷èíòýé áàéõ ñ¿¿ëèéí 1 æèëä áàãòààí îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ãàðãàíà. 10.3.Ýíý õóóëèéí 10.2-ò çààñàí õóãàöààíä á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààã ñóíãóóëàõ òóõàé õ¿ñýëò ãàðãààã¿é áîë á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà äóóññàíààñ õîéø 6 ñàðûí äîòîð õ¿ñýëò ãàðãàæ áîëíî. 10.4. Á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààã ñóíãàõàä áàðààíû òýìäãèéã ººð÷ëºõã¿é áºãººä áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé íýðñèéí æàãñààëòàä íýìýëò õèéõã¿é. 10.5. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷èéí íýð, õàÿã ººð÷ëºãäºõ á¿ðò èéíõ¿¿ ººð÷ëºëò îðñîí ºäðººñ õîéø 6 ñàðûí äîòîð îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä áè÷ãýýð ìýäýãäýí óëñûí á¿ðòãýëä ººð÷ëºëò õèéëãýæ, ãýð÷èëãýýã ñîëèóëíà. 10.6. Áàðààíû òýìäãèéí á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààã ñóíãàñàí, ýñõ¿ë áàðààíû òýìäãèéí óëñûí á¿ðòãýëä ººð÷ëºëò îðóóëñàí áîë îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà ýíý òóõàé õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñýëä íèéòýëíý. 11 ä¿ãýýð ç¿éë. Áàðààíû òýìäãèéí á¿ðòãýëèéí õóðààìæ 11.1. Áàðààíû òýìäãèéí ãýð÷èëãýý îëãîõ, á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààã ñóíãàõàä Óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèéí õóóëüä 3 çààñàí õóâü õýìæýýãýýð õóðààìæ òºëíº. 11.2. Õóðààìæèéã áàðààíû òýìäãèéí ãýð÷èëãýý îëãîõ, áàðààíû òýìäãèéí á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöààã ñóíãàõ òóõàé øèéäâýð ãàðñàí ºäðººñ õîéø 3 ñàðûí äîòîð òºëíº. 12 äóãààð ç¿éë. Õàìòûí òýìäýã 12.1.Òóõàéí áàðààíû òýìäãèéã õàìòûí òýìäãýýð á¿ðòã¿¿ëýõ õ¿ñýëòýé ýòãýýä õàìòûí òýìäãèéí ìýä¿¿ëãèéã ýíý õóóëèéí 6 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó ãàðãàõ áºãººä ò¿¿íä äàðààõü ç¿éëèéã õàâñàðãàíà: 12.1.1. õàìòûí òýìäãèéã àøèãëàõ æóðàì; 12.1.2. õàìòûí òýìäãèéã íýãäñýí õÿíàëòûí äîð àøèãëàõ ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý ýðõëýã÷äèéí íýðñèéí æàãñààëò. 12.2. Õàìòûí òýìäãèéã àøèãëàõ æóðàìä òóõàéí òýìäãèéã àøèãëàõàä õÿíàëò òàâèõ ýòãýýäèéí íýð, õàÿã, çîðèëãî, ãèø¿¿íýýð ýëñýõ íºõöºë, õàìòûí òýìäãèéã àøèãëàõ çîðèëãî, íºõöºë, àøèãëàõàä òàâèõ øààðäëàãà, õÿíàëò, æóðìûã çºð÷èæ àøèãëàñàí òîõèîëäîëä õ¿ëýýõ õàðèóöëàãûã òóñãàíà. 12.3. Õàìòûí òýìäãèéí ýçýìøèã÷ íü òóõàéí òýìäãèéã àøèãëàõàä õÿíàëò òàâèõ ýòãýýä áàéõ áºãººä ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý ýðõëýã÷ ãèø¿¿ä íü õàìòûí òýìäãèéã íýãäñýí õÿíàëòûí äîð çºâõºí àøèãëàõ ýðõòýé áàéíà. 12.4. Õàìòûí òýìäýã ýçýìøèã÷ áîëîí àøèãëàã÷ íü óã òýìäãèéã õóóëü áóñààð àøèãëàõààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýý àâàõ ýðõòýé. 12.5. Õàìòûí òýìäýã ýçýìøèã÷ áîëîí àøèãëàã÷ íü òóõàéí òýìäýã, ò¿¿íòýé òºñººòýé òýìäãèéã õóóëü áóñààð àøèãëàñíû óëìààñ ó÷èðñàí õîõèðëûã àðèëãóóëàõûã øààðäàõ ýðõòýé. 13 äóãààð ç¿éë. Ãýð÷ëýõ òýìäýã 13.1. Òóõàéí áàðààíû òýìäãèéã ãýð÷ëýõ òýìäãýýð á¿ðòã¿¿ëýõ õ¿ñýëòýé ýòãýýä ãýð÷ëýõ òýìäãèéí ìýä¿¿ëãèéã ýíý õóóëèéí 6 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó ãàðãàõ áºãººä ò¿¿íä äàðààõü ç¿éëèéã õàâñàðãàíà: 13.1.1. ãýð÷ëýõ òýìäãèéã àøèãëàõ æóðàì; 13.1.2. ãýð÷ëýõ áàéãóóëëàãà ìºí áîëîõûã íîòîëñîí áàðèìò áè÷èã. 13.2. Ãýð÷ëýõ òýìäãèéã àøèãëàõ æóðàìä òóõàéí ãýð÷ëýõ áàéãóóëëàãûí íýð, õàÿã, ãýð÷ëýõ áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíàð, ñòàíäàðò, ¿ç¿¿ëýëò, áóñàä îíöëîã øèíæ ÷àíàðûí øààðäëàãà, òóõàéí áàðàà, ¿éë÷èëãýýã ãýð÷ëýõ æóðàì, ãýð÷ëýõ òýìäãèéã àøèãëàõ íºõöºë, àøèãëàõàä òàâèõ øààðäëàãà, õÿíàëò, ººð çîðèëãîîð òýìäãèéã àøèãëàñàí òîõèîëäîëä õ¿ëýýõ õàðèóöëàãûã òóñãàíà. 13.3. Ãýð÷ëýõ òýìäýã ýçýìøèã÷ íü òóõàéí áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé îíöëîã øèíæ ÷àíàðûã ãýð÷ëýõ áàéãóóëëàãà áàéõ áºãººä çºâøººðºë àâñàí èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä ãýð÷ëýõ òýìäãèéã çºâõºí àøèãëàõ ýðõòýé áàéíà.

3

Óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèéí õóóëü íèéòëýãäñýí.

-“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1993 îíû 4, 5 äóãààðò

4


13.4. Ãýð÷ëýõ òýìäãèéã àøèãëàõ ýðõòýé ýòãýýä íü óã òýìäãèéã áóñàä ýòãýýä õóóëü áóñààð àøèãëàõààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà õýìæýý àâàõ ýðõòýé áºãººä èíãýõäýý ýçýìøèã÷èéí çºâøººðëèéã àâíà. 13.5. Ãýð÷ëýõ òýìäýã ýçýìøèã÷ íü ãýð÷ëýõ òýìäãèéã àøèãëàõ ýðõòýé ýòãýýäèéí ºìíººñ òóõàéí òýìäýã, ò¿¿íòýé òºñººòýé òýìäãèéã áóñàä ýòãýýä õóóëü áóñààð àøèãëàñíû óëìààñ ó÷èðñàí õîõèðëûã àðèëãóóëàõûã øààðäàõ ýðõòýé. 13.6. Ãýð÷ëýõ òýìäýã íü ãàçàð ç¿éí çààëòààñ á¿ðäñýí áºãººä áàðààíû ãàðàë ¿¿ñëèéã ãýð÷èëæ áàéâàë óã òýìäýãò ýíý õóóëèéí ãàçàð ç¿éí çààëòûã õàìãààëàõòàé õîëáîãäñîí çààëòóóä íýãýí àäèë õàìààðíà. 14 ä¿ãýýð ç¿éë. Õàìòûí òýìäýã, ãýð÷ëýõ òýìäãèéí ìýä¿¿ëýãò ø¿¿ëò õèéõ, ãýð÷èëãýý îëãîõ 14.1. Õàìòûí òýìäýã, ãýð÷ëýõ òýìäãèéí ìýä¿¿ëýãò ø¿¿ëò õèéõ, á¿ðòãýõ, ãýð÷èëãýý îëãîõîä ýíý õóóëèéí 8, 9 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà. 14.2. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü õàìòûí òýìäýã, ãýð÷ëýõ òýìäãèéí íîì ç¿éã òýäãýýðèéã àøèãëàõ æóðìûí õàìò õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñýëä íèéòýëíý.

ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ

Ãàçàð ç¿éí çààëò, ò¿¿íèéã á¿ðòãýõ, ãýð÷èëãýý îëãîõ 15 äóãààð ç¿éë. Ãàçàð ç¿éí çààëò, ò¿¿íä òàâèõ øààðäëàãà 15.1. Áàðààíû ãàðàë ¿¿ñëèéã òîäîðõîéëñîí òóõàéí ãàçàð íóòãèéí íýðèéã ãàçàð ç¿éí çààëòààð á¿ðòãýíý. 15.2. Äàðààõü ç¿éëèéã ãàçàð ç¿éí çààëòàä òîîöîõã¿é: 15.2.1. ýíý õóóëèéí 3.1.4-ò çààñàí òîäîðõîéëîëòîä õàìààðàõã¿é áîë; 15.2.2. ¿éëäâýðëýñýí ãàçðààñ ¿ë õàìààðàí Ìîíãîë Óëñûí íóòàã äýâñãýðò òóõàéí òºðëèéí áàðààíû åðºíõèé íýð áîëñîí áîë. 15.3. Äàðààõü ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòãýõã¿é: 15.3.1. Ìîíãîë Óëñàä á¿ðòãýãäñýí àäèë áàðààíä õýðýãëýõ ãàçàð ç¿éí çààëò áóþó áàðààíû òýìäýãòýé èæèë áîë; 15.3.2. Ìîíãîë Óëñàä á¿ðòãýãäñýí íýã òºðëèéí áàðààíä õýðýãëýõ ãàçàð ç¿éí çààëò, áàðààíû òýìäýãòýé èæèë áóþó òºñººòýéãýýñ õýðýãëýã÷èéã òººðºãäºëä îðóóëæ áîëçîøã¿é áîë; 15.3.3. áàðààíû òºðºë, á¿ðòãýãäñýí ýñýõýýñ ¿ë õàìààð÷ íèéòýä ò¿ãýýìýë áîëñîí áàðààíû òýìäýãòýé èæèë áóþó òºñººòýéãýýñ õýðýãëýã÷èéã òººðºãäºëä îðóóëàõ, øóäàðãà áóñ äàâóó ýðõ ýäëýõ, àøèã îëîõ, õîõèðîë ó÷ðóóëàõ, íýð õ¿íäèéã ãóòààõààð áîë. 16 äóãààð ç¿éë. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí ìýä¿¿ëýã ãàðãàõ 16.1. Òóõàéí ãàçàð íóòàãò ò¿¿íýýñ õàìààðàõ îíöëîã øèíæ ÷àíàðòàé áàðàà ¿éëäâýðëýäýã èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä íü ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòã¿¿ëýõ ìýä¿¿ëãèéã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ãàðãàõ áºãººä ìýä¿¿ëýãò äàðààõü ç¿éëèéã òóñãàíà: 16.1.1. ãàçàð ç¿éí çààëò á¿ðòã¿¿ëýõ òóõàé õ¿ñýëò; 16.1.2. ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷èéí îâîã, ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, õàÿã, õàðúÿàëàë, áàéíãà îðøèí ñóóäàã áóþó ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã óëñûí íýð; 16.1.3. ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ õóóëèéí ýòãýýä áîë ò¿¿íèé îíîîñîí íýð, õàÿã, çîõèîí áàéãóóëàëòûí õýëáýð; 16.1.4. ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ èòãýìæëýãäñýí òºëººëºã÷òýé áàéâàë ò¿¿íèé îâîã, ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, õàÿã ; 16.1.5. ãàçàð ç¿éí çààëòûí íýð; 16.1.6. òóõàéí ãàçàð íóòãèéí ãàçàð ç¿éí áàéðøèë; 16.1.7. áàðààíû íýð; 16.1.8. áàðààíû îíöëîã øèíæ ÷àíàðûí òîäîðõîéëîëò áîëîí ãàçàð ç¿éí íºõöºë, õ¿ì¿¿ñèéí äàäàë çàíøèëòàé õýðõýí õîëáîãäñîí òóõàé òàéëáàð. 16.2. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí ìýä¿¿ëýãò äàðààõü ç¿éëèéã õàâñàðãàíà: 16.2.1. òóõàéí ãàçàð íóòàãò ¿éëäâýðëýë ýðõýëäãèéã íîòîëñîí àéìàã, íèéñëýëèéí Çàñàã äàðãûí Òàìãûí ãàçðûí òîäîðõîéëîëò; 16.2.2. ìýä¿¿ëãèéã ãàäààäûí èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä ãàðãàæ áàéãàà áîë òóõàéí ãàçàð ç¿éí çààëòûã óã áàðàà àíõ ¿¿ññýí, ýñõ¿ë àíõ ¿éëäâýðëýãäñýí óëñ, á¿ñ, ãàçàð íóòàãò õàìãààëàãäñàíûã íîòîëñîí áàðèìò; 16.2.3.ìýä¿¿ëãèéã äîòîîäûí õóóëèéí ýòãýýä ãàðãàæ áàéãàà áîë óëñûí á¿ðòãýëèéí ãýð÷èëãýýíèé íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëñýí õóóëáàð.

5


16.3. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí ìýä¿¿ëãèéã õýä õýäýí ýòãýýä õàìòðàí ãàðãàæ áîëíî. 16.4. Ãàçàð ç¿éí çààëòûã ýíý õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó á¿ðòã¿¿ëñýí Ìîíãîë Óëñûí èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä ãàäààä îðîíä óã ãàçàð ç¿éí çààëòàä ýðõèéí õàìãààëàëò õ¿ñ÷ áàéãàà òîõèîëäîëä òóõàéí îðíû õóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó ýðõèéí õàìãààëàëò ýäýëíý. 17 äóãààð ç¿éë. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîã òîãòîîõ, ø¿¿ëò õèéõ 17.1. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîã òîãòîîõ, óã ìýä¿¿ëýãò ø¿¿ëò õèéõäýý ýíý õóóëèéí 7, 8 äóãààð ç¿éëä çààñàí æóðìûã áàðèìòàëíà. 18 äóãààð ç¿éë. Ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòãýõ, ãýð÷èëãýý îëãîõ 18.1. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòãýõ øèéäâýð ãàðãàñàí áîë ò¿¿íèéã ãàçàð ç¿éí çààëòûí óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýæ, ãýð÷èëãýý îëãîæ, ìýä¿¿ëãèéã íü ãàçàð ç¿éí çààëòûí ñàíä õàäãàëíà. 18.2. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí óëñûí á¿ðòãýë áîëîí ãýð÷èëãýýíä ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷èéí îâîã, ýöýã /ýõ/-èéí íýð, ººðèéí íýð, õóóëèéí ýòãýýäèéí îíîîñîí íýð, õàÿã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí íýð, îíöëîã øèíæ ÷àíàð, áàðààíû íýð, ãýð÷èëãýý îëãîõ òóõàé øèéäâýðèéí äóãààð, îãíîî, ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîã çààíà. 18.3. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéí õóðààìæèéã ýíý õóóëèéí 11 ä¿ãýýð ç¿éëä çààñíû äàãóó òºëíº. 18.4. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýë íü ìýä¿¿ëãèéí àíõäàã÷ îãíîîíîîñ ýõëýí õ¿÷èíòýé áàéõ áºãººä òîäîðõîé õóãàöààãààð õÿçãààðëàãäàõã¿é. 18.5. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü ãàçàð ç¿éí çààëòûí íýð, íîì ç¿éã õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñýëä íèéòýëíý.

ĪЪÂįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ

Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷, ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷èéí ýðõ, áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã àøèãëàõ 19 ä¿ãýýð ç¿éë. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷èéí ýðõ 19.1. Á¿ðòãýãäñýí áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷ íü òóõàéí òýìäãèéí õóâüä äàðààõü îíöãîé ýðõ ýäýëíý: 19.1.1. á¿ðòãýãäñýí òýìäãýý ºì÷ëºõ /ýçýìøèõ, àøèãëàõ, çàõèðàí çàðöóóëàõ/; 19.1.2. ººðèéí áàðàà, ¿éë÷èëãýýíä á¿ðòãýãäñýí òýìäãèéã àøèãëàõ; 19.1.3. òýìäãèéã áóñäàä ëèöåíçèéí ãýðýýãýýð àøèãëóóëàõ; 19.1.4. áàðààíû òýìäãèéã áóñäàä øèëæ¿¿ëýõ; 19.1.5. á¿ðòãýãäñýí òýìäãèéí òàëààð îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãààñ ëàâëàãàà, íîòîëãîî ãàðãóóëæ àâàõ; 19.1.6. á¿ðòãýãäñýí òýìäãèéã áóñàä ýòãýýä õóóëü áóñààð àøèãëàæ ýðõèéã íü çºð÷ñºí áîë óã ¿éëäëèéã òàñëàí çîãñîîõ, çºð÷èãäñºí ýðõýý õàìãààëóóëàõààð øààðäàõ; 19.1.7. á¿ðòãýãäñýí òýìäýãòýé èæèë áóþó òºñººòýé òýìäãèéã áóñàä ýòãýýä àøèãëàõûã çîãñîîõ, ó÷ðóóëñàí õîõèðëûã àðèëãóóëàõûã øààðäàõ. 19.2. Ýíý õóóëèéí 19.1.7-ä çààñàí ýðõ íü á¿ðòãýãäñýí áàðààíû òýìäãèéí àíõäàã÷ îãíîîíîîñ ºìíº ò¿¿íòýé èæèë òýìäãèéã àäèë áàðàà, ¿éë÷èëãýýíä õýðýãëýæ áàéñàí ýòãýýäèéí ýðõèéã õºíäºõã¿é. 19.3. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷èéí îíöãîé ýðõ íü óã òýìäãèéã á¿ðòã¿¿ëñýí áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé æàãñààëòûí õ¿ðýýíä ¿éë÷èëíý. 20 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäãèéã àøèãëàõ 20.1. Äàðààõü ¿éëäëèéã áàðààíû òýìäýã àøèãëàñàí ãýæ ¿çíý: 20.1.1.áàðààíû òýìäãèéã áàðàà, ò¿¿íèé ñàâ, áàãëàà áîîäîë, ¿éë÷èëãýýíä õýðýãëýñýí; 20.1.2. áàðààíû òýìäýã á¿õèé áàðààã íèéë¿¿ëñýí, õóäàëäààíä ãàðãàñàí áóþó ýíý çîðèëãîîð õàäãàëñàí, ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëñýí; 20.1.3. áàðààíû òýìäýã á¿õèé áàðààã õèëýýð íýâòð¿¿ëñýí; 20.1.4.áàðààíû òýìäãèéã àëáàí áè÷èã, òàíèëöóóëãà, áóñàä áàðèìò, èíòåðíýò, ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàñàí. 20.2. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷ íü áàðààíû òýìäýã á¿ðòãýãäñýíèéã èëýðõèéëýõ äóãóé õ¿ðýýòýé “R” ãýñýí ëàòèí ¿ñýã á¿õèé òàíèõ òýìäãèéã áàðààíû òýìäãèéí õàìò õýðýãëýæ áîëíî. 20.3. Á¿ðòãýãäñýí áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷èéí çºâøººðºëã¿éãýýð áóñàä ýòãýýä óã òýìäýãòýé èæèë áóþó òºñººòýé òýìäãèéã àäèë áóþó íýã òºðëèéí áàðàà, ¿éë÷èëãýýíä àøèãëàâàë ýçýìøèã÷èéí ýðõèéã çºð÷ñºí ãýæ ¿çíý.

6


21 ä¿ãýýð ç¿éë. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèõ ýðõèéã áóñäàä øèëæ¿¿ëýõ, áàðààíû òýìäýã ýçýìøèõ ýðõ äóóñãàâàð áîëîõ 21.1. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷ íü ºâ çàëãàìæëàë áîëîí áóñàä õýëáýðýýð áàðààíû òýìäýã ýçýìøèõ ýðõýý á¿õ áóþó çàðèì áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé õóâüä áóñäàä øèëæ¿¿ëæ áîëíî. 21.2. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèõ ýðõèéã ãýðýý áàéãóóëñíû ¿íäñýí äýýð øèëæ¿¿ëýõ áºãººä ãýðýýã áè÷ãýýð ¿éëäýæ, õî¸ð òàë ãàðûí ¿ñýã çóðæ áàòàëãààæóóëàõ áà òàëóóä õ¿ñâýë ãýðýýã íîòàðèàòààð ãýð÷ë¿¿ëæ áîëíî. 21.3. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèõ ýðõèéã áóñäàä øèëæ¿¿ëýõ ãýðýýã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä á¿ðòã¿¿ëýõ áºãººä á¿ðòã¿¿ëñíýýð ýðõ øèëæñýíä òîîöíî. 21.4. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèõ ýðõ äàðààõü ¿íäýñëýëýýð äóóñãàâàð áîëíî: 21.4.1. õóóëü áóþó ãýðýýãýýð áóñäàä á¿ðýí øèëæ¿¿ëñýí; 21.4.2. ýçýìøèã÷ íü íàñ áàðñàí áóþó íàñ áàðñàí ãýæ çàðëàãäñàí; 21.4.3. õóóëèéí ýòãýýä òàòàí áóóãäñàí áºãººä ýðõ íü áóñäàä øèëæýýã¿é; 21.4.4. õóóëüä çààñàí áóñàä ¿íäýñëýë. 22 äóãààð ç¿éë. Ëèöåíçèéí ãýðýý 22.1. Ñîíèðõîã÷ ýòãýýä ýçýìøèã÷òýé íü ëèöåíçèéí ãýðýý áàéãóóëàí áàðààíû òýìäãèéã á¿õ áóþó çàðèì áàðàà, ¿éë÷èëãýýíèé õóâüä àøèãëàæ áîëîõ áºãººä óã ãýðýýã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä á¿ðòã¿¿ëñíýýð õ¿÷èíòýéä òîîöíî. 22.2. Ëèöåíçèéí ãýðýýíä äàðààõü ç¿éëèéã òóñãàíà: 22.2.1.áàðààíû òýìäãèéã àøèãëàõ õýëáýð, õ¿ðýý, õóãàöàà, õîëáîãäîõ áàðàà, ¿éë÷èëãýýíä òàâèõ ÷àíàðûí øààðäëàãà, õÿíàëò; 22.2.2.òàëóóäûí ýðõ, ¿¿ðýã; 22.2.3. áàðààíû òýìäýã àøèãëàñíû òºëºº òºëºõ òºëáºðèéí õýìæýý, ò¿¿íèéã òºëºõ æóðàì; 22.2.4. ãýðýý ¿éë÷ëýõ íóòàã äýâñãýðèéí õ¿ðýý. 22.3. Ëèöåíçèéí ãýðýýã á¿ðòã¿¿ëýõäýý Óëñûí òýìäýãòèéí õóðààìæèéí õóóëüä çààñàí õóâü õýìæýýãýýð õóðààìæ òºëíº. 23 äóãààð ç¿éë. Ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷èéí ýðõ 23.1. Ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷ íü äàðààõü ýðõ ýäýëíý: 23.1.1. ººðèéí áàðààíä ãàçàð ç¿éí çààëòûã àøèãëàõ; 23.1.2. ãàçàð ç¿éí çààëòûí òàëààð îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãààñ ëàâëàãàà, íîòîëãîî ãàðãóóëæ àâàõ; 23.1.3. á¿ðòãýãäñýí ãàçàð ç¿éí çààëòûã áóñàä ýòãýýä òóõàéí ãàçàð íóòàãò ¿éëäâýðëýýã¿é áàðààíä õýðýãëýñíýýñ áàðààíû ãàðàë ¿¿ñëèéí õóâüä òººðºãäºëä îðóóëæ áîëçîøã¿é áîë óã ¿éëäëèéã òàñëàí çîãñîîõ, çºð÷èãäñºí ýðõýý õàìãààëóóëàõ, õîõèðëûã àðèëãóóëàõûã øààðäàõ; 23.1.4. á¿ðòãýãäñýí ãàçàð ç¿éí çààëòûã áóñàä ýòãýýä íýã òºðëèéí áàðààíä õýðýãëýñíýýñ øóäàðãà áóñ äàâóó ýðõ ýäëýõ áóþó ãàçàð ç¿éí çààëòûí íýð õ¿íäèéã ãóòààõààð áîë óã ¿éëäëèéã òàñëàí çîãñîîõ, çºð÷èãäñºí ýðõýý õàìãààëóóëàõ, õîõèðëûã àðèëãóóëàõûã øààðäàõ. 24 ä¿ãýýð ç¿éë. Ãàçàð ç¿éí çààëòûã àøèãëàõ 24.1.Äàðààõü ¿éëäëèéã ãàçàð ç¿éí çààëòûã àøèãëàñàí ãýæ ¿çíý: 24.1.1. ãàçàð ç¿éí çààëòûã áàðàà, ò¿¿íèé ñàâ, áàãëàà áîîäîëä õýðýãëýñýí; 24.1.2. ãàçàð ç¿éí çààëò á¿õèé áàðààã õèëýýð íýâòð¿¿ëñýí; 24.1.3. òóõàéí áàðààòàé õîëáîîòîé ¿éë àæèëëàãààíä õýðýãëýãäýõ àëáàí áè÷èã, òàíèëöóóëãà, áóñàä áàðèìò, èíòåðíýò, ñóðòàë÷èëãààíä àøèãëàñàí. 24.2. Ãàçàð ç¿éí çààëòûã çºâõºí ò¿¿íèéã á¿ðòã¿¿ëñýí ýòãýýä ººðèéí ¿éëäâýðëýëäýý àøèãëàõ ýðõòýé áºãººä áàéíãà îðøèí ñóóãàà ãàçàð íü óã ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ãàçàð íóòàã áàéíà. 24.3.Á¿ðòãýãäñýí ãàçàð ç¿éí çààëòàä õàìààðàõ ãàçàð íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòã¿¿ëýõýýñ ºìíº ìýä¿¿ëýãò äóðäñàí áàðààã òîãòìîë ¿éëäâýðëýæ áàéñàí ýòãýýä óã ãàçàð ç¿éí çààëòûã ¿ðãýëæë¿¿ëýí àøèãëàõ ýðõ ýäýëíý. 25 äóãààð ç¿éë. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà äóóñãàâàð áîëîõ 25.1. Ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà íü ãàãöõ¿¿ òóõàéí áàðààíû îíöëîã øèíæ ÷àíàð íü òóõàéí ãàçàð ç¿éí íºõöºë, õ¿ì¿¿ñèéí äàäàë çàíøèëòàé øóóä õîëáîîã¿é áîëñîí òîõèîëäîëä äóóñãàâàð áîëíî.

7


ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ

Áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýë 26 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýë 26.1. Ìîíãîë Óëñûí íýð çààñàí áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýë íü Ìîíãîë Óëñàä ìýä¿¿ëãèéã øóóä õ¿ëýýí àâàõ, ø¿¿ëò õèéõ, á¿ðòãýõ æóðàìòàé íýãýí àäèë áàéõ áºãººä õàðèí àíõäàã÷ îãíîîã îëîí óëñûí á¿ðòãýëèéí îãíîîãîîð, ýñõ¿ë íóòàã äýâñãýðèéí õ¿ðýýã íýìýãä¿¿ëýõ òóõàé õ¿ñýëòèéí îãíîîãîîð òîãòîîíî. 26.2. Ìîíãîë Óëñàä óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷ óã òýìäãýý îëîí óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëñýí áîë ¿íäýñíèé á¿ðòãýëýýñ òàòãàëçàõ òóõàé õ¿ñýëòýý îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ áîëíî. 27 äóãààð ç¿éë. Äîòîîäûí òýìäãèéã îëîí óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëýõ 27.1. Ýíý õóóëüä çààñàí æóðìûí äàãóó áàðààíû òýìäãýý á¿ðòã¿¿ëñýí áóþó á¿ðòã¿¿ëýõýýð ìýä¿¿ëñýí Ìîíãîë Óëñûí èðãýí, õóóëèéí ýòãýýä, ò¿¿í÷ëýí Ìîíãîë Óëñàä ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýý ýðõýëäýã áîëîí áàéíãà îðøèí ñóóäàã àëèâàà ýòãýýä óã òýìäãýý îëîí óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòã¿¿ëýõ õ¿ñýëòýé áîë áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí ìýä¿¿ëãèéã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãààð äàìæóóëàí Äýëõèéí îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãûí Îëîí óëñûí òîâ÷îî /öààøèä “Îëîí óëñûí òîâ÷îî” ãýõ/-íä ãàðãàíà. 27.2. Áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí ìýä¿¿ëãèéã Ìàäðèäûí õýëýëöýýð áîëîí Ìàäðèäûí Ïðîòîêîëä çààñàí øààðäëàãûí äàãóó á¿ðä¿¿ëíý. 27.3. Ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ íü áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýëèéí õóãàöààã ñóíãóóëàõ, áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷èéí ýðõ øèëæ¿¿ëýõ, õ¿÷èíã¿é áîëãîõ, íóòàã äàâñãýðèéí õ¿ðýýã íýìýãä¿¿ëýõ òóõàé õ¿ñýëòèéã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãààð äàìæóóëàí Îëîí óëñûí òîâ÷îîíä ãàðãàíà. 27.4. Ìýä¿¿ëýã ãàðãàã÷ íü áàðààíû òýìäãèéí îëîí óëñûí á¿ðòãýëèéí õóðààìæèéã Ìàäðèäûí õýëýëöýýð áîëîí Ìàäðèäûí Ïðîòîêîëûí Íèéòëýã æóðàìä çààñíû äàãóó Îëîí óëñûí òîâ÷îîíä òºëíº.

ÇÓÐÃÀÀÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ

Áóñàä ç¿éë 28 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ, õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöîõ 28.1. Ñîíèðõîã÷ ýòãýýä ýíý õóóëèéí 5.2, 5.3, 5.4-ò çààñíûã çºð÷èæ áàðààíû òýìäãèéã, 15.2, 15.3-ò çààñíûã çºð÷èæ ãàçàð ç¿éí çààëòûã á¿ðòãýñýí ãýæ ¿çâýë óã òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ òóõàé õ¿ñýëòýý ø¿¿õýä ãàðãàæ áîëíî. 28.2. Ø¿¿õ ¿íäýñëýëòýé ãýæ ¿çâýë áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîõ òóõàé øèéäâýð ãàðãàæ, ýíý òóõàé îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ìýäýãäýíý. 28.3. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà äàðààõü òîõèîëäîëä ºìíº á¿ðòãýñýí áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéã òóõàéí ýçýìøèã÷, õýðýãëýã÷èéí õóâüä õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöíî: 28.3.1. áàðààíû òýìäãèéí ãýð÷èëãýýíèé õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà äóóññàíààñ õîéø 6 ñàðûí äîòîð õóãàöàà ñóíãóóëàõ òóõàé õ¿ñýëò ãàðãààã¿é; 28.3.2. áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷, ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷ íü á¿ðòãýãäñýí áàðààíû òýìäãèéã ýçýìøèõ, ãàçàð ç¿éí çààëòûã õýðýãëýõ ýðõýýñýý òàòãàëçñàí òóõàé áè÷ãýýð ìýäýãäñýí; 28.3.3. áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷, ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷ õóóëèéí ýòãýýä òàòàí áóóãäñàí áºãººä óã áàðààíû òýìäãèéã ýçýìøèõ, ãàçàð ç¿éí çààëòûã õýðýãëýõ ýðõèéã ººð ýòãýýäýä øèëæ¿¿ëýýã¿é áóþó áàðààíû òýìäãèéã ëèöåíçèéí ãýðýýãýýð àøèãëóóëààã¿é; 28.3.4. áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷, ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷ õ¿íäýòãýí ¿çýõ øàëòãààíã¿éãýýð áàðààíû òýìäãèéã 5 æèëèéí òóðø àøèãëààã¿é; 28.3.5. ãàçàð ç¿éí çààëò íü òóõàéí áàðààíû åðºíõèé íýð áîëñîí. 28.4. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðâºë ñîíèðõîã÷ ýòãýýä ýíý òóõàé ãîìäëîî øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø 2 ñàðûí äîòîð ø¿¿õýä ãàðãàõ ýðõòýé. 28.5. Ñîíèðõîã÷ ýòãýýä ýíý õóóëèéí 28.3.4-ò çààñàí ¿íäýñëýëýýð áàðààíû òýìäãèéí á¿ðòãýëèéã õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöîõ òóõàé õ¿ñýëòèéã îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä ãàðãàæ áîëíî. 28.6. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí á¿ðòãýëèéã õ¿÷èíã¿é áîëãîñîí, ýñõ¿ë õ¿÷èíã¿é áîëñîíä òîîöñîí òîõèîëäîëä îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí óëñûí á¿ðòãýëä çîõèõ ººð÷ëºëò îðóóëæ, ýíý òóõàé õýâëýë, ìýäýýëëèéí õýðýãñýëä íèéòýëíý.

8


29 ä¿ãýýð ç¿éë. Ãîìäîë, ìàðãààíûã øèéäâýðëýõ 29.1. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí òàëààð ãàðñàí äàðààõü ãîìäîë, ìàðãààíûã õÿíàí øèéäâýðëýíý: 29.1.1. áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí ìýä¿¿ëýãò ø¿¿ëò õèéõòýé õîëáîãäñîí; 29.1.2. àíõäàã÷ áà äàâàìãàéëàõ îãíîî òîãòîîõòîé õîëáîãäñîí; 29.1.3. áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí óëñûí á¿ðòãýëòýé õîëáîãäñîí. 29.2. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãà íü ãîìäîë, ºðãºäëèéã õ¿ëýýæ àâñíààñ õîéø 1 ñàðûí äîòîð õÿíàí øèéäâýðëýæ, õàðèó ìýäýãäýõ ¿¿ðýãòýé. 29.Ç. Ìàðãààíûã õÿíàí øèéäâýðëýñýí îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãûí øèéäâýðèéã ýñ çºâøººðâºë ìàðãàã÷ òàëóóä øèéäâýðèéã õ¿ëýýí àâñíààñ õîéø 2 ñàðûí äîòîð ãîìäëîî ø¿¿õýä ãàðãàõ ýðõòýé. 29.4. Îþóíû ºì÷èéí áàéãóóëëàãàä õóóëèàð õàðúÿàëóóëñíààñ áóñàä ãîìäîë, ìàðãààíûã ø¿¿õ õ¿ëýýí àâ÷ øèéäâýðëýíý. 30 äóãààð ç¿éë. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷èã÷èä õ¿ëýýëãýõ õàðèóöëàãà 30.1. Áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûí òóõàé õóóëü òîãòîîìæ çºð÷ñºí ýòãýýäýä ýð¿¿ãèéí õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõýýðã¿é áîë îþóíû ºì÷èéí õÿíàëòûí óëñûí áàéöààã÷ çºð÷èë ãàðãàñàí èðãýíèéã 50000 õ¿ðòýë, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã 250000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîõ, ø¿¿ã÷ èðãýíèéã 50000 õ¿ðòýë òºãðºãººð, àæ àõóéí íýãæ, áàéãóóëëàãûã 250000 õ¿ðòýë òºãðºãººð òîðãîæ, áàðààíû òýìäýã, ãàçàð ç¿éí çààëòûã õóóëü áóñààð àøèãëàñíààñ îëñîí îðëîãûã áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷, ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷èä îëãîõ áóþó áàðààã õóäàëäñàíààñ îëñîí îðëîãûã óëñûí îðëîãî áîëãîæ, ¿éëäâýðëýë, ¿éë÷èëãýýã íü çîãñîîíî. 30.2. Áàðààíû òýìäýã ýçýìøèã÷, ãàçàð ç¿éí çààëò õýðýãëýã÷èéí ýðõèéã çºð÷ñºíººñ ó÷èðñàí ýä õºðºíãèéí õîõèðëûã íºõºí òºëºõ àñóóäëûã Èðãýíèé õóóëèéí äàãóó øèéäâýðëýíý.

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÈÕ ÕÓÐËÛÍ ÄÝÄ ÄÀÐÃÀ

Æ.ÁßÌÁÀÄÎÐÆ

9

БАРААНЫ ТЭМДЭГ ГАЗАР ЗҮЙН ЗААЛТ  

ÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÕÓÓËÜ 1 Ìîíãîë Óëñûí ¯íäñýí õóóëü –“Òºðèéí ìýäýýëýë” ýìõòãýëèéí 1992 îíû 1 ä¿ãýýðò íèéòëýãäñýí; 2 Èðãýíèé õóóëü –“Òºðèéí ìýäýýë...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you