Page 1

‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪1‬‬

‫ﻓﻬﺮت ﻋﻨﻮاﻧﺎت‬ ‫‪ +‬ﺗﻘﺮﻳﻆ ﺷﻴﺦ اﻟﻘﺮآن ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﺤﻤﺪ ﻃﻴﺐ ﻃﺎﻫﺮي ﻣﺪﻇﻠﻪ ‪٣-‬‬

‫‪ +‬ﺗﻘﺮﻳﻆ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﻔﺘﻲ ﻣﺤﻤﺪ ﻣﻨﻴﺮ ﺷﺎﮐﺮ ﻣﺪﻇﻠﻪ ‪٤ -------‬‬

‫‪ +‬ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻣﻮﻻﻧﺎ ﺳﻴﺪ ﮐﻔﺎﻳﺖ ﺑﺨﺎري ﻣﺪﻇﻠﻪ ‪٥ ----------‬‬ ‫‪ +‬اﻫﻤﻴﺖ ﻋﻘﻴﺪۀ ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪٨ ------------------------‬‬

‫‪ +‬ﻣﻄﻠﺐ وﻣﻔﻬﻮم ﺗﻮﺣﻴﺪ ‪١٥ -----------------------‬‬ ‫‪ +‬ذات و‪請‬ﻔﺎت واﻓﻌﺎل اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ‪١٦ ----------------‬‬

‫‪ +‬ﺗﻮﺣﻴﺪ واﻧﻌﺎﻣﺎت رﺑﺎﻧﻲ‪٢٦ ----------------------‬‬

‫‪ +‬ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺷﺮک ‪٣٠ -----------------------------‬‬ ‫‪ +‬ﻣﺜﺎل ﺷﺮک وﻣﺸﺮک ‪٣١ -----------------------‬‬

‫‪ +‬ﻗﺒﺎﺣﺖ ﺷﺮک ‪٣٦ -----------------------------‬‬

‫‪ +‬اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ‪٣٩ ------------------------------‬‬

‫‪ +‬ﺷﺮک اﻋﺘﻘﺎدي ‪٤٨ ----------------------------‬‬ ‫‪ +‬ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﻌﻠﻢ ‪٤٨ ----------------------------‬‬

‫‪ +‬ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺘﺼﺮف ‪٥٠ -------------------------‬‬

‫‪ +‬ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺪﻋﺎء‪٥٣ ---------------------------‬‬

‫‪ +‬ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﻌﺒﺎدت ‪٥٥ --------------------------‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪2‬‬

‫‪ +‬ﺷﺮک ﻓﻌﻠﻲ ‪٥٧ ------------------------------‬‬

‫‪ +‬ﺗﺤﺮﻳﻤﺎت ﻏﻴﺮ اﷲ ‪٥٧--------------------------‬‬

‫‪ +‬ﻧﺬور ﻏﻴﺮ اﷲ ‪٦٠ -----------------------------‬‬

‫‪ +‬ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺒﺮﮐﺎت ‪٦٣ -------------------------‬‬

‫‪ +‬دﻳﮕﺮ اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ‪٦٥ --------------------------‬‬

‫‪ +‬ﻓﻲ اﻟﺘﺴﻤﻴﻪ ‪٦٥ ------------------------------‬‬

‫‪ +‬ﻓﻲ اﻟﺤﻠﻒ ‪٦٧ -------------------------------‬‬

‫‪ +‬ﻧﺠﻮم )ﺳﺘﺎره( ﭘﺮﺳﺘﻲ ‪٦٨ -----------------------‬‬ ‫‪ +‬ﺗﻌﻮﻳﺬات ﺷﺮﮐﻲ ‪٧٠ --------------------------‬‬

‫‪ +‬ﻣﻘﺼﺪ ﺑﻌﺜﺖ اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻠﻴﻬﻢ اﻟﺴﻼم ‪٧٤ ---------------‬‬ ‫‪ +‬ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ‪٧٧ --------------------------------‬‬

‫‪ +‬ﻋﻘﺎﻳﺪ واﻋﻤﺎل ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ‪٨١ ---------------------‬‬

‫‪ +‬ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﺖ ﻫﺎي ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ‪٨٩ --------------------‬‬

‫‪ +‬ﺷﻔﺎﻋﺖ ‪٩٦ ---------------------------------‬‬

‫‪ +‬اﻗﺴﺎم ﺷﻔﺎﻋﺖ ‪٩٨ ----------------------------‬‬

‫‪ +‬ﺷﺮوط ﺷﻔﺎﻋﺖ ‪٩٨ --------------------------‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪3‬‬

‫‪32‬ﺑِﺴ ِﻢ ا ِ‬ ‫ﷲ اﻟ َّﺮ ْﲪﻦِ  اﻟ َّﺮ ِﺣﻴ ْ ِﻢ‬ ‫ْ‬

‫ﻟﺼـﻼ ُة واﻟﺴـﻼم ‪+‬ـ* ‬ ‫ا َ ْﳊ َ ْﻤ ُﺪ ﷲِ اﻟـﺬي ﻫـﺪاﻧﺎ ﻟ"ﺎﻣـﻞ اﻟـﺪﻳﻦ اﻻﺳـﻼم ‪َ ،‬وا َ‬

‫ﻧ‪4‬ﻴﻪ اﻟﺬى ﺷﺮح اﻟﺪﻳﻦ ﺑﺎوﺿﺢ اﻟ‪4‬ﻴﺎن و‪ *+‬آﻟﻪ واﺻﺤﺎﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﻌﻴﺎر اﻻﳝﺎن و‪+‬ـ* ‬ ‫اﻟﻌﻠﻤﺎء اﻟﺬﻳﻦ ‪+‬ﻠﻤﻮا اﻟﻨﺎس دﻳﻦ ا ﻻﺳﻼم اﻣﺎ ﺑﻌﺪ@‬

‫ﻓَﺎ َ ُﻋﻮ ُذ ﺑِﺎ ِ‬ ‫ﷲ ِﻣ َﻦ اﻟ َّﺸﻴ ْ َﻄﺎنِ  اﻟ َّﺮ ِﺟﻴ ْ ِﻢ‬ ‫ْ‬ ‫ﺑِﺴ ِﻢ ا ِ‬ ‫ﷲ اﻟ َّﺮ ْﲪﻦِ  اﻟ َّﺮ ِﺣﻴ ْ ِﻢ‬ ‫ْ‬ ‫َ َ‪٣ َ٤‬‬ ‫ّْ‬ ‫ َُ ْ ُُ‬ ‫ ‪َ ُ ُ ُ ٣َ ََ ً ٣‬‬ ‫ات‬ ‫اﻟﺴﻠ ِﻢ ﻛﺎﻓﺔ وﻻ ﺗﺘﺒِﻌﻮا ﺧﻄﻮ ِ‬ ‫﴿ﺎﻳ أﻬﯾﺎ اﻟ ِﺬﻳﻦ آ َﻣﻨﻮا ادﺧﻠﻮا ﻓِﻲ ِ‬ ‫‪ٌ ُ٢ ُ َ ْ ُ َُ٣‬‬ ‫‪َْ٣‬‬ ‫ﻦﻴ﴾ ]ﺑﻘﺮه‪[٢٠٨:‬؛‬ ‫ﺎنإِﻧﻪﻟﻜﻢﻋﺪوﻣﺒِ‬ ‫اﻟﺸﻴﻄ ِ‬ ‫ترجمه‪ :‬اى ﻣﺆﻣﻨﺎن!‬ ‫در دﻧﻴﺎ ﺑﺮاى ﻫﺮ ﻣﺬﻫﺐ راﺳﺘﻴﻦ ودروﻏﻴﻦ‪ ،‬وﺑﺮاى ﻫﺮ ﮔﺮوﻫﻰ‬ ‫ﻣﻔﻴﺪ وﻏﻴﺮ ﻣﻔﻴﺪ وﺑﺮاى ﻫﺮ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻧﻴﮏ وﺑﺪ‪ ،‬ﻳﮏ ا‪請‬ﻮل‬ ‫واﺳﺎﺳﻰ‪ ،‬وﭼﻨﺪى اﻋﺘﻘﺎدات ﺑﻨﻴﺎدى ﮐﻪ ﻣﻘﺎ‪請‬ﺪ آن درآن ﻣﺘﻌﻴﻦ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺿﺮورى اﺳﺖ‪،‬‬

‫ا ﺖ ﯿﺪه ﻮﯿﺪ‬

‫در دﻧﻴﺎ اﷲ ﺑﺮ ﺑﻨﻲ ﻧﻮع اﻧﺴﺎن اﻧﻌﺎﻣﺎت زﻳﺎدي ﻋﻄﺎء‬ ‫ﻧﻤﻮده‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ از ﺟﻤﻠﻪ اﻳﻦ اﻧﻌﺎﻣﺎت اﻫﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻧﻌﻤﺖ ﻋﻘﻴﺪه‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﻪ اﻧﺴﺎن را اﷲ ﻓﻬﻢ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮﺗﻮﺣﻴﺪ ﺑﺎ ﻧﻔﺮت‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪4‬‬

‫ﮐﺎﻣﻞ از ﺷﺮک ﻧﺼﻴﺐ ﮐﻨﺪ اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﮐﺎﻣﻞ ﻣﻮﺣﺪ وﻣﺴﻠﻤﺎن‬ ‫ﺟﻮر ﺷﺪ‪ ،‬ﮐﻪ در دﻧﻴﺎ ﺑﺪون اﻳﻦ دﻳﮕﺮ ﻓﻀﻞ وﻣﺮﺣﻤﺖ ﻧﻤﻴﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫واﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ را ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ ﺑﺎ زﺑﺎن ﺳﻴﺪﻧﺎ ﻳﻮﺳﻒ  ﺑﻴﺎن‬ ‫ﻣﻲ ﮐﻨﺪﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ در زﻧﺪان رﻓﻘﺎي زﻧﺪان ﺧﻮد را ﺑﺮ ﺣﻘﻴﻘﺖ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻲ ﻓﻬﻤﺎﻧﺪ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫اي دو رﻓﻴﻖ زﻧﺪان! ﻣﻦ ﮔﺬاﺷﺘﻢ دﻳﻦ وﮐﻠﺘﻮر ﻗﻮﻣﻲ را ﮐﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﺧﺪا وروز رﺳﺘﺎﺧﻴﺰ اﻳﻤﺎن ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬وﻣﻦ ﺗﺎﺑﻌﺪاري از دﻳﻦ آﺑﺎء‬ ‫واﺟﺪاد ﺧﻮد ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻢ ﮐﻪ‪ :‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ‪ ،‬اﺳﺤﺎق‪ ،‬وﻳﻌﻘﻮب ﻋﻠﻴﻬﻢ‬ ‫اﻟﺴﻼم اﻧﺪ )ﮐﻪ آن دﻳﻦ َ ﺗﻮﺣﻴﺪ اﺳﺖ( ﺳﭙﺲ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪ّ  ْ٤‬‬ ‫َ   ََ‬ ‫َ ْ‬ ‫ﺎنﻟﻨﺎأنﻧﺮﺸِك ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪﻣِﻦ ﺷﻲ ٍء﴾]يوسف‪[٣٨ :‬‬ ‫﴿ﻣﺎﻛ‬ ‫ترجمه‪ :‬ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺎ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﻴﺰي را ﺑﺎ اﷲ ﺷﺮﻳﮏ‬ ‫ﺑﺴﺎزﻳﻢ‪.‬‬ ‫واﻳﻦ ﻧﻔﺮت از ﺷﺮک وﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﮐﻪ اﺳﺖ‪َ .‬‬

‫ََ‬ ‫ّ َ ََْ َ َ َ‬ ‫‪ََ ْ ٣‬‬ ‫‪٣‬‬ ‫َ ْ‬ ‫َ َ‬ ‫ـﻜﻦ أﻛﺮﺜ‬ ‫﴿ذﻟِﻚ ﻣِﻦ ﻓﻀ ِﻞ اﻟﻠ ِﻪ ﻋﻠﻴﻨﺎ وﻋﻠﻲ اﻟﻨ ِ‬ ‫ﺎس وﻟ ِ‬ ‫‪٣‬‬ ‫ََْ ُ ُ ‬ ‫ﺎسﻻﻳﺸﻜﺮون﴾ ]يوسف‪[٣٨ :‬‬ ‫اﻟﻨ ِ‬

‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬اﻳﻦ ﻓﻀﻞ وﮐﺮم از اﷲ اﺳﺖ ﺑﺮﻣﺎ وﺑﺮ ﻣﺮدﻣﺎن‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻣﺮدﻣﺎن ﻧﺎﺳﭙﺎﺳﻲ )ﺷﺮک( ﻓﻀﻞ اﷲ )ﺗﻮﺣﻴﺪ( را‬ ‫ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫در ﺗﻨﻮﻳﺮ اﻟﻤﻘﺒﺎس ﻣﻦ ﺗﻔﺴﻴﺮ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس در ﺗﺸﺮﻳﺢ اﻳﻦ‬ ‫آﻳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫َ ْ َ ْ َ‪ُ ٣ ٣ َ َ َ ُ ٣‬‬ ‫ﺎل ‬ ‫﴿ ﻓﺎﻋﻠﻢ أﻧﻪ ﻻ إِﻟﻪ إِﻻ اﻟﻠﻪ ﴾ ] ﻣحمد‪ [19 :‬ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪َ G:‬وﻳُﻘَ ُ‬ ‫ﻟ‪ J‬ﺷ ﻴ‬ ‫ِ َِ‬ ‫ اﷲ‪.Q‬‬ ‫ﻓَﺎ َ‪ْ+‬ﻠ َ ْﻢ ا َﻧ َّ ُﻪ  َ ْ َﺲ  َ ْ ٌﺊ ﻓَ ْﻀﻠ ُ ُﻪ ﮐَ َﻔ ْﻀ ِﻞ  َﻻاﻟ َ َﻪ ا ّﻻ ُ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪5‬‬

‫ﺑﺪاﻧﮑﻪ! ﻫﻢ ﭼﻮن ﺑﺮ ﺗﺮي ﺗﻮﺣﻴﺪ )ﻻاﻟﻪ اﻻاﷲ( ﺑﺮﺗﺮي‬ ‫ﭼﻴﺰي دﻳﮕﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻬﺮ ﺣﺎل ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻳﮏ ﻓﻀﻞ واﺣﺴﺎن ﺑﺰرگ از ﻃﺮف اﷲ‬ ‫ﺑﺮ ﺑﻨﺪﮔﺎﻧﺶ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻣﻌﺎدل ﺑﺎ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ از ﻧﻌﻤﺘﻬﺎي‬ ‫اﷲ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﺮا ﻧﺒﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺧﻼ‪請‬ﻪ وﻣﻘﺼﺪ ا‪請‬ﻠﻲ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻧﺰول ﻗﺮآن ﺑﺮاي ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﻼﻋﻠﻲ ﻗﺎري ﺣﻨﻔﻲ در ﺗﻮﺿﻴﺢ اﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ل اِ َّﻻ ﻟ ِﺘ َ ْﻘ ِﺮﻳ ْ ِﺮ اﻟﺘَّ ْﻮ ِﺣﻴ ِﺪ‪] Q‬ﻣرقات‪[١٢٨/٢ :‬‬ ‫آن ﻣَﺎ اُﻧ ْ ِﺰ َ‬ ‫‪G‬ا َّن اﻟ ْ ُﻘ ْﺮ َ‬ ‫ْ‬ ‫ﺑﻴﺸﮏ ﻗﺮآن ﺑﺮاي ﺗﻘﺮﻳﺮ وﺑﻴﺎن ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻓﺮود آورده ﺷﺪه‪.‬‬ ‫ﻏﺮض اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻋﻄﺎي ﺗﻮﺣﻴﺪ‪ ،‬واﻋﻄﺎي ﻋﻠﻢ وﻓﻬﻢ از‬ ‫ﻃﺮف اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﺮ ﻣﺨﻠﻮق ﺧﻮد ﻧﻴﺴﺖ ﻣﮕﺮ ﻳﮏ ﻓﻀﻞ واﻧﻌﺎم‬ ‫ﺑﺰرﮔﻲ‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻘﺼﺪ اﺳﺖ ﺧﻠﻘﺖ اﻧﺲ و ﺟﺎن ﮐﻪ آﻧﻬﺎ‬ ‫در دﻧﻴﺎ اﷲ  )ﺗﻮﺣﻴﺪ( را ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ ﺗﺎﮐﻪ رﺳﺘﮕﺎر آﺧﺮت‬ ‫ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪َُُْ ٣‬‬ ‫َ َ َ َْ ُ ْ ‪ َ ٣‬‬ ‫ون﴾ ]الذاريات‪[٥٦ :‬‬ ‫ﺪ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﻴ‬ ‫ﻟ‬ ‫ﻻ‬ ‫إ‬ ‫ﻧﺲ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫﴿وﻣﺎﺧﻠﻘﺖ ِ‬ ‫ِ‬ ‫اﺠﻟﻦ واﻹ ِ‬ ‫ﻧﻪ آﻓﺮﻳﺪم ﻣﻦ ﺟﻨﻴﺎت واﻧﺴﺎﻧﻬﺎ را ﻣﮕﺮ ﺑﺮاي ﭘﺮﺳﺘﻴﺪن‬ ‫)ﺗﻮﺣﻴﺪ( ﺧﻮد آﻓﺮﻳﺪم‪ .‬واﺷﺎره ﺑﺮاﻳﻦ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﮐﻪ ﻣﻘﺼﺪ از ﭘﻴﺪاﻳﺶ ﺗﻮ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪) .‬ﻓﺘﺢ‬ ‫اﻟﺮﺑﺎﻧﻲ(‬ ‫ﻣﺮ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﻣﻘﺼﺪ ازﭘﻴﺪاﺋﺶ اﻧﺴﺎن ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺑﻮده ﺑﻨﺎﺑﺮ‬ ‫اﻳﻦ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻫﻢ ﻗﺒﻞ از ﺗﻤﺎم اﺣﮑﺎﻣﺎت اﻧﺴﺎن را ﺑﺮ ﻋﻘﻴﺪه‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺣﮑﻢ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ .‬ارﺷﺎد اﷲ  اﺳﺖ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪6‬‬

‫ُْ ُ ْ َ‪٣ ُ ُ ٣‬‬ ‫َ ََ ُ‬ ‫َ‪ُ ٣ َ٤‬‬ ‫ﻜ ْﻢ َواﻟ‪٣‬ﺬ ‬ ‫ﻳﻦ ﻣِﻦ‬ ‫﴿ َﺎﻳ أﻬﯾﺎ اﻟﻨﺎس اﻋﺒﺪوا رﺑﻜﻢ اﻟ ِﺬي ﺧﻠﻘ‬ ‫ِ‬ ‫َْ ُ ْ َ َ ‪ ُْ٣َ ْ ُ ٣‬‬ ‫ﻗﺒﻠِﻜﻢﻟﻌﻠﻜﻢ ﺗﺘﻘﻮن﴾ ]بقره‪[٢١ :‬‬

‫ﮐﺎﮐﺎ زاده ﻧﺒﻲ  )ﺳﻴﺪﻧﺎ ﻋﺒﺪاﷲ ﺑ‪ 0‬ﻋﺒﺎس  ( در‬ ‫ﺗﻔﺴﻴﺮ اﻳﻦ آﻳﺖ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪G :‬اُ ْﻋﺒ ُ ُﺪ ْوا َ رﺑَّ ُﮑ ْﻢ ا َ ْي َو ِّﺣ ُﺪ ْوا ‬ ‫َرﺑَّ ُﮑ ْﻢ‪Q‬‬ ‫ﺗﺮﺟﻤﻪ‪ :‬اي ﻣﺮدم! ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﺪ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺧﻮد را آن‬ ‫ذاﺗﻴﮑﻪ آﻓﺮﻳﺪه ﺷﻤﺎ را وآﻧﺎﻧﻰ را ﮐﻪ ﭘﻴﺶ از ﺷﻤﺎ ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎﮐﻪ‬ ‫ﺷﻤﺎ ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎر ﺷﻮﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮ ﻫﺮ‪請‬ﻮرت ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﺗﻮﺣﻴﺪ رب ﻗﺒﻞ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ﻣﻲ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ اﻣﺎم ﻗﺮﻃﺒﻲ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫}أن أول ﻣﺎﳚﺐ إﻇﻬﺎر‪ Z‬وﻻﳚﻮزﻛﺘﻤﺎﻧﻪ أﻣﺮاﻟﺘﻮﺣﻴﺪ{ ]پ‪[١٩٠/٢‬‬ ‫ﻗﺒﻞ از ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ آن ﻣﺴﺌﻠ‪ ᄁ‬ﮐﻪ اﻇﻬﺎر واﻋﻼن آن واﺟﺐ‬ ‫اﺳﺖ وﮐﺘﻤﺎن )ﭘﻨﻬﺎن ﻧﻤﻮدﻧﺶ( ﺟﺎﻳﺰ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬آن ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻧﺒﻲ  ﻣﺮدم را ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻴﮑﺮد وﺑﺮاﻳﻦ‬ ‫ﺣﮑﻢ ﻣﻴﻨﻤﻮد وﺑﻌﺪاً ﺑﺮ دﻳﮕﺮ اﺣﮑﺎﻣﺎت‪ ،‬رواﻳﺖ اﺳﺖ در ﺑﺨﺎري‬ ‫ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﻧﺒﻲ  ﺳﻴﺪﻧﺎ ﻣﻌﺎذ  را ﺑﻪ ﻃﺮف ﻳﻤﻦ‬ ‫ﻣﻴﻔﺮﺳﺖ ﺑﺮاي ﻣﻌﺎذ  ﺣﮑﻢ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫ﻮﻫﻢ إِﻟَﻴ ِﻪ  ِﻋﺒﺎد ُة َ ِ‬ ‫ ا_ ﻋَ َّﺰ  َو َﺟ ّﻞ { ]ﻣسلم[‬ ‫}ﻓَﻠْﻴَﻜ ُْﻦ أ َّو َل ﻣَﺎ ﺗَ ْﺪ ُﻋ ُ ْ ْ َ َ ّ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﻧﺨﺴﺖ از ﻫﻤﻪ آﻧﻬﺎ را ﺑﻪ ﻃﺮف وﺣﺪاﻧﻴﺖ اﷲ‬ ‫)ﺗﻮﺣﻴﺪ( دﻋﻮت ﺑﻔﺮﻣﺎ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪7‬‬

‫از ﻫﻤﻴﻦ اﻫﻤﻴﺖ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﻴﺸﻮد ﮐﻪ ﻗﺒﻞ از ﻫﻤﻪ در‬ ‫ﺗﻤﺎم اﺣﮑﺎﻣﺎت ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ رﺗﺒﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ وﺑﺎﻗﻲ اﺣﮑﺎﻣﺎت‬ ‫در ردﻳﻒ آن ﻗﺮار دارﻧﺪ‪.‬‬ ‫ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻋﻘﻴﺪه ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺧﺎﻟﺺ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺑﺎﺷﺪ وﻣﺨﻠﻮط‬ ‫ﺑﺎ ﺷﺮک ﻧﺒﺎﺷﺪ آن داراي اﻳﻤﺎن ﺣﻘﻴﻘﻲ اﺳﺖ‪ ،‬وراه ﻳﺎﺑﻨﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻫﺮﭼﻪ ﻋﺬاب آﺧﺮت اﺳﺖ ﮔﻮاﻫﻲ اﻳﻦ را اﷲ  در‬ ‫ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻴﺪﻫﺪ‪:‬‬ ‫‪٣‬‬ ‫ َ ُ ْ َ َ ْ َْ ُ ْ َ َ ُ ُ ْ ُ ْ َ َ َُ ُ َ ْ ُ َ ُ‬ ‫﴿اﻟ ِﺬﻳﻦ آﻣﻨﻮا وﻟﻢ ﻳﻠ ِﺒﺴﻮا إِﻤﻳﺎﻬﻧﻢ ﺑِﻈﻠ ٍﻢ أوﻟـﰃﻚ ‪l‬ﻢ اﻷﻣﻦ وﻫﻢ‬ ‫‪ َُْ٤‬‬ ‫ﻣﻬﺘﺪون﴾ ]انعام‪[٨٢ :‬‬ ‫آﻧﺎﻧﻴﮑﻪ اﻳﻤﺎن آوردﻧﺪ وﻧﻴﺎﻣﻴﺨﺘﻨﺪ اﻳﻤﺎن ﺧﻮد را ﺑﺸﺮک‬ ‫ﭘﺲ ﺑﺮاي اﻳﺸﺎن اﺳﺖ اﻣﻦ ) از ﻋﺬاب آﺧﺮت( وآﻧﺎن اﻧﺪ راه‬ ‫ﻳﺎﻓﺘﮕﺎن ) در دﻧﻴﺎ(‬ ‫ﺣﺎ‪請‬ﻞ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ‪請‬ﺎﺣﺐ اﻣﻦ وﻫﺪاﻳﺖ آﻧﺎﻧﻲ اﻧﺪ ﮐﻪ‬ ‫اﻳﻤﺎن آورده اﻧﺪ ﻃﻮرﻳﮑﻪ آﻣﻴﺨﺘﻪ ﺑﺎ ﺷﺮک ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ .‬واﮔﺮ ﺑﺎ وﺟﻮد‬ ‫اﻳﻤﺎن ﺑﻪ اﷲ ﺷﺮک را ﻣﮑﻤﻞ ﺗﺮک ﻧﮕﻔﺖ اﻳﻦ ﻧﻪ ﺣﻘﻴﻘﻲ اﻳﻤﺎن‬ ‫اﺳﺖ وﻧﻪ ﺷﺮﻋﻲ‪ ،‬وﻧﻪ ﺳﺒﺐ اﻣﻦ وﻫﺪاﻳﺖ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ .‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬ ‫ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ َ ُْ ُ َ ْ َُ ُ ْ ّ ‪ ُ ْ ٤ ُ َ ٣‬‬ ‫﴿وﻣﺎ ﻳﺆﻣِﻦ أﻛﺮﺜﻫﻢ ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪ إِﻻ وﻫﻢ ﻣﺮﺸِﻛﻮن﴾ ]يوسف‪:‬‬ ‫‪[١٠٦‬‬

‫اﻳﻤﺎن ﻧﻤﻴﺂرد ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﺑﻪ اﷲ ﻣﮕﺮ ﻫﻤﺮا ﺑﺎ آن‬ ‫ﺷﺮک ﻫﻢ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﻫﻤﺮاي اﻳﻤﺎن ﻣﺸﺮک‬ ‫ﻫﻢ ﻣﻴﺒﺎﺷﻨﺪ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻋﺼﺮ اﻣﺮوزي ﻧﺎم ﺑﺮده ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﺮ زﺑﺎن‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪8‬‬

‫اﻗﺮار ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺎﻟﻖ‪ ،‬رازق‪ ،‬ﻣﺎﻟﮏ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ اﺳﺖ ﻟﻴﮑﻦ ﺑﺎ‬ ‫وﺟﻮد اﻳﻦ ﺑﺮﺧﻲ ﺑﺮاي اﷲ ﻓﺮزﻧﺪ‪ ،‬دﺧﺘﺮ وﻧﺎﺋﺐ وﺣﺼﻪ دار‬ ‫ﺗﺠﻮﻳﺰ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ اﺣﺒﺎر )ﻋﻠﻤﺎء( ورﻫﺒﺎن )ﭘﻴﺮﻫﺎ( را اﺧﺘﻴﺎرات ﺧﺪاﺋﻲ‬ ‫داده اﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ذرﻳﻌﻪ ﺧﺲ وﺧﺎﺷﺎک ﺗﻌﺰﻳﻪ ﭘﺮﺳﺘﻲ‪،‬‬ ‫وﻗﺒﺮ ﭘﺮﺳﺘﻲ‪ ،‬وﭘﻴﺮ ﭘﺮﺳﺘﻲ‪ ،‬ﭼﺸﻤ‪請 ᄁ‬ﻔﺎي ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﮔﺮد آﻟﻮده‬ ‫ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬اﻟﻐﺮض‪ ،‬ﺑﺴﻴﺎر ﮐﻢ از دﻋﻮا ﮔﺮان اﻳﻤﺎن زﺑﺎﻧﻲ اﻧﺪ ﮐﻪ‬ ‫درﻋﻘﻴﺪه ﺧﻮد ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺷﺮک ﻧﺸﻮد‪.‬‬ ‫‬ ‫    ‬ ‫  ‬ ‫ ‬ ‫     ‬ ‫ﻓﺸﺮدۀ ﮐﻼم اﻳﻨﮑﻪ ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ در اﺳﻼم ﺣﻴﺜﻴﺖ ﺑﻨﻴﺎد را‬ ‫دارد ﮐﻪ ﺑﺪون اﻳﻦ ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ از اﻋﻤﺎل وﻋﺒﺎدات ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل‬ ‫ﻗﺮار ﻧﻤﻴﮕﺮد‪ ،‬اﮔﺮ دﻳﻦ اﺳﻼم را ﺑﺮ ﻳﮏ ﻋﻤﺎرت ﺗﺸﺒﻴﻪ داده‬ ‫ﺷﻮد ﺳﭙﺲ ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺣﻴﺜﻴﺖ ﺑﻨﻴﺎد واﺳﺎس را دارد وﺑﺎﻗﻲ‬ ‫اﺣﮑﺎم ﺣﻴﺜﻴﺖ دﻳﻮارﻫﺎرا‪ ،‬ﻣﺮ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﺑﺮاي ﻳﮏ ﻋﻤﺎرت ﺑﻨﻴﺎد‬ ‫ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﻨﻴﺎد ﺑﺎﺷﺪ وﻟﻲ ﮐﻤﺰور ﺑﺎﺷﺪ ﺑﺮآن آﺑﺎدي ﻗﺎﺋﻢ ﮐﺮده‬ ‫ﻧﻤﻴﺸﻮد واﮔﺮ آﺑﺎدي ﻗﺎﺋﻢ ﮐﺮده ﺷﻮد ﻫﻢ ﭘﺎﻳﻪ دار ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫ووﻗﺖ ﮐﻤﻲ را در ﺑﺮ ﻣﻴﮕﺮد‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﮐﺴﻴﮑﻪ ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ‬ ‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ وﻳﺎ ﻋﻘﻴﺪه اش ﻣﻀﺒﻮط وﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﻧﺒﺎﺷﺪ وﺑﺎوﺟﻮد‬ ‫اﻳﻦ ﻫﻢ ﻣﻠﻮث ﺑﺎ ﺷﺮک ﺑﺎﺷﺪ اﻋﻤﺎل وﻋﺒﺎدات آن ﺑﻲ ﻓﺎﻳﺪه‬ ‫وﻋﺒﺚ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬واﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ درﻣﻮرد ﭼﻨﻴﻦ ﻣﺮدم ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬ ‫َ‬

‫َ‬

‫َ‬

‫‪9‬‬ ‫َ ُ‬

‫َ‬

‫َ ََْ ُ ََ‬

‫‪ً ُ ٣‬‬

‫َ ْ‬ ‫‪ً ٣‬‬ ‫َ‬ ‫ْ َ‬ ‫َ‬ ‫ﻮرا﴾‬ ‫ﻤﻋﻠﻮا ﻣِﻦ ﻤﻋ ٍﻞ ﺠﻓﻌﻠﻨﺎه ﻫﺒﺎء ﻣﻨﺜ‬ ‫﴿وﻗ ِﺪﻣﻨﺎ إِﻟﻲ ﻣﺎ ِ‬ ‫]الفرقان‪[٢٣ :‬‬

‫ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺴﻴﮑﻪ اﻳﻤﺎن )ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ( ﻧﺪارد اﻋﻤﺎل ﻣﻴﮑﻨﺪ‬ ‫ﺑﺮآن اﻋﺘﻤﺎد ﻣﻴﮑﻨﺪ ﮐﻪ وي را اﻋﻤﺎﻟﺶ ﻧﺠﺎت ﻣﻴﺪﻫﺪ‪ ،‬اﷲ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻣﺎﻳﺎن اﻋﻤﺎل ﺑﻲ ﺣﻘﻴﻘﺖ وي را ﺑﮕﻮﻧ‪ᄁ‬‬ ‫ﭘﺮاﮔﻨﺪه ﻣﻴﮑﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﭼﻮن ﺑﺎد ﺗﻴﺰ ذرات وﺧﺎک را در ﻫﻮا‬ ‫ﭘﺮاﮔﻨﺪه ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬زﻳﺮاﮐﻪ اﻋﻤﺎل وي ﺧﺎﻟﻲ از روح )ﺗﻮﺣﻴﺪ( ﻣﻲ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ در ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ ﺟﺎﺟﺎ ﻗﺒﻞ از ﺣﮑﻢ وﺑﻴﺎن اﻋﻤﺎل‬ ‫ﺣﮑﻢ وﺑﻴﺎن اﻳﻤﺎن ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﻣﻴﮑﻨﺪ ﻣﻦ ﺟﻤﻠﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ ‪٣‬‬ ‫ُ َ َ َ ْ َ ُ َْ‪٣‬‬ ‫ َُ ْ ََ ُ ْ ‪٣‬‬ ‫َ‬ ‫ﻤﻋﻠﻮا اﻟﺼ ِ‬ ‫ﺎت أوﻟـﰃﻚ أﺤﺻﺎب اﺠﻟﻨ ِﺔ﴾‬ ‫ﺎﺤﻟ ِ‬ ‫﴿واﻟ ِﺬﻳﻦ آﻣﻨﻮا و ِ‬ ‫]البقرة‬ ‫‪[٨٢ :‬‬

‫آﻧﺎﻧﻴﮑﻪ اﻳﻤﺎن آوردﻧﺪ )ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﻗﺒﻮل ﮐﺮدﻧﺪ( وﮐﺮدﻧﺪ‬ ‫ﮐﺎرﻫﺎى ﺷﺎﺋﺴﺘﻪ آﻧﺠﻤﺎﻋﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪﮔﺎن ﺑﻬﺸﺖ اﻧﺪ‪.‬‬ ‫واﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ در ﺧﻄﺒﺎت اﮐﺎﺑﺮﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ اﻟﻔﺎظ درﻳﺎﻓﺖ ﮐﺮده‬ ‫ﻣﻴﺸﻮد‪.‬‬ ‫َ‬ ‫ اﻟﻄﺎ‪ِ َ +‬‬ ‫ﺎت{‬ ‫ﺎس َ و ِﺣ ُﺪ ْوا اﷲَ ﻓَﺈ َِّن اﻟﺘّ َْﻮ ِﺣﻴ ْ َﺪ  َرأ ْ ُس َ‬ ‫}ﻳَﺎ أﻳُّﻬَﺎ اﻟﻨَّ ُ‬ ‫اي ﻣﺮدم! اﷲ  را ﻳﮑﺘﺎ ﺑﭙﺮﺳﺘﻴﺪ‪ ،‬ﺑﻴﺸﮏ ﺗﻮﺣﻴﺪ )ﻳﮑﺘﺎ‬ ‫ﭘﺮﺳﺘﻲ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ( ﺑﻨﻴﺎد ﺗﻤﺎم ﻋﺒﺎدات وﻃﺎﻋﺎت اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪10‬‬

‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ داراي اﻳﻦ ﻗﺴﻢ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺑﻨﻴﺎد واﺳﺎس ﺗﻤﺎم اﺣﮑﺎﻣﺎت وﻋﺒﺎدات ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺧﻮد را‬ ‫آﮔﺎه ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺑﺮآن ﻫﻢ اﻣﺮﻳﺴﺖ ﺿﺮوري ﮐﻪ ﻣﻄﻠﺐ وﻣﻔﻬﻮم اﻳﻦ‬ ‫ﻋﻘﻴﺪۀ ﮔﺮان ﺑﻬﺎ ﭼﻴﺴﺖ ؟‪.‬‬

‫ ﻄ  وﻮم ﻮﯿﺪ‬

‫ﺑﺮاي ﻓﻬﻤﻴﺪن ﻣﻌﻨﻰ وﻣﻄﻠﺐ ﺗﻮﺣﻴﺪ اﻳﻦ ﻋﺒﺎرت اﺑﻦ ﺣﺠﺮ‬ ‫ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﮐﻔﺎﻳﺖ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ ا_  اِ ْﻋﺘَﻘَ ْﺪﺗﻪ   ُﻣﻨْ َﻔ ِﺮدًا ‬ ‫}اﻟﺘَّ ْﻮ ِﺣﻴﺪ َ ﻣ ْﺼ َﺪر َ و َّﺣ َﺪ  ﻳُ َﻮ ِّﺣﺪ‪ َ ،‬و َﻣﻌْ َﲎ َ و َّﺣ ْﺪت َّ‬ ‫ﺑِ َﺬاﺗِ ِﻪ َ و ِﺻﻔَﺎﺗﻪ َ ﻻ ﻧ َ ِﻈﲑ ﻟ َ ُﻪ َ و َﻻ  َﺷ‪ِ4‬ﻴﻪ{ ]فتح الباري کتاب التوحيد[‬ ‫ﺣﺎ‪請‬ﻞ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﺎ ﻗﻠﺐ ﺳﻠﻴﻢ اﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ را‬ ‫ﺗﺴﻠﻴﻢ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ در ذات و‪請‬ﻔﺎت اﻓﻌﺎل )ﮐﺎرﻫﺎي( ﺧﻮد‬ ‫ﻳﮑﺘﺎ اﺳﺖ وﺷﺮﻳﮑﻲ ﻧﺪارد‪ ،‬وﺑﺮاي آن ﻧﻈﻴﺮ‪ ،‬ﺷﺒﻴﻪ‪ ،‬ﻣﺜﻞ ﻧﻤﻲ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ درﮐﺘﺎب ﺧﻮد ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪} :‬اﻟﺘّ َْﻮ ِﺣﻴ ْ ُﺪ ‬ ‫ﻟ َ‪َ ْ J‬ﺲ ﻓِﻴ ِﻪ ر ْؤﻳ َ ُﺔ اﻟﻀ ِﺮ َ و اﻟﻨ ْﻔ ِﻊ  ِﻣ ْﻦ ا ََﺣ ٍﺪ{ ]الفتح الرباني‪[١٩٨ :‬‬ ‫ْ ُ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻮﺣﻴﺪ آن اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن از ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ از ﻣﺨﻠﻮق‬ ‫ﺗﺼﻮر ﻧﻔﻊ وﺿﺮر را ﻧﮑﻨﺪ )ﻋﻘﻴﺪه ﻧﻔﻊ وﺿﺮر از ﮐﺴﻲ را‬ ‫ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ(‬ ‫دراﻳﻦ ﻋﺒﺎرت )اَﺣَﺪ( ﻧﮑﺮه در ﺳﻴﺎق ﻧﻔﻲ واﻗﻊ ﺷﺪه ﮐﻪ‬ ‫ﻓﺎﺋﺪه ﻋﻤﻮم را ﻣﻴﺪﻫﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻟﻔﻆ اﺣﺪ ﻋﺎم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮق‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪11‬‬

‫را در ﺑﺮ ﻣﻴﮕﺮدﮐﻪ‪ .‬ﻏﻴﺮاﷲ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻮري ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻳﺎﻧﺎري‪،‬‬ ‫وﻳﺎ ﺧﺎﮐﻲ‪ ،‬وﻳﺎ ﻧﺒﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻳﺎ وﻟﻲ‪ ،‬وﻳﺎ ﭘﻴﺮ وﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬وﺣﺠﺮ‬ ‫وﺷﺠﺮ ﺑﺎﺷﺪ وﻳﺎ ﻗﺒﺮ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ ﻋﻘﻴﺪه ﻣﺎﻟﮑﻴﺖ ﻧﻔﻊ‬ ‫وﻧﻘﺼﺎن را ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وآن را ﻫﻤﺮاي اﷲ  در ذات‬ ‫و‪請‬ﻔﺎت واﻓﻌﺎل ﺷﺮﻳﮏ ﻧﺴﺎزد‪ ،‬ﭘﺲ اﻳﻦ اﺳﺖ ﺗﻮﺣﻴﺪ‪.‬‬

‫ذات وﻔﺎت وا ﻌﺎل اﷲ ﻌﺎﯽ‬ ‫اﷲ در ذات و‪請‬ﻔﺎت واﻓﻌﺎل ﺧﻮد ﻳﮑﺘﺎ و واﺣﺪ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﻫﻤﺮاي آن ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ از ﻣﺨﻠﻮق ﺷﺮﻳﮏ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫اﷲ ﺧﺎﻟﻖ اﺳﺖ‪ ،‬واﻳﻦ ‪請‬ﻔﺖ )ﭘﻴﺪا ﮐﻨﻨﺪه( ‪請‬ﺮف‬ ‫ﺑﺮاي اﷲ  اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ُ‬ ‫ُّ َ ُ ُ ّ َ ْ‬ ‫﴿ﻗ ِﻞاﻟﻠﻪﺧﺎﻟِﻖﻛ ِﻞﺷﻲ ٍء ﴾ ]الرعد‪[١٦ :‬‬ ‫ﺑﮕﻮ‪請 :‬ﺮف اﷲ آﻓﺮﻳﻨﻨﺪۀ ﻫﺮ ﭼﻴﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اوﻻد دﻫﻨﺪه ﻫﻢ ‪請‬ﺮف اﷲ  اﺳﺖ‪.‬‬

‫َُْ ُ َ ََ ََ ُ َ ْ ََ َ ً َ ََ ُ َ ََ‬ ‫‪َ ُ ٤‬‬ ‫َ ﴿ﺨﻳﻠﻖﻣﺎ ﻳﺸﺎءﻬﯾﺐﻟِﻤﻦﻳﺸﺎء إِ‪ de‬وﻬﯾﺐ ﻟِﻤﻦ ﻳﺸﺎء اﻟﺬﻛﻮر‬ ‫َُّْ ُُ ْ ُ ْ َ ً َ َ ً ََ َ ُ َ ََ َ ً‬ ‫‪49‬أوﻳﺰوِﺟﻬﻢذﻛﺮا‪e‬وإِ‪de‬وﺠﻳْﻌﻞﻣﻦ ﻳﺸﺎءﻋ ِﻘ‪] ﴾y‬الشورى‪[٤٩ :‬‬

‫ﻣﻰ آﻓﺮﻳﻨﺪ )اﷲ( ﻫﺮﭼﻴﺰي راﮐﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﮐﺴﻲ را‬ ‫ﺑﺨﻮاﻫﺪ دﺧﺘﺮ ﻋﻄﺎء ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬وﮐﺴﻲ را ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﭘﺴﺮ ﻋﻄﺎ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪،‬‬ ‫وﻳﺎ ﺟﻔﺖ ﻣﻴﮑﻨﺪ ﭘﺴﺮان ودﺧﺘﺮان‪ ،‬وﮐﺴﻲ را ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻧﺎزاﻳﻨﺪه‬ ‫ﻗﺮار ﻣﻴﺪﻫﺪ )ﮐﻪ ﺑﺮاي وي ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻴﺪﻫﺪ(‪.‬‬ ‫زﻧﺪه ﮐﻨﻨﺪه وﻣﻴﺮاﻧﻨﺪه اﷲ  اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬ ‫َُُ‬

‫َُ‬

‫‪12‬‬

‫ُ َ َْ ُْ َ ُ‬

‫‬ ‫ْ‬ ‫ﻮن﴾ ]يونس‪[٥٦ :‬‬ ‫﴿ﻫﻮﺤﻳﻴِﻲوﻤﻳِﻴﺖوإِﻟﻴ ِﻪﺗﺮﺟﻌ‬

‫او زﻧﺪه ﻣﻴﮑﻨﺪ وﻣﻲ ﻣﻴﺮاﻧﺪ‪ ،‬وﺑﺴﻮﺋﻰ آن ﮔﺮداﻧﻴﺪه ﻣﻰ‬ ‫ﺷﻮﻳﺪ‪.‬‬ ‫رازق ﻫﻢ اﷲ  اﺳﺖ‪ ،‬واﻳﻦ ‪請‬ﻔﺖ ﻫﻢ ‪請‬ﺮف ﺑﺮاي اﷲ‬ ‫ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪َ ْ ّ ُ ُ َْ ُ ٣‬‬ ‫ََْ ُ َ ُ‬ ‫َ‬ ‫ََ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫اﻟﺮزق ﻟِﻤﻦ ﻳﺸﺎء ﻣِﻦ ﻋِﺒﺎ ِد ِه وﻳﻘ ِﺪر ﻟﻪ﴾‬ ‫﴿اﻟﻠﻪ ﻳﺒﺴﻂ ِ‬ ‫]العنکبوت‪[٦٢ :‬‬

‫اﷲ ﻓﺮاخ ﻣﻰ ﮐﻨﺪ روزى را ﺑﺮاي ﮐﺴﻲ ﺑﺨﻮاﻫﺪ‬ ‫وﺗﻨﮓ ﻣﻰ ﺳﺎزد رزق را ﺑﺮاي ﮐﺴﻲ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ازﺑﻨﺪﻫﺎي ﺧﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﻔﺎء دﻫﻨﺪه از ﻣﺮض ﻫﻢ اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ  ﺑﺮ‬ ‫ﺑﻴﺎن ﻧﻤﻮدن ‪請‬ﻔﺎت اﷲ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ َ َ ْ ُ ََُ َْ‬ ‫ﻦﻴ﴾ ]الشعراء‪[٨٠ :‬‬ ‫﴿وإِذاﻣ ِﺮﺿﺖﻓﻬﻮﻳﺸﻔِ ِ‬ ‫ﻣﺮﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺷﻮم ﭘﺲ ﻫﻤﺎن ذات ﺷﻔﺎ ﻣﻴﺪﻫﺪ ﻣﺮا‪.‬‬ ‫رﻓﻊ )دور( ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺮ ﻣﺼﻴﺒﺖ اﷲ  اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ُ ّ‬ ‫ُ‬ ‫ْ ُ‪ُْ َ ٣‬‬ ‫ُّ َُّ ُ َّْ َ‬ ‫ﺠﻨﻴﻜﻢ ﻣِﻨﻬﺎ وﻣِﻦ ﻛ ِﻞ ﻛﺮ ٍب ﺛﻢ أﻧﺘﻢ‬ ‫﴿ﻗ ِﻞ اﻟﻠﻪ ﻳ ِ‬ ‫ُْ ُ ‬ ‫ﺗﺮﺸِﻛﻮن﴾ ]االنعام‪[٦٤ :‬‬ ‫ﺑﮕﻮ‪ :‬اﷲ  ﻧﺠﺎت ﻣﻴﺪﻫﺪ ﺷﻤﺎ را )از ﺗﮑﻠﻴﻒ ﻣﻮﺟﻮده(‬ ‫و از )آﺋﻨﺪه( واز ﻫﺮ ﻣﺸﮑﻼت وﺗﮑﺎﻟﻴﻒ‪ ،‬وﺑﺎز ﻫﻢ ﺷﻤﺎ ﺷﺮک‬ ‫ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪.‬‬ ‫واﻧﭽﻨﻴﻦ ﺧﻴﺮ وﻫﻤﺪردي در دﺳﺖ اﷲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫َ َ ‪ْ َ ٣‬‬ ‫َ‬ ‫ُ ْ ‬ ‫ك ِﺨﺑَ ْﺮﻴٍﻓﻼ َرآدﻟِﻔﻀﻠِ ِﻪ﴾ ]ﻳﻮﻧﺲ‪[١٠٧ :‬‬ ‫﴿وإِنﻳ ِﺮد‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪13‬‬

‫واﮔﺮ اﷲ اراده ﺧﻴﺮ رﺳﺎﻧﺪن ﺗﺮا ﺑﮑﻨﺪ ﭘﺲ ﻧﻴﺴﺖ دﻓﻊ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪه ﻓﻀﻞ اورا‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﻫﺮ ﺣﺎل درﺗﻤﺎم اﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت ﻫﻴﭻ ﮐﺴﻲ از ﻣﺨﻠﻮق‪ :‬ﻧﺒﻲ‪،‬‬ ‫وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﺷﺮﻳﮏ ﺑﺎ اﷲ  ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫ارﺷﺎد ﺑﺎري ﺗﻌﺎﻟﻰ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َ ََ ُ ْ ُ ‪ْ َ ْ ُ ْ ُْ ٣ ُ ْ ُ ُ ُ ٣ ُ ْ ُ َََ ٣‬‬ ‫َ ‪٣ ُ٣‬‬ ‫﴿اﻟﻠﻪ اﻟ ِﺬي ﺧﻠﻘﻜﻢ ﺛﻢ رزﻗﻜﻢ ﺛﻢ ﻤﻳِﻴﺘﻜﻢ ﺛﻢ ﺤﻳﻴِﻴﻜﻢ ﻫﻞ‬

‫َْ َ ُ‬ ‫َُ ‬ ‫َ ْ َُْ َُ‬ ‫ُ ‪٣‬‬ ‫َ ُ ّ‬ ‫ﻣِﻦ ﺮﺷﻛﺎﰂﻜﻢ ﻣﻦ ﻳﻔﻌﻞ ﻣِﻦ ذﻟِﻜﻢ ﻣِﻦ ﺷﻲ ٍء ﺳچﺎﻧﻪ‬ ‫َََ َ َ‪ ُ ُْ ٣‬‬ ‫وﺗﻌﺎﻟﻲﻤﻋﺎﻳﺮﺸِﻛﻮن﴾ ]الروم‪[٤٠ :‬‬

‫اﷲ آن ذاﺗﻲ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻴﺎﻓﺮﻳﺪ ﺷﻤﺎرا‪ ،‬ﺑﺎز روزي ﻓﺮاﻫﻢ‬ ‫ﮐﺮده ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ‪ ،‬وﺑﺎز ﻣﻲ ﻣﻴﺮاﻧﺪ ﺷﻤﺎرا‪ ،‬وﺑﺎز زﻧﺪه ﻣﻴﮑﻨﺪ ﺷﻤﺎ‬ ‫را‪ ،‬آﻳﺎ از ﺷﺮﻳﮑﺎن ﺷﻤﺎ ﮐﺴﻲ اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﮐﺎري ازﻳﻦ ﮐﺎرﻫﺎ‬ ‫را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ؟ )وﻳﺎ ﻫﻤﺮاي اﷲ دراﻳﻦ ﮐﺎرﻫﺎ ﺷﺮﻳﮏ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﻧﻪ‬ ‫ﻧﻪ‪ ،‬ﭘﺎﮐﻲ اﺳﺖ ﻣﺮ اﷲ  را از ﺷﺮﻳﮏ وﺑﺴﻴﺎر ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ از‬ ‫آﻧﭽﻪ ﮐﻪ ﺷﺮﻳﮏ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺪون اﷲ  ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ ﭘﻴﺪا ﮐﻨﻨﺪه واوﻻد دﻫﻨﺪه ﻧﻴﺴﺖ‪،‬‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪٣ ٣‬‬ ‫َُُْ َُ ً ََ‬ ‫‪َ ٣‬‬ ‫ُ‬ ‫ َْ ُ ‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻟﻦ ﺨﻳﻠﻘﻮا ذ‪ 99‬وﻟ ِﻮ‬ ‫د‬ ‫ِﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻮن‬ ‫ﻋ‬ ‫ﺪ‬ ‫ﺗ‬ ‫ﻳﻦ‬ ‫ﺬ‬ ‫﴿إِن اﻟ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ََُْ َُ‬ ‫اﺟﻤﺘﻌﻮاﻟﻪ﴾ ]الحج‪[٧٣ :‬‬ ‫ﮐﺴﺎﻧﻲ را ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﻴﺪ ﺑﺠﺰ از اﷲ ﻫﺮﮔﺰ ﺗﻮان‬ ‫ﻧﺪارﻧﺪ آﻓﺮﻳﺪن ﻣﮕﺴﻰ را اﮔﺮ ﭼﻪ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮاى آن‪.‬‬ ‫ﻫﻴﭻ ﻳﮏ ﻧﻮري‪ ،‬ﻧﺎري‪ ،‬ﺧﺎﮐﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﻪ‪ ،‬ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪،‬‬ ‫ﻗﺒﺮ ‪ ،‬و‪請‬ﺎﺣﺐ ﻗﺒﺮ اﺧﺘﻴﺎر اوﻻد دادن را ﻧﺪارد‪ ،‬واﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪14‬‬

‫ﺷﺮﮐﻲ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﻼﻧﻲ ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪،‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬وﻏﻴﺮه اوﻻد داده ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺎﻻﻧﮑﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫﴿ َ َ ‪ َ ْ ُ ُ َ َ ْ ُ َُ   َ ُ َ ْ َ َ َ َ َ ُ ُ ْ َ َ ٤‬‬ ‫اﺨﻟﺮﻴة ﺳچﺎن‬ ‫ورﺑﻚ ﺨﻳﻠﻖ ﻣﺎ ﻳﺸﺎء وﺨﻳﺘﺎر ﻣﺎ ﻛﺎن ‪l‬ﻢ ِ‬ ‫‪ ُ ُْ ٣َ َ َََ ٣‬‬ ‫اﻟﻠ ِﻪوﺗﻌﺎﻟﻲﻤﻋﺎﻳﺮﺸِﻛﻮن﴾ ]القصص‪[٦٨ :‬‬ ‫ﭘﺮوردﮔﺎرﺗﻮ ﭘﻴﺪا ﻣﻴﮑﻨﺪ ﻫﺮﭼﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ‪ ،‬وﺑﺮﻣﻰ ﮔﺰﻳﻨﺪ‬ ‫ﻫﺮﮐﻪ را ﺧﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﻧﻴﺴﺖ در اﺧﺘﻴﺎر ﻣﺨﻠﻮق ﭘﻴﺪا ﮐﺮدن‪ ،‬ﭘﺎﮐﻲ ﺧﺪا‬ ‫را اﺳﺖ وﺑﻠﻨﺪﺗﺮ اﺳﺖ ازآﻧﮑﻪ ﺷﺮﻳﮏ ﻣﻲ آرﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻳﮑﻲ ازﭘﻴﻐﻤﺒﺮان ﺑﺰرﮔﻮار ﺣﻀﺮت زﮐﺮﻳﺎ ‬ ‫ﻓﺮزﻧﺪ ﻧﺒﻮد‪ ،‬وي اوﻻد ‪請‬ﺮف از درﺑﺎر اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻴﺨﻮاﻫﺪ‪ ،‬در‬ ‫ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ارﺷﺎد اﺳﺖ ﮐﻪ زﮐﺮﻳﺎ  ﻓﺮزﻧﺪ از درﺑﺎر اﷲ ‬ ‫ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﺪ‪:‬‬ ‫‪َ ٤ ُ َ َ ٣ ًَّ َ ً٣ُّ َ ْ ُ ٣‬‬ ‫َ ّ َ ْ‬ ‫ﻤﺳﻴﻊ اﻟﺪﻋﺎء﴾ ]آل‬ ‫﴿ر ِب ﻫﺐ ﻟِﻲ ﻣِﻦ ﻟﺪﻧﻚ ذرِﻳﺔ ﻃﻴِﺒﺔ إِﻧﻚ ِ‬ ‫عمران‪[٣٨ :‬‬

‫اي ﭘﺮوردﮔﺎرم! ﻣﺮا از ﻧﺰدت ﻓﺮزﻧﺪ ﭘﺎﮐﻴﺰه ﺋﻲ ﻋﻄﺎ ﮐﻦ‪،‬‬ ‫ﻳﻘﻴﻦ ﺗﻮﺳﺖ ﺷﻨﻮﻧﺪۀ دﻋﺎ‪ .‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ ْ َ َْ َُ ََ ََْ َُ َ َ‬ ‫﴿ﻓﺎﺳﺠﺘَﺒﻨﺎﻟﻪووﻫﺒﻨﺎﻟﻪﺤﻳْﻴﻲ﴾ ]االنبياء‪[٩٠ :‬‬ ‫)اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ(‪ :‬ﭘﺲ ﻣﺎ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻴﻢ دﻋﺎي اورا‬ ‫وﺑﺨﺸﻴﺪﻳﻢ اورا ﻳﺤﻲ ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﮕﺮﻳﺪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ اﺳﺖ ‪請‬ﺎﺣﺐ ﻋﺰت وﺗﻮﻗﻴﺮ ﻟﻴﮑﻦ ﺑﺎوﺟﻮد‬ ‫اﻳﻦ ﻫﻢ اﺧﺘﻴﺎر اوﻻد دادن را ﻧﺪارد‪) ،‬ﻧﻪ ﺑﺮاي ﺧﻮدش وﻧﻪ ﺑﺮاي‬ ‫ﻏﻴﺮ( ﺑﻠﮑﻪ اوﻻد از درﺑﺎري اﷲ ﻣﻴﺨﻮاﻫﺪ‪ ،‬وﺑﺮاي ﻣﺎﺳﻮاي‬ ‫ﻧﺒﻲ ﻫﻴﭻ ﺳﻮال در ذﻫﻦ ﺧﺪﺷﻪ ﻧﻤﻴﮑﻨﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪15‬‬

‫واﻧﭽﻨﻴﻦ رزق دﻫﻨﺪه ﻫﻢ ‪請‬ﺮف اﷲ اﺳﺖ ﻧﻪ ﻏﻴﺮ آن‪.‬‬

‫‪٣ ٣‬‬ ‫ُ‬ ‫‪ْ ُ َ  ُ َ َ ٣‬‬ ‫ َُْ ُ ‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻻ ﻤﻳْﻠِﻜﻮن ﻟﻜﻢ‬ ‫د‬ ‫ِﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ون‬ ‫ﺪ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﺗ‬ ‫ﻳﻦ‬ ‫ﺬ‬ ‫﴿إِن اﻟ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ ‪َ ّْ ٣‬‬ ‫ًْ َ َُْ‬ ‫اﻟﺮزق﴾ ]العنکبوت‪[١٧ :‬‬ ‫ِرزﻗﺎﻓﺎﺑﺘﻐﻮاﻋِﻨﺪاﻟﻠ ِﻪ ِ‬

‫ﻳﻘﻴﻨﺎً ﮐﺴﺎﻧﻴﮑﻪ ﭘﺮﺳﺘﺶ )ﻓﺮﻳﺎد( ﻣﻴﮑﻨﻴﺪ ﻣﺎﺳﻮا از اﷲ‬ ‫در اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪارﻧﺪ ﺑﺮا‪J‬ﺸﻤﺎ روزى دادن را‪ ،‬ﭘﺲ ﻃﻠﺐ ﮐﻨﻴﺪ از‬ ‫ﻧﺰد اﷲ روز‪J‬ﺮا‪.‬‬ ‫دور ﮐﻨﻨﺪه ﺗﮑﺎﻟﻴﻒ وﻣﺼﺎﺋﺐ واﻣﺮاض ﺑﺪون اﷲ ﻫﻴﭻ‬ ‫ﻳﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﻫﻴﭻ ﮐﺴﻲ اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪارد‪ ،‬اﷲ‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ َ ْ َ ُّ َُّ َ  َ َُ ‪َُ٣‬‬ ‫َ‬ ‫﴿وإِنﻤﻳْﺴﺴﻚاﻟﻠﻪﺑِﺮﻀٍﻓﻼﻛﺎ ِﺷﻒﻟﻪ إِﻻﻫﻮ﴾ ]االنعام‪[١٧ :‬‬

‫اﮔﺮ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ اﷲ  اﻧﺪک ﺗﮑﻠﻴﻒ ﺑﺮ ﺗﻮ‪ ،‬ﭘﺲ ﻧﻴﺴﺖ ﻫﻴﭻ‬ ‫دﻓﻊ ﮐﻨﻨﺪه آﻧﺮا ﻣﮕﺮ او‪.‬‬ ‫)ازﻳﻦ ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ دروغ ﻗﻮل ﺑﺮﺧﻲ از ﻧﺎداﻧﺎن ﮐﻪ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‬ ‫در روز اﻓﺮاﺷﺘﻦ ﺑﻴﺮق ﺳﺨﻲ ﺟﺎن )اﻓﺮاﺷﺘﻦ ﺑﻴﺮق ﻫﻢ ﺧﻮدش‬ ‫ﻳﮏ ﺷﺮک ﺑﺰرگ اﺳﺖ( ﮐﻮر ﺑﻴﻨﺎ ﻣﻴﺸﻮد ﮐﻪ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ .‬از‬ ‫ﮐﺮاﻣﺖ ﺳﺨﻲ ﺟﺎن ﮐﻮر ﺑﻴﻨﺎ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻳﮏ ﮐﻠﻤﻪ ﺷﺮﮐﻰ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﮔﻮﻳﻨﺪه وﻳﻘﻴﻦ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺗﻤﺎم ﺷﺎن ﺑﺴﺒﺐ اﻳﻦ ﮐﻠﻤﻪ از داﻳﺮه‬ ‫اﺳﻼم ﺧﺎرج وداﺧﻞ در ﮐﻔﺮ ﻣﻴﺸﻮﻧﺪ‪ .‬ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﷲ ﻣﻦ ذاﻟﮏ )از‬ ‫ﻣﺘﺮﺟﻢ(‬ ‫ودﻳﮕﺮ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺑﺰرﮔﻮار اﻳﻮب  را ﺑﻴﻤﺎري ﻋﺎرض‬ ‫)ﭘﻴﺶ( ﺷﺪه ﺑﺮاي رﻓﻊ ﺑﻴﻤﺎري ﺧﻮد اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪارد ﺑﻠﮑﻪ ﺷﻔﺎء را‬ ‫از درﺑﺎري اﷲ  ﻣﻴﺨﻮاﻫﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪16‬‬

‫ََ‪٣ ُ َ َْ َ ََ ٤ ٤  ٣ َ َّ ُ ٣َ َ َ ْ َ ٤‬‬ ‫اﻤﺣ ‬ ‫ﻦﻴ﴾‬ ‫﴿وأﻳﻮب إِذ ‪e‬دي رﺑﻪ أﻧِﻲ ﻣﺴﻨِﻲ اﻟﺮﻀ وأﻧﺖ أرﺣﻢ اﻟﺮ ِ ِ‬ ‫]االنبياء‪[٨٣ :‬‬

‫ﺑﻄﻮر ﺗﺬﮐﻴﺮه ﻳﺎدﮐﻦ اﻳﻮب  را وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻓﺮﻳﺎد ﮐﺮده‬ ‫ﭘﺮوردﮔﺎر ﺧﻮد را ﮐﻪ اي ﺑﺎرﺧﺪاﻳﺎ! رﺳﻴﺪه ﻣﻦ را رﻧﺞ وﺑﻴﻤﺎري‬ ‫وﺗﻮ ﻫﺴﺘﻲ زﻳﺎد رﺣﻢ ﮐﻨﻨﺪه از ﺗﻤﺎم رﺣﻢ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن‪.‬‬ ‫اﷲ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ ْ َََْ َُ َ  َ َْ َ‬ ‫ُ ّ‬ ‫ﺮﺿ﴾ ]االنبياء‪[٨٤ :‬‬ ‫﴿ﻓﺎﺳﺠﺘﺒﻨﺎﻟﻪﻓﻜﺸﻔﻨﺎﻣﺎﺑ ِ ِﻪﻣِﻦ ٍ‬

‫)اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ( ﭘﺲ ﻣﺎﻳﺎن ﻓﺮﻳﺎد وي را ﺷﻨﻴﺪﻳﻢ‬ ‫ودﻋﺎﻳﺶ را ﻗﺒﻮل ﮐﺮدﻳﻢ‪ ،‬وﭘﺲ دور ﺳﺎﺧﺘﻴﻢ آﻧﭽﻪ ﺑﺎ وى ﺑﻮد‬ ‫ازرﻧﺞ‪.‬‬ ‫وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻳﮏ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ اﺧﺘﻴﺎر دور ﮐﺮدن ﺗﮑﻠﻴﻒ وﺑﻴﻤﺎري‬ ‫را ﻧﺪارد ﺧﻮد ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺮ اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﻲ وﻏﻴﺮه ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻘﻪ اوﻟﻰ‬ ‫ﻣﺤﺘﺎج اﺳﺖ ﺑﻄﺮف اﷲ‪ ،‬وﮐﺴﻲ ﺧﻮد ﻣﺤﺘﺎج ﺑﺎﺷﺪ ﭼﻪ ﻃﻮر ﺑﺮ‬ ‫رﺳﻲ ﺣﺎﺟﺖ ﻏﻴﺮ را ﮐﻨﺪ واز وي ﺗﮑﻠﻴﻒ را دور ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫‪%‬‬ ‫&‬ ‫‪    !"#$‬‬ ‫   ‬ ‫ﻧﺠﺎت دﻫﻨﺪه از ﻏﺮق ﺷﺪن در درﻳﺎ وﻏﻴﺮه ﻣﺎﺳﻮا از اﷲ‬ ‫ﻫﻴﭻ ﮐﺴﻲ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫‪* $‬‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم ﻣﺸﺮک وﺟﻬﺎل ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ $ :‬‬ ‫('!‪-. !)+ ,‬‬ ‫)ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻬﺎؤاﻟﺤﻖ ﻗﺎﺋﻖ )ﮐﺸﺘﻲ( ﻣﻦ را ﺗﻴﻠﻪ ﺑﺰن ﺣﺮﮐﺖ‬ ‫ﺑﺪه( واﻧﭽﻨﻴﻦ در زﺑﺎن ﻣﺮدم ﻣﺸﻬﻮر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪17‬‬

‫ﺟﻴﻼﻧﻲ ﮐﺸﺘﻲ دوازده ﺳﺎل ﻏﺮق ﺷﺪه را از درﻳﺎ ﺧﺎرج‬ ‫اﷲ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﻧﻤﻮد ﺣﺎﻻﻧﮑﻪ ْ‬ ‫َ‬ ‫‪ ُ َ ُ ْ ُ َ َ ْ َ َ َ َ َ ْ ُْ ُْ َ ٣‬‬ ‫﴿وإِنﻧﺸﺄﻧﻐ ِﺮﻗﻬﻢﻓﻼﺮﺻِﻳﺦ‪ُl‬ﻢوﻻﻫﻢﻳﻨﻘﺬون﴾ ]يس‪[٤٣ :‬‬

‫اﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ ﻏﺮق ﻣﻰ ﮐﻨﻴﻢ اﻳﺸﺎﻧﺮا در درﻳﺎ ﭘﺲ ﻫﻴﭻ‬ ‫ﮐﺴﻲ )ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ( ﻓﺮﻳﺎد رس ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاى اﻳﺸﺎن‪ ،‬وﻧﻪ‬ ‫اﻳﺸﺎن را ﻧﺠﺎت داده ﻣﻰ ﺷﻮد‪) .‬ﮐﻪ ﮐﺸﺘﻲ ﺷﺎن را از درﻳﺎ‬ ‫ﺧﺎرج ﮐﻨﺪ(‪.‬‬ ‫ودﻳﮕﺮ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ اوﻟﻮاﻟﻌﺰم ﺣﻀﺮت ﻳﻮﻧﺲ  در درﻳﺎ‬ ‫ﻏﺮق ﺷﺪه ودر ﺷﮑﻢ ﻣﺎﻫﻲ رﻓﺘﻪ وﺑﺮاي ﺧﻼ‪請‬ﻲ وي ﻫﻴﭻ راﻫﻲ‬ ‫ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪه‪ ،‬وﻧﻪ اﺧﺘﻴﺎر دارد ﮐﻪ ﺧﻮد را ﻧﺠﺎت دﻫﺪ‪ ،‬دراﻳﻦ‬ ‫وﻗﺖ از ﺷﮑﻢ ﻣﺎﻫﻲ وازدرﻳﺎ ﺣﺎﺟﺖ ﺧﻮد را ﺑﺮ اﷲ  ﭘﻴﺶ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﺪ‪:‬‬ ‫َ ْ َ َ َ ‪ّ َ َ َ ْ ُ َ َْ ٣‬‬ ‫ََ َ‬ ‫ُ ْ ُ‬ ‫‪َُ ٤‬‬ ‫ﺎت أن ﻻ إِﻟﻪ إِﻻ أﻧﺖ ﺳچﺎﻧﻚ إِﻧِﻲ ﻛﻨﺖ‬ ‫﴿ﻓﻨﺎدي ﻓِﻲ اﻟﻈﻠﻤ ِ‬ ‫ ‪٣‬‬ ‫ْ ‬ ‫ﻦﻴ﴾ ]االنبياء‪[٨٧ :‬‬ ‫ِﻦ اﻟﻈﺎﻟ ِ ِﻤ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﭘﺲ ﻓﺮﻳﺎد ﮐﺮد در ﺗﺎرﻳﮑﻴﻬﺎ ﺑﺂﻧﮑﻪ ﻫﻴﭻ ﻣﻌﺒﻮد ﺑﺤﻖ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﺑﺠﺰ ﺗﻮ ﭘﺎﮐﻰ اﺳﺖ ﻣﺮ ﺗﺮا )وﺑﺮاي ﻧﺠﺎت ﻣﻦ ﺑﺪون ﺗﻮ ﻫﻴﭻ‬ ‫‪請‬ﻮرت ﻧﻴﺴﺖ وﺗﻮ ﻣﺮا از درﻳﺎ وﺷﮑﻢ ﻣﺎﻫﻲ ﻧﺠﺎت ده(‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ ْ َََْ َُ ََ‪َ َ  َ ّ َْ  ُ َْ٣‬‬ ‫ﻚ ﻧُﺠﻨﻲ ْاﻟ ُﻤ ْﺆﻣﻨ ‬ ‫ﻦﻴ﴾‬ ‫﴿ﻓﺎﺳﺠﺘﺒﻨﺎ ﻟﻪ وﺠﻧﻴﻨﺎه ﻣِﻦ اﻟﻐ ِﻢ وﻛﺬﻟِ‬ ‫ِِ‬ ‫ِ‬ ‫]االنبياء‪[٨٨ :‬‬

‫ﻣﺎﻳﺎن ﻓﺮﻳﺎد وي را ﺷﻨﻴﺪﻳﻢ وﻧﺠﺎت دادﻳﻤﺶ ازﻏﻢ )درﻳﺎ(‬ ‫وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺎ ﻧﺠﺎت ﻣﻴﺪﻫﻴﻢ ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن را‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪18‬‬

‫دﻳﮕﺮ ﻧﺠﺎت دﻫﻨﺪه‪ ،‬وﺑﺮﺳﺎﺣﻞ درﻳﺎ رﺳﺎﻧﻨﺪه ﮐﺸﺘﻲ‬ ‫وﺧﺎرج ﮐﻨﻨﺪۀ ﮐﺸﺘﻲ ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮي ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺧﻼ‪請‬ﻪ ﮐﻼم اﻳﻦ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء در وﻗﺖ ﺗﮑﺎﻟﻴﻒ‬ ‫وﻣﺼﺎﺋﺐ ﻓﺮﻳﺎد اﷲ  را ﮐﺮدﻧﺪ واز آن ﻣﺪد ﺧﻮاﺳﺘﻦ‪ ،‬واﷲ‬ ‫ﺧﻮد در ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ در ﺑﺎره ﭘﻴﻐﻤﺒﺮان ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ََْْ ََ ْ ُ ََ َ ًَ ََ َ ً‬ ‫‪ ُ َُ ُ  ْ ُ٣‬‬ ‫ات وﻳﺪﻋﻮﻧﻨﺎ رﻏﺒﺎ ورﻫﺒﺎ‬ ‫﴿إِﻬﻧﻢ ﻛﺎﻧﻮا ﻳﺴﺎ ِرﻋﻮن ﻓِﻲ اﺨﻟﺮﻴ ِ‬ ‫َ ‬ ‫ﻛﺎﻧُﻮاﻟَﻨَﺎ َﺧﺎﺷﻌ ‬ ‫ﻦﻴ﴾ ]االنبياء‪[٩٠ :‬‬ ‫و‬ ‫ِِ‬

‫ﻳﻘﻴﻨﺎً ﺗﻤﺎم ﭘﻴﻐﻤﺒﺮان ﻋﻠﻴﻬﻢ اﻟﺴﻼم ﺷﺘﺎﺑﻰ ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ در‬ ‫اﻧﺠﺎم ﻧﻴﮑﻴﻬﺎ وﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ ﻣﺎرا )اﷲ( ﺑﺘﻮﻗﻊ وﺧﻮف‪ ،‬وﺑﻮدﻧﺪ‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺎ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺮ ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ اﻧﺒﻴﺎء اﺧﺘﻴﺎر دور ﮐﺮدن ﺗﮑﻠﻴﻒ ﺧﻮد را‬ ‫ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺳﻮال ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻴﺸﻮد ﺑﺮاي ﻣﺎﺳﻮا از آﻧﺎن ﮐﻪ اﺧﺘﻴﺎر‬ ‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻈﺎم واوﻟﻴﺎء ﮐﺮام ﺷﺎن ﺷﻮﮐﺖ ورﺗﺒﻪ‬ ‫ﻋﻼﺣﺪه ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﮐﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ در داﺋﺮه ﭘﻴﻐﻤﺒﺮي وﻟﻲ در داﺋﺮه‬ ‫وﻻﻳﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد وﻋﺰت ﮐﺮده ﺷﻮد‪ ،‬زﻳﺮا ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﻼﻣﻲ‬ ‫ﺑﺮاي ﮐﺴﻲ اﺟﺎزت اﻳﻦ را ﻧﺪاده ﮐﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ وﻳﺎ وﻟﻲ را درﺟﻪ‬ ‫َ‬ ‫ﺎس َ ﻣﻨَﺎ ِز َﳍ ُ ْﻢ  ‪Q‬‬ ‫ﺧﺪاي داده ﺷﻮد ﺑﻠﮑﻪ ﺣﺪﻳﺚ اﺳﺖ ﮐﻪ‪G :‬أﻧْﺰِﻟُﻮا  اﻟﻨَّ َ‬ ‫اﺑﻮداؤد‬

‫ترجمه‪ :‬ﻋﺰت ﻣﺮدم را ﺑﮑﻨﻴﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻣﺮﺗﺒﻪ وﺷﺮف آﻧﻬﺎ‪.‬‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎﻳﺪ در و‪請‬ﻒ ودرﺟﻪ ﮐﺴﻲ از ﻏﻠﻮ اﻓﺮاط ﮐﺎر‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﺸﻮد ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻫﺮﮐﺲ ﺑﻪ اﻧﺪاز ﻣﺮﺗﺒﻪ اش ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪19‬‬

‫ﮔﺮ ﻓﺮق ﻣﺮاﺗﺐ ﻧﮑﻨﻰ زﻧﺪﻳﻘﻲ‬ ‫ﻟﻴﮑﻦ اﻣﺮوز ﻣﺮدم آﻣﺎدۀ ﺷﻨﻴﺪن ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻧﺴﺘﻨﺪ‪،‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮ ﻗﻮل ﺷﺎﻋﺮ‪:‬‬ ‫ ‪ 5 67 423‬‬ ‫‪ /‬‬ ‫;‬ ‫‪  89:0‬‬ ‫‪  10‬‬ ‫ﺑﻠﮑﻪ اﻳﻦ ﻋﺎدت ﻳﻬﻮدوﻧﺼﺎرى ﺑﻮدﮐﻪ آﻧﺎن ﺑﺮاي ﭘﻴﻐﻤﺒﺮان‬ ‫وﻧﻴﺎﮐﺎن ﺧﻮد رﺗﺒ‪ ᄁ‬ﻗﺎﺋﻞ ﻣﻴﮕﺮدﻳﺪن ودر درﺟﻪ ورﺗﺒﻪ آﻧﺎن ﺑﻪ‬ ‫اﻧﺪازۀ از ﻏﻠﻮ واﻓﺮاط ﮐﺎر ﻣﻴﮕﺮﻓﺘﻨﺪﮐﻪ ﺑﻪ درﺟﻪ ﺧﺪاﺋﻲ ﻣﻲ‬ ‫رﺳﺎﻧﺪن ﺷﺎن وآﻧﺎن را ﺣﺎﺟﺖ روا وﻣﺸﮑﻞ ﮐﺸﺎ ﻣﻴﺸﻤﺎرﻳﺪن‪،‬‬ ‫وآﻧﺎن را ﻓﺮﻳﺎد رس ﻣﻴﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺮاي ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﺧﻮد ﻓﺮﻳﺎد‬ ‫ﺷﺎن ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﺒﻲ  ﺗﻘﺒﻴﺢ اﻳﻦ ﻋﻤﻞ اﻳﻨﻬﺎ را ﻣﻴﮑﻨﺪ وﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫ﻟﻌ‬ ‫ﺪ ‪ Q‬ﻣﺴﻠﻢ‬ ‫ﻮر أَﻧْ‪ِ4‬ﻴ َ ِﺎﺋ ِﻬ ْﻢ َ ﻣ َﺴﺎ ِﺟ َ‬ ‫ ا_ اﻟْﻴ َ ُﻬﻮدَ َ واﻟﻨَّ َﺼ َ‬ ‫ﺎرى ّ اﲣ َ ُﺬوا  ُﻗﺒ ُ َ‬ ‫‪َ َ َ G‬ﻦ َّ ُ‬ ‫ترجمه‪ :‬ﻧﻔﺮﻳﻦ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﻪ ﻳﻬﻮد وﻧﺼﺎري ﮐﻪ‬ ‫ﺟﻮر ﮐﺮدن ﻗﺒﺮﻫﺎي اﻧﺒﻴﺎء ﺧﻮد را ﺳﺠﺪه ﮔﺎه‪(1).‬‬ ‫)‪ (١‬ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺳﻴﺪﻧﺎ ﻣﺤﻤﺪ  اﺷﺮف اﻟﻤﺨﻠﻮق واﻻﻧﺒﻴﺎء اﺳﺖ وﻟﻴﮑﻦ‬ ‫در ﻣﺪح وي ﺑﻪ اﻧﺪازۀ ﻏﻠﻮ واﻓﺮاط ﮐﺮده ﻧﻤﻴﺸﻮدﮐﻪ از ﺣﺪﻳﮑﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑـﺮاي وي‬ ‫ﻣﻘﺮر ﮐﺮده ﺗﺠﺎوز ﮐﻨﻴﻢ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻧﺼﺎرى در ﻣﺪح ﻋﻴﺴﻰ ﺗﺠﺎوز ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﺧﻮد‬ ‫َ ِ‬ ‫ﺎرى اﺑْ َﻦ  َﻣ ْﺮﻳ َ َﻢ ‬ ‫آن ﺣﻀﺮت  ازﻳﻦ ﮐﺎر ﻧﻬﻲ ﻓﺮﻣﻮده‪َ G :‬ﻻ  ُﺗ ْﻄ ُﺮ ِ‬ ‫وﱐ  َﻛ َﻤﺎ أ ْﻃ َﺮت اﻟﻨَّ َﺼ َ‬ ‫ﻓَﺈ َِّﳕﺎ أَﻧَﺎ َ ﻋﺒ ُﺪ ُ‪ Z‬ﻓَ ُﻘﻮﻟُﻮا َ ﻋﺒ ُـﺪ َ ِ‬ ‫ ا_ َ و َر ُﺳـﻮﻟ ُ ُﻪ‪ Q‬اﻃﺮاء ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮد ﻏﻠﻮ ﮐﺮدن را در ﻣـﺪح ‪.‬‬ ‫ْ ّ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ در ﻣﻮرد ﻣﻦ از ﺣﺪ ﺗﺠﺎوز ﻣﮑﻨﻴﺪ ﻃﻮرﻳﮑﻪ ﻧﺼﺎرى در ﻣﻮرد ﻋﻴﺴـﻰ ﺑـﻦ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪20‬‬

‫}اِذا ﻣﺎت ﻓِﻴ ِﻬﻢ اﻟ َﺮﺟ ُﻞ اﻟﺼ ِ‬ ‫ﺎﱀ  ُﺑ َﻨ َ ْﻮ ‪َ +‬ﻠ َﻴ ْ ِﻪ  َﻣ ْﺴ ِﺠ ًﺪا{‬ ‫َ َ َ ْ ْ ّ ُ َ‬

‫ْ‬ ‫ْ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﻳﮏ ﻣﺮدﻧﻴﮑﻮ در ﻣﻴﺎن ﺷﺎن داﻋﻲ اﺟﻞ )ﻣﺮگ(‬ ‫را ﻟﺒﻴﮏ ﻣﻴﮕﻔﺖ ﺑﺮ ﻗﺒﺮ وﮔﻮر وي ﮐﻨﺒﺪ ﺟﻮر ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ ﺟﺎي ﺗﺎٴﺳﻒ اﺳﺖ ﮐﻪ درﻋﺼﺮ اﻣﺮوزي ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن‬ ‫در رﮐﺎب ﻳﻬﻮد وﻧﺼﺎرى دراﻳﻦ اﻋﻤﺎل ﺷﺮﮐﻴﻪ ﻗﺪم ﻋﻤﻞ‬ ‫ﮔﺬاﺷﺘﻨﺪ‪ .‬ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻧﺒﻰ  از ﺧﻮف ﻣﺒﺘﻼ ﺷﺪن اﻣﺖ ﺧﻮد‬ ‫ﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻤﻞ دﻋﺎي ‪請‬ﻴﺎﻧﺖ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﱪي وﺛَﻨًﺎ ﻳﻌْﺒ ُﺪ  ا ْﺷﺘ َ َّﺪ   َﻏ َﻀﺐ َ ِ ‪َ ٍ +‬‬ ‫ِ‬ ‫ﻮر ‬ ‫ُ ّ‬ ‫ ا_   َ*َ  ﻗَ ْﻮم ّ اﲣ َ ُﺬوا  ُﻗﺒ ُ َ‬ ‫}اﻟﻠ َّ ُﻬ َّﻢ َ ﻻ َ ﲡْﻌَ ْﻞ  ﻗَ ْ َ ُ َ‬ ‫أَﻧْ‪ِ4‬ﻴ ِﺎﺋ ِﻬ ْﻢ َ ﻣ َﺴﺎ ِﺟ َﺪ{ ]ﻣوطأ اﻣام ﻣالك[‬ ‫َ‬ ‫اي ﺑﺎرﺧﺪاﻳﺎ! ﻗﺒﺮ ﻣﻦ را ﺳﺠﺪه ﮔﺎه ﻧﮕﺮدان‪ ،‬ﺳﺨﺖ ﺷﺪه‬ ‫ﻏﻀﺐ وﻏﺼﻪ اﷲ  ﺑﺮ ﻗﻮﻣﻴﮑﻪ ﮔﻮر اﻧﺒﻴﺎء ﺧﻮد را ﺳﺠﺪه ﮔﺎه‬ ‫ﺧﻮد ﻗﺮار دادﻧﺪ‪.‬‬ ‫در ﻳﮏ ﻣﺤﻞ از ‪請‬ﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮام در و‪請‬ﻒ ﻧﺒﻲ ﻗﺪري‬ ‫ﻟﻐﺰش وﺑﻲ اﻋﺘﺪاﻟﻲ ‪請‬ﻮرت ﮔﺮﻓﺖ ﻧﺒﻲ ﺑﺮاي ﺗﻨﺒﻴﻪ ﺳﺎﺧﺘﻦ‬ ‫اﻳﺸﺎن ﺑﺮاﻳﻦ اﻟﻔﺎظ ﺳﺨﺖ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺷﺎن ﺷﺪ‪:‬‬ ‫} َﻻ  ﻳ َﺴﺘ َﻬْ ِﻮﻳﻨَّ ُﻜﻢ  اﻟ َّﺸﻴ َﻄ َ‬ ‫ﺎ ﳏ َ َﻤ ُﺪ  ﺑْﻦ  ﻋَﺒ ِﺪ  اﷲ ِ‪ ،‬ﻋَﺒ ُﺪ  ا ِ‬ ‫ﷲ   َو َر ُﺳ ْﻮﻟ ُ ُﻪ ‬ ‫ْ‬ ‫ﺎن  ‪ ،‬أﻧ َ ُ ّ ُ ْ‬ ‫ْ َ ُ ْ ُ‬ ‫َ‬ ‫‪،‬وا ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﷲ  ﻣَﺎ أُ ِﺣ ُّ َ ﺗ ﻓﻌ ﻓ‬ ‫{ﻟ َ ِﱵ اﻟ َّ ِﱵ أﻧ ْ َﺰﻟ َ ِﲏ اﷲُ{ ]کنز العمال[‬ ‫َ‬ ‫ﺐ أ ْن  َ ْﺮ َ ُ ْﻮ ِﱐ  َ ْﻮ َق ﻣَ ْ َ ْ‬ ‫َ‬ ‫ﺷﻴﻄﺎن ﺷﻤﺎرا ﮔﻤﺮاه ﻧﺴﺎزد‪ ،‬ﻣﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﭘﺴﺮ ﻋﺒﺪاﷲ ﻫﺴﺘﻢ‪،‬‬ ‫وﻣﻦ ﺑﻨﺪۀ اﷲ وﻓﺮﺳﺘﺎدۀ او ﻳﻢ‪ ،‬ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ اﷲ ﻣﻦ ﻫﺮﮔﺰ دوﺳﺖ‬ ‫ﻣﺮﻳﻢ از ﺣﺪ ﺗﺠﺎوز ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﻣﻦ ﻓﻘﻂ ﺑﻨﺪه اﷲ ﻫﺴﺘﻢ‪ .‬ﻟﺬا ﻣﻦ را ﺑﻨـﺪه‬ ‫اﷲ وﭘﻴﻐﻤﺒﺮ او ﺑﺨﻮاﻧﻴﺪ )از ﻣﺘﺮﺟﻢ(‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪21‬‬

‫ﻧﺪارم ﻣﺮا از ﻣﻘﺎم وﻣﻨﺰﻟﺘﻲ ﮐﻪ اﷲ  ﺑﻪ ﻣﻦ ﻋﻄﺎ ﻧﻤﻮده اﺳﺖ‬ ‫ﺑﻠﻨﺪ ﺑﺒﺮﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺲ ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﻣﻔﻬﻮم ﺗﻮﺣﻴﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﻳﮑﻲ را در ﻣﺮﺗﺒﻪ‬ ‫وﻣﻨﺰﻟﺖ ﺧﻮدش ﺑﺎﻗﻲ ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﻮد وﺑﺮآن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد‪ ،‬وﮐﺴﻲ‬ ‫را ﺑﺎاﷲ درذات و‪請‬ﻔﺎت واﻓﻌﺎل ﺷﺮﻳﮏ ﮔﺮداﻧﺪه ﻧﺸﻮد‪ ،‬و‪請‬ﺮف‬ ‫اﷲ ﻣﻮ‪請‬ﻮف ﺑﺎ ‪請‬ﻔﺖ واﺣﺪ ﻻﺷﺮﻳﮏ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد‪.‬‬

‫ﻮﯿﺪ وا ﻌﺎﻣﺎت رﺑﺎﯽ‬ ‫درﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ واﺧﺘﻴﺎرﮐﺮدن ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺑﺴﺎ اﻧﻌﺎﻣﺎت دﻧﻴﻮي‬ ‫واﺧﺮوي ﮔﻨﺠﺎﻧﻴﺪه ﺷﺪه ﮐﻪ ﺧﻮد ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ آن را ذﮐﺮ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫در ﺳﻮرت ﻫﻮد‪ ٣ ،٢ :‬اﷲ ﺑﺰﺑﺎن ﻣﺒﺎرک رﺳﻮل اﮐﺮم ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﺑﻴﺎن ﻣﻴﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺌﻠﻪ‬ ‫َ‬ ‫‪ٌ ََ ٌ َ ُ ّْ ُ َ ٣ َ ّ ٣ ْ ُ َُْ٣‬‬ ‫﴿أﻻﺗﻌﺒﺪوا إِﻻاﻟﻠﻪ إِﻧﻨِﻲﻟﻜﻢﻣِﻨﻪﻧ ِﺬﻳﺮوﺑ ِﺸﺮﻴ﴾ ]ھود‪[٢ :‬‬

‫ﻋﺒﺎدت )ﺑﻨﺪﮔﻲ( ﻣﮑﻨﻴﺪ ﻣﮕﺮ ‪請‬ﺮف اﷲ را‪ ،‬وﻣﻦ )ﻣﺤﻤﺪ‬ ‫( ﺷﻤﺎرا ازﺟﺎﻧﺐ او ﺑﻴﻢ دﻫﻨﺪه وﺑﺸﺎرت دﻫﻨﺪه ام‪ ،‬واﻳﻦ‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ )ﺑﻨﺪﮔﻲ اﷲ ﻳﮑﺘﺎرا( ﺑﭙﺬﻳﺮﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﺴﺌﻠﻪ َ‬ ‫ْ َْ ُ َْ‪َْ ْ ُ ُ ٣ ُ ْ ُ ٣‬‬ ‫َ‬ ‫﴿وأ ِناﺳﺘﻐ ِﻔﺮوا رﺑﻜﻢﺛﻢﺗﻮﺑﻮا إِﻟﻴ ِﻪ ﴾ ]ھود‪[٣ :‬‬

‫ﺑﺮاي ﺟﺮم وﮔﻨﺎه ﺧﻮد آﻣﺮزش ﺑﺨﻮاﻫﻴﺪ از ﭘﺮوردﮔﺎر‬ ‫ﺧﻮد وﺳﭙﺲ رﺟﻮع ﮐﻨﻴﺪ ﺑﺮاي ﺗﻮﺑﻪ ﺑﺠﺎﻧﺐ اﷲ ‪.‬‬ ‫اﷲ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ دو ﻗﺴﻢ اﻧﻌﺎم ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪22‬‬

‫ُ ّْ ُ ‪َ َ َ ًَ َ ً َ٣‬‬ ‫‪ -١‬انعام دنيوي‪ ﴿ :‬ﻤﻳَﺘِﻌﻜﻢ ﻣﺘﺎﻋﺎ ﺣﺴﻨﺎ إِﻟﻲ أﺟ ٍﻞ‬ ‫‪١ َ٤‬‬ ‫ﻣﻤﺴﻲ﴾ ]ھود‪[٣ :‬‬

‫اول اﻧﻌﺎم ﮐﻪ ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪ ﻣﻲ ﺳﺎزد ﺷﻤﺎرا ﺑﻪ ﺑﻬﺮۀ ﻧﻴﮏ ﺗﺎ‬ ‫ﻣﻴﻌﺎد ﻣﻌﻠﻮم )در دﻧﻴﺎ(‪.‬‬

‫‪ -٢‬انعام اخروي‪:‬‬

‫ُ ‪٣‬‬ ‫َ ْ َُ‬ ‫َ ْ‬ ‫َُْ‬ ‫﴿وﻳﺆ ِت ﻛﻞ ِذي ﻓﻀ ٍﻞ ﻓﻀﻠﻪ﴾‬

‫]ھود‪[٣ :‬‬

‫ﻣﻴﺪﻫﺪ ﻫﺮ ‪請‬ﺎﺣﺐ ﻓﻀﻞ )ﻣﻮﺣﺪ( را ﺑﺪﻟﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ آﻧﺮا )ﮐﻪ‬ ‫ﺟﻨﺖ اﺳﺖ(‪.‬‬ ‫در ﺳﻮرت ﻣﺤﻤﺪ آﻳﺖ ‪ ٢‬آﻣﺪه اﺳﺖ‪:‬‬

‫َ ‪٣‬‬ ‫ َُ ََ ُ ‪٣‬‬ ‫َ َُ َ ُّ  َ َ ُ ‪َ ُ َ ٣‬‬ ‫اﻟﺼ ِ َ‬ ‫ﺎت وآﻣﻨﻮا ِﻤﺑﺎ ﻧ ِﺰل ﻋﻠﻲ ﺤﻣَﻤ ٍﺪ وﻫﻮ‬ ‫ﻤﻋﻠﻮا‬ ‫ﺎﺤﻟ ِ‬ ‫﴿واﻟ ِﺬﻳﻦ آﻣﻨﻮا و ِ‬ ‫ْ ‪٤‬‬ ‫‪ْ ّ٣‬‬ ‫اﺤﻟَﻖﻣِﻦ ر ِﻬﺑِﻢ﴾‬

‫آﻧﺎﻧﻴﮑﻪ اﻳﻤﺎن آوردﻧﺪ )ﺗﻮﺣﻴﺪرا ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ( وﮐﺮدﻧﺪ‬ ‫ﮐﺎرﻫﺎى ﺷﺎﺋﺴﺘﻪ واﻳﻤﺎن آوردﻧﺪ ﺑﺮآن ﮐﺘﺎب )ﻗﺮآن( ﮐﻪ ﻓﺮود‬ ‫آورده ﺷﺪ ﺑﺮ ﻣﺤﻤﺪ ﮐﻪ ﺣﻖ اﺳﺖ از ﭘﺮوردﮔﺎر ﺷﺎن‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﺗﻮﺣﻴﺪ وﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ ﻓﺎﺋﺪۀ ﻣﺮﺗﺐ ﺷﺪه را اﷲ‬ ‫ ﺑﻴﺎن ﻣﻴﮑﻨﺪ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫ ‪ْ َ َ َ ْ َ ْ ََّ ْ َُْ َ٣‬‬ ‫ﺎﻬﺗِﻢوأﺻﻠﺢ َ‪ُl9‬ﻢ﴾ ]ﻣحمد‪[٢ :‬‬ ‫﴿ﻛﻔﺮﻋﻨﻬﻢﺳﻴِﺌ ِ‬

‫ﻳﮑﻲ اﻳﻨﮑﻪ ﮔﻨﺎﻫﺎي اﻳﺸﺎن ﻣﻌﺎف ﮐﺮده ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬وﻳﺎ ﻣﺮاد‬ ‫از ﺳﻴﺌﺎت ﺗﮑﺎﻟﻴﻒ دﻧﻴﻮي اﺳﺖ ﻳﻌﻨﻲ ﺗﮑﺎﻟﻴﻒ وﭘﺮﻳﺸﺎﻧﻲ دﻧﻴﻮي‬ ‫ﺷﺎن دور ﮐﺮده ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬ودوم اﻳﻨﮑﻪ ﺣﺎﻟﺖ وزﻧﺪﮔﻲ ﺷﺎن ﺑﻬﺘﺮ‬ ‫ﻣﻴﺸﻮد‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪23‬‬

‫ودر ﺳﻮرت ﻧﻮح آﻳﺖ ‪ ١٠‬ﻧﻮح  ﺗﺬﮐﻴﺮه اﻧﻌﺎﻣﺎت‬ ‫وﻓﻮاﻳﺪ ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺑﺮاي ﻗﻮم ﺧﻮد ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻴﺎن ﻣﻴﮑﻨﺪ‪:‬‬ ‫َُْ ُ ْ َْ ُ َ‪ً ٣َ   ُ٣ ْ ُ ٣‬‬ ‫﴿ﻓﻘﻠﺖاﺳﺘﻐﻔِﺮوا رﺑﻜﻢإِﻧﻪﻛﺎنﻏﻔﺎرا ﴾‬

‫ﻧﻮح  ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬آﻣﺮزش ﺑﺨﻮاﻫﻴﺪ ﺑﺮاي ﮔﻨﺎﻫﺎي ﺧﻮد از‬ ‫ﭘﺮوردﮔﺎر ﺧﻮﻳﺶ )ﺷﺮک را ﺑﮕﺬارﻳﺪ( زﻳﺮا اﷲ  ﻫﻤﻴﺸﻪ‬ ‫آﻣﺮزﻧﺪه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﷲ ﺷﻤﺎ را درﮔﺬاﺷﺘﻦ ﺷﺮک وﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻗﺴﻤﺎ ﻗﺴﻢ‬ ‫اﻧﻌﺎﻣﺎت ﻋﻄﺎء ﻣﻴﮑﻨﺪ ﻣﺜﻼً‪:‬‬ ‫ُْ‬ ‫‪ً َ ْ ّ ُ َْ َ َ ٣‬‬ ‫﴿ﻳﺮ ِﺳ ِﻞاﻟﻤﺴﺎءﻋﻠﻴﻜﻢﻣِﺪرارا﴾ ]نوح‪[١١ :‬‬

‫از ﺑﺎﻻ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺑﺎران ﻣﻴﻔﺮﺳﺘﺪ‪ ،‬ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺿﺮورت‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ‬ ‫ﻗﺤﻂ ﺳﺎﻟﻲ را دور َﻣﻴﮑﻨﺪ‪ .‬واﻧﭽﻨﻴﻦ‪.‬‬

‫‪٣َ ْ ُ ٣‬‬ ‫َََْ‬ ‫ََ  َََْ‬ ‫َُ ْ ُ ْ َْ‬ ‫ﺎت وﺠﻳﻌﻞ‬ ‫َ﴿وﻤﻳ ْ ِﺪدﻛﻢ ﺑِﺄﻣﻮ ٍال وﺑﻨِﻦﻴ وﺠﻳﻌﻞ ﻟﻜﻢ ﺟﻨ ٍ‬ ‫‪ً َْ ْ ُ ٣‬‬ ‫ﻟﻜﻢ أﻬﻧﺎرا﴾ ]نوح‪[١٢ :‬‬

‫ﺷﻤﺎرا از ﺟﻬﺖ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﺎل اوﻻد ﻓﺮاوان ﻋﻄﺎء ﻣﻴﮑﻨﺪ‪.‬‬ ‫وﺷﻤﺎرا ﺑﺎﻏﺎت ﻣﻴﺪﻫﺪ‪ ،‬وﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺟﻮﻳﻬﺎ ﺟﺎري ﻣﻴﺴﺎزد‪.‬‬ ‫اﻳﻦ ﻣﺬﮐﻮره ﺑﻮدﻓﻮاﻳﺪ واﻧﻌﺎﻣﺎت ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ‪ ،‬ودرﻋﺼﺮ‬ ‫اﻣﺮوزي ﮐﺪام ﺗﮑﺎﻟﻴﻒ وﭘﺮﻳﺸﺎﻧﻲ وداد ﻓﺮﻳﺎدﻳﮑﻪ اﺳﺖ از ﻟﺤﺎظ‬ ‫ﻗﺤﻂ ﺳﺎﻟﻲ‪ ،‬وﻧﺎ اﻫﻠﻲ اوﻻد‪ ،‬وﻏﻴﺮه ﻋﻠﺘﺶ ‪請‬ﺮف ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﺧﻮد ﻧﺎﻓﺮﻣﺎﻧﻲ از ﭘﺮوردﮔﺎر ﺧﻮد ﮐﺮده وﺗﻮﺣﻴﺪ رب‬ ‫را ﮔﺬاﺷﺘﻪ وﻣﺒﺘﻼ ﺑﺮ ﺷﺮک ﺷﺪه‪ ،‬ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ دﭼﺎر اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ‬ ‫ﭼﺎﻟﺸﻬﺎ ﺷﺪه‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﷲ  ﺧﻮد ارﺷﺎد ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪24‬‬

‫‪٣‬‬ ‫َ ََ َْ َ ُ‬ ‫ َ َ ْ َْ‬ ‫َّْ َ ْ َْ َ‬ ‫ﺎس﴾‬ ‫﴿ﻇﻬﺮ اﻟﻔﺴﺎد ﻓِﻲ اﻟﺮﺒِ واﻟچ ِﺮ ِﻤﺑﺎ ﻛﺴﺒﺖ أﻳ ِﺪي اﻟﻨ ِ‬ ‫]الروم‪[٤١ :‬‬

‫ﭘﻴﺪاﺷﺪ ﻓﺴﺎدات درﺧﺸﮑﻪ ودر درﻳﺎ ﺑﺴﺒﺐ اﻋﻤﺎل اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‪.‬‬ ‫ﻋﻼج ﺗﻤﺎم ﻓﺴﺎدات وﺑﻲ ﺑُﻨﺪﺑﺎري ﻫﺎ ‪請‬ﺮف ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ‬ ‫اﺣﮑﺎم اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﺟﺎي ﺗﺎٴﺳﻒ اﺳﺖ در اﻳﻦ دور‬ ‫ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﭘﺮوردﮔﺎر را ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ وآﻧﺮا ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﺑﻴﺎن‬ ‫ﮐﻨﺪ ﻣﺮدم از آن اﻋﺮاض ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ َﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫َ ْ َ ُ َ‪َ َ ْْ٣‬‬ ‫ْ‬ ‫َ َ َ  ْ َ َ‪َ ٣‬‬ ‫ُْْ‬ ‫ْ ُُ ً‬ ‫آن وﺣﺪه وﻟﻮا ﻋﻠﻲ أد َ‪ِ 9‬ر ِﻫﻢ ﻧﻔﻮرا﴾‬ ‫ﺮ‬ ‫﴿وإِذا ذﻛﺮت رﺑﻚ ﻓِﻲ اﻟﻘ ِ‬ ‫]بني اسرائيل‪[٤٦ :‬‬

‫وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻳﺎدﮐﻨﻰ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺧﻮدرا در ﻗﺮآن ﺗﻨﻬﺎ روان‬ ‫ﻣﻴﺸﻮﻧﺪ ﺑﺮ ﻋﻘﺐ ﺧﻮد ﻧﻔﺮت ﮐﻨﻨﺪه‪.‬‬ ‫ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬ ‫در دﻳﮕﺮ ﺟﺎ ﭼﻨﻴﻦ‬ ‫َ‬

‫َ َ ُ َ ‪٣ ُ ُُ ْ ٣ َْ ُ َ ْ َ ُ٣‬‬ ‫َ‬ ‫ َ ُْ ُ ‬ ‫ﻳﻦ ﻻ ﻳﺆﻣِﻨﻮن ِ‪9‬ﻵﺧِﺮ ِة‬ ‫ﻛﺮ اﻟﻠﻪ وﺣﺪه اﻤﺷﺄزت ﻗﻠﻮب اﻟ ِﺬ‬ ‫﴿وإِذا ذ ِ‬ ‫ُ‬ ‫َ ُ ْ َْ َْ ُ ‬ ‫َوإ َذا ُذﻛ َﺮاﻟ‪٣‬ﺬ ‬ ‫ﻳﻦﻣِﻦدوﻧ ِ ِﻪإِذاﻫﻢﻳﺴﺘﺒ ِﺮﺸون﴾ ]الزﻣر‪[٤٥ :‬‬ ‫ِ ِ‬ ‫ِ‬

‫وﭼﻮن ﻳﺎدﮐﺮده ﺷﻮد اﷲ ﺗﻨﻬﺎ )ﺗﻮﺣﻴﺪ وﺣﺪاﻧﻴﺖ اﷲ ﺑﻴﺎن‬ ‫ﺷﻮد( ﻧﻔﺮت ﻣﻴﮑﻨﺪ دﻟﻬﺎي ﻣﺮدﻣﻴﮑﻪ اﻳﻤﺎن ﻧﻤﻰ آرﻧﺪ ﺑﻪ روز‬ ‫رﺳﺘﺎ ﺧﻴﺰ‪ ،‬وﭼﻮن ﻳﺎدﮐﺮده ﺷﻮد ﻣﺎﺳﻮا از اﷲ )ﮐﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﻫﻢ اﺧﺘﻴﺎر‬ ‫ﻣﻨﺪ اﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻪ آﻧﻬﺎ دراﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت ﺑﺎاﷲ ﺷﺮﻳﮏ اﻧﺪ( ﻧﺎﮔﺎه‬ ‫اﻳﻨﻬﺎ ﺷﺎدﻣﺎن اﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ اﺳﺖ ﺑﻴﺎن ﺣﺎل ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﮐﻪ ﻣﺘﻨﻔﺮ وﻣﺨﺎﻟﻒ اﻧﺪ از‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ اﷲ‪ ،‬وﺑﻴﺎن ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺑﺮاﻳﻨﻬﺎ ﻧﺎﮔﻮار ﻣﻌﻠﻮم ﻣﻴﺸﻮد‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪25‬‬

‫ ﺖ ﺮک‬ ‫ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺷﺮک ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﺮاي اﷲ در ذات و‪請‬ﻔﺎت‬ ‫واﻓﻌﺎﻟﺶ ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮ را از ﻣﺨﻠﻮق ﻣﻘﺮر ﮐﺮده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﺎه وﻟﻲ اﷲ دﻫﻠﻮي  در اﻟﻔﻮز اﻟﮑﺒﻴﺮ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ﲑ ا ِ‬ ‫ﺖ ﻟ ِﻐ َ ْ ِ‬ ‫ﷲ  ُﺳﺒ ْ َﺤﺎﻧ َ ُﻪ  َوﺗَﻌَ َﺎﱃ  َﺷﻴ ْ ُْ◌ﺊ  ِﻣ ْﻦ  ِﺻ َﻔﺎﺗِ ِﻪ ُاﳌ ْﺨﺘ َ َﺼ ُﺔ ﺑِ ِﻪ{‬ ‫} َواﻟﺸ ْﺮ ُك ا َ ْن ﻳ َ ْﺒ َ َ‬ ‫ﺷﺮک آن اﺳﺖ ﮐﻪ از ‪請‬ﻔﺎت ﻣﺨﺘﺼﻪ اﷲ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ اﷲ‬ ‫ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﺎه اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺷﻬﻴﺪ  در ﺑﻴﺎن ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺷﺮک ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﻣﻌﻨﻰ ﺷﺮک اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺪام ‪請‬ﻔﺘﻴﮑﻪ اﷲ ﺑﺮاي ﺧﻮد‬ ‫ﺧﺎص ﮐﺮده ودر ذﻣﻪ ﺑﻨﺪﻫﺎي ﺧﻮد ﻋﻼﻣﻪ ﺑﻨﺪﮔﻲ ﮔﺮداﻧﺪه‪ ،‬آﻧﺮا‬ ‫ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ اﷲ ﮐﺮده ﺷﻮد‪ ،‬ﭼﻮن ﺳﺠﺪه ﮐﺮدن‪ ،‬ذﺑﺢ ﻣﻮاﺷﻲ ﺑﺮاي‬ ‫ﻧﺎم ﻏﻴﺮ‪ ،‬ﻧﺬراﻧﻪ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ‪ ،‬در وﻗﺖ ﻣﺸﮑﻼت ﻓﺮﻳﺎد ﮐﺮدن ﻏﻴﺮ‪،‬‬ ‫درﻫﺮﺟﺎء ﺣﺎﺿﺮ وﻧـﺎﻇـﺮ ﺷﻤـﺎرﻳـﺪن ﻏﻴﺮ‪ ،‬وﺛـﺎﺑﺖ ﮐـﺮدن ﻗﺪر‬ ‫وﺗﺼﺮف ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ‪ ،‬در ﺛﺒﻮت ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ ﺷﺮک ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ آن ﻏﻴﺮ اﷲ را ازﺟﻤﻠﻪ ﺑﻨﺪﻫﺎ وﻣﺨﻠﻮق اﷲ ﻣﻴﺪاﻧﺪ‪،‬‬ ‫وﻳﻘﻴﻦ ﻫﻢ دارد ﮐﻪ در درﺟﻪ ﮐﻢ اﺳﺖ از اﷲ‪ ،‬دراﻳﻦ ﻓﺮق ﻣﻴﺎن‬ ‫اﻧﺒﻴﺎء اوﻟﻴﺎء‪ ،‬ﺟﻨﺎت وﺷﻴﺎﻃﻴﻦ وﻏﻴﺮه ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺑﺎ‬ ‫ﻫﺮﻣﺨﻠﻮق ﭼﻨﻴﻦ ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﮐﺮد آن ﻣﺸﺮک ﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ اﻳﻦ‬ ‫ﻣﻌﺎﻣﻠﻪ ﺑﺎ اﻧﺒﻴﺎء ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﺎ اوﻟﻴﺎء‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﺎﺷﻬﺪاء‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﺎﺟﻨﺎت‪،‬‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪) .‬ﻣﺨﺘﺼﺮ ﺗﻘﻮﻳﺔ اﻻﻳﻤﺎن‪(٢٨ :‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪26‬‬

‫ازﻳﻦ ﻋﺒﺎرت ﻫﻮﻳﺪا ﮔﺮدﻳﺪ ﮐﻪ ‪請‬ﻔﺎت واﻓﻌﺎل اﷲ را ﺑﺮاي‬ ‫ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﺑﺰرگ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬دروﻳﺶ‪ ،‬وﺟﻦ وﻏﻴﺮه ﺛﺎﺑﺖ ﮐﺮدن‪ ،‬ﻃﻮر‬ ‫ﺗﻌﻈﻴﻢ وﻋﺒﺎدت اﷲ ﺑﺮاي آن ﻣﺨﻠﻮق ﮐﺮدن ﭼﻮن‪ :‬رﮐﻮع‪ ،‬ﺳﺠﺪه‪،‬‬ ‫وﻳﺎ ﻃﻮاف ﮐﺮدن‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﻨﺎم آن ﻧﺬر ﻧﻴﺎز ﭘﻴﺶ ﮐﺮدن‪ ،‬ودر‬ ‫ﻣﺸﮑﻼت ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ ﻓﺮﻳﺎد ﮐﺮدن آن‪ ،‬وﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴﺐ وﻣﺘﺼﺮف‬ ‫داﻧﺴﺘﻦ آن‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﺷﺮﮐﻴﺎت اﻧﺪ‪.‬‬

‫ ﺜﺎل ﺮک وﺮک‬

‫ﻋﻘﻴﺪه ﻣﺸﺮک اﺳﺘﻮار ﺑﺮ ﺑﻨﻴﺎد ﻣﻀﺒﻮط ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ‬ ‫ﻳﮏ ﻋﻘﻴﺪه ﺑﻲ ﺑﻨﻴﺎد وﺧﻮدﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﻣﺸﺮک اﻳﻦ را‬ ‫ﻣﻌﺮاج ﺧﻮد ﻣﻴﺪاﻧﺪ‪ ،‬وﺑﺮاﻳﻦ ﻃﻮر زﻧﺪﮔﻲ ﺑﺴﺮ ﻣﻴﺒﺮد‪ ،‬وآن ﻫﺮﮔﺰ‬ ‫راه ﻳﺎب ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ ،‬وﻣﺜﺎل ﻣﺸﺮک را اﷲ  ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻴﺎن‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ‪:‬‬ ‫َ‬

‫ََُ‬ ‫‪٣‬‬ ‫ ‪َُ٣‬‬ ‫ ََ‬ ‫ُ‬ ‫‪َ ْ ٣‬‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ أوﻟِﻴﺎء ﻛﻤﺜ ِﻞ‬ ‫ﻳﻦ اﺨﺗ َﺬوا ﻣِﻦ د‬ ‫﴿ﻣﺜﻞ اﻟ ِﺬ‬ ‫ِ‬ ‫‪ُ  َْ ُ  َ ْ ُ ََْ ُُْ  َ ْ ٣ َ ًَْ ْ َ َ٣‬‬ ‫َْ ُ‬ ‫ﻮت ﻟﻮ ﻛﺎﻧﻮا‬ ‫ﻮت ﻟﺒﻴﺖ اﻟﻌﻨﻜﺒ ِ‬ ‫ﻮت اﺨﺗﺬت ﺑﻴﺘﺎ وإِن أوﻫﻦ اﻟﺒﻴ ِ‬ ‫اﻟﻌﻨﻜﺒ ِ‬ ‫َْ َُ ‬ ‫ﻮن﴾ ]العنکبوت‪[٤١ :‬‬ ‫ﻳﻌﻠﻤ‬

‫ﻣﺜﺎل آﻧﺎﻧﻴﮑﻪ ﺳﻮا از اﷲ دﻳﮕﺮي را ﻣﺪدﮔﺎر اﻧﺘﺨﺎب‬ ‫ﮐﺮدﻧﺪ ﻣﺜﻞ ﻋﻨﮑﺒﻮت )ﺗﺎرﺗﻨﮏ( اﺳﺖ ﺑﺮاي )دﻓﺎع( ﺧﻮد ﺧﺎﻧﻪ ﻓﺮا‬ ‫ﮔﺮﻓﺖ‪ ،‬ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺳﺴﺖ ﺗﺮﻳﻦ ﺧﺎﻧﻬﺎ ﺧﺎﻧﻪ ﻋﻨﮑﺒﻮت‬ ‫)ﺗﺎرﺗﻨﮏ( اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﻣﻴﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪27‬‬

‫ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻔﮑﺮ اﺳﺖ‪ :‬ﻃﻮرﻳﮑﻪ ﺗﺎرﺗﻨﮏ )ﻋﻨﮑﺒﻮت( از ﺑﺪن‬ ‫ﺧﻮد ﺗﺎر ‪請‬ﺎدر ﻣﻴﮑﻨﺪ واز آن ﺑﺮاي ﺧﻮد ﺧﺎﻧﻪ وﻣﺴﮑﻦ ﻣﻴﺴﺎزد‪،‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺸﺮک از داﺧﻞ ﺧﻮد ﺧﻴﺎﻻت ﻣﻴﺴﺎزد‪ ،‬ﺑﺮآن ﻋﻘﻴﺪه‬ ‫ﺧﻮد را ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﻣﻴﺴﺎزد‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ ﻋﻨﮑﺒﻮت در آن ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫وﻣﺴﮑﻨﻲ ﮐﻪ از ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺗﺎر ﻧﺎزک وﺿﻌﻴﻒ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺳﮑﻮﻧﺖ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ وﮔﻤﺎن اﻳﻦ را دارد ﮐﻪ ﻣﻦ درﻣﻘﺎم ﻣﺤﻔﻮظ وﻣﻀﺒﻮط‬ ‫ﺳﮑﻮﻧﺖ دارم‪ ،‬اﻧﭽﻨﻴﻦ اﺳﺖ ﺣﺎل ﻣﺸﺮک ﮐﻪ ﺗﮑﻴﻪ ﺑﺮ ﺧﺪاﻫﺎي‬ ‫ﺧﻮد ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺧﻮد ﻧﻤﻮده وﮔﻤﺎن اﻳﻦ را دارد ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﻪ دﻳﻮار‬ ‫ﻣﻀﺒﻮﻃﻲ ﺗﮑﻴﻪ ﺷﺪم‪.‬‬ ‫ﺟﺎل )ﺷﺒﮑﻪ( ﻋﻨﮑﺒﻮت از دو ﻃﺮف ﻳﮏ ﺗﺎر ﺳﻴﺎ وﺟﻮد‬ ‫داردﮐﻪ ﺑﺮآن ﺗﻤﺎم ﺟﺎل ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه‪ ،‬وﮔﻤﺎن ﻣﻴﮑﻨﺪ در وﻗﺖ ﺣﻤﻠﻪ‬ ‫دﺷﻤﻦ ﻣﺜﻼً ﭘﺸﻪ ﺧﻮرک وﻏﻴﺮه از ﻳﮏ ﻃﺮف ﺣﻤﻠﻪ ﮐﻨﺪ ﻣﻦ از‬ ‫راه دﻳﮕﺮ ﺧﻮد را ﻧﺠﺎت ﻣﻴﺪﻫﻢ‪ ،‬واﮔﺮ از راه دوم ﺣﻤﻠﻪ آور‬ ‫ﺷﻮد ﻣﻦ از راه ﺳﻮم ﺧﻮد را ﻧﺠﺎت ﺧﻮاﻫﻢ داد‪ ،‬اﻧﭽﻨﻴﻦ ﻣﺸﺮک‬ ‫ﻫﻢ ﺑﺮاي ﺧﻼ‪請‬ﻲ از ﻣﺸﮑﻼت وﺑﻠﻴﺎت ﻗﺴﻤﺎ ﻗﺴﻢ درﮔﺎه‪ ،‬واﻟﻪ‬ ‫وﻣﻌﺒﻮد‪ ،‬ﻣﻘﺮر ﮐﺮده ﮐﻪ اﮔﺮ دﭼﺎر ﮐﺪام ﺑﻴﻤﺎري ﺷﻮم ﺑﻪ ﻓﻼﻧﻲ‬ ‫درﮔﺎه ﺳﺮ ﻣﻴﺰﻧﻢ‪ ،‬واﮔﺮ اوﻻد ﺑﺮاﻳﻢ ﻣﻴﺴﺮ ﻧﺸﺪ ﻓﻼﻧﻲ ﭘﻴﺮ را‬ ‫ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﻢ‪ ،‬واﮔﺮ ﺿﺮورت ﻣﺎل ودوﻟﺖ ﭘﻴﺶ آﻣﺪ از ﻓﻼﻧﻲ‬ ‫ﺑﺎﺑﺎ ﻣﻴﺨﻮاﻫﻢ‪.‬‬ ‫ﻟﻴﮑﻦ ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ ﺟﺎل ﺗﺎرﺗﻨﮏ ذرﻳﻌﻪ ﻳﮏ ﻗﻄﺮۀ ﺑﺎران‬ ‫وا‪請‬ﺎﺑﺖ ﻫﻮاي اﻧﺪک ﻧﻴﺴﺖ وﻧﺎﺑﻮد ﻣﻴﮕﺮدد اﻧﭽﻨﻴﻦ در اﻫﺘﺰاز‬ ‫ﺗﻘﺪﻳﺮ ﻋﻘﻴﺪه ﮐﻤﺰور وﻗﻌﻠﻪ ﺧﻴﺎﻻت ﻣﺸﺮک ﺑﺮ زﻣﻴﻦ ﻫﻤﻮار‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪28‬‬

‫ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬ودر وﻗﺖ ﺗﮑﻠﻴﻒ وﻣﺼﻴﺒﺖ ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ از اﻟﻪ‪ ،‬وﻣﻌﺒﻮد‬ ‫ﺑﺎﻃﻞ‪ ،‬ﭘﻴﺮ و دروﻳﺶ‪ ،‬وﺑﺎﺑﺎﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ در ﮐﺎر ﻧﺨﻮاﻫﺪ آﻣﺪ‪.‬‬ ‫اﷲ  ﻣﺮدم را ﺑﺮﺑﻴﺎن ﻣﺜﺎل دﻳﮕﺮي ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪َ :‬‬

‫‪٣ ٣ َُ ُ َْ َ ٌََ َ ُ ُ ٣ َ٤‬‬ ‫ َْ ُ ‬ ‫ﻳﻦ ﺗﺪﻋﻮن‬ ‫﴿ َﺎﻳ أﻬﯾﺎ اﻟﻨﺎس ﺮﺿِب ﻣﺜﻞ ﻓﺎﺳﻤﺘِﻌﻮا ﻟﻪ إِن اﻟ ِﺬ‬ ‫َْ ُُْ ُ ‪٣ ًَْ ُ َ ٤‬‬ ‫ُ‬ ‫‪َ َُ ََُ ْ ََ ُ َُُْ َ ٣‬‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻟﻦ ﺨﻳﻠﻘﻮاذ َ‪9ً 9‬وﻟ ِﻮ اﺟﻤﺘﻌﻮا ﻟﻪ وإِن ﻳﺴﻠﺒﻬﻢ اﻟﺬ‪9‬ب ﺷﻴﺌﺎ ﻻ‬ ‫ﻣِﻦ د ِ‬ ‫ََْ ُ ُ ُْ َ َُ ‪َْ ٣ َ َ٣ ُ ََ َ ُ ُ َْْ َ ُ ٣‬‬ ‫‪٣‬‬ ‫ﻳﺴﺘﻨ ِﻘﺬوه ﻣِﻨﻪ ﺿﻌﻒ اﻟﻄﺎﻟِﺐ واﻟﻤﻄﻠﻮب * ﻣﺎ ﻗﺪروا اﻟﻠﻪ ﺣﻖ ﻗﺪ ِر ِه إِن‬ ‫‪ٌ َ ٢ ََ َ٣‬‬ ‫اﻟﻠﻪﻟﻘ ِﻮيﻋ ِﺰﻳﺰ﴾ ]الحج‪[٧٤ ، ٧٣ :‬‬

‫اي ﻣﺮدم! ﺑﻴﺎن ﮐﺮده ﺷﺪه ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﻳﮏ ﻣﺜﺎل )ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫ﺗﻮﺟﻪ اﺳﺖ( ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺸﻨﻮﻳﺪ آﻧﺮا‪ ،‬ﻳﻘﻴﻨﺎً آﻧﺎﻧﻴﮑﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺠﺰ‬ ‫اﷲ ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﻴﺪ ﻫﺮﮔﺰ اﺧﺘﻴﺎر آﻓﺮﻳﺪن ﻣﮕﺴﻰ را ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬اﮔﺮ‬ ‫ﭼﻪ ﺟﻤﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮاى آن‪) ،‬ﺑﻠﮑﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﮔﻮﻧ‪ ᄁ‬ﮐﻤﺰور اﻧﺪﮐﻪ( اﮔﺮ‬ ‫ازآﻧﻬﺎ ﭼﻴﺰ را ﭘﺸﻪ اﺧﺘﻄﺎف ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ﺗﻮان ﺧﻼ‪請‬ﻰ آﻧﺮا ﻧﺪارﻧﺪ‪،‬‬ ‫ﻧﺎﺗﻮان ﺷﺪ ﻃﺎﻟﺐ )ﻋﺎﺑﺪ( وﻣﻄﻠﻮب )ﻣﻌﺒﻮد(‪ ،‬اي ﻣﺮدم ﻗﺪر‬ ‫ﻋﻈﻤﺖ اﷲ را ﺑﺸﻨﺎﺳﻴﺪ‪ ،‬ﮐﻪ آن ذات ‪請‬ﺎﺣﺐ ﻗﺪرت ﮐﺎﻣﻞ‪،‬‬ ‫وﻏﺎﻟﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﺸﺮک ﻋﻘﻴﺪه داردﮐﻪ اﻳﻦ اﻟﻪ ﻫﺎ وﻣﻌﺒﻮد ﻫﺎي ﺧﻮد‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺧﺘﻴﺎر اﻋﻄﺎء ﭘﺴﺮ را دارﻧﺪ‪ ،‬اﷲ ﺗﺮدﻳﺪ اﻳﻦ را ﮐﺮده‬ ‫ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﻋﻄﺎء اوﻻد اﻣﺮ ﻣﺸﮑﻞ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻨﻬﺎ اﺧﺘﻴﺎر ﭘﻴﺪا ﮐﺮدن‬ ‫ﻳﮏ ﻣﺨﻠﻮق ﻧﺎﻗﺺ اﻟﺨﻠﻘﺖ را ﻫﻢ ﻧﺪارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﭘﻴﺪا ﮐﺮدن را‬ ‫ﺑﮕﺬار ﮐﻪ اﮔﺮ ﭘﺸﻪ از ﻧﺬر وﻧﻴﺎز وﺣﻠﻮاي درﮔﺎﻫﻲ ﺧﺪاﻫﺎى‬ ‫ﺧﻮد ﺳﺎﺧﺘﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﭼﻴﺰي را اﺧﺘﻄﺎف ﮐﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ اﻟﻪ ﻫﺎي ﺧﻮد‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪29‬‬

‫ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﻤﺎ واﻳﻦ ﺣﺎﺟﺖ ﭘﻮره ﮐﻨﻨﺪه ﻫﺎي ﺷﻤﺎ واوﻻد دﻫﻨﺪه‬ ‫ﻫﺎي ﺷﻤﺎ آن ﭼﻴﺰي اﺧﺘﻄﺎف ﺷﺪه را واﭘﺲ ﮐﺮده ﻧﻤﻴﺘﻮاﻧﻨﺪ‪،‬‬ ‫وﺷﻤﺎ را ﭼﻪ ﻃﻮري اوﻻد ﻣﻴﺪﻫﻨﺪ‪.‬‬ ‫‪C‬‬ ‫>=<‪ 4@ AB!?4‬‬ ‫‪D‬‬ ‫‪G‬‬ ‫‬ ‫‪ F4 <1 E‬‬ ‫‪4 0K!J < HI‬‬ ‫ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ ﻓﺮﻳﺎد ﮐﻨﻨﺪۀ ﻏﻴﺮ اﷲ ﻣﺜﻼ‪ :‬ﻳﺎﻋﻠﻲ ﻣﺪد‪ ،‬ﻳﺎرﺳﻮل‬ ‫اﷲ ﻣﺪد‪ ،‬وﻳﺎ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ‪ ،‬ﻳﺎ ﻣﻌﻴﻦ اﻟﺪﻳﻦ ﭼﺸﺘﻲ‪ ،‬ﻳﺎ‬ ‫ﭘﻴﺮ ﺑﺎﺑﺎ ‪ ،‬وﻳﺎ ﺳﺨﻲ ﺷﺎه ﻣﺮدان‪ ،‬وﻳﺎﻏﻮث اﻻﻋﻈﻢ وﻳﺎ داﺗﺎ وﻏﻴﺮه‬ ‫را اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ََْ َ ُ  َ‬ ‫َُ َ َُْ َّْ َ ‪٣‬‬ ‫ُ‬ ‫ َْ ُ ‬ ‫ﺠﺘﻴﺒﻮن ‪ُl‬ﻢ‬ ‫﴿ﻟﻪ دﻋﻮة اﺤﻟ ِﻖ واﻟ ِﺬﻳﻦ ﻳﺪﻋﻮن ﻣِﻦ دوﻧ ِ ِﻪ ﻻ ﻳﺴ ِ‬ ‫ََ ُ َ‬ ‫ ‪َ َ ُ َ َ ُ َ ََُْ َْ َ ْ٣‬‬ ‫‪َ  ٣‬‬ ‫َ ْ‬ ‫ﺑِﺸﻲ ٍء إِﻻﻛﺒﺎ ِﺳ ِﻂﻛﻔﻴ ِﻪ إِﻟﻲاﻟﻤﺎءﻟِﻴﺒﻠﻎﻓﺎه وﻣﺎﻫﻮﺑِﺒﺎﻟ ِ ِﻐ ِﻪوﻣﺎدﻋﺎء‬ ‫ ‪٣‬‬ ‫َ َ‬ ‫ْ ‬ ‫ﻳﻦ إِﻻﻓِﻲﺿﻼ ٍل﴾ ]الرعد‪[١٤ :‬‬ ‫اﻟﻜﺎﻓِ ِﺮ‬

‫ﻣﺮآن )اﷲ( راﺳﺖ ﻓﺮﻳﺎد ﺣﻖ‪ ،‬وﻣﺎﺳﻮا از آن ﮐﺴﺎﻧﻲ را ﮐﻪ‬ ‫ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ آﻧﺎن ﻓﺮﻳﺎد ودﻋﺎ اﻳﻨﻬﺎ را ﻗﺒﻮل ﻧﻤﻴﮑﻨﻨﺪ ‪) ،‬ﻣﺜﺎل آن‬ ‫ﭼﻮن ﺗﺸﻨ‪ ᄁ‬اﺳﺖ( ﮐﻪ دﺳﺖ ﺧﻮد دراز ﮐﻨﻨﺪه اﺳﺖ ﺑﺴﻮﺋﻰ آب ﺗﺎ‬ ‫ﺑﺮﺳﺪ ﺑﺪﻫﻨﺶ‪ ،‬وآن آب ﻫﺮﮔﺰ رﺳﻨﺪه ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺪﻫﺎن او‪ ،‬وﻧﻴﺴﺖ‬ ‫دﻋﺎء ﮐﺎﻓﺮان ﻣﮕﺮ در ﮔﻤﺮاﻫﻲ‪ ،‬وﺑﻴﻔﺎﻳﺪﮔﻰ‪.‬‬ ‫دراﻳﻨﺠﺎ ذرﻳﻌﻪ ﻳﮏ ﺗﻤﺜﻴﻞ ﻧﺸﺎن داد ﮐﻪ ﻣﺸﺮک ﮐﺪام اﻟﻪ‬ ‫ﺑﺎﻃﻠﻲ را ﮐﻪ ﺣﺎﺟﺖ روا ﺧﻮد ﻗﺮار داده واز آن ﺣﺎﺟﺖ ﺧﻮد را‬ ‫ﺗﻘﺎﺿﺎ ﻣﻴﮑﻨﺪ واﻳﻦ ﻃﻠﺐ ﮐﺮدن ﺣﺎﺟﺖ وي از آن ﺑﻠﮑﻞ ﺑﻲ‬ ‫ﻓﺎﻳﺪه اﺳﺖ‪ .‬وﻣﺜﺎل ﻓﺮﻳﺎد ﻏﻴﺮ اﷲ ﻃﻮري اﺳﺖ ﮐﻪ ﻳﮏ ﺷﺨﺺ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪30‬‬

‫ﺗﺸﻨﻪ در ﮐﻨﺎر ﭼﺎه ﻧﺸﺴﺘﻪ وذرﻳﻌﻪ دﺳﺖ ﺧﻮد آب را اﺷﺎره‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ ﺗﺎآب ﺑﺮدﻫﻦ وي ﺧﻮدﺑﻪ ﺧﻮد داﺧﻞ ﺷﻮد‪ ،‬وي را ﺳﻴﺮاب‬ ‫ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬اﻧﭽﻨﻴﻦ اﺳﺖ ﺣﺎل ﻣﺸﺮک ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ ﻓﺮﻳﺎد آب ﺑﻲ ﻓﺎﻳﺪه‬ ‫اﺳﺖ اﻧﭽﻨﻴﻦ ﻓﺮﻳﺎد ﻏﻴﺮ اﷲ )‪請‬ﺎﺣﺐ ﻗﺒﺮ( ﺑﺮاي رﻓﻊ ﻣﺸﮑﻼت‬ ‫ﺑﻲ ﻓﺎﻳﺪه اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ آب از ﻓﺮﻳﺎد ﻓﺮﻳﺎد ﮐﻨﻨﺪه ﺑﻲ اﻃﻼع‬ ‫اﺳﺖ وﺷﻌﻮر ﻧﺪارد‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻌﺒﻮدﻳﻦ ﺑﺎﻃﻠﻪ واﻫﻞ ﻗﺒﻮر ﻫﻢ از ﻓﺮﻳﺎد‬ ‫ﻣﺸﺮک ﺑﻲ اﻃﻼع اﻧﺪاﻃﻼع دردﺳﺖ ﻧﺪارﻧﺪازﺣﺎﺟﺎت وﻣﺸﮑﻼت‬ ‫آن‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ در ﭼﺎه ﺑﻮﻗﻪ )دﻟﻮ( وآن آوﻳﺰان ﺑﺮ رﺷﺘﻪ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫اﻧﭽﻨﻴﻦ در ﻣﻴﺖ وﻣﻌﺒﻮد ﺑﺎﻃﻠﻪ ﻗﺪرت وروح ﻧﻴﺴﺖ ﺣﺎﺟﺖ وي‬ ‫را ﭘﻮره ﮐﻨﺪ‪.‬‬ ‫َ‬ ‫َ‬

‫ُْ ْ ‪ْ ُْ ٣ ُُ َََْ َ ٣  ٣َ َ٣  َ ٣‬‬ ‫ََ‬ ‫ِﻦ اﻟﻤﺴﺎء ﻓﺨﺘﻄﻔﻪ اﻟﻄﺮﻴ أو‬ ‫﴿وﻣﻦ ﻳﺮﺸِك ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪ ﻓﻜﺄﻤﻧﺎ ﺧﺮ ﻣ‬ ‫َ‬ ‫َ ‬ ‫ّ ُ‬ ‫َْ‬ ‫ﻴﻖ﴾ ]الحج‪[٣١ :‬‬ ‫ﺎن ِ‬ ‫ﻬﺗ ِﻮيﺑ ِ ِﻪ ِ‬ ‫اﻟﺮﻳﺢﻓِﻲﻣﻜ ٍ‬ ‫ﺤﺳ ٍ‬

‫وﻫﺮﮐﻪ ﺷﺮﻳﮏ ﻣﻘﺮر ﮐﻨﺪ ﺑﺎ اﷲ‪ ،‬ﭘﺲ ﮔﻮﻳﺎﮐﻪ ﻓﺮو اﻓﺘﺎد از‬ ‫آﺳﻤﺎن‪ ،‬وﭘﺲ ﺑﺮدﻧﺪ اﺟﺰاء آﻧﺮا ﭘﺮﻧﺪﻫﺎ‪ ،‬وﻳﺎ ﻣﻲ اﻧﺪازد اورا ﻫﻮا‬ ‫در ﻣﻘﺎم دور‪.‬‬ ‫ذرﻳﻌﻪ اﻳﻦ ﻣﺜﺎل ﻫﻮﻳﺪا ﺳﺎﺧﺖ ﺑﺮﺑﺎدي اﻋﻤﺎل ﻣﺸﺮک را‬ ‫ﮐﻪ ﺣﺎل ﻣﺸﺮک ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻳﮏ ﺷﺨﺺ از آﺳﻤﺎن ﺑﺎﻓﺘﺪ‬ ‫وﭘﺮﻧﺪﻫﺎ از ﮔﻮﺷﺖ آن اﺧﺘﻄﺎف ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ وﻳﺎ ﺑﺎد ﺗﻴﺰ ﺟﺴﺪ اﻳﻦ را‬ ‫در ﻣﻘﺎم ﭼﻘﻮر ودور ﺑﺎﻧﺪازد‪.‬‬ ‫دراﻳﻦ ﺗﻤﺜﻴﻞ ﺗﺸﺒﻴﻪ داده اﻳﻤﺎن وﺗﻮﺣﻴﺪ را ﺑﺮآﺳﻤﺎن‪،‬‬ ‫وﻣﺸﺮک را ﺑﺮ آن ﺷﺨﺼﻴﮑﻪ از آﺳﻤﺎن اﻓﺘﻴﺪه‪ ،‬و ﻣﺮاد از ﭘﺮﻧﺪﻫﺎ‬ ‫ﺧﻴﺎﻻت ﺑﺎﻃﻠﻪ واﻓﮑﺎر ﻧﻔﺴﺎﻧﻲ اﺳﺖ‪ ،‬وﻣﺮاد از ﺑﺎد وﻫﻮا ﺷﻴﻄﺎن‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪31‬‬

‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺑﺴﺒﺐ ﺷﺮک از ﻗﻠﻌﻪ وﺑﻠﻨﺪي اﻳﻤﺎن وﺗﻮﺣﻴﺪ‬ ‫اﻓﺘﻴﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﺷﺨﺺ در ﻫﻴﭻ ‪請‬ﻮرت ﻧﺠﺎت ﻧﻤﻲ آﺑﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﻟﻘﻤﻪ‬ ‫)ﺧﻮراک( آرزوﻫﺎي ﺑﺎﻃﻞ ﻣﻴﮕﺮدد ﮐﻪ ﻋﻘﻞ وﻓﮑﺮش ﻣﻌﻄﻞ‬ ‫ﻣﻴﺸﻮد ﮐﻪ اﷲ وي را ﺑﺮﻫﻴﭻ ﻗﺴﻢ ﺳﻮچ ﺗﺪﺑﺮ ﻧﻴﮏ ﺗﻮﻓﻴﻖ ﻋﻄﺎء‬ ‫ﻧﻤﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﻏﺒﺎر ﺑﺎد ﺗﻴﺰ ﺷﻴﻄﺎن ﻣﻴﮕﺮدد ﮐﻪ دور از ‪請‬ﺮاط‬ ‫ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ )ﺗﻮﺣﻴﺪ( ﻣﻲ اﻧﺪازش‪.‬‬

‫ ﺒﺎﺖ ﺮک‬

‫ﺷﺮک ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﮔﻨﺎه ﺑﺤﺴﺎب ﻣﻴﺮود‪ ،‬ﻟﻘﻤﺎن ﺣﮑﻴﻢ ﭘﺴﺮ‬ ‫ﺧﻮد را ﻧﺼﻴﺤﺖ ﻣﻴﮑﻨﺪ ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ َُ ‪ٌ َ ٌ ْ َُ  ْ ّ ٣ ٣ ْ َُْ ٣‬‬ ‫اﻟﺮﺸكﻟﻈﻠﻢﻋ ِﻈﻴﻢ﴾ ]لقمان‪[١٣ :‬‬ ‫﴿ﺎﻳﺑﻨﻲﻻﺗﺮﺸِك ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪإِن ِ‬

‫اي ﻓﺮزﻧﺪ ﻋﺰﻳﺰم! ﺷﺮﻳﮏ ﻣﮕﺮدان ﺑﺎ اﷲ‪ ،‬ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺷﺮک )ﻫﻤﺮاي اﷲ ﺣﺼﻪ دار ﻣﻘﺮر ﮐﺮدن( ﻇﻠﻢ وﮔﻨﺎه ﺑﺰرگ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﺮک ﺑﺎﻧﺪازي ﮔﻨﺎه ﻗﺒﻴﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ اﮔﺮ ﻳﮏ اﻧﺴﺎن ﻣﺒﺘﻼء‬ ‫ﺑﺮﺷﺮک ﺑﺎﺷﺪ وﺑﺪون ﺗﻮﺑﻪ ﮐﺮدن داﻋﻲ اﺟﻞ را ﻟﺒﻴﮏ ﮔﻔﺖ‬ ‫ﻫﺮﮔﺰ ﻣﻌﺎف ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ارﺷﺎد اﷲ  َاﺳﺖ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ُْ َ  ََْ ُ َ ُ  َ َ َ ََ‬ ‫‪ُ ََْ َ ّ ٣‬‬ ‫﴿إِن اﻟﻠﻪ ﻻ ﻳﻐ ِﻔﺮ أن ﻳﺮﺸكﺑ ِ ِﻪ وﻳﻐﻔِﺮ ﻣﺎ دون ذﻟِﻚ ﻟِﻤﻦ ﻳﺸﺎء﴾‬ ‫]النساء‪[١١٦ :‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪32‬‬

‫ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ اﷲ ﻧﻤﻲ آﻣﺮزد ﮐﻪ ﺑﺎ او ﺷﺮﻳﮏ آورده‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬وﻣﺎﺳﻮاي ﺷﺮک را ﺑﺮاي ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻣﻲ آﻣﺮزد‪.‬‬ ‫ﺟﺎي دﻳﮕﺮ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ْ‬

‫ُْ ْ ّ ََ ْ َ‪ُ ٣ ُ َ ََ َ٣ ْ ََ ُّ َ ٣‬‬ ‫‪َ ُ٣‬‬ ‫﴿إِﻧﻪ ﻣﻦ ﻳﺮﺸِك ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪ ﻓﻘﺪ ﺣﺮم اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴ ِﻪ اﺠﻟَﻨﺔ وﻣﺄواه اﻟﻨﺎر﴾‬ ‫]المائدة‪[٧٢ :‬‬

‫ﺑﻴﺸﮏ ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺣﺼﻪ دار ﻣﻘﺮر ﮐﻨﺪ ﺑﺎ اﷲ  ﻳﻘﻴﻨﺎً ﺣﺮام‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪ اﷲ  ﺑﺮ او دﺧﻮل ﺟﻨﺖ را وﺟﺎي ﺑﻮد ﺑﺎش او ﺟﻬﻨﻢ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬

‫ ‪L‬‬ ‫ ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺷﺮک ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ )وﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺮده(‬ ‫آن داﺧﻞ ﺑﻬﺸﺖ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ وﻫﻤﻴﺸﻪ در دوزخ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬ ‫وﺧﺮوج آن از دوزخ ﻃﻮري ﻣﺤﺎل )ﻧﺎﻣﻤﮑﻦ( اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َ‪ُ ََْ َ َ ٣‬‬ ‫َ ّ ْ َ‬ ‫ﺎط﴾ ]االعراف‪[٤٠ :‬‬ ‫اﺨﻟﻴ ِ‬ ‫﴿ﺣﺘﻲﻳﻠِﺞاﺠﻟﻤﻞﻓِﻲﺳ ِﻢ ِ‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ درﺳﻮراخ ﺳﻮزن داﺧﻞ ﺷﺪن اﺷﺘﺮﻣﺤﺎل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﺮک ﻳﮏ ﺳﺮﻃﺎن ﻋﻘﻴﺪه ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬وﺟﺮاﺛﻴﻢ اﻳﻦ ﻫﻤﭽﻮن‬ ‫ﺟﺮاﺛﻴﻢ ﺳﺮﻃﺎن ﺧﻄﺮﻧﺎک وزر آﻟﻮده اﺳﺖ‪ ،‬وﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ ﺳﺮﻃﺎن‬ ‫ﺟﺴﻤﺎﻧﻲ اﻧﺴﺎن را ﺑﺮﺑﺎد ﻣﻴﮑﻨﺪ واﻧﭽﻨﻴﻦ ﺳﺮﻃﺎن روﺣﻲ )ﺷﺮک(‬ ‫ﺗﻤﺎم اﻋﻤﺎل وﻋﺒﺎدات اﻧﺴﺎن را ﺿﺎﻳﻊ ﻣﻴﺴﺎزد واورا ﺑﻪ ﺟﻬﻨﻢ‬ ‫ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺴﺒﺐ ﺷﺮک ﺗﻤﺎم ﻧﻴﮏ اﻋﻤﺎل اﻧﺴﺎن ﺿﺎﻳﻊ وﺑﺮﺑﺎد‬ ‫وﻧﻴﺴﺖ وﻧﺎﺑﻮد ﻣﻴﮕﺮدد‪ ،‬واﮔﺮ ﻳﮏ ﻋﺎﺑﺪ وﻋﺒﺎدت ﮔﺬار‪ ،‬ﻏﻴﺮ اﷲ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪33‬‬

‫را ﻓﺮﻳﺎد ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﻳﺎ آن را رﮐﻮع‪ ،‬وﻳﺎ ﺳﺠﺪه ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﻨﺎم آن ﻧﺬر‬ ‫وﻧﻴﺎز ﭘﻴﺶ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻋﻤﺎل ﻧﻴﮏ وﻋﺒﺎدات وي ﺑﺴﺒﺐ ﺷﺮک‬ ‫ﮐﺮدﻧﺶ ﺿﺎﻳﻊ وﺑﺮﺑﺎد ﻣﻴﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﺷﺮک ﺑﺎﻧﺪازي ﮔﻨﺎه ﺑﺰرگ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻼوه ازﻋﺎم اﻧﺴﺎﻧﻬﺎ‬ ‫ﺑﺎﻟﻔﺮض اﮔﺮ ﻧﺒﻲ وﻳﺎ وﻟﻲ ﻫﻢ ﺷﺮک ﮐﻨﺪ اﻋﻤﺎل آن ﺑﺮﺑﺎد ﻣﻴﺸﻮد‬ ‫وﻣﻮرد ﭘﺬﻳﺮاي اﷲ  ﻗﺮار ﻧﻤﻴﮕﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﻗﺮآن ﺑﻌﺪ از ﻳﺎد ﮐﺮدن ﻧﺎم ﻫﺎي ﻫﮋده ‪ ١٨‬اﻧﺒﻴﺎء واﺟﻤﺎﻟﻲ‬ ‫ذﮐﺮﮐﺮدن َﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫﴿ََْ ْ َ ُ ََْ َ َُْ ‪ َُ َْْ ُ  ٣‬‬ ‫ﻮن﴾ ]االنعام‪[٨٩ :‬‬ ‫وﻟﻮ أﺮﺷﻛﻮاﺤﻟ ِﺒﻂﻋﻨﻬﻢﻣﺎﻛﺎﻧﻮاﻳﻌﻤﻠ‬

‫ﺑﺎﻟﻔﺮض اﮔﺮ ازﻳﻦ اﻧﺒﻴﺎء )ذﮐﺮﮐﺮده ﺷﺪه( ﺷﺮک ‪請‬ﺎدر‬ ‫ﻣﻴﺸﺪ اﻋﻤﺎل اﻳﻨﻬﺎ ﻫﻢ ﺣﺒﻂ وﺿﺎﻳﻊ ﻣﻴﺸﺪ‪.‬‬ ‫وﺳﭙﺲ ﺑﻄﻮر ﺧﺎص ﺳﻴﺪ اﻻﻧﺒﻴﺎء وﺷﻔﻴﻊ اﻟﻤﺬﻧﺒﻴﻦ ﻣﺤﻤﺪ‬ ‫ﻣﺼﻄﻔﻰ را ﺧﻄﺎب ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬اي ﻣﺤﺒﻮب ﻣﻦ‬ ‫ﺷﺮک ﺑﺎﻧﺪاز َﮔﻨﺎه ﺑﺰرگ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َ ْ ْ َ ْ َ ََََْ ‪َ ََُ ٣‬‬ ‫﴿ﻟﰃﻦ أﺮﺷﻛﺖﻟﺤﻴﺒﻄﻦﻤﻋﻠﻚ﴾ ]الزﻣر‪[٦٥ :‬‬

‫اﮔﺮ ﺑﺎﻟﻔﺮض از ﺗﻮ ﺷﺮک ‪請‬ﺎدر ﺷﻮد اﻋﻤﺎل ﺗﻮ ﻫﻢ ﺑﺮﺑﺎد‬ ‫وﺿﺎﻳﻊ ﻣﻴﮕﺮدد‪.‬‬ ‫از ﻧﺒﻲ اﮐﺮم  ‪請‬ﺪور ﺷﺮک ﻧﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ زﻳﺮا ﺧﻮد‬ ‫آن ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه ﺑﺮاي اﺛﺒﺎت ﺗﻮﺣﻴﺪ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ در آﻳﺘﻬﺎ ﻣﻘﺼﻮد‬ ‫آﮔﺎه ﺳﺎﺧﺘﻦ اﻣﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺮک ﮐﺮدن ﺑﺎﻧﺪازي ﮔﻨﺎه ﺑﺰرگ‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺸﺮک اﻧﺴﺎن اﮔﺮ ﭼﻪ ﻫﺮﮐﺴﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻫﺮﭼﻪ ‪請‬ﺎﺣﺐ‬ ‫ﻓﻀﻴﻠﺖ وﻣﺮﺗﺒﻪ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬واز ﻫﺮ ﻗﻮم وﻧﺴﺐ ﻋﺎﻟﻲ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ‪،‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪34‬‬

‫ﺑﺮاي ﻫﻤﻴﺶ از ﺟﻨﺖ ﻣﺤﺮوم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬اﻳﻦ ﺑﺎﻧﺪازي ﻗﺒﻴﺢ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ اﮔﺮ ﺑﺎﻟﻔﺮض از اﻧﺒﻴﺎء ‪請‬ﺪور اﻳﻦ ‪請‬ﻮرت ﺑﮕﻴﺮد‪ ،‬اﮔﺮﭼﻪ‬ ‫‪請‬ﺪورش از اﻳﺸﺎن ﻣﺤﺎل اﺳﺖ‪ ،‬اﻋﻤﺎل اﻳﺸﺎن راﻧﻴﺰ ﻧﻴﺴﺖ ﻧﺎﺑﻮد‬ ‫وﺿﺎﻳﻊ ﻣﻴﺴﺎزد‪.‬‬ ‫ارﺷﺎد ﮔﺮاﻣﻲ رﺳﻮل اﮐﺮم  اﺳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫ﺎت َ ﻻ  ﻳُ ْﺸ ِﺮ ُك  ﺑِ َ ِ‬ ‫ﺎت  ﻳُ ْﺸ ِﺮ ُك  ﺑِ َ ِ‬ ‫ﺎ_   َﺷ‪ْJ‬ﺌًﺎ ‬ ‫ﺎر َ و َﻣ ْﻦ  ﻣَ َ‬ ‫} َﻣ ْﻦ  ﻣَ َ‬ ‫ّ‬ ‫ّ‬ ‫ﺎ_   َﺷ‪ْJ‬ﺌًﺎ  دَ َﺧ َﻞ  اﻟﻨَّ َ‬ ‫دَ َﺧ َﻞ ا ْﳉَﻨَّﺔَ { ]ﻣشکوة[‬ ‫ﮐﺴﻲ ﺑﻤﻴﺮد وآن ﺑﺎ اﷲ ﮐﺴﻲ را ﺣﺼﻪ دار ﻣﻘﺮر ﮐﺮده ﺑﻮد‬ ‫آن داﺧﻞ دوزخ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬واﻣﺎ ﮐﺴﻲ ﺑﻤﻴﺮد درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﺑﺎ اﷲ‬ ‫ﭼﻴﺰي را ﺷﺮﻳﮏ ﻧﺴﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮد داﺧﻞ ﺑﻬﺸﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻧﺒﻲ اﮐﺮم ﻣﻌﺎذ  را و‪請‬ﻴﺖ ﻣﻴﮑﻨﺪ‬ ‫ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ك ﺑِ َ ِ‬ ‫ﺖ‪ Q‬ﻣﺸﮑﻮة‬ ‫ﺖ َ و ُﺣ ّ ِﺮﻗْ َ‬ ‫ﺎ_  َﺷ‪ْJ‬ﺌًﺎ َ وإ ِْن  ُﻗﺘِﻠ ْ َ‬ ‫‪َ G‬ﻻ  ُﺗ ْﺸ ِﺮ ْ ّ‬ ‫ترجمه‪ :‬ﺷﺮﻳﮏ ﻣﻘﺮر ﻣﮑﻦ ﻫﻤﺮاي اﷲ ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ را اﮔﺮ‬ ‫ﭼﻪ ﮐﺸﺘﻪ وﻳﺎ ﺳﻮزاﻧﺪه ﺷﻮي‪.‬‬

‫اﺴﺎم ﺮک‬

‫ﺑﻌﺪ ازﻣﻌﺮﻓﺖ ﻗﺒﺎﻳﺢ ﺷﺮک ﻣﻌﺮﻓﺖ اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ﻫﻢ اﻣﺮي‬ ‫ﺿﺮوري اﺳﺖ‪ ،‬اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ﮔﺬاف ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي اﻳﻦ ﮐﺪام‬ ‫اﻗﺴﺎم ﻣﻨﺤﺼﺮ ﻧﻤﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬واﮔﺮ اﻧﺪراج ﺑﻌﺾ را درﺑﻌﺾ دﻳﮕﺮش‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪35‬‬

‫ﻣﻠﺤﻮظ ﮐﺮده ﺷﻮد‪ ،‬ﺳﭙﺲ اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ﮐﺎﻫﺶ ﺧﻮاﻫﺪ ﻳﺎﻓﺖ‬ ‫ورﻧﻪ زﻳﺎد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻣﻮﻻﻧﺎ اﺣﻤﺪ دﻳﻦ ﺑﮕﻮي ﺷﺎﮔﺮد ﺷﺎه اﺳﺤﺎق  در‬ ‫ﮐﺘﺎب ﺧﻮد )دﻟﻴﻞ اﻟﻤﺸﺮﮐﻴﻦ( اﻗﺴﺎم ذﻳﻞ را ﺑﻪ روﺷﻨﻲ آﻳﺎت‬ ‫ﻗﺮآﻧﻲ رد ﻣﻴﮑﻨﺪ‪.‬‬

‫ذات(‬

‫)‪ (١‬ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺬات‪) :‬ﺷﺮﻳﮏ ﮔﺮداﻧﺪن ﻫﻤﺮاي اﷲ در‬

‫ََ ‬ ‫َْْ‬ ‫ُّ َ َ‪َْ ْ ُ ٣‬‬ ‫‪َ ٣ َ ٌ َ ٌ َُ ٣‬‬ ‫ﻨ‬ ‫اﺛ‬ ‫ﻦﻴ‬ ‫ﻟـﻬ‬ ‫إ‬ ‫وا‬ ‫ﺬ‬ ‫ﺨﺘ‬ ‫ﺗ‬ ‫ﻻ‬ ‫ﻪ‬ ‫اﻟﻠ‬ ‫ﺎل‬ ‫﴿وﻗ‬ ‫ﻦﻴ إِﻤﻧَﺎ ﻫﻮ إِﻟﻪ وا ِﺣﺪ ﻓﺈﺎﻳي‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ َُْ‬ ‫ﻮن﴾ ] النحل‪[٥١ :‬‬ ‫ﻓﺎرﻫﺒ ِ‬

‫اﷲ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﻣﮕﻴﺮﻳﺪ دو اﻟﻪ ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ وى‬ ‫ﻣﻌﺒﻮد ﻳﮕﺎﻧﻪ اﺳﺖ ﭘﺲ ﺧﺎص از ﻣﻦ ﺑﺘﺮﺳﻴﺪ‪.‬‬

‫ﻋﻠﻢ(‬

‫)‪ (٢‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﻌﻠﻢ‪) :‬ﺷﺮﻳﮏ ﺳﺎﺧﺘﻦ ﻫﻤﺮاي اﷲ در‬

‫ُ‬ ‫‪َْ َ َ َ ٣‬‬ ‫‪َ ُ َ َْ ٣‬‬ ‫َْْ َ ‪ََ ُ٣ ٣‬‬ ‫ات واﻷر ِض اﻟﻐﻴﺐ إِﻻ اﻟﻠﻪ وﻣﺎ‬ ‫﴿ﻗ َﻞ ﻻ ﻳﻌﻠﻢ ﻣﻦ ﻓِﻲ اﻟﻤﺴﺎو ِ‬ ‫َْ ُ ُ  ‪ َُ ُْ  ٣‬‬ ‫ﻳﺸﻌﺮون أﺎﻳنﻳﺒﻌﺜﻮن﴾ ]النمل‪[٦٥ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ ﻧﻤﻴﺪاﻧﺪ ﮐﺴﺎﻧﻴﮑﻪ در آﺳﻤﺎن وزﻣﻴﻦ اﻧﺪ ﺑﺮ ﻏﻴﺐ ﺑﻐﻴﺮ‬ ‫از اﷲ ‪ ،‬وﻧﻤﻴﺪاﻧﻨﺪ ﮐﻪ در ﮐﺪام وﻗﺖ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪﻧﺪ‪.‬‬

‫)‪ (٣‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﻤﺸﻴﺌﺖ‪) :‬ﺷﺮﻳﮏ ﮔﺮداﻧﻴﺪن ﻫﻤﺮاي اﷲ‬ ‫در ﻣﺸﻴﺖ وﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎﻳﺶ َ(‬

‫َُْ ُ َ ََ ََ ُ َ ْ ََ‬ ‫‪ْ َ َ َ ٣ ُ ُْ ٣‬‬ ‫ض ﺨﻳﻠﻖ ﻣﺎ ﻳﺸﺎء ﻬﯾﺐ ﻟِﻤﻦ ﻳﺸﺎء‬ ‫ات واﻷر َِ‬ ‫﴿ﻟِﻠ ِﻪ ﻣﻠﻚ اﻟﻤﺴﺎو ِ‬ ‫ََ‬ ‫‪َ ُ َََْ ً َ َ ً َ ْ ُ ْ ُُ َُّ ْ َ ُ ٤‬‬ ‫َ ً َ ََ ُ َ‬ ‫إِ‪ de‬وﻬﯾﺐ ﻟِﻤﻦ ﻳﺸﺎء اﻟﺬﻛﻮر * أو ﻳﺰوِﺟﻬﻢ ذﻛﺮا‪ e‬وإِ‪ de‬وﺠﻳﻌﻞ ﻣﻦ‬ ‫ََ َ ً ‪ٌ َ ٌ َ ُ٣‬‬ ‫ﻳﺸﺎءﻋ ِﻘ‪ y‬إِﻧﻪﻋﻠِﻴﻢﻗ ِﺪﻳﺮ﴾ ]الشورى ‪[٥٠ ، ٤٩‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪36‬‬

‫اﺧﺘﻴﺎرات ﺗﻤﺎم آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ وزﻣﻴﻦ ازآن اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻰ‬ ‫آﻓﺮﻳﻨﺪ )اﷲ( ﻫﺮﭼﻴﺰي راﮐﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ‪ ،‬ﮐﺴﻲ را ﺑﺨﻮاﻫﺪ دﺧﺘﺮ‬ ‫ﻋﻄﺎء ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬وﮐﺴﻲ را ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﭘﺴﺮ ﻋﻄﺎ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﺟﻔﺖ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ ﭘﺴﺮان ودﺧﺘﺮان‪ ،‬وﮐﺴﻲ را ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻧﺎزاﻳﻨﺪه ﻗﺮار ﻣﻴﺪﻫﺪ‬ ‫)ﮐﻪ ﺑﺮاي وي ﭼﻴﺰي ﻧﻤﻴﺪﻫﺪ(‪.‬‬

‫)‪ (٤‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺘﺼﺮف‪) :‬ﺷﺮﻳﮏ ﮔﺮداﻧﻴﺪن ﻫﻤﺮاي اﷲ‬ ‫در اﺧﺘﻴﺎرات(‬

‫ُ‬ ‫ََ ََ ُ ُْْ َ‬ ‫‪ُْ ْ ُ ْ َ َ ٣ ُ٣‬‬ ‫ُْْ َ َ‬ ‫ﻚ ﺗﺆﺗِﻲ اﻟﻤﻠﻚ ﻣﻦ ﺗﺸﺎء وﺗﺰﻨِع اﻟﻤﻠﻚ‬ ‫﴿ﻗ ِﻞ اﻟﻠﻬﻢ ﻣﺎﻟِﻚ اﻟﻤﻠ ِ‬ ‫َ  َُْْ ‪ََ َ ٣‬‬ ‫ََ‬ ‫‪٣‬‬ ‫ََ َُ ‪َ ٤‬‬ ‫ََ َُ ‪َ ٤‬‬ ‫ﻣِﻤﻦ ﺗﺸﺎء وﺗ ِﻌﺰ ﻣﻦ ﺗﺸﺎء وﺗ ِﺬل ﻣﻦ ﺗﺸﺎء ﺑِﻴ ِﺪك اﺨﻟﺮﻴ إِﻧﻚ ﻋﻠﻲ‬ ‫ُ ّ َ ْ َ ٌ‬ ‫ﻛ ِﻞﺷﻲ ٍءﻗ ِﺪﻳﺮ﴾ ]آلعمران‪[٢٦ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬ﺑﺎر اﻟﻬﺎ! اي ﻣﺎﻟﮏ ﻫﻤﻪ ﭼﻴﺰ! ﺑﻪ ﻫﺮﮐﺲ ﮐﻪ‬ ‫ﻣﻴﺨﻮاﻫﻲ ﻣﻠﮏ وﺣﮑﻮﻣﺖ ﻣﻲ ﺑﺨﺸﻲ واز ﻫﺮﮐﺴﻴﮑﻪ ﻣﻴﺨﻮاﻫﻲ‬ ‫ﻣﻠﮏ وﺣﮑﻮﻣﺖ را ﺑﺎز ﻣﻲ ﮔﻴﺮي وﻫﺮﮐﻪ را ﻣﻴﺨﻮاﻫﻲ ﻋﺰت‬ ‫ﻣﻲ ﺑﺨﺸﻲ وﻫﺮﮐﺴﻲ را ﮐﻪ ﻣﻴﺨﻮاﻫﻲ ﺧﻮار ﻣﻴﺴﺎزي‪ ،‬ﺗﻤﺎم‬ ‫ﺧﻮﺑﻴﻬﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺗﻮ اﺳﺖ‪ ،‬ﻳﻘﻴﻨﺎً ﺗﻮ ﺑﺮﻫﺮﭼﻴﺰ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ‪.‬‬

‫)‪ (٥‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﻘﺪرت‪) :‬در ﻗﺪرت ﺷﺮﻳﮏ ﮔﺮداﻧﻴﺪن‬ ‫اﷲ(‬ ‫ﻫﻤﺮاي‬ ‫َ‬ ‫َ‬ ‫ْ‬

‫ُ ْ َُ َْ ُ ََ‬ ‫ْ َْ َ َ َ َْ ُ ْ َ َ ً ْ َْ ُ ْ ْ‬ ‫ﻜﻢ أو‬ ‫ﻗ‬ ‫ﻮ‬ ‫ﻓ‬ ‫ِﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ا‪9‬‬ ‫ﺬ‬ ‫ﻋ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﻜ‬ ‫ﻴ‬ ‫ﻠ‬ ‫ﻋ‬ ‫ﺚ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﺒ‬ ‫ﻳ‬ ‫ن‬ ‫أ‬ ‫ﻲ‬ ‫﴿ﻗﻞ ﻫﻮ اﻟﻘﺎ ِدر ﻋﻠ‬ ‫ِ‬ ‫ْ‬ ‫ْ َْ َْ ُ ُ ْ َْ َْ َ ُ ْ ًَ َُ  َْ َ ُ ْ َ ‬ ‫ﺖ أرﺟﻠِﻜﻢ أو ﻳﻠ ِﺒﺴﻜﻢ ِﺷﻴﻌﺎ وﻳ ِﺬﻳﻖ ﺑﻌﻀﻜﻢ ﺑﺄس‬ ‫ﻣِﻦ ﺤﺗ ِ‬ ‫َْ‬ ‫ﺑﻌﺾ﴾ ]االنعام‪[٦٥ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬آن اﺳﺖ ﺗﻮاﻧﺎ ﺑﺮآﻧﮑﻪ ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻋﺬاﺑﻰ از‬ ‫ﺑﺎﻻي ﺷﻤﺎ وﻳﺎ از زﻳﺮ ﭘﺎي ﺗﺎن‪ ،‬وﺷﻤﺎرا ﮔﺮوه ﮔﺮوه ﺑﺴﺎزد )ﺑﻨﺎ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪37‬‬

‫ﺑﺮ ﻓﺮﻗﻪ وارﻳﺖ ﺷﻤﺎ را ﺑﺠﮕﺎﻧﺪ( وﺑﭽﺸﺎﻧﺪ ﺷﻤﺎرا ﻟﺬت ﺟﻨﮓ‬ ‫ﺑﻌﺾ ﺗﺎن را‪.‬‬

‫)‪ (٦‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﻌﺒﺎدت‪) :‬ﺷﺮﻳﮏ ﮔﺮاﻧﻴﺪن ﻫﻤﺮاى اﷲ در‬ ‫ﻋﺒﺎدة )ﺑﻨﺪﮔﻲ َ(‬

‫ََ َْ َ‬ ‫ُْ َ ْ  ْ َ‬ ‫ َ ََ َََْ َََْ ُ ْ‬ ‫ﺎب ﺗﻌﺎﻟﻮا إِﻟﻲ ﻛﻠِﻤ ٍﺔ ﺳﻮا ٍء ﺑﻴﻨﻨﺎ وﺑﻴﻨﻜﻢ‬ ‫﴿ﻗﻞ ﺎﻳ أﻫﻞ اﻟ ِ‬ ‫ﻜﺘ ِ‬ ‫َ‪َ ٣ ٣ َ ُ َْ ٣‬‬ ‫أﻻﻧﻌﺒﺪ إ ِﻻاﻟﻠﻪ﴾ ]آلعمران‪[٦٤ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬اي اﻫﻞ ﮐﺘﺎب! ﺑﻴﺎﺋﻴﺪ ﺑﻪ ﺳﻮي ﺳﺨﻨﻴﮑﻪ درﻣﻴﺎن ﻣﺎ‬ ‫وﺷﻤﺎ ﺑﺮاﺑﺮ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻨﮑﻪ ﺑﺠﺰ اﷲ ﮐﺴﻲ را ﻋﺒﺎدت ﻧﮑﻨﻴﻢ‪.‬‬

‫)‪ (٧‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﻨﺬر‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺎﺳﻮاي اﷲ ﺑﺮاي دﻳﮕﺮي‬ ‫ﻧﺬر وﻧﻴﺎز ﭘﻴﺶ ﮐﺮدن(‬ ‫َ‬ ‫ْ‬ ‫َ‬

‫َ َ َُ ‪٣ َ َ ُ ََ ً َ َْ ْ َ َْ  ََ ٣ ٣‬‬ ‫ث واﻷﻧﻌﺎ ِم ﻧ ِﺼﻴﺒﺎ ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻫﺬا ﻟِﻠ ِﻪ‬ ‫﴿وﺟﻌﻠﻮا ﻟِﻠ ِﻪ ﻣِﻤﺎ ذرأ ﻣِﻦ اﺤﻟﺮ ِ‬ ‫َْ ْ ََ َ ُ َ  َ‬ ‫ﺮﺸﻛﺎﰂﻨﺎ﴾ ]االنعام‪[١٣٦ :‬‬ ‫ﻤﻋ ِﻬﻢوﻫﺬاﻟ ِ‬ ‫ﺑِﺰ ِ‬

‫)ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ( ﻣﻘﺮر ﮐﺮدﻧﺪ ﺑﺮاي اﷲ از آﻧﭽﻪ اوﭘﻴﺪا ﮐﺮده از‬ ‫ﺟﻨﺲ زراﻋﺖ وﻣﻮاﺷﻲ ﻧﺼﻴﺐ )ﺣﺼﻪ( وﮔﻮﻓﺘﻨﺪ ﺑﺮ ﺧﻴﺎل ﺑﺎﻃﻞ‬ ‫ﺧﻮد اﻳﻦ ﺣﺼﻪ ﺑﺮاي اﷲ اﺳﺖ واﻳﻦ ﺣﺼﻪ ﺑﺮاي ﺧﺪاﻫﺎي ﻣﺎ‪.‬‬

‫)‪ (٨‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺘﺴﻤﻴﺔ‪) :‬ﺷﺮک درﻧﺎم ﮔﺬاري اوﻻد ﭼﻮن‪:‬‬ ‫ﻋﺒﺪ اﻟﺮﺳﻮل‪ ،‬ﺣﺴﻦ ﺑﺨﺶ وﻏﻴﺮه‪.‬‬

‫ََ‪َ َََ َ ُ َ َ َ  َ ُ َُ َ َ َ ً َ َ ُ َ ٣‬‬ ‫‪ُ٣‬‬ ‫﴿ﻓﻠﻤﺎ آ َ‪³‬ﻫﻤﺎ ﺻ ِ‬ ‫ﺎء ﻓِ‪ y‬آ َ‪³‬ﻫﻤﺎ ﻓﺘﻌﺎﻟﻲ اﻟﻠﻪ‬ ‫ﺎﺤﻟﺎ ﺟﻌﻼ ﻟﻪ ﺮﺷﻛ‬ ‫َ‪ ُ ُْ ٣‬‬ ‫ﻮن﴾ ]االعراف‪[١٩٠ :‬‬ ‫ﻤﻋﺎ ﻳﺮﺸِﻛ‬

‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ اﷲ ﺑﺮاي آﻧﺎن اوﻻد ‪請‬ﺤﻴﺢ ﺳﺎﻟﻢ ﻋﻄﺎ‬ ‫ﻧﻤﻮد آﻧﺎن در آن ﻓﺮزﻧﺪ داده ﺷﺪه ﺑﺮاي اﷲ ﺷﺮﻳﮏ ﻣﻘﺮر ﮐﺮدﻧﺪ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪38‬‬

‫)ﻳﻌﻨﻲ اﻳﻦ اﻋﻄﺎي ﻓﻼﻧﻲ وﻟﻲ‪ ،‬وﺑﺰرگ اﺳﺖ( ﺑﻠﻨﺪ اﺳﺖ اﷲ از‬ ‫آن ﭼﻪ ﮐﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﺷﺮﻳﮏ ﻣﻘﺮر ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫)‪ (٩‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺬﺑﺢ‪) :‬در ذﺑﺢ ﮐﺮدن ﺷﺮک ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ(‬

‫‪٣ ُ َ َ ْ ْ َ ََْ َ ٣ َ َ ََْْ ُ ُ َْ َ َ ٣ َ َ٣‬‬ ‫َْ‬ ‫ﺮﻴ‬ ‫ﻐ‬ ‫ﻟ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﺑ‬ ‫ﻞ‬ ‫اﺨﻟﺰﻨِﻳ ِﺮ وﻣﺎ أ ِﻫ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫﴿إِﻤﻧﺎ ﺣﺮم ﻋﻠﻴﻜﻢ اﻟﻤﻴﺘﺔ واﻟﺪم وﺤﻟﻢ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫‪٣‬‬ ‫اﻟﻠ ِﻪ﴾ ]البقرة‪[١٧٣ :‬‬

‫ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﺮام ﮐﺮده )اﷲ( ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺧﻮد ﻣﺮده‬ ‫)ﺣﻴﻮان( را ‪ ،‬وﺧﻮن‪ ،‬وﮔﻮﺷﺖ ﺧﻮگ‪ ،‬وآﻧﭽﻴﺰﻳﮑﻪ آواز ﺑﻠﻨﺪ‬ ‫ﮐﺮده ﺷﻮد در ذﺑﺢ وى ﺑﻐﻴﺮ اﷲ‪.‬‬

‫)‪ (١٠‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺘﺎﺛﻴﺮ‪) :‬ﺷﺮک در ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻮاي اﷲ‬ ‫دﻳﮕﺮي را ﻣﺆﺛﺮ داﻧﺴﺘﻦ(‬

‫َ ْ َْ َ ْ َ ‪َْ َ ْ َ َْ ْ َ َُ ٣ َُ َ  ََ ّ ُ ُ٣‬‬ ‫﴿وإ ِ‬ ‫ن ﻤﻳﺴﺴﻚ اﻟﻠﻪ ﺑِﺮﻀٍ ﻓﻼ ﻛﺎ ِﺷﻒ ﻟﻪ إِﻻ ﻫﻮ وإِن ﻤﻳﺴﺴﻚ ِﺨﺑﺮﻴٍ‬ ‫ََُ ََ‬ ‫ُ ّ َ ْ َ‬ ‫ﻓﻬﻮﻋﻠﻲ ﻛ ِﻞﺷﻲ ٍءﻗ ِﺪﻳﺮ﴾ ]االنعام‪[١٧ :‬‬

‫اﮔﺮ اﷲ ﺑﺮﺷﻤﺎ اﻧﺪک ﻧﻘﺼﺎن ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮ‬ ‫ﺳﻮاي اﷲ دور ﮐﻨﻨﺪه آن‪ ،‬واﮔﺮ ﺑﺮﺳﺎﻧﺪ ﺷﻤﺎ را ﻧﻌﻤﺖ وراﺣﺖ‬ ‫)ﮐﺴﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺎﻧﻊ آن ﺷﻮد( زﻳﺮا اﷲ ﺑﺮ ﻫﺮﭼﻴﺰ ﺗﻮاﻧﺎ اﺳﺖ‪.‬‬

‫)‪ (١١‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻻﺳﺘﻌﺎﻧﺖ‪) :‬ﺷﺮک در ﻣﺪد ﺧﻮاﺳﺘﻦ(‬

‫ْ َْ ُ ْ ُ ُ ‪َ ْ ََ ْ ُ ْ ُ َْ ْ َ ْ ُ َ َ َ َ َ ُ ٣‬‬ ‫﴿إِن ﻳﻨﺮﺼﻛﻢ اﻟﻠﻪ ﻓﻼ ﻏﺎﻟِﺐ ﻟﻜﻢ وإِن ﺨﻳﺬﻟﻜﻢ ﻓﻤﻦ ذا‬ ‫‪٣‬‬ ‫‪٣ ََََْ ٣‬‬ ‫َََ‬ ‫ْ َْ‬ ‫َْ ُ ُ ُ ْ‬ ‫ُْْ ُ ‬ ‫ﻮن﴾‬ ‫اﻟ ِﺬي ﻳﻨﺮﺼﻛﻢ ﻣِﻦ ﺑﻌ ِﺪ ِه وﻋﻠﻲ اﻟﻠ ِﻪ ﻓﻠﻴﺘﻮﻛ ِﻞ اﻟﻤﺆﻣِﻨ‬ ‫]آلعمران‪[١٦٠ :‬‬

‫اﮔﺮ اﷲ ﺷﻤﺎ را ﻳﺎري دﻫﺪ‪ ،‬ﻫﻴﭽﮑﺲ ﺑﺮ ﺷﻤﺎ ﻏﺎﻟﺐ ﻧﺨﻮاﻫﺪ‬ ‫ﺷﺪ واﮔﺮ او ﺷﻤﺎ را ﻳﺎري ﻧﺪﻫﺪ‪ ،‬ﭘﺲ ﮐﻴﺴﺖ آﻧﮑﻪ ﺷﻤﺎ را ﻳﺎري‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪39‬‬

‫دﻫﺪ ﺑﻌﺪ از وي‪) ،‬ﭘﺲ ﻻزم اﺳﺖ( ﮐﻪ ﻣﺆﻣﻨﺎن ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺮ اﷲ ﺗﻮﮐﻞ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪ‪.‬‬

‫)‪ (١٢‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﻨﺪاء‪) :‬ﺷﺮک در ﻓﺮﻳﺎد ﻧﻤﻮدن(‬

‫ََ َْ ُ ْ ُ‬ ‫‪َ ٣ َ َ ْ َ َ ْ َ  ٤ ُ َ ََ َ ُ َ َْ َ َ ٣‬‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻣﺎﻻﻳﻨﻔﻌﻚ وﻻ ﻳﺮﻀكﻓ ِﺈن ﻓﻌﻠﺖ ﻓ ِﺈﻧﻚ‬ ‫﴿وﻻ ﺗﺪع ﻣِﻦ د ِ‬ ‫ً  ‪٣‬‬ ‫اﻟﻈﺎﻟﻤ ‬ ‫ﻦﻴ﴾ ]يونس‪[١٠٦ :‬‬ ‫إِذاﻣِﻦ‬ ‫ِِ‬

‫ﻓﺮﻳﺎد ﻣﮑﻦ ﻣﺎﺳﻮا از اﷲ ﮐﺴﻲ را ﮐﻪ ﻧﻪ ﻓﺎﻳﺪه رﺳﺎﻧﺪه‬ ‫ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ ﺗﺮا وﻧﻪ ﺿﺮر وﻧﻘﺼﺎن‪ ،‬واﮔﺮ ﭼﻨﻴﻦ ﮐﺎرى را اﻧﺠﺎم دادي‬ ‫ﻣﻴﺸﻮي درآن وﻗﺖ از ﺟﻤﻠﻪ ﻇﺎﻟﻤﻬﺎ )ﻣﺸﺮﮐﻬﺎ(‪.‬‬

‫)‪ (١٣‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻻﺧﺒﺎر‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ ﺗﺼﺪﻳﻖ ﻧﻤﻮدن اﺧﺒﺎر‬ ‫ﮐﻬﺎن و ﻧﺠﻮﻣﻲ ﻫﺎ وﻏﻴﺮه(‬

‫اﻧﭽﻨﻴﻦ ﺷﺎه وﻟﻲ اﷲ  در ﺗﻔﻬﻴﻤﺎت اﻟﻬﻴﻪ ﭼﻨﺪ‬ ‫ﻣﺼﺪاﻗﺎت ﺷﺮک را ذﮐﺮ ﻧﻤﻮده ﻣﺜﻼً‪:‬‬ ‫)‪ (١‬ﺑﻨﺪﮔﻲ ﮐﺮدن ﺷﺨﺼﻴﺘﻬﺎي وﻓﺎت ﺷﺪه‪.‬‬ ‫)‪ (٢‬ﻧﺴﺒﺖ ﺷﻔﺎي ﻣﺮﻳﺾ را ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﺑﻄﺮف ﻏﻴﺮ اﷲ ﮐﺮده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫)‪ (٣‬ﻧﺴﺒﺖ ﭘﻴﺪا ﻧﻤﻮدن اوﻻد ﺑﻄﺮف ﻏﻴﺮ‪.‬‬ ‫)‪ (٤‬واز ﻏﻴﺮ )ﻣﺎﻓﻮق اﻻﺳﺒﺎب( ﻃﻠﺐ رزق ﮐﺮدن‪.‬‬ ‫ﺷﺎه ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر  در ﻣﻮﺿﺢ اﻟﻘﺮآن ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ‫ﺷﺮک اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫)‪ (٥‬اﺧﺘﻴﺎر ﻫﺮﻗﺴﻢ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﻴﮏ وﺑﺪ در دﺳﺖ ﻏﻴﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫)‪ (٦‬ﺳﺠﺪه ﮐﺮدن دﻳﮕﺮ ﭼﻴﺰ ﺑﻐﻴﺮ از اﷲ‪.‬‬ ‫)‪ (٧‬اﺧﺘﻴﺎرﻣﻨﺪ داﻧﺴﺘﻦ ﮐﺴﻲ وازآن ﻃﻠﺐ ﺣﺎﺟﺖ ﮐﺮدن‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪40‬‬

‫وﻋﻼوه ازﻳﻨﻬﺎ ﺷﺎه وﻟﻲ اﷲ  در ﺣﺠﺔ اﷲ اﻟﺒﺎﻟﻐﻪ‬ ‫در ﺑﺤﺚ اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ﻳﮏ ﻗﺴﻢ اﻳﻦ را ﻫﻢ ﺷﻤﺎرﻳﺪه ﮐﻪ‪:‬‬ ‫)‪ (٨‬ﻋﻠﻤﺎء وﻣﺮﺷﺪ وﺑﺰرﮔﻮاران ﺧﻮد را ﺑﻐﻴﺮ از اﷲ ﺣﺎﮐﻢ‬ ‫وﭘﺮوردﮔﺎر ﺧﻮد ﮔﺮداﻧﻴﺪن )ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺤﮑﻢ ﻳﻌﻨﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ‬ ‫ﺣﮑﻢ اﷲ‬ ‫ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﺣﮑﻢ آﻧﻬﺎ ‪َ .‬‬ ‫َ‬ ‫‪٣‬‬ ‫‪ُ ْ ً َْ ْ َُ َ ْ َُ ْ ُ َ َْ ُ َ٣‬‬ ‫وناﻟﻠ ِﻪ﴾ ]التوبه‪[٣١ :‬‬ ‫د‬ ‫﴿اﺨﺗﺬواأﺣﺒﺎرﻫﻢورﻫﺒﺎﻬﻧﻢأر‪ِ 99‬ﻣﻦ ِ‬

‫ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻋﻠﻤﺎء وﺑﺰرﮔﻮاران )ﭘﻴﺮﻫﺎ( ﺧﻮد را ﻓﻴﺼﻠﻪ ﮐﻦ‬ ‫)ﺣﺎﮐﻢ وﺷﺎرع( ﻣﺎ ﺳﻮا ازاﷲ ‪.‬‬ ‫)‪ (٩‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺴﻤﻊ واﻟﺒﺼﺮ‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺴﻴﮑﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ وﻳﺎ‬ ‫وﻟﻲ را از دور )ﻣﺎﻓﻮق اﻻﺳﺒﺎب( ﺑﻴﻨﺎ وﺷﻨﻮا ﻣﻴﺪاﻧﺪ( اﻳﻦ ﻫﻢ در‬ ‫اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ﺷﻤﺎرﻳﺪه ﻣﻴﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﻋﻼوه از ﻣﺬﮐﻮره اﺷﺮاک ﻳﻌﻨﻲ ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺬات دﻳﮕﺮ‬ ‫اﺷﺮاک ﻫﻢ وﺟﻮد دارد‪:‬‬ ‫)‪ (١٠‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺼﻔﺎت‪) .‬ﺷﺮﻳﮏ ﮐﺮدن ﻏﻴﺮ ﺑﺎ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬ ‫در ‪請‬ﻔﺎت وي( اﻳﻦ ﻫﻢ ﺷﺮک اﺳﺖ ﮐﻪ در اﻗﺴﺎم اوﻟﻴﻦ ﺑﻄﻮر‬ ‫ﺟﺰي ﺗﻴﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ‪.‬‬

‫َ ََ ُ ْ ُ ‪ْ َ ْ ُ ُْ ٣ ُ ْ ُ ُ ُ ٣ ُ ْ ُ َََ ٣‬‬ ‫‪٣ ُ٣‬‬ ‫﴿اﻟﻠﻪ اﻟ ِﺬي ﺧﻠﻘﻜﻢ ﺛﻢ رزﻗﻜﻢ ﺛﻢ ﻤﻳِﻴﺘﻜﻢ ﺛﻢ ﺤﻳﻴِﻴﻜﻢ ﻫﻞ‬ ‫ُ ْ َ ْ َْ َ ُ‬ ‫ْ َُ ‬ ‫ْ َ ْ َُْ َُ‬ ‫ْ َ ُ ْ‬ ‫ﻣِﻦ ﺮﺷﻛﺎﰂﻜﻢ ﻣﻦ ﻳﻔﻌﻞ ﻣِﻦ ذﻟِﻜﻢ ﻣِﻦ ﺷﻲ ٍء ﺳچﺎﻧﻪ‬ ‫َََ َ َ‪ ُ ُْ ٣‬‬ ‫وﺗﻌﺎﻟﻲﻤﻋﺎﻳﺮﺸِﻛﻮن﴾ ]الروم‪[٤٠ :‬‬

‫اﷲ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻴﺎﻓﺮﻳﺪ ﺷﻤﺎرا ﺳﭙﺲ روزي ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﺮده‬ ‫ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺑﺎز )ﺑﻌﺪاز ﭘﻮره ﺷﺪن وﻗﺖ( ﻣﻲ ﻣﻴﺮاﻧﺪ ﺷﻤﺎ را وﺑﺎز‬ ‫زﻧﺪه ﻣﻴﮕﺮداﻧﺪ ﺷﻤﺎ را‪ ،‬آﻳﺎ در ﺷﺮﻳﮑﺎن وﺣﺼﻪ داران ﺷﻤﺎ ﮐﺴﻲ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪41‬‬

‫ﻫﺴﺖ ﮐﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﮐﺎري را اﻧﺠﺎم دﻫﺪ )ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺘﺼﻒ ﺑﺮاﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت‬ ‫ﮐﻴﺴﺖ؟( ﻫﺮﮔﺰ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭘﺎﮐﻲ از آن اﷲ اﺳﺖ وﺑﻠﻨﺪﺗﺮ اﺳﺖ از‬ ‫آن ﭼﻴﺰﻳﮑﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪.‬‬ ‫)‪ (١١‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻻﺳﻤﺎء‪) :‬ﺷﺮک در ﻧﺎﻣﻬﺎي اﷲ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻧﺎم‬ ‫اﷲ ﺑﺮاي ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮ از ﻣﺨﻠﻮق دادن(‬

‫َ ‪٣ ََُ َ ُ ُ ْ َ َُْْ ُ َ َْْ ٣‬‬ ‫ ُْ ُ ‬ ‫ﻳﻦ ﻳﻠﺤِﺪون ﻓِﻲ‬ ‫ﺎء اﺤﻟﺴﻨﻲ ﻓﺎدﻋﻮه ِﻬﺑﺎ وذروا اﻟ ِﺬ‬ ‫﴿وﻟِﻠ ِﻪ اﻷﻤﺳ‬ ‫َ َُْْ  َ  ُ َْ َُ‬ ‫ََْ‬ ‫‬ ‫أﻤﺳﺎﰂ ِﻪﺳﺠﻴﺰونﻣﺎﻛﺎﻧﻮا ﻳﻌﻤﻠﻮن﴾ ]االعراف‪[١٨٠ :‬‬

‫ﺧﺎص اﷲ راﺳﺖ ﻧﺎﻣﻬﺎي ﻧﻴﮏ‪ ،‬ﭘﺲ ﻓﺮﻳﺎد ﺑﮑﻨﻴﺪ اورا‬ ‫ﺑﺮآن ﻧﺎﻣﻬﺎ‪ ،‬وﺑﮕﺬارﻳﺪ آﻧﺎﻧﻲ راﮐﻪ ﮐﺠﺮوي ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ درﻧﺎﻣﻬﺎى‬ ‫اﷲ‪ ،‬وزودﻳﺴﺖ ﮐﻪ داده ﺷﻮد آﻧﻬﺎرا ﺟﺰاي آﻧﭽﻪ اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ‪.‬‬ ‫)‪ (١٢‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻻﻟﻮﻫﻴﺖ‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ در ﺧﺪاي ﺷﺮﻳﮏ ﮐﺮدن(‬ ‫ْ َ ‪ٌ َ ٌَ ٣‬‬ ‫ََ‬ ‫﴿وﻣﺎ ﻣِﻦ إِﻟ ٍﻪإِﻻ إِﻟﻪوا ِﺣﺪ﴾ ]المائدة‪[٧٣ :‬‬

‫ﻧﻴﺴﺖ اﻟﻪ ﺣﺎﺟﺖ روا ﻣﮕﺮ آن ذات ﻳﮑﺘﺎ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫)‪ (١٣‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺮﺑﻮﺑﻴﺖ‪) :‬ﺷﺮﻳﮏ درﺗﺮﺑﻴﺖ(‬ ‫َ َ َْ ُ َ ُ ْ َ ْ َ ‪ْ ُ ُ ُ ََْ ً َ َْ  ّ ٣ َ َ  َ َ ْ ُ ٣‬‬ ‫﴿وﻻ ﻳﺄﻣﺮﻛﻢ أن ﺗﺨﺘﺬوا اﻟﻤﻼﰂﻜﺔ واﻟﻨﺒﻴﻦﻴ أر‪ 99‬أﻳﺄﻣﺮﻛﻢ‬

‫ﺨﺘﺬوا اﻟﻤﻼﰂﻜﺔ واﻟﻨﺒِﻴ ِﻦﻴ أر‪ 99‬أﻳﺄﻣﺮﻛﻢ‬ ‫وﻻ ﻳﺄ َﻣﺮﻛﻢ أن ﺗ ِ‬ ‫ْ ُ ْ َْ َ ْ ُْ ْ ُ ْ ُ ‬ ‫ﻮن﴾ ]آلعمران‪[٨٠ :‬‬ ‫ِ‪9‬ﻟﻜﻔ ِﺮﺑﻌﺪ إِذ أﻧﺘﻢﻣﺴﻠِﻤ‬

‫دﺳﺘﻮرﻧﻤﻴﺪﻫﺪﺷﻤﺎراﮐﻪ ﻓﺮﺷﺘﮕﺎن وﭘﻴﻐﻤﺒﺮان را ﭘﺮوردﮔﺎر‬ ‫ﺧﻮد اﻧﺘﺨﺎب ﮐﻨﻴﺪ‪ ،‬آﻳﺎ ﭘﺲ از آﻧﮑﻪ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﺎﺷﻴﺪ‪ ،‬ﺷﻤﺎ را ﺑﻪ‬ ‫ﮐﻔﺮ دﺳﺘﻮر ﻣﻴﺪﻫﺪ؟!‪.‬‬ ‫)‪ (١٤‬ﺷﺮك ﻓﻲ اﻟﺸﺮع اواﻟﺘﺸﺮﻳﻊ‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ در ﺣﮑﻢ وﻗﺎﻧﻮن‬ ‫ﺷﺮﻳﮏ ﺟﻮر ﮐﺮدن(‬ ‫ﺑﺮاي اﻳﻦ دو اﺟﺰاء ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪42‬‬

‫)الف( شرك في التحليل والتحريم‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ در ﻣﻘﺎﺑﻞ‬ ‫اﷲ از ﻃﺮف ﺧﻮد ﻳﮏ ﭼﻴﺰ را ﻧﺴﺒﺖ ﺣﺮام وﺣﻼل ﮐﺮدن ﻳﻌﻨﻲ‬ ‫ﺑﺪون دﻟﻴﻞ ﺷﺮﻋﻲ ﭘﺬﻳﺮاي آن ﭼﻴﺰي را ﮐﻪ ﭘﻴﺮ‪ ،‬وﻳﺎ اﺳﺘﺎذ از‬ ‫ﻃﺮف ﺧﻮد ﺣﺮام وﻳﺎ ﺣﻼل ﻗﺮار داده‪ ،‬واﻳﻦ ﺧﻼف ﺣﺮام وﺣﻼل‬ ‫ﮐﺮده اﷲ  ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً ﮐﺪام ﭘﻮﺷﺎک وﻳﺎ ﺧﻮراک وﭼﺎرﭘﺎي‬ ‫را ﮐﻪ اﷲ ﺣﻼل ﮔﺮداﻧﻴﺪه‪ ،‬آﻧﻬﺎ ﺣﺮام ﻧﺴﺒﺖ ﮐﺮدن ﮐﻪ ﻓﻼﻧﻲ ﭘﻴﺮ‬ ‫ﮐﺮده‪ ،‬درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ اﷲ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫وﻳﺎ اﺳﺘﺎذ اﻳﻨﻬﺎ را ﻣﻨﻊ َ‬ ‫َ َُّ ُ َ َّ‬ ‫َ َ ‪ْ ُ َُ٣ ٣‬‬ ‫ﺎتﻣﺎأﺣﻞاﻟﻠﻪﻟﻜﻢ﴾ ]المائده‪[٨٧ :‬‬ ‫﴿ﻻﺤﺗ ِﺮﻣﻮاﻃﻴِﺒ ِ‬

‫اي ﻣﺆﻣﻨﺎن! ﺣﺮام ﻣﮑﻨﻴﺪ آﻧﭽﻪ راﮐﻪ اﷲ ﻟﺬﻳﺬ وﺣﻼل‬ ‫ﮔﺮاﻧﻴﺪه ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ‪.‬‬ ‫)ب( شرك في الحکم والقانون‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ اﻧﺴﺎن در‬ ‫ﻣﻘﺎﺑﻞ اﷲ اﻃﺎﻋﺖ دﻳﮕﺮي را ﮐﻨﺪ‪ ،‬واﺣﮑﺎم ودﺳﺘﻮر اﷲ را‬ ‫ﺑﮕﺬارد‪ ،‬دﺳﺘﻮر وﻗﺎﻧﻮن ﻏﻴﺮ ﻳﻌﻨﻲ ﻋﺎﻣﻞ ﺑﺮ دﺳﺘﻮر ﻃﺎﻏﻮﺗﻲ‬ ‫ﮔﺮدد‪ ،‬وآن را ﺣﺎﮐﻢ ﺣﻘﻴﻘﻲ ودﺳﺘﻮر اﻟﻌﻤﻞ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺧﻮد ﻗﺮار‬ ‫ﻓﺮﻣﻮده‪:‬‬ ‫ارﺷﺎد‬ ‫دﻫﺪ‪ ،‬ودرﺣﺎﻟﻴﮑﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬ ‫ُ‬ ‫َ‬ ‫ََ ْ َ ْ َ ُ ْ َ َْ ‬ ‫‪ُ  ْ ُ ُ َ َ َ ُ٣‬‬ ‫﴿وﻣﻦ ﻟﻢ ﺤﻳْﻜﻢ ِﻤﺑﺎ أﻧﺰل اﻟﻠﻪ ﻓﺄوﻟﰃﻚ ﻫﻢ اﻟﻜﺎﻓِﺮون﴾‬ ‫]المائده‪[٤٤ :‬‬

‫ﮐﺴﻴﮑﻪ ﻣﻄﺎﺑﻖ آﻧﭽﻪ ﻓﺮود آورده اﷲ ﻓﻴﺼﻠﻪ ﻧﮑﺮد‪ ،‬آﻧﺎن‬ ‫ﮐﺎﻓﺮ اﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺎه ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر دﻫﻠﻮي  در ﻣﻮﺿﺢ اﻟﻘﺮآن ﻧﻮﺷﺘﻪ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ :‬ﺷﺮک ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﺮاﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﺎﺳﻮاي اﷲ را ﻋﺒﺎدت‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪43‬‬

‫ﮐﺮده ﺷﻮد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﺷﺮک در ﺣﮑﻢ اﻳﻨﺴﺖ ﮐﻪ اﻃﺎﻋﺖ دﻳﮕﺮي را‬ ‫ﮐﻨﺪ‪) .‬ﻣﻮﺿﺢ اﻟﻘﺮآن ﺗﺤﺖ آﻳﺖ ‪ ١٢٢‬ﺳﻮرت اﻧﻌﺎم(‬ ‫ﺣﺎﮐﻤﻴﺖ ﻣﻄﻠﻖ از آن اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻪ درﻳﻦ ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ‬ ‫ﺷﺮﻳﮏ او ﺷﺪه ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ‪ .‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺟﻮر ﮐﻨﻨﺪه ‪請‬ﺮف‬ ‫اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﻓﻴﺼﻠﻪ وﻗﺎﻧﻮن اﷲ ورﺳﻮل وي ﺑﮑﺎر اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ُْ ْ ُ ‪٣ ٣‬‬ ‫زﻳﺮا اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪﴿ :‬إ ِ ِناﺤﻟﻜﻢ إِﻻﻟِﻠ ِﻪ﴾ ]يوسف‪[٤٠ :‬‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ ﻓﻴﺼﻠﻪ وﺣﮑﻢ ﻣﮕﺮ از آن اﷲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ اﮐﺎﺑﺮﻳﻦ وﻣﺸﺎﻳﺦ اﺷﺎﻋﺖ اﻟﺘﻮﺣﻴﺪ واﻟﺴﻨﺖ ﻣﺎ‬ ‫ﺑﺮاي ﺳﻬﻞ ﻓﻬﻤﻲ ﺑﺎﻣﻠﺤﻮظ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻧﺪراج ﺑﺮاي ﺷﺮک دو ﺑﺨﺶ‬ ‫اﻋﻈﻢ را ذﮐﺮ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪:‬‬ ‫)‪ (١‬شرك اعتقادي‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ ﺷﺮک درﻋﻘﻴﺪه(‪.‬‬ ‫)‪ (٢‬شرك فعلي‪) :‬ﻳﻌﻨﻲ ﺷﺮک در ﻋﻤﻞ وﻋﺎدت(‪.‬‬ ‫سپس شرك اعتقاى بر چھار قسم است‪:‬‬ ‫)الف( شرك في العلم‬ ‫)ج( شرك في الدعاء‪.‬‬

‫)ب( شرك في التصرف‬ ‫)د( شرك في العبادت‪.‬‬

‫)الف( شرك في العلم‪:‬‬

‫آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻳﮑﻲ از ﻣﺨﻠﻮق را ﭼﻮن‪ :‬ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪،‬‬ ‫دروﻳﺶ‪ ،‬ﺟﻦ‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﻪ‪ ،‬ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﷲ ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴﺐ داﻧﺴﺘﻪ ﺷﻮد‪ ،‬ﮐﻪ‬ ‫اﻳﻨﻬﺎ ﻫﻢ ﺑﺪون اﺳﺒﺎب ﻇﺎﻫﺮي ﻣﺎﻧﻨﺪ اﷲ ﺑﺮﻫﺮ ﻗﺴﻢ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺎﺧﺒﺮ‬ ‫اﻧﺪ‪ .‬واز ﻫﺮﺟﺎ ﺷﻨﻮا‪ ،‬وﺑﻴﻨﺎ اﻧﺪ‪ ،‬اﻳﻦ را ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮد ﺷﺮک ﻓﻲ‬ ‫اﻟﻌﻠﻢ‪請 ،‬ﺎﺣﺐ اﻳﻦ ﻃﻮر ﻋﻘﻴﺪه ﻣﺸﺮک ﻣﻴﮕﺮدد ﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه اش‪،‬‬ ‫زﻳﺮا ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴﺐ‪ ،‬ﺣﺎﺿﺮ وﻧﺎﻇﺮ‪ ،‬واز ﻫﺮﺟﺎ ﺷﻨﻮا وﺑﻴﻨﺎ‪ ،‬وﻋﻠﻴﻢ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪44‬‬

‫ﺑﺬات اﻟﺼﺪور ‪請‬ﺮف اﷲ  اﺳﺖ‪ ،‬واﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت از آن اوﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﻣﺨﻠﻮق را درﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت ﺷﺮﻳﮏ ﮐﺮدن ﺷﺮک اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻋﻘﻴﺪه ﺟﻬﺎل وﮔﻤﺮاﻫﺎن ﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺒﻲ ‬ ‫وﻳﺎ ﭘﻴﺮﻣﺎ وﻳﺎ ‪請‬ﺎﺣﺐ ﻗﺒﺮ‪ ،‬درﻫﺮﺟﺎ ﺣﺎﺿﺮ وﻧﺎﻇﺮ )ﻣﻮﺟﻮد( اﻧﺪ‬ ‫واز ﺣﺎﻟﺖ اﻣﺘﻲ وﻣﺮﻳﺪ ﺧﻮد ﺧﺒﺮدار اﻧﺪ‪ ،‬ﺣﺎﻻً ﮐﻪ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ‬ ‫ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ ْ َ ُ َ َ ُ ْ َْ َ َْ َُ َ ‪َ ُ ٣‬‬ ‫ﺐﻻﻳﻌﻠﻤﻬﺎ إِﻻﻫﻮ﴾ ]االنعام‪[٥٩ :‬‬ ‫﴿وﻋِﻨﺪه ﻣﻔﺎﺗِﺢاﻟﻐﻴ ِ‬

‫ودرﻧﺰد اﷲ اﺳﺖ ﮐﻠﻴﺪﻫﺎي ﻏﻴﺐ ﮐﻪ ﻧﻤﻴﺪاﻧﺪ ﺑﺮﻏﻴﺐ‬ ‫)ﭼﻴﺰﻫﺎي ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ( ﻣﮕﺮ آن‪.‬‬ ‫درﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮق ﮐﺴﻲ وﺟﻮد ﻧﺪارد ﮐﻪ ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴﺐ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬

‫‪َْ ْ َ َ َ ٣‬‬ ‫َْْ َ ‪ََ ُ٣ ٣‬‬ ‫ُ ْ َ َْ َ ُ َ ْ‬ ‫ات واﻷر ِض اﻟﻐﻴﺐ إِﻻ اﻟﻠﻪ وﻣﺎ‬ ‫﴿ﻗ َﻞ ﻻ ﻳﻌﻠﻢ ﻣﻦ ﻓِﻲ اﻟﻤﺴﺎو ِ‬ ‫َْ ُ ُ  ‪ َُ ُْ  ٣‬‬ ‫ﻳﺸﻌﺮون أﺎﻳنﻳﺒﻌﺜﻮن﴾ ]النمل‪[٦٥ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪) :‬ﺑﺮاي ﻣﺮدم( ﻧﻤﻴﺪاﻧﺪ ﮐﺴﺎﻧﻴﮑﻪ در آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ وزﻣﻴﻦ‬ ‫اﻧﺪ ﺑﺮ ﭼﻴﺰﻫﺎي ﭘﻮﺷﻴﺪه ﻣﮕﺮ اﷲ‪ ،‬ﻧﻤﻴﺪاﻧﻨﺪ اﻳﻨﻬﺎ ﮐﻪ ﭼﻪ وﻗﺘﻲ‬ ‫دوﺑﺎره ﺑﺮ اﻧﮕﻴﺨﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮﻧﺪ‪.‬‬ ‫اﺑﻦ ﻧﺠﻴﻢ اﺑﻮ ﺣﻨﻴﻔﻪ ﺛﺎﻧﻲ ﺣﻨﻔﻲ  ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫} َﻣ ْﻦ  ﻗَ َ َ‬ ‫ﺸﺎ ِﻳ ِﺦ َ ﺣﺎ ِﺿ َﺮةٌ ﺗَﻌْﻠ َﻢ  ﻳ َ ْﻜ ُﻔ ُﺮ{ ]بحرالرائق شرح‬ ‫اح  ا ْﳌ َ َ‬ ‫ﺎل  أ ْر َو ُ‬ ‫ُ‬

‫کنزالدقائق‪[١٢٤/٥ :‬‬

‫ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ارواح ﻣﺸﺎﻳﺦ واوﻟﻴﺎء‬ ‫ﺣﺎﺿﺮ اﻧﺪ وﻣﻴﺪاﻧﻨﺪ آن ﺷﺨﺺ ﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه اش ﮐﺎﻓﺮ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻧﺒﻲ ﮐﺮﻳﻢ  ﻫﻢ ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴﺐ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ارﺷﺎد ﺑﺎري ﺗﻌﺎﻟﻰ اﺳﺖ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪45‬‬

‫ُ ْ َ َُ ُ َ ُ ْ ْ‬ ‫َ َ ُ ‪َ َْْ ُ َ َْ ََ ٣‬‬ ‫﴿ﻗﻞ ﻻ أﻗﻮل ﻟﻜﻢ ﻋِﻨ ِﺪي ﺧﺰاﰂﻦ اﻟﻠ ِﻪ وﻻ أﻋﻠﻢ اﻟﻐﻴﺐ﴾‬ ‫]االنعام‪[٥٠ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪) :‬ﺑﺮاي ﻣﺮدم( ﻧﻤﻴﮕﻮﻳﻢ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎﮐﻪ در ﻧﺰد ﻣﻦ‬ ‫ذﺧﺎﻳﺮ اﷲ اﺳﺖ )ﮐﻪ ﺑﺮاي ﮐﺴﻲ ﭼﻴﺰي ﺑﺪﻫﻢ( وﻧﻪ ﻏﻴﺐ را‬ ‫ﻣﻴﺪاﻧﻢ‪.‬‬ ‫ﻣﻼﻋﻠﻲ ﻗﺎري ﺣﻨﻔﻲ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ﻟﮑ ‪ِ ِ ِ +‬‬ ‫اﻟﺴﻼ َ ُم ‪َ +‬ﺎﻟ ِﻢ اﻟ ْﻐ َﻴ ْ ِ‬ ‫ﺐ‪] Q‬ﻣرقات‪[١٠٠/٣:‬‬ ‫‪G‬ا َ ْ ُ ْﻔ ُﺮ  َ*َ  ا ْﻋﺘﻘَﺎد ا َﻧ َﻪ ‪َ +‬ﻠ َﻴ ْﻪ  َ‬ ‫ُ‬ ‫اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه داﺷﺘﻦ ﮐﻪ ﻧﺒﻲ اﮐﺮم  ﺑﺮ ﻏﻴﺐ ﻣﻴﺪاﻧﺪ ﮐﻔﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫)ب( شرك في التصرف‪:‬‬ ‫ﮐﺴﻴﮑﻪ ﻣﺨﻠﻮق اﷲ را‪ :‬ﻧﻮري ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﻧﺎري‪ ،‬وﻳﺎﺧﺎﮐﻲ‪،‬‬ ‫ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﷲ ﻣﺘﺼﺮف واﺧﺘﻴﺎرﻣﻨﺪ در ﮐﺎرﻫﺎ‪ ،‬وﻣﻴﺮاﻧﻨﺪه‪ ،‬وزﻧﺪه‬ ‫ﮐﻨﻨﺪه‪ .‬اوﻻد دﻫﻨﺪه‪ ،‬ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﻨﻨﺪه رزق روزي‪ ،‬ﮐﺎﺳﺘﻪ ﮐﻨﻨﺪه در‬ ‫رزق‪ ،‬ﺑﻴﻤﺎري وﺗﮑﻠﻴﻒ وﻣﺼﻴﺒﺖ رﺳﺎﻧﻨﺪه‪請 ،‬ﺤﺖ وﺗﻨﺪرﺳﺘﻲ‬ ‫ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﻓﺘﺢ وﻇﻔﺮ دﻫﻨﺪه‪ ،‬وﺷﮑﺴﺖ دﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻔﻊ وﻧﻘﺼﺎن رﺳﺎﻧﻨﺪه‪،‬‬ ‫وﭘﻮره ﮐﻨﻨﺪه ﻣﺮاد‪ ،‬ﺑﺪاﻧﺪ‪ ،‬وﮐﺴﻴﮑﻪ اﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت را ﺑﺮاي ﻧﺒﻲ‬ ‫وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬دروﻳﺶ‪ ،‬وﻓﺮﺷﺘﻪ ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻨﺪ ﻳﻌﻨﻲ ﺧﺼﻮ‪請‬ﺎً ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﷲ‬ ‫ﻣﺘﺼﺮف ﺑﺪاﻧﺪ اﻳﻦ را ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮد ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺘﺼﺮف‪ ،‬ﺑﺎز ﺑﺮاﺑﺮ‬ ‫اﺳﺖ ﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﻪ اﻳﻦ ﺗﺼﺮف ﺧﻮد اﻳﻦ ﻫﺎرا ﺣﺎ‪請‬ﻞ‬ ‫اﺳﺖ وﻳﺎ ﺑﺮاي ﺷﺎن اﷲ ﻋﻄﺎ ﮐﺮده‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﺷﺮک اﺳﺖ‪ .‬اﷲ‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ در ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪46‬‬

‫ْ ُ ‪٣‬‬ ‫ُ‬ ‫ْ ُ‬ ‫ َ َُْْ‬ ‫‪ ُ َ َ ٣‬‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﻤﻋ‬ ‫ز‬ ‫ﻳﻦ‬ ‫ﺬ‬ ‫﴿ﻗ ِﻞ ادﻋﻮا اﻟ‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻻ ﻤﻳْﻠِﻜﻮن‬ ‫د‬ ‫ﻦ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫‪ََ َ َ ٣‬‬ ‫َْ  َ‪٣‬‬ ‫ْ َْ‬ ‫َ َ َُ ْ َ‬ ‫ْ ْ‬ ‫ك‬ ‫ﻓ‬ ‫ﻢ‬ ‫‪l‬‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻣ‬ ‫و‬ ‫ض‬ ‫ر‬ ‫اﻷ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻓ‬ ‫ﻻ‬ ‫و‬ ‫ات‬ ‫ﺎو‬ ‫اﻟﻤﺴ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻓ‬ ‫ة‬ ‫ر‬ ‫ﻣِﺜﻘﺎل ذ‬ ‫ِ‬ ‫ٍ‬ ‫ِ‬ ‫ﻴﻬﻤﺎ ﻣِﻦ ِﺮﺷ ٍ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ََ َُ ُْ ْ ْ َ‬ ‫وﻣﺎﻟﻪﻣِﻨﻬﻢﻣِﻦﻇ ِﻬﺮﻴٍ﴾ ]سباء‪[٢٢ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬ﻓﺮﻳﺎد ﮐﻨﻴﺪ ﮐﺴﺎﻧﻲ راﮐﻪ ﮔﻤﺎن )اﺧﺘﻴﺎرﻣﻨﺪى آﻧﻬﺎ را(‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﻴﺪ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از اﷲ‪ ،‬ﻣﺎﻟﮏ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ اﻧﺪازۀ ﻳﮏ ذره را درآﺳﻤﺎﻧﻬﺎ‬ ‫وﻧﻪ در زﻣﻴﻦ‪ ،‬وﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ در ﻫﺮدو )زﻣﻴﻦ وآﺳﻤﺎن( ﮐﺪام‬ ‫ﺣﺼﻪ‪ ،‬وﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي اﷲ از اﻳﻨﻬﺎ ﮐﺪام ﻣﻌﺎون‪.‬‬ ‫ﺑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺎﻋﺮ‪:‬‬ ‫  "! ‪ #‬‬ ‫‪$‬‬ ‫          ‬ ‫*‬ ‫  ‪+,.‬‬‫‪% &' ()  - / % 0‬‬ ‫‪ 4:5O5/897 3‬‬ ‫‪ 45%6‬‬ ‫‪  12N M‬‬ ‫‪3‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‪IF‬‬ ‫'‪ GH 9;DE  AB‬‬ ‫=<;!>?;‪95@/‬‬ ‫ﺑﻠﮑﻪ ﺧﻮد آن اوﻟﻴﺎء ﮐﺮام ﮐﻪ ﻣﺸﺮک آﻧﻬﺎ را ﻣﺘﺼﺮف‬ ‫ﻣﻴﺪاﻧﻨﺪ اﻗﺮار ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺎ ﻫﻴﭻ اﺧﺘﻴﺎري ﻧﺪارﻳﻢ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻳﮏ‬ ‫ﻣﺸﻬﻮر ﺑﺰرگ ﻋﻠﻲ ﻫﺠﻮﻳﺮي  آن ﺷﺨﺼﻴﺘﻴﮑﻪ ﺟﻬﺎل وي‬ ‫را ﮔﻨﺞ ﺑﺨﺶ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺧﻮد را ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺷﺪه ﺑﺮاي‬ ‫ﻓﻬﻤﺎﻧﻴﺪن ﻣﺮدم ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﻳﺎﻋﻠﻲ ﺧﻠﻖ ﺗﺮا ﮔﻨﺞ ﺑﺨﺶ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺎﻻﻧﮑﻪ در دﺳﺖ‬ ‫ﺷﻤﺎ ﻳﮏ ﺣﺒﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﮔﻨﺞ ﺑﺨﺶ ورﻧﺞ ﺑﺨﺶ او ﺧﺪاي ﺗﻌﺎﻟﻰ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪47‬‬

‫ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻋﺒﺪاﻟﺤﻲ ‪請‬ﺎﺣﺐ  در ﻓﺘﺎواى ﺧﻮد وﻋﻼﻣﻪ‬ ‫اﺑ‪ 0‬ﻧﺠﻴﻢ در ﺑﺤﺮ اﻟﺮاﺋﻖ اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﻏﻠﻂ ﻣﺮدم را ﻧﻘﻞ ﮐﺮده رد‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﻣﺮدم ﮐﻪ‪:‬‬ ‫ﺖ ﻳَﺘ َ َﺼ َّﺮ ُف ِ ﰲ ْ اﻷُﻣﻮ ِر دون َ ِ‬ ‫ﻚ  ُﻛ ْﻔﺮ{‬ ‫اﻋﺘِﻘَ ُﺎد ُ‪ Z‬ذَﻟ ِ َ‬ ‫ ا_ ﺗَﻌَ َﺎﱃ َ و ْ‬ ‫}أ َ َّن ا ْﳌ َ ِﻴ ّ َ‬ ‫ُ ُ َ ّ‬ ‫ﻣﺮده در ﻣﻌﺎﻣﻼت واﻣﻮر ﺗﺼﺮف دارد ﺳﻮاي اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪،‬‬ ‫ﻋﻘﻴﺪه ﺑﺮﻳﻦ ﮐﻔﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺑ‪ 0‬اﺣﻤﺪﺑﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻬﺎدي  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪G‬ﻓَﻼ َﻟِﻠ ْ َﻤ ِﺴﻴ ْ ِﺢ َ وﻻَ ﻟِﻐ َ ْ ِ‬ ‫ﻚ ِ ﻻ َ َﺣ ٍﺪ  ِﻣ َﻦ ا ْﳋَﻠْﻖِ  ‬ ‫ﲑ ِ‪ِ  Z‬ﻣ َﻦ اﻟْﺒ َ َﺸ ِﺮ َ وﻻ َ ِ ﻻ َ َﺣ ٍﺪ  ِﻣ َﻦ ا ْﳋَﻠْﻖِ َ ﳝْﻠِ ُ‬ ‫ِ ِِ ِ‬ ‫ﺎن اَﻓْ َﻀ َﻞ ا ْﳋَﻠْﻖِ ‪] Q‬اﻟﺼﺎرم اﻟﻤﻨﮑﻲ‪[١٣٢ :‬‬ ‫َﺿﺮا ً َ و َﻻ ﻧ َ ْﻔﻌﺎً ﺑ َ ْﻞ ﻻَ ﻟﻨ َ ْﻔﺴﻪ َ وا ْن  َ َ‬ ‫ﻣﺎﻟﮏ ﻧﻔﻊ ﻧﻘﺼﺎن ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي ﻣﺨﻠﻮق ﻣﺴﻴﺢ  وﻧﻪ‬ ‫دﻳﮕﺮ ﻳﮑﻲ از ﺑﺸﺮ وﺑﻠﮑﻪ ﺑﺮاي ﻧﻔﺲ ﺧﻮد ﻫﻢ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﻴﺴﺖ اﮔﺮ‬ ‫ﭼﻪ از ﺑﺮﺗﺮﻳﻦ ﻣﺨﻠﻮق ﺑﺎﺷﺪ‪) .‬ﭼﻮن ﻣﺤﻤﺪ (‬ ‫ﻧﺒﻲ اﮐﺮم  ﻫﻢ ﻣﺘﺼﺮف واﺧﺘﻴﺎر ﻣﻨﺪ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬در ﻗﺮآن‬ ‫ﻣﺠﻴﺪ ذﮐﺮﺷﺪه‪َ:‬‬ ‫َْ ً ََ َ ‪ُ ٣ َ َ َ ٣ ١‬‬ ‫ُ ْ َ ْ ُ َْ‬ ‫ﺎء اﻟﻠﻪ﴾ ]االعراف‪:‬‬ ‫﴿ﻗﻞ ﻻ أﻣﻠِﻚ ﻟِﻨﻔ ِﺴﻲ ﻧﻔﻌﺎ وﻻ ﺮﺿا إِﻻ ﻣﺎ ﺷ‬

‫‪[١٨٨‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬اﺧﺘﻴﺎر ﻧﻔﻊ وﻧﻘﺼﺎن ﺑﺮاي ﺧﻮد را ﻧﺪارم ﻣﮕﺮ آن ﭼﻪ‬ ‫را اﷲ  ﺑﺨﻮاﻫﺪ‪ َ.‬دﻳﮕﺮ ﺟﺎ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ُ ْ ّ َ ْ ُ َ ُ ْ َ ‪ً َ َ ََ ١‬‬ ‫﴿ﻗﻞ إِﻧِﻲﻻأﻣﻠِﻚﻟﻜﻢﺮﺿاوﻻ رﺷﺪا﴾ ]الجن‪[٢١ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ اﺧﺘﻴﺎر ﻧﺪارم ﻣﻦ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﻧﻔﻊ‬ ‫ﻧﻘﺼﺎن را‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪48‬‬

‫اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه وﻧﻈﺮﻳﻪ ﮐﻪ ﻧﺒﻲ اﮐﺮم  وﻋﻠﻲ  واوﻟﻴﺎء‬ ‫ﮐﺮام ودﻳﮕﺮ اﻣﺎﻣﻬﺎ ﻣﺘﺼﺮف وﻣﺨﺘﺎر اﻧﺪ اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه اﻫﻞ ﺗﺸﻴﻊ‬ ‫اﺳﺖ‪ .‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ  در ﮐﺘﺎب ﺧﻮد‬ ‫ﺗﺬﮐﺮ داده‪.‬‬ ‫)ج( شرك في الدعاء‪:‬‬ ‫ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از اﷲ دﻳﮕﺮ ﮐﺲ را ﭼﻮن ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﺑﺰرگ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪،‬‬ ‫ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﻗﺒﺮ‪ ،‬ﺣﺠﺮ‪ ،‬ﺷﺠﺮ‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﻪ‪ ،‬وﻳﺎﺑﺖ‪ ،‬را ﻏﺎﻳﺒﺎﻧﻪ ﻓﺮﻳﺎد ﮐﺮده‬ ‫ﺷﻮد واز آن ﻣﺪد ﺧﻮاﺳﺘﻦ ﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﮐﻪ وي ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻦ را از‬ ‫ﻼٍ‬ ‫دور وﻧﺰدﻳﮏ ﻣﻴﺸﻨﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺪﻋﺎء اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺜ ً‬ ‫ﻳﺎرﺳﻮل ﻣﺪد‪ ،‬ﻳﺎﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﻋﻠﻲ ﻣﺪد‪ ،‬وﻳﺎ ﭘﻴﺮﻣﺪد وﻏﻴﺮه‪.‬‬ ‫ﻏﺎﻳﺒﺎﻧﻪ ﻓﺮﻳﺎد ‪請‬ﺮف از َآن اﷲ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ََ  َ‪ُ ْ ُ ُ ٤‬‬ ‫َْ ْ َ ُ ْ‬ ‫ﺠﺘﺐﻟﻜﻢ﴾ ]ﻣؤﻣن‪[٦٠ :‬‬ ‫ﺳ‬ ‫أ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻧ‬ ‫ﻮ‬ ‫ﻋ‬ ‫﴿وﻗﺎل رﺑﻜﻢاد‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬

‫ﮔﻔﺘﻪ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺷﻤﺎ دﻋﺎﮐﻨﻴﺪ از ﻣﻦ‪ ،‬ﺗﺎ ﭘﺬﻳﺮاﻳﻲ دﻋﺎى‬ ‫ﺷﻤﺎ را ﮐﻨﻢ‪.‬‬ ‫ﺑﺪون ازاﷲ ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮي را ﻓﺮﻳﺎد ﺟﺎﻳﺰ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﻗﺮآن‬ ‫ﮐﺮﻳﻢ ﺧﻮد ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ََ َْ ُ ْ ُ‬ ‫‪َ ٣ َ َ ْ َ َ ْ َ  ٤ ُ َ ََ َ ُ َ َْ َ َ ٣‬‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻣﺎﻻﻳﻨﻔﻌﻚ وﻻ ﻳﺮﻀكﻓ ِﺈن ﻓﻌﻠﺖ ﻓ ِﺈﻧﻚ‬ ‫﴿وﻻ ﺗﺪع ﻣِﻦ د ِ‬ ‫ً  ‪٣‬‬ ‫ِﻦاﻟﻈﺎﻟ ِ ِﻤﻦﻴ﴾ ]يونس‪[١٠٦ :‬‬ ‫إِذاﻣ‬

‫ﻣﮑﻦ ﻓﺮﻳﺎد ﺳﻮا از اﷲ آن ﮐﺲ را ﮐﻪ ﻧﻔﻊ وﻓﺎﻳﺪه رﺳﺎﻧﺪه‬ ‫ﻧﻤﻴﺘﻮاﻧﺪ ﺗﺮا )اﮔﺮ ﻓﺮﻳﺎد ﮐﻨﻲ وي را( وﻧﻪ ﺿﺮر وﻧﻘﺼﺎن رﺳﺎﻧﺪه‬ ‫ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ ﺗﺮا )اﮔﺮ ﻓﺮﻳﺎد ﻧﮑﻨﻲ وي را( اﮔﺮ ﺗﻮ اﻳﻦ ﮐﺎر را اﻧﺠﺎم‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪49‬‬

‫دادي )ﮐﻪ ﻏﻴﺮ اﷲ را ﻓﺮﻳﺎد ﮐﺮدي( در آن وﻗﺖ ﺗﻮ از ﺟﻤﻠﻪ‬ ‫ﻇﺎﻟﻤﺎن )ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ( ﻫﺴﺘﻲ‪.‬‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ در ﻋﺼﺮ اﻣﺮوزي اﮐﺜﺮ ﺟﻬﺎل وﮔﻤﺮاه ﻣﺮدم ﺑﺮ‬ ‫ﻋﮑﺲ اﻳﻦ ﻓﺮﻣﺎن اﻟﻬﻲ دﻳﮕﺮ ﮐﺲ را ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬ﮔﺎﻫﻲ ﻧﺒﻲ‬ ‫اﮐﺮم  را وﮔﺎﻫﻲ وﻟﻲ را‪ ،‬وﮔﺎﻫﻲ ﻳﺎ ﭘﻴﺮ ﻣﺪد‪ ،‬وﻳﺎ ﺷﻴﺦ‬ ‫ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ‪ ،‬وﻳﺎ ﺳﺨﻲ وﻳﺎ ﻋﻠﻲ ﺷﻴﺮ ﺧﺪا ﻣﺪد وﻳﺎ ﻣﻌﻴﻦ‬ ‫اﻟﺪﻳﻦ ﭼﺸﺘﻲ ﻣﺪد وﻫﻤﺎﻧﻨﺪ اﻳﻨﻬﺎ دﻳﮕﺮ ﻧﻌﺮه ﻫﺎي ﺷﺮﮐﻲ ﻣﻴﺰﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﻧﺒﻲ اﮐﺮم ﮐﺎﮐﺎ زاده ﺧﻮد ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﻋﺒﺎس‬ ‫ را ﺗﻌﻠﻴﻢ ﻣﻴﺪﻫﺪ ﺑﺮاﻳﺶ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪G‬إِذَا ﺳﺄَﻟْﺖ ﻓَ َ‬ ‫ﺖ ﻓَﺎ ْﺳﺘَﻌِ ْﻦ ﺑِ َ ِ‬ ‫ﺎ_‪]Q‬ترﻣذي[‬ ‫ اﺳﺘَﻌَﻨْ َ‬ ‫ّ‬ ‫ﺎﺳﺄ ِل  َّ‬ ‫ا_َ َ وإِذَا ْ‬ ‫َ َ ْ‬ ‫ﻣﺮﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﺳﻮال ﻣﻴﮑﻨﻲ از اﷲ  ﺳﻮال ﮐﻦ‪ ،‬وﻣﺮ‬ ‫ﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﻣﺪد ﻣﻴﺨﻮاﻫﻲ از اﷲ ﻣﺪد ﻃﻠﺐ ﮐﻦ‪.‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪َ G‬ﺳﻠ ُ ْﻮ ُ‪َ   Z‬و َﻻ  ﺗَ ْﺴﺌ َﻠ ُ ْﻮا  ’ َ ْﲑ ْ‪  Z‬اِ ْﺳﺘ َﻌِ‪ْJ‬ﻨُ ْﻮا  ﺑِ ِﻪ   َو َﻻ  ﺗَ ْﺴﺘ َﻌِ‪ْJ‬ﻨُ ْﻮا  ﺑِﻐ َ ْ ِ‬ ‫ﲑ ِ‪  Z‬ﺗَ َﻮ َﻠ ُ ْﻮا  ‪َ +‬ﻠ َﻴ ْ ◌ﻪ ِ  َو َﻻ ‬ ‫َ‬ ‫ﺗَ َﻮ َﻠ ُ ْﻮا ‪ِ ْ َ ’  َ*َ +‬‬ ‫ﲑ‪] QِZ‬اﻟﻔﺘﺢ اﻟﺮﺑﺎﻧﻲ‪[١١٠ :‬‬ ‫ﺣﺎﺟﺖ ﺧﻮد را ازاﷲ ﺑﺨﻮاﻫﻴﺪ‪ ،‬واز ﻏﻴﺮ آن ﺳﻮال ﻣﮑﻨﻴﺪ‪،‬‬ ‫ﻣﺪد ﺑﺨﻮاﻫﻴﺪ از اﷲ واز ﻏﻴﺮ آن ﻣﺪد ﻣﺨﻮاﻫﻴﺪ‪ ،‬ﺗﻮﮐﻞ ﺑﮑﻨﻴﺪ‬ ‫ﺑﺮاﷲ وﺑﺮ ﻏﻴﺮآن ﺗﻮﮐﻞ ﻣﮑﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺎه اﺳﺤﺎق  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫وﺣﻖ آﻧﺴﺖ ﮐﻪ اﻧﮑﺎر ﻓﻘﻬﺎء ﻋﺎم اﺳﺖ از آﻧﮑﻪ اﺳﺘﻤﺪاد‬ ‫از ﻗﺒﻮر اﻧﺒﻴﺎء ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎ از ﻗﺒﻮر ﻏﻴﺮ اﻳﺸﺎن ﻫﻤﻪ ﺟﺎﺋﺰ ﻧﻴﺴﺖ‪،‬‬ ‫]ﻣﺴﺎﺋﻞ ارﺑﻌﻴﻦ‪ :‬ﻣﺴﺌﻠﻪ ‪[٤٠‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪50‬‬

‫)د( شرك في العبادات‪:‬‬

‫ﻋﺒﺎدات واﻓﻌﺎﻟﻴﮑﻪ ﻣﺨﺘﺺ ﺑﺮاي اﷲ اﺳﺖ ﺑﺮاي ﻧﺒﻲ‪ ،‬ﻳﺎ‬ ‫وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﺟﻦ‪ ،‬وﻏﻴﺮه ﮐﺮده ﺷﻮد ﻣﺜﻼً ﺳﻮا از اﷲ ﺑﺮاي‬ ‫ﻳﮏ ﺷﺨﺺ زﻧﺪه‪ ،‬وﻣﺮده‪ ،‬ﺣﺠﺮ‪ ،‬ﺷﺠﺮ‪ ،‬ﻗﺒﺮ‪ ،‬وﻏﻴﺮه رﮐﻮع‬ ‫وﺳﺠﺪه‪ ،‬ﻃﻮاف‪ ،‬وﺗﻌﻈﻴﻢ ﺷﺮﮐﻲ‪ ،‬ﭼﻮن دﺳﺘﻬﺎ ﭘﻴﺶ ﺑﺮ اﺳﺘﺎد‬ ‫ﺷﺪن‪ ،‬وﺳﻨﮓ ودﻳﻮال آن ﻣﻘﺎم را ﺑﻮﺳﻴﺪن‪ ،‬وﺑﺮان دﻳﻮار رﺧﺴﺎر‬ ‫وﺳﻴﻨﻪ ﺧﻮد را ﻣﺎﻟﻴﺪن‪ ،‬ودر وﻗﺖ وداع ورﺧﺼﺘﻲ ﺑﺮ ﻋﻘﺐ ﺧﻮد‬ ‫واﭘﺲ ﺷﺪن‪ ،‬وﺗﻌﻈﻴﻢ ﺳﺎﺣﻪ درﺑﺎرﭘﻴﺮ ‪ ،‬ﻣﺜﻼ ﮐﻪ درآن ﺷﮑﺎر‬ ‫ﮐﺮده ﻧﺸﻮد‪ ،‬وﻋﻠﻒ وﺟﻨﮕﻼت آﻧﺮا ﻗﻄﻊ ﮐﺮده ﻧﺸﻮد وﻣﺎل‬ ‫وﻣﻮاﺷﻲ را ﮔﺬاﺷﺘﻪ ﻧﺸﻮد ﺑﺮ دﺧﻮل آن ﻣﻘﺎم‪ ،‬واﻧﭽﻨﻴﻦ ﺳﻔﺮ‬ ‫ﮐﺮدن از ﻣﻨﺎﻃﻖ دور ﺑﺮ آن ﻣﻘﺎم‪ ،‬واﻧﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮاي ﻧﺎم آن روزه‬ ‫ﮔﺮﻓﺘﻦ‪ ،‬وﺑﺮﻗﺒﺮ وﻳﺎ درﺑﺎر ﻏﻼف واﮐﻠﻴﻞ )دﺳﺘﻪ( ﮔﻞ ﮔﺬاﺷﺘﻦ‪،‬‬ ‫وﺟﺎرو زدن‪ ،‬وﺷﻤﻊ ﮔﺬاري‪ ،‬وﻓﺮش ﻧﻤﻮدﻧﺶ ﺑﺮ ﻗﺴﻤﺎ ﻗﺴﻢ‬ ‫ﻓﺮﺷﻬﺎ‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻦ اﻓﻌﺎل ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﻌﺒﺎدت اﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﮐﻪ‬ ‫ﺗﻤﺎم اﻳﻦ اﻓﻌﺎل وآداب از آن اﷲ اﺳﺖ وﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﺮ ﺧﺎﻧﻪ ﺧﺪا‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬واز اﻧﺠﺎم اﻳﻦ ﮐﺎرﻫﺎ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ او ﺷﺮک ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻴﺸﻮد‪،‬‬ ‫وﮐﺮدن ﺗﻤﺎم اﻳﻦ اﻓﻌﺎل وﻋﺒﺎدات ﺑﺮاي اﷲ ﺑﮑﺎر اﺳﺖ ﻧﻪ ﺑﺮاي‬ ‫ﻏﻴﺮ او‪ ،‬ارﺷﺎد ﻗﺮآﻧﻲ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َ ْ ُ ُ ‪ُ ُْ ََ َ٣‬‬ ‫ًَْ‬ ‫﴿واﻋﺒﺪوا اﻟﻠﻪوﻻﺗﺮﺸِﻛﻮاﺑ ِ ِﻪ ﺷﻴﺌﺎ﴾ ]النساء‪[٣٦ :‬‬

‫واﷲ را ﻋﺒﺎدت ﮐﻨﻴﺪ وﺑﺎ او ﭼﻴﺰي را ﺷﺮﻳﮏ ﻣﮕﺮداﻧﻴﺪ‪.‬‬ ‫درﻳﮏ ﻣﻘﺎم اﷲ  ﺑﺰﺑﺎن ﻣﺒﺎرک ﻧﺒﻲ اﮐﺮم  اﻋﻼن‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪51‬‬

‫‪٣‬‬ ‫ُْ ّ ُ ُ َ ْ ََُْ ‪٣‬‬ ‫ َْ ُ  ْ ُ‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ﴾‬ ‫د‬ ‫ِﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻮن‬ ‫ﻋ‬ ‫ﺪ‬ ‫ﺗ‬ ‫ﻳﻦ‬ ‫ﺬ‬ ‫﴿ﻗﻞ إِﻧِﻲ ﻬﻧِﻴﺖ أن أﻋﺒﺪ اﻟ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫]االنعام‪[٥٦ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪) :‬ﺑﺮاي ﻣﺮدم( ﻣﻦ ﻣﻨﻊ ﮐﺮده ﺷﺪم از ﻋﺒﺎدت آن‬ ‫ﭼﻴﺰﻫﺎي ﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﺑﺠﺰ اﷲ ﻋﺒﺎدت وﻓﺮﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫اﻧﭽﻨﻴﻦ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ََ ََْ َ ْ ُ ُ ‪٣ ٣‬‬ ‫َ َْ ُ ُ‬ ‫َ ََُ ‪ْ ٣‬‬ ‫‪ْ ٣‬‬ ‫﴿ﻻ ﺗﺴﺠﺪوا ﻟِﻠﻤﺸ ِﺲ وﻻ ﻟِﻠﻘﻤ ِﺮ واﺠﺳﺪوا ﻟِﻠ ِﻪ اﻟ ِﺬي ﺧﻠﻘﻬﻦ إِن‬ ‫ُ ُْ ْ ‪ ُ َُْ ُ ٣‬‬ ‫ﻛﻨﺘﻢ إِﺎﻳهﺗﻌﺒﺪون﴾ ]حم السجدة‪[٣٧ :‬‬

‫ﺳﺠﺪه ﻣﮑﻨﻴﺪ ﺧﻮرﺷﻴﺪ وﻧﻪ ﻣﺎه‪ ،‬را )ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺮاي ﻣﺨﻠﻮق(‬ ‫وﺳﺠﺪه ﮐﻨﻴﺪ اﷲ را ﮐﻪ آﻓﺮﻳﺪ اﻳﻦ ﭼﻴﺰﻫﺎرا اﮔﺮ ﻫﺴﺘﻴﺪ ﺷﻤﺎ‬ ‫ﺧﺎص اورا ﻋﺒﺎدت ﮐﻨﻨﺪه‪.‬‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺴﻲ ﺗﻘﺎﺿﺎي اﻳﻦ را دارد ﮐﻪ ﻣﻦ ﺑﻨﺪه اﷲ ﺟﻮر‬ ‫ﺷﻮد ﺑﺎﻳﺪ ﮐﻪ ﺳﺠﺪه ‪請‬ﺮف آن ذات را ﮐﻨﺪ‪ ،‬زﻳﺮا ﮐﻪ ﺳﺠﺪه ﺣﻖ‬ ‫ازآن اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاي ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ ﻣﺨﻠﻮق روا ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ودر‬ ‫ﻣﺨﻠﻮﻗﻴﺖ ﺧﻮرﺷﻴﺪ وﻣﺎه‪ ،‬ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﺗﻤﺎم ﺷﺎن ﺑﺮاﺑﺮ اﻧﺪ‪ ،‬اﷲ‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ََْ‪َ ْ َْْ ُ ٣ ٣‬‬ ‫ﺖاﻟﻌﺘِﻴﻖ﴾ ]الحج‪[٢٩ :‬‬ ‫﴿وﻟﻴﻄﻮﻓﻮا ِ‪9‬ﻟﺒﻴ ِ‬

‫ﺑﺎﻳﺪ ﮐﻪ ‪請‬ﺮف ﺑﺮ ﺧﺎﻧﻪ اﷲ ﻃﻮاف ﮐﺮده ﺷﻮد )ﺑﺮﺧﺎﻧﻪ‬ ‫دﻳﮕﺮ ﮐﺴﻲ ﻃﻮان ﮐﺮده ﻧﺸﻮد(‬ ‫در ﺣﺪﻳﺚ ﻣﺒﺎرک آﻣﺪه اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ﻮل َ ِ ﺻ َ‬ ‫ ا_  ‪َ+‬ﻠ َﻴ ْ ِﻪ َ و َﺳﻠَّﻢ“ َﻣ ْﻦ   َﺳ َّﺮ ُ‪  Z‬أ َ ْن ‬ ‫ﺎل  ﻗَ َ‬ ‫}  ﻋَ ْﻦ ُ ﻣﻌَﺎ ِوﻳَﺔَ  ﻗَ َ‬ ‫ﺎل َر ُﺳ َ ّ‬ ‫ ا_   َ ّ* َّ ُ‬ ‫ﻟِ‬ ‫ﺎل ﻗِﻴﺎﻣًﺎ ﻓَﻠْﻴَ”َﺒ َ َّﻮأ ْ َ ﻣﻘْﻌَ َﺪ ُ‪ِ  Z‬ﻣ ْﻦ اﻟﻨَّﺎ ِر{ ]ﻣشکوة باب قيام[‬ ‫ﻳَﺘ َ َﻤﺜّ ََﻞ ﻟ َ ُﻪ ا ّﺮ َﺟ ُ َ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪52‬‬

‫از ﻣﻌﺎوﻳﻪ  رواﻳﺖ ﺷﺪه ﮐﻪ رﺳﻮل اﷲ  ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﮐﺴﻲ را ﮐﻪ ﺧﻮﺷﺤﺎل ﻣﻴﺴﺎزد اﻳﻦ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﺑﺮاي ﺗﻌﻈﻴﻢ آن‬ ‫اﺳﺘﺎد ﺷﻮﻧﺪ ﺑﺎﻳﺪﮐﻪ ﺑﺮاي ﺧﻮد از دوزخ ﺟﺎي ﺑﻮد ﺑﺎش ﺑﮕﻴﺮد‪.‬‬ ‫ﺧﻼ‪請‬ﻪ ﮐﻼم اﻳﻦ ﮐﻪ ﮐﺪام اﻓﻌﺎل‪ ،‬وﻳﺎ ﺗﻌﻈﻴﻢ‪ ،‬وآداﺑﻴﮑﻪ‬ ‫اﷲ ﺑﺮاي ﺧﻮد ﺧﺎص ﮐﺮده ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ آن ﮐﺮده ﻧﺸﻮد‪ ،‬زﻳﺮا اﻳﻦ را‬ ‫ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮد ﺷﺮک‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮐﻪ اﻣﺮوز ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ و ﻣﺮدم ﺟﻬﺎل‪،‬‬ ‫زﻳﺎرت ﻫﺎ ودرﮔﺎﻫﺎ ﻣﻴﺮوﻧﺪ‪ ،‬ﻗﺒﺮ را ﺳﺠﺪه ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺮآن‬ ‫ﻃﻮاف ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻏﻼف وﻳﺎ ﺳﻨﮓ آن را ﺑﺮ ﺑﺪن ﺧﻮد ﻣﻴﻤﺎﻟﻨﺪ‪،‬‬ ‫وآن را ﺑﻮﺳﻪ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪،‬‬ ‫شرك فعلي‪ :‬اﻳﻦ ﻫﻢ ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﻗﺴﻢ اﺳﺖ‪:‬‬ ‫)اﻟﻒ( ﺗﺤﺮﻳﻤﺎت ﻏﻴﺮ اﷲ‪) .‬ب( ﻧﺬور ﻏﻴﺮاﷲ‪) ،‬ج( ﺷﺮک‬ ‫ﻓﻲ اﻟﺒﺮﮐﺎت‪.‬‬ ‫)الف( تحريمات غير ﷲ‪:‬‬ ‫ﺗﺤﺮﻳﻤﺎت ﻏﻴﺮ اﷲ آن را ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮد ﮐﻪ ﻳﮏ اﻧﺴﺎن‬ ‫ﭼﻴﺰﻫﺎي ﺣﻼل ﮐﺮده ﺷﺪه از ﻃﺮف ﺷﺮع را ﺣﺮام ﺑﮕﺮداﻧﺪ‪ ،‬اﻳﻦ‬ ‫ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺘﺤﺮﻳﻤﺎت اﺳﺖ ﭼﻮن رﺳﻮﻣﺎت در ﺧﻮرد وﻧﻮش‪،‬‬ ‫وﭘﻮﺷﺎک‪ ،‬ﮐﻪ ﻓﻼﻧﻲ ﺧﻮراک را ﻣﺨﻮرﻳﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﻓﻼﻧﻲ ﺧﻮراک از‬ ‫آن ﻣﺮدﻫﺎ اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻪ از زﻧﻬﺎ‪ ،‬وﻓﻼﻧﻲ ﺧﻮراک ازآن زﻧﻬﺎ اﺳﺖ ﻧﻪ‬ ‫از ﻣﺮدﻫﺎ‪ ،‬ﭼﻮن ‪請‬ﺤﻨﮏ ﺑﻲ ﺑﻲ ﻓﺎﻃﻤﻪ )اﻳﻦ ﻳﮏ رﺳﻤﻲ اﺳﺖ‬ ‫در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﭘﺸﺘﻮ ﻧﺸﻴﻦ( ﮐﻪ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ اﻳﻦ ‪請‬ﺤﻨﮏ ﺑﻲ ﺑﻲ ﻓﺎﻃﻤﻪ‬ ‫را آن زﻧﻲ ﺗﻨﺎول ﻣﻴﮑﻨﺪ ﮐﻪ ﺷﺎدي )ﻋﺮوﺳﻲ( ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺮدان ودﺧﺘﺮان ﻧﺎ ﺑﺎﻟﻎ ﺣﺮام اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪53‬‬

‫وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻓﻼن ﭼﺎرﭘﺎ ﺑﺮاي زﻧﻬﺎ وﻳﺎ ﺑﺮاي ﻓﻼن ﻗﺴﻢ‬ ‫ﻣﺮدان ﺣﺮام اﺳﺖ ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﮑﻪ ﻣﻴﮕﻮﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬واﻧﭽﻨﻴﻦ‬ ‫اﻣﺮوز ﺑﻌﺾ از ﻣﺮدم ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﺧﻮردن ﻃﺤﺎل )ﮐﺒﻮت ﻟﺐ(‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺮدان ‪請‬ﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴﺖ زﻳﺮا ﮐﻪ در وﻗﺖ ﺟﻨﮓ دﺳﺘﺶ ﮐﺎر‬ ‫ﻧﻤﻴﺪﻫﺪ‪ ،‬ﻗﺎدر ﺑﺮ اﺳﺘﻌﻤﺎل اﺳﻠﺤﻪ ﻧﻤﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﺧﻮردن ﺳﺮ‬ ‫ﻣﺮغ ﺑﺮاي آن ﭘﺴﺮ ‪請‬ﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﭘﺪر وي زﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ اﻟﺒﺘﻪ‬ ‫ﻳﺘﻴﻢ ﺧﻮرده ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ‪ ،‬وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ ﻓﻼن رﻧﮓ ﻟﺒﺎس‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺎ ﺗﻄﺒﻴﻖ ﻧﻤﻴﺨﻮرد‪ ،‬ﻣﺎرا ﺿﺮر ﻣﻲ رﺳﺎﻧﺪ‪ ،‬ودر ﻓﻼن روز‪،‬‬ ‫وﻳﺎ وﻗﺖ‪請 ،‬ﻔﺎﺋﻲ ﻟﺒﺎﺳﻬﺎ وﻳﺎ ﻧﺎﺧﻮن ﮔﺮﻓﺘﻦ‪ ،‬وﺟﺎرو زدن‪ ،‬وﻏﻴﺮه‬ ‫‪請‬ﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ودرﻓﻼن ﻣﺎه ﻧﮑﺎح وازدواج ﮐﺮدن ‪請‬ﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫وﻏﻴﺮه وﻏﻴﺮه‪.‬‬ ‫وﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ ﺗﺤﺮﻳﻤﺎت ﻏﻴﺮ اﷲ اﻧﺪ‪ ،‬واﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﺷﺮﮐﻲ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﺮﭼﻴﺰي را ﮐﻪ اﷲ ﺣﺮام وﻣﻨﻊ ﻧﮕﺮداﻧﺪه‪ ،‬آن را ﻣﺮدم از‬ ‫ﭘﻴﺶ ﺧﻮد ﺣﺮام وﻣﻨﻊ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬اﻳﻦ را ﺗﺤﺮﻳﻤﺎت ﻏﻴﺮ اﷲ ﮔﻔﺘﻪ‬ ‫ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬اﷲ  ﺑﺮاﻳﻦ ﻗﺴﻢ ﺗﺤﺮﻳﻤﺎت ﻏﻴﺮاﷲ رد ﻣﻴﮑﻨﺪ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ‬

‫ََ ُ َ‬ ‫َْ ٌ َ َْ ٌ ٌْ َ َْ َُ َ ‪ْ ْ َ ُ ََ ْ َ ٣‬‬ ‫ﻤﻋ ِﻬﻢ‬ ‫ﻌ‬ ‫ﻧ‬ ‫أ‬ ‫ه‬ ‫ﺬ‬ ‫ﻫ‬ ‫﴿وﻗﺎﻟﻮا‬ ‫ِ‬ ‫ﺎم وﺣﺮث ِﺠﺣﺮ ﻻ ﻳﻄﻌﻤﻬﺎ إِﻻ ﻣﻦ ﻧﺸﺎء ﺑِﺰ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ََْ َ ٌ ُ ّ َ ْ ُ ُ ُ َ ََْ َ ٌ َ َ ْ ُ ُ  ْ‬ ‫اﺳ َﻢ اﻟﻠ‪ِ ٣‬ﻪ َﻋﻠَﻴْ َﻬﺎ ْاﻓﺮﺘَاءً‬ ‫وأﻧﻌﺎم ﺣ ِﺮﻣﺖ ﻇﻬﻮرﻫﺎ وأﻧﻌﺎم ﻻ ﻳﺬﻛﺮون‬ ‫ِ‬ ‫َ َْ‬ ‫ﻋﻠﻴﻪ﴾ ]االنعام‪[١٣٩ :‬‬

‫ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ ﭼﻬﺎرﭘﺎﻳﺎن‪ ،‬وزراﻋﺖ )ﺧﻮردن‬ ‫آﻧﻬﺎ وﻏﻴﺮه( ﻣﻨﻊ وﺣﺮام اﺳﺖ‪ ،‬ﻧﻤﻴﺨﻮرد اﻳﻦ را ﻣﮕﺮ آن ﮐﺲ ﮐﻪ‬ ‫ﻣﺎ ﺑﺨﻮاﻫﻴﻢ‪ ،‬ﺑﮕﻤﺎن ﺧﻮﻳﺶ( ﺑﺮﺧﻲ از ﭼﺎرﭘﺎﻳﺎن )ﻣﻮاﺷﻲ( دﻳﮕﺮ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪54‬‬

‫اﻧﺪ ﮐﻪ ﺣﺮام ﮐﺮده ﺷﺪه اﺳﺖ ﺳﻮاري ﺑﺮﭘﺸﺖ آﻧﻬﺎ‪ ،‬وﺑﺮﺧﻲ آن‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ در وﻗﺖ ذﺑﺢ ﻧﺎم اﷲ ﺑﺮ آن ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﻴﺸﻮد‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ‬ ‫اﻓﺘﺮاء ودروغ اﻧﺪ ﺑﺮاﷲ  )ﻳﻌﻨﻲ ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﺗﺤﺮﻳﻤﺎت ﻏﻴﺮ اﷲ‬ ‫اﻧﺪ‪ ،‬ارﺷﺎد اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ اﺳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬

‫َ ْ َْ َ‬ ‫َ َ ٌ ُ ُ َ َُ ‪ٌ ٣‬‬ ‫ََ ُ َ‬ ‫ُُ‬ ‫ﻮن ﻫ ِﺬ ِه اﻷﻧﻌﺎ ِم ﺧﺎﻟِﺼﺔ ﻟِﺬﻛﻮ ِر‪ e‬وﺤﻣَﺮم‬ ‫ﻄ‬ ‫ﺑ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻓ‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻣ‬ ‫َ ﴿وﻗﺎﻟﻮا‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ََ َْ َ‬ ‫ﻋﻠﻲأزوا ِﺟﻨﺎ﴾ ]االنعام‪[١٤٠ :‬‬

‫وآﻧﻬﺎ اﻳﻦ ﻫﻢ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬آﻧﭽﻪ در ﺷﮑﻢ اﻳﻦ ﻣﻮاﺷﻲ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ ﺣﻼل اﺳﺖ ﺑﺮاي ﻣﺮدان ﻣﺎ‪ ،‬وﺣﺮام اﺳﺖ ﺑﺮاي زﻧﺎن ﻣﺎ‪) ،‬ﻳﺎ‬ ‫ﺑﺮ ﻋﮑﺲ اﻳﻦ ﮐﻪ ﺑﺮ زﻧﺎن ﻣﺎ ﺣﻼل وﺑﺮﻣﺮدان ﻣﺎ ﺣﺮام اﺳﺖ(‪،‬‬ ‫ﺣﺎﻻﻧﮑﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪ :‬ﭼﻴﺰي را ﮐﻪ ﻣﻦ ﺣﻼل ﮔﺮداﻧﺪم‬ ‫آﻧﺮا ﺣﺮام َﻣﮕﺮداﻧﻴﺪ‪.‬‬ ‫َ‬

‫َ َ ‪٣‬‬ ‫َ ‪٣ َ٤‬‬ ‫ َُ َ َُّ ُ َ َّ‬ ‫‪ْ ُ َ ُ٣‬‬ ‫ﺎت ﻣﺎ أﺣﻞ اﻟﻠﻪ ﻟﻜﻢ ﴾‬ ‫﴿ﺎﻳ أﻬﯾﺎ اﻟ ِﺬﻳﻦ آ َﻣﻨﻮا ﻻ ﺤﺗ ِﺮﻣﻮا ﻃﻴِﺒ ِ‬ ‫]المائدة‪[٨٧ :‬‬

‫اي ﻣﺆﻣﻨﺎن! ﺣﺮام ﻣﺸﻤﺎرﻳﺪ آن ﭘﺎک ﭼﻴﺰﻫﺎي را ﮐﻪ اﷲ‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺣﻼل ﻗﺮار داده اﺳﺖ‪ .‬ﺑﻠﮑﻪ‪.‬‬ ‫َ ُ ُ ‪َ ٣ ُ٣ َ ًّ َ ً َ َ ُ ٣ ُ ُ َََ ٣‬‬ ‫﴿وﻛﻠﻮا ﻣِﻤﺎ رزﻗﻜﻢاﻟﻠﻪﺣﻼﻻﻃﻴِﺒﺎواﺗﻘﻮااﻟﻠﻪ﴾ ]المائدة‪[٨٨:‬‬

‫ﺑﺨﻮرﻳﺪ از آﻧﭽﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ داده ﺣﻼل وﭘﺎﮐﻴﺰه‬ ‫وﺑﺘﺮﺳﻴﺪ از اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻳﻌﻨﻲ آﻧﺮا ﺣﺮام ﻣﺸﻤﺎرﻳﺪ‪.‬‬ ‫اﻧﭽﻨﻴﻦ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ در ﺑﺎره ﻟﺒﺎس َﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ُْ َ ْ َ‪٣ ٣ ََ َ ٣‬‬ ‫َ ‪َّ ٣‬‬ ‫َْ َ َ‬ ‫ﺎت ﻣ ‬ ‫ِﻦ‬ ‫﴿ﻗﻞ ﻣﻦ ﺣﺮم ِزﻳﻨﺔ اﻟﻠ ِﻪ اﻟﺘِﻲ أﺧﺮج ﻟ ِ ِﻌﺒﺎ ِد ِه واﻟﻄﻴِﺒ ِ‬ ‫ّْ‬ ‫ق﴾ ]االعراف‪[٣٢ :‬‬ ‫ِ‬ ‫اﻟﺮز ِ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪55‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪) :‬ﺑﺮاي ﻣﺮدﻣﻴﮑﻪ درﻟﺒﺎس از ﭘﻴﺶ ﺧﻮد ﺗﺤﺮﻳﻢ ﺗﺤﻠﻴﻞ‬ ‫ﮔﺮداﻧﻴﺪه اﻧﺪ( ﮐﺪام ﮐﺲ ﺣﺮام ﻗﺮار داده زﻳﻨﺖ )ﻟﺒﺎس( اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬ ‫را؟ ﮐﻪ ﭘﻴﺪا ﮐﺮده اﺳﺖ ﺑﺮاى ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﻮد‪ ،‬وﮐﺪام ﮐﺲ ﺣﺮام‬ ‫ﮐﺮده اﺳﺖ ﭘﺎﮐﻴﺰه روزﺋﻰ راﮐﻪ اﷲ ﺑﺮاي ﺑﻨﺪﮔﺎن ﺧﻮد ﺧﺎرج‬ ‫ﮐﺮده‪) .‬اﻧﭽﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ ﺣﻼل اﻧﺪ‪ ،‬ﮐﺴﻲ اﻳﻨﻬﺎ را ﺣﺮام‬ ‫ﻧﺴﺎﺧﺘﻪ ﻟﺬا اﻳﻨﻬﺎ را ﺣﻼل ﺷﻤﺎرﻳﺪه اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻧﻤﺎﻳﻴﺪ‪.‬‬ ‫)ب( نذور لغير ﷲ‪:‬‬ ‫ﻣﺮاد از ﻧﺬور ﻟﻐﻴﺮ اﷲ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎﺳﻮا از اﷲ ﺑﻨﺎم‬ ‫ﻳﮑﻲ از ﻣﺨﻠﻮق ﭼﻮن‪ :‬ﻧﺒﻲ‪ ،‬وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬وﺟﻨﺎت وﻏﻴﺮه ﻧﺬر‬ ‫وﻧﻴﺎز ﭘﻴﺶ ﮐﺮده ﺷﻮد‪ ،‬ﮐﻪ اﮔﺮ ﻓﻼﻧﻲ ﮐﺎر ﻣﻦ اﻧﺠﺎم ﻳﺎﺑﺪ‪ ،‬وﻳﺎ‬ ‫ﻓﻼن ﻣﺸﮑﻞ ﻣﻦ رﻓﻊ ﮔﺮدد‪ ،‬ﺑﻨﺎم ﻓﻼﻧﻲ‪請 ،‬ﺎﺣﺐ ﻗﺒﺮ‪ ،‬وﻳﺎ ﻧﺒﻲ‪،‬‬ ‫ﻟﻐﻴﺮاﷲ اﺳﺖ وﺷﺮک اﺳﺖ‪.‬‬ ‫وﻳﺎ وﻟﻲ‪ ،‬ﻧﺬر ﻣﻴﺪﻫﻢ‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﻧﺬر‬ ‫*‪N‬‬ ‫‪MP‬‬ ‫ ‪>LHVTU S MO Q%R-  >LH K  J‬‬ ‫*‬ ‫\[‪*  MO‬‬ ‫'‬ ‫‪S R^]XS Z XYQ PH >W‬‬ ‫‪G‬‬ ‫‪SXYZ[ \]^_`T SW4VB!S)+ U T‬‬ ‫ﺣﺎﻻﻧﮑﻪ ﻧﺬر ﮐﺮدن ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ وﻋﺒﺎدت از آن اﷲ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬واﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺧﻮد ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َُْ ُ ُ ُ َ ُ ْ‬ ‫﴿وﻟﻴﻮﻓﻮا ﻧﺬورﻫﻢ﴾ ]الحج‪[٢٩ :‬‬

‫ﺑﺮاي ﻣﺮدم اﺳﺖ ﮐﻪ ‪請‬ﺮف ﺑﺮاي اﷲ  ﻧﺬر وﻧﻴﺎز ﺧﻮد را‬ ‫ﭘﻮره ﮐﻨﻨﺪ‪) ،‬ﺑﻐﻴﺮ ازاﷲ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮاﷲ ﻧﺬر ﭘﻴﺶ ﮐﺮدن ﺣﺮام اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪56‬‬

‫‪٣ ُ َ َ ْ ْ َ ََْ َ ٣ َ َ ََْْ ُ ُ َْ َ َ ٣ َ َ٣‬‬ ‫َْ‬ ‫ﺮﻴ‬ ‫ﻐ‬ ‫ﻟ‬ ‫ﻪ‬ ‫ﺑ‬ ‫ﻞ‬ ‫اﺨﻟﺰﻨِﻳ ِﺮ وﻣﺎ أ ِﻫ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫﴿إِﻤﻧﺎ ﺣﺮم ﻋﻠﻴﻜﻢ اﻟﻤﻴﺘﺔ واﻟﺪم وﺤﻟﻢ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫‪٣‬‬ ‫اﻟﻠ ِﻪ﴾ ]البقرة‪[١٧٣ :‬‬

‫ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺣﺮام ﮔﺮداﻧﺪه )اﷲ( ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﺧﻮد ﻣﺮده‬ ‫را‪ ،‬وﺧﻮن‪ ،‬وﮔﻮﺷﺖ ﺧﻮگ را‪ ،‬وآن ﭼﻴﺰي را ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻧﺎم ﻏﻴﺮ‬ ‫اﷲ آواز ﮐﺮده ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﻣﻔﺴﺮﻳﻦ در ﺗﻔﺴﻴﺮ اﻳﻦ آﻳﺖ ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﻨﺪ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫‪G‬ﻟ َﻮ أ َن ﻣﺴﻠِﻤﺎ ًذَﺑَ َﺢ ذَﺑِﻴ َﺤﺔً وﻗَ َﺼ َﺪ ﺑِ َﺬ ْ ِﲝﻬَﺎ اﻟﺘ َﻘَﺮب إِ َﱃ ’ َ ْ ِ ِ‬ ‫ﺎر  ُﻣ ْﺮﺗَﺪا ً‬ ‫ْ َ‬ ‫ْ َُ ْ‬ ‫ﲑ اﷲ  َﺻ َ‬ ‫ُ َ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫‪ َ ،‬وذَﺑِﻴ َﺤﺘُ ُﻪ  ذَﺑِﻴ َﺤ ُﺔ   ُﻣ ْﺮﺗ َ ٍﺪ   َوﻟ َﻮ  ذَﮐَ َﺮ  ا ْﺳ َﻢ  اﷲ  ‪َ +‬ﻠ َﻴ ْﻪ‪] Q‬ﻣعارف القرآن‪،‬‬ ‫ْ‬ ‫ْ‬ ‫نيشاپوري وغيره[‬

‫اﮔﺮ ﻳﮏ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻳﮏ ذﺑﻴﺤﻪ را ذﺑﺢ ﮐﻨﺪ وﻗﺼﺪش ﺑﺮاﻳﻦ‬ ‫ذﺑﺢ ﺗﻘﺮب وﻧﺰدﻳﮑﺖ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮاﷲ ﺑﺎﺷﺪ وي ﻣﺮﺗﺪ ﺷﺪ وﻣﺬﺑﻮﺣﻪ‬ ‫اش ﻣﺬﺑﻮﺣﻪ ﻣﺮﺗﺪ اﺳﺖ )ﺣﺮام اﺳﺖ( اﮔﺮ ﭼﻪ در وﻗﺖ ذﺑﺢ اش‬ ‫ﻧﺎم اﷲ را ﻳﺎد ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺑﻌﻀﻲ از ﻣﺮدم درﻋﺼﺮ اﻣﺮوزي ﻣﺒﺘﻼء ﺑﺮاﻳﻦ‬ ‫ﻗﺴﻢ ﺷﺮک اﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﺎم اﻧﺒﻴﺎء‪ ،‬واوﻟﻴﺎء‪ ،‬وﻣﺰارﻫﺎ‪ ،‬ودرﺑﺎرﻫﺎ ﻧﺬر‬ ‫ﭘﻴﺶ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬وﮔﺎﻫﻲ در داﺧﻞ ﻣﺰار ﺑﺮده ذﺑﺢ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬واﮔﺮ ﺗﻮ‬ ‫ﺑﺮاي ﻓﻬﻤﺎﻧﻴﺪن آﻧﻬﺎ ﮐﻮﺷﺶ ﮐﻨﻰ آﻧﺎن ﻗﺴﻤﺎ ﻗﺴﻢ ﺑﻬﺎﻧﻪ ودروغ‬ ‫ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪﮔﺎﻫﻲ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪﮐﻪ ﻣﺎ اﻳﻨﻬﺎراﺧﺪاي ﺧﻮد ﮔﻤﺎن ﻧﻤﻲ‬ ‫ﮐﻨﻴﻢ‪ ،‬وﮔﺎﻫﻲ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ در وﻗﺖ ذﺑﺢ ﻧﺎم اﷲ را ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻳﻢ‪،‬‬ ‫وﻏﻴﺮه‪.‬‬ ‫در ُﺗﻔﺴﻴﺮ ﻋﺜﻤﺎﻧﻲ در ﺗﺤﺖ اﻳﻦ آﻳﺖ ﻣﺬﮐﻮره ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‬ ‫‪٣‬‬ ‫َ ‪٣‬‬ ‫ﮐﻪ‪َ ﴿ :‬و َﻣﺎ أ ِﻫﻞ ﺑ ِ ِﻪ ﻟِﻐ ْﺮﻴِ اﻟﻠ ِﻪ﴾ ﻣﻄﻠﺐ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ در وﻗﺖ ذﺑﺢ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪57‬‬

‫آن ﭼﺎرﭘﺎﻳﺎن ﺳﻮا از اﷲ ﻧﺎم ﻏﻴﺮاﷲ را ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﻣﺜﻞ ﺑُﺖ‬ ‫وﻏﻴﺮه‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﺳﻮا از اﷲ ﻧﺎم ﻳﮏ ﺑﺖ‪ ،‬ﻳﺎ ﺟﻦ‪ ،‬وﻳﺎ ﻳﮏ روح‬ ‫ﺧﺒﻴﺚ‪ ،‬وﻳﺎ ﭘﻴﺮ‪ ،‬وﻳﺎ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ‪ ،‬ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد‪ ،‬و روح اﻳﻦ ﭼﺎرﭘﺎ را‬ ‫ﺑﺮاي آن ﻧﺬر ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺮﻗﺼﺪ رﺿﺎ وﺗﻘﺮب آن ذﺑﺢ ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﻣﺤﺾ‬ ‫ﺑﺮاي ﺧﻮﺷﻨﻮدي آن دم وﻧﻔَﺲ ذﺑﺤﻪ ﺧﻮد را ﺧﺎرج ﮐﺮدن‬ ‫ﻣﻘﺼﻮدش ﺑﺎﺷﺪ‪ .‬ﺧﻮردن ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﻗﺴﻢ ﭼﺎرﭘﺎﻫﺎ ﺣﺮام اﺳﺖ‬ ‫واﮔﺮ ﭼﻪ در وﻗﺖ ذﺑﺢ ﺗﮑﺒﻴﺮ )اﷲ اﮐﺒﺮ( وﺑﺴﻢ اﷲ ﮔﻔﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫اﻣﺎ آن ذﺑﺤ‪ ᄁ‬ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮاﷲ ﻧﺎﻣﺰد ﺷﺪه آن ﻋﻴﻦ ﺷﺮک‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﮑﻪ در وﻗﺖ ذﺑﺢ ﺧﻮگ وﺳﮓ ﺑﺮ ﺗﮑﺒﻴﺮ ﺣﻼل‬ ‫ﻧﻤﻴﮕﺮدد‪ ،‬ودر ﭼﺎرﭘﺎر ﺧﻮد ﻣﺮده ﻧﺎم اﷲ را ﻫﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد ﺣﻼل‬ ‫ﻧﻤﻴﮕﺮدد‪ ،‬اﻧﭽﻨﻴﻦ ﮐﺪام ﭼﺎرﭘﺎي ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮاﷲ ﻧﺎﻣﺰد ﺷﺪه در‬ ‫وﻗﺖ ذﺑﺢ ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﺎم اﷲ ﻫﺮﮔﺰ ﻫﺮﮔﺰ ﺣﻼل ﻧﻤﻴﮕﺮدد‪ .‬اﻧﺘﻬﻰ‪.‬‬ ‫درﺣﺪﻳﺚ ﺷﺮﻳﻒ ﻣﻴﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﻟﻌ‬ ‫ ا_  اي ﻟِﺘﻌﻈﻴﻢ ’ َ ْ ِ‬ ‫ ا_  َﻣ ْﻦ ذَﺑَ َﺢ ﻟِﻐ َ ْ ِ‬ ‫ ا_{ ]ﻣسند احمد[‬ ‫ﲑ َّ‬ ‫ﲑ َّ‬ ‫} َ َ َﻦ َّ ُ‬ ‫ﻟﻌﻨﺖ وﻧﻔﺮﻳﻦ اﷲ  ﮐﺴﻲ را ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺗﻌﻈﻴﻢ ﻏﻴﺮ اﷲ‬ ‫ذﺑﺢ ﻧﻤﻮده‪.‬‬ ‫ﺑﺪون ﻧﺎم اﷲ ﺑﻨﺎم ﻏﻴﺮ ﻧﺬر ﭘﻴﺶ ﮐﺮدن ﮐﻔﺮ وﺷﺮک اﺳﺖ‪،‬‬ ‫اﺑﻦ ﻧﺠﻴﻢ اﺑﻮﺣﻨﻴﻔﻪ ﺛﺎﻧﻲ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﲑ َِ‬ ‫ ا_ ُﻛ ْﻔﺮ ‪] Q‬بحرالرائق[‬ ‫‪G‬اﻟﻨﺬر ﻋﺒَﺎدَ ٌة َ واﻟْﻌِﺒَﺎدَة ﻟﻐ َ ْ ِ ّ‬ ‫ﻧﺬر ﮐﺮدن ﻋﺒﺎدت اﺳﺖ وﻋﺒﺎدت ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ اﷲ ﮐﻔﺮ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻳﺎد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﺪ ﮐﻪ ﻧﺬر ﻣﻨﺤﺼﺮ وﻣﺤﺪود در ذﺑﺢ ﭼﺎرﭘﺎ‬ ‫ﻫﺎ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﮐﻪ ﮔﻮﻳﺎ ذﺑﺢ ﮐﺮدن ﻧﺎﺟﺎﻳﺰ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﻴﺴﻪ‪ ،‬ودﻳﮕﺮ ﻗﺴﻢ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪58‬‬

‫ﺧﻮراک‪ ،‬وﺷﻤﻊ‪ ،‬ﺗﻴﻞ‪ ،‬وﻏﻼف‪ ،‬وﻏﻴﺮه ﻧﺬر ﭘﻴﺶ ﮐﻨﺪ ﺟﺎﻳﺰ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ در ﻧﺬر ﭘﻴﺶ ﮐﺮدن ﭼﻪ ﺑﺼﻮرت ذﺑﺢ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ وﻳﺎ دﻳﮕﺮ ﭼﻴﺰ ﺗﻤﺎم ﺷﺎن ﻣﺴﺎوي اﺳﺖ‪ .‬ﮐﻪ ﺷﺮک وﺣﺮام‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬درﻓﻘﻪ ﺣﻨﻔﻲ ﮐﺘﺎب ﻣﺸﻬﻮر ﺑﻨﺎم )اﻟﺪراﻟﻤﺨﺘﺎر( ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫}وا‪+‬ﻠﻢ  أن  اﻟﻨﺬر  اﻟﺬي  ﻳﻘﻊ  ﻟﻼﻣﻮات  ﻣﻦ  أﻛﺜﺮ  اﻟﻌﻮام  وﻣﺎ  ﻳﺆﺧﺬ  ﻣﻦ ‬ ‫اﻟﺪراﻫﻢ واﻟﺸﻤﻊ واﻟﺰﻳﺖ وﳓﻮﻫﺎ إﱃ ﺿﺮاﺋﺢ اﻻوﻟﻴﺎء اﻟﻜﺮام ﺗﻘﺮﺑﺎ إﻟﻴﻬﻢ ﻓﻬﻮ ‬ ‫ﺑﺎﻻﲨﺎع ﺑﺎﻃﻞ وﺣﺮام {‬ ‫ﺑﺪان! ﮐﻪ ﮐﺪام ﻧﺬرﻳﮑﻪ اﮐﺜﺮ ﻋﻮام ﺑﺮاي ﻣُﺮده ﻫﺎ ﭘﻴﺶ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ از ﭘﻴﺴﻪ‪ ،‬ﺷﻤﻊ‪ ،‬ودﻳﮕﺮ ﭼﻴﺰﻫﺎ ﺑﺮاي ﺗﻘﺮب وﻧﺰدﻳﮑﺖ‬ ‫اوﻟﻴﺎء ﮐﺮام‪ ،‬ﺑﺮ ﻗﺒﺮﻫﺎي آﻧﻬﺎ ﻣﻴﺒﺮﻧﺪ‪ ،‬آن ﺑﻪ اﺟﻤﺎع ﺗﻤﺎم ﻋﻠﻤﺎء‬ ‫ﺑﺎﻃﻞ وﺣﺮام اﺳﺖ‪.‬‬ ‫)د( شرك في البرکات‪:‬‬ ‫ﻣﺮاد ازﻳﻦ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻮا از اﷲ ﻫﺮﮐﺴﻲ‪ ،‬ﭼﻮن ﻧﺒﻲ‪،‬‬ ‫وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬وﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬را در ﻣﺎل‪ ،‬اوﻻد‪ ،‬ﮐﺎرﺑﺎر‪ ،‬رزق‪ ،‬وﻋﻤﺮ ﺑﺮﮐﺖ‬ ‫اﻧﺪازﻧﺪه ﺑﺸﻤﺎرد‪ ،‬اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﻫﻢ ﺷﺮک اﺳﺖ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﮔﻤﺮاﻫﺎن‬ ‫ﺑﻨﺎم ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ  اﻳﺎزدﻫﻢ‪ ،‬ﻣﻴﺪﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﻨﺎم‬ ‫دﻳﮕﺮ وﻟﻲ‪ ،‬و‪請‬ﺎﺣﺐ ﻗﺒﺮ‪ ،‬وﭘﻴﺮ‪ ،‬وﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﭼﻴﺰي ﻣﻴﺪﻫﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺮ ﺧﻮد‬ ‫ﻻزم ﮔﺮداﻧﻴﺪن ﮐﻪ اﮔﺮ اﻳﻦ را ﻧﭙﺮدازﻳﻢ‪ ،‬ﺑﺎز ﺷﻴﺦ‪ ،‬وﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪،‬‬ ‫ﺧﻔﻪ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬وﻣﺎﻳﺎن دﭼﺎر ﻣﺼﺎﻳﺐ وآﻓﺎت ﻣﻴﺸﻮﻳﻢ‪ ،‬واﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه‬ ‫را دارﻧﺪ ﮐﻪ در اداء ﮐﺮدن اﻳﻦ ﺣﻀﺮات در ﻣﺎل‪ ،‬اوﻻد‪ ،‬رزق‪،‬‬ ‫ﻋﻤﺮ‪ ،‬وﮐﺎرﺑﺎر ﻣﺎ ﺑﺮﮐﺖ ﻣﻲ اﻧﺪازﻧﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﻗﺒﻞ از ﺷﺮوع ﻳﮏ‬ ‫ﮐﺎر ﺑﺠﺎي ﻧﺎم اﷲ‪ ،‬وﺑﺴﻢ اﷲ ﮔﻔﺘﻦ‪ ،‬ﻧﺎم ﻳﮏ ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬وﻟﻲ‪،‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪59‬‬

‫ﻧﺒﻲ‪ ،‬را ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ‪ ،‬وﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻳﺎ ﭘﻴﺮ ﺧﻴﺮ‪) ،‬ﻳﺎﺳﺨﻲ ﺟﺎن ﻣﺪد‬ ‫ﮐﻦ ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﷲ ﻣﻦ ذاﻟﮏ( ﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﮐﻪ ﺑﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﺎم آن‬ ‫ﺑﺮﮐﺖ ﻣﻲ آﻳﺪ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ رﻓﺘﻦ ﺑﺮﻳﮏ ﻣﻘﺎم ﺧﺎص‪ ،‬ﻗﺒﺮ‪ ،‬وﻳﺎ ﺟﺎي‬ ‫ﭼﻬﻠﻪ ﺗﻴﺮ ﮐﺮدن ﻳﮏ ﺷﺨﺺ دﻳﮕﺮ ﺑﺮاﻳﻦ ﻧﻴﺖ ﮐﻪ در آن ﺟﺎ‬ ‫ﺑﺮﮐﺖ ﺣﺎ‪請‬ﻞ ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻦ از اﻗﺴﺎم ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺒﺮﮐﺎت‬ ‫اﻧﺪ‪ ،‬درﺣﻘﻴﻘﺖ ﺑﺮﮐﺖ اﻧﺪازﻧﺪه در ﻫﺮ ﭼﻴﺰ ‪請‬ﺮف اﷲ  اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ََ َ  ‪٣‬‬ ‫َ ُْْ ُ َ َُ ََ‬ ‫ُ ّ َ ْ َ ٌ‬ ‫﴿ﺗﺒﺎرك اﻟ ِﺬي ﺑِﻴ ِﺪ ِه اﻟﻤﻠﻚ وﻫﻮ ﻋﻠﻲ ﻛ ِﻞ ﺷﻲ ٍء ﻗ ِﺪﻳﺮ ﴾‬ ‫]الملك‪[١ :‬‬

‫ﺑـﺮﮐﺖ اﻧﺪاﺧـﺘﻪ آن ذاﺗﻴﮑﻪ در دﺳﺖ آن اﺳﺖ ﺗﻤـﺎم‬ ‫اﺧﺘﻴﺎرات‪ ،‬وآن ذات ﺑﺮ ﻫﺮﭼﻴﺰ ﺗﻮاﻧﺎ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در دﻳﮕﺮ ﻣﻘﺎم اﷲ  ﺑﻌﺪ از ﻳﺎد آوري زﻣﻴﻦ وآﻧﭽﻪ در‬ ‫زﻣﻴﻦ اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ َ َ  َ َ َ  ْ َْ َ َ َ  َ‬ ‫ﻲﻣِﻦﻓﻮﻗِﻬﺎو َ‪9‬ركﻓِﻴﻬﺎ﴾ ]حم السجدة‪[١٠ :‬‬ ‫﴿وﺟﻌﻞﻓِﻴﻬﺎروا ِﺳ‬

‫)اﷲ( ﮔﺮداﻧﺪه در ﺑﺎﻻي زﻣﻴﻦ ﮐﻮﻫﺎ را‪ ،‬ودر اﻳﻦ )ارض‬ ‫وﻣﺎ ﻓﻲ اﻻرض( ﺑﺮﮐﺖ اﻧﺪاﺧﺘﻪ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ در ﺗﻤﺎم ﮐﺎروﺑﺎر ﺑﺮﮐﺖ اﻧﺪازﻧﺪه ‪請‬ﺮف اﷲ ‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬ودﻳﮕﺮ ﮐﺴﻲ ﺑﺮﮐﺖ اﻧﺪازﻧﺪه ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﻋﻼوه از اﻳﻦ دوﻧﻮع ﺑﺰرگ ﺷﺮک )اﻋﺘﻘﺎدي‪ ،‬وﻓﻌﻠﻲ(‬ ‫دﻳﮕﺮ اﻗﺴﺎم ﺟﺰﺋﻲ ﻫﻢ وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﮐﻪ آﻧﻬﺎ دراﻳﻦ دو ﻧﻮع‬ ‫ﺑﺰرگ ﻣﻨﺪرج اﻧﺪ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﺑﻨﺎ ﺑﺮاﻫﻤﻴﺖ ﺷﺎن ﻳﺎد آوري آﻧﻬﺎ‬ ‫ﺑﻄﻮر ﻣﺨﺘﺼﺮ اﻣﺮ ﺿﺮوري اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪60‬‬

‫شرك في التسمية‪:‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺨﻠﻮق ﻧﻬﺎدن ﻧﺎﻣﻲ ﮐﻪ ﺧﺎص از آن اﷲ اﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً‬ ‫ﻳﮏ وﻟﻲ‪ ،‬ﺑﺰرگ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬را داﺗﺎ )دﻫﻨﺪه( وﻳﺎ ﻏﺮﻳﺐ ﻧﻮاز‪،‬‬ ‫وﻳﺎ ﮔﻨﺞ ﺑﺨﺶ‪ ،‬وﻳﺎ ﻏﻮث )ﻓﺮﻳﺎد رس( وﻳﺎ دﺳﺘﮕﻴﺮ‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬ﻧﺎم‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ درﺑﺎره ﭼﻨﻴﻦ َﻧﺎﻣﻬﺎ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ َ‪:‬‬ ‫ﻧﻬﺎده ﺷﻮد‪ ،‬اﷲ‬ ‫َ‬

‫ ‪َ ُ٣  َْ َ ْ ُ ُ َ ْ ُْ َ ُُْ٣ َ ٌ َ ْ ٣‬‬ ‫ْ‬ ‫ﺎء ﻤﺳﻴﻤﺘﻮﻫﺎ أﻧﺘﻢ وآ ََ‪9‬ؤﻛﻢ ﻣﺎ أﻧﺰل اﻟﻠﻪ ِﻬﺑﺎ‬ ‫﴿إِن ِﻫﻲ إِﻻ أﻤﺳ‬ ‫ْ َُْ‬ ‫ﺎن﴾ ]النجم‪[٢٣ :‬‬ ‫ﻣِﻦ ﺳﻠﻄ ٍ‬

‫ﻧﻴﺴﺖ اﻳﻦ ﻣﮕﺮ ﻧﺎﻣﻬﺎى ﭼﻨﺪﮐﻪ ﻣﻘﺮر ﮐﺮدﻳﺪ آﻧﺮا ﺷﻤﺎ‬ ‫وﭘﺪران ﺷﻤﺎ وﻓﺮود ﻧﻴﺎورده اﺳﺖ اﷲ ﺑﺮ ﺛﺒﻮت آن ﻫﻴﭻ دﻟﻴﻠﻰ‪.‬‬ ‫وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺎم اوﻻد ﺧﻮد را ﻧﺒﻲ ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﺑﺨﺶ‪ ،‬اﻣﺎم‬ ‫ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﺣﺴﻴﻦ ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﺣﺴﻦ ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﭘﻴﺮ ﺑﺨﺶ‪ ،‬ﮔﻨﮕﺎﺑﺨﺶ‪،‬‬ ‫ﻋﺒﺪاﻟﻨﺒﻲ‪ ،‬ﺑﻨﺪۀ ﻋﻠﻲ‪ ،‬ﺑﻨﺪۀ ﺣﻀﻮر‪ ،‬ﺷﺎﻫﻨﺸﺎه وﻏﻴﺮه ﻧﺎم ﻧﻬﺎده‬ ‫ﺷﻮد‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ ﺷﺮک ﻓﻲ اﻟﺘﺴﻤﻴﻪ )ﺷﺮک در ﻧﺎم ﻧﻬﺎدن( اﺳﺖ‬ ‫وﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﻼﻣﻲ ازﻳﻦ ﻗﺴﻢ ﻧﺎﻣﻬﺎ ﻣﻨﻊ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫اﺑﻦ ﺣﺠﺮ ﻣﮑﻲ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﲑا ِ‬ ‫ﻚ  ﻟَ‪َ ْJ‬ﺲ  ﻟِﻐ َ ْ ِ‬ ‫ﷲ َ وﮐَ َﺬا  ﻋَﺒ ْ ُﺪاﻟžَﺒِﻲ ‬ ‫ﻚ ْ اﻷ َ ْﻣ َﻼ ِك   ِﻻ َ َن  ذَاﻟ ِ َ‬ ‫‪َ G‬و ُﳛْ ِﺮم َ ﻣﻠِ َ‬ ‫اﻟﺪا ِر  ا َو‪َ +‬ﻠِﻲ‪  ،‬ا َ ِواﳊ ْ َﺴﻦ‪ ِ ،‬ﻻِﺑْﻬَﺎ ِم  اﻟ ِﺸ ْﺮ ِ‬ ‫ك‪] Q‬شرح ﻣنھاج‬ ‫َوﻋَﺒ ْ ُﺪاﻟ ْ َﮑﻌْﺒَﺔ  ا َ ِو َ ْ‬ ‫بحواله راه سنت[‬

‫ﺣﺮام اﺳﺖ ﻧﺎم ﻧﻬﺎدن ﺷﺎﻫﻨﺸﺎه‪ ،‬زﻳﺮاﮐﻪ اﻳﻦ ﻧﺎم ﻣﺮاﷲ‬ ‫راﺳﺖ‪ ،‬واﻧﭽﻨﻴﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻨﺒﻲ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﮑﻌﺒﻪ‪ ،‬وﻋﺒﺪاﻟﺪار‪ ،‬وﻋﺒﺪاﻟﻌﻠﻲ‪،‬‬ ‫وﻋﺒﺪاﻟﺤﺴﻦ‪ ،‬ﻫﻢ ‪請‬ﺤﻴﺢ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬زﻳﺮا دراﻳﻦ اﺑﻬﺎم ﺷﺮک اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪61‬‬

‫در ﻳﮏ ﺣﺪﻳﺚ ﻣﻲ آﻳﺪ‪G :‬وﻋﻦ أﰊ ﻫﺮﻳﺮة  ‪ ،‬ﻋﻦ اﻟžﺒ ِّﻲ  ﻗﺎل “‬ ‫إن أ َ ْﺧﻨ َ َﻊ  اﺳ ٍﻢ  ِﻋﻨ ْ َﺪ ا ِ‬ ‫ﻚ اﻷ َ ْﻣﻼ َ ِك ‪ @Q ¢‬ﻣﺘﻔﻖ ‪+‬ﻠﻴﻪ @‬ ‫‪َّ ‬‬ ‫ﷲ  ﻋﺰ وﺟﻞ   َر ُﺟ ٌﻞ ﺗَ َﺴ َّ¡ َ ﻣﻠ ِ َ‬ ‫ْ‬ ‫ﻚ اﻷ َ ْﻣﻼ َ ِك ‪ِ ¢¢‬ﻣﺜ ْ ُﻞ “ َﺷﺎ ِﻫ ْﻦ  َﺷﺎ‪QِZ‬‬ ‫ﻔﻴﺎن ﺑﻦ ‪ُ+‬ﻴ َ‪ْJ‬ﻨ َﺔَ “ ‪َ   ‬ﻣﻠِ ُ‬ ‫‪G‬ﻗﺎل ُ ﺳ ُ‬ ‫از اﺑﻮﻫﺮﻳﺮه  رواﻳﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺪﺗﺮﻳﻦ ﻧﺎﻣﻬﺎ در ﻧﺰد‬ ‫اﷲ ﻧﺎﻣﻲ آن ﻣﺮد اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻠﮏ اﻻﻣﻼک ﻧﺎم ﻧﻬﺎده ﺷﻮد‪ ،‬وﺑﺎز‬ ‫ﺳﻔﻴﺎن ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻠﮏ اﻻﻣﻼک ﻣﺜﻞ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎه اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﺎه ﻋﺒﺪاﻟﻌﺰﻳﺰ دﻫﻠﻮي  درﻓﺘﺎواى ﻋﺰﻳﺰي ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫ﺷﺮک ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ در ﻋﺒﺎدت وﻗﺪرت ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﺮک‬ ‫در ﺗﺴﻤﻴﻪ ﻫﻢ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻗﺴﻢ ﻧﺎم ﻧﻬﺎدن ﺷﺮک در ﺗﺴﻤﻴﻪ اﺳﺖ‬ ‫ازﻳﻦ ﻫﻢ اﺣﺘﺮاز ﻻزم اﺳﺖ‪ .‬اﻧﺘﻬﻰ‪.‬‬ ‫وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻋﺎم اﻧﺴﺎن را آن ﻧﺎﻣﻬﺎي ﻧﻬﺎدن ﮐﻪ ﺧﺎص ﺑﺮ‬ ‫اﷲ اﺳﺖ ﭼﻮن‪ :‬رﺣﻤﻦ‪請 ،‬ﻤﺪ‪ ،‬رزاق‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﻗﺴﻢ ﻧﺎم‬ ‫ﻧﻬﺎدن ﻧﺎﺟﺎﻳﺰ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﺼﻤﺪ‪ ،‬ﻋﺒﺪاﻟﺮزاق‬ ‫وﻏﻴﺮه ﻣﮑﻤﻞ ﻧﺎم ﻧﻬﺎدن ﺑﮑﺎر اﺳﺖ‪ ،‬ﻟﻴﮑﻦ ﺑﻨﺎﺑﺮ ﻧﺎﻓﻬﻤﻲ ودوري‬ ‫از دﻳﻦ‪ ،‬واز ﻗﺮآن وﺳﻨﺖ‪ ،‬ﻣﺮدم ﺑﺮ ﭼﻨﻴﻦ اﻣﺮ ﻧﺎ رواه ﻣﺮﺗﮑﺐ‬ ‫ﻣﻴﮕﺮدﻧﺪ‪ ،‬درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ رﺣﻤﻦ از اﺳﻤﺎء ﺧﺎ‪請‬ﻪ اﷲ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي‬ ‫ﺷﺨﺼﻲ ﻧﻬﺎدن آن ﺟﺎﻳﺰ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﺟﺎي ﺗﺎٴﺳﻒ اﺳﺖ اﻣﺮوز‬ ‫ﺗﻤﺎم ﻣﺮدم ﺑﺎﻟﻌﻤﻮم وﺑﺪون اﻣﺘﻴﺎز ﻋﻮام وﺧﻮاص‪ ،‬ﺑﺮاﻳﻦ ﺟﺮم‬ ‫ﻋﻈﻴﻢ ﻣﺒﺘﻼ اﻧﺪ ﮐﻪ ﺷﺎﻋﺮ ﻣﺸﻬﻮر ﭘﺸﺘﻮ ﻋﺒﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﺎﺑﺎ را ﺑﻪ‬ ‫رﺣﻤﻦ ﺑﺎﺑﺎ ﻳﺎد ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻳﺎ داﻧﺸﮕﺎه رﺣﻤﻦ ﺑﺎﺑﺎ‪ ،‬ﮐﺘﺐ ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫رﺣﻤﻦ‪ ،‬رﺣﻤﻦ ﻣﻴﺪﻳﮑﻞ ﺳﺘﻮر‪ ،‬رﺣﻤﻦ ﮐﻤﭙﻨﻲ‪ ،‬رﺣﻤﻦ ﭘﺮاﭘﺮﺗﻲ‪،‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪62‬‬

‫رﺣﻤﻦ ﭼﻮک‪ ،‬وﻏﻴﺮه اﻟﻔﺎﻇﻲ اﻧﺪ ﮐﻪ در ﺗﻠﻔﻆ وﮐﺘﺎﺑﺖ ﻣﺎﻳﺎن‬ ‫اﺳﺘﻌﻤﺎل ﻣﻲ ﮐﻨﻴﻢ‪.‬‬ ‫ﻣﻔﺴﺮﻳﻦ وﻣﺤﺪﺛﻴﻦ وﻓﻘﻬﺎء دراﻳﻦ ﺑﺎره ﺑﺤﺚ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ‬ ‫اﺳﺘﻌﻤﺎل رﺣﻤﻦ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ اﷲ ﻧﺎ ﺟﺎﻳﺰ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪G‬اﻟﺮﲪﻦ اِﺳﻢ  ُﳐ ْﺘ َﺺ ﺑِﺎ ِ‬ ‫ﷲ ﺗَﻌَ َﺎﱃ َ ﻻ َﳚُ ْﻮ ُز ا َ ْن ﻳُ َﺴ¡ ﺑِ ِﻪ ’ َ ْﲑ َ ُ‪QZ‬‬ ‫ْ‬ ‫رﺣﻤﻦ اﺳﻢ ﻣﺨﺘﺼ‪ ᄁ‬اﷲ اﺳﺖ وروا ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ آن‬ ‫ﻧﻬﺎده ﺷﻮد‪] .‬ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻗﺮﻃﺒﻲ‪ ،‬ﻣﻌﺎرف اﻟﻘﺮآن‪ ،‬ﻣﻔﺮدات‪ ،‬ﺗﻔﺴﻴﺮ‬ ‫ﻋﺰﻳﺰي‪ ،‬وﻏﻴﺮه[‬

‫شرک في الحلف‪:‬‬

‫اﻧﭽﻨﻴﻦ ﺷﺮک اﺳﺖ ﻗﺴﻢ ﺧﻮردن ﺑﻨﺎم ﻏﻴﺮاﷲ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ‬ ‫ﻣﺮدﻣﺎن ﺑﻰ ﺧﺮد ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻗﺴﻢ ﺑﻪ ﭘﺪرم‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﻪ اوﻻدم‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﻪ‬ ‫ﺳﺮي ﭘﺪرم‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﻪ ﺳﺮي ﻓﺮزﻧﺪم‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﻪ ﻗﻮل ﭘﻴﺮ ﺑﺎﺑﺎ‪،‬‬ ‫وﻳﺎرﺳﻮل اﷲ ﺑﺰﻧﻢ‪ ،‬وﻳﺎ ﻗﺮآن ﺑﺰﻧﻢ‪ ،‬وﻳﺎ ﺷﺎﻋﺮﻫﺎ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﻗﺴﻢ‬ ‫ﺑﻪ ﻟﺐ ﻣﺤﺒﻮب وﺑﻪ زﻟﻒ ﻣﺤﺒﻮﺑﻪ‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ اﻟﻔﺎظ‬ ‫ﺷﺮﮐﻲ اﻧﺪ‪.‬‬ ‫از ﻋﺒﺪاﷲ ﺑﻦ ﻋﻤﺮ  رواﻳﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻋﻤﺮ  در‬ ‫ﻳﮏ ﻗﺎﻓﻠﻪ ﺑﻪ ﭘﺪر ﺧﻮد ﻗﺴﻢ ﺧﻮرد‪ ،‬رﺳﻮل اﮐﺮم  ﻣﺨﺎﻃﺐ ﺷﺪ‬ ‫ﺑﺮ ﺗﻤﺎم ﻣﺮدم ﺑﺮ آواز ﺑﻠﻨﺪ ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬ﺑﺸﻨﻮﻳﺪ ﮐﻪ اﷲ ﻣﻨﻊ ﻓﺮﻣﻮده‬ ‫ﺷﻤﺎ را از ﻗﺴﻢ ﺧﻮردن ﺑﻪ ﻧﺎم ﭘﺪر وﮐﺴﻴﮑﻪ ﻗﺴﻢ ﻣﻴﺨﻮرد ﺑﺎﻳﺪ‬ ‫ﺑﻪ ﻧﺎم اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻗﺴﻢ ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﺳﮑﻮت ﻧﻤﺎﻳﺪ‪] .‬ﺑﺨﺎري[‬ ‫ودﻳﮕﺮ ﺟﺎء رﺳﻮل اﷲ  ﻓﺮﻣﻮده اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﲑ َِ‬ ‫ك‪] Q‬ﻣشکوة[‬ ‫ ا_ ﻓَﻘَ ْﺪ   أ َ ْﺷ َﺮ َ‬ ‫‪َ G‬ﻣ ْﻦ َ ﺣﻠ َ َﻒ ﺑِﻐ َ ْ ِ ّ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪63‬‬

‫ترجمه‪ :‬ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺳﻮﮔﻨﺪ ﮐﺮد ﺑﻪ ﻏﻴﺮ از ﻧﺎم اﷲ ﻳﻘﻴﻨﺎً وي‬ ‫ﺷﺮک ﻧﻤﻮد‪.‬‬ ‫نجوم )ستاره( پرستي‪:‬‬ ‫دﻳﮕﺮ ﺷﺮک آن اﺳﺖ ﮐﻪ دراﻳﻦ ﻋﺼﺮ اﮐﺜﺮ ﻣﺮدم ﺑﺮآن ﻣﺒﺘﻼ‬ ‫اﻧﺪ‪ ،‬آن اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﻋﻘﻴﺪه ﺗﺎﺛﻴﺮ را دارﻧﺪ در ﺳﺘﺎرﻫﺎ ﮐﻪ ﻓﻼن‬ ‫ﺳﺘﺎره وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻃﻠﻮع ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻓﻼن ﮐﺎر رخ ﻣﻴﺪﻫﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﺑﺮاي ﮐﺴﻴﮑﻪ‬ ‫ﻓﻼن ﺳﺘﺎره ﺑﺎﺷﺪ ﻓﻼن ﮐﺎر وي ﻣﻲ اﻧﺠﺎﻣﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ﻧﻤﻰ اﻧﺠﺎﻣﺪ‪ ،‬آن‬ ‫ﺑﺪﺑﺨﺖ وﻳﺎ ﻧﻴﮏ ﺑﺨﺖ اﺳﺖ‪ ،‬واﻳﻦ ﻃﻮر اﺧﺒﺎر اﮐﺜﺮ در روزﻧﺎﻣﻬﺎ‬ ‫ورﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﻄﻮر ﻋﻤﻮم ﻧﺸﺮ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬اﻳﻦ ﻫﻔﺘﻪ وﻳﺎ ﻣﺎ ﭼﻪ ﻃﻮري ﻣﻲ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬وﻳﺎ ﻋﺎم ﻧﺠﻮﻣﻲ ﻫﺎ وﺳﺘﺎره ﭘﺮﺳﺘﻬﺎ در دﻳﻮارﻫﺎ‬ ‫اﺷﺘﻬﺎرات ﺧﻮد را ﻧﻮﻳﺸﺘﻪ ﮐﺮده اﻧﺪ‪ ،‬ذﻣﻪ وار ﻋﻠﻢ ﻏﻴﺐ وﻏﻴﺮه‪،‬‬ ‫وﻣﺮدم ﺑﺮآن ﻳﻘﻴﻦ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ‪ ،‬وﻫﻤﻴﻦ اﺳﺖ ﺳﺘﺎره ﭘﺮﺳﺘﻲ‪ ،‬واﻳﻦ ﻫﻢ‬ ‫ﻳﮏ ﻧﻮع ﺷﺮک ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﮑﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ﮐﻪ ﻗﺮآن وﺣﺪﻳﺚ ﺟﺎء ﺟﺎء‬ ‫ﺗﺮدﻳﺪ اﻳﻦ را ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬در ﻳﮏ رواﻳﺖ از زﻳﺪ ﺑﻦ ﺧﺎﻟﺪ ﺟﻬﻨﻲ ‬ ‫آﻣﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﻘﺎم ﺣﺪﻳﺒﻴﻪ رﺳﻮل اﮐﺮم  ﻧﻤﺎز ‪請‬ﺒﺢ را اداء‬ ‫ﻧﻤﻮده ﺑﻌﺪ از ﻓﺮاﻏﺖ ﻧﻤﺎز ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪) ،‬در ﺣﺎﻟﻴﮑﻪ از ﻃﺮف ﺷﺐ ﺑﺎران‬ ‫ﺷﺪه ﺑﻮد(‬ ‫ﺎل َ رﺑُّ ُﻜﻢ‪Q‬‬ ‫‪َ G‬ﻫ ْﻞ ﺗَ ْﺪ ُر ْو َن ﻣَﺎذَا ﻗَ َ‬ ‫آﻳﺎ ﺷﻤﺎ ﻣﻴﺪاﻧﻴﺪ ﮐﻪ ﭘﺮوردﮔﺎر ﺷﻤﺎ ﭼﻪ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ ؟ ‪請‬ﺤﺎﺑﻪ‬ ‫ﮐﺮام  ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻧﺪ اﷲ ورﺳﻮﻟﺶ ﻣﻴﺪاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﻧﺒﻲ  ﻓﺮﻣﻮﻧﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪64‬‬

‫ِ َ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺎل   ُﻣ ِﻄ ْﺮﻧَﺎ  ﺑِ َﻔ ْﻀ ِﻞ َ ِ‬ ‫ ا_ ‬ ‫ﺎل  أ َ ْﺻﺒ َ َﺢ  ﻣ ْﻦ   ِﻋﺒَﺎ ِدي   ُﻣ ْﺆﻣ ٌﻦ ِ ﰊ َ وَﺎﻓ ٌﺮ  ﻓَﺄ َّﻣﺎ  َﻣ ْﻦ  ﻗَ َ‬ ‫‪G‬ﻗَ َ‬ ‫ّ‬ ‫ِ‬ ‫ور ْﲪﺘ ِ ِﻪ  ﻓَ َﺬﻟ ِ َ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﻚ ‬ ‫ا و َﻛ َﺬا ﻓَ َﺬﻟ ِ َ‬ ‫ََ َ‬ ‫ﻚ   ُﻣ ْﺆﻣ ٌﻦ ِ ﰊ َ وَﺎﻓ ٌﺮ  ﺑِﺎﻟْﻜ َْﻮ َﻛ ِﺐ َ وأ َ َّﻣﺎ  َﻣ ْﻦ  ﻗَ َ‬ ‫ﺎل  ﺑِﻨ َ ْﻮء  ﻛَ َﺬ َ‬ ‫ِ‬ ‫َﺎﻓِ ٌﺮ ِ ﰊ َ و ُﻣ ْﺆﻣ ٌﻦ ﺑِﺎﻟْﻜ َْﻮ َﻛ ِﺐ‪¦ Q‬ﲞﺎري وﻣﺴﻠﻢ¨‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ اﷲ ﻓﺮﻣﻮده‪ :‬ﮐﻪ ﺷﺐ را روز ﮐﺮدﻧﺪ ﺑﺮﺧﻲ از ﺑﻨﺪﻫﺎي‬ ‫ﻣﻦ ﻣﺆﻣﻦ اﻧﺪ‪ ،‬وﺑﺮﺧﻲ ﮐﺎﻓﺮ‪ ،‬ﮐﺴﻴﮑﻪ ﮔﻔﺖ ﺑﺎران ﺑﻪ ﻓﻀﻞ ورﺣﻤﺖ‬ ‫اﷲ ﺑﺮﻣﺎ ﻓﺮود آﻣﺪ وى اﻳﻤﺎن آورده ﺑﺮ ﻣﻦ وﻣﻨﮑﺮ اﺳﺖ از ﺳﺘﺎره‪،‬‬ ‫وﮐﺴﻴﮑﻪ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﺎران ﻓﺮود آﻣﺪه ﺑﺮ اﺛﺮ ﻓﻼن ﺳﺘﺎره‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺎران ﺑﻪ‬ ‫ﺑﺮآﻣﺪن وﻏﺮوب ﺳﺘﺎره ﺷﺪه ‪ ،‬اﻳﻦ ﮐﺎﻓﺮ از ﻣﻦ اﺳﺖ وﻣﺆﻣﻦ )وﻳﻘﻴﻦ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪه( ﺑﺮ ﺳﺘﺎره اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ ﭼﻨﻴﻦ ذرﻳﻌﻪ ﮐﻒ دﺳﺖ ﻓﺎل دﻳﺪن وﻗﺴﻤﺖ ﻣﻌﻠﻮم ﮐﺮدن‬ ‫در اﻳﻦ ﺷﺎﻣﻞ اﺳﺖ‪ ،‬اﻳﻦ ﻧﺎﺟﺎﻳﺰ اﺳﺖ‪ ،‬وﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه داﺷﺘﻦ ﮐﻔﺮ‬ ‫وﺷﺮک اﺳﺖ‪ ،‬در ﺣﺪﻳﺚ ﺷﺮﻳﻒ آﻣﺪه اﺳﺖ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫ﺷ ٍ‬ ‫َ‬ ‫َ ِ‬ ‫ﲔ  ﻟَﻴْﻠ َﺔ‪Q‬‬ ‫‪َ G‬ﻣ ْﻦ  أ َ‪  ª‬ﻋَ َّﺮاﻓًﺎ  ﻓَ َﺴﺄﻟ َ ُﻪ  ﻋَ ْﻦ   َْﻲء  ﻟ َ ْﻢ   ُﺗ ْﻘﺒ َ ْﻞ  ﻟ َ ُﻪ َ ﺻ َﻼ ٌة  أ ْرﺑَﻌ َ‬ ‫¦ﻣﺴﻠﻢ¨‬ ‫ﮐﺴﻲ آﻣﺪ ﭘﻴﺶ ﻳﮏ ﮐﺎﻫﻦ‪ ،‬ﻧﺠﻮﻣﻲ )ﻣﻌﻠﻮﻣﺎت از ﻏﻴﺐ‬ ‫ﻣﻴﺪﻫﻨﺪ( ﻧﻤﺎز ﭼﻬﻞ ﺷﺒﺎﻧﻪ روز وي ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﻗﺮار ﻧﻤﻴﮕﺮد‪ ،‬ودر‬ ‫ﺣﺪﻳﺚ دﻳﮕﺮ آﻣﺪه اﺳﺖ‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫َ ِ‬ ‫ﻮل  أ َ ْو  أ َ َ‪  ª‬ا ْﻣ َﺮأَﺗَ ُﻪ َ ﺣ ِﺎﺋ ًﻀﺎ أ َ ْو  أ َ َ‪  ª‬ا ْﻣ َﺮأَﺗَ ُﻪ ِ ﰲ ‬ ‫‪َ G‬ﻣ ْﻦ  أ َ‪َ  ª‬ﺎﻫﻨًﺎ ﻓَ َﺼ َّﺪﻗَ ُﻪ  ﲟَﺎ ﻳ َ ُﻘ ُ‬ ‫ئ ِ ﳑَّﺎ أُﻧ ْ ِﺰ َل ‪ ُ َ*َ+‬ﳏ َ َّﻤ ٍﺪ ‪¦ Q‬ﻣﺸﮑﻮة¨‬ ‫ُد ُﺑ ِﺮ َﻫﺎ ﻓَﻘَ ْﺪ ﺑَ ِﺮ َ‬ ‫ﮐﺴﻲ آﻣﺪ ﮐﺎﻫﻦ را وﺗﺼﺪﻳﻖ ﻗﻮل اورا ﮐﺮده‪ ،‬وﻳﺎ ﺟﻤﺎع ﮐﺮد‬ ‫ﻫﻤﺮاي ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮد در ﺣﺎﻟﺖ ﺣﻴﺾ‪ ،‬وﻳﺎ ﻟﻮاﻃﺖ ﮐﺮده ﻫﻤﺮا ﺑﺎ زن‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪65‬‬

‫ﺧﻮد ‪ ،‬اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﻴﺰار )ﻣﻨﮑﺮ( ﺷﺪ از آﻧﭽﻪ ﻓﺮود آورده ﺷﺪه ﺑﺮ‬ ‫ﻣﺤﻤﺪ  )ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻨﮑﺮ ﻗﺮآن وﺣﺪﻳﺚ اﺳﺖ(‬ ‫تعويذات شرکيه و واجك )گره نمودن تار( وغيره‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ درﮔﺮدن و ﻳﺎ ﺑﺎزوي ﺧﻮد ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺴﻢ ﺗﺎر وﻳﺎ‬ ‫واﺟﮏ‪ ،‬وﻳﺎ آن ﺗﻌﻮﻳﺬاﺗﻲ ﮐﻪ در آن اﻟﻔﺎظ ﺷﺮﮐﻲ )ﻳﺎﻓﺮﻋﻮن‪،‬‬ ‫وﻳﺎ ﻫﺎﻣﺎن‪ ،‬وﻳﺎ ﻗﺎرون‪ ،‬ﻳﺎ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ‪ ،‬وﻳﺎ ﻣﮑﺎﺋﻴﻞ‪ ،‬وﻏﻴﺮه( ﻧﻮﺷﺘﻪ‬ ‫ﺷﺪه‪ ،‬ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ .‬وﺑﺮﺧﻲ در ﺑﻨﺪ دﺳﺖ ﺧﻮد ﻗﺴﻤﺎ ﻗﺴﻢ ﺣﻠﻘﻪ‬ ‫وﻳﺎ دﺳﺖ ﺑﻨﺪ‪ ،‬وﻏﻴﺮه ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺗﻤﺎم اﻳﻨﻬﺎ ﮐﺎرﻫﺎي ﺷﺮﮐﻲ‬ ‫وﺧﺮاﻓﺎت ﺧﻴﺎﻟﻲ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ذرﻳﻌﻪ اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه اﻧﺴﺎن از اﻳﻤﺎن‬ ‫ﺧﺎرج ﻣﻲ ﺷﻮد‪ ،‬ﺣﻀﺮت ﺣﺬﻳﻔﻪ ﺑﻦ ﻳﻤﺎن  ﺑﺮﻋﻴﺎدت ﻳﮏ‬ ‫ﻣﺮﻳﺾ ﺗﺸﺮﻳﻒ ﺑﺮدﻧﺪ‪ ،‬در ﺑﺎزوي وي ﻳﮏ ﺗﺎر ﺑﺴﺘﻪ ﮐﺮده ﺷﺪه‬ ‫را دﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬آن را از دﺳﺖ وي دور ﮐﺮده‪ ،‬اﻳﻦ آﻳﺖ ﻗﺮآﻧﻲ را‬ ‫ﺗﻼوت ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫‪[١٠٦‬‬

‫َ َ ُْ ُ‬ ‫ْ َُ ُ ْ ‪ ُ ْ ُ ْ ُ َ ٣ ٣‬‬ ‫ﻮن﴾ ]يوسف‪:‬‬ ‫﴿وﻣﺎ ﻳﺆﻣِﻦ أﻛﺮﺜﻫﻢ ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪ إِﻻ وﻫﻢ ﻣﺮﺸِﻛ‬

‫اﻳﻤﺎن ﻧﻤﻴﺂرد ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﺑﻪ اﷲ ﻣﮕﺮ ﻫﻤﺮا ﺑﺎ آن‬ ‫ﺷﺮک ﻫﻢ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪) .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﻫﻤﺮاي اﻳﻤﺎن ﻣﺸﺮک‬ ‫ﻫﻢ ﻣﻴﺒﺎﺷﻨﺪ(‪] .‬اﺑﻦ ﮐﺜﻴﺮ‪[٤٩٤ /٢ :‬‬ ‫در رواﻳﺖ وﮐﻴﻊ  آﻣﺪه اﺳﺖ ﺣﺬﻳﻔﻪ  ﺑﺮاي‬ ‫ﺑﻴﻤﺎر ﻓﺮﻣﻮد ﮐﻪ اﮔﺮ ﺗﻮ دراﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻣﻴﻤﺮدي )ﮐﻪ در ﺑﺎزوﻳﺖ‬ ‫ﺗﺎر ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد( ﻣﻦ ﺟﻨﺎزه ﺗﺮا ﺣﺎﺿﺮ ﻧﻤﻲ ﺷﺪم‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪66‬‬

‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻋﻤﺮان ﺑﻦ ﺣﺼﻴﻦ رواﻳﺖ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﻧﺒﻲ ﮐﺮﻳﻢ‬ ‫ در دﺳﺖ ﮐﺴﻲ ﺣﻠﻘﻪ از ﮔﻠﻴﺖ را دﻳﺪ‪ ،‬اﺳﺘﻔﺴﺎر ﻧﻤﻮد ﮐﻪ‬ ‫اﻳﻦ ﭼﻴﺴﺖ؟ آن در ﭘﺎﺳﺦ ﻓﺮﻣﻮد ازﺟﻬﺖ واﻫﻨﻲ )ﻳﮏ ﻧﻮع‬ ‫ﺑﻴﻤﺎري اﺳﺖ( در دﺳﺖ ﮐﺮدم‪ ،‬ﻧﺒﻲ ﮐﺮﻳﻢ  اﻳﻦ را ﺗﺮدﻳﺪ‬ ‫ﮐﺮده ﻓﺮﻣﻮد‪ :‬اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎرﻳﺖ را ﻣﻲ اﻓﺰاﻳﺪ‪ ،‬واﮔﺮ در اﻳﻦ ﺣﺎﻟﺖ‬ ‫ﻣﺮگ ﺑﺴﺮاﻏﺖ ﺑﻴﺂﻳﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﺳﺮﻓﺮازي )ﺟﻨﺖ( را ﺣﺎ‪請‬ﻞ ﻧﻤﻲ‬ ‫ﮐﻨﻲ‪] .‬اﺣﻤﺪ‪ ،‬واﺑﻦ ﺣﺒﺎن[‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ ﺟﺎي ﺗﺎٴﺳﻒ اﺳﺖ درﻋﺼﺮ اﻣﺮوزي اﻣﺖ ﻣﺤﻤﺪي‬ ‫ارﺷﺎد ﻣﺒﺎرک رﺳﻮل اﮐﺮم  را ﻋﻘﺐ ﭘﺸﺖ ﮔﺬاﺷﺘﻪ‪ ،‬ﮐﻪ‬ ‫ﻫﺮﺷﺨﺺ را دﻳﺪه ﻣﻴﺸﻮد ﮐﻪ ﺑﺮ ﺑﺎزو وﺑﻨﺪ دﺳﺖ وي ﺣﻠﻘﻪ وﻳﺎ‬ ‫ﺗﺎر وﻳﺎ ﺗﻌﻮﻳﺬات ﺷﺮﮐﻲ‪ ،‬وﻳﺎﭼﻴﺰي دﻳﮕﺮ ﺑﻨﻈﺮ ﻣﻴﺨﻮرد‪ ،‬واﮔﺮ‬ ‫اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺑﺎ ﺑﺴﺘﻦ اﻳﻦ ﭼﻴﺰﻫﺎ ﻣﻌﺘﻘﻴﺪ اﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در اﻳﻦ‬ ‫ﮐﺪام اﺛﺮ ﻣﺘﻤﺮﮐﺰ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺪون ﺷﮏ اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﺷﺮﮐﻲ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫واﮔﺮ ﻣﻌﺘﻘﻴﺪ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺑﺮ اﺛﺮ آن‪ ،‬ﺑﺎزﻫﻢ ﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﺑﺎ ﮐﻔﺎر ‪،‬ﺳﮑﻬﺎ‪،‬‬ ‫واﻫﻞ ﺗﺸﻴﻊ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻣﺸﺎﺑﻬﺖ ﺑﺎ ﻏﻴﺮ ﻧﺎﺟﺎﻳﺰ اﺳﺖ‪ .‬در ﺣﺪﻳﺚ‬ ‫ﺷﺮﻳﻒ آﻣﺪه‪:‬‬ ‫ﺸﺒ َّ َﻪ ﺑِﻘَ ْﻮ ٍم ﻓَ ُﻬ َﻮ  ِﻣﻨ ْ ُﻬﻢ‪] Q‬ابوداؤد[‬ ‫‪َ G‬ﻣ ْﻦ ﺗَ َ‬ ‫ﮐﺴﻲ ﺑﺎ ﻗﻮم دﻳﮕﺮ ﺧﻮد را ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺳﺎﺧﺖ وي از آﻧﻬﺎ‬ ‫ﺑﺸﻤﺎر ﻣﻲ رود‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮﺧﻲ از ﻣﺮدم در ﮔﺮدن وﻳﺎ دﺳﺖ وﭘﺎي اﻃﻔﺎل‬ ‫واﺟﮏ وﻳﺎ ﭼﻴﺰي دﻳﮕﺮ ﺑﺴﺘﻪ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ در ﺣﺪﻳﺚ ﻣﻲ‬ ‫آﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬ ‫ك‪] Q‬ﻣشکوة‪ ،‬ابوداؤد[‬ ‫‪G‬إ َِّن اﻟ ُّﺮ َ® َ واﻟﺘَّ َﻤﺎﺋِ َﻢ َ واﻟﺘِّ َﻮﻟَﺔَ  ِﺷ ْﺮ ٌ‬

‫‪67‬‬

‫ﺑﻲ ﺷﮏ )دم ودرود ﺷﺮﮐﻲ( واﺟﮏ‪ ،‬وﻧﺎﺟﺎﺋﺰ ﺗﻌﻮﻳﺬات‬ ‫ﺑﺮاي ﻣﺤﺒﺖ ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﺷﺮک اﺳﺖ‪.‬‬ ‫وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮﺧﻲ از ﻧﺎﻓﻬﻢ ﻣﺮدم در ﺑﺎﻻي ﺳﺮي اﻃﻔﺎل‬ ‫ﮐﺎرد‪ ،‬ﭼﺎﻗﻮ‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬ﻣﻴﮕﺬارﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ ﻧﻴﺖ اﻣﻦ از ﺧﻮف‪ ،‬اﻳﻦ ﻣﻨﻊ‬ ‫اﺳﺖ در ﺷﺮﻳﻌﺖ اﺳﻼﻣﻲ‪ ،‬ﺑﺤﻀﻮر ام اﻟﻤﺆﻣﻨﻴﻦ ﻋﺎﺋﺸ‪請 ᄀ‬ﺪﻳﻘﻪ‬ ‫ اﻃﻔﺎل ﮐﻪ ﺑﻨﻮي ﺑﺪﻧﻴﺎ ﻣﻲ آﻣﺪﻧﺪ‪ ،‬آورده ﻣﻲ ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ﺗﺎﮐﻪ‬ ‫دﻋﺎء ﺑﺮﮐﺖ ﺑﺮاي ﺷﺎن ﺑﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪ ،‬روزي ﻳﮏ ﻃﻔﻞ آورده ﺷﺪ‪،‬‬ ‫وﺑﺎ وي ﭼﺎﻗﻮي‪ ،‬ﺑﻨﻈﺮ وي ﺧﻮرد‪ ،‬از اﻫﻞ ﻃﻔﻞ اﺳﺘﻔﺴﺎر ﻧﻤﻮد‪،‬‬ ‫ﭼﺎﻗﻮ ﺑﺮاي ﭼﻴﺴﺖ؟ آﻧﺎن ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﺮاي ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﺟﻨﺎت اﻳﻦ‬ ‫ﭼﺎﻗﻮ را ﮔﺬاﺷﺘﻴﻢ‪ ،‬ﻋﺎﺋﺸﻪ  ﭼﺎﻗﻮ را ﮔﺮﻓﺘﻪ اﻧﺪاﺧﺖ آﻧﺎن را‬ ‫از اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﺷﺮﮐﻲ ﻣﻨﻊ ﻓﺮﻣﻮد‪ ،‬وﻓﺮﻣﻮد‪ :‬رﺳﻮل اﷲ  ﭼﻨﻴﻦ‬ ‫را دوﺳﺖ ﻧﺪاﺷﺖ واز اﻳﻦ ﻋﻤﻞ ﻧﻔﺮت داﺷﺖ‪ ،‬وازﻳﻦ ﺟﻬﺖ‬ ‫ﻋﺎﺋﺸﻪ آﻧﺎن را ﻣﻨﻊ ﮐﺮد ‪] .‬اﻻدب اﻟﻤﻔﺮد ﻟﻠﺒﺨﺎري[‬ ‫ﻫﻤﺮا ﺑﺎ اﻳﻦ آن ﺗﻌﻮﻳﺬاﺗﻴﮑﻪ در آﻧﻬﺎ اﻟﻔﺎظ ﺷﺮﮐﻲ ﻧﻮﻳﺸﺘﻪ‬ ‫ﺷﺪه ﻣﺜﻞ‪ :‬ﻳﺎﻓﺮﻋﻮن‪ ،‬ﻳﺎ اﺑﻠﻴﺲ‪ ،‬ﻳﺎ ﺟﺒﺮﺋﻴﻞ‪ ،‬ﻳﺎ ﻣﺤﻤﺪ‪ ،‬ﻳﺎ ﻓﺎﻃﻤﻪ‪ ،‬ﻳﺎ‬ ‫ﻋﻠﻲ‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬ودر ﺑﺮﺧﻲ از ﺗﻌﻮﻳﺬات ‪請‬ﺮف ﺧﻂ ﭘﺮاﮔﻨﺪه وﻳﺎ‬ ‫ﺣﺴﺎب ﻫﻨﺪﺳﻪ وﻳﺎ اﺑﺠﺪ‪ ،‬وﻏﻴﺮه ﻧﻮﻳﺸﺘﻪ ﺷﺪه‪ ،‬وﻳﺎ آن دم‬ ‫درودﻳﮑﻪ اﻟﻔﺎظ ﺷﺮﮐﻲ ﺑﺎﺷﺪ از ﺣﺪﻳﺚ ﻣﺬﮐﻮره ﻣﻌﻠﻮم ﺷﺪ اﻳﻦ‬ ‫ﺗﻌﻮﻳﺬات واوراد ﺷﺮک اﻧﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪68‬‬

‫وﺑﺮﺧﻲ ذرﻳﻌﻪ ﮐﺘﺎب ﻓﺎل ﺧﺎرج ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬وﻳﺎ ذرﻳﻌﻪ ﻋﻠﻢ‬ ‫ﻧﺠﻮم‪ ،‬وﻳﺎ ﻃﻮﻃﻲ‪ ،‬وﻳﺎ ﻣَﻴﻨﻪ‪ ،‬ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻌﻠﻮم ﻣﻲ ﮐﻨﺪ‪ ،‬درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ‬ ‫در ﺣﺪﻳﺚ آﻣﺪه‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫اﻟﻄ َﲑ ُة وا َّﻟﻄ ْﺮ ُق  ِﻣ ْﻦ ا ْﳉِﺒ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺖ{ ]ﻣشکوة‪ ،‬ابوداود[‬ ‫ْ‬ ‫}اﻟْﻌﻴَﺎﻓَ ُﺔ َ و ّ َ َ‬ ‫ذرﻳﻌﻪ ﭘﺮﻧﺪه‪ ،‬وﻳﺎ ﭘﺮواز دادن ﭘﺮﻧﺪه ﻓﺎل ﮔﺮﻓﺘﻦ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺮ‬ ‫آواز آن‪ ،‬وﺳﻨﮓ اﻧﺪاﺧﺘﻦ ﺑﺮاي ﻓﺎل ﮔﺮي ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﺷﺮک اﺳﺖ‪،‬‬ ‫ﺑﺮﺧﻲ ﻧﺎﻓﻬﻢ ﻣﺮدم ﺳﻨﮓ ﻓﻴﺮوزه وﻳﺎ دﻳﮕﺮ ﻗﺴﻢ ﺳﻨﮓ را‬ ‫ﺑﺎ ﻧﻴﺖ ﺑﺮﮐﺖ وﻳﺎ دﻳﮕﺮ ﺗﺎﺛﻴﺮ‪ ،‬ﻳﺎ ﺑﺮاي اﺿﺎﻓﻪ ﺷﺪن رزق در‬ ‫اﻧﮕﺸﺘﺮي ﺧﻮد ﻣﻲ اﻧﺪازد‪ ،‬درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ رزق ﺑﺮ دوش اﷲ ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫‪ََ ٣‬‬ ‫ْ َ ‪٣‬‬ ‫‪َُْ ٣‬‬ ‫ْ َْ‬ ‫ََ‬ ‫﴿وﻣﺎ ﻣِﻦداﺑ ٍﺔﻓِﻲاﻷر ِضإِﻻ ﻋﻠﻲاﻟﻠ ِﻪ ِرزﻗﻬﺎ﴾ ]ھود‪[٦ :‬‬

‫ﻧﻴﺴﺖ ﻫﻴﭻ ﺟﻨﺒﺪۀ در زﻣﻴﻦ ﻣﮕﺮ ﺑﺮ اﷲ اﺳﺖ روزى آن‪.‬‬ ‫ﮐﺴﻲ ﻫﻴﮑﻞ ﻧﺎم ﮐﺴﻲ را وﻳﺎ در ﮔﻮﺷﻬﺎي ﺧﻮد ﭼﻴﺰي را‬ ‫ﺑﻨﺎم ﻏﻴﺮ اﷲ ﻣﻲ اﻧﺪازد‪ ،‬ﺗﻤﺎم ﻫﻤﺎﻧﺎ ﭼﻴﺰﻫﺎي اﻧﺪ ﮐﻪ ﻋﻤﺎرت‬ ‫ﻣﺴﺘﺤﮑﻢ ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻓﺮو ﻣﻴﺮﻳﺰاﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﮕﺮ آن اوراد ووﻇﺎﺋﻔﻴﮑﻪ ﻣﻮاﻓﻖ ﻗﺮآن واﺣﺎدﻳﺚ ‪請‬ﺤﻴﺤﻪ‬ ‫ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬وﻳﺎ آﻳﺎﺗﻲ ﻗﺮآﻧﻲ ﻧﻮﻳﺸﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺷﺮوط ذﻳﻞ ﺟﺎﺋﺰ‬ ‫اﺳﺖ‪:‬‬ ‫نخستين شرط‪ :‬ﻣﺆﺛﺮ ﺣﻘﻴﻘﻲ ﻧﺪاﻧﺪ ﺗﻌﻮﻳﺬ را‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ‬ ‫ﻣﺆﺛﺮ ﺣﻘﻴﻘﻲ اﷲ  اﺳﺖ‪ ،‬وﺗﻌﻮﻳﺬ ﻳﮏ ﺳﺒﺐ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫دوم شرط‪ :‬اﻟﻔﺎظ ﻏﻴﺮ ﺷﺮﻋﻲ‪ ،‬ﻳﺎ اﻟﻔﺎظ ﻋﺠﻤﻲ‪ ،‬وﻳﺎ‬ ‫اﻟﻔﺎظ ﻣﻬﻤﻞ )ﺑﻲ ﻣﻌﻨﻰ( ]ﻣﺜﻞ ﻳﺎ ﺑﺪوح وﻏﻴﺮه[ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪69‬‬

‫سوم شرط‪ :‬در وﻗﺖ دﺧﻮل ﺑﻴﺖ اﻟﺨﻼء )ﮐﻨﺎر آب(‬ ‫ﺗﻌﻮﻳﺬ را از ﺧﻮد دور ﮐﻨﺪ‪ ،‬زﻳﺮا اﻳﻦ ﺑﻲ اﺣﺘﺮاﻣﻲ ﻗﺮآن وﺣﺪﻳﺚ‬ ‫اﺳﺖ‪.‬‬ ‫چھارم شرط‪ :‬ﺗﻌﻮﻳﺬ ﺑﺮاي ﮐﺪام ﮐﺎرﻏﻴﺮ ﺷﺮﻋﻲ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫پنجم شرط‪ :‬ﺑﺮاي ﻳﮏ ﻣﻘﺼﺪ ﺟﺎﺋﺰ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻏﺮض اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻳﮑﺘﺎ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ اﷲ  در ذات‬ ‫و‪請‬ﻔﺎت واﻓﻌﺎﻟﺶ‪ ،‬ﺗﻮﺣﻴﺪ اﺳﺖ‪ ،‬ودراﻳﻦ ﻫﻤﺮاي اﷲ ﮐﺴﻲ را‬ ‫ﺣﺼﻪ دار‪ ،‬ﺷﺮﻳﮏ ﮔﺮداﻧﺪن‪ ،‬وﻳﺎ آن اﻋﻤﺎل وﺣﺮﮐﺎﺗﻲ ﮐﻪ‬ ‫ﻣﺘﺼﺎدم ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬اﻧﺠﺎم دادن ﺷﺮک اﺳﺖ‪ ،‬وﺑﺮاي ﺑﻴﺎن‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﮐﺎﻣﻞ‪ ،‬ورد ﺷﺮک اﷲ  اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻠﻴﻬﻢ اﻟﺴﻼم را‬ ‫ﻓﺮﺳﺘﺎده وآﻧﻬﺎ از ﻫﻤﻪ اوﻟﺘﺮ در ﻣﺼﺪر ﺧﺪﻣﺖ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﻮدﻧﺪ‪،‬‬ ‫وﻫﻤﻴﻦ ﻣﺘﻔﻘﻪ دﻋﻮت ﺗﻤﺎم ﺷﺎن ﺑﻮد‪.‬‬

‫ ﺪ از ﺖ اﯿﺎء ام ﻋﻢ اﺴﻼم‬

‫ﺑﺮاي رﻫﻨﻤﺎﺋﻲ اﻧﺴﺎﻧﻴﺖ ﭼﻪ اﻧﺪاز ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ورﺳﻮﻟﻲ ﮐﻪ‬ ‫ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه‪ ،‬دﻋﻮت ﺗﻤﺎم ﺷﺎن وﺧﻼ‪請‬ﻪ ﺗﻤﺎم ﮐﺘﺎﺑﻬﺎي آﺳﻤﺎﻧﻲ‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ ﺗﻮﺣﻴﺪ اﺳﺖ‪ ،‬وﻫﺮ ﻧﺒﻲ ﻧﺨﺴﺖ از ﻫﻤﻪ دﻋﻮت ﺑﺮ ﻋﻘﻴﺪه‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ داده‪ ،‬از ﻧﻮح  ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻳﺎد آور ﺷﺪه ﮐﻪ وي ﻗﻮم‬ ‫ﺧﻮد را )‪ (٩٥٠‬ﻧﻪ ﻧﻴﻢ ‪請‬ﺪ ﺳﺎل ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﻧﺸﺎن داد‪ ،‬ودر‬ ‫ﻫﺮ ﻣﻘﺎم ودر ﻫﺮ ﺣﺎل ﻧﻌﺮه ﺗﻮﺣﻴﺪ را ﺑﻠﻨﺪ ﮐﺮده ﺑﻮد‪.‬‬ ‫اﷲ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪70‬‬

‫َْ ََ ‬ ‫ََ ْ َْ ََْ ُ ً َ‬ ‫َْ ُْ ُ ‪ْ ُ َ َ َ٣‬‬ ‫﴿ﻟﻘﺪ أرﺳﻠﻨﺎ ﻧﻮﺣﺎ إِﻟﻲ ﻗﻮ ِﻣ ِﻪ ﻓﻘﺎل َﺎﻳ ﻗﻮ ِم اﻋﺒﺪوا اﻟﻠﻪ ﻣﺎ ﻟﻜﻢ‬ ‫ْ َ َُْ‬ ‫ﻣِﻦ إِﻟ ٍﻪ ﻏﺮﻴه﴾ ]االعراف‪[٥٩ :‬‬

‫ﻓﺮﺳﺘﺎدﻳﻢ ﻣﺎ ﻧﻮح را ﺑﺴﻮﺋﻰ ﻗﻮم ﺧﻮد‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﮔﻔﺖ‪:‬‬ ‫)ﺑﺮاي ﻗﻮﻣﻬﺎي ﺧﻮد( اي ﻗﻮﻣﻬﺎي ﻣﻦ! ﻋﺒﺎدت اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ را ﮐﻨﻴﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ دﻳﮕﺮ ﮐﺴﻲ ﮐﺎر ﺳﺎز ﺟﺰ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﻮد  ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪:‬‬ ‫َْ ْ ُ ُ ‪َُُْ َ ْ ْ ُ َ َ َ٣‬‬ ‫﴿ َﺎﻳﻗﻮ ِم اﻋﺒﺪوااﻟﻠﻪﻣﺎﻟﻜﻢﻣِﻦ إِﻟ ٍﻪﻏﺮﻴه﴾ ]االعراف‪[٦٥ :‬‬

‫اي ﻗﻮﻣﻬﺎي ﻣﻦ! ﻋﺒﺎدت اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ را ﮐﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ دﻳﮕﺮ ﮐﺴﻲ ﮐﺎر ﺳﺎز ﺟﺰ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ‪請‬ﺎﻟﺢ  ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪:‬‬ ‫َْ ْ ُ ُ ‪َُُْ َ ْ ْ ُ َ َ َ٣‬‬ ‫﴿ َﺎﻳﻗﻮ ِم اﻋﺒﺪوااﻟﻠﻪﻣﺎﻟﻜﻢﻣِﻦ إِﻟ ٍﻪﻏﺮﻴه﴾ ]االعراف‪[٧٣ :‬‬

‫اي ﻗﻮﻣﻬﺎي ﻣﻦ! ﻋﺒﺎدت اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ را ﮐﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ دﻳﮕﺮ ﮐﺴﻲ ﮐﺎر ﺳﺎز ﺟﺰ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪.‬‬ ‫ﺷﻌﻴﺐ  ﻫﻢ ﻫﻤﻴﻦ دﻋﻮت را داده‪:‬‬ ‫َْ ُْ ُ ‪َُُْ َ ْ ْ ُ َ َ َ٣‬‬ ‫﴿ َﺎﻳ ﻗﻮ ِم اﻋﺒﺪوا اﻟﻠﻪ ﻣﺎ ﻟﻜﻢ ِﻣﻦ إِﻟ ٍﻪ ﻏﺮﻴه﴾ ]االعراف‪[٧٥ :‬‬

‫اي ﻗﻮﻣﻬﺎي ﻣﻦ! ﻋﺒﺎدت اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ را ﮐﻨﻴﺪ ﮐﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ‬ ‫دﻳﮕﺮ ﮐﺴﻲ ﮐﺎر ﺳﺎز ﺟﺰ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪.‬‬ ‫در ﮐﻮه ﻃﻮر در وﻗﺖ اﻋﻄﺎي رﺳﺎﻟﺖ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺴﺌﻠﻪ را ﮐﺮده‪:‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻰ  َﺗﻌﻠﻴﻢ ﻫﻤﻴﻦ َ‬ ‫‪٣‬‬ ‫َ ‪ُْْ َ َ ٣ ََ َُ٣‬‬ ‫﴿إِﻧﻨِﻲأ‪e‬اﻟﻠﻪﻻ إِﻟﻪإِﻻ أ‪e‬ﻓﺎﻋﺒﺪﻧِﻲ﴾ ]طه‪[١٤ :‬‬

‫ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﻣﻦ اﷲ ﻫﺴﺘﻢ‪ ،‬ﻧﻴﺴﺖ اﻟﻪ دﻳﮕﺮ ﺑﻐﻴﺮ از ﻣﻦ‪.‬‬ ‫ﭘﺲ ﻋﺒﺎدت ﻣﻦ را ﮐﻨﻴﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪71‬‬

‫ﺣﺎ‪請‬ﻞ ﮐﻼم اﻳﻦ ﮐﻪ ا‪請‬ﻠﻲ دﻋﻮت ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻠﻴﻬﻢ‬ ‫اﻟﺴﻼم ﻫﻤﻴﻦَ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﻮده‪ .‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫َ‬

‫‪ُ ٣‬‬ ‫ْ َْ َ ْ َ ُ‬ ‫ََ ْ ََْ‬ ‫َْ ‪َ ٣ ََ َ ُ٣‬‬ ‫ﻮل إِﻻ ﻧﻮﺣِﻲ إِﻟﻴ ِﻪ أﻧﻪ ﻻ إِﻟﻪ إِﻻ أ‪e‬‬ ‫﴿وﻣﺎ أرﺳﻠﻨﺎ ﻣِﻦ ﻗﺒﻠِﻚ ﻣِﻦ رﺳ ٍ‬ ‫َ ُُْ‬ ‫ون﴾ ]االنبياء‪[٢٥ :‬‬ ‫ﻓﺎﻋﺒﺪ ِ‬

‫ﻧﻪ ﻓﺮﺳﺘﺎدﻳﻢ ﻣﺎ ﭘﻴﺶ از ﺗﻮ ﻫﻴﭻ رﺳﻮل ﻣﮕﺮ وﺣﻲ ﻧﻤﻮدﻳﻢ‬ ‫وي را ﮐﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﺣﺎﺟﺖ روا ﺑﻐﻴﺮ از ﻣﻦ‪ ،‬ﭘﺲ ﻋﺒﺎدت ﻣﺮا ﮐﻨﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﺣﺘﻰ ﮐﻪ ﺳﺮور ﮐﺎﺋﻨﺎت‪ ،‬ﻧﺒﻲ آﺧﺮ اﻟﺰﻣﺎن‪ ،‬اﻣﺎم اﻻﻧﺒﻴﺎء‪،‬‬ ‫ﺧﺎﺗﻢ اﻟﻨﺒﻴﻴﻦ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﻣﺼﻄﻔﻰ  را ﻫﻤﻴﻦ وﺣﻲ )ﺣﮑﻢ( ﮐﺮده‬ ‫ﺷﺪه‪ ،‬وﺑﺮ دﻋﻮت ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺣﮑﻢ ﺷﺪه‪ ،‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫﴿ُ ْ ‪ ُ ُْ ٣ ٌ َ ٣ َ ٌ َ ٌَ َُ َ٣‬‬ ‫ﻮن﴾ ]االنعام‪[١٩:‬‬ ‫ﻗﻞإِﻤﻧﺎﻫﻮإِﻟﻪوا ِﺣﺪوإِﻧﻨِﻲﺑ ِﺮيءﻣِﻤﺎﺗﺮﺸِﻛ‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬ﻳﻘﻴﻨﺎً اﻟﻪ ﻳﮑﻲ ﺗﻨﻬﺎ اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬وﻳﻘﻴﻨﺎً ﻣﻦ از آن ﭼﻪ‬ ‫ﺷﻤﺎ ﺷﺮک ﻣﻴﮑﻨﻴﺪ ﺑﻴﺰار ﻫﺴﺘﻢ‪.‬‬ ‫ﻧﺒﻲ  ﺑﺮاي ﺗﻌﻤﻴﻞ اﻳﻦ ﺣﮑﻢ اﻳﻦ ﻗﺴﻢ دﻋﻮت ﻣﻴﺪاد‪:‬‬

‫ََ ََُْ ََ ‪ّ َ َ َ ٣‬‬ ‫َ ُ ْ ُْ َ ٌ ُ ٌ‬ ‫﴿وﻻ ﺠﺗﻌﻠﻮا ﻣﻊ اﻟﻠ ِﻪ إِ‪ًl‬ﺎ آ َﺧﺮ إِﻧِﻲ ﻟﻜﻢ ﻣِﻨﻪ ﻧ ِﺬﻳﺮ ﻣﺒِﻦﻴ﴾‬ ‫]الذاريات‪[٥١ :‬‬

‫ﻣﮕﺮداﻧﻴﺪ ﻫﻤﺮاي اﷲ دﻳﮕﺮ اﻟﻪ )ﻣﻌﺒﻮد( ﻳﻘﻴﻨﺎً ﻣﻦ از ﺳﻮى‬ ‫آن ذات ﺑﻴﻢ دﻫﻨﺪه آﺷﮑﺎرا ﻫﺴﺘﻢ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﮐﺎﻣﻞ ﺗﻌﻤﻴﻞ ﻧﻤﻮدن ﺣﮑﻢ اﷲ  ﻗﻮم ﻗﺮﻳﺶ را در‬ ‫ﮐﻮﻫﻲ ‪請‬ﻔﺎ ﮔﺮدﻫﻢ آورده‪ ،‬ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻣﻴﮑﻨﺪ وﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ‬ ‫}ﻳَﺎ أَﻳُّﻬَﺎ اﻟﻨَّ ُ ﻗ ﻟ‬ ‫ ا_  ُﺗ ْﻔﻠِ ُﺤﻮا{ ]ﻣستدرك ‪ ،‬احمد[‬ ‫ﺎس  ُﻮ ُﻮا َ ﻻ إِﻟ َ َﻪ إ ِّﻻ َّ ُ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪72‬‬

‫اي ﻣﺮدم! ﺑﮕﻮﺋﻴﺪ )اﻳﻦ را ﻋﻘﻴﺪه ﺧﻮد ﺑﺴﺎزﻳﺪ( ﮐﻪ ﻧﻴﺴﺖ‬ ‫ﺣﺎﺟﺖ رواه ﺑﻐﻴﺮ از اﷲ ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮ ﺷﻤﺎ ﮐﺎﻣﻴﺎب ﻣﻴﺸﻮﻳﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻮﻻﻧﺎ ﻣﺤﻤﺪ ادرﻳﺲ ﮐﺎﻧﺪﻫﻠﻮي ﺑﻪ ﺣﻮاﻟﻪ اﻻ‪請‬ﺎﺑﻪ‬ ‫در ﺗﺮﺟﻤﻪ رﺑﻴﻌﻪ ﺑﻦ ﻋﺒﺎد از ﻧﺒﻲ ﮐﺮﻳﻢ  اﻳﻦ اﻟﻔﺎظ را ﻧﻘﻞ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻗﺮﻳﺶ را در ﺗﭙﻪ ‪請‬ﻔﺎ دﻋﻮت ﻣﻴﺪاد‪:‬‬ ‫ْ‬ ‫َ‬ ‫و‪ َ Z‬و َﻻ   ُﺗ ْﺸ ِﺮ ُﻛﻮا  ﺑِ ِﻪ ‬ ‫ ا_ َ  ﻋَ َّﺰ َ و َﺟ َّﻞ  ﻳَﺄ ُﻣ ُﺮ ُﻛ ْﻢ  أ َ ْن  ﺗَﻌْﺒ ُ ُﺪ ُ‬ ‫ﺎس  إ َِّن َّ‬ ‫}ﻳَﺎ أﻳُّﻬَﺎ اﻟﻨَّ ُ‬ ‫َﺷ‪ْJ‬ﺌ ًﺎ{ ]ﻣسند احمد[‬ ‫اي ﻣﺮدم! ﺑﻴﺸﮏ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪ ،‬ﺣﮑﻢ ﻣﻴﮑﻨﺪ ﺷﻤﺎ را ﮐﻪ‬ ‫ﻋﺒﺎدت وي را ﮐﻨﻴﺪ‪ ،‬وﺷﺮﻳﮏ ﻣﺴﺎزﻳﺪ ﻫﻤﺮا ﺑﺎ آن ﮐﺴﻲ را‪.‬‬ ‫]ﺳﻴﺮت ﻣﺼﻄﻔﻰ‪(2) [١٧٩/١ :‬‬ ‫ﺑﻬﺮ ﺣﺎل دﻋﻮت ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء وﺑﺎﻟﺨﺼﻮص دردﻋﻮت ﻧﺒﻲ‬ ‫آﺧﺮ اﻟﺰﻣﺎن ﻫﻢ ﺑﻴﺎن ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺑﻮده ﮐﻪ ﻧﻔﻲ اﻟﻮﻫﻴﺖ از ﻏﻴﺮ‬ ‫واﺛﺒﺎت آن ﺑﺮاي اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪ ،‬ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻻزم اﺳﺖ از داﻧﺴﺘﻦ‬ ‫ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ زﻳﺮا ﻣﺮﮐﺰ دﻋﻮت ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻠﻴﻬﻢ اﻟﺴﻼم ﺑﻮده‪.‬‬ ‫)‪(٢‬‬

‫اﻳﻦ ﺣﺪﻳﺚ را ﻣﻦ در )اﻻ‪請‬ﺎﺑﻪ ﻓﻲ ﻣﻌﺮﻓﺔ اﻟﺼﺤﺎﺑﻪ( درﻧﻴﺎﻓﺘﻢ ﺑﻠﮑﻪ در ﻣﺴﻨﺪ‬

‫ﺷـ ٍ ِ‬ ‫ـﻴﻢ(‬ ‫اﺣﻤﺪ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﮐـﻪ ﻣـﻦ ﻧﻘﻠـﺶ ﮐـﺮدم‪َ ) .‬وا‪ْ+‬ﻠ َ ُﻤـﻮا أ َ َّن َّ‬ ‫ ا_َ ﺑِ ُ" ّ ِـﻞ  َ ْﻲء ‪َ+‬ﻠ ٌ‬

‫]ﻣﺘﺮﺟﻢ[‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪73‬‬

‫ﯽ ا‬ ‫ﻣﻌﻨﻰ وﻣﻄﻠﺐ اﻟﻪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﻫﻤﺎن اﺳﺖ در ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮان‬ ‫ﺗﻮﺣﻴﺪ ﺗﻴﺮ ﺷﺪه‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﮐﺪام ‪請‬ﻔﺎت اﻟﻮﻫﻴﺖ ﮐﻪ در ﻣﺎﻗﺒﻞ ذﮐﺮ‬ ‫ﺷﺪه ﻫﻤﺎن ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ اﺳﺖ‪ ،‬ودر ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ ﻫﻢ در ﮐﺪام ﺟﺎي ﮐﻪ‬ ‫ﻟﻔﻆ اﻟﻪ آﻣﺪه ﺧﻮاﻣﺨﻮا ﻗﺒﻞ از آن وﻳﺎ ﺑﻌﺪ از آن ﺗﺬﮐﺮه ‪請‬ﻔﺎت‬ ‫اﻟﻮﻫﻴﺖ اﺳﺖ‪ ،‬ﭘﺲ ﻫﻤﻴﻦ ‪請‬ﻔﺎت ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ اﻧﺪ‪ ،‬ﻣﺜﻼً ﺧﺎﻟﻖ‪،‬‬ ‫رازق‪ ،‬اوﻻد دﻫﻨﺪه‪ ،‬زﻣﻴﻦ وآﺳﻤﺎن وآن ﭼﻴﺰﻳﮑﻪ در ﻣﻴﺎن ﺷﺎن‬ ‫اﺳﺖ ﻣﺎﻟﮏ وﻣﺨﺘﺎر‪ ،‬ﻣﺪﺑﺮ وﻣﺘﺼﺮف‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴﺐ‪ ،‬ﻧﺎﻓﻊ وﺿﺎر‪،‬‬ ‫ﺣﺎﺟﺖ روا وﻣﺸﮑﻞ ﮐﺸﺎ‪ ،‬ﺷﻨﻮﻧﺪۀ آواز ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ‪ ،‬ﻓﺮﻳﺎد رس‬ ‫وﻏﻮث وﻏﻴﺮه‪.‬‬ ‫ﻋﺒﺪاﷲ اﺑﻦ ﻋﺒﺎس  ﻫﻢ ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ را در ﺗﺤﺖ آﻳﺖ‬ ‫ﺳﻮرت ﻣﺤﻤﺪ َذﮐﺮ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ‪:‬‬ ‫َ َْْ ‪ُ٣ ٣ ََ َ ُ٣‬‬ ‫﴿ﻓﺎﻋﻠﻢ أﻧﻪﻻ إِﻟﻪ إِﻻاﻟﻠﻪ﴾ ]ﻣحمد‪[١٩ :‬‬

‫ﺎر  َو َﻻ ﻧ َﺎﻓِ َﻊ  َو َﻻ ﻣَﺎﻧِ َﻊ  َو َﻻ  ُﻣﻌْ ِﻄ َﻲ  َو َﻻ  ُﻣﻌِ َّﺰ  َو َﻻ ُ ﻣ ِﺬ َّل إِ َّﻻ اﷲ‪Q‬‬ ‫‪َ G‬ﻻ َ ﺿ َ‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻴﺴﺖ ﺿﺮر رﺳﺎﻧﻨﺪه‪ ،‬وﻧﻪ‬ ‫ﻧﻔﻊ رﺳﺎﻧﻨﺪه‪ ،‬وﻧﻪ ﻣﻨﻊ ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬وﻧﻪ دﻫﻨﺪه‪ ،‬وﻧﻪ ﻋﺰت ﺑﺨﺸﻨﺪه‪،‬‬ ‫وﻧﻪ ذﻟﻴﻞ ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﻣﮕﺮ ‪請‬ﺮف اﷲ  اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ را ﭼﻨﻴﻦ ﮐﺮده‪.‬‬ ‫ﻚ   َوُ ُّﻞ ‬ ‫ﻚ   َوُ ُّﻞ   َﻣ ْﻦ   ِﺧ ْﻔﺘ َ ُﻪ   َو َر َﺟ ْﻮﺗَ ُﻪ  ﻓَ ُﻬ َﻮ  اِ َﳍ ُ َ‬ ‫ﺪت  ﻓَ ُﻬ َﻮ  اِﳍ ُ َ‬ ‫اﻋﺘ َ َﻤ َّ‬ ‫‪ُّ ُG‬ﻞ   َﻣﻦِ ْ‬ ‫ﻚ‪] Q‬اﻟﻔﺘﺢ اﻟﺮﺑﺎﻧﻲ‪[٥٩ :‬‬ ‫َﻣ ْﻦ  َرءَﻳ َﺘ َ ُﻪ  ِﰲ ْ  َﺿ ّ ٍﺮ  َوﻧ َ ْﻔ ٍ ◌ﻊ ٍﻓَ ُﻬ َﻮ اِ َﳍ ُ َ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪74‬‬

‫ﻫﺮ آن ﮐﺴﻲ ﮐﻪ ﺑﺮآن اﻋﺘﻤﺎد ﮐﺮدي ﭘﺲ آن اﻟﻪ ﺗﻮﺳﺖ‪،‬‬ ‫)ﮐﻪ آن دﻫﻨﺪه اﺳﺖ( واز ﻫﺮآن ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺗﺮس وﻫﺮاس ﮐﺮدي‬ ‫)ﻣﺎﻓﻮق اﻻﺳﺒﺎب( واﻣﻴﺪوار ﺑﻮدي ﭘﺲ آن اﻟﻪ ﺗﻮﺳﺖ‪ ،‬وﻫﺮ‬ ‫ﮐﺴﻲ را اﻋﺘﻘﺎدي ﻧﻔﻊ وﺿﺮر را از وي داﺷﺘﻲ )ﻣﺎﻓﻮق‬ ‫اﻻﺳﺒﺎب( ﭘﺲ آن اﻟﻪ ﺗﻮﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻗﺮﻃﺒﻲ ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ را ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﮐﺮده‪:‬‬ ‫ٴ ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺎس   َوﻳ َﺘ َ َﻀ َّﺮ ُﻋ ْﻮ َن  ﻟ َ َﺪﻳ ْ ِﻪ   َوﻳ َﺘ َ َﻮا َﺟ ُﻬ ْﻮ َن  اِﻟ َﻴ ْ ِﻪ   ِﰲ ْ ‬ ‫‪G‬ا َ ْﻻﻟ َ ُﻪ  ُ ُّﻞ  ﻣَﺎ  ﻳ َﺎ ْﻟ َ ُﻪ  اﻟ َﻴ ْﻪ  اﻟﻨَّ ُ‬ ‫َﺣ َﻮ ِاﺋ ِﺠ ِﻬ ْﻢ   َو َﻣ َﺸ ِﺎﻠِ ِﻬ ْﻢ   َو َﻣ َﺼ ِﺎﺋﺒِ ِﻬ ْﻢ   َوﻳ َﻌْﺘ َﻘِ ُﺪ ْو َن  ﺑِﺎ َ َّن  ﻟ َ ُﻪ   َﺳﻠ ْ َﻄﺔً  ’َﻴ ْ ِ‪4‬ﻴ َّﺔً   ِﰲ َ ﺟﻠ ْ ِﺐ ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺎر  اِﺳﺘِﻘْ َﻼﻻ ً ا َو   ِوﺳ َﺎﻃﺔً  و َﺷﻔَﺎﻋَﺔً  ﻓِﻴﻤ َ ِ‬ ‫ﺎس   ِﰲ ْ ‬ ‫ﺎ ﻻ  ﻳ َﻘْﺪ ُر  ‪َ +‬ﻠ َﻴ ْﻪ  اﻟﻨَّ ُ‬ ‫ ‪ ،‬ودَﻓْ ِﻊ  اﳌ َ َﻀ ِّ ْ‬ ‫َْ‬ ‫ْ َ َ‬ ‫اﳌ َﻨَﺎﻓ ِﻊ َ‬ ‫دَا ِﺋ َﺮ ِة  ْاﻻ َ ْﺳﺒ َ ِ‬ ‫ﺎب اﻟ ْﻌَﺎدِﻳ َﺔ ِ ِﻋﻨ ْ َﺪ ُﻫ ْﻢ‪] Q‬قرطبي[‬ ‫اﻟﻪ آن ذاﺗﻲ را ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻴﺸﻮد ﮐﻪ ﻣﺮدم در ﭘﻴﺶ وي‬ ‫ﻋﺎﺟﺰي ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ودر ﻣﺸﮑﻼت ﻃﺮف وي ﺗﻮﺟﻪ ‪請‬ﻮرت‬ ‫ﮔﻴﺮد‪ ،‬وﺑﺮاﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه اﻧﺪﮐﻪ آن ذاﺗﻲ اﺳﺖ ﮐﻪ وي درﮐﺎرﻫﺎي‬ ‫ﮐﻪ ﻣﺮدم ﺑﺎ وﺟﻮد اﺳﺒﺎب ﻇﺎﻫﺮي ﻗﺎدر ﺑﺮ اﻧﺠﺎم آن ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ودر‬ ‫ﻧﻔﻊ دادن وﻧﻘﺼﺎن رﺳﺎﻧﺪن درﺗﻤﺎم ﮐﺎﺋﻨﺎت ﻣﺴﺘﻘﻼً وﻳﺎ ﺑﺎﻟﻮاﺳﻄﻪ‬ ‫وﻳﺎ ﺷﻔﺎﻋﺘﺎً ﺗﺼﺮف واﺧﺘﻴﺎر ﮐﺎﻣﻞ دارد‪.‬‬ ‫اﻣﺎم اﻋﻈﻢ اﺑﻮﺣﻨﻴﻔﻪ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﻚ ‬ ‫اﷲ  ُﺳﺒ ْ َﺤﺎﻧ َ ُﻪ  َوا ِﺣ ُْ◌ﺪ َ ﻻ  ِﻣ ْﻦ  َﻃ ِﺮﻳ ْﻖِ  اﻟ ْﻌَ َﺪدِ  َوﻟ َ ِﮑ ْﻦ  ِﻣ ْﻦ  َﻃ ِﺮﻳ ْ ِﻖ ا َﻧ َّ ُﻪ  َﻻ  َﺷ ِﺮﻳ ْ َ‬ ‫‪َ G‬و ُ‬ ‫ﻟ َ ُﻪ  ِﰲ ْ  ْاﻻُﻟ ُ ْﻮ ِﻫﻴ َّ ِﺔ‪Q‬‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻳﮑﻲ ﺗﻨﻬﺎ اﺳﺖ ﻧﻪ از ﻟﺤﺎظ ﻋﺪد ﺑﻠﮑﻪ ﻳﮑﻲ ﺗﻨﻬﺎ‬ ‫اﺳﺖ از ﻟﺤﺎظ اﻳﻨﮑﻪ ﺷﺮﻳﮑﻲ ﻧﺪارد در اﻟﻮﻫﻴﺖ )ﺧﺪاﺋﻲ( ﺧﻮد‪.‬‬ ‫در دﻳﮕﺮ ﻣﻘﺎم اﻣﺎم ‪請‬ﺎﺣﺐ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪75‬‬

‫ﻚ  ﻟ َ ُﻪ   ِﰲ ْ  اِ ْﺳﺘِ ْﺤﻘَﺎقِ  ا َ ْن ‬ ‫اﷲ  ﺗَﻌَ َﺎﱃ َ وا ِﺣ ُْ◌ﺪ ِ ﰲ ْ  اِ ْﺳﺘِ ْﺤﻘَﺎ َقِ   ْاﻻُﻟ ُ ْﻮ ِﻫﻴ َ ِﺔ   َﻻ   َﺷ ِﺮﻳ ْ َ‬ ‫‪َ G‬و ُ‬ ‫ﻳَّﺘ َ ِﺨ َﺬ اِ َﳍﺎ ً‪] Q‬ﻓﻘﻪ اﮐﺒﺮ[‬ ‫اﷲ ﻳﮑﻲ ﺗﻨﻬﺎ اﺳﺖ در اﺳﺘﺤﻘﺎق اﻟﻮﻫﻴﺖ ودراﻳﻦ اﺳﺘﺤﻘﺎق‬ ‫ﺑﺎ وي ﺷﺮﻳﮏ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ آﻧﺮا اﻟﻪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﺲ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ اﺳﺖ‪ ،‬اﮔﺮ ﮐﺴﻲ اﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت اﻟﻮﻫﻴﺖ‬ ‫را ﺑﺮاي اﷲ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮد وي اﷲ  اﻟﻪ ﺧﻮد داﻧﺴﺖ‪ ،‬واﮔﺮ‬ ‫ﮐﺴﻲ اﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت را ﺑﺮاي ﻏﻴﺮ اﷲ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮد ﮐﻪ ﻓﻼﻧﻲ ﻧﺒﻲ‪،‬‬ ‫وﻟﻲ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﺮﺷﺘﻪ‪ ،‬ﻫﻢ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﻔﻊ وﺿﺮر اﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺸﮑﻞ‬ ‫ﮐﺸﺎ‪ ،‬ﺣﺎﺟﺖ روا وﻫﺮﻧﻮع اﺧﺘﻴﺎر دارد‪ ،‬ﭘﺲ آن را اﻟﻪ ﺧﻮد‬ ‫داﻧﺴﺖ‪ ،‬ﻋﺒﺎرات ﺷﻴﺦ ﻋﺒﺪاﻟﻘﺎدر ﺟﻴﻼﻧﻲ  اﻣﺎم اﺑﻮﺣﻨﻴﻔﻪ‬ ‫ وﻗﺮﻃﺒﻲ  ﮐﻪ ﺑﺮاي ﮐﺴﻲ اﻳﻦ ‪請‬ﻔﺎت را ﺛﺎﺑﺖ‬ ‫ﻧﻤﻮدن ﭘﺲ ﻫﻤﺎن اﻟﻪ ﺗﻮﺳﺖ‪ ،‬ﻣﺘﺮادف اﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻄﻠﺐ اﻳﻨﮑﻪ ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ ﻫﻤﺎن اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ از‬ ‫آن ﺧﻼف ﮐﺮدن‪ ،‬وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻧﺒﻲ در ﺣﻀﻮر ﻗﻮم ﺧﻮد )ﻗﺮﻳﺶ(‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ )ﻻاﻟﻪ اﻻاﷲ( را ﺑﻴﺎن ﮐﺮد آﻧﺎن از ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ‬ ‫اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ اﻧﮑﺎر ورزﻳﺪﻧﺪ‪ ،‬زﻳﺮا آﻧﺎن ﻋﺮب ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺮ ﻣﻌﻨﻰ اﻟﻪ‬ ‫ﻣﻴﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺮاي ﺷﺎن ﻣﻌﻠﻮم ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ‬ ‫ﮐﺪام درودﻳﻮار واﻟﻪ وﻣﻌﺒﻮد ﺑﺮاي ﺧﻮد ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ ﮔﺬاﺷﺘﻪ‬ ‫ﻣﻴﺸﻮد‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ آﻧﺎن آﻣﺎدۀ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ اﻟﻪ ﻧﺒﻮدﻧﺪ‪ ،‬واز ﻣﺴﺌﻠﻪ ﺗﻮﺣﻴﺪ‬ ‫ﻧﻔﺮت زﻳﺎدي داﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻴﮑﻪ ﺑﺮاي آﻧﺎن ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺳﻮاي اﷲ‬ ‫ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮ اﻟﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬آﻧﺎن ﮔﻔﺘﻨﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪76‬‬

‫َََ  َْ َ َ َ ً ‪ٌ َُ ْ ََ َ َ ٣‬‬ ‫﴿أﺟﻌﻞاﻵ ِ‪َl‬ﺔ إِ‪ًl‬ﺎوا ِﺣﺪا إِنﻫﺬا ﻟﺸﻲ ٌء ﺠﻋﺎب﴾ ]ص‪[٥ :‬‬

‫آﻳﺎ اﻳﻦ )ﻣﺤﻤﺪ ( از اﻟﻪ ﻫﺎي ﻣﺘﻌﺪد اﻟﻪ واﺣﺪ ﺟﻮر‬ ‫ﮐﺮد؟ ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ اﻳﻦ ﻳﮏ اﻣﺮ ﺗﻌﺠﺐ آور اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در ﺟﺎي دﻳﮕﺮ ﻣﻴﺂﻳﺪ‪:‬‬

‫‪َ ُ  ْ ُ٣‬‬ ‫ َ ْ َ ََ ‪ ُ ْ ََْ ُ٣ ٣‬‬ ‫﴿إِﻬﻧﻢ ﻛﺎﻧﻮا إِذا ﻗِﻴﻞ ‪ُl‬ﻢ ﻻ إِﻟﻪ إِﻻ اﻟﻠﻪ ﻳﺴﺘﻜ ِﺮﺒون﴾‬ ‫]صافات‪[٣٥ :‬‬

‫وﻗﺘﻴﮑﻪ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﻮد ﺑﻐﻴﺮ از اﷲ ﮐﺴﻲ دﻳﮕﺮ اﻟﻪ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬آﻧﺎن‬ ‫از اﻳﻦ ﺗﮑﺒﺮ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ ﻧﻤﻲ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﻋﻠﺖ ﮐﻔﺮ وﺷﺮک ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﮑﻪ ﻫﻢ ﻫﻤﻴﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ آﻧﺎن‬ ‫‪請‬ﺮف اﷲ  را اﻟﻪ ﻗﺒﻮل ﻧﺪاﺷﺘﻨﺪ‪ ،‬وﻫﻤﺮا ﺑﺎ اﷲ  دﻳﮕﺮان‬ ‫را ﻫﻢ در‪請‬ﻔﺎت اﻟﻮﻫﻴﺖ ﺷﺮﻳﮏ ﻣﻲ داﻧﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ آﻧﺎن‬ ‫ﻋﻘﻴﺪه داﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺎﻟﻖ ﻣﺎ از زﻣﻴﻦ وآﺳﻤﺎن‪ ،‬وﻣﺪﺑﺮ ورازق اﷲ‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ اﺳﺖ‪.‬‬

‫ﻘﺎﯾﺪ وا ﻤﺎل ﺮﻦ‬

‫ََ ْ َ َْ َُ ْ َ ْ َ ََ ُ ْ ََُ ُ ‪ُ ٣ ٣‬‬ ‫﴿وﻟﰃﻦﺳﺄﻟﺘﻬﻢﻣﻦﺧﻠﻘﻬﻢﻟﻴﻘﻮﻟﻦاﻟﻠﻪ﴾ ]الزخرف‪[٨٧ :‬‬

‫اﮔﺮ از آﻧﺎن )ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﮑﻪ( ﺳﻮال ﮐﺮده ﺷﻮد ﮐﻪ ﮐﺪام‬ ‫ذات ﭘﻴﺪا ﮐﺮده آﻧﺎن را؟ اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﮐﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪.‬‬ ‫اﻳﺸﺎن در ﺑﺎره زﻣﻴﻦ وآﺳﻤﺎن ﭼﻨﻴﻦ ﺑﻮد‪:‬‬ ‫وﻋﻘﻴﺪه َ‬

‫ََ ْ َ َُْ ْ َ ْ َ َ  ‪ُ ٣ ٣ ُ ََُ  َْ ْ َ َ َ ٣‬‬ ‫ات واﻷرض ﻟﻴﻘﻮﻟﻦ اﻟﻠﻪ﴾‬ ‫﴿وﻟﰃﻦ ﺳﺄﻟﺘﻬﻢ ﻣﻦ ﺧﻠﻖ اﻟﻤﺴﺎو ِ‬ ‫]الزﻣر‪[٣٨ :‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪77‬‬

‫اﮔﺮ از اﻳﻨﻬﺎ )ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﮑﻪ( ﺳﻮال ﮐﻨﻲ ﮐﻪ ﮐﺪام ذات‬ ‫آﺳﻤﺎﻧﻬﺎ وزﻣﻴﻦ را ﭘﻴﺪا ﮐﺮده؟ اﻟﺒﺘﻪ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻌﺘﻘﻴﺪ ﺑﻮدﻧﺪﮐﻪ ﻣﺎﻟﮏ رزق وزﻧﺪه ﮔﺮداﻧﻴﺪن‪،‬‬ ‫وﻣﻴﺮاﻧﻴﺪن‪ ،‬اﷲ  اﺳﺖ‪.‬‬ ‫َ‬

‫ُ ْ َ ْ َْ ُُ ُ ْ  ‪َْ ْ َ َ ٣‬‬ ‫ْ َ ْ َ ُ ‪َْ ٣‬‬ ‫ِﻦ اﻟﻤﺴﺎ ِء واﻷر ِض أم ﻣﻦ ﻤﻳْﻠِﻚ اﻟﻤﺴﻊ‬ ‫﴿ﻗﻞ ﻣﻦ ﻳﺮزﻗﻜﻢ ﻣ‬ ‫َ ْ َْ َ َ َ َ ْ ُ ْ ُ ْ َ ‪٣‬‬ ‫ َّْ َُْ ُ َّْ َ  َْ ّ ََ ْ‬ ‫ﺖ وﺨﻳ ِﺮج اﻟﻤﻴِﺖ ﻣِﻦ اﺤﻟ ِﻲ وﻣﻦ‬ ‫واﻷﺑﺼﺎر وﻣﻦ ﺨﻳ ِﺮج اﺤﻟﻲ ﻣِﻦ اﻟﻤﻴ ِ ِ‬ ‫ُ َ ُّ َْْ َ َ َ َُ ُ  ‪ُ٣‬‬ ‫ﻳﺪﺑِﺮاﻷﻣﺮﻓﺴﻴﻘﻮﻟﻮناﻟﻠﻪ﴾ ]يونس‪[٣١ :‬‬

‫)از آﻧﻬﺎ ﭘﺮﺳﺎن ﮐﻦ( ﺑﮕﻮ‪ :‬ﮐﺪام ذات ﺷﻤﺎ را زرق ﻋﻄﺎ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﺪ از زﻣﻴﻦ وآﺳﻤﺎن‪ ،‬وﻳﺎ ﻣﺎﻟﮏ ﻗﻮاي ﺷﻨﻮاي )ﮔﻮش(‬ ‫وﺑﻴﻨﺎي‪) ،‬ﭼﺸﻢ( وﮐﺪام ذات ﺧﺎرج ﻣﻴﮑﻨﺪ زﻧﺪه را از ﻣﺮده‬ ‫وﻣﺮده را از زﻧﺪه‪ ،‬وﮐﺪام ﮐﺲ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺘﻈﺎم ﺗﻤﺎم ﮐﺎرﻫﺎ را‬ ‫ﻣﻲ ﮐﻨﺪ؟ ﭘﺲ زودﻳﺴﺖ ﮐﻪ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‪.‬‬ ‫ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻋﺮب ﻋﻼوه ازﻳﻦ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺷﺎن‪ ،‬ﻋﺒﺎدت ﻫﻢ ﻣﻲ‬ ‫ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬وﻧﻤﺎز ﻣﻲ ﺧﻮاﻧﺪن‪ :‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪٣‬‬ ‫ ُ ْ َ ْ َ َ ْ َ ُ ‬ ‫﴿ﻓَ َﻮﻳْ ٌﻞ ﻟﻠْ ُﻤ َﺼﻠّ ‬ ‫ﻮن﴾‬ ‫ﻦﻴ * اﻟ ِﺬﻳﻦ ﻫﻢ ﻋﻦ ﺻﻼ ِﻬﺗِﻢ ﺳﺎﻫ‬ ‫ِ ِ‬ ‫]الماعون‪[٥ ،٤ :‬‬

‫ﻧﻔﺮﻳﻦ ﺑﺎد ﺑﺮاي آن ﻧﻤﺎز ﮔﺬارﻳﮑﻪ از ﻧﻤﺎز ﺧﻮد ﻏﺎﻓﻞ )ﺑﻲ‬ ‫ﺧﺒﺮ( اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﺳﻮرت ﻣﮑﻲ اﺳﺖ ودر ﻣﮑﻪ ﻣﻨﺎﻓﻘﻴﻦ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ ﺑﻠﮑﻪ‬ ‫در آن ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ‪ ،‬وﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻧﻤﺎز اﻫﻞ اﻳﻤﺎن وﻣﺆﻣﻨﻴﻦ‬ ‫ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﺮ اﻳﻦ ‪請‬ﻔﺖ ﻧﺒﻮد ﮐﻪ ﻣﺴﺘﺤﻖ ﻟﻔﻆ وﻳﻞ ﮔﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪78‬‬

‫ﺗﺴﻠﻴﻢ ﻣﻴﮑﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﻣﺮاد ازﻳﻦ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ اﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺧﻮد‬ ‫ﻧﻤﺎز ﻣﻴﺨﻮاﻧﺪﻧﺪ واز آن ﻏﺎﻓﻞ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺷﺎه وﻟﻲ اﷲ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ اﻟﺼﻼ ُة‪] Q‬ﺣﺠﺔ اﷲ اﻟﺒﺎﻟﻐﺔ[‬ ‫‪َ G‬وَﺎﻧ َ ْﺖ ﻓِﻴِ ِﻬ ُﻢ َ‬ ‫در ﻣﻴﺎن ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻋﺮب ﻧﻤﺎز راﺋﺞ ﺑﻮد‪.‬‬ ‫زﮐﺎة اداء ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ‪ :‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ آﻧﺎن‬ ‫َ‬ ‫َ َ َ ُ ‪٣ َ َ ُ ََ ً َ َ َْ ْ َ َْ ْ  َ َ ٣ ٣‬‬ ‫ث واﻷﻧﻌﺎ ِم ﻧ ِﺼﻴﺒﺎ ﻓﻘﺎﻟﻮا ﻫﺬا ﻟِﻠ ِﻪ﴾‬ ‫﴿وﺟﻌﻠﻮا ﻟِﻠ ِﻪ ﻣِﻤﺎ ذرأ ﻣِﻦ اﺤﻟﺮ ِ‬ ‫]االنعام‪[١٣٦ :‬‬

‫)ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ( ﮔﺮداﻧﻴﺪن ﺑﺮاي اﷲ از آﻧﭽﻪ ﭘﻴﺪا ﮐﺮده ازﺟﻨﺲ‬ ‫زراﻋﺖ وﭼﺎرﭘﺎﻫﺎي ﻧﺼﻴﺐ )ﺣﺼﻪ( وﺑﺎز ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ ﮐﻪ اﻳﻦ‬ ‫ﺣﺼﻪ اﷲ  اﺳﺖ )ﻳﻌﻨﻲ زﮐﻮة(‬ ‫ﺷﺎه وﻟﻲ اﷲ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫‪َ G‬وَﺎﻧ َ ْﺖ ﻓِﻴِ ِﻬ ُﻢ اﻟﺰﮐﻮ ُة‪¦ Q‬ﺣﺠﺔ اﷲ اﻟﺒﺎﻟﻐﺔ[‬ ‫ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻋﺮب ﻫﻢ ﺑﺮ زﮐﻮاة ﻗﺎﻳﻞ ﺑﻮدﻧﺪ‪.‬‬ ‫وﺑﻴﺖ اﷲ ﻫﻢ ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪:‬‬ ‫ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﺴﺎﺟﺪ َ‬

‫َ   ُْ ْ‬ ‫ ْ‬ ‫ن ﻳ َ ْﻌ ُﻤ ُﺮوا َﻣ َﺴﺎﺟ َﺪ اﻟﻠ‪ِ ٣‬ﻪ َﺷﺎﻫﺪ ‬ ‫ﻛﻦﻴ أ‬ ‫ﻳﻦ‬ ‫َ ﴿ﻣﺎ ﻛﺎن ﻟِﻠﻤﺮﺸِ ِ‬ ‫ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫َ َ ُْ ْ ْ ُ ْ‬ ‫ﻋﻠﻲأﻧﻔ ِﺴ ِﻬﻢ ِ‪9‬ﻟﻜﻔ ِﺮ﴾ ]التوبة‪[١٧ :‬‬

‫ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﺗﻌﻤﻴﺮ ﻣﺴﺎﺟﺪ اﷲ ‬ ‫درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ اﻗﺮار ﮐﻨﻨﺪه اﻧﺪ ﺑﺮ ﮐﻔﺮ‪.‬‬ ‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﻧﺘﻈﺎم آب وﻧﺎن ﺣُﺠﺎج را ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪:‬‬ ‫َ‬

‫ َ ْ َ  ‪٣‬‬ ‫َ َُْ ْ َ ََ َْ ّ َ َ ََ َْ ْ‬ ‫ْ َ‬ ‫ﻦ ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪ‬ ‫ﺎج و ِﻤﻋﺎرة اﻟﻤﺴ ِﺠ ِﺪ اﺤﻟَﺮا ِم ﻛﻤﻦ آ َﻣ‬ ‫﴿أﺟﻌﻠﺘﻢ ِﺳﻘﺎﻳﺔ اﺤﻟ ِ‬ ‫َ َْْ ْ َ‬ ‫واﻟﻴﻮ ِماﻵﺧِﺮ﴾ ]التوبة‪[١٩ :‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪79‬‬

‫آﻳﺎ ﻣﻲ ﮔﺮداﻧﻴﺪ !! آب ﻧﻮﺷﺎﻧﻴﺪن ﺣﺎﺟﻲ ﻫﺎرا وآﺑﺎد‬ ‫ﺳﺎﺧﺘﻦ ﺑﻴﺖ اﷲ را ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﮐﺴﻲ ﮐﻪ اﻳﻤﺎن دارد ﺑﻪ اﷲ وﺑﻪ روز‬ ‫رﺳﺘﺎ ﺧﻴﺰ‪.‬‬ ‫ﻋﻼوه ازﻳﻦ ﻫﻢ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﺣﺞ ﺑﻴﺖ اﷲ را ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪،‬‬ ‫اﺑﻮﺟﻬﻞ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ‪ ٥٣‬ﺣﺞ ﮐﺮده ﺑﻮد‪ ،‬وﻣﺸﺮﮐﻴﻦ در اﻋﺘﮑﺎف ﻫﻢ ﻣﻲ‬ ‫ﻧﺸﺴﺘﻦ‪ ،‬وﻏﺴﻞ از ﺟﻨﺎﺑﺖ ﻫﻢ ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺧﺘﻨﻪ )دﺳﺖ ﺣﻼل‬ ‫ﮐﺮدن( ﻫﻢ ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻮي زﻳﺮ ﻧﺎف را ﻫﻢ دور ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪،‬‬ ‫وﻣﻌﺘﻘﻴﺪ آﺧﺮت وﺗﻘﺪﻳﺮ ﻫﻢ ﺑﻮدﻧﺪ‪] ،‬ﺣﺠﺔ اﷲ اﻟﺒﺎﻟﻐﺔ[‬ ‫ﻣﺮده ﺧﻮد را در ﮔﻮرﺳﺘﺎن ﮔﻮر ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ‪ ،‬واﻳﻦ ﻧﮑﺎح‬ ‫‪請‬ﺤﻴﺤﻪ وﻣﺮوﺟﻪ ﻫﻢ درآﻧﻬﺎ ﺑﻮد‪] .‬ﺑﺨﺎري[‬ ‫ﻣﺨﺘﺼﺮ اﻳﻦ ﮐﻪ ﻋﺒﺎدات وﻋﺎدات ﺣﺴﻨﻪ در ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ‬ ‫ﻋﺮب ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮد ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺗﻔﺼﻴﻠﻴﮑﻪ در اﺣﺎدﻳﺚ وﮐﺘﺐ ﻋﻠﻤﺎء‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫دراﻳﻦ ﺟﺎء ﺳﻮال ﭘﻴﺪا ﻣﻴﺸﻮد ﮐﻪ وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻋﺮب‬ ‫ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﺮ ﺧﺎﻟﻘﻴﺖ‪ ،‬رازﻗﻴﺖ‪ ،‬وﻣﺪﺑﺮﻳﺖ اﷲ‪ ،‬واﻧﭽﻨﻴﻦ ﻧﻤﺎز‬ ‫ﻣﻴﺨﻮاﻧﺪن‪ ،‬زﮐﺎة و‪請‬ﺪﻗﺎت ﻣﻴﺪادﻧﺪ‪ ،‬ﻧﮑﺎح ودﻳﮕﺮ ﻋﺎدات ﺧﻮﺑﻲ‬ ‫در آﻧﻬﺎ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮد ﺑﺎز ﭼﺮا اﻳﻨﻬﺎ ﻣﺸﺮک اﻧﺪ‪ ،‬ودرآﻧﻬﺎ ﮐﺪام‬ ‫ﻣﺮض ﺑﻮد ﮐﻪ اﷲ ورﺳﻮل وي آﻧﻬﺎ را ﻣﺸﺮک ﺧﻄﺎب ﮐﺮده‪،‬‬ ‫ﻋﻠﺖ وﺳﺒﺐ اﻳﻦ ﭼﻴﺴﺖ؟‬ ‫ﺟﻮاب‪ :‬ﺑﻨﺎﺑﺮ روﺷﻨﺎي ﻗﺮآن‪ ،‬آن ﺑﻴﻤﺎري وﻋﻠﺖ ﻣﺸﺮک‬ ‫ﺑﻮدن اﻳﻨﻬﺎ اﻳﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﻫﻤﺮا ﺑﺎ اﷲ  دﻳﮕﺮ ﻣﺨﻠﻮق را‬ ‫‪請‬ﻔﺖ اﻟﻮﻫﻴﺖ داده ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬وآﻧﺎن را ﻋﺒﺎدت ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﮔﺎﻫﻲ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪80‬‬

‫ﺑﺸﮑﻞ ﺳﺠﺪه ورﮐﻮع‪ ،‬وﮔﺎﻫﻲ ﺑﺸﮑﻞ ﻃﻮاف‪ ،‬وﻧﺬر وﻧﻴﺎز‪،‬‬ ‫وﮔﺎﻫﻲ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻓﺮﻳﺎد ﮐﺮدن ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺟﺎﻫﻠﻬﺎ درﻳﻦ‬ ‫زﻣﺎﻧﻪ ﻫﻢ ﺧﺎﻟﻘﻴﺖ ورازﻗﻴﺖ اﷲ  را ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪ ﺑﺎوﺟﻮد آن‬ ‫ﻫﻢ اﻧﺒﻴﺎء واوﻟﻴﺎء ﮐﺮام را ﺣﺼﻪ دار وﻧﺎﺋﺒﺎن اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻴﺪاﻧﻨﺪ‪،‬‬ ‫وآﻧﺎن را ﻋﺒﺎدت ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬واﻳﺸﺎن ارواح آﻧﺎن را ﺣﺎﺿﺮ‬ ‫وﻧﺎﻇﺮ‪ ،‬ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴﺐ‪ ،‬ﻣﺘﺼﺮف‪ ،‬اﻋﻄﺎ ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﻗﺒﻀﻪ ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬ﻣﻲ‬ ‫داﻧﻨﺪ‪ ،‬وآﻧﺎن را ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ ﻓﺮﻳﺎد ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻗﺒﺮﻫﺎ وﻣﺰارﻫﺎي آﻧﺎن‬ ‫را رﮐﻮع وﺳﺠﺪه ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪه‪ ،‬وﺑﻨﺎم آﻧﺎن ﻧﺬر وﻧﻴﺎز ﭘﻴﺶ ﻣﻲ‬ ‫ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ از ﻳﮏ ﺳﻮ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ را ﻗﺒﻮل دارﻧﺪ‪ ،‬واز ﺳﻮي‬ ‫دﻳﮕﺮ ﻣﺮﺗﮑﺐ ﺷﺮک ﻫﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬وﺑﺎوﺟﻮد ﺗﻠﻔﻆ واﻳﻤﺎن ﺑﺮ‬ ‫ﮐﻠﻤﻪ‪ ،‬ﻣﺸﺮک ﻫﻢ اﻧﺪ‪ ،‬درﺑﺎره اﻳﻦ ﻧﻮع ﻣﺮدم اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ َ ُْ ُ َ ْ َ ُ ُ ْ ّ ‪ ُ ْ ٤ ُ َ ٣‬‬ ‫﴿وﻣﺎﻳﺆ ِﻣﻦأﻛﺮﺜﻫﻢ ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪإِﻻوﻫﻢﻣﺮﺸِﻛﻮن﴾ ]يوسف‪[١٠٦:‬‬ ‫اﻳﻤﺎن ﻧﻤﻴﺂرد ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﺑﻪ اﷲ ﻣﮕﺮ ﻫﻤﺮا ﺑﺎ آن‬ ‫ﺷﺮک ﻫﻢ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﺮدم ﻫﻤﺮاي اﻳﻤﺎن ﻣﺸﺮک‬ ‫ﻫﻢ ﻣﻴﺒﺎﺷﻨﺪ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ ﻃﻮري اﻳﻤﺎن وﻋﺒﺎدﺗﻴﮑﻪ ﻣﺨﻠﻮط ﺑﺮ ﺷﺮک ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل ﻧﻤﻲ ﮔﺮدد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ آن اﻳﻤﺎن ﻗﺒﻮل ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ‬ ‫اﺑﺮاﻫﻴﻢ  واﻣﺜﺎل آن از ﻗﻮم ﺧﻮد ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ذﮐﺮ آن‬ ‫در ﺳﻮرت اﻟﻤﻤﺘﺤﻨﻪ آﻳﺖ ‪ ٤‬ﺷﺪه‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪81‬‬

‫َْ  َ ْ َ ُ ْ ٌَُْ َ ٌََ‬ ‫ ََُ َْ ُ‬ ‫َْ َ َ ‪٣‬‬ ‫ﻳﻦ ﻣﻌﻪ إِذﻗﺎﻟﻮا‬ ‫﴿ﻗﺪﻛﺎﻧﺖﻟﻜﻢ أﺳﻮةﺣﺴﻨﺔﻓِﻲ إِﺑﺮا ِﻫﻴﻢواﻟ ِﺬ‬ ‫َْ ْ ‪ُ ْ  ُ َُْ ٣ َ ْ ُ ْ ُ َُ ٣‬‬ ‫‪َََ ْ ُ ََْ  ٣‬‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻛﻔﺮ‪ e‬ﺑِﻜﻢ وﺑﺪا‬ ‫ﻟِﻘﻮﻣ ِِﻬﻢ إِ‪ e‬ﺑﺮآ َء ﻣِﻨْﻜﻢ ُوﻣ ِْﻤﺎ ﺗﻌﺒﺪ َون ﻣِﻦ د ِ‬ ‫َََْ َََْ ُ ُ َ َ َ َ َْ َ ُ َ ً‬ ‫ﺎء أﺑﺪا﴾‬ ‫ﺑﻴﻨﻨﺎوﺑﻴﻨﻜﻢاﻟﻌﺪاوة واﻟﺒﻐﻀ‬

‫ﺑﻰ ﺷﮏ ﻫﺴﺖ ﺷﻤﺎرا ﭘﻴﺮوى ﻧﻴﮏ در اﺑﺮاﻫﻴﻢ ‬ ‫وآﻧﺎن ﮐﻪ ﻫﻤﺮاي آن ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬وﭼﻮن ﮔﻔﺘﻨﺪ‪:‬ﺑﺮاى ﻗﻮم ﺧﻮد ﻳﻘﻴﻨﺎً‬ ‫ﻣﺎﻳﺎن ﺑﻲ زارﻳﻢ ازﺷﻤﺎ وازآن ﭼﻴﺰﻳﮑﻪ ﻣﻰ ﭘﺮﺳﺘﻴﺪ ﺑﺠﺰ اﷲ‪،‬‬ ‫اﻧﮑﺎر ﮐﺮدﻳﻢ ﺑﻪ ﺷﻤﺎ وﭘﺪﭘﺪ آﻣﺪ ﻣﻴﺎن ﻣﺎ وﺷﻤﺎ دﺷﻤﻨﻰ‬ ‫وﻧﺎﺧﻮﺷﻰ ﻫﻤﻴﺸﻪ‪.‬‬ ‫َ ‪ُ ُْ ٣‬‬ ‫وﻣﺪت اﻳﻦ دﺷﻤﻨﻲ ﺗﺎ ﮐﺪام وﻗﺖ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ؟ ﴿ﺣﺘﻲ ﺗﺆﻣِﻨﻮا‬ ‫‪ُ َ ْ ٣‬‬ ‫ِ‪9‬ﻟﻠ ِﻪ َوﺣﺪه﴾‬ ‫ﺗﺎوﻗﺘﻴﮑﻪ اﻳﻤﺎن ﻧﻴﺂورده اﻳﺪ ﺑﺮ اﻟﻪ واﺣﺪ ﻻﺷﺮﻳﮏ‪.‬‬ ‫ودرﻧﺰد اﷲ ﻫﻢ آن ﻋﺒﺎدﺗﻲ ﻗﺒﻮل اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺨﻠﻮط ﺑﺎ‬ ‫ﻋﺒﺎدت ﻏﻴﺮ اﷲ ﻧﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫َ ْ ُ ُ ‪ُ ُْ ََ َ٣‬‬ ‫ًَْ‬ ‫﴿واﻋﺒﺪوا اﻟﻠﻪوﻻﺗﺮﺸِﻛﻮاﺑ ِ ِﻪ ﺷﻴﺌﺎ﴾ ]النساء‪[٣٦ :‬‬

‫واﷲ را ﻋﺒﺎدت ﮐﻨﻴﺪ وﺑﺎ او ﭼﻴﺰي را ﺷﺮﻳﮏ ﻣﺴﺎزﻳﺪ‪ .‬ﻳﻌﻨﻲ‬ ‫آن ﻋﺒﺎدﺗﻲ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮدﮐﻪ ﻣﺨﻠﻮط ﺑﺎﻋﺒﺎدت ﻏﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﻬﺮ ﺣﺎل در دﻧﻴﺎ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﮑﻞ ﻣﺸﺮک ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻧﺪارد واﮔﺮ‬ ‫داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻄﻮر ﻧﺪرت وﮐﻢ‪ ،‬ﮐﻪ ﻣﻌﺘﻘﻴﺪ ﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﭘﻴﺪا‬ ‫ﮐﻨﻨﺪه آﺳﻤﺎن وزﻣﻴﻦ دﻳﮕﺮي اﺳﺖ ﺳﻮا از اﷲ‪ ،‬وﺷﺮﻳﮏ ﺑﺎ اﷲ‬ ‫ﮐﺴﻲ اﺳﺖ در ﭘﻴﺪاﻳﺶ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ از ﺗﻌﻠﻴﻤﺎت ﻗﺮآن ﻫﻮﻳﺪا ﻣﻴﮕﺮدد ﮐﻪ‬ ‫ﺷﺮک آﻧﺎن اﻳﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ ﮐﻪ ﺧﺎﻟﻖ وﻣﺎﻟﮏ وﻣﺪﺑﺮ‬ ‫وﻣﻨﺘﻈﻢ ﺗﻤﺎم ﮐﺎﺋﻨﺎت اﷲ اﺳﺖ‪ ،‬وﺑﻌﺪ ﻣﻴﮕﻮﻓﺘﻨﺪ‪ :‬اﻧﺒﻴﺎء واوﻟﻴﺎء ﮐﺮام‪،‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪82‬‬

‫ﺟﻨﺎت‪ ،‬وﻓﺮﺷﺘﮕﺎن‪ ،‬ﭘﻴﺮ‪ ،‬ﻓﻘﻴﺮ‪ ،‬را ﮐﻪ ﻣﺎ ﻓﺮﻳﺎد وازآﻧﺎن اﺳﺘﻤﺪاد ﻃﻠﺐ‬ ‫ﻣﻴﮑﻨﻴﻢ‪ ،‬آﻧﺎن اﮔﺮﭼﻪ ﻣﺨﻠﻮق )ﭘﻴﺪا ﮐﺮده( اﷲ ﻫﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬وﺑﻨﺪﻫﺎي ﻧﻴﮑﻲ‬ ‫اﷲ اﻧﺪ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﺑﺎﺟﻮد اﻳﻦ ﻫﻢ آﻧﺎن ﺑﺎ ﻫﻤﺮاي اﷲ ﻳﮏ ﺗﻌﻠﻖ وﺗﻘﺮب‬ ‫ﺧﺎ‪請‬ﻲ دارﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﻨﺎﺑﺮآن اﺧﺘﻴﺎر ﺟﺰوي ﺑﺮاي اﻳﺸﺎن ﺣﺎ‪請‬ﻞ اﺳﺖ‪،‬‬ ‫اﮔﺮ ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﮐﺴﻲ را ﭼﻴﺰي ﺑﺪﻫﻨﺪ ﻗﺎدر اﻋﻄﺎ اﺳﺘﻨﺪ‪ ،‬واﮔﺮ از‬ ‫ﮐﺴﻲ ﭼﻴﺰ را ﺿﺒﻂ ﮐﻨﻨﺪ ﻫﻢ ﻗﺎدر اﻧﺪ‪ ،‬ﮐﺴﻲ را اﻣﻴﺮ وﮐﺴﻲ را ﻓﻘﻴﺮ‬ ‫ﮔﺮداﻧﺪه ﻣﻴﺘﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬واﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺴﻲ را ﺑﻴﻤﺎري‪ ،‬وﮐﺴﻲ را ﺷﻔﺎء‬ ‫وﺗﻨﺪرﺳﺘﻲ‪ ،‬واوﻻد ﺑﺒﺨﺸﻨﺪ ﻫﻢ ﻗﺎدر اﻧﺪ‪ ،‬ﺑﻪ اﺳﺎس ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻘﻴﺪه‬ ‫ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻋﺮب وﻳﺎ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﻮﺟﻮده ﺑﺮاي ﺧﻮﺷﺤﺎل ﺳﺎﺧﺘﻦ‬ ‫وﺑﺪﺳﺖ آوردن رﺿﺎﻳﺖ ﺷﺎن آﻧﺎن را ﻋﺒﺎدت ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻧﺬر وﻧﻴﺎز‬ ‫ﺑﺮاي ﺷﺎن ﭘﻴﺶ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ودر وﻗﺖ ﺿﺮورت وﺣﺎﺟﺎت ﺧﻮد از‬ ‫اﻳﺸﺎن اﺳﺘﻤﺪاد ﻃﻠﺐ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺮآﻧﻬﺎ ﻃﻮاف ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ‬ ‫ﻫﻤﻴﻦ ﻃﺮز اﻟﻌﻤﻞ وﺧﻴﺎل ﺑﺎﻃﻞ اﻳﺸﺎن را ﺷﺮک ﻗﺮار داده رد ﻣﻴﮑﻨﺪ‪،‬‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ اﻳﻦ را ﺷﺮک ﻧﻤﻲ ﺷﻤﺎرﻧﺪ‪ ،‬ﻣﻮﻻﻧﺎ اﻟﻄﺎف ﺣﺴﻴﻦ‬ ‫»ﺣﺎﻟﻲ« در ﻣﺪوﺟﺰر اﺳﻼم )ﻣﺴﺪس ﺣﺎﻟﻲ( ﺑﺮ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ اﻧﺪاز ﻧﻘﺸ‪ᄁ‬‬ ‫ﺣﺎﻟﺖ اﻳﻨﻬﺎ ذﮐﺮ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﺷﻌﺮ‪:‬‬ ‫*‬ ‫‪C‬‬ ‫‪%‬‬ ‫‪*$‬‬ ‫‪e‬‬ ‫‬ ‫‪g‬‬ ‫‪d  aIS:)b6c‬‬ ‫ ‪d  !j i !)hf‬‬ ‫_‪ l!m 9 ` k3‬‬ ‫‪d nco0‬‬ ‫‪r f !Br f < cqVab p‬‬ ‫‪r f aSuvwt csq‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪83‬‬ ‫‪z‬‬ ‫!| ‪{ }~xeB‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‪z‬‬ ‫‪G‬‬ ‫ˆ‬ ‫‡\‬ ‫†…„ƒ  ‰‰‪ Š Y‬‬ ‫ ‹{‬

‫‪z‬‬ ‫‪{ y c!jr f dmx‬‬ ‫‪z‬‬ ‫!‪ !B q B‬‬ ‫€‪{ }‚tB‬‬ ‫ ‬ ‫‪ 8‬‬ ‫‪3 !Œ0‬‬

‫‪‰!  8 6Ž8f 8‬‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ اﮔﺮ دﻳﮕﺮان ﭘﺮﺳﺘﺶ ﺑﺖ را ﺑﮑﻨﻨﺪ ﮐﺎﻓﺮ اﻧﺪ‪ ،‬واﮔﺮ‬ ‫ﮐﺴﻲ ﺑﺮ اﷲ ﻧﺴﺒﺖ وﻟﺪ ﮐﻨﺪ‪ ،‬ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ‪ ،‬واﮔﺮ آﺗﺶ را ﻗﺒﻠﻪ‬ ‫ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﺪ ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ‪ ،‬واﮔﺮ در ﺳﺘﺎره ﻫﺎ ﮐﺮﺷﻤﻪ )ﺗﺎٴﺛﻴﺮات(‬ ‫ﻗﺎﺋﻞ ﺷﻮد ﮐﺎﻓﺮ اﺳﺖ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﺟﺎي ﺗﻌﺤﺐ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮاي‬ ‫ﻣﺆﻣﻨﻴﻦ اﻳﻦ ﺟﺎده واز اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺴﻲ را ﮐﻪ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﻋﺒﺎدت‬ ‫وﺑﻨﺪﮔﻲ ﮐﻨﺪ ﮐﺮده ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ‪ ،‬واﮔﺮ ﺑﺨﻮاﻫﺪ ﺑﺮاي ﻧﺒﻲ درﺟﻪ‬ ‫ﺧﺪاي ﺑﺪﻫﺪ ﻫﻢ داده ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ‪ ،‬ودرﺟﻪ اﺋﻤﻪ را از ﻧﺒﻲ رﻓﻌﺖ‬ ‫ﺑﺒﺨﺸﺪ ﻫﻢ ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ‪) ،‬ﭼﻮن اﻫﻞ ﺗﺸﻴﻊ( ودر ﻣﺰارﻫﺎ ودرﺑﺎرﻫﺎ‬ ‫ﺷﺐ وروز ﻧﺬر ﭘﻴﺶ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺮ ﻗﺒﺮ ﺷﻬﻴﺪ ﺣﺎﺿﺮ ﺷﺪه از آن‬ ‫اﺳﺘﻤﺪاد ﻣﻲ ﻃﻠﺒﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺎوﺟﻮد اﻳﻦ ﻧﻪ در ﺗﻮﺣﻴﺪ اﻳﺸﺎن ﮐﺪام ﺧﻠﻞ‬ ‫واﻗﻊ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬وﻧﻪ در اﺳﻼم اﻳﺸﺎن ﮐﺪام ﻓﺮق اﻳﺠﺎد ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬وﻧﻪ‬ ‫در اﻳﻤﺎن اﻳﺸﺎن ﮐﺪام ﻧﻘﺼﺎن واﻗﻊ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ در اﮐﺜﺮ‬ ‫ﻣﻤﺎﻟﮏ واﻫﺎﻟﻲ آن اﻳﻦ ﻃﻮر ﺷﺮک وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ اﷲ‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ در ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ ﮐﺮات ﺑﺮاﻳﻦ رد ﮐﺮده اﺳﺖ‪ :‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪84‬‬

‫َ ‪َُ٣‬‬ ‫ً َ َُُْ  ًَْ َ ُ ْ َُُْ  ََ‬ ‫ْ ُ‬ ‫﴿واﺨﺗﺬوا ﻣِﻦ دوﻧ ِ ِﻪ آ َِ‪َl‬ﺔ ﻻ ﺨﻳﻠﻘﻮن ﺷﻴﺌﺎ وﻫﻢ ﺨﻳﻠﻘﻮن وﻻ‬ ‫َْ ُ  َُْ ْ َ ‪ً ُ ُ ََ ً َ َ ََ ً ْ َ  ُ َْ ََ ً َْ ََ ١‬‬ ‫ﻮن ﻣﻮ‪ ³‬وﻻ ﺣﻴﺎة وﻻ ﻧﺸﻮرا﴾‬ ‫ﻤﻳﻠِﻜﻮن ِﻷﻧﻔ ِﺴ ِﻬﻢ ﺮﺿا وﻻ ﻧﻔﻌﺎ وﻻ ﻤﻳﻠِﻜ‬ ‫]الفرقان‪[٣ :‬‬

‫ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﺎﺳﻮا از اﷲ اﻳﻦ ﻗﺴﻢ اﻟﻪ وﻣﻌﺒﻮدﻳﻦ ﻗﺮار دادﻧﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﭼﻴﺰي را ﻫﻢ ﭘﻴﺪا ﮐﺮده ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ آﻧﺎن را اﷲ ‬ ‫آﻓﺮﻳﺪه اﺳﺖ‪ ،‬وﻗﺎدر ﺑﻪ ﻧﻔﻊ وزﻳﺎن ﺧﻮد ﻫﻢ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬وﻧﻪ ﻗﺎدر اﻧﺪ‬ ‫ﺑﺮ ﻣﻴﺮاﻧﻴﺪن‪ ،‬وﻧﻪ ﺑﺮ زﻧﺪه ﮐﺮدن‪ ،‬وﻧﻪ ﺑﺮ ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ دوﺑﺎره‪.‬‬ ‫)ﻳﻌﻨﻲ در اﺧﺘﻴﺎر آﻧﺎن ﻫﻴﭻ ﭼﻴﺰ ﻗﺮار ﻧﺪارد(‬ ‫درﺟﺎي دﻳﮕﺮ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ْ ُ ‪٣‬‬ ‫ُ‬ ‫ْ ُ‬ ‫ َ َُْْ‬ ‫‪ ُ َ َ ٣‬‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻻ ﻤﻳْﻠِﻜﻮن‬ ‫د‬ ‫ِﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻢ‬ ‫ﺘ‬ ‫ﻤﻋ‬ ‫ز‬ ‫ﻳﻦ‬ ‫ﺬ‬ ‫﴿ﻗ ِﻞ ادﻋﻮا اﻟ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫‪ََ َ َ ٣‬‬ ‫َْ  َ‪٣‬‬ ‫ْ َْ‬ ‫َ َ َُ ْ َ‬ ‫ْ ْ‬ ‫ك‬ ‫ﻓ‬ ‫ﻢ‬ ‫‪l‬‬ ‫ﺎ‬ ‫ﻣ‬ ‫و‬ ‫ض‬ ‫ر‬ ‫اﻷ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻓ‬ ‫ﻻ‬ ‫و‬ ‫ات‬ ‫ﺎو‬ ‫اﻟﻤﺴ‬ ‫ﻲ‬ ‫ﻓ‬ ‫ة‬ ‫ر‬ ‫ﻣِﺜﻘﺎل ذ‬ ‫ِ‬ ‫ٍ‬ ‫ِ‬ ‫ﻴﻬﻤﺎ ﻣِﻦ ِﺮﺷ ٍ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ََ َُ ُْ ْ ْ َ‬ ‫وﻣﺎﻟﻪﻣِﻨﻬﻢﻣِﻦﻇ ِﻬﺮﻴٍ﴾ ]سباء‪[٢٢ :‬‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬آواز ﮐﻨﻴﺪ آﻧﺎﻧﻲ راﮐﻪ ﺷﻤﺎ ﮔﻤﺎن داﺷﺘﻴﺪ ﺑﻐﻴﺮ از اﷲ‬ ‫ ‪ ،‬آﻧﺎن ﺑﻪ اﻧﺪاز ﻳﮏ ذره ﻫﻢ ﻣﺎﻟﮏ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻧﻪ درآﺳﻤﺎن ﻫﺎ‬ ‫وﻧﻪ درزﻣﻴﻦ‪ ،‬وﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي اﻳﺸﺎن در زﻣﻴﻦ وآﺳﻤﺎن ﮐﺪام ﺣﺼﻪ‬ ‫وﻧﻴﺴﺖ ﺑﺮاي اﷲ ﻳﮑﻲ اﻳﺸﺎن ﻣﻌﺎون‪.‬‬

‫ﺖ ﮫﺎی ﺮﻦ‬

‫دراﻳﻨﺠﺎ ﺷﺎﻳﺪ ﻳﮏ ﺷﺒﻪ ﺑﻪ ذﻫﻦ ﺑﺮﺧﻲ ﺧﻄﻮر ﮐﻨﺪﮐﻪ‬ ‫ﺷﺎﻳﺪ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻋﺮب از آن ﭼﻴﺰﻳﮑﻪ اﺳﺘﻤﺪاد ﻣﻴﺨﻮاﺳﺘﻨﺪ ﺑﺖ ‪،‬‬ ‫ﺳﻨﮓ ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﻟﺬا از ﺟﻬﺖ ﺑﺖ ﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﺸﺮک ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬وﻣﺮدم‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪85‬‬

‫اﻣﺮوزه از ﻧﻴﺎﮐﺎن و‪請‬ﻠﺤﺎء‪ ،‬واﻧﺒﻴﺎء‪ ،‬واوﻟﻴﺎء ﮐﺮام اﺳﺘﻤﺪاد‬ ‫ﻣﻴﺨﻮاﻫﻨﺪ‪ ،‬وﺗﻌﻈﻴﻢ اﻳﺸﺎن را ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬ﺷﺎﻳﺪ اﻳﻦ ﺷﺮک ﻧﺒﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ا‪請‬ﻞ ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ دردﻧﻴﺎاﻳﻦ ﻗﺴﻢ ﻗﻮم واﺷﺨﺎ‪請‬ﻲ‬ ‫ﺗﻴﺮ ﻧﺸﺪه ﮐﻪ ﻣﺤﺾ ﭼﻮب‪ ،‬ﺳﻨﮓ‪ ،‬وﺧﺸﺖ‪ ،‬واﺟﺴﺎد ﺑﻲ روح را‬ ‫ﺧﺪا واﻟﻪ ﮔﺮداﻧﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﻋﺒﺎدت آﻧﻬﺎ را ﮐﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ‬ ‫ﻣﺮﻫﻨﮕﺎﻣﻴﮑﻪ ﻳﮏ ﺑﺖ‪ ،‬وﻳﺎ ﻣﺠﺴﻤﻪ وﻳﺎ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺟﻮر ﺷﺪه‬ ‫ﺧﻮاﻣﺨﻮا ﺗﺼﻮﻳﺮ وﺷﮑﻞ ﻳﮏ ﻣﺨﻠﻮق ﺑﻠﮑﻪ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ‪ ،‬ﻳﺎ وﻟﻲ‪،‬‬ ‫وﻧﻴﺎﮐﺎن ﺟﻮر ﺷﺪه‪ ،‬وﻣﺮدم ﻋﺒﺎدت آﻧﺮا ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬وﻧﻪ آﻧﺎن آن ﺑﺖ‬ ‫ﻫﺎ را ﻣﻌﺒﻮد ا‪請‬ﻠﻲ ﻣﻴﺪاﻧﻨﺪ‪ ،‬ورﻧﻪ ﺑﮑﺎر ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻫﺮ‬ ‫ﺳﻨﮕﻲ را ﮐﻪ در ﻫﺮﺟﺎي ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻋﺒﺎدت ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪،‬‬ ‫درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﭼﺮاﮐﻪ اﻳﻦ ﻗﺴﻢ ﻫﺮﮔﺰ ‪請‬ﻮرت ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ‬ ‫ﮐﻪ ﻋﺎم ﭼﻮب وﻳﺎﺳﻨﮓ ﺑﻪ اﻧﺪاز ﻳﮏ ﻣﻦ ودو ﻣﻦ ﺣﺎﺟﺖ روا‬ ‫وﻣﺴﺠﻮد اﻟﻴﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ وﻗﺘﻴﮑﻪ ﺗﺮاﺷﻴﺪه ﺷﺪه ﻳﮏ‬ ‫ﻣﺠﺴﻤﻪ ﺟﻮر ﺷﺪه دراﻳﻦ ‪請‬ﻮرت ﻫﺮ ﺣﺎﺟﺖ وي را ﭘﻮره ﻣﻲ‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﻫﺮ ﻣﺸﮑﻞ وي را ﺣﻞ ﻣﻲ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬ا‪請‬ﻞ ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻳﻦ اﺳﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﻗﺒﻞ از ﺗﺮاﺷﻴﺪه وﻣﺠﺴﻤﻪ ﺟﻮر ﮐﺮدن ﻫﻤﺎﻧﻦ وﻟﻲ وﺑﻨﺪه‬ ‫ﻧﻴﮏ ﻧﺒﻮد‪ ،‬وﻗﺘﻴﮑﻪ ﺗﺮاﺷﻴﺪه ﺷﺪ وﺑﺮاي آن ﭼﺸﻢ‪ ،‬ﮔﻮش‪ ،‬ﺑﻴﻨﻲ‪،‬‬ ‫وﻏﻴﺮه ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ وﻫﻴﺌﺖ ﻳﮏ وﻟﻲ را اﺧﺘﻴﺎر ﮐﺮد دراﻳﻦ‬ ‫‪請‬ﻮرت ﻋﺒﺎدت وﺗﻌﻈﻴﻢ آن ﺷﺮوع ﻣﻴﺸﻮد‪.‬‬ ‫درﺣﻘﻴﻘﺖ ﻣﺤﺒﺖ وﻋﻘﻴﺪه اﻳﻨﻬﺎ ﻫﻤﺮا ﺑﺎ ﺳﻨﮓ وﭼﻮب ﻧﻪ‪،‬‬ ‫ﺑﻠﮑﻪ ﻫﻤﺮا ﺑﺎ ﻳﮏ اﻧﺴﺎن ﻧﻴﮏ و‪請‬ﺎﻟﺢ وﻏﻴﺮه ﺑﻮده‪ ،‬ﻏﺮض اﻳﻦ‬ ‫اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﺸﺎٴ ﺷﺮک ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻣﺤﺒﺖ ﺑﺎ ﻫﻤﺮاي ﻫﻤﺎن ﺑﺖ ﻫﺎ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪86‬‬

‫وﻣﺠﺴﻤﻪ ﻫﺎي ﺑﻮدﮐﻪ ﻣﻨﺴﻮب ﺑﺴﻮي ﻧﻴﺎﮐﺎن و‪請‬ﻠﺤﺎء‬ ‫وروﺣﺎﻧﻴﻮن ﺑﻮده‪ ،‬وﺑﺎز ﺷﻴﻄﺎن در ذﻫﻦ ﺑﺮﺧﻲ اﻳﻦ را اﻧﺪاﺧﺖ‬ ‫ﮐﻪ آن ﻧﻴﮏ وﺑﺰرگ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ در اﻳﻦ ﺳﻨﮓ وﭼﻮب ﺗﺮاﺷﻴﺪه‬ ‫ﻣﻴﺴﺮ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬ودر ذﻫﻦ ﺑﺮﺧﻲ اﻳﻦ را اﻧﺪاﺧﺖ ﮐﻪ در ﻓﻼﻧﻲ ﻗﺒﺮ‬ ‫ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﻣﻴﺴﺮ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬وﺑﺮاي دﻳﮕﺮ ﺣﺎﺟﺎت دﻳﮕﺮ در درﮔﺎه‬ ‫ﻫﺎرا دﺳﺖ دﻧﺸﺎن ﮐﺮده‪.‬‬ ‫‪lmBn' o” hV/jk/ 4 ‘ Z#]4‬‬ ‫‪ ghi 4‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‪f‬‬ ‫!’“‪ o–—SS‬‬ ‫‪  Vpq‬‬ ‫•‬ ‫;‪r ' sE t‬‬ ‫ودر ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ در ﺳﻮرت ﻧﻮح آﻳﺖ ‪ ٢٣‬ذﮐﺮ ﮐﺪام ﭘﻨﺞ‬ ‫اﻟﻪ ﻫﺎي ﻗﻮم ﻧﻮح  آﻣﺪه‪ ،‬ﮐﻪ وَد‪ ،‬ﺳﻮاغ‪ ،‬ﻳﻐﻮث‪ ،‬ﻳﻌﻮق‪ ،‬ﻧﺴﺮ‬ ‫اﻧﺪ‪ ،‬در ﺑﺎره اﻳﻨﻬﺎ درﺑﺨﺎري آﻣﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬اﻳﻨﻬﺎ ﻧﻴﺎﮐﺎن‬ ‫و‪請‬ﻠﺤﺎء زﻣﺎن ﻧﻮح  ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﻋﺒﺎدت آﻧﻬﺎ را ﮐﺮده ﻣﻲ‬ ‫ﺷﺪ‪ ،‬وﺑﺮﺧﻲ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻳﻨﻬﺎ اوﻻد ادرﻳﺲ  ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬وﺑﺮﺧﻲ‬ ‫اﻳﻦ ﻫﻢ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﮐﻪ وَد ﻓﺮزﻧﺪ ﺷﻴﺚ  ﺑﻮد‪ ،‬وآن ﭼﻬﺎر دﻳﮕﺮ‬ ‫ﻓﺮزﻧﺪان ادرﻳﺲ  ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬ﮔﻮﻳﺎﮐﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﭘﻨﺞ ﺗﻦ از ﭘﻴﺮﻫﺎ‬ ‫وﺑﺰرﮔﺎن ﻗﻮم ﻧﻮح  ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬وﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ درﻳﻦ ﻋﺼﺮ ﻫﻢ در‬ ‫ﻫﺮ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﭘﻨﺞ ﭘﻴﺮ وﺟﻮد دارد‪ ،‬ﺷﻴﺦ اﻻﺳﻼم اﺑﻦ ﻗﻴﻢ  ﻣﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺎل  ’ َ ْﲑ  وا ِﺣ ٍﺪ   ِّﻣ َﻦ   َ ِ‬ ‫ﲔ   ِﰲ ْ  ﻗَ ْﻮ ِم  ﻧ ُ ْﻮ ٍح  ﻓَﻠ َ َﻤﺎ ‬ ‫اﻟﺴﻠ َﻒ   َ َ‬ ‫}ﻗ َ َ ُ َ‬ ‫ﺎن  ﻫ ُﺆ َﻻء  ﻗَ ْﻮﻣﺎ ً َ ﺻﺎﳊِ ْ َ‬ ‫ّ‬ ‫ِ‬ ‫ﺎل  ‪َ +‬ﻠ َﻴ ْ ِﻬ ُﻢ   ْاﻻ َﻣَ ُﺪ ‬ ‫ﻣَﺎ ُﺗ ْﻮا  ﻋَﮑ ُﻔ ْﻮا  ‪ُ   *َ +‬ﻗﺒ ُ ْﻮ ِر ِﻫ ْﻢ   ُﺛ َّﻢ   َﺻ َّﻮ ُر ْوا َ ﲤ َﺎﺛِﻴ ْﻠ َ ُﻬ ْﻢ   ُﺛ َّﻢ   َﻃ َ‬ ‫ﻓَﻌَﺒ َ ُﺪ ْو ُﻫ ْﻢ{ ]اﻏﺎﺛﺔ اﻟﻠﻬﻔﺎن[‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪87‬‬

‫اﮐﺜﺮ از ﻋﻠﻤﺎء ﺳﻠﻒ ﮔﻔﺘﻨﺪ‪ :‬ﮐﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﭼﻨﺪ ﺗﻦ از ‪請‬ﻠﺤﺎء‬ ‫ﻗﻮم ﻧﻮح  ﺑﻮدﻧﺪ‪ ،‬وﻗﺘﻴﮑﻪ وﻓﺎت ﻳﺎﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬ﻣﺮدم ﺑﺮ ﻗﺒﺮﻫﺎي‬ ‫اﻳﺸﺎن اﻋﺘﮑﺎف )ﻣﻨﺠﺎوري( را ﺷﺮوع ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺳﭙﺲ ﺗﺼﻮﻳﺮ‬ ‫وﻣﺠﺴﻤﻪ اﻳﺸﺎن را ﺟﻮر ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬وﺑﻌﺪ از زﻣﺎﻧﻪ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻋﺒﺎدت‬ ‫اﻳﺸﺎن را ﺷﺮوع ﮐﺮدﻧﺪ‪ .‬وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻋﺮب ﻫﻢ ﮐﺪام ﺑﺘﻲ‬ ‫راﮐﻪ ﻋﺒﺎدت ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ آن ﻫﻢ ﻧﺸﺎﻧﻪ وﻳﺎدﮔﺎر ﻳﮑﻲ از روﺣﺎﻧﻴﻮن‬ ‫وﺷﺨﺼﻴﺖ ﻫﺎي ﺑﺰرگ ﺑﻮد‪ ،‬ودر ا‪請‬ﻞ وﺣﻘﻴﻘﺖ ﻋﺒﺎدت آن‬ ‫ﺷﺨﺺ روﺣﺎﻧﻲ را ﻣﻴﮑﺮدﻧﺪ‪ ،‬وآن را ﺣﺎﺟﺖ روا وﻣﺸﮑﻞ ﮐﺸﺎ‬ ‫ﻣﻴﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ‪.‬‬ ‫درآﻧﻬﺎ ﻳﮑﻲ ﻻت ﺑﻮد‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮ ﻗﻮل ﺑﺨﺎري وي ﻳﮏ ﺷﺨﺺ‬ ‫ﻧﻴﮏ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮاي ﺣﺠﺎج ﺑﻴﺖ اﷲ ﺗﻠﻘﺎن ﺗﻴﺎر ﻣﻴﮑﺮد‪ ،‬ﺑﺮ آﻧﻬﺎ‬ ‫ﻣﻴﺨﻮراﻧﺪ‪ ،‬وﺑﻨﺎم آن ﺑﺖ ﺟﻮر ﺷﺪه ﺑﻮد‪.‬‬ ‫راه ﺳﻨﺖ ﺑﻪ ﺣﻮاﻟﻪ ﮐﺸﻒ اﻟﻈﻼم ذﮐﺮ ﻣﻴﮑﻨﺪ‪:‬‬ ‫ﺎﻟﻄﺎﺋِ ِﻒ  َو َﺎﻧ ُ ْﻮا ﻳ َﻌْ ِﮑ ُﻔ ْﻮ َن ‪  َ*َ +‬ﻗَ ْ ِ‬ ‫ﻟﺴ ِﻮﻳ ْﻖِ  ﺑِ َّ‬ ‫ﱪ‪ ِZ‬ﻓَ َﺠﻌَﻠ ُ ْﻮ ُ‪َ  Z‬وﺛَﻨﺎ ً‪Q‬‬ ‫‪َ G‬ر ُﺟ ٌﻞ ﻳ َﻠِ ُﺖ ﺑِﺎ َّ‬ ‫ﻻت ﻳﮏ ﻣﺮد ﺑﻮد در ﻃﺎﺋﻒ ﮐﻪ ﺑﺮاي ﻣﺮدم ﺗﻠﻘﺎن ﺧﻠﻂ‬ ‫ﻣﻲ ﮐﺮد ﺑﺎ آب‪ ،‬وﻣﺮدم ﺑﺮ ﻗﺒﺮ وي ﻣﻨﺠﺎوري را ﺷﺮوع ﮐﺮدن‪،‬‬ ‫وﺑﻌﺪ ﺑﻨﺎم آن اﻳﻦ ﺑﺖ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ‪.‬‬ ‫اﺑﻦ ﮐﺜﻴﺮ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻻت را ﺑﻴﺎن ﻣﻴﮑﻨﺪ‪ ،‬ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫ﺎت ﻋَ ِﻜ ُﻔ ْﻮا ‪  َ*َ +‬ﻗَ ْ ِ‬ ‫ﱪ ِ‪ Z‬ﻓَﻌَﺒ َ ُﺪ ْو ُ‪QZ‬‬ ‫‪G‬ﻓَﻠ َ َّﻤﺎ ﻣَ َ‬ ‫وﻗﺘﻴﮑﻪ ﻣُﺮد‪ ،‬ﻣﺮدم ﺑﺮ ﻗﺒﺮ وي اﺟﺘﻤﺎع ﺷﺮوع ﮐﺮدن‬ ‫وﺳﭙﺲ ﻋﺒﺎدت وي را ﮐﺮدن‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪88‬‬

‫ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺖ ﻣﻨﺎت ﻫﻢ اﻧﺴﺎن ﺑﻮد‪ ،‬ودﻳﮕﺮ ﺑﺖ ﻫُﺒﻞ ﺑﻮد‪ ،‬ﮐﻪ‬ ‫در ﺣﻘﻴﻘﺖ ﻓﺮزﻧﺪ آدم  )ﻫﺎﺑﻴﻞ( ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮادر ﺧﻮدش ﻗﺎﺑﻞ‬ ‫آن را ﺑﻪ ﻗﺘﻞ رﺳﺎﻧﺪه ﺑﻮد‪ ،‬وﻣﺸﺮﮐﻴﻦ در وﻗﺖ ﻣﺼﻴﺒﺖ‪ ،‬ﺑﻄﻮر‬ ‫ﺧﺎص در وﻗﺖ ﺟﻨﮓ از وي اﺳﺘﻤﺪاد ﻣﻲ ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ‪] ،‬ﺑﺨﺎري[‬ ‫وﻣﺠﺴﻤﻪ وي در ﮐﻌﺒﻪ وﺟﻮد داﺷﺖ‪.‬‬ ‫ﻏﺰاء ﻳﮏ ﺟﻦ ﺑﻮد ﮐﻪ ﻣﺮدم ﻋﺒﺎدت آن را ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪،‬‬ ‫وﻋﻼوه از اﻳﻨﻬﺎ در ﮐﻌﺒﻪ )‪ (٣٦٠‬ﺑﺖ ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮد‪ ،‬در آﻧﻬﺎ‬ ‫ﻣﺠﺴﻤﻪ اﺑﺮاﻫﻴﻢ  واﺳﻤﺎﻋﻴﻞ وﺑﻲ ﺑﻲ ﻣﺮﻳﻢ  ﻫﻢ‬ ‫ﻣﻮﺟﻮد ﺑﻮد‪.‬‬ ‫ﻳﮏ رواﻳﺖ از ﻫﺸﺎم ﺑﻦ ﻋﺎص اﻻﻣﻮي ﻧﻘﻞ اﺳﺖ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫آﻧﺎن در دﻣﺸﻖ در درﺑﺎري ﺷﺎﻫﻲ ﺗﺼﺎوﻳﺮ آدم‪ ،‬ﻧﻮح‪ ،‬اﺑﺮاﻫﻴﻢ‪،‬‬ ‫ﻣﻮﺳﻰ‪ ،‬ﻫﺎرون‪ ،‬ﻟﻮط‪ ،‬اﺳﺤﺎق‪ ،‬ﻳﻌﻘﻮب‪ ،‬اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ‪ ،‬ﻳﻮﺳﻒ‪ ،‬داؤد‪،‬‬ ‫ﺳﻠﻴﻤﺎن‪ ،‬ﻋﻴﺴﻰ‪ ،‬ﻣﺤﻤﺪ ﻋﻠﻴﻬﻢ اﻟﺴﻼم را دﻳﺪن‪ ،‬وﻗﺘﻴﮑﻪ آﻧﺎن ﺑﺮ‬ ‫آﻧﺠﺎ ﺑﺤﻴﺚ ﺳﻔﻴﺮ ﻓﺮﺳﺘﺎده ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ‪] .‬اﺑﻦ ﮐﺜﻴﺮ[‬ ‫وﻫﻤﻴﻦ ﻃﻮر ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺣﺎﻟﺖ ﺑﺖ ﻫﺎي ﻫﻨﺪوﻫﺎ ﮐﻪ آﻧﺎن‬ ‫دﮐﺮﺷﻦ ﺟﻲ‪ ،‬ورام ﭼﻨﺪرﺟﻲ‪ ،‬وﻏﻴﺮه را ﻋﺒﺎدت ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪،‬‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ ﻣﻘﺼﻮد از ﻋﺒﺎدت آﻧﻬﺎ ﺑﺖ ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ دﮐﺮﺷﻦ ﺟﻲ‪،‬‬ ‫ورام ﭼﻨﺪرﺟﻲ ﺷﺨﺼﻴﺎت اﻧﺪ‪ ،‬وﻣﻘﺼﻮد ﺗﻌﻈﻴﻢ واﺣﺘﺮام آﻧﺎن‬ ‫اﺳﺖ‪ ،‬وآﻧﺎن ﻫﻤﺮاي ﺑﺖ ﻫﺎ ﮐﺪام ﺗﻌﻠﻘﻲ دارﻧﺪ‪ ،‬آن ﻫﻢ ﺑﻨﺎﺑﺮ‬ ‫ﻋﻘﻴﺪه اﻳﺸﺎن ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ ﻫﻤﺮاي آن ﺑﺰرﮔﻮاران ﻣﺬﻋﻮﻣﻪ ﺧﻮد‪،‬‬ ‫واﻇﻬﺎر اﻳﻦ ﺣﻘﻴﻘﺖ را اﻫﻞ ﻓﻬﻢ واﻫﻞ اﻧﺼﺎف ﺧﻮد ﺷﺎن ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‬ ‫ﮐﻪ ﻣﺎﻳﺎن ﺑﺎ ﻫﻤﺮاي اﻳﻦ ﺳﻨﮓ وﭼﻮب وآﻫﻦ‪ ،‬وﻣﺠﺴﻤﻪ ﺑﻲ روح‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪89‬‬

‫ﻫﻴﭻ ﻗﺴﻢ ﻣﺤﺒﺖ ﻧﺪارﻳﻢ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ اﻳﻨﻬﺎ ﺑﺰرﮔﺎن ﻣﺬﻫﺒﻲ وﺳﻴﺎﺳﻲ‬ ‫ﻣﺎﻳﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ‪ ،‬ﺣﺎ‪請‬ﻞ ﮐﻼم اﻳﻦ ﮐﻪ آﻧﺎن ﻣﺤﺾ ﺑﺖ ﻫﺎي‬ ‫ﺳﻨﮕﻲ را ﻣﻌﺒﻮد ا‪請‬ﻠﻲ ﻧﻤﻲ داﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻠﮑﻪ آﻧﺎن ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻫﺎي‬ ‫ﺑﺰرﮔﻮار وروﺣﺎﻧﻴﻮن را ﻣﺎﻟﮏ ﻧﻔﻊ وزﻳﺎن‪ ،‬وﺣﺎﺟﺖ روا‬ ‫ﻣﻴﺪاﻧﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ودر ا‪請‬ﻞ ﻋﺒﺎدت اﻳﺸﺎن را ﻣﻲ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬واز اﻳﺸﺎن‬ ‫اﺳﺘﻤﺪاد ﻣﻲ ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ‪ ،‬وﺑﺖ را ‪請‬ﺮف ﻧﺸﺎﻧﻪ وﻳﺎ ﺟﻠﻮه ﮔﺎﻫﻲ‬ ‫آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺷﻤﺎرﻳﺪن‪.‬‬ ‫وﻟﻴﮑﻦ اﻓﺴﻮس ﮐﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎل درﻋﺼﺮ اﻣﺮوزي از اﮐﺜﺮ‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎﻧﺎن ﻧﺎﻣﺒﺮده‪ ،‬وﺟﻬﺎل ﺗﻌﺰﻳﻪ ﭘﺮﺳﺖ‪ ،‬وﮔﻮر ﭘﺮﺳﺖ‪ ،‬ﭘﻴﺮ‬ ‫ﭘﺮﺳﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﮐﻪ ﺗﻌﺰﻳﻪ ﭘﺮﺳﺘﺎن دراﻳﻦ ﺗﻌﺰﻳﻪ ﻣﻌﺘﻘﺪ ﻫﻴﭻ ﻧﻮع‬ ‫ﻃﺎﻗﺖ ﻏﻴﺒﻲ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ ﻫﺮﭼﻪ اﻧﺠﺎم ﻣﻴﺪﻫﻨﺪ ﺑﻨﺎم اﻣﺎم ﺣﺴﻴﻦ‬ ‫ اﻧﺠﺎم ﻣﻴﺪﻫﻨﺪ‪ ،‬واﻧﭽﻨﻴﻦ ﻗﺒﺮ ﭘﺮﺳﺘﺎن ﻫﻢ در ﻣﺘﻌﻠﻖ ﺑﺰرﮔﺎن‬ ‫دﻳﻨﻲ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻘﻴﺪه دارﻧﺪ‪ ،‬وﺑﻨﺎﺑﺮ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻠﺖ ﺑﺮاي ﻗﺒﺮﻫﺎي آﻧﺎن‬ ‫اﻧﺤﻨﺎء )ﺳﺮﭘﺴﺖ( ﻣﻲ ﮐﻨﺪ‪ ،‬وﻧﺬر وﻧﻴﺎز ﭘﻴﺶ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪ ،‬واز آﻧﺎن‬ ‫ﻏﺎﺋﺒﺎﻧﻪ اﺳﺘﻤﺪاد ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﻨﺪ‪ ،‬ﻏﺮض ﻣﺎ اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻳﻦ ﺑﻌﻴﻨﻪ‬ ‫ﻣﻨﻄﻖ وﮐﻠﺘﻮر ﺑﺖ ﭘﺮﺳﺖ ﻫﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ در ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻣﻲ‬ ‫َ‬ ‫‪٣ ٣‬‬ ‫ْ ُ‬ ‫‪ْ ُ ُ َْ ٌ َ ٣‬‬ ‫ َ ْ ُ ‬ ‫ون اﻟﻠـ ِﻪ ﻋِﺒـﺎد أﻣﺜـﺎﻟﻜﻢ﴾‬ ‫د‬ ‫ِـﻦ‬ ‫ﻣ‬ ‫ﻮن‬ ‫ﻋ‬ ‫ـﺪ‬ ‫ﺗ‬ ‫ﻳﻦ‬ ‫ﺬ‬ ‫اﻟ‬ ‫﴿إِن‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫]االعراف‪[١٩٤ :‬‬

‫ﺷﮑﻲ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﺴﺎﻧﻲ )ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ‪ ،‬ﺑﺰرگ وﻏﻴﺮه( را ﮐـﻪ آواز‬ ‫ﻣﻲ ﮐﻨﻴﺪ ﺑﺠﺰ از اﷲ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺷﻤﺎ ﺑﻨـﺪه اﻧـﺪ‪) ،‬ﻳﻌﻨـﻲ ﻋـﺎﺟﺰ‪،‬‬ ‫وﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ اﻧﺪ(‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪90‬‬

‫ﭼﻮﻧﮑﻪ ﺑﺮاي ﺷﻴﻄﺎن در ﺷﺮک ﻣﺒﺘﻼء ﮐﺮدن ﻣﺮدم ذرﻳﻌـﻪ‬ ‫ﻋﺒﺎدت ﺑﺖ ﻫﺎ اﻣﺮ دﺷﻮاري ﺑﻮد زﻳﺮا وي دراﻳﻦ ﻣﺤﺎذ ﺷﮑﺴـﺖ‬ ‫دﻧﺪان ﺷﮑﻦ ﺧﻮرده ﺑـﻮد‪ ،‬ودوﺑـﺎره ﻃﺎﻗـﺖ ﺳـﺮ ﺑﻠﻨـﺪ ﮐـﺮدن را‬ ‫ﻧﺪاﺷﺖ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺟﻨﮓ ﺧـﻮد را ﺑـﺪل ﻧﻤـﻮد‪ ،‬ﺑﺠـﺎي ﺑـﺖ‬ ‫ﺑﺰرﮔﻮاران وﻣﺠﺴﻤﻪ اﻳﺸﺎن ﻋﻴﻦ ﻫﻤـﺎن ﻋﻘﻴـﺪۀ را ﺷـﺮوع ﮐـﺮد‬ ‫درﻣﺮدم ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻗﺒﺮ ﭘﺮﺳﺘﻲ‪.‬‬ ‫اﻣﺎم ﻓﺨﺮاﻟﺪﻳﻦ رازي  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫ِِ‬ ‫َِ‬ ‫ﺎن ‪ُ   َ*َ +‬ﺻـ َﻮ ِر أ َﻧ ْ ِ‪4‬ﻴَـ ِﺎﺋ ِﻬ ْﻢ َوأ ََـﺎﺑِ ِﺮ ِﻫ ْﻢ ‪ ،‬‬ ‫ﺎم  َو ْاﻷ َ ْوﺛَ َ‬ ‫}أ ّ‪ْ ُ‬ﻢ  َو َﺿ ُﻌ ْﻮا ﻫﺬ‪ْ  Z‬اﻷ َ ْﺻﻨ َ َ‬ ‫ﻚ  ْاﻷ ََـﺎﺑِ ِﺮ ﺗَ ُﻜـ ْﻮ َن ‬ ‫َوزَﻋَ ُﻤ ْﻮا أ َ َّ‪ْ ُ‬ﻢ  َﻣ َﱴ اِ ْﺷـﺘ َﻐ َﻠ ُ ْﻮا ﺑِﻌِﺒَـﺎدَ ِة ﻫـ ِﺬ ِ‪ Z‬اﻟﺘَّ َﻤﺎﺛِﻴْـ ِﻞ ‪ ،‬ﻓَـﺈِ َّن أُ ْوﻟ َﺌِـ َ‬ ‫ِ‬ ‫ِ‬ ‫ِ ِ‬ ‫ِ‬ ‫ﺎل  َﻛﺜِ ْ ِ‬ ‫ﲑ  ِّﻣ َﻦ اﳋْ َﻠ َ ِﻖ ﺑِﺘ َﻌْ ِﻈﻴ ْ ِﻢ ‬ ‫ﲑ ُ‪ِ  Z‬ﰲ ْ ﻫ َﺬا اﻟ َّﺰ َﻣﺎنِ  ا ْﺷﺘﻐ َ ُ‬ ‫ُﺷ َﻔﻌَﺎءً  َﳍ ُ ْﻢ ﻋﻨْ َﺪ اﷲ ﺗَﻌَ َﺎﱃ ‪ َ ،‬وﻧ َﻈ ْ ُ‬ ‫ُﻗﺒ ُ ْﻮ ِر  ْاﻷ َ َﺎﺑِ ِﺮ‪  َ*َ + ،‬اِ ْﻋﺘِﻘَﺎ ِد أ َ َّ‪ْ ُ‬ﻢ إِ ٍَ◌ذا ﻋَ َﻈ ُﻤـ ْﻮا  ُﻗﺒُـ ْﻮ َر ُﻫ ْﻢ ﻓَـﺈِ َّ‪ْ ُ‬ﻢ ﻳ َ ُﻜ ْﻮﻧُـ ْﻮ َن  ُﺷـ َﻔﻌَﺎء  َﳍُـ ْﻢ ‬ ‫ِﻋﻨْ َﺪ ا ِ‬ ‫ﷲ{ ]تفسير کبير[‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ اﻳﻦ ﺑﺖ ﻫﺎ وا‪請‬ﻨﺎم را ﺑﻪ ﺷـﮑﻞ ﭘﻴﻐﻤﺒـﺮان‬ ‫وﺑﺰرﮔﺎن ﺟﻮر ﮐﺮدن‪ ،‬وآﻧﻬﺎ ﮔﻤـﺎن ﻣـﻲ ﮐﺮدﻧﺪﮐـﻪ وﻗﺘﻴﮑـﻪ ﺑـﻪ‬ ‫ﻋﺒﺎدت اﻳﻦ ﺑﺖ ﻫﺎ ﻣﺸﻐﻮل ﺷﻮﻧﺪ‪ ،‬ﻳﻘﻴﻨﺎً ﺑﺰرﮔﺎن ﺳـﻔﺎرش ﻣﺎﻳـﺎن‬ ‫را در درﺑﺎر اﷲ  ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ ،‬وﻧﻈﻴـﺮ و ﻣﺜـﺎل آن درﻳـﻦ ﻋﺼـﺮ‬ ‫وزﻣﺎن ﭼﻨﻴﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺴﺎ ﻣﺮدم ﺗﻌﻈﻴﻢ ﻗﺒﺮﻫـﺎي ﺑﺰرﮔـﻮاران را‬ ‫ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه ﮐﻪ اﻳﺸﺎن ﺳﻔﺎرش ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ آﻧـﺎن را در‬ ‫درﺑﺎر اﷲ  ‪.‬‬ ‫ﺧﻼ‪請‬ــﻪ اﻳــﻦ ﮐــﻪ اﺑﺘــﺪا وآﻏــﺎز ﺷــﺮک از ﻗﺒــﻮر اوﻟﻴــﺎء‬ ‫وﺑﺰرﮔﺎن وازﺟﺎء ﻫﺎي ﺷﺴﺖ ﺑﺮﺧﻮاﺳﺖ آﻧﺎن ‪請‬ـﻮرت ﮔﺮﻓﺘـﻪ‪،‬‬ ‫ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻧﺒﻲ  ﺑـﺮ اﻟﻔـﺎظ ﺳـﺨﺖ اﻣـﺖ ﺧـﻮد را از ﻗﺒـﺮ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪91‬‬

‫ﭘﺮﺳﺘﻲ ﻣﻨﻊ ﻧﻤـﻮده‪ ،‬وﻓﺮﻣـﻮده‪ :‬اﷲ ﺑـﺮ ﻳﻬـﻮد وﻧﺼـﺎرى ﻟﻌﻨـﺖ‬ ‫ﺑﻔﺮﺳﺘﺪ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ از ﻗﺒﺮﻫـﺎي ﭘﻴﻐﻤﺒـﺮان ﺧـﻮد ﺳـﺠﺪه ﮔـﺎه ﺟـﻮر‬ ‫ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬و رﺳﻮل اﷲ  دﻋﺎء ﻫﻢ ﻓﺮﻣﻮدﻧﺪ‪:‬‬ ‫‪G‬اﻟﻠ َّ ُﻬ َﻢ َ ﻻ َ ﲡْﻌَ ْﻞ ﻗَ ْ ِ‬ ‫ﱪي َ وﺛَﻨًﺎ ﻳُﻌْﺒَﺪ‪]Q‬ﻣوطاء اﻣام ﻣالك[‬ ‫ّ‬ ‫اي اﷲ ! ﻗﺒﺮ ﻣﻦ را ﺑﺖ ﻣﺴـﺎز ﮐـﻪ ﻣـﺮدم ﻋﺒـﺎدت وي را‬ ‫ﮐﻨﺪ‪ .‬ﺗﻤﺎم اﻳﻦ ﻓﺮﻣﻮدات رﺳﻮل اﷲ  دال اﺳﺖ ﺑﺮاﻳﻨﮑﻪ اﻣﺖ‬ ‫وي ﻣﺒﺘﻼء ﺑﺮ ﻗﺒﺮ ﭘﺮﺳﺘﻲ ﻧﺸﻮﻧﺪ ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﻳﻬﻮد وﻧﺼﺎرى‪ ،‬وﻟـﻴﮑﻦ‬ ‫ﺑﺎوﺟﻮد اﻳﻦ ﺗﺎﮐﻴﺪات ﺑﺎزﻫﻢ ﺑﺮﺧﻲ از ﺟﺎﻫﻠﻴﻦ اﻣﺖ ﺑﺮاي اﻏﺮاض‬ ‫دﻧﻴﻮي ﺧﻮد ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻗﺒﺮ ﭘﺮﺳـﺘﻲ را ﺟـﺎري ﺳـﺎﺧﺘﻨﺪ‪ .‬ﺑﻨـﺎ ﺑﻘـﻮل‬ ‫اﻗﺒﺎل‪:‬‬ ‫*‪* #‬‬ ‫;‪>Q y x w‬‬ ‫‪ v l  u‬‬ ‫}* |‬ ‫ *‬ ‫[{ *‬ ‫‪#‬‬ ‫‪I>QSz ? /h8~v‬‬ ‫‪ uZ„$ ˜™%$‬‬ ‫‪ š›œ<< 3 0‬‬ ‫‪$‬‬ ‫ ‪&š Y¡¢!r f ŸyžU‬‬ ‫>‪‚BX“=8€V‬‬ ‫‪z‬‬ ‫”‬ ‫‪$‬‬ ‫‬ ‫  ‪Y)¥U >{ ‰£¤8'y8 žU‬‬ ‫]ﺟﻮاب ﺷﮑﻮاه[‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪92‬‬

‫ﻔﺎﺖ‬ ‫ﻟﻴﮑﻦ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻗﺒﺮﭘﺮﺳﺖ وﭘﻴﺮ ﭘﺮﺳﺖ وﻏﻴﺮه ﺑﺮاي ﺛﺒﻮت‬ ‫ﺗﺠﻮﻳﺰ اﻋﻤﺎل وﻋﻘﺎﺋﺪ ﺷﺮﮐﻲ ﺧﻮد از ﻣﺨﺘﻠـﻒ ﺣﻴـﻞ )ﭼـﻞ( ﮐـﺎر‬ ‫ﻣﻴﮕﺮﻓﺘﻨﺪ‪ ،‬وﻗﺴﻤﺎ ﻗﺴﻢ ﻗﻴﻞ وﻗﺎل ﻣﻲ ﻧﻤﻮدﻧﺪ‪ ،‬واﻧﭽﻨﻴﻦ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ‬ ‫اﻣﺮوزي ﻫﻢ‪ ،‬ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻣﺎﻳﺎن ﺷـﺮک ﻧﻤـﻲ ﮐﻨـﻴﻢ‪ ،‬وﻧـﻪ‬ ‫اﻳﻨﻬﺎ را ﺧﺎﻟﻖ‪ ،‬رازق‪ ،‬وﺧﺪا ﻣﻴﺪاﻧﻴﻢ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ اﻳﻨﻬﺎ واﺳـﻄﻪ‪ ،‬وﮐﻴـﻞ‬ ‫اﻧﺪ ﮐﻪ ﺿﺮورﻳﺎت وﺣﺎﺟﺎت ﻣﺎ را ﺑﺮ اﷲ ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻣـﻲ ﮐﻨﻨـﺪ‪ ،‬ﮐـﻪ‬ ‫ﻣﺎﻳﺎن اﻳﻨﻬﺎرا ﻣﻴﮕﻮﻳﻢ واﻳﻨﻬﺎ ﺑﺮاﷲ ﺳﻔﺎرش ﻣﺎ را ﭘﻴﺶ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ‪،‬‬ ‫واﷲ  را ﻣﻲ ﻗﺒﻮﻻﻧﻨﺪ‪) ،‬ﻧﻌﻮذ ﺑﺎﷲ( ﮐﻪ اﷲ  ﺳﺨﻦ اﻳﻨﻬـﺎ‬ ‫در زﻣﻴﻦ ﻧﻤﻲ ﮔﺬارد ﺑﻠﮑﻪ ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد‪.‬‬ ‫ﺷﺎه اﺳﻤﺎﻋﻴﻞ ﺷﻬﻴﺪ  در ﺗﺤـﺖ آﻳـﺖ ‪ ٨٨‬ﺳـﻮرت‬ ‫اﻟﻤﺆﻣﻨﻮن ﻣﻴﻨﻮﻳﺴﺪ‪:‬‬ ‫از اﻳﻦ آﻳﺖ ﻫﻮﻳﺪا ﮔﺮدﻳﺪ ﮐﻪ ﮐﻔﺎر زﻣﺎن ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ ﺧﺪا ‬ ‫ﺑﺮاﻳﻦ ﻗﺎﺋﻞ ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ ﻣﺴﺎوي اﷲ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬وﻣﺒـﺎرزه ﺑـﺎ‬ ‫آن ﮐﺮده ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﺑﺖ ﻫﺎي ﺧﻮد را وﮐﻴﻞ وﺳﻔﺎرﺷـﻲ‬ ‫ﻣﻲ داﻧﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﮐﺎﻓﺮ ﺷﺪﻧﺪ‪ ،‬ودراﻳﻦ وﻗﺖ ﻫﻢ ﮐـﻪ ﺑـﺮاي‬ ‫ﻳﮑﻲ از ﻣﺨﻠﻮق ﺗﺼﺮف ﺛﺎﺑﺖ ﮐﻨﻲ وآن را وﮐﻴﻞ ﺧﻮد ﻗﺮار دﻫﻲ‬ ‫ﺑﺮاﻳﻦ ﻫﻢ ﺷﺮک ﺛﺎﺑﺖ ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬اﮔﺮ ﭼﻪ ﺑﺮاﺑﺮ وﻣﺴـﺎوي اﷲ آﻧـﺮا‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪93‬‬

‫ﻧﻤﻲ ﺷﻤﺎري وﻣﻘﺎﺑـﻞ اﷲ ﺑـﺮاي وي ﻃﺎﻗـﺖ ﻫـﻢ ﺛﺎﺑـﺖ ﻧﮑﻨـﻲ‪.‬‬ ‫]ﺗﻘﻮﻳﺔ اﻻﻳﻤﺎن‪[٥٢ :‬‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ در ﻗﺮآﻧﮑﺮﻳﻢ ﺗﺬﮐﺮه اﻳﻦ ﮔﻤﺎن ﺑﺎﻃﻞ را ﻣﻲ ﮐﻨﺪ‬ ‫ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬

‫ََُْ ُ  ْ ُ‬ ‫‪ ُ ََُ ْ ُ ُ َْ َ ََ ْ ُ ٤ ُ َ َ َ ٣‬‬ ‫ون اﻟﻠ ِﻪ ﻣﺎ ﻻ ﻳﺮﻀﻫﻢ وﻻ ﻳـﻨﻔﻌﻬﻢ وﻳﻘﻮﻟـﻮن‬ ‫﴿وﻳﻌﺒﺪون ﻣِﻦ د ِ‬ ‫ََُ ََُ َُ ْ َ ‪٣‬‬ ‫ﻫﺆﻻ ِء ﺷﻔﻌﺎؤ‪ e‬ﻋِﻨﺪ اﻟﻠ ِﻪ﴾ ]يونس‪[١٨ :‬‬

‫ﻋﺒﺎدت ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ ﻣﺎﺳﻮا از اﷲ آن ﮐﺴﻲ را ﮐﻪ زﻳﺎن وﻧﻔﻊ‬ ‫رﺳﺎﻧﺪه ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ اﻳﻨﻬﺎ را‪ ،‬وﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬اﻳﻨﻬﺎ ﺳﻔﺎرش ﮔـﺮان ﻣـﺎ‬ ‫اﻧﺪ در ﻧﺰد اﷲ ‪.‬‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ دﻳﮕﺮ ﺟﺎء ﺑﺮاﻳﻦ ﺗﺮدﻳﺪ ﻣﻲ ﮐﻨﺪ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ُْ ‪ً َ َُ َ٣ ٣‬‬ ‫ﻤﺟﻴﻌﺎ﴾ ]الزﻣر‪[٤٤ :‬‬ ‫﴿ﻗﻞ ﻟِﻠ ِﻪ اﻟﺸﻔﺎﻋﺔ ِ‬

‫ﺑﮕﻮ‪ :‬اﺧﺘﻴﺎرات ﺗﻤﺎم ﺳﻔﺎرش ازآن اﷲ اﺳﺖ‪.‬‬ ‫ﻳﻌﻨﻲ ﺑﻐﻴﺮ از ﺣﮑﻢ واﺟﺎزت اﷲ  ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ ﻗـﺎدر ﺑـﺮ‬ ‫ﺳﻔﺎرش ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬

‫ ﻔﺎ ﺖ دو ﻮع ا ﺖ‬ ‫ﻳﮑﻲ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻗﻬﺮي ﻳﻌﻨﻲ ﺑـﺰور ﺑـﺪون اﺟـﺎزت ﺷـﻔﺎﻋﺖ‬ ‫ﮐﺮدن‪ ،‬ودﻳﮕﺮ ﺷﻔﺎﻋﺖ اذﻧﻲ ﻳﻌﻨﻲ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﮐﺮدن ﺑﻪ اذن واﺟـﺎزۀ‬ ‫اﷲ ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪94‬‬

‫ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ ﻗﺎﺋﻞ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻗﻬﺮي ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ آﻧﻬﺎ ﺑـﺰور وﺟﺒـﺮ‬ ‫ﺷﻔﺎﻋﺖ ﻣﻲ ﮐﻨﻨﺪ واﷲ را ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮاﻧﻨﺪ‪) ،‬ﻧﻌـﻮذ ﺑـﺎﷲ( اﷲ ﺗﻌـﺎﻟﻰ‬ ‫ﺗﺮدﻳﺪ اﻳﻦ ﺧﻴﺎل ﺑﺎﻃﻞ را دراﻳﻦ آﻳﺖ ﮐﺮد‪ ،‬ﮐﻪ ﺑﻐﻴﺮ از اﺟﺎزت ﺑﻪ‬ ‫زﺑﺮ دﺳﺘﻲ وﺟﺒﺮ ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ ﺳﻔﺎرش ﮐﺮده ﻧﻤـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ‪ ،‬وﻫﺮﭼـﻪ‬ ‫ﺷﻔﺎﻋﺖ اذﻧﻲ اﺳﺖ آن ﻫﻢ ﻣﺸﺮوط ﺑﺮ ﭼﻨﺪ ﺷﺮوط ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪:‬‬ ‫اول‪ :‬اﷲ ﺑﺮاي ﺳﻔﺎرش ﮐﻨﻨﺪه اﺟﺎزت ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫َ ْ َ ‪٣‬‬ ‫ََُْ َْ ُ ‪ْ ٣‬‬ ‫﴿ﻣﻦ ذا اﻟ ِﺬي ﻳﺸﻔﻊ ﻋِﻨﺪه إِﻻ ﺑ ِ ِﺈذﻧ ِ ِﻪ﴾ ]البقرة‪[٢٥٥ :‬‬

‫ﺑﺪون اﺟﺎزت اﷲ ﻫﻴﭻ ﻳﮑﻲ ﻫﻢ ﺳﻔﺎرش ﮐﺮده ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫دوم‪ :‬ﺑﺮاي ﮐﺴﻴﮑﻪ ﺳﻔﺎرش ﮐﺮده ﻣﻲ ﺷـﻮد ﮐـﻪ ﻣﻮﺣـﺪ‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎن ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﻣﺸﺮک وﮐﺎﻓﺮ‪.‬‬ ‫ََ ََْ ُ َ َ َ َ ٌ‬ ‫﴿وﻻ ﺗﻨﻔﻌﻬﺎ ﺷﻔﺎﻋﺔ﴾ ]البقرة‪[١٢٣ :‬‬

‫ﻓﺎﻳﺪه )ﺳﻮد( ﻧﻤﻲ دﻫﺪ )ﻣﺸﺮک( را ﺳﻔﺎرش ﮐﺮدن‪) .‬زﻳـﺮا‬ ‫ﮐﻪ وي ﻣﺸﺮک اﺳﺖ(‬ ‫درﺣﺪﻳﺚ آﻣﺪه ﻧﺒﻲ  ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ِ‬ ‫ك  ﺑِ َ ِ‬ ‫ﺎ_  َﺷ‪ْJ‬ﺌًﺎ‪] Q‬ترﻣذي[‬ ‫‪َ G‬ﺷ َﻔﺎ‪ِ َ +‬ﱵ ﳌ َ ْﻦ  ﻟ َ ْﻢ ﻳُ ْﺸ ِﺮ ْ ّ‬

‫ﺳﻔﺎرش ﻣﻦ ﺑﺮاي آن ﮐﺴﻲ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺷﺮﻳﮏ ﻧﮑﺮده ﺑﺎﺷﺪ‬ ‫ﺑﻪ اﷲ ﭼﻴﺰي را‪.‬‬ ‫در ﻳﮏ رواﻳﺖ دﻳﮕﺮ آﻣﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ‪ :‬ﻣـﻦ ﺳـﻔﺎرش ﻣـﻲ‬ ‫ِﺋ ِ ِﻣ ِ‬ ‫ِ ِ‬ ‫ﱵ‪ Q‬ﺑﺮاي ﮔﻨﻬﮑﺎران از اﻣﺖ ﺧﻮد‪.‬‬ ‫ﮐﻨﻢ ‪G‬ﻻ َ ْﻫﻞ اﻟ ْ َﮑﺒ َﺎ ﺮ  ْﻦ اُ َّﻣ ْ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪95‬‬

‫س‪t‬وم‪ :‬اﻳﻦ ﻫﻢ ﺿـﺮوري اﺳـﺖ ﮐـﻪ ﺑـﺮاي ﻣﺸـﻔﻮع ﻟـﻪ‬ ‫)ﮐﺴــﻴﮑﻪ ﺑــﺮاﻳﺶ ﺳــﻔﺎرش ﮐــﺮده ﻣﻴﺸــﻮد( از ﻃــﺮف اﷲ ‬ ‫اﺟﺎزت ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬ﻳﻌﻨﻲ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﮕﻮﻳﺪ ﮐﻪ‪ :‬ﮐﺴـﻴﮑﻪ در ﺑـﺎره‬ ‫اﻳﻦ ﺷﺨﺺ ﺳﻔﺎرش ﻣﻲ ﮐﻨﺪ ﻣﻦ ﺷﻔﺎﻋﺖ وي را ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮم‪.‬‬ ‫چھارم‪ :‬ﻧﺴﺨﺖ از ﻫﻤـﻪ رﺳـﻮل اﷲ  ﺳـﻔﺎرش ﻣـﻲ‬ ‫ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ از وي ﮐﺴﻲ ﺳﻔﺎرش ﮐﺮده ﻧﻤـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ‪ ،‬ﻧﺴـﺨﺘﻴﻦ‬ ‫ﺳﻔﺎرش رﺳﻮل اﷲ  ﺷﺮوع ﻣـﻲ ﮐﻨـﺪ‪ ،‬ﺳـﭙﺲ ﺑـﺎﻗﻲ دﻳﮕـﺮ‬ ‫اﻧﺒﻴﺎء‪ ،‬اوﻟﻴﺎء‪ ،‬ﺷﻬﺪاء وﻋﻠﻤﺎء‪ ،‬وﻏﻴﺮه‪ ،‬زﻳﺮا ﻧﺒﻲ ﮐـﺮﻳﻢ  ﻣـﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪G :‬ا َﻧ َﺎ ا َ َّو ُل  َﻣ ْﻦ ﻳَّ ْﺸ َﻔ ُﻊ‪ Q‬ﻳﻌﻨﻲ ﻣﻦ اول از ﺳﻔﺎرش ﮔﺮاﻧﻢ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮ اﻳﻦ ﺷﺮوط ﺗﺎ ﺣﺎل ﻧﻪ ﻗﻴﺎﻣﺖ ﻗـﺎﺋﻢ ﺷـﺪه وﻧـﻪ ﻧﺒـﻲ‬ ‫ ﺷﻔﺎﻋﺖ ﺷﺮوع ﮐﺮده‪ ،‬ﭼﻪ ﻃﻮري ﻣﺸﺮک وﺑﺪﻋﺘﻲ در دﻧﻴـﺎ‬ ‫ﻗﺒﻞ از وﻗﻮع ﻗﻴﺎﻣﺖ وﻗﺒـﻞ از رﺳـﻮل اﷲ  ﺷـﻔﺎﻋﺖ ﺷـﺮوع‬ ‫ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﮔﺎﻫﻲ ﻣﻴﮕﻮﻳﻨﺪ‪ :‬ﻣﺎﻳﺎن ﺑﻨﺎم اﻳﻨﻬﺎ ﻧﺬر وﻧﻴـﺎز ﭘـﻴﺶ ﻣـﻲ‬ ‫ﮐﻨﻴﻢ وﺑﺮاي ﺷﺎن ﺳﺠﺪه ورﮐـﻮع وﺗﻌﻈـﻴﻢ ﻣـﻲ ﮐﻨـﻴﻢ‪ ،‬زﻳﺮاﮐـﻪ‬ ‫اﻳﺸﺎن وﺳﻴﻠﻪ ﻣﺎ اﻧﺪ‪ ،‬وﺑﺮاي اﻳﺸﺎن در ﻧـﺰد اﷲ ﺗﻘـﺮب ﻧﺰدﻳﮑـﺖ‬ ‫ﺣﺎ‪請‬ﻞ اﺳﺖ‪ ،‬وﻣﺎﻳﺎن ﮔﻨﻬﮑﺎرﻳﻢ‪ ،‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ دﻋﺎ ﻣﺎرا ﻧﻤﻲ ﭘﺬﻳﺮد‪،‬‬ ‫واﻳﻨﻬﺎ ﺑﻨﺪه ﻫﺎي ﻧﻴﮏ اﻧﺪ واﻳﻨﻬـﺎ ﻣﻘـﺮب درﺑـﺎر اﷲ  اﻧـﺪ‪،‬‬ ‫وﻣﺎﻳﺎن اﻋﻤﺎل اﻳﺸﺎن را وﺳﻴﻠﻪ ﻣﻲ ﮐﻨﻴﻢ ﺑﺮ اﷲ ﭘﻴﺶ ﻣﻴﮑﻨﻴﻢ‪،‬‬ ‫َ َُْ ُ ُ ْ ‪َ َ َُُّ ٣‬‬ ‫‪َُْ ٣‬‬ ‫﴿ﻣﺎ ﻧﻌﺒﺪﻫﻢ إِﻻ ﻟِﻴﻘ ِﺮﺑﻮ‪ e‬إِﻟﻲ اﻟﻠ ِﻪ زﻟﻔﻲ﴾ ]الزﻣر‪[٣ :‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪96‬‬

‫ﻋﺒﺎدت ﻧﻤﻲ ﮐﻨﻴﻢ اﻳﻨﻬﺎ را ﻣﮕﺮ از ﺧﺎﻃﺮ اﻳﻨﮑﻪ ﻣﺎرا ﺑﻪ اﷲ‬ ‫ﻧﺰدﻳﮏ وﻗﺮﻳﺐ ﺑﺴﺎزﻧﺪ‪) .‬ﻣﺎﻳﺎن ذرﻳﻌﻪ اﻳﻨﻬﺎﺗﻘﺮب ﺣﺎ‪請‬ـﻞ ﻣـﻲ‬ ‫ﮐﻨﻴﻢ ﺑﻄﺮف اﷲ (‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺟﺎي دﻳﮕﺮي اﻳﻦ ﻋﻘﻴﺪه را رد ﻣﻴﮑﻨﺪ ﻣﻴﻔﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫اﷲ ُ‬

‫ َ ُْ ْ ََ‬ ‫ َ َ ْ ََ ُ ْ َ‬ ‫ْ َ ‪َ َ ْ ََ َْ ٌ٣‬‬ ‫﴿ﺗِﻠﻚ أﻣﺔ ﻗﺪ ﺧﻠﺖ ‪َl‬ـﺎ ﻣـﺎ ﻛﺴـﺒﺖ وﻟﻜـﻢ ﻣـﺎ ﻛﺴـﺒﺘﻢ وﻻ‬ ‫ُ ْ َُ  َ‪ ُ َ َْ ُ  ٣‬‬ ‫ﺗﺴﺄﻟﻮن ﻤﻋﺎ ﻛﺎﻧﻮا ﻳﻌﻤﻠﻮن﴾ ]البقرة‪[١٣٤ :‬‬

‫)اﮔﺮ ﺷﻤﺎ اﻳﻦ ﺧﻴﺎل را دارﻳﺪ ﮐﻪ اﻳﻨﻬـﺎ درﻧـﺰد اﷲ ﻣﻘـﺮب‬ ‫اﻧﺪ‪ ،‬واﻳﻨﻬﺎ اﻋﻤﺎل ﻧﻴﮏ اﻧﺠـﺎم دادﻧـﺪ‪ ،‬وﻣﺎﻳـﺎن ﮔﻨﻬﮑـﺎرﻳﻢ‪ ،‬ﻣـﺎ‬ ‫اﻋﻤﺎل اﻳﺸﺎن را ﺑﺮاي ﺧﻮد ﺑﺮ اﷲ وﺳﻴﻠﻪ ﻣـﻲ ﮔـﺮداﻧﻴﻢ( ﻧـﻪ ﻧـﻪ‪،‬‬ ‫اﻳﻨﻬﺎ )ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء و‪請‬ﻠﺤﺎء( ﻳﮏ اﻣﺖ وﮔﺮوه ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﻴـﺮ ﺷـﺪﻧﺪ‪،‬‬ ‫وﺑﺪﻟﻪ اﻋﻤﺎل اﻳﺸﺎن از آن آﻧﻬﺎ اﺳﺖ‪ ،‬وﺑﺮاي ﺷـﻤﺎ ﺑﺪﻟـﻪ اﻋﻤـﺎل‬ ‫ﺷﻤﺎ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ‪ ،‬واز ﺷﻤﺎ درﺑﺎره اﻋﻤﺎل اﻳﺸﺎن ﺳﻮال ﮐـﺮده ﻧﻤـﻲ‬ ‫ﺷﻮد‪) ،‬ﮐﻪ ذرﻳﻌﻪ ﻧﺠﺎت ﺷﻤﺎ ﺑﮕﺮدد‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ از ﺷﻤﺎ در ﺑﺎره اﻋﻤـﺎل‬ ‫ﺧﻮد ﺷﻤﺎ ﺳﻮال ﮐﺮده ﻣﻴﺸﻮد(‬ ‫درﺣﺪﻳﺚ ﺷﺮﻳﻒ ﻣﻲ آﻳﺪ‪ :‬ﮐﻪ ﮐﺴﻲ راﮐﻪ ﻋﻤﻠﺶ ﻧﺠـﺎت‬ ‫ﻧﻪ ﺑﺨﺸﺪ‪ ،‬وﻧﺴﺒﺶ )ﻳﻌﻨﻲ اﻋﻤﺎل آﺑـﺎء واﺟـﺪادش( آﻧـﺮا ﻧﺠـﺎت‬ ‫داده ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﺪ‪.‬‬ ‫ﺑﺮاي ﻫﺮ ﻳﮑﻲ ﻋﻤﻞ ﺧﻮدش ﺳﻮد ﻣﻨـﺪ ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬واﮔـﺮ‬ ‫آﻧﺎن ﺗﮑﺎﻟﻴﻒ ﮐﺮدﻧﺪ‪ ،‬ﺿﺤﻤﺎت ﺑﺮداﺷﺖ ﮐﺮدﻧﺪ ﺑﺮاي ﺧـﻮد ﺷـﺎن‬ ‫در ﮐﺎر ﻣﻲ آﻳﺪ‪ ،‬ﻧﻪ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ‪ ،‬ﮔﺎﻫﻲ ﻣﺸﺮﮐﻴﻦ وﻣﺒﺘﺪﻋﻴﻦ ﻣﺜـﺎل‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪97‬‬

‫ﭘﻴﺶ ﻣﻴﮑﻨﻨﺪ‪ :‬ﻫﻤﭽﻨﺎﻧﻴﮑﻪ در دﻧﻴﺎ ﺑﺮاي ﻗﺎﺿـﻲ وﮐﻴـﻞ اﻧﺘﺨـﺎب‬ ‫ﮐﺮده ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬وﺑﺮاي ﭘﺎدﺷﺎه وزﻳﺮ‪ ،‬زﻳـﺮا ﺑـﺪون وﮐﻴـﻞ ﻫﻤـﺮاي‬ ‫ﻗﺎﺿﻲ‪ ،‬وﺑﺪون وزﻳﺮ ﻫﻤﺮاي ﭘﺎدﺷﺎه ﻣﻼﻗﺎت ﮐﺮده ﻧﻤـﻲ ﺷـﻮد ‪،‬‬ ‫وﺑﺮ ﻣﺸﮑﻞ ﺧﻮد آﻧﺎﻧﺮا آﮔﺎه ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻧﻤﻲ ﺗﻮاﻧﻲ‪ ،‬ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﺑـﺮاي‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻫﻢ وﮐﻴﻞ‪ ،‬وزﻳﺮ‪ ،‬وﺳﻴﻠﻪ ﺿﺮوري اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﻣﻦ را ﺑﺮ ﻣﺨﻠﻮق َﻗﻴﺎس ﻣﮑﻨﻴﺪ‪:‬‬ ‫ََ َ ْ ُ ‪ ََْْ ٣‬‬ ‫‪ َُ َْ َ ْ ُ ْ َ ُ َ َْ َ ٣ ٣‬‬ ‫ﺮﻀﺑﻮا ﻟِﻠ ِﻪ اﻷﻣﺜـﺎل إِن اﻟﻠـﻪ ﻳﻌﻠـﻢ وأﻧـﺘﻢ ﻻ ﺗﻌﻠﻤـﻮن﴾‬ ‫﴿ﻓﻼ ﺗ ِ‬ ‫]النحل‪[٧٤ :‬‬

‫ﺑﺮاي اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﺜﺎل ﺧﻮد را ﺑﻴﺎن ﻣﮑﻨﻴﺪ‪) ،‬زﻳﺮا( اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ‬ ‫ﻣﻴﺪاﻧﺪ‪ ،‬ﺷﻤﺎ )ﻣﺨﻠﻮق( ﻧﻤﻲ داﻧﻨﺪ‪.‬‬ ‫زﻳﺮا ﮐﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻋﻠﻴﻢ ﺑﺬات اﻟﺼﺪور اﺳـﺖ‪ ،‬واز ﺣﺎﻟـﺖ‬ ‫ﻫﺮ ﮐﺲ ﺑﺎ ﺧﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ ﺑـﺮاي اﷲ ﺗﻌـﺎﻟﻰ وﮐﻴـﻞ‪ ،‬وزﻳـﺮ ‪،‬‬ ‫ﻣﺸﻴﺮ ﺿـﺮورت ﻧﻴﺴـﺖ‪ ،‬وﻫﺮﭼـﻪ ﻗﺎﺿـﻲ وﭘﺎدﺷـﺎه اﻧـﺪ‪ ،‬آﻧـﺎن‬ ‫ﻣﺨﻠﻮق اﻧﺪ‪ ،‬ﻋﻠﻢ ﻏﻴﺐ ﺑﺮاي ﺷﺎن ﺣﺎ‪請‬ﻞ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬از ﺣﺎﻟﺖ ﮐﺴﻲ‬ ‫ﺑﺎﺧﺒﺮ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ‪ ،‬ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ ﺑﺮاي آﻧﻬﺎ وﮐﻴﻞ‪ ،‬وزﻳﺮ ﺿﺮورت اﺳﺖ‪ ،‬ﺗﺎ‬ ‫ﮐﻪ ﺑﻪ ذرﻳﻌﻪ وﮐﻴـﻞ و وزﻳـﺮ اﻳﺸـﺎن را از ﺣـﺎل ﺧـﻮد ﺑـﺎ ﺧﺒـﺮ‬ ‫ﺑﺴــﺎزي‪ ،‬ﻗﻴــﺎس اﷲ ﺑــﺮ ﻣﺨﻠــﻮق ﺳــﺮ ﭼﺸــﻤ‪ ᄁ‬اﻧﺘﻬــﺎي ﺣﻤﺎﻗــﺖ‬ ‫وﺿﻼﻟﺖ اﺳﺖ‪ ،‬زﻳﺮا ﮐﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻋﺎﻟﻢ اﻟﻐﻴـﺐ اﺳـﺖ‪ ،‬از ﺣـﺎل‬ ‫ﺗﻤﺎم ﻣﺨﻠﻮق ﺑﺎﺧﺒﺮ اﺳﺖ‪ ،‬ﺑﺮاي آن وﮐﻴﻞ ﭼﻪ ﺿﺮورت اﺳﺖ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪98‬‬

‫واﻳﻦ ﺧﻴﺎل ﻫﻢ ﺧﻄﺎء اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺎ ﮔﻨﻬﮑـﺎر ﻫﺴـﺘﻴﻢ‪ ،‬واﷲ ﺗﻌـﺎﻟﻰ‬ ‫دﻋﺎء ﮔﻨﻬﮑﺎر را ﻧﻤﻲ ﭘﺬﻳﺮد ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﻣﺎ )دﻳﮕﺮان )ﻓﻀﻼء و‪請‬ﻠﺤﺎء(‬ ‫ﮔﺮﻳﻢ‪ ،‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪:‬‬ ‫را وﺳﻴﻠﻪ ﻣﻲ‬ ‫َ‬ ‫ْ َْ‬ ‫ََْ ُ َْ ُ َْ‬ ‫َْ‬ ‫ﻳﺪ﴾ ]ق‪[١٦ :‬‬ ‫﴿وﺤﻧﻦ أﻗﺮب إِﻟﻴ ِﻪ ﻣِﻦ ﺣﺒ ِﻞ اﻟﻮ ِر ِ‬

‫ﻣﺎ ﻧﺰدﻳﮏ ﻫﺴﺘﻴﻢ ﺑﺮاي اﻧﺴﺎن از رگ ﮔﺮدن وي‪.‬‬ ‫ازﻳﻦ ﺟﻬﺖ ﺷﺎﻋﺮ ﻣﺸـﻬﻮر ﭘﺸـﺘﻮ ﻋﺒـﺪاﻟﺮﺣﻤﻦ ﺑﺎﺑـﺎ ﻣـﻲ‬ ‫ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫'ﻪ ﺣﺎﺟﺖ ﺩے ﭼﻪ ﺩﺑﻞ ﭘﻪ ﺩﺭﮐ‪ ᄀ+‬ﻏﻮﺍړﻡ‬ ‫ﭘﻪ ﺧﭙﻞ ﮐﻮﺭ ﮐ‪ ᄀ+‬ﻫﻤﮑﻨﺎﺭ ﺩے ﺭﺏ ‪$‬ﻤﺎ‬

‫ﻳﻌﻨﻲ ﭼﻪ ﺣﺎﺟﺖ اﺳﺖ ﻣﻦ را ﺑﻪ درﺑﺎر دﻳﮕﺮ ﮐـﺲ رﻓـﺘﻦ‬ ‫واز آن اﺳﺘﻤﺪاد ﺧﻮاﺳﺘﻦ درﺣﺎﻟﻴﮑﻪ در ﺧﺎﻧﻪ ﺧﻮدم رب ﻣـﻦ در‬ ‫ﮐﻨﺎرم ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪.‬‬ ‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ َﻣﻲ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ‪:‬‬ ‫ْ ُ‬ ‫َْ ْ َ ُ ْ‬ ‫ﺠﺘﺐ ﻟﻜﻢ﴾ ]ﻣؤﻣن‪[٦٠ :‬‬ ‫﴿ادﻋﻮﻧِﻲ أﺳ ِ‬

‫از ﻣﻦ دﻋﺎء ﺑﺨﻮاﻫﻴﺪ دﻋﺎي ﺷﻤﺎ را ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮم‪.‬‬ ‫دراﻳﻦ آﻳﺖ ﻣﻴﺎن ﮔﻨﻬﮑﺎر وﻏﻴـﺮ ﮔﻨﻬﮑـﺎر ﻫـﻴﭻ اﻣﺘﻴـﺎزي‬ ‫ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ آﻳﺖ ﻣﻄﻠﻖ اﺳﺖ‪ ،‬دﻳﮕﺮ اﻳﻦ ﮐـﻪ از ﺷـﻴﻄﺎن ﮐﺴـﻲ‬ ‫ﻓﺎﺳﻖ وﮐﺎﻓﺮ وﮔﻨﻬﮑﺎر ﺑﺰرگ ﻧﻴﺴﺖ ﻟﻴﮑﻦ ﺑﺎز ﻫﻢ ﺑﻌﺪ از ﻟﻌﻨﺘـﻲ‬ ‫ﺗﻌﺎﻟﻰ دﻋﺎ ﻣﻴﺨﻮاﻫﺪ ﮐﻪ‪:‬‬ ‫ﺷﺪن اش از اﷲ َ‬ ‫َ َْ ُْ َ ُ‬ ‫َ  َ ّ َ ْ ْ‬ ‫﴿ﻗﺎل ر ِب ﻓﺄﻧ ِﻈﺮﻧِﻲ إِﻟﻲ ﻳﻮ ِم ﻳﺒﻌﺜﻮن﴾ ]الحجر‪[٣٦ :‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪99‬‬

‫)ﺷﻴﻄﺎن( ﻣﻴﮕﻮﻳﺪ‪ :‬اي اﷲ! ﻣﻬﻠﺖ ﺑﺪه ﺑﺮاي ﻣﻦ ﺗـﺎ روزي‬ ‫ﺑﺮاﻧﮕﻴﺨﺘﻦ‪ .‬اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ دﻋﺎﻳﺶ را ﻗﺒﻮل ﻓﺮﻣﻮد‪:‬‬ ‫َ  َ ‪َ ٣‬‬ ‫ِﻦ ْاﻟ ُﻤ ْﻨ َﻈﺮ ‬ ‫ﻚﻣ ‬ ‫ﻳﻦ﴾ ]الحجر‪[٣٧ :‬‬ ‫﴿ﻗﺎل ﻓ ِﺈﻧ‬ ‫ِ‬

‫اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺑﺮاﻳﺶ ﮔﻔﺖ‪ :‬ﺑﻴﺸﮏ ﺗـﻮ از ﺟﻤﻠـﻪ ﻣﻬﻠـﺖ داده‬ ‫ﺷﺪﮔﺎن ﻫﺴﺘﻲ )ﺗﺎ وﻗﺖ ﻣﻘﺮر را(‬ ‫وﻗﺘﻴﮑﻪ دﻋﺎي ﺷﻴﻄﺎن ﻗﺒﻮل ﻣﻴﺸﻮد‪ ،‬آﻳﺎ ﮐﺴـﻲ ﻫـﻢ اﺳـﺖ‬ ‫ﮐﻪ از ﺷﻴﻄﺎن زﻳـﺎد ﮔﻨﻬﮑـﺎر ﺑﺎﺷـﺪ‪ ،‬ﺣﺘـﻰ ﮐـﻪ دﻋـﺎﻳﺶ را اﷲ‬ ‫ﻣﻬﺮﺑﺎن ﭘﺬﻳﺮاي ﻧﮑﻨﺪ؟ ﻫﺮﮔﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﻧﻴﺴﺖ‪ ،‬ﺑﻠﮑﻪ اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ دﻋﺎي‬ ‫ﻫﺮﮐﺲ را ﻣﻲ ﭘﺬﻳﺮد ﺑﻪ ﺷﺮﻃﻴﮑﻪ دﻋﺎي ﺣﻘﻴﻘﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﺸﺮوط‬ ‫ﺑﺎﺷﺮوط دﻋﺎ ﭘﻮره ﺑﺎﺷﺪ‪.‬‬ ‫واﻣﺎ وﺳﻴﻠﻪ ﺑﻪ اﻋﻤﺎل ‪請‬ﺎﻟﺢ ‪請‬ﺤﻴﺢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻳﮏ اﻧﺴـﺎن‬ ‫ﺧﻮدش ﻧﻴﮏ اﻋﻤﺎل اﻧﺠﺎم داده‪ ،‬وداراي اﻳﻤﺎن ودﻳﮕﺮ ﺧﺼﻠﺘﻬﺎي‬ ‫ﻧﻴﮏ ﻣﻴﺒﺎﺷﺪ‪ ،‬آن را وﺳﻴﻠﻪ در درﺑﺎر اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﭘﻴﺶ ﻣـﻲ ﮐﻨـﺪ‪،‬‬ ‫ودﻋﺎ ﻣﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺟﺎﺋﺰ اﺳﺖ‪ ،‬در ﻗﺮآن وﺣـﺪﻳﺚ و اﻗـﻮال ﺳـﻠﻒ‬ ‫ﻣﻨﻘﻮل اﺳﺖ‪.‬‬ ‫در َﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ارﺷﺎد اﺳﺖ‪:‬‬ ‫‪٣ َ٤‬‬ ‫‪َ ٣ َ ْ ٣‬‬ ‫ َُ َْ ُ‬ ‫ﻳﻦ آ َﻣﻨﻮا اﺳﺘ ِﻌﻴﻨﻮا ِ‪9‬ﻟﺼﺮﺒِ واﻟﺼﻼة﴾ ]البقرة‪[١٥٣ :‬‬ ‫﴿ َﺎﻳ أﻬﯾﺎ اﻟ ِﺬ‬

‫اي اﻳﻤﺎن داران! از اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ذرﻳﻌﻪ ‪請‬ﺒﺮ وﻧﻤﺎز اﺳﺘﻌﺎﻧﺖ‬ ‫ﻃﻠﺐ ﮐﻨﻴﺪ‪.‬‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪100‬‬

‫وﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در اﺣﺎدﻳﺚ ﮐﺜﻴـﺮه ﺗـﺬﮐﻴﺮه وﺳـﻴﻠﻪ ﺑـﻪ اﻋﻤـﺎل‬ ‫‪請‬ﺎﻟﺤﻪ ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ‪ ،‬ﮐـﻪ ﻣﺜـﺎل ﻫـﺎي آن را از ﺧـﻮف ﻃﻮاﻟـﺖ‬ ‫ﮔﺬاﺷﺘﻴﻢ ‪ ،‬واﻣﺎ ﺗﻔﺼﻴﻞ ﺷﻔﺎﻋﺖ و وﺳﻴﻠﻪ را در رﺳﺎﻟﻪ ﺑﻨﺪه ﺑﻨـﺎم‬ ‫)ﺷﻔﺎﻋﺖ اور وﺳﻴﻠ‪ ᄀ‬ﮐﻲ ﺣﻘﻴﻘﺖ( ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﮐﺮده ﻣﻴﺘﻮاﻧﻴﺪ‪.‬‬ ‫ﻣﻦ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﻓﻬﻢ ﻗﺎ‪請‬ﺮ ﺧﻮد از ﻗـﺮآن وﺣـﺪﻳﺚ واز اﻗـﻮال‬ ‫ﻋﻠﻤﺎء ﮐﺮام ﻗﺪري در ﺑﺎره ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮک‪ ،‬ﺑﺘﻮﻓﻴﻖ اﷲ ﺗﻌـﺎﻟﻰ‬ ‫وﮐﻮﺷﺶ ﻣﺸﺎﺋﺦ ﺑﺮاي ﺷﻤﺎ ﻋﺮض ﻧﻤﻮدﻳﻢ‪ ،‬وﻟـﻴﮑﻦ ﺑـﺮاي ﻓﻬـﻢ‬ ‫وﺗﻔﺼﻴﻞ دراﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠﻪ ﮐﺘﺐ ذﻳﻞ را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻤﺎﺋﻴﺪ‪:‬‬ ‫اﻟﺒﺼﺎﺋﺮ ﻟﻠﻤﺘﻮﺳﻠﻴﻦ ﺑﺎﻟﻤﻘﺎﺑﺮ‪ :‬از ﺦ ﺸﺎﻨﺎ ﺦ ا آن ﻤﺪ ﻃﺎ ‬

‫‬

‫ﺗﻘـﻮﻳــﺔ اﻻﻳﻤــﺎن‪:‬‬

‫از ﺠﺎ‪$‬ﺪ اﺳﻼم ﺷﺎه اﻤﺎﻞ ﯿﺪ ‬

‫دﻋــﻮة اﻟﺤـــﻖ‬

‫از ﺦ ا ‪,12‬ﺮ ‪0‬ﻮﻻ‪ .‬ﻤﺪ ا‪,-‬ﺮ *ﻨﺪﯾﺎ(ﻮی ‬

‫ﮔﻠﺪﺳـﺘﻪ ﺗـﻮﺣـﻴـﺪ‬

‫ر ﺻ ﺎ <ﺐ‬ ‫از ‪0‬ﻮﻻ‪8 .‬ﺮ‪67‬از ﺧﺎن ‪9‬ﻔﺪ‬

‫ﺷــﺮک ﮐــﻴﺎ‪³‬؟‬

‫از ‪0‬ﻮﻻ‪B .‬ﻄﺎء اﷲ *ﻨﺪﯾﺎ(ﻮی ﺻﺎ<ﺐ‬

‫‪34‬‬

‫ﺑﻬﺮ ﺣﺎل ﻣﺮض ﺷﺮک اﻧﺘﻬﺎي ﻣﺮض ﻣﻬﻠﮏ اﺳـﺖ‪ ،‬ﺗﻤـﺎم‬ ‫اﻋﻤﺎل اﻧﺴﺎن را ﺑﺮﺑﺎد ﻣﻴﺴﺎزد‪ ،‬وﺑﺮاي ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﺴﺘﺤﻖ ﺟﻬﻨﻢ ﻣﻲ‬ ‫ﮔﺮدد‪ ،‬وﻟﻴﮑﻦ ﺟﺎي ﺗﺎٴﺳﻒ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻣﺮوز ﮐﻠﻤﻪ ﮔﻮ ﻣﺴﻠﻤﺎن ﻫﻢ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪101‬‬

‫ﺑﺮاﻳﻦ ﺳﺮﻃﺎن ﻣﻬﻠﮏ )ﺷـﺮک( ﻣﺒـﺘﻼء ﺷـﺪه‪ ،‬واز ﻋﻘﻴـﺪه ﺧـﻮد‬ ‫)ﺗﻮﺣﻴﺪ( ﺑﺎ ﺧﺒﺮ ﻧﻴﺴﺖ‪.‬‬ ‫ﺑﻨﺎﺑﺮﻳﻦ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻠ‪ ᄁ‬ﺑﻨﻴـﺎدي )ﺑﻴـﺎن ﺗﻮﺣﻴـﺪ ورد ﺷـﺮک( ﮐـﻪ‬ ‫ﻣﻨﺸﻮر ﻣﺸﺘﺮﮐ‪ ᄁ‬ﺗﻤﺎم اﻧﺒﻴﺎء ﻋﻠﻴﻬﻢ اﻟﺴﻼم وﻧﺨﺴـﺘﻴﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪ ﺷـﺎن‬ ‫ﺑﻮده‪ ،‬ﺑﺮاي اﺷﺎﻋﺖ وﺗﺒﻠﻴﻎ اﻳﻦ ﻫﺮ ﻣﻮﺣﺪ و‪請‬ﺎﺣﺐ ﻓﻬﻢ وداﻧـﺶ‪ ،‬و‬ ‫ﻫﺮ ﻣﺴﻠﻤﺎن دﻟﺴﻮز را ﻻزم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﺮاي ﻧﺸـﺮ ﻣﺸـﻦ ﭘﻴﻐﻤﺒـﺮي‬ ‫وﺑﺮاي اﺷﺎﻋﺖ ﺗﻮﺣﻴﺪ وﺳﻨﺖ ﺑﻪ ﻣﻴﺪان ﺑﺮ آﻣﺪه ﺑﺮاي ا‪請‬ـﻼح ﻗـﻮم‬ ‫ﻃﺒﻖ ‪請‬ﻼﺣﻴﺖ ﺧﻮد ﮐﻮﺷﺶ ﻧﻤﺎﻳﺪ‪ ،‬وﻓﺮﻳﻀﻪ ﺧﻮد را اداء ﻧﻤﺎﻳﺪ‪.‬‬ ‫اﻳﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺨﺘﺼﺮ ﭼﻨﺪ ﻓﺮﻳﺎد وزاري ﺑـﻮد ﮐـﻪ ﻣـﻦ ﺑـﻪ‬ ‫ﻧﻴﺖ ﺧﻴﺮ ﺧﻮاﻫﻲ ﭘﻴﺶ روي ﺑﺮادران اﺳﻼم ﮔﺬاﺷﺘﻢ‪ ،‬اﻣﻴﺪ اﺳـﺖ‬ ‫ﮐﻪ ﻋﻘﻠﻤﻨﺪ ﺑﺮ دل ودﻣﺎغ ﺳﺮد ﺑﻌﺪ ازﻣﺴﺘﻔﻴﺪ ﺷﺪن اﻳﻦ ﻣﺴـﺌﻠﻪ را‬ ‫ﺑﭙﺬﻳﺮد‪.‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‬ ‫ˆ‬ ‫‪z‬‬ ‫‪C‬‬ ‫‪ Bª©3‬‬ ‫§¦¨‪ 6AŠ \# !c‬‬ ‫‪0‬‬ ‫‪C‬‬ ‫¯®) ‬ ‫ ¬ ‪ L!°W‬‬ ‫ ­‬ ‫” ‪ SB «!o3‬‬ ‫´‪µ<±²J ³ dm‬‬ ‫|‬ ‫‪N‬‬ ‫‪  0l‬‬ ‫;†‬ ‫„‪%  X; ‚8‬‬ ‫!¶ƒ ;… ‬ ‫]اﻗﺒﺎل[‬ ‫دﻋﺎ ﮔﻮي ﻫﺴﺘﻴﻢ از درﺑﺎر اﷲ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﮐﻪ ﻣـﺎ وﺗﻤـﺎم ﻗـﻮم‬ ‫ﻣﺴﻠﻤﺎن را ﻓﻬﻢ ﺗﻮﺣﻴﺪ ﻋﻄﺎ ﻧﻤﺎﻳـﺪ‪ ،‬و ﺑـﺮاﻳﻦ اﺳـﺘﻘﺎﻣﺖ ﻧﺼـﻴﺐ‬


‫ﻋﻘﻴﺪه ﺗﻮﺣﻴﺪ ورد ﺷﺮك‬

‫‪102‬‬

‫ﮐﻨــﺪ‪ ،‬و ﺑــﺮ اﺷــﺎﻋﺖ آن ﺗﻮﻓﻴــﻖ ﻋﻄــﺎ ﮐﻨــﺪ ‪ ،‬واز ﺷــﺮک ﮐــﻪ‬ ‫ﺧﻄﺮﻧﺎﮐﺘﺮﻳﻦ اﻣﺮاض اﺳﺖ ﻣﺤﻔﻮظ ﺑﺪارد‪ .‬آﻣﻴﻦ‬ ‫ﺗﻤﺖ ﺑﺎﻟﺨﻴﺮ‬

‫‪‬‬ ‫‪‬ه ‪ ‬‬

‫ﭼﻬﺎرﺷﻨﺒﻪ ﺑﻌﺪ ﻇﻬﺮ‪١٠‬ﻣﺤﺮم اﻟﺤﺮام ‪ ١٤١٩‬ﻫـ ‪ 6‬ﻣﺊ ‪1998‬ء‬ ‫ﺗﺮﺟﻤــﻪ ﻓﺎرﺳــﻲ ﭼﻬــﺎر ﺷــﻨﺒﻪ ‪ ١٣‬ﺷــﻮال ‪١٤٣١‬ﻫـــ ‪22‬‬ ‫ﺳﭙﺘﻤﺒﺮ ‪2010‬ء‬

‫ﺮﻢ از ﻮ  رﯽ و ﻮز ﻤﺪ ﺐ اﷲ ﻤﺎر )'&ﯽ ‪$%‬ﻪ ا"!ﻔﺎر ( و‪-‬ﺪ ﻣﻼﺧﺎل ﻤﺪ‬

‫ ‪6‬ﺪ‪5‬ﺸﺎ‪0‬ﯽ را‪23‬ﺘﺎ‪0‬ﯽ واﻟ‪.‬ﯽ ‪C‬ﻞ ﺟﺎ@?ﻪ >= ‪6‬ﺪه ;‪:‬ﺮ ﺸﺎور ﭘﺎ‪28‬ﺘﺎن‬

‫‬ ‫‪Mob“0344¸9851128‬‬

‫‬ ‫Ž‬ ‫* ‪N‬‬ ‫*‬ ‫‬ ‫‪k‬‬ ‫ ˆ‡;‹‪Š l Œ ‰ Š/‹/‬‬

aqeeda  

islamic book in farsi

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you