Issuu on Google+

‫№‬

‫№‬

‫№‬

‫کورد لەگەمەى دانوستانەکاندا ل‪ 6‬پرسی کورد و ئایندەی پەیوەندی‬ ‫نێوان سوریا و تورکیا ل‪8‬‬

‫هێلکە و هەنگوێن باشترین‬ ‫ژەمە خۆراکی پارشێوە ل‪9‬‬

‫هەفتەنامەیەکی سیاسییە حزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان دەریدەکات № سێشەممة № ‪/03‬گه‌الوێژ ‪ 2712/‬کوردی № ‪ 2012/07/24‬زایینی № ساڵی ‪ 12 № 32‬الپەڕە № ژماره‪www.jamawarnews.com № 711 :‬‬

‫ئاڵـۆزی پەیوەندی کوتلەکان کاریگەری لەسەر ڕەوشی ئەمنی عێراق هەیە‬ ‫تەقینەوەکانی دووشەممە جێدەستی قاعیدە و بەعسییەکانی پێوە دیارە‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫دوێنێ ژمــارەیــەک تەقینەوە ناوچە‬ ‫جیا جیاکانى عێراقى گرتەوە و لە‬ ‫نێویشیاندا ناوچە دابڕێنراوەکانى‬ ‫کوردستانى گرتەوە بەو هۆیەشەوە‬ ‫ژمارەیەک قوربانى لێکەوتەوە‪.‬‬ ‫لەوبارەیەوە ئەندامێکى لیژنەى ئەمنى‬ ‫پارێزگاى کەرکوک بە ~‬ ‫ڕاگەیاند « هۆکارى تەقینەوەکانى‬ ‫دوێنێ دەگەڕێتەوە بۆ هاتنى ئەو‬ ‫کۆمەڵە بەعسیانەى کە سنورەکانیان‬ ‫بۆ کراوەتەوە‪ ،‬لە سوریا جێگایان پێ‬ ‫لێژبووە»‪.‬‬ ‫ئەحمەد عەسکەرى‪ ،‬ئەندامى لیژنەى‬ ‫ئەمنى لــە پــارێــزگــاى کــەرکــوک بە‬ ‫~ ڕاگـــەیـــانـــد هــۆکــارى‬ ‫تەقینەوەکانى دوێنێ دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆ هاتنى ئەو کۆمەڵە بەعسیانەى‬ ‫کــە سنورەکانیان بــۆ کــراوەتــەوە‪،‬‬ ‫لــە ســوریــا جێگایان پــێ لێژبووە‬ ‫دەیانەوێت بێنەوە ناوچە سونییە‬ ‫نشینەکان حەملەیەکە بۆ ئــەوەى‬

‫بارودۆخێکى ئەمنى شڵەژاو دروست‬ ‫بکەن تا بتوانن لەو شوێنانە نیشتە‬ ‫جێببن‪ ،‬ئەم مانگەش مانگى بەعسە‪،‬‬ ‫ئینقالبەکانى بەعس لــەم مانگەدا‬ ‫بووە ئەم تەقینەوانە دەگەڕێتەوە بۆ‬ ‫شڵەژانێک و دروستکردنى شوێنێکى‬ ‫ئارام بۆ ئەو بەعسیانەی گەڕاونەتەوە‬ ‫بە داخیشەوە کۆمەڵێک خەڵک هەیە‬ ‫لە ناوەوە هاوکاریان دەکەن‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى گەڕانەوەى بەعسییەکان‬ ‫خزمەت بە ئاسایشى عێراق ناکات‬ ‫دەبێت جەنابى مالیکى و هەموو هێزە‬ ‫ئەمنییەکان بیزانن گەڕانەوەى ئەو‬ ‫بەعسییانە بۆ تێکدانى بارودۆخە و‬

‫بۆ سەقامگیرکردنى ئاسایش نییە‪،‬‬ ‫نابنەوە خەڵکى ئەم واڵتــە خۆشى‬ ‫ئــەم واڵتــەیــان نــاوێــت‪ ،‬گــەر خۆیان‬ ‫دەسەاڵتدارنەبن مەترسى دەبن لەسەر‬ ‫ئەمنى ئەم واڵتە کە کورد و عەرەبى‬ ‫تێدا دەژى»‪.‬‬ ‫ئەحەمەد عەسکەرى ئەوەشى خستە‬ ‫ڕوو دوامان ئەوەیە کە لێپێچینەوەى‬ ‫توند بکرێت بەرامبەر بەوانەى کە‬ ‫کــردەى تێکدەرانە ئەنجام دەدەن‪،‬‬ ‫لــە تەقینەوەکانى دوێــنــێــدا زیاتر‬ ‫هاواڵتیان بونەتە قوربانى هەوڵەکانى‬ ‫تێکدەران ئەو ڕەشە کوژییە و لە چەند‬ ‫ناوچەیەکدا بووە‪.‬‬

‫لـــەبـــارەى بــونــى فــیــرقــەى دوانـــزە‬ ‫عەسکەری هێما بۆ ئەوە دەکات «هیچ‬ ‫سودێکى نــەبــووە‪ ،‬بە پێچەوانەوە‬ ‫گەڕانەوەى بەعسییەکان بۆ ناو ئەو‬ ‫سوپایە و هەڵسوڕانى ئەوانە لەالیەن‬ ‫کۆمەڵێک کۆنە بەعسییەوە گومانیش‬ ‫دەکرێت لەوانە کە دەستیشى تێدا‬ ‫بێت»‪.‬‬ ‫عەقید شێرزاد مۆفەرى‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫بـــەڕێـــوەبـــەرایـــەتـــى پــاراســتــنــى‬ ‫دامودەزگاکانى شــارى کەرکوک بە‬ ‫~ ڕاگەیاند تێکدەران هەموو‬ ‫کاتێک مانگى ڕەمەزان بە هەل دەزانن‬ ‫بۆ ئەنجامدانى کردەوە تێکدەرانە‪.‬‬ ‫لەبارەى گەڕانەوەى بەعسییەکان بۆ‬ ‫ناو سوپاى عێراقى ناوبراو وتى ئەوانە‬ ‫هێشتا نەگەڕاونەتەوە بۆ ناو کار و‬ ‫دەست بەکار نەبوون‪ ،‬بەاڵم ئەوانە‬ ‫زەمینە خۆشکردنە‪ ،‬بارى ئەمنى لە‬ ‫عێراقدا بەرەو نا جێگیرى دەڕوات بە‬ ‫گەڕانەوەى بەعسییەکانیش خراپتر‬ ‫دەبێت‪.‬‬ ‫عەقید شێرزاد هێماش بۆ ئەوە دەکات‬

‫«بەعسییەکانە لە سوریاوە هاوکارى‬ ‫و پشتیوانى تێکدەرانیان دەکرد بۆ‬ ‫ناو عێراق ئێستا ئەمانەش بگەڕێنەوە‬ ‫پێموایە خراپتر دەبێت»‪.‬‬ ‫وتیشى قائیدە و ئەنسار و سوننە و‬ ‫جەیشى ئیسالم و نەقشبەندى ئەمانە‬ ‫هەموو بونیان هەیە لە کەرکوک و‬ ‫دەوروبــەرى‪ ،‬بەاڵم لە هەموو یان بە‬ ‫هێزتر قاعیدەیە»‪.‬‬ ‫لەبارەى داواکردنى هێزى پێشمەرگە بۆ‬ ‫ناو شارى کەرکوک عەقید شێرزاد وتى‬ ‫داواى هاتنى هێزى پێشەمەرگەمان‬ ‫نەکردووە بۆ کەرکوک ‪ ،‬لەبەرئەوەی‬ ‫ئەم کارە تێکدەرانە ئەوەنییە بڵێن‬ ‫بە پێشمەرگە چارەسەر دەکرێت‪ ،‬بە‬ ‫پێى ئەو ڕێکەوتنە کراوە لە ناو شار‬ ‫دەبێت پۆلیسى لێبێت دەرەوەى شار‬ ‫سوپا و پێشمەرگەى لێبێت‪ ،‬چونکە‬ ‫بارودۆخی کەرکوک تایبەتمەندە گەر‬ ‫پێشمەرگە بێتە ناو شارى کەرکوک‬ ‫دەبێت سوپاى عێراقیش بێتە ناو شار‬ ‫بە هیچ شێوەیەک داوا نەکراوە نە سوپا‬ ‫و نەپێشمەرگە بێتە ناوشار‪ ،‬بەاڵم وەک‬

‫هێزێکى پشتیوان پێشمەرگە هەموو‬ ‫کات هێزێکى پشتیوان بووە بۆمان‪.‬‬ ‫مەحمود عوسمان‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى‬ ‫نوێنەرانى عێراق بە ~ ڕاگەیاند‬ ‫هەموو جارێک لە مانگى ڕەمەزاندا‬ ‫کارى تێکدەری زۆر بووە‪ ،‬قاعیدە و‬ ‫پاشماوەى ڕژێمى بەعس هەمیشە‬ ‫دەڵێن لە مانگى ڕەمەزاندا تەقینەوە‬ ‫ئەنجام دەدەین و بەیانیان دەرکرد زیاتر‬ ‫قاعیدە و بەعسییە کۆنەکان دەوریان لە‬ ‫ئەنجامدانى کردەوەى تێکدەری و سود‬ ‫لەو بارودۆخە وەردەگرن کەوا کوتلەکان‬ ‫ناکۆکن و ناکۆکى سیاسى هەیە‪.‬‬ ‫مەحمود عومسمان ڕەتى دەکاتەوە کەوا‬ ‫تەقینەوەکان پەیوەندى بە گەڕانەوەى‬ ‫بەعسیەکانەوە هەبێت لە سوریاو وتى‬ ‫کەس نەگەڕاوەتەوە تا ئێستا مەرج نییە‬ ‫ئەوان بن‪ ،‬هەر لە ناو عێراق ڕێکخستنیان‬ ‫هەیە‪ ،‬حکومەتیش الوازە نەیتوانیوە‬ ‫بەرەنگارى تەقینەوەکان بکات‪ ،‬چونکە‬ ‫لە ڕووى ئەمنییەوە حکومەت کەموکوڕى‬ ‫زۆرە لە ڕووى سیاسیشەوە بارودۆخەکە‬ ‫سەقامگیر نییە‪.‬‬

‫№‬

‫عەبدول خزر مەهدى‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‪:‬‬

‫هاوواڵتیانی عێراق خزمەتگوزاریان دەوێت پێویستیان‬ ‫به پێداویستیەکانی ژیانه‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫عەبدول خزر مەهدى‪ ،‬ئەندامى‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق لە‬ ‫لیستى عێراقییە لە دیدارێکى تایبەتى‬ ‫~ ئاماژە بۆ ئەوە دەکات‬ ‫«ناکۆکیەکانى عێراق بەردەوام دەبن‬ ‫هیچ چارەسەرێکى ڕاستەقینە نابینم و‬ ‫کێشەو گرفتەکان تا هەڵبژاردنى داهاتوو‬ ‫بەردەوام دەبن»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئەوە دەکات « مالیکى‬ ‫تواناى باشى هەیەو لەوانەشە دۆسیەى‬ ‫تایبەتى لەالبێت و لە لێپرسینەوەدا‬ ‫بیان خاتە ڕوو»‪.‬‬ ‫عەبدول خزر مەهدى‪ ،‬ئەندامى‬ ‫بە‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێڕاق‬

‫~ ڕاگـــەیـاند کێــشــە و‬ ‫ناکۆکیەکانى عێراق بەردەوام دەبن‬ ‫هیچ چارەسەرێکى ڕاستەقینە نابینم و‬ ‫کێشەو گرفتەکان تا هەڵبژاردنى داهاتوو‬ ‫بەردەوام دەبن و کۆبونەوەکەى نێوان‬ ‫سەرۆکى لیستى عێراقییەو سەرۆکى‬ ‫لیستى هاوپەیمانى نیشتمانى هیچى لە‬

‫مەسەلەکان نەگۆڕیوە‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى « ئەو الیەنانەى کە‬ ‫لە کۆبونەوەکەى هەولێر بەشدار‬ ‫بوون سوورن لەسەر بانگهێشتکردن‬ ‫و لێپرسینەوەى سەرۆکى حکومەت‬ ‫لە پەرلەماندا‪ ،‬بەاڵم نازانرێت و ئێمە‬ ‫ئاگادارى ئەوە نین کە چ الیەنێک و کێ‬ ‫و کەى پرسیارەکان دەگەنە پەرلەمان‬ ‫ناوەڕۆکى پرسیارەکان چین»‪.‬‬ ‫ئەو ئەندامەى عێراقییە هێما بۆ ئەوە‬ ‫دەکات لە پەرلەمان خوازیارى ئەوەین‬ ‫ڕاستیەکان بزانین و لە ڕێگەى پرسیار‬ ‫و وەاڵمەکانەوە لە ڕاستیەکان بگەین‪،‬‬ ‫بەاڵم هەموومان دەزانین کە مالیکى‬ ‫لەو بارەیەوە تواناى باشى هەیەو‬ ‫لەوانەشە دۆسیەى تایبەتى لەالبێت و‬ ‫لە لێپرسینەوەدا بیان خاتە ڕوو‪ .‬ل‪3‬‬

‫№‬

‫بەکر ئەحمەد‪ ،‬بەڕێوەبەرى گشتى کارەبای سلێمانى‪:‬‬

‫بەرهەم هێنانی کارەبا کەمی نەکردووە‬

‫تایبەت بە ~‬

‫بەکر ئەحمەد‪ ،‬بەڕێوەبەرى گشتى‬ ‫کارەبای سلێمانى بە ~‬ ‫ڕاگەیاند «بەرهەم هێنانی کارەبا کەمی‬ ‫نەکردووە و بەرنامەى پێدانی کارەبا‬ ‫کەم نەبۆتەوە هەر لەسەر بەرنامەیەک‬ ‫دەڕۆین کە بۆ مانگى تەمموز دانراوە»‪.‬‬ ‫لەبارەى بەستنەوەى کارەباى هەڵەبجە‬ ‫بە ئێرانەوە ناوبراو وتى بەستنەوەى‬ ‫کارەباى هەڵەبجە بە ئێرانەوە‪،‬‬ ‫لەوەزارەتى کارەبا لیژنەیەکمان‬ ‫پێکهێناوە بەم نزیکانە سەردانى ئێران‬ ‫دەکات‪.‬‬ ‫بەکر ئەحمەد‪ ،‬بەڕێوەبەرى گشتى‬ ‫کارەبای سلێمانى بە ~‬ ‫ڕاگەیاند بەرهەم هێنانی کارەبا کەمی‬ ‫نەکردووە و بەرنامەى پێدانی کارەبا‬

‫کەم نەبۆتەوە هەر لەسەر بەرنامەیەک‬ ‫دەڕۆین کە بۆ مانگى تەمموز دانراوە‬ ‫کە بۆ ‪ 21‬سەعات کارەبای گشتى‬ ‫دەبێت‪ ،‬هەندێک جار دەبێتە هۆى‬ ‫ئەوەى کە بەیانیان لە سەعات ‪8‬ەوە بۆ‬ ‫سەعات ‪ 12‬نیوەڕۆ صیانەمان هەبێت‬ ‫لەسەر خەتەکان و پێویست دەکات‬ ‫فیدەرەکان بکوژێنینەوە‪ ،‬ئەوەش‬ ‫دەبێتە هۆى کەم بونەوەى کارەبا‪،‬‬ ‫بەاڵم بەرنامەکانى ئێمە لەناو شارى‬ ‫سلێمانى لە سەعات ‪12‬ى نیوەڕۆوە‬ ‫بۆ ‪ 12‬شەو دەست پێدەکات‪ ،‬لەم‬ ‫بەرنامەیەدا سلێمانى کراوە بە ‪3‬‬ ‫وەجبەوە کە هەر یەکەیان ‪ 3‬سەعات‬ ‫کارەباى مۆلیدەى دەبێت‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى ئێستا بەرنامەى‬ ‫کاربامان لەسەر بەرهەمهێنانى وزەى‬ ‫کارەبایە‪ ،‬وە بەرهەمهێنانى وزەى‬

‫کارەبا لە هەرێمى کوردستاندا لە‬ ‫کۆتاى ئەمساڵدا دەگەیەنینە نزیکەى‬ ‫‪ 3000‬میگاوات بە پێی ئەو بەرنامانەى‬ ‫کە دانراوە وەک دەزانن لە هەر سێ‬ ‫وێستگەى سلێمانى و هەولێر و دهۆک‬ ‫کە سێ وێستگەى غازى تیادایە لە‬ ‫سلێمانیدا کە ‪ 750‬میگاوات کارەبا‬ ‫بوو ئێستا هەوڵدراوە بکرێت بە ‪1000‬‬ ‫مێگاوات وە دهۆکیش لە بەرنامەدایە‬ ‫بۆ مانگى شەشی داهاتوو بکرێتە‬ ‫نزیکەى ‪ 750‬مێگاوات ئێستا دوو‬ ‫گرێبەست کراوە بۆ بەرهەم هێنانى‬ ‫‪ 1000‬مێگاواتى کە لە هەولێر دادەنرێت‪،‬‬ ‫سەبارەت بە مەسەلەى بەستنەوەى‬ ‫کارەباى هەڵەبجە بە ئێرانەوە دیارە‬ ‫ئێمە لەوەزارەتى کارەبا لیژنەیەکمان‬ ‫پێکهێناوە بەم نزیکانە سەردانى ئێران‬ ‫دەکات‪.‬‬

‫ئەو شارانەی ئازادکراون لەالیەن ئەنجومەنی نیشتمانی‬ ‫کورد لەسوریا و ئەنجومەنی گەل بەڕێوەدەبرێن‬

‫تایبەت بە ~‬

‫شـەالل گەدۆ‪ ،‬ئەندامـى ئەنجومەنى‬ ‫نیشـتمانى کـورد لـە سـوریا لـە‬ ‫دیدارێکـى تایبەتـى ~‬ ‫ئامـاژە بـۆ ئـەوە دەکات «‬ ‫هـەردوو ئەنجومەنـى نیشـتمانى‬ ‫کـورد لـە سـوریا و ئەنجومەنـى‬ ‫گـەل ڕێکەوتویـن لەسـەر شـێوازى‬ ‫پەنجـا بـە پەنجـا بـۆ بەڕێوەبردنـى‬ ‫کاروبارەکانـى ناوخـۆى ڕۆژئـاواى‬ ‫کوردسـتان لـەم قۆناغـەدا»‪.‬‬ ‫ناوبـراو هێمـا بـۆ ئـەوە دەکات‬ ‫«حکومەتـى سـوریا ناتوانێـت‬ ‫دەسـەاڵتى خۆى بەسـەر سـەرجەم‬ ‫شـارەکانى سـوریادا بسـەپێنێت و‬ ‫کۆنترۆڵـى سـەرجەم شـارەکانى‬ ‫تریـش لەدەسـت دەدات»‪.‬‬ ‫شـەالل گەدۆ‪ ،‬ئەندامـى ئەنجومەنى‬ ‫نیشـتمانى کـورد لـە سـوریا بـە‬ ‫~ ڕاگەیاند ‪ :‬ئەنجومەنى‬ ‫نیشـتمانى کـورد لـە سـوریا لەگەڵ‬ ‫ئەنجومەنـى گـەل پەیوەندیەکـى‬

‫باشـیان هەیـە لەگـەڵ پەکەکـەدا‬ ‫بەپێـی ئـەو ڕێکەوتنامەیـەى کە لە‬ ‫هەولێـر لـە نێوانمانـدا ئیمـزا کراوە‬ ‫هەڵدەسـین بە پێکهێنانى دەستەى‬ ‫بـااڵى هاوبەشـی کـورد جگـە لـە‬ ‫پێکهێنانـى چەنـد لیژنەیەکـى‬ ‫تـرى هاوبـەش وەکـو لیژنـەى‬ ‫ئەمـن و لیژنـەى پەیوەندیەکانـى‬ ‫دەرەوەو لیژنـەى ئاسـایی کردنەوە‬ ‫و لیژنـەى هاوبـەش لەسـەرجەم‬ ‫شـارەکانى کوردسـتانى سـوریادا و‬ ‫لـەو ڕێگەیـەوە هیـچ کێشـەیەکمان‬ ‫نابێـت‪،‬‬ ‫پەکەکـەدا‬ ‫لەگـەڵ‬ ‫سـەبارەت بـە تورکیـاش تـا ئێسـتا‬ ‫هیـچ جـۆرە دەسـت تێوەردانێکمان‬ ‫لەالیـەن هیـچ الیەنێکـەوە بـەدى‬ ‫نەکـردوە‪.‬‬ ‫شـەالل هێمـا بـۆ ئـەوە دەکات‬ ‫«هیـچ هێزێـک لـە باشـووری‬ ‫کوردسـتان یاخـود لـە هـەر‬ ‫شـوێنێکى تـرەوە نەچۆتـە نـاو‬ ‫رۆژئـاوای کوردسـتانىئەوەى بـاس‬ ‫کـراوە ئەوەیـە کـە ژمارەیەکـى زۆر‬

‫سـەربازى جیاوەوەبـووى کـورد‬ ‫لـە سـوپای سـوریادا ڕوویـان‬ ‫کردۆتـە هەرێمـى کوردسـتان و لـە‬ ‫چەنـد سـەربازگەو چادرگەیەکـدا‬ ‫ماونەتـەوە و هەندێکیان مەشـقیان‬ ‫لـە هەرێمـى کوردسـتان پێکـراوەو‬ ‫هـەر کاتێـک پێویسـت بـکات بـۆ‬ ‫پڕکردنـەوەى بۆشـای ئەمنـى و‬ ‫سـەربازى وکارگێـڕى لـە دواى‬ ‫کشـانەوەى هێزەکانـى حکومەتـى‬ ‫سـوریا لـە سـەرجەم شـارە‬ ‫کوردیەکانـدا ئـەو هێزانـە دەچنەوە‬ ‫نـاو کوردسـتانى سـوریا‪ .‬ل‪3‬‬

‫№‬

‫لەمانگی تەمموزدا ‪ 21‬کاتژمێر کارەبای نیشتمانی دراوە بە هاوواڵتیان‬

‫ئەندامێکى ئەنجومەنى نیشتمانى کورد لە سوریا‪:‬‬

‫سەرۆکى لیژنەى دامەزراندن لە پارێزگاى هەولێر‪:‬‬

‫دامەزراندن لەهەر سێ پارێزگاکەی هەرێم بەیەک پێوەر دەبێت‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫تاهـر عەبدوڵڵا‪ ،‬سـەرۆکى لیژنـەى‬ ‫دامەزرانـدن لـە پارێـزگاى هەولێـر‬ ‫و جێگـرى پارێـزگارى هەولێـر‬ ‫لەبـارەى دابەشـکردنى فۆڕمـى‬ ‫دامەزرانـدن بـە ~‬ ‫ڕاگەیانـد فـۆرم بـە بەردەوامـى‬ ‫دەدرێـت و زیاتـر لـە(‪ )120‬هـەزار‬ ‫فـۆرم دراوە بۆ هەمـوو قۆناغەکان‪.‬‬ ‫سـەرۆکى لیژنـەى دامەزرانـدن لـە‬ ‫پارێـزگاى هەولێـر بـە ~‬ ‫وت‪ 4519 :‬کـەس لـە هەولێـر‬ ‫دادەمەزرێـت‪ ،‬تـا ئێسـتاش فـۆرم‬

‫بـە بەردەوامـى دەدرێـت زیاتـر‬ ‫لـە (‪ )120‬هـەزار فـۆرم دراوە‬ ‫بـۆ هەمـوو قۆناغـەکان ناوبـراو‬ ‫وتیشـى بـەردەوام دەبێـت‪ ،‬بـەاڵم‬ ‫پـاش ئـەوە وەرگرتنـەوە دەسـت‬ ‫پێـدەکات‪ ،‬لـە ئێسـتاوە دەسـتى‬ ‫پێکـردووە هی کۆلێـژو پەیمانگاکان‬ ‫پاشـان قۆناغەکانـى تـر فۆرمیـان‬ ‫لێوەردەگیرێتـەوە‪.‬‬ ‫هێمـاش بـۆ ئـەوە دەکات‬ ‫«دامەزرانـدن لە هەرێمى کوردسـتان‬ ‫بەیـەک شـێواز و بـە یـەک پێـوەر و‬ ‫بەیـەک ڕێنمـاى دەبێت‪ ،‬بەاڵم ڕەنگە‬ ‫لـە کاتەکانـدا کەمێـک جیـاوازى‬

‫هەبێـت ڕەنگـە پارێزگایـەک زووتـر‬ ‫لـەوى تـر جێبەجـێ بکرێـت»‪.‬‬ ‫لەبـارەى پـرۆژەى ئـاوى چـوارەوە‬ ‫تاهـر عەبدوڵڵا ئامـاژە بـۆ ئـەوە‬ ‫دەکات «تـا ئێسـتا پـرۆژەى ئـاوى‬ ‫چـوار نەکراوەتـەوە بەڵکـو لـە‬ ‫بەرنامەدایـە لـە سـاڵى ‪2012‬دا‬ ‫جێبەجـێ بکرێـت بـۆ چارەسـەر‬ ‫کردنـى کێشـەى کەمـى ئـاو»‪.‬‬ ‫لەبـارەى ئامـادەکارى بـۆ ئـەوەى‬ ‫هەولێـر ببێتـە پایتەختى گەشـتیارى‬ ‫عـەرب وتـى‪ :‬ئامـادەکارى کـراوەو‬ ‫بەردەوامیشـە وە لـە کۆتـاى ئـەم‬ ‫مانگـەدا ئـەو پێشـبڕکێیە دەکرێـت‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2012/07/24 | 711‬سێشەممە‬

‫هەواڵ و ڕاپۆرت‬ ‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫بەڕێز محەمەدى حاجى مەحمود بروسکەیەکى‬ ‫پیرۆزبایى لە بەڕێز جەالل تاڵەبانیەوە پێگەیشت‬

‫№‬

‫کوردستان و ناوچەکانى ترى عێراقیش‬ ‫دا‪ .‬ئــەو تەبایى و برایەتییەش کە‬ ‫لەنێوان و هێزو ڕیزەکانى گــەل دا‬ ‫هەیە زیاتر گەشە بکات‪ ،‬بەنێوانى‬ ‫بەهێزو پتەوى یەکێتیى نیشتمانیى‬ ‫و حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬

‫بەڕێز محەمەدى حاجى مەحمود‬ ‫بەبۆنەى هاتنەوەى مانگى ڕەمەزانى‬ ‫پیرۆزەوە بروسکەیەکى پیرۆزبایى‬ ‫ئــاڕاســتــەى تـــەواوى مسوڵمانانى‬ ‫کوردستان و عێراق و جیهان کرد‪،‬‬ ‫ئەمە دەقەکەیەتى‪:‬‬ ‫بەناوى خواى بەخشندەى مهرەبان‬ ‫بەبۆنەى هاتنەوەى مانگى ڕەمەزانى‬ ‫پیرۆز‪ ،‬لەناخەوە پیرۆزبایى خۆم‬ ‫پێشکەشى تـــەواوى مسوڵمانانى‬ ‫کوردستان و عێراق و جیهان دەکەم‪،‬‬ ‫هیوادارم ئەم مانگە ببێتە مایەى‬ ‫کــردنــەوەى دەرگـــاى خێروخۆشى‬ ‫زیاتر بۆ ‏تــەواوى میللەتەکەمان و‬ ‫ببێتە مایەى قوڵکردنەوەى زیاترى‬ ‫هاوپەیمانیشەوە‪ .‬ڕەمەزانێکى ئارام و گیانى برایەتى و پێکەوە ژیــان و‬ ‫ئۆقرە بۆ هەموو الیەک‪ ،‬سەرکەوتن و بەهێزترکردنى ‏گیانى لێبوردەیى‬ ‫لەهەرێمى کــوردســتــان و عــێــراق‪.‬‏‬ ‫لەش ساغییش بۆ ئێوە‪.‬‬ ‫هــیــواخــوازیــن ڕەمـــەزانـــى پــیــرۆز‬ ‫مانگى کــۆتــایــى هاتنى ســتــەم و‬ ‫براى دڵسۆزتان‬ ‫چــەوســانــەوەو ناعەدالەتى بێت و‬ ‫مام جەالل‬

‫بەڕێز محەمەدى حاجى مەحمود بروسکەیەکى سەرەخۆشى‬ ‫پێشکەشى بنەماڵەى خوالێخۆشبوو کەریم خانى برادۆست کرد‬ ‫بــەڕێــز مــحــەمــەدى حاجى مەحمود‬ ‫بروسکەیەکى سەرەخۆشى پێشکەشى‬ ‫بنەماڵەو کەسوکارى خوالێخۆشبوو‬ ‫کەریم خانى بــرادۆســت کــرد‪ ،‬ئەمە‬ ‫دەقەکەیەتى‪:‬‬ ‫بەناوى خواى گەورەو میهرەبان‬ ‫بەڕێزان کەسوکارو بنەماڵەو خانەوادەى‬

‫خوا لێخۆشبوو کەریم خانى برادۆست‪.‬‬ ‫بەداخ و پەژارەیەکى زۆرەوە هەواڵى‬ ‫کۆچى دوایى (کەریم خانى برادۆست)‬ ‫مان پێ گەیشت و خەمبارى کردین‪،‬‬ ‫بەم بۆنەیەوە هاوخەمى خۆمانتان‬ ‫پێرادەگەیەنین و پرسەو سەرەخۆشى‬ ‫لــە تـــەواوى بنەماڵەو کەسوکارى‬ ‫خوالێخۆشبوو دەکەین‪ .‬لەخواى گەورە‬

‫دەستپێکى قۆناغى پێکەوەژیان گەورەمان لەپێناودا داوە‪.‬‬ ‫بێت لەناو تــەواوى پێکهاتەو ئاین دووبــــارە پــیــرۆزبــایــى لــەســەرجــەم‬ ‫و مەزهەبە جیاوازەکانى دنیادا‪ ،‬مسوڵمانان دەکەم ‪.‬‬ ‫مانگى بەدیهێنانى خەونى لەمێژینەى‬ ‫محەمەدى حاجى مەحمود‬ ‫گەلەکەمان و چەسپاندنى ئەو ماف‬ ‫‪2012/7/19‬‬ ‫و داخــوازیــانــە بێت کــە قوربانى‬ ‫№‬

‫بەڕێز جەالل تاڵەبانى سەرۆک کۆمارى‬ ‫عــێــراق بــەبــۆنــەى مانگى پــیــرۆزى‬ ‫ڕەمەزانەوە بروسکەیەکى پیرۆزبایى‬ ‫ئاراستەی بەڕێز محەمەدى حاجى‬ ‫مەحمود سکرتێرى گشتى حزبى‬ ‫سۆسیالیست کوردستان کرد ئەمە‬ ‫دەقەکەیەتی‪:‬‬ ‫بــراى بەڕێز کــاک محەمەدى حاجى‬ ‫مەحمود سکرتێرى حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان‪.‬‬ ‫ساڵوێکى گەرم‪..‬‬ ‫بــەبــۆنــەى هاتنى مانگى پــیــرۆزى‬ ‫ڕەمــەزانــەوە جوانترین پیرۆزبایى‬ ‫لــە جــەنــابــتــان و هــەڤــااڵنــى حزبى‬ ‫سۆسیالیست و ئەندام و الیەنگرەکانى‬ ‫دەکەم‪ ،‬هیوادارم ئەم مانگە پیرۆزە‬ ‫ســۆزو خۆشەویستیى و لێبوردەیى‬ ‫زیــاتــرى لــەگــەڵ خــۆى هێنابێت و‬ ‫لەنێوان ڕۆڵــەکــانــى گــەل دا ڕەنــگ‬ ‫ێ لە خۆشیى‬ ‫بــداتــەوەو مانگێکى پ ‌‬ ‫و میهرەبانیى بـــەڕێ بــکــرێــت لە‬

‫بەڕێز محەمەدى حاجى مەحمود هاتنى مانگى‬ ‫ڕەمەزان لە مسوڵمانان پیرۆز دەکات‬

‫بەڕێز محەمەدى حاجى مەحمود پێشوازیکرد‬ ‫لەخانەوادەى شەهید عەبدول مەلیک‬

‫№‬

‫داواکارین گیانى کۆچکردوو بخاتە بەر‬ ‫ڕەحمەتى خۆى و بەبەهەشتى بەرینى پێش نیوەڕۆى ڕۆژی ‪2012/7/19‬‬ ‫شاد بکات و سەبوورى و ئارامیش بەرێز محەمەدى حاجى مەحمود‬ ‫بەئێوە ببەخشێت‪.‬‬ ‫لەبارەگاى تایبەتى خۆى لەشارى‬ ‫سلێمانى پێشوازى کرد لە خێزان‬ ‫انا للە وانا الیە راجعون‬ ‫و کــوڕى شەهید عەبدول مەلیک‪.‬‬ ‫مەحمود‬ ‫محەمەدى حاجى‬ ‫لــەدیــدارێــکــدا بــەڕێــز مــحــەمــەدى‬ ‫‪2012/7/18‬‬ ‫حــاجــى مــەحــمــود تیشکى خستە‬ ‫ســەر ڕۆڵ و قارەمانێتى شەهید‬ ‫عـــەبـــدول مــەلــیــک لــەخــەبــاتــى‬ ‫پێشمەرگایەتیدا لەڕیزەکانى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫دووپاتکرایەوە و بـــه‌ده‌وام ده‌بێت لەبەرانگاربوونەوەى ڕژێمى بەعسى‬ ‫تا ئه‌و نه‌خۆشخانه‌یه‌ى تایبه‌ت به‌م ڕووخـــاودا لەپێناو بەدەستهێنانى‬ ‫بواره‌ له‌هه‌رێم دروستکراوه‌ سه‌رجه‌م مــافــەکــانــى خەڵکى کــوردســتــان‪،‬‬ ‫ئــامــاژەشــى بـــــەوەدا کەشەهید‬ ‫کاره‌کانى ته‌واو ده‌بێت‪.‬‬ ‫ه ـه‌ر ل ـه‌و کــۆبــوونـه‌وه‌یـه‌دا وه‌زیــرى عەبدول مەلیک دەورى کاریگەرى‬ ‫شه‌هیدان و ئه‌نفالکراوه‌کانى هه‌رێم هەبووە لە تۆمارکردنى داستان و‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬که‌ ده‌یانه‌وێت بۆ ساڵى قارەمانیەتییەکان و بەروحیەتێکى‬ ‫داهـــاتـــوو کــه‌ یـــادى ‪ 25‬ســاڵـه‌ى نــیــشــتــیــمــانــپــەروەرانــە درێــــژەى‬ ‫کیمیابارانى شارى هه‌ڵه‌بجه‌یه‌ ئه‌و بەخەبات وپێشمەرگایەتى داوەو‬ ‫یاده‌ به‌شێوه‌یه‌کى فراوانتر بکه‌نه‌وه‌و هــەر لــەو ڕێگایەشدا گیانى پاکى‬ ‫وتــیــشــى ل ـه‌ ئــێــســتــاوه‌ وه‌زاره‌تــــى بەخاکى کوردستان سپارد و چووە‬ ‫شه‌هیدان له‌هه‌وڵى ئاماده‌کاریدایه‌ بۆ کاروانى پرسەروەرى شەهیدانەوە‪.‬‬ ‫ئه‌و مه‌به‌سته‌ و داواى له‌پارێزگار کرد‬ ‫له‌م رووه‌وه‌ هاوکارى وه‌زاره‌ته‌که‌یان‬ ‫بکه‌ن و کارى پێویست ئه‌نجام بده‌ن‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا پارێزگارى سلێمانى‬ ‫ده‌ستخۆشى له‌ وه‌زاره‌تى شه‌هیدان و‬ ‫ئه‌نفالکراوه‌کان کرد و هه‌موو هاوکارى‬ ‫و پیشتیوانییه‌کى بۆ ئه‌نجامدانى ئه‌و‬ ‫کاره‌ بۆ دووپاتکردنه‌وه‌ ‪.‬‬

‫سه‌رجه‌م قوربانیانى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بج ‌ه زه‌ویان پێ ده‌درێت‬

‫هێلیکۆپته‌رێکی سه‌ربازی تورکیا که‌وته‌خواره‌وه‌‬

‫№‬

‫ئه‌نجامه‌کانی لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ له‌و ده‌رزیه‌ی بوو‌ه‬ ‫هۆی گیانله‌ده‌ستدانی ژنێک راگه‌یاندرا‬

‫قسه‌ی نه‌کردو‌ه ک ‌ه حاڵه‌تی وای هه‌بوه‌‪.‬‬ ‫راشیگه‌یاند‪ :‬جۆری ده‌رزیه‌ک ‌ه کێشه‌ی‬ ‫نیه‌و یه‌که‌مجاریش نی ‌ه به‌کاربهێنرێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ل ‌ه هه‌ندێک که‌سدا ئه‌م حاڵه‌ت ‌ه‬ ‫رووده‌دات و ده‌بێت هاواڵتی هۆشیار‬ ‫بێت له‌کاتی به‌کارهێناندا پزیشک‬ ‫ئاگادار بکاته‌و‌ه ک ‌ه حه‌ساسیه‌تی ب ‌ه‬ ‫ده‌رمان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی خستۆته‌ڕوو‪ :‬ئێستا که‌یسه‌ک ‌ه‬ ‫لــه‌الیــه‌ن ب ـه‌ڕێــوه‌ب ـه‌رای ـه‌تــی گشتی‬ ‫ته‌ندروستی سلێمانیه‌و‌ه کۆتایی پێ‬ ‫هــاتــوه‌و داخــــراو‌ه و ئ ـه‌و کارمه‌ند‌ه‬ ‫ته‌ندروستیه‌ش ب ‌ه که‌فاله‌ت ئازادکراوه‌‪.‬‬

‫لــه‌ ئ ـه‌نــجــامــی کــه‌وت ــنــه‌خ ــواره‌وه‌ی‬ ‫هێلیکۆپته‌رێکی سه‌ربازی تورکیا ل ‌ه‬ ‫ناوچه‌یه‌کی سه‌ر به‌ شــاری هه‌کاری‪،‬‬ ‫چوار سه‌ربازی تورکیا کوژران و هه‌شتی‬ ‫تریش برینداربوون‪.‬‬ ‫ئاژانسی هـه‌واڵــی ئ ـه‌نــادۆڵ‌ ل ‌ه زاری‬ ‫ئورخان عالم ئۆغڵۆ پارێزگاری هه‌کاری‬ ‫باڵویکرده‌وه‌ که‌ هێلیکۆپته‌ره‌که‌ به‌هۆی‬

‫کێشه‌یه‌کی ته‌کنیکییه‌وه‌ که‌وتووه‌ته‌‬ ‫خواره‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاژانسی هه‌واڵی ئه‌نادۆڵ‌ ئاماژه‌شی‬ ‫به‌وه‌دا که‌ هێلیکۆپته‌ره‌که‌ له‌ ناوچه‌یه‌کی‬ ‫سه‌ر به‌ یوکسک یوفای پارێزگای هه‌کاری‬ ‫لـه‌ خــۆرهـه‌اڵتــی تورکیا کـه‌وتــووه‌تـه‌‬ ‫خــواره‌وه‌ و برینداره‌کانیش ره‌وان ـه‌ی‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ کراون بۆ چاره‌سه‌رکردن‪.‬‬ ‫№‬

‫لیژنه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌ ل ـه‌ هــۆکــاری‬ ‫گیانله‌ده‌ستدانی ئه‌و ژنـه‌ی به‌هۆی‬ ‫لێدانی ده‌رزیــه‌وه‌ له‌سلێمانی گیانی‬ ‫له‌ده‌ستدا ئه‌نجامه‌کانی راده‌گه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫سه‌رۆکی لیژنه‌که‌ش ده‌ڵێت‪« :‬ئه‌و‬ ‫کارمه‌نده‌ی ده‌رزیه‌که‌ی کردوه‌ هیچ‬ ‫که‌مته‌رخه‌میه‌کی نه‌بووه‌ و زانستیان ‌ه‬ ‫ده‌رزیه‌که‌ی کردوه‌‪ ،‬به‌اڵم ژنه‌که‌ خۆی‬ ‫حه‌ساسیه‌تی به‌و ده‌رزییه‌ هه‌بوو ‌ه‬ ‫و پێشتریش به‌کاری هێناوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫قسه‌ی نه‌کردوه‌»‪.‬‬ ‫ب ـه‌پــێــی هــه‌واڵــێــک کــه‌ له‌په‌یجی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ته‌ندروستی‬ ‫سلێمانی باڵوکراوه‌ته‌وه‌ تیایدا هاتووه‌‪،‬‬ ‫ڕۆژی دووش ـه‌مــم ـه‌ ‪،2012/7/23‬‬ ‫له‌ دیوانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی‬ ‫تــه‌نــدروســتــی سلێمانی لــیــژنـه‌ی‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌ له‌ گیان له‌ده‌ستدانی‌‬ ‫(کــه‌ژاوه‌ باقی)‌ که‌ به‌هۆی لێدانی‬ ‫ده‌رزیــه‌کــه‌وه‌ لـه‌الیـه‌ن کارمه‌ندێکی‬

‫تــه‌نــدروســتــیــه‌وه‌ لـــه‌ ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫نـه‌خــۆشــخــانـه‌ له‌سلێمانی گیانی‬ ‫له‌ده‌ستدا ئه‌نجامه‌کانی راگه‌یاند‪.‬‬ ‫ب ـه‌پــێــی هــه‌واڵــه‌کــه‌ لــیــژن ـه‌ک ـه‌ ب ‌ه‬ ‫ئــامــاده‌بــوونــی د‪ .‬مــیــران محه‌مه‌د‪،‬‬ ‫بــه‌ڕێــوه‌بــه‌ری گشتی ته‌ندروستی‬ ‫سلێمانی‪ ،‬د‪ .‬نه‌جمه‌دین حه‌سه‌ن‬ ‫سه‌رۆکی لیژنه‌که‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ سه‌رۆکی‬ ‫لقی سلێمانی سه‌ندیکای کارمه‌ندانی‬ ‫ته‌ندروستی کوردستان و نوێنه‌ری‬ ‫یاسایی له‌ دیوانی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫گــشــتــی تــه‌نــدروســتــی سلێمانی‬ ‫ئه‌نجامه‌که‌ی راگه‌یاندوه‌‪.‬‬ ‫د‪ .‬نه‌جمه‌دین حه‌سه‌ن‪ ،‬سه‌رۆکی لیژنه‌ک ‌ه‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬ئه‌و کارمه‌نده‌ی ده‌رزیه‌که‌ی‬ ‫کردوه‌؛ هیچ که‌مته‌رخه‌میه‌کی نه‌بوه‌و‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کی زانستی ده‌رزی ـه‌ک ـه‌ی‬ ‫کردوه‌و نه‌خۆشه‌ک ‌ه توشی حه‌ساسیه‌ت‬ ‫بـــو‌ه و پێشتریش ئـــه‌و ده‌رزیــــه‌ی‬ ‫به‌کارهێناو‌ه و توشی ئه‌و حاڵه‌ت ‌ه بوه‌و‬

‫لەتەوەرێکى ترى دیدارەکەدا بەڕێزى‬ ‫ئــامــاژەیــدا بــە گــوزەرانــى ئەمڕۆى‬ ‫کەسوکارى ســەربــەرزى شەهیدان‬ ‫و هیواى خواست ئاوڕى زیاتریان‬ ‫لێ بدرێتەوەو بەپێویستیشى زانى‬ ‫حکومەتى هەرێم پێگەى شەهیدان‬ ‫لەئاست لەخۆ بردوى و بەخشینى‬ ‫گیانیان بەکوردستان بەرز بنرخێنێت‪،‬‬

‫هەروەها پشتیوانى و هاوکارى خۆیى‬ ‫و حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستانى دوپاتکردەوە بۆ زیاتر‬ ‫باشترکردنى گوزەرانى کەسوکارى‬ ‫ســـەربـــەرزى شــەهــیــدانــى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫و سەرجەم شەهیدانى ڕێگاى ڕزگارى‬ ‫کوردستان‪.‬‬

‫№‬

‫پـــارێـــزگـــارى ســلــێــمــانــى الیــه‌نــ ‌ه‬ ‫پـه‌یــوه‌نــدیــداره‌کــانــى راســپــارد کار‬ ‫بکه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى تا کۆتایى ئه‌مساڵ‬ ‫سه‌رجه‌م قوربانیانى کیمیابارانى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ زه‌ویان پێبدرێت که‌ به‌پێى‬ ‫ئامارێکى وه‌زاره‌تــــى شه‌هیدان و‬ ‫ئه‌نفالکراوه‌کان نزیکه‌ى ‪ 400‬ناو ماون‬ ‫که‌ زه‌وى وه‌ربگرن‪.‬‬ ‫ئــــه‌م راســــپــــارده‌یــــه‌ ل ـه‌مــیــانــى‬ ‫کــۆبــوون ـه‌وه‌ی ـه‌کــى نــێــوان ب ـه‌هــرۆز‬ ‫محه‌مه‌د ساڵح پارێزگارى سلێمانى‬ ‫و مامۆستا ئارام وه‌زیرى شه‌هیدان‬ ‫و ئه‌نفالکراوه‌کانى هه‌رێم هات که‌‬ ‫ڕۆژی ‪ 22‬ته‌موز له‌ دیوانى پارێزگاى‬ ‫سلێمانى به‌ڕێوه‌چوو‬ ‫له‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا وه‌زیرى شه‌هیدان‬ ‫و پارێزگارى سلێمانى تاوتوێى کارى‬ ‫وه‌زاره‌تــه‌کــه‌یــان کــرد ل ـه‌ سنورى‬ ‫پارێزگاى سلێمانیدا به‌تایبه‌ت ئه‌و‬ ‫کــارو خزمه‌تانه‌ى بــۆ قوربانیانى‬

‫کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ ئه‌نجامدراوه‌‪.‬‬ ‫لــه‌ورووه‌وه‌ بڕیاردا کێشه‌ى پێدانى‬ ‫زه‌وى بۆ ئه‌و که‌سانه‌ى تا ئێستا‬ ‫زه‌ویـــان وه‌رنــه‌گــرتــووه‌ به‌خێرایى‬ ‫چاره‌سه‌ر بکرێت و پارێزگار الیه‌نه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌کانى راسپارد تا کار‬ ‫بکه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى تا کۆتایى ئه‌مساڵ‬ ‫سه‌رجه‌م ئه‌و که‌سانه‌ زه‌وى وه‌ربگرن‬ ‫ک ـه‌ به‌پێى ئــامــارێــکــى وه‌زاره‌تــــى‬ ‫شه‌هیدان نزیکه‌ى ‪ 400‬ناو ماون که‌‬ ‫زه‌ویى وه‌ربگرن و به‌پێى بڕیارێکى‬ ‫پــێــشــتــووتــرى حــکــومـه‌تــى هـه‌رێــم‬ ‫قوربانیانى کیمیاباران زه‌وییه‌ک و‬ ‫بڕی ‪ 27‬ملیون دیناریان پێ ده‌درێت‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ى بتوانن شوێنى نیشته‌جێ‬ ‫بوونى شایسته‌یان هه‌بێت‪،‬‬ ‫له‌به‌شێکى تــرى کــۆبــووه‌ن ـه‌وەکــە‬ ‫نــــاردنــــه‌ده‌ره‌وه‌ى ب ـه‌رک ـه‌وتــووانــى‬ ‫چ ـه‌کــى کیمیایى بــۆ ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫واڵت بــه‌مــه‌بــه‌ســتــى چـــاره‌ســـه‌ر‬

‫الی خــۆیـه‌وه‌ هێزی پاراستنی گه‌ل‬ ‫«هه‌په‌گه» باڵی سـه‌ربــازی په‌که‌ک ‌ه‬ ‫رایگه‌یاند که‌ هێلیکۆپته‌ره‌که‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ئــه‌وانــه‌وه‌ ل ـه‌ نــاوچــه‌ی جوله‌مێرگ‬ ‫خراوه‌ته‌ خواره‌وه‌‪ ،‬به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی ئاماژه‌‬ ‫به‌ ژماره‌ی کوژراو و برینداره‌کان بکات‪.‬‬ ‫هــاوکــات ده‌ســت ـه‌ی گشتی ئه‌رکانی‬ ‫ســوپــای تورکیا لـه‌ به‌یاننامه‌یه‌کدا‬ ‫رایــگـه‌یــانــد ک ـه‌ هێلیکۆپته‌ره‌که‌ له‌‬ ‫جۆری «سکۆر سکای س‪ »70-‬بووه‌ و‬ ‫سه‌عات ‪ 4:55‬ده‌قیقه‌ به‌ کاتی تورکیا‬ ‫ک ـه‌وتــووه‌ت ـه‌ خـــواره‌وه‌ و ‪ 15‬که‌سی‬ ‫تێدابووه‌ که‌ چواریان تیمی فڕۆکه‌وانی‬ ‫هێلیکۆپته‌ره‌که‌ بوون‪ ،‬ئه‌وانی تر هێزی‬ ‫ئه‌منی بوون و هێلیکۆپته‌ره‌که‌ش سه‌ر‬ ‫به‌ به‌ڕێوه‌به‌رێتی گشتی ئاسایشی‬ ‫ناوه‌ندی بووه‌‪ ،‬لێکۆڵینه‌وه‌ش له‌ هۆکاری‬ ‫ک ـه‌وتــن ـه‌خــواره‌وه‌ی هێلیکۆپته‌ره‌که‌‬ ‫ده‌ستی پێکردووه‌‪.‬‬

‫بانکی هه‌رێم‪ :‬شوێنه‌کانی کوردستان و زمانی کوردی له‌سه‌ر دراوی نوێی عێراق ده‌بێت‬ ‫بڕیار‌ه ساڵی داهاتوو دراوی نوێی عێراق‬ ‫چاپ بکرێت و سفره‌کانی سه‌ر دراوه‌که‌‬ ‫الببرێت‪ .‬به‌ڕێوه‌به‌ری بانکی هه‌رێمی‬ ‫کوردستان ده‌ڵێت‪ ،‬کۆبوونه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ‬ ‫بانکی ناوه‌ندیی عێراقدا کردووه و بڕیار‬ ‫وای ‌ه له چاپکردنی دراوی نوێی عێراقدا‬ ‫چه‌ند شوێنکی هه‌رێمی کوردستان له‌سه‌ر‬ ‫دراوه‌کــ ‌ه چاپ بکرێت و له‌پاڵ زمانی‬ ‫عه‌ره‌بیشدا زمانی کوردی له‌سه‌ر هه‌مان‬

‫دراو هه‌بێت‪.‬‬ ‫بـه‌ڕێــوه‌بـه‌ری بانکی هه‌رێم «ئه‌دهه‌م‬ ‫که‌ریم» رایگه‌یاند‪« :‬بابه‌تی گۆڕینی‬ ‫دراوی عێراقی تایبه‌ت ‌ه ب ‌ه بانکی ناوه‌ندیی‬ ‫عێراق‪ ،‬به‌اڵم له‌هه‌مان کاتدا ره‌چاوی‬ ‫ئه‌وه‌ش کراو‌ه ک ‌ه وێنه‌ی هه‌ندێک شوێنی‬ ‫کوردستان له‌سه‌ر دراوه‌کــ ‌ه هه‌بێت و‬ ‫به زمانی کــوردیــش له‌سه‌ر دراوه‌کــه‌‬ ‫ده‌نووسێت بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش له‌گه‌ڵ‬

‫به‌غدا دانیشتووین و کۆبوونه‌وه‌مان‬ ‫کردووه‪».‬‬ ‫ئه‌دهه‌م که‌ریم گوتی‪« :‬نووسین به زمانی‬ ‫کوردی له‌سه‌ر دراوه‌ک ‌ه بڕیاری په‌رله‌مانه‬ ‫و ده‌بێت به کوردی و عه‌ره‌بی بنووسێت‪».‬‬ ‫ب ـه‌ڕێــوه‌ب ـه‌ری بانکی هـه‌رێــم ئــامــاژه‌ی‬ ‫بۆئه‌وه‌ش کرد‪« :‬البردنی سفره‌کان به‌الی‬ ‫ئێمه‌و‌ه شتێکی باشه و فشار له‌سه‌ر‬ ‫حسابه‌کان که‌م ده‌کاته‌وه‌‪».‬‬


‫دیدار‬

‫سێشەممە | ‪ | 2012/07/24‬ژماره ‪ | 711‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫‪3‬‬

‫شەالل گەدۆ‪ ،‬ئەندامێکى ئەنجومەنى نیشتمانى کورد لە سوریا‪:‬‬

‫هیچ هێزێک لە باشووری کوردستانەوە نەچۆتە ناو ڕۆژئاوای کوردستان‬ ‫دیمانە‪ :‬عومەر عەبدوڵاڵ‬

‫№‬

‫پاشەکشەى هێزەکانى سوریا لە شارە کوردیەکان‬ ‫بە شتێکى ئاساسی دەزانم و بڕواناکەم جارێکى‬ ‫تر سوپای سوریا هەوڵ بدات لە ماوەیەکى نزیکدا‬ ‫کۆنتڕۆڵى شارە کوردیەکان بکاتەوە‬ ‫شارە کوردیەکان بکاتەوە‪.‬‬ ‫*باس لە چوونە ناوەوەى هێزێکى کــە بەریتانیا ســەرگــەرمــى مەشق‬ ‫‪ 9‬هـــەزرای چــەکــدارى دەکــرێــت بۆ پێکردنى هێزە نایارەکانى سوریایە‬ ‫شــارەکــانــى کورستانى ســوریــا ئەو لە عێراق؟‬ ‫ســەبــارەت بــە پشتگیرى کردنى‬ ‫هێزانە سەر بە چ الیەنێکن؟‬

‫№‬

‫دەرەوەو لیژنەى ئاسایی کردنەوە‬ ‫و لــیــژنــەى هــاوبــەش لــەســەرجــەم‬ ‫شارەکانى کوردستانى سوریادا و لەو‬ ‫ڕێگەیەوە ئێمە هیچ کێشەیەکمان‬ ‫لەگەڵ پەکەکەدا نابێت‪ ،‬سەبارەت‬ ‫بە تورکیاش ئێمە تا ئێستا هیچ‬ ‫جۆرە دەست تێوەردانێکمان لەالیەن‬ ‫هیچ الیەنێکەوە بــەدى نــەکــردوە‪.‬‬ ‫سەرجەم ئەو شــارو شارۆچکانەى‬ ‫کەئازاد کراون یان هێزەکانى سوپای‬ ‫سوریا پاشەکشێیان لێ کــردوون‬ ‫لەالیەن ئیدارەى هاوبەشی هەردوو‬ ‫ئەنجومەنەوە بەڕێوە دەبرێت وەکو‬ ‫شــارەکــانــى کــوبــانــى و عــامــودا و‬ ‫دیریک و عەفرین‪ .‬بەاڵم تا ئێستاش‬ ‫شارەکانى دەرباسیەو رەئس العین‬ ‫و شــارى تەرمیالن و کە بە نەوت‬ ‫دەوڵەمەندە و شارى تربیسەو چەند‬ ‫شارۆچکەیەکى تــرى کوردستانى‬ ‫سوریا ئازاد نەکراون هەروەها چەند‬ ‫شارێکى تــرى ســنــورى هاوبەشی‬ ‫لــەگــەڵ شـــارە عــەرەبــیــەکــان کە‬ ‫پێکهاتەو نەتەوەیی جیاجیاى تیادا‬ ‫دەژى تا ئێستا ئازاد نەکراون وەکو‬ ‫شارى حەسەکە‪.‬‬ ‫*ئایا پاشەکشەى هێزەکانى سوریا‬ ‫دەرئــەنــجــامــى فــشــار و بــەرەنــگــارى‬

‫№‬

‫شەالل گەدۆ‪ :‬ئەندامى ئەنجومەنى‬ ‫نیشتمانى کـــورد لــە ســوریــا لە‬ ‫دیــدارێــکــى تــایــبــەتــى ~‬ ‫ئاماژە بۆ ئــەوە دەکــات «هــەردوو‬ ‫ئەنجومەنى نیشتمانى کــورد لە‬ ‫سوریا و ئەنجومەنى گەل ڕێکەوتوین‬ ‫لەسەر شێوازى پەنجا بە پەنجا بۆ‬ ‫بەڕێوەبردنى کاروبارەکانى ناوخۆى‬ ‫ڕۆژئاواى کوردستان لەم قۆناغەدا»‪.‬‬ ‫نـــاوبـــراو هێما بــۆ ئـــەوە دەکـــات‬ ‫«حــکــومــەتــى ســوریــا نــاتــوانــێــت‬ ‫دەســەاڵتــى خــۆى بەسەر سەرجەم‬ ‫شارەکانى ســوریــادا بسەپێنێت و‬ ‫کۆنتڕۆڵى سەرجەم شارەکانى تریش *سـ ــەبـ ــارەت ب ــە دابـــــەش کــردنــى‬ ‫لەدەست دەدات»‪.‬‬ ‫بـ ــەرپـ ــرسـ ــیـ ــارێـ ــتـ ــیـ ــەکـ ــان چـــۆن‬ ‫*ب ــڕی ــارە کــۆبــونــەوەیــەک لــە نــاو بــەرپــرســیــارێــتــیــەکــانــتــان دابـــەش‬ ‫کوردستانى سوریادا ئەنجام بدرێت کردووە؟‬ ‫ئێمە هەردوو ئەنجومەنى نیشتمانى‬ ‫ب ــۆ پــێــکــهــێــنــانــى لــیــژنــەیــەکــى بۆ کورد لە سوریا و ئەنجومەنى گەل‬ ‫بەڕێوەبردنى ناوچە ئازادکراوەکان ڕێکەوتوین لەسەر شێوازى پەنجا بە‬ ‫ئەو کۆبوونەوەیە گەیشتۆتە کوێ؟ پەنجا بۆ بەڕێوەبردنى کاروبارەکانى‬ ‫لە شارى قامیشلى دەستەى جێبەجێ ناوخۆى ڕۆژئــاواى کوردستان لەم‬ ‫کــردنــى ئــەنــجــومــەنــى نیشتمانى قۆناغەدا‪.‬‬ ‫کورد کۆبونەوەیەک ئەنجام ئەدات * دواى کشانەوەى هێزەکانى سوریا‬ ‫خاڵى سەرەکی خشتەى کارەکانى لە شارە کوردیەکان هیچ کێشەیەک‬ ‫ئــەو کۆبونەوەیەش گفتوگۆکردنە‬ ‫لەسەر ڕێکەوتنامەى هەولێر کە بــۆ هــێــز و الیــەنــگــرانــى ئ ــەو دوو‬ ‫بــەســەرپــەرشــتــى بــەڕێــز ســەرۆکــى ئەنجومەنە دروست نەبووە لەالیەن‬ ‫هەرێمى کوردستان لە نێوان هەردوو هــەردووکــیــانــەوە یــان الیەنى ترى‬ ‫ئەنجومەنى نیشتمانى کورد لە سوریا وەک ‪PKK‬؟‬ ‫و ئەنجومەنى گەل واژۆ کرا دەستەى ئەنجومەنى نیشتمانى کورد لە سوریا‬ ‫جێبەجێ کــردن لە کۆبونەوەکەى لەگەڵ ئەنجومەنى گەل پەیوەندیەکى‬ ‫قــامــیــشــلــۆدا ئــەو ڕێکەوتنامەیە باشیان هەیە لەگەڵ پەکەکەدا بەپێی‬ ‫پەسەند دەکات و دەست دەکات بە ئەو ڕێکەوتننامەیەى کە لە هەولێر لە‬ ‫پێکهێنانى دەستەى بااڵى کوردى نێوانماندا ئیمزا کراوە هەڵدەستین بە‬ ‫کە دەستەیەکى هاوبەشە لەنێوان پێکهێنانى دەستەى بااڵى هاوبەشی‬ ‫هـــەردوو ئەنجومەن و دەتوانێت کــورد جگە لــە پێکهێنانى چەند‬ ‫سەرکردایەتى شۆڕشى کورد بکات لیژنەیەکى ترى هاوبەش وەکو لیژنەى‬ ‫لە سوریادا لەم قۆناغەدا‪.‬‬ ‫ئەمن و لیژنەى پەیوەندیەکانى‬

‫شۆڕشگێڕان بــووە یــان پاشەکشەى‬ ‫تەکتیکیە؟‬ ‫لەو باوەڕەدام سوریا لەژێر دەسەاڵتى‬ ‫ئــەو ڕژێــمــەدا بــۆتــە دەوڵەتێکى‬ ‫شکست خــواردوو حکومەتى سوریا‬ ‫ناتوانێت دەســەاڵتــى خــۆى بەسەر‬ ‫ســـەرجـــەم شــارەکــانــى ســوریــادا‬ ‫بسەپێنێت کۆنتڕۆڵى لەدەست داوەو‬ ‫وردە وردە کۆنتڕۆڵى ســەرجــەم‬ ‫شارەکانى تریش لەدەست دەدات‪،‬‬ ‫شارەکانى کوردستانى سوریاش‬ ‫دەکەونە باکورى خۆرئاواى سوریاوە‬ ‫بــۆیــە ســروشــتــیــە کــە حکومەتى‬ ‫سوریا بەهۆى ئەو فشارەى کە لە‬ ‫شارەکانى تردا لەسەریەتى لەالیەن‬ ‫سوپای ئازادەوە هێزەکانى خۆى لە‬ ‫شارە کوردیەکاندا بکشێنێتەوە بۆ‬ ‫پارێزگارى کردن لە هەردوو شارى‬ ‫گرنگى ئابوورى و سیاسی حەلەب‬ ‫و دیمەشق لێرەدا من پاشەکشەى‬ ‫هێزەکانى سوریا لە شارە کوردیەکان‬ ‫بە شتێکى ئاسایی دەزانم و بڕواناکەم‬ ‫جارێکى تر سوپای سوریا هەوڵ‬ ‫بدات لە ماوەیەکى نزیکدا کۆنتڕۆڵى‬

‫هیچ هێزێک لە باشووری کوردستان‬ ‫یــاخــود لــە هــەر شوێنێکى تــرەوە‬ ‫نەچۆتە ناو ڕۆژئاوای کوردستانەوە‬ ‫ئـــەوەى بــاس کـــراوە ئــەوەیــە کە‬ ‫ژمارەیەکى زۆر سەربازى جیاوەبووى‬ ‫کــورد لە سوپای سوریادا ڕوویــان‬ ‫کردۆتە هەرێمى کوردستان و لە چەند‬ ‫سەربازگەو چادرگەیەکدا ماونەتەوە‬ ‫و هەندێکیان مەشقیان لە هەرێمى‬ ‫کوردستان پێکراوەو هــەر کاتێک‬ ‫پێویست بکات بــۆ پــڕکــردنــەوەى‬ ‫بۆشایی ئەمنى و سەربازى وکارگێڕى‬ ‫لــە دواى کــشــانــەوەى هێزەکانى‬ ‫حکومەتى سوریا لە سەرجەم شارە‬ ‫کوردیەکاندا ئەو هێزانە دەچنەوە‬ ‫ناو کوردستانى سوریا بە تایبەتى‬ ‫بۆ پڕکردنەوەى کەلێنى سەربازى و‬ ‫کارگێڕى لە دواى ئازاد کردنى شارى‬ ‫قامیشلۆ کە بە پایتەخى کوردستانى‬ ‫سوریا دادەنرێت‪.‬‬ ‫*ئــەو هێزانە لە کوێوە پشتگیرى‬ ‫دارایـــی و لۆجستى وەردەگــــرن بە‬ ‫تــایــبــەتــیــش بـــاس لـ ــەوە دەکــرێــت‬

‫دارایـــی و لۆجستى ئێمە پشتمان‬ ‫بە تواناکانى خۆمان و تواناکانى‬ ‫گــەلــەکــەمــان بــەســتــووە لــە هەموو‬ ‫بارێکدا ئێمە سەرچاوەى هێزو تواناى‬ ‫خــۆمــان لــە گــەلــەوە وەردەگــریــن‪،‬‬ ‫بەاڵم دەمەوێت ئەوە بڵێم ئێمە لە‬ ‫ئەنجومەنى نیشتمانى کورد لە سوریا‬ ‫پەیوەندیەکى زۆر باشمان لەگەڵ‬ ‫هەرێمى کوردستان و ژمارەیەکى زۆر‬ ‫لەو واڵتانى هاوبەشی سوریا هەیە کە‬ ‫پشتگیرى لە شۆڕشی سوریا دەکەن‬ ‫بە تایبەتى گروپی واڵتانى هاوسێی‬ ‫سوریا کە ژمارەیان ‪ 100‬واڵتە وەکو‬ ‫ویالیەتە یەکگرتووەکانى ئەمەریکا‬ ‫و بەریتانیا و فەرەنساو واڵتانى‬ ‫کەنداوى عەرەبی و ژمارەیەکى ترى‬ ‫واڵتانى ئەوروپی ئێمە لە ئەنجومەنى‬ ‫نیشتمانى کورد لە سوریا لەو ڕووەوە‬ ‫پــەیــوەنــدى بەهێزمان لــەگــەڵ ئەو‬ ‫الیەنانەدا هەیە کە باسمان کردن‪.‬‬ ‫*ئ ــای ــا پــێــش بــیــنــى ن ــاک ــەن لە‬ ‫داهاتوودا کێشەتان لەالیەن سوپای‬ ‫سوریاى ئــازادەوە بۆ دروست بکرێت‬ ‫یــان هــەمــاهــەنــگــى و هــاوکــاریــتــان‬ ‫لەگەڵیاندا هەیە؟‬ ‫ئێمە ســوپــای ســوریــاى ئـــازاد‬ ‫بــە کەسانێکى دڵــســۆز و بوێر و‬ ‫شەرەفمەند دەزانین سوپایەکە دژى‬ ‫ڕژێمێکى سەرکوت کارى و دیکتاتۆر‬ ‫دەجەنگێت‪ ،‬ئێمە الى خۆمانەوە‬ ‫خۆمان لە هەموو بەریەککەوتن و‬ ‫ڕووبــەڕووبــووەنــەوەیــەک دەپارێزین‬ ‫لەگەڵ سوپای سوریاى ئازاد یان هەر‬ ‫الیەنێکى تر داواشیان لێدەکەین کە‬ ‫ڕێز لەو واقیعە بگرن کە بۆ کوردى‬ ‫سوریا هاتۆتە پێش و ڕێز لە ڕەواییى‬ ‫و پیرۆزى کورد بگرن لە سوریادا‬ ‫کە ژمارەیى دانیشتوانى کــورد لە‬ ‫سوریایدا نزیکەى سێ ملیۆن و نیوە‪،‬‬ ‫هەزاران ساڵە لە زەوى باو باپیرانى‬ ‫خۆیان ژیاون و دەژین‪.‬‬

‫عەبدول خزر مەهدى‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‪:‬‬

‫ئەو الیەنانەى کە لە کۆبونەوەکەى هەولێر بەشدار بوون سوورن لەسەر لێپرسینەوەى سەرۆکى حکومەت‬ ‫دیمانە‪~ :‬‬

‫عــەبــدول خــزر مــەهــدى‪ ،‬ئەندامى‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق لە‬ ‫لیستى عێراقییە لە دیدارێکى تایبەتى‬ ‫~ ئاماژە بۆ ئەوە دەکات «‬ ‫هیچ چارەسەرێکى ڕاستەقینە نابینم‬ ‫و کێشەو گرفتەکان تا هەڵبژاردنى‬ ‫داهاتوو بەردەوام دەبن»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئەوە دەکات «مالیکى‬ ‫لەو بارەیەوە تواناى باشى هەیەو‬ ‫لەوانەشە دۆسیەى تایبەتى لەالبێت‬ ‫و لە لێپرسینەوەدا بیان خاتە ڕوو»‪.‬‬

‫№‬

‫نەکراوە باسی ئەوەش نەکراوە کە‬ ‫کی بەرپرسە لە بـــەردەم کێشەو‬ ‫داخوازیەکانى هاواڵتیاندا ‪ ،‬هاواڵتیان‬ ‫کێشەى تریان هەیە کێشەى ئەوان‬ ‫بەدەست هێنانى پۆستى فەخرى و‬ ‫پۆستى بااڵ نییە هاواڵتیان خزمەت‬ ‫گوزارى و پێویستە سەرەتاییەکانى‬ ‫ژیانى خۆیان دەوێت و دەیانەوێت ئەو‬ ‫مافانەى خۆیان ببینن‪ ،‬ئەمە یەکێکە‬ ‫لە تێروانین و داخوازیە سەرەکیەکان‬ ‫کە دەبێت کاریان لەسەر بکرێت‬ ‫لەالیەکى تــرەوە ناکرێت تۆ داواى‬ ‫ئەوە بکەى کە سەرۆکى فاڵن کوتلەى‬ ‫سیاسی دەســت بە چاکسازیەکان‬ ‫بکات پێویستە ئێمە هێڵێکى سوور‬ ‫لەژێر ئەو دەستەواژانەدا دابنێین کە‬ ‫دەیانڵێین‪.‬‬ ‫من دەڵێم ئەگەر هاوپەیمانییەکى‬ ‫ستراتیژى لە نێوان ئەو الیەنانەدا‬ ‫هــەبــوایــە کــە لــە کــۆبــوونــەوەکــى‬ ‫هەولێردا بەشدار بوون وەکو لیستى‬

‫عێراقییە و لیستى هاوپەیمانى‬ ‫کوردستانى و ڕەوتــى ســەدر ئەوا‬ ‫دەمانتوانى یاسای گرنگ و بەهێز‬ ‫لە ئەنجومەنى نوێنەرانەوە پەسەند‬ ‫بکەین کە ببنە بنەماى بەهێز بۆ‬ ‫چارەسەر کردنى کێشەو قەیرانەکان‪.‬‬ ‫بۆیە دەڵێم هاوپەیمانیەکى بەهێز‬ ‫لە نێوان الیەنە بەشداربووەکانى‬ ‫کــۆبــونــەوەکــەى هــەولــێــردا نەبووە‬ ‫و تێگەشتنى ڕاستەقینەش لە‬ ‫ڕێکەوتنامەکەدا نابینم‪ ،‬بۆیە پێموایە‬ ‫کێشەو ناکۆکیەکان بەردەوام دەبن‬ ‫هیچ چــارەســەرێــکــى ڕاستەقینە‬ ‫نابینم و کێشەو گــرفــتــەکــان تا‬ ‫هەڵبژاردنى داهاتوو بەردەوام دەبن‬ ‫و کۆبونەوەکەى نێوان سەرۆکى‬ ‫لیستى عێراقییەو سەرۆکى لیستى‬ ‫هاوپەیمانى نیشتمانى هیچى لە‬ ‫مەسەلەکان نەگۆڕیوە‪.‬‬ ‫*کـ ــەواتـ ــە لــیــســتــى عــێــراقــیــە و‬

‫لــیــســتــەکــانــى تــر ســــوورن لــەســەر‬ ‫مــەســەلــەى بــانــگ کــردنــى ســەرۆکــى‬ ‫ئەنجومەنى وەزیــرانــى عــێــراق بۆ‬ ‫پەرلەمان و لێپرسینەوە لەگەڵى‪،‬‬ ‫بــەاڵم چ الیەنێک هەڵدەسێت بە‬ ‫لێپرسینەوە لە مالیکى؟‬ ‫بــەڵــێ‪ ،‬ئـــەو الیــەنــانــەى کــە لە‬ ‫کۆبونەوەکەى هەولێر بەشدار بوون‬ ‫ســوورن لەسەر بانگهێشتکردن و‬ ‫لێپرسینەوەى سەرۆکى حکومەت لە‬ ‫پەرلەماندا‪ ،‬بەاڵم نازانرێت و ئێمە‬ ‫ئاگادارى ئەوە نین کە چ الیەنێک‬ ‫و کێ و کەى پرسیارەکان دەگەنە‬ ‫پەرلەمان نــاوەڕۆکــى پرسیارەکان‬ ‫چین‪ .‬پێموایە لە ئێستادا ئەوە‬ ‫دیارى ناکرێت کە کێ هەڵدەستێت‬ ‫بە ئاڕاستە کردنى پرسیارەکان و لە‬ ‫چ کاتێکدا لەوانەیە هەموو الیەنەکان‬ ‫پرسیارەکانیان ئامادە نەکردبێت‪،‬‬ ‫وە کەسیشیان دیــارى نەکردبێت‬

‫ئەنجومەنى نوێنەران‬ ‫پێشتر لە دوو‬ ‫پرۆسەى لێپرسینەوەدا‬ ‫شکستى هێناوە جارێک‬ ‫لە لێپرسینەوەى‬ ‫کۆمسیۆنى بااڵى‬ ‫هەڵبژاردنەکان‬ ‫و جارێکیش لە‬ ‫مەسەلەى ئەمیندارى‬ ‫پایتەخت‬ ‫№‬

‫*تێڕوانینتان لەسەر کۆبوونەوەى‬ ‫ئــــەیــــاد عــــــــەالوى و سـ ــەرۆکـ ــى‬ ‫هاوپەیمانى نیشتمانى ئیبراهیم‬ ‫جەعفەرى چۆنەو خوێندنەوەتان بۆ‬ ‫دەرئەنجامەکانى چییە؟‬ ‫دیــدارو کۆبونەوەى نێوان هێز و‬ ‫الیەنە سیاسیەکان خۆى لە خۆیدا‬ ‫هەنگاوێکى باشە ئەگەر زەمینە‬ ‫سازى و ڕێخۆش کردنى بۆ کرابێت‪،‬‬ ‫بـــەاڵم ئێمە دەمــانــەوێــت تیشک‬ ‫بخەینە سەر ڕاستیەکان کێشەکان‬ ‫لە چیدان و کام کێشانەن و کامیان‬ ‫داخوازیەکانى گەالنى عێراق لەخۆ‬ ‫دەگرێت ماوەیەکى زۆرە گفتوگۆو‬ ‫لێدوان و ملمالنێ لەسەر کێشەکانى‬ ‫عێراقییە لەگەڵ لیستى هاوپەیمانى‬ ‫نیشتمانیدا هەیەو بــاس دەکرێت‬ ‫باسی ڕێککەوتنامەى هەولێر و مافی‬ ‫عێراقییە بۆ پێکهێنانى ئەنجومەنى‬ ‫بــااڵى سیاسەتە ستراتیژیەکان و‬ ‫سەرۆکایەتى کردنى ئەو ئەنجومەنە‬ ‫دەکــرێــت‪ ،‬بــەاڵم تــا ئێستا باسی‬ ‫کێشەو گرفتەکانى هاواڵتیانى عێراق‬

‫بۆ ئاڕاستە کردنى پرسیارەکان‪،‬‬ ‫پێموایە بارودۆخەکە ئاوا دەمێنێتەوە‬ ‫یــان لــەوانــەیــە شکست بهێنێت‪،‬‬ ‫چونکە لــە ڕاستیدا ئەنجومەنى‬ ‫نوێنەران پێشتر لە دوو پرۆسەى‬ ‫لێپرسینەوەدا شکستى هێناوە‬ ‫جارێک لە لێپرسینەوەى کۆمسیۆنى‬ ‫بااڵى هەڵبژاردنەکان و جارێکیش لە‬ ‫مەسەلەى ئەمیندارى پایتەخت‪ ،‬لە‬ ‫هــەردوو لێپرسینەوەکەدا شکستى‬ ‫گــەورەى هێنا لەبەر ئەوەى پشت‬ ‫بەستن بە ڕاستیەکان نەکرابووە‬ ‫پێوەر بۆ لێپرسینەوەکان و تەنها‬ ‫لــەســەر بــنــەمــاى کوتلە بـــازى و‬ ‫حزبایەتى بەڕێوەچوون‪.‬‬ ‫*دەوترێت لەسەر مەسەلەى دیارى‬ ‫کردنى ئەو کەسەى لێپرسینەوەکە‬ ‫بــەڕێــوەدەبــات نــاکــۆکــى هــەیــە تا‬ ‫چەند ئەوە ڕاستە؟‬ ‫ئەگەر مەسەلەکان و خاڵەکان بە‬ ‫ڕاستى و بە جددى بهێنرێنە پێشەوە‬ ‫و مــەســەلــەى کــێ لێپرسینەوە‬ ‫دەکــات کارێکى ئاسان دەبێت و‬ ‫لێپرسینەوەکە دەکرێت‪ ،‬ئێمەش‬ ‫لە پەرلەمان خــوازیــارى ئەوەین‬ ‫ڕاستیەکان بزانین و لە ڕێگەى‬ ‫پرسیار و وەاڵمەکانەوە لە ڕاستیەکان‬ ‫بگەین‪ ،‬بەاڵم هەموومان دەزانین‬ ‫کە مالیکى لەو بارەیەوە تواناى‬ ‫باشى هەیەو لەوانەشە دۆسیەى‬ ‫تایبەتى لەالبێت و لە لێپرسینەوەدا‬ ‫بــیــان خــاتــە ڕوو‪ .‬بــەهــەرحــاڵ‬ ‫ئێمە بـــەو پـــەڕى خــۆڕاگــریــەوە‬ ‫چاوەڕێی لێپرسینەوەکە دەکەین‬ ‫تا هەموو ڕاستیەکان ئاشکرابن‪،‬‬ ‫ئەو چارەسەرەش کە لە ئێستادا‬

‫چــــاوەڕوان دەکــرێــت پێکهێنانى‬ ‫حکومەتێکى زۆریــنــەى سیاسییە‬ ‫کە تاکە ڕێگایە بۆ چارەسەر کردن‬ ‫کێشەکان و دەرکەوتنى ئەو الیەنى‬ ‫کــە ئــەرکــى بــەڕێــوەبــردنــى واڵتــى‬ ‫دەکــەوێـــــتــە ئەستۆ و دواتــریــش‬ ‫بــەرپــرســیــار دەبــێــت بــەرامــبــەر‬ ‫کەمتەرخەمى و کەم و کوڕیەکان‬ ‫و گەالنى عێراقیش ڕووبەڕووى ئەو‬ ‫بەرپرسەیان دەوەستنەوە ئەگەر‬ ‫نــا کێشەو گرفتى هــاواڵتــیــان لە‬ ‫نێوان ملمالنێی سیاسی کوتلەکاندا‬ ‫دەمێنێتەوە و هاواڵتیان دەبنە‬ ‫قوربانى ئەو ملمالنێیە‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫بیرو ڕا‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2012/07/24 | 711‬سێشەممە‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫مالیکى و پرۆژەی هاوپەیمانی نیشتمانی بۆ چاکسازی‬ ‫کامیل مەحمود‬

‫د‪ .‬کەیوان ئازاد‬

‫هەڵەکانی مانگی‬ ‫ڕەمەزان الی کورد!‬

‫№‬

‫‪KaiwanAzad@yahoo.com‬‬

‫ئایندەی دەسەاڵتەکەى ئەسەد‬

‫ڕێبین حەسەن‬

‫بەردەوامى ناڕەزایی دانیشتوانى سوریا‬ ‫لەدژى دەسەاڵتى ستەم و زوڵم زۆرى‬ ‫بەشار ئەسەد پێیناوەتە قۆناغێکى‬ ‫نوێوە‪ ،‬هەرچەندە لەالیەن چەکدارانى‬ ‫ســوپــاى ئـــازاد و شۆڕشگێرانەوە‪،‬‬ ‫تـــوانـــراوە چــەنــد نــاوچــەیــەکــى ئەو‬ ‫واڵتــە ڕزگــار بکرێت و زیانى گەورە‬ ‫بدەن لەسەربازانى سەر بەسوپاکەى‬ ‫ئــەســەد‪ ،‬بــەاڵم بەشێک لەئاگایانى‬ ‫ڕەوشەکە‪ ،‬پێیانوایە‪ ،‬ئێستا دۆخەکە‬ ‫بەبەراورد بە ماوەى ڕابــردوو ئاڵۆزتر‬ ‫بووە و ئەگەرەکانى ڕزگاربوونى گەلى‬

‫سوریا لەژێر حکومى تۆتالیتارى بەشار‬ ‫ئەسەد تــاڕادەیــەک پێشبینیەکانى‬ ‫گران کردووە‪ ،‬چونکە شۆڕشى سوریا‬ ‫لەپانتایی هاوکێشەى بەهارى عەرەبى‪،‬‬ ‫کە زیاتر لە ساڵ و نیوێکە بەردەوامە‪،‬‬ ‫بەیەکێک لەدرێژترین شۆڕشەکانى‬ ‫سەدەى (‪)21‬ى ناوچەى خۆرهەاڵتى‬ ‫نــاوەڕاســت دەژمێردرێت و زۆرترین‬ ‫قوربانى لێکەوتۆتەوە‪ ،‬ئــەوەش بە‬ ‫حکومى پشتگیرى چەندین واڵت بۆ‬ ‫مانەوەى ئەسەد‪ ،‬بۆیە هیچ کات ئەو‬ ‫واڵتانە ڕێگە نادەن کە پەیکەرى ئەسەد‬ ‫بشکێت و بۆ ئەوەش هەموو هاوکاریەک‬ ‫بۆ بەردەوامى ئەو دەسەاڵتە‪ ،‬پێشکەشى‬ ‫ڕژێــمــى ســوریــا کـــراوە و دەکــرێــت‪،‬‬ ‫بــەاڵم ســەربــارى ئــەوەش هەرچەندە‬ ‫لەتەقینەوەکەى هەفتەى رابــردووى‬ ‫بــەردەم ئاسایشى نەتەوەیی سوریا‬ ‫چەندین پلە بەرزى سەربازى کوژران‬ ‫و واباڵوکرایەوە کەئەوە تەقینەوەیەکى‬ ‫خۆکۆژی بووە‪ ،‬بەپێچەوانەى ئەو ڕایانە‪،‬‬

‫بەپێى نوێترین ســەرەداوى زانیارییە‬ ‫هەواڵگریەکان‪ ،‬ویالیەتەیەکگرتووەکانى‬ ‫ئەمریکا لەڕێگەى لەیزەرەوە ئەو کارەى‬ ‫ئەنجامداوە‪ ،‬ئەوەش وا لێکدەدرێتەوە‬ ‫کــە کۆشکى سپى چیتر ناتوانێت‬ ‫بێدەنگى هەڵبژێرێت‪ ،‬بەواتایەکى تر‪،‬‬ ‫ئەگەر ئەوە ڕاست بێت‪ ،‬ئەوا ناوچەکە‬ ‫لەئێستا بەدواوە‪ ،‬بۆتە خاڵێکى بەهێزى‬ ‫دەستپێکردنى ملمالنێکانى نێوان (‬ ‫ئەمریکا ) و دەوڵەتانى ( ڕوسیا و‬ ‫چین) بەڵگەش بۆ ئــەوە ڤیتۆکەى‬ ‫ئەو دوو دەوڵەت بوو لەدژى دەرکردنى‬ ‫بڕیارێکى توند لەدژى حکومەتەکەى‬ ‫ئەسەد‪ ،‬بێگومان بە تێڕوانین لەخێرایی‬ ‫ڕووداوەکــانــى نێو گۆڕەپانى سوریا‬ ‫وایــکــردووە کە نەتوانرێت بەئاسانى‬ ‫پێشبینى پێشهاتە نوێیەکان بکرێت‪،‬‬ ‫ئەگەر چى ئێستا چاوى هەموان لەسەر‬ ‫کەوتنى ئەسەد چڕبۆتەوە‪ ،‬بەاڵم هێشتا‬ ‫ناکرێت لەکەوتنى ئەسەد دڵنیا بین‬ ‫چونکە‪ ،‬لەالیەک هێشتا شۆرشى گەلى‬

‫سوریا بەردەوامە و ڕژێمى سوریاش‬ ‫بەهەموو شێوەیەک کۆمەڵکوژى‬ ‫خەڵکەکەى دەکــات و تاکە چەکى‬ ‫دەستیشى بریتیە لەهەڵبژاردنى ڕێگا‬ ‫چارەى کوشتنن هەروەها هەڵوێستى‬ ‫واڵتــانــى زل هــێــز و ئەنجومەنى‬ ‫ئاسایش و کۆمەڵگەى نێودەوڵەتى‬ ‫بەرامبەر بەشۆڕشى جەماوەرى گەلى‬ ‫ســوریــا لەئاستێکى زۆر الوازدایـــە‬ ‫و ئــەوەش ئەگەر بێتوو بــەراوردى‬ ‫بکەین بــە هەڵوێستى پێشوویان‬ ‫بــەرامــبــەر بەشۆڕشەکانى بەهارى‬ ‫عەرەبى لەواڵتانى ( میسر و لیبیا )‬ ‫جیاوازە‪ ،‬بۆیە تەنیا چەند ئەگەرێکى‬ ‫بەهێز دەتــوانــێــت پێشبینیەکان‬ ‫پشتڕاست بکەنەوە‪ ،‬لەوانەش دەبێت‬ ‫ویالیەتەیەکگرتووەکانى ئەمریکا و‬ ‫هاوپەیمانان بیر لەگونجاوترین ڕێگە‬ ‫چــارە بکەنەوە‪ ،‬بۆ ئــەوەى بتوانن‬ ‫دەستى دەرەرکــى لەدەسەاڵتەکەى‬ ‫ئەسەد زۆر هاوکارى سەربازى دەکات‬

‫دووربــخــاتــەوە‪ ،‬هــەروەهــا هەریەک‬ ‫لە (حزبواڵ و چەکدارانى بەعس و‬ ‫سوپاکەى ئــەســەد)‪ ،‬ئــەگــەرى زۆر‬ ‫هەیە توندترین کاردانەوە بەرامبەر‬ ‫شــۆڕشــگــێــران و نــەیــارانــى ئەسەد‬ ‫بنوێنن‪ ،‬جگە لەوەش شەڕى دیمەشق‬ ‫باکگراوندێکى بەهێزى دراوسێکانى‬ ‫ســوریــاى لەپشتە و پێش هاتنى‬ ‫ئەنان بۆ سوریا‪ ،‬کۆمەکى چەکدارى‬ ‫بــۆ چــەکــدارانــى ســەر بەهێزەکانى‬ ‫ســوپــاى ئـــازاد دەستیپێکردووە‪.‬‬ ‫دواجاریش ڕوسیا و چین‪ ،‬گرنگترین‬ ‫دوو دەوڵەتن کە هەڵوێستى ئەوان‪،‬‬ ‫تاڕادەیەک دۆخى سوریاى پێوە بەندە‬ ‫و چارەنووسى ئەسەدیش بەوانەوە‬ ‫بەستراوە و زۆر نزیکشە شۆڕشى‬ ‫سوریا کاتێکى زیاتر بخایەنێت و‬ ‫بەوەش سیناریۆى لیبیا لەسوریادا‬ ‫دووبـــــارە دەبــێــتــەوە و کــەوتــنــى‬ ‫ئــەســەدیــش‪ ،‬هەوڵێکى تەوافقى‬ ‫ئیقلیمى دەوێت‪.‬‬

‫№‬

‫(ڕەمـــەزان) ناوێکە بۆ (نۆیەم)‬ ‫مانگی ساڵنامەی کۆچی لە مێژوودا‪.‬‬ ‫خــودی زاراوەکــــەش لــە (رمــضــان)ی‬ ‫عەرەبی وەرگیراوە‪ ،‬کە مانای (گەرم و‬ ‫توند)ی بەخشیووە‪ .‬ڕیشەی زاراوەکەش‬ ‫لــە ووشـــەی (الــرمــضــی) وەرگــیــراوە‪،‬‬ ‫کە الی عەرەبەکان مانای (گەرمی و‬ ‫توندی) هاتووە‪ ،‬چونکە گەرمای بەهێزی‬ ‫نیشتمانی ڕەسەنی عەرەبەکان لە (نیمچە‬ ‫دوورگـــەی عــەرەبــی) و کــرژبــوونــەوەی‬ ‫ڕیخۆڵەی ڕۆژووەوانەکانی وای لەوان کرد‬ ‫بوو‪ ،‬ئەو مانگە بە (رمضان) ناو بنێن‪.‬‬ ‫دیــارە ئــەوەش بۆ سروشتی ناوچەی‬ ‫نیمچە دوورگــەی عەرەبی گەڕابووەوە‪،‬‬ ‫کە لە زۆربــەی وەزرەکانی ساڵدا و بە‬ ‫تایبەت لە وەرزی هاویندا پلەکانی گەرما‬ ‫بە ڕادەیەکی بەرچاو بەرز دەبووەوە‪ .‬ئەو‬ ‫پلە گەرما بەرزەش وای لە ڕۆژووەوانە‬ ‫عەرەبەکان کردبوو بە تایبەت لە وەرزی‬ ‫هاوین و تەنانەت وەرزەکانی بەهار و‬ ‫پاییزیشدا لە کاتی بەڕۆژوبوونیاندا‪ ،‬کە‬ ‫هەست بە ئازاری ناوسک و ڕیخۆڵەکانیان‬ ‫بکەن‪ ،‬بۆیە ئەو مانگەیان لە سروشتی‬ ‫ڕۆژووەکــەوە ناونا (رمضان)‪ .‬کوردیش‬ ‫وەک نەتەوەیەکی نزیک لە نەتەوەی‬ ‫عـــەرەب‪ ،‬لە کاتی گەیشتنی ئایینی‬ ‫ئیسالم پێی لە دوای ساڵەکانی (‪636‬ز)‬ ‫و بەهۆی ئــەو نەتەوەیەوە و بەهۆی‬ ‫ئەوەشی (ڕۆژوو) سێیەم ئەرکی ئایینی‬ ‫ئیسالم بوو‪ ،‬وەک (ڕەمەزان) هاتە نێو‬ ‫فەرهەنگی زمانی کوردی و چووە نێو‬ ‫ئاخاوتنی کۆمەاڵنی خەڵکی کوردستان‬ ‫و نەتەوەی کورد و کوردی موسڵمانەوە‪.‬‬ ‫لەبەر ڕۆشنایی ئــەو دەقانەی‬ ‫سەرەوە و لە چوارچێوەی تەوەری ئەم‬ ‫باسەمان جێگای خۆیەتی ئاماژە بەو‬ ‫هەاڵنە بکەین‪ ،‬کە کوردی موسڵمان وەک‬ ‫چەندین نەتەوەی باوەڕداری تری ئایینی‬ ‫ئیسالم تێیکەوتووە‪ .‬لەوانە گرانبوونی‬ ‫نرخی کــااڵ و شمەک و پێداویستییە‬ ‫سەرەکییەکانی ژیــان لــە خـــواردن و‬ ‫خواردنەوە لە مانگی ڕەمەزاندا لەالیەن‬ ‫سەرمایەدار و بازرگان و کاسبکارانی‬ ‫کــــوردەوە! ئـــەوەش وەک هەلێک بۆ‬ ‫خۆ پێگەیاندن و دەوڵەمەندکردن و‬ ‫پارە پەیداکردن لەسەر حیسابی هەژار‬ ‫و زەحمەتکێش و نــەدارانــی کــوردی‬ ‫موسڵمان و باوەڕداوە ئایینییەکانی تر لە‬ ‫کوردستاندا! بەم پێودانگەش (ڕەمەزان)‬ ‫الی ئێمەی کورد بۆ بەرژەوەندی خۆیی‬ ‫بەکارهێنرا‪ ،‬نـــەوەک بــۆ ڕەزامــەنــدی‬ ‫پەروەردگار و بەرەی مرۆڤایەتی‪ .‬ئەمەو‬ ‫لەگەڵ هاتنی ئەو مانگەدا زۆربەی کار و‬ ‫چاالکی و پرۆسەکانی خوێندن و کاری‬ ‫حکومیمان ڕوو لە سستی کرد‪ .‬ئەوەش‬ ‫لەسەر ئەو باوەڕەی‪ ،‬کە ئەم مانگە بۆ‬ ‫خوداپەرەستی دانــراوە‪ ،‬نەوەک بۆ کار‬ ‫و چاالکی البەال! پێوەری ئەو باوەڕەش‬ ‫ئەوە بوو‪ ،‬کە ئەگەر بەندەکانی خودا لە‬ ‫(دوانزە) مانگی ساڵدا (یانزە) مانگ لە‬ ‫کار و چاالکی و جوڵەی دونیاییدا بن‪،‬‬ ‫با یەک مانگیش بۆ پەروەردگار دابنێن‬ ‫و سەرقاڵی ڕۆژوو و خوداپەرەستی بن!‬ ‫بەاڵم بێئەوەی لەو ڕاستییە گەیشتبین‪،‬‬ ‫کــە ئــایــا تـــاوان و هــەڵــەی (یــانــزە)‬ ‫مانگی ساڵ بە (یەک) مانگ قەرەبوو‬ ‫دەکرێتەوە؟ یان ڕەوایە کەسی باوەڕدار‬ ‫لە (دوانــزە) مانگی ساڵدا تەنیا یەک‬ ‫مانگ بۆ خودا دابنێت؟‬ ‫سەرباری ئەو ڕاستیانەی سەرەوە‪،‬‬ ‫ئێمەی کوردی موسڵمان بۆ ئەو ڕاستییە‬ ‫نەچووین‪ ،‬کە ئەگەر (ڕەمەزان) مانگی‬ ‫لێخۆشبوون بێت‪ ،‬ئایا لێخۆشبوون بۆ‬ ‫ئەو مرۆڤە پاکانە بووە‪ ،‬کە بە درێژایی‬ ‫ساڵ پاک و ڕاستگۆ و بەخشندە بوون‪،‬‬ ‫یان بۆ ئەوانەی دوای (یانزە) مانگ لە‬ ‫درۆکردن و الساری و دوورکەوتنەوە لە‬ ‫خودا و چاکەکاری بەرامبەر مرۆڤایەتی‬ ‫و سروشت و ژیــان‪ ،‬بیانەوێت بەیەک‬ ‫مانگی ڕۆژووی ڕەمــەزان هەموو درۆ و‬ ‫خراپکارییەکانیان بۆ بسڕێتەوە! ئەمەو‬ ‫جگە لە ڕووی گرژ و توڕەیی و سستی‬ ‫ڕۆژوەوانـــەکـــان‪ ،‬تەنیا لــەبــەر ئــەوەی‬ ‫بـــەڕۆژوون! بۆیە الم وایــە بە هەڵەدا‬ ‫نەچووبم‪ ،‬ئەگەر بڵێم ئێمەی کورد بە‬ ‫هەڵە لەو مانگە و گەورەیی و بەهاکانی‬ ‫تێگەیشتووین‪ ،‬چونکە ئەو مانگە بۆ‬ ‫پارەپەیداکردن و سستی لە کارەکانمان‬ ‫و ڕووی گرژ و توڕەیی و خۆپۆشینێکی‬ ‫ڕووکەش نەبووە‪ ،‬بەڵکو بۆ گەڕانەوەی‬ ‫ڕاستەقینە و واقیعی بووە بۆ الی خودا‬ ‫بە بێ هیچ مەرج و داوایەک‪.‬‬

‫لەمــاوەى چەنــد مانگــى ڕابــردوودا‬ ‫نــورى مالیکــى ســەرۆک وەزیرانــى‬ ‫عێــراق خــۆى و حکومەتەکــەى‬ ‫لەبــەردەم بەرەیەکــى گــەورەو‬ ‫بەرفراوانــى نەیارانیــدا بینییــەوە‬ ‫کــە الیەنەکانــى نــاو ئــەو بەرەیــە‬ ‫ئایینــدەى سیاســى ئەویــان‬ ‫خســتبوویە بــەردەم مەترســییەوە‪.‬‬ ‫قۆڵــى‬ ‫پێنــج‬ ‫کۆبوونــەوەى‬ ‫هەولێــر کــە یەکێــک لەهاوپەیمانــە‬ ‫بەهێزەکانــى ئــەوى تێــدا ئامادەبــوو‬ ‫چەندیــن پرســیارى بــۆ چاودێرانــى‬ ‫سیاســى خوڵقانــدو لێکدانــەوەکان‬ ‫بــۆ بەشــدارى موقتــەدا ســەدر‬ ‫بــارگاوى بــوو بەگومــان و کەمتریــن‬ ‫متمانــە لەئــارادا هەبــوو بەرامبــەر‬ ‫بــەم بەشــدارى و نەیارییــەى‬ ‫ســەدرییەکان‪.‬‬ ‫ســووننەکانیش کــە لیســتى‬

‫عێراقییــە نوێنەرایەتــى زۆرینەیــان‬ ‫دەکات و ڕکابــەرى لەمێژینــەى‬ ‫هاوپەیمانــى نیشــتیمانى شــیعەکانە‬ ‫لەگــەڵ ســەرۆکى هەریــم و لیســتى‬ ‫کوردســتانیدا بوونــە شــەریکى‬ ‫یەکتــرى نــاو ئــەو بەرەیــەى‬ ‫بــۆ شکســتپێهێنانى مالیکــى‬ ‫پێکهێنرابــوو‪ ،‬ئوســامە نوجەیفــى‬ ‫ســەرۆکى پەرلەمانــى عێــراق و‬ ‫ئەندامــى لیســتى عێراقییــە یەکێــک‬ ‫بــوو لەدارێژەرانــى ئەجێنــداى‬ ‫کۆبوونەوەکــەى هەولێــر‪.‬‬ ‫هــەر ئــەو کاتــە وتمــان ســەدرییەکان‬ ‫ناتوانــن بــەردەوام بــن لــە‬ ‫نەیاریکردنــى نــورى مالیکــى و‬ ‫مەرجەعەکانــى نەجــەف و دەرەوەى‬ ‫عێــراق‪ ،‬ئــەوان و لەگەڵیانــدا‬ ‫شــەقامى شــیعەى عێراقیــش تــا‬ ‫ســنوورێکى دیاریکــراو ڕەوتــى‬ ‫ســەدر ئــازاد دەکــەن ملمالنــێ‬

‫لەگــەڵ مالیکیــدا بــکات‪ ،‬کاتێــک‬ ‫ئــەو ڕکابــەرى و ملمالنێیــە گەیشــتە‬ ‫ئاســتێک یەکڕیــزى تایفــەى شــیعەو‬ ‫بەرژەوەنــدى شــیعەکان بخاتــە‬ ‫مەترســییەوە هێڵــى ســوور لەبــەردەم‬ ‫موقتــەدا ســەدردا دەکێشــرێت و‬ ‫ئەویــش ناتوانێــت تێیپەڕێنێــت‪.‬‬ ‫لەکۆبوونــەوەى دووەمــى نەیارانــى‬ ‫مالیکیــدا کــە لەماڵــى موقتــەدا‬ ‫ســەدر لەنەجــەف ئەنجــام درا‬ ‫ئــەو حەماســەتەى ناوبــراو کــە‬ ‫لــە هەولێــر بینیمــان بوونــى‬ ‫نەمــاو ســەرەتاکانى پاشەکشــەى‬ ‫ســەدر لەهەڵوێســتە توندەکانــى‬ ‫بەرامبــەر بەســەرۆک وەزیرانــى‬ ‫عێــراق بەدەرکــەوت‪ ،‬پەیوەندییــە‬ ‫ژێربەژێــرو نهێنییەکانــى نێــوان‬ ‫ســەدرو مالیکــى گەیشــتە ئــەوەى‬ ‫ســەدرییەکان لەپرســى ســەندنەوەى‬ ‫متمانــە لەســەرۆک وەزیــران و دواتــر‬

‫بانگهێشــت و لێپرســینەوەى نــاو‬ ‫پەرلەمانیــش پاشەکشــەى بکــەن و‬ ‫ئێســتا ڕەوتــى ســەدرو ســەماحەتى‬ ‫موقتــەدا ڕیــکالم بــۆ ئــەو پــرۆژە‬ ‫هاوپەیمانــى‬ ‫ڕاگەیەنــراوەى‬ ‫نیشــتیمانى دەکات کــە بەدیلــى‬ ‫هەمــوو هەوڵەکانــى نەیارانــى‬ ‫بەدەستخســتنەوەى‬ ‫مالیکییــەو‬ ‫هەلــى هەســتانەوەو دەربازبوونــە‬ ‫لەالیــەن ســەرۆک وەزیرانــى‬ ‫عێراقــەوە‪.‬‬ ‫ســووننەکان‬ ‫پاشەکشــەى‬ ‫عێراقییــەو‬ ‫ئیئتیالفــى‬ ‫و‬ ‫ســەرکردەکانى نــاو ئــەو لیســتەش‬ ‫کەمتــر نییــە لەپاشەکشــەى‬ ‫ســەدرییەکان و ئەوانیــش بــەردەوام‬ ‫پەیوەنــدى ئاشــکراو نهێنییــان‬ ‫لەگــەڵ مالیکــى و لیســتى دەوڵەتــى‬ ‫یاســادا هەبــووە‪ ،‬کۆبوونــەوەى‬ ‫ئوســامە نوجەیفــى لەگــەڵ‬

‫مالیکیــداو دواتریــش کۆبوونــەوەى‬ ‫ئەیــاد عــەالوى ســەرۆکى ئیئتیالفــى‬ ‫عێراقییــە لەگــەڵ ئیبراهیــم جەعفــەرى‬ ‫ســەرۆکى هاوپەیمانــى نیشــتیمانى‬ ‫کێــش و قورســایى ســووننەکان و‬ ‫لیســتى عێراقییــەى لەنــاو هاوکێشــە‬ ‫سیاســییەکان و بازنــەى ملمالنێکانــدا‬ ‫بەدەرخســت‪ ،‬کــە لەهیــچ کاتێکــدا‬ ‫لــەو ئاســتەدا نییــن گرەویــان لەســەر‬ ‫بکرێــت‪.‬‬ ‫لێــرەوە بۆمــان دەردەکەوێــت بــەرەى‬ ‫نەیارانــى مالیکــى بــەرەو چۆڵبوونــى‬ ‫تــەواو دەڕوات و بەرەکــەى تــر بەردەوام‬ ‫ئــاوەدان دەبێتــەوەو دەبێتــە خاوەنــى‬ ‫دەستپێشــخەرى و هەلــى ڕەخســاوى‬ ‫هەســتانەوەو دەربازبــوون لەقەیرانەکان‪.‬‬ ‫ماوەتــەوە ســەر کــورد کــە ئەویــش هــەر‬ ‫لەســەرەتاوە هەڵوێســتێکى یەکگرتــووى‬ ‫نەبــووە بەرامبــەر بــە مالیکــى و‬ ‫حکومەتەکــەى‪.‬‬

‫کریستۆڤ کۆڵۆمپس ئەو پیاوەی ئەمریکای دۆزیەوە‬ ‫و‪ :‬مستەفا سەعید‬

‫بەشی یەکەم‬ ‫نــاوى کریستۆڤ کۆلۆمپس هاوتایە‬ ‫لەگەڵ یەکێک لەهەرە سەرکێشیەکاندا‬ ‫کە مێژووى مرۆڤایەتى زانیبێتى و‬ ‫تۆمارى کردبێت و ڕۆڵــى هەبووبێت‬ ‫لەپەرەپێدانى بیرۆکەو پێشخستنى‬ ‫شارستانیەت‪.‬‬ ‫پەیدابوونى‪ :‬هەندێک تارمایی هەیە‬ ‫لە ئەسڵ‌ى ئەم پیاوە مەزنە کە ئەو‬ ‫سەرکەشیەى کــرد لــە هەندێک لە‬ ‫چیرۆکەکاندا دەگێڕنەوە لە ساڵى‬ ‫‪1453‬لــە دایک بووە ئەو ساڵەى کە‬ ‫قوستەنتنیە بە دەستى عوسمانیەکان‬ ‫کەوت‪ ،‬لە باسێکى تردا دەڵێت کەلە‬ ‫ساڵى ‪1446‬لە جەنەوا لە دایک بووە‬ ‫هەندێک لەوانەى ژیاننامەیان نوسیوە‬ ‫دەڵێن لە ئیسپانیا لەدایک بــووە و‬ ‫کوڕى دۆمنیکۆ کۆڵۆبوى (نەساج)ە لە‬ ‫جەنەوا‪ ،‬هەندێکى تر دەڵێن خێزانەکەى‬ ‫لەو یەهودیانەى ئیسپانیایە کە چونەتە‬ ‫ناو ئاینى مەسیحیەوە هەرچەندە هەوڵى‬ ‫دەدا ئەو خاڵەى دوایــى بشارێتەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوەى لە ڕاستیەوە نزیکە ئەوەیە‬ ‫ئیتاڵیەو لە ئەسڵ ئیسپانی و دەیگوت‬ ‫من لە نەوەى کۆنت کۆڵۆمبم بۆ ئەوەى‬ ‫خــۆى پەیوەست بکاتەوە بە چینە‬ ‫ئەشرافەکانەوە‪ .‬باوکى لەبەر قەرزارى‬ ‫خرایە زیــنــدانــەوە‪ ،‬بۆیە کۆڵۆمپس‬ ‫ناچاربوو وەکو بازرگانێکى گەورە لە‬ ‫ماڵێکەوە بۆ ماڵێکى تر شت بفرۆشێت‬ ‫لە جەنەوادا ببێتە پیاوى ماڵێک لە ماڵە‬ ‫گــەورە بازرگانەکانى جەنەوا ئەویش‬ ‫کۆمپانیاى دی نیگرۆ و سپینۆالى‬ ‫هەیە‪ ،‬لە ساڵى ‪1476‬لە ڕێگەى دەریاوە‬ ‫کەوتە ڕێ بۆ بەریتانیا بۆ دابــەش‬

‫کردنى بەرهەمەکانى کۆمپانیاى ناوبراو‪،‬‬ ‫لەسەرى سانت فینسانتى پرتوگال‬ ‫هێرش کرایە کەشتیەکانى جەنەواو‬ ‫سیانیان سوتێنران پرتوگالیەکان‬ ‫ئەو کەشتیەى کۆلۆمپسی تیایدا بوو‬ ‫گرتیان و بردیانە لشبۆنە لە لشبۆنەدا‬ ‫لقێکى ئەم کۆمپانیایە هەبوو کە ئەم‬ ‫ئیشى تیادا دەکــرد لەبەر ئەوە ئەم‬ ‫توانى لەوێوە بەڕێگاى دەریادا بچێت‬ ‫بۆ بەریتانیا لە ساڵى ئایندەدا گەڕایەوە‬ ‫بۆ لشبۆنە بۆ ئــەوەى لە کۆگاکانى‬ ‫کۆمپانیاى نیگرۆدا کاربکات لەوێشەوە‬ ‫سەردانى دورگەکانى کەنار و مادیراى‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫لە سەردەمى کۆلۆمپسدا وا باو بوو‬ ‫کــە زەوى ڕاخــــراوە و شــێــوەى خڕ‬ ‫نییە ‪ ،‬زەریاى ئەتڵسیش پڕیەتى لە‬ ‫جنۆکە‪ ،‬کریستۆڤ سنورێکى بۆ ئەو‬ ‫پروپاگەندانە دانا‪ ،‬بەاڵم لە ڕاستیدا‬ ‫کەشتیوانەکان و بازرگانە سەر کەشەکان‬ ‫و زانــایــان‪ ،‬بــاوەڕیــان وانەبوو زەوى‬ ‫ڕاخراو و بیرۆکەى زەوى (مستدیرە)یە‬ ‫خەریک بوو باڵو دەبویەوە‪ ،‬کریستۆڤ‬

‫بە درێــژاى تەمەنى بــاوەڕى وابوو لە‬ ‫ئــەوروپــا و ئاسیاو ئەفەریقا زیاتر‬ ‫شوێنى تر نییە‪ ،‬باوەڕى وابوو ئەگەر‬ ‫کەشتیەکان بەدیوى ڕۆژئــاواى واڵتى‬ ‫پرتوگالدا بەڕێبکەون دەشێت بگەیت‬ ‫بە ئاسیا‪.‬‬ ‫پێش ئەویش دۆزینەوەی جوگرافی‬ ‫کرابوو‬ ‫شارەکانی سەرکەنارەکانی پرتوگال‬ ‫وئیسپانیا پــڕبــوو لــەو گەشتیار و‬ ‫دەریاوانانەی کە زۆر ئارەزوویان لە‬ ‫سەرکەشی ودۆزینەوەی نەزانراوەکان‬ ‫دەکــرد‪ ،‬چوارساڵ پێش گەشتەکەی‬ ‫کریستۆڤ گەشتیاری پرتوگالی بەر‬ ‫سیلمۆ دیاز ‪bar tholmew diaz‬‬ ‫گەیشتە راس رجائ الصالح‪ ،‬دوای ئەوەی‬ ‫ئەوڕێگەیەی بینی کەدەچێت بۆ هند‬ ‫گەڕایەوە بۆ پرتوگال لەگەڵ دۆزینەوە‬ ‫جوگرافیایەکاندا چەندین دۆزینەوەی تر‬ ‫کرابوو کە کۆمپانیا بازرگانیە گەورەکان‬ ‫دەیانزانی نهێنیەکانیان الیــان بوو‪.‬‬ ‫هەندێک نەخشەی جوگرافی دانــران‬

‫بەپێی ئەو زانیاریانەی کەلەدەریاوان‬ ‫و ئەو کرێکارانە وەرگیرابوو کەلەو‬ ‫کۆمپانیایانەدا کاریان دەکرد‪ .‬دەڵێن‬ ‫کاتێک کریستۆڤ لە کاری دابەشکردنی‬ ‫بەرهەمەکانیدا لەدەوروبەری جەنەوا‪،‬‬ ‫زانــای فلۆرێنسی پیترۆ تۆسکانێلی‬ ‫بینی‪ ،‬نەخشەیەکی دانابوو دورگەی‬ ‫کوبای تیادا دیاری کردبوو لەژێر ناوی‬ ‫ئەنتیلیا ‪.antilia‬‬ ‫هێزی تورکان وکــردنــەوەی ڕێگا لە‬ ‫ئاسیاوە بۆ ڕۆژئاوا‪:‬‬ ‫لەڕاستیدا کۆنترین پاڵنەر لەپشت‬ ‫بزوتنەوەی دۆزینەوەوە‪ ،‬ئەو پاڵنەرەبوو‬ ‫کــە گــیــانــی حــەمــاس و هیمەتی‬ ‫دابگیرساندایەبۆ سەرکەشی و گەڕان‬ ‫بەدوای ڕێگەیەکی تردا بۆ ڕۆژهەاڵت‪،‬‬ ‫ئەویش زیادکردنی هێزەکانی تورکی‬ ‫عوسمانی بوو لەودیوی ڕۆژهەاڵتەوە‬ ‫ئەو ڕێگەیەیان لەبەردەم ئیتاڵیەکاندا‬ ‫بەستبوو کە بهاتنایەبەرەو ڕۆژهەاڵت‪.‬‬ ‫ئەمەش کاریگەریەکی زۆری هەبوو‬ ‫لەکەمبونەوەی زێــر و پێداویستی‬ ‫خەڵکی بۆ بــەهــارات‪ ،‬هــەروەهــا زۆر‬

‫پێویستبوو پــارە کۆبکرێتەوە بۆ‬ ‫هەڵمەتێک بۆ ڕاوەستاندنی تورکەکان‬ ‫وبەرەنگاری کردنی ئیسالم‪ .‬واتای‬ ‫سەرکەوتنی لەوگەشتە دۆزینەوەکاندا‬ ‫مــانــەوەی ســـەروەری ئــەوروپــا بوو‪،‬‬ ‫کردنەوەی ڕێگا بۆ ڕۆژهەاڵتی دوور‬ ‫دەریاوان و کرێکارەکانی ناو کۆمپانیا‬ ‫بازرگانیەکان زۆر گرنگیان بە دۆزینەوە‬ ‫جوگرافیاییەکان دەدا‪ ،‬هەمیشە بیریان‬ ‫لێدەکردەوە‪ ،‬وە زۆر هەڵەیە وابزانین‬ ‫کریستۆڤ کۆڵۆمپس یەکەم پیاو بوە‬ ‫کەگرنگی دابێت بە دۆزینەوەی ڕێگای‬ ‫نوێ بەرەو هند و چین‪.‬‬ ‫ژنێکی هێنا لە خێزانێکی پورتوگالی‬ ‫بۆئەوەی بگاتە ئامانجی خۆی‪:‬‬ ‫کــریــســتــۆڤ ســەیــری کـــرد دەبــێــت‬ ‫پەیوەندی دروست بکات لەگەڵ خێزانی‬ ‫جیرارد بۆئەوەی مەبەستەکەی خۆی‬ ‫جێبەجێ بکات کەهەموو گیانی تەنی‬ ‫بوو‪ .‬ئەویش گەیشتنە ڕۆژهەاڵتی دور‬ ‫بــوو لــەدیــوی ڕۆژئــــاواوە‪ .‬بۆ ژنێکی‬ ‫دەوڵەمەندی هێنا لەخێڵێک کە لەناو‬ ‫کۆمەڵگەی پورتوگالدا جێ و شوێنی‬ ‫خــۆیــان هــەبــوو؟‪ .‬بــاوکــی ژنــەکــەی‬ ‫کتێبخانەیەکی پڕلە کتێبی گەشتیاری‬ ‫هــەبــوو کــە کریستۆڤ زۆر ســودی‬ ‫لێوەرگرتن‪ ،‬لەیەکێک لەوکتێبانەدا‬ ‫هاتبوو‪ :‬لەنێوان ئیسپانیا و هنددا‬ ‫دەریایەکی بچوک هەیە کەدەتوانرێت‬ ‫لەماوەی چەند ڕۆژێکی کەمدا ببڕدرێت‪،‬‬ ‫باسێکیتر دەکـــرا کاتێک ئیسالم‬ ‫ئەندەلوسیان فەتح کرد حەوت قەشە‬ ‫ئیسپانیایان بەجێ هێشتو چون بۆ‬ ‫ئەنتیلیا ‪ antillia‬و حەوت شاریان‬ ‫تیا دروست کرد‪ .‬پورتوگالیەکان زۆر‬ ‫هەوڵیاندا بگەنە ئەو حەوت دورگەیە‬ ‫کەناوی ئەنتیلیا بوو‪.‬‬


‫ئافرەتان‬

‫سێشەممە | ‪ | 2012/07/24‬ژماره ‪ | 711‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫تاڤگە ڕەئوف عەزیز‪ ،‬بەڕێوەبەرى ڕێکخراوى هاریکارى یاسایى ئافرەتان‪:‬‬

‫بەهەند وەرگرتنى پرسى ئافرەت الى ڕۆشنبیران ماناى گرنگى‌و زیندوویى ئەو پرسەیە‬ ‫مرۆڤى ڕۆشنبیر کەسێکى دابڕاو‬ ‫نیە لەکۆمەڵگە و چواردەورى خۆى‪،‬‬ ‫هەندێ جار بەڵێ ڕۆشنبیرانیش‬ ‫پشکیان هەیە لەو سیستمەدا‪.‬‬ ‫بەوەى بێدەنگ بوون لەبەرامبەر هەر‬ ‫مەسەلەیەک خۆى بۆخۆى واتاى‬ ‫بەهەند وەرنەگرتن و هەندێ جار‬ ‫ڕەزامەندیشە‪ ،‬بۆیە کاتێک ڕۆشنبیر‬ ‫بێدەنگى‬ ‫لەبەرامبەر پرسێکدا‬ ‫کەلێنێکى‬ ‫ئەمە‬ ‫هەڵدەبژێرێت‬ ‫گەورە لە وەزیفەى ڕۆشنبیردا‬ ‫دروست دەکات بەوەى کە گرفت‌و‬ ‫کێشەکانى بەشێکى یاخود تەواوى‬ ‫کۆمەڵگەکەى‪ .‬لە کاتێکدا ئەرکى‬

‫دیمانه‪ :‬ژاڵە محەمەد‬

‫لە دیدارێکى تایبەتیدا لەگەڵ‬ ‫~ تاڤگە ڕەئوف عەزیز‪،‬‬ ‫بەڕێوەبەرى ڕێکخراوى هاریکارى‬ ‫یاسایى ئافرەتان و چاالکى ئافرەتان‬ ‫پێوایە ڕۆشنبیری ڕۆلێکى کاریگەرە‬ ‫لە هەموو کایەکانى ژیاندا بە‬ ‫تایبەت لە پرسی ئافرەتدا ناوبراو‬ ‫لەم دیدارەیدا وتی‪ :‬بێدەنگ بوون‬ ‫لەبەرامبەر هەر مەسەلەیەک خۆى‬ ‫بۆخۆى واتاى بەهەند وەرنەگرتن و‬ ‫هەندێ جار ڕەزامەندیشە لە بەرامبەر‬ ‫ئەو مەسەلەیەدا‪.‬‬

‫№‬

‫شتێکى نائاسایى نیە کە ڕۆشنبیرى‬ ‫کوردى بەشێک بێت لە سیستمى پیاو‬ ‫ساالرى‪ ،‬بەاڵم ئاسایى نیە دەربڕى‬ ‫کردارو گوفتارى پیاو ساالریانە بێت‬ ‫№‬

‫*ڕۆڵی ڕۆشنبیر لە پرسی ئافرەتدا‬ ‫دەبینی؟‬ ‫بێگومان ڕۆڵى ڕۆشنبیر ڕۆڵێکى‬ ‫کاریگەرە لە هەموو کایەکانى ژیاندا‪،‬‬ ‫وەک چۆن لە پرسى ئافرەتیشدا‬ ‫ڕۆڵى بەرچاوى خۆى دەگێڕێت‪،‬‬ ‫چونکە ئەرکى ڕۆشنبیرە هەڵوەستە‬ ‫بکات لەسەر هەموو ئەو پرسانەى‬ ‫کە ڕاستەخۆ کاریگەرى هەیە‬ ‫لەسەر ژیانى تاک لە کۆمەڵگادا‪،‬‬ ‫لە هەرشوێنێکدا نایەکسانیەک‬ ‫یاخود ناهاوسەنگیەک ڕوودەدات‪،‬‬ ‫ئەوە ئەرک و ڕۆڵى ڕۆشنبیرە کار‬ ‫بۆ دەرخستن‌و بەدواداچوونى کەلێن‬ ‫و ناتەواویەکانى ئەو پرسە بکات‬ ‫لە ڕوانگەى خۆیەوە‌و بە چاوى‬

‫ڕەخنەییەوە لێى بڕوانێت‪.‬‬ ‫گرنگى ڕۆشنبیر بێدەنگ نەبونە‪،‬‬ ‫*پێتوایە ڕۆشنبیرى کورد بەشێکە تێکشکاندنى سنورەکانى بێدەنگیە‌و‬ ‫هاندانى کەسانى ترە کە هەمان کار‬ ‫لە سیستمى پیاو ساالری؟‬ ‫بەشێوەیەکى گشتى ناکرێت بڵین بکات‪.‬‬ ‫بەشێک نیە لەو سیستمە‪ ،‬چونکە *بۆچى ڕۆشنبیرى کورد سیستمى‬

‫پیاو ساالرى تێپەڕ ناکات؟‬ ‫ڕۆشنبیر بەدەر نیە لە کۆمەڵگەکەى‪،‬‬ ‫هەمان ئەو فاکتەرانەى دەوریان‬ ‫هەبوە و هەیە لە خولقاندنى ئەو‬ ‫سیستمە کۆمەاڵیەتى و سیاسى و‬ ‫فکرییەى کە ڕۆشنبیر تێیدا دەژى‬ ‫کەم تا زۆر کاریگەرى لەسەر‬ ‫کەسێتى تاکى ڕۆشنبیر دروست‬ ‫کردووە‌و ئەویش بەهەمان شێوە لەو‬ ‫ژینگە و بارودۆخەدایە کە ئەوانى‬ ‫ترى تێدا پەروەردە بوون‪ .‬بۆیە‬ ‫شتێکى نائاسایى نیە کە ڕۆشنبیرى‬ ‫کوردى بەشێک بێت لە سیستمى پیاو‬ ‫ساالرى‪ ،‬بەاڵم ئاسایى نیە دەربڕى‬ ‫کردارو گوفتارى پیاو ساالریانە بێت‪،‬‬ ‫کەوا بوو مانایەک بۆ پێناسەکردنى‬ ‫بە ڕۆشنبیر نامێنێتەوە‪ ،‬کاتێک‬ ‫دەتوانین کەسێک بە ڕۆشنبیر پێناسە‬ ‫بکەین کە جیاواز بیر بکاتەوە‪ ،‬جیاواز‬ ‫بنوسێت‪ ،‬جیاوازببینێت‪ ،‬لە کەسانى‬ ‫تر‪ ،‬هەرکاتێک کەسێتى ڕۆشنبیر لەم‬ ‫سیفاتانە خاڵى کرایەوە ناکرێت بە‬ ‫ڕۆشنبیر ناوبنرێت‪.‬‬ ‫*ڕۆشنبیران لە زەمەنى قسەکردندا‬ ‫داکۆکیکارى سەرسەختى پرسى‬ ‫ئافرەتن‪ ،‬بەاڵم پێتوایە لە‬ ‫جەوهەردا وابن؟‬ ‫پێم وایە جیاوازى هەیە لە نێوان‬ ‫ژیانى تایبەتى‌و ژیانى فکرى مرۆڤى‬ ‫ڕۆشنبیر‪ ،‬دەکرێت بیرو داهێنانى‬

‫ڕۆشنبیر زەمەنێکى درێژتر بژى‬ ‫لە ژیانى خودى ڕۆشنبیرەکە‬ ‫خۆى‪ ،‬چونکە بیرى ڕۆشنبیر‌و ئەو‬ ‫داهێنانەى بۆ مرۆڤایەتى دەیکات بۆ‬ ‫مێژوو دەمێنێتەوە‌و دەکرێت چەندین‬ ‫نەوە سوومەندبن لێى‪ .‬هەرچەندە‬ ‫بڕوام وایە کە هەر داهێنانێک یان‬ ‫بیرێک ئەگەر لە بڕوابوونى تەواوى‬ ‫خودى داهێنەرەکەوە بە پرسێک‬ ‫سەرچاوەى نەگرتبێت‪ ،‬ڕەنگە‬ ‫کاریگەری گەورە دروست نەکات‪،‬‬ ‫بەاڵم بێگومان ڕۆڵى گرنگ دەگێڕێت‬ ‫لە خزمەت کردن بە ڕەوتى ڕۆشنبیرى‬ ‫سەردەمێکى دیارى کراو‪ .‬دیارە‬ ‫بۆخۆى هەڵوێستى ڕۆشنبیر لەهەر‬ ‫دۆخێک لە دۆخەکاندا قورسایى‬ ‫و کاریگەرى خۆى هەیە‌و ناکرێت‬ ‫وەک ووتەى کەسێکى ئاسایى لێى‬ ‫بڕوانین‪ ،‬هەربۆیە بەهەند وەرگرتنى‬ ‫پرسى ئافرەت الى ڕۆشنبیران ماناى‬ ‫گرنگى‌و زیندوویى ئەو پرسەیە‪،‬‬ ‫بە تایبەت ئەرکى ڕۆشنبیرە کە‬ ‫خوێندنەوەى جیاوازى هەبێت لەوانى‬ ‫دیکە لەبەرامبەر پرسێکى گرنگى‬ ‫وەک پرسى ئافرەت کە پەیوەندى‬ ‫بە ژیانى گشتى کۆمەڵگاوە هەیە‬ ‫و دابڕاو نیە لەو فەزا گشتیەى کە‬ ‫ڕۆشنبیر تێیدا دەژى‌و کارى تێدا‬ ‫دەکات‪ ،‬ناکرێت بێدەنگ بێت لە‬ ‫بەرامبەر ئەو ستەم و نا بەرامبەریەى‬ ‫کە لە دەوریدا ڕوودەدەن‪.‬‬

‫№‬

‫ڕێکخراوى لێبوردنى نێودەوڵەتی‪:‬‬ ‫ئا‪~ :‬‬

‫ســەرەڕای ئــەو هەمــوو هەواڵنــە‬ ‫لــە الیــەن ڕێکخــراوە ڕەســمی و‬ ‫ناڕەســمییەکانەوە بــۆ گەڕانــەوەی‬ ‫هێمنــی و ئارامــی و یەکســانی لــە‬ ‫نێــوان ئافــرەت و پیــاودا دەدرێــت‬ ‫ســااڵنە بــە ڕێژەیەکــی زۆر لــە‬ ‫ئافرەتــان لەمــاو لــەوالی جیهــان بــە‬ ‫هــۆکاری جیــا جیــا گیــان لە دەســت‬ ‫دەدەن و زۆر جاریــش ڕێکخراوەکانی‬ ‫مافــی مــرۆڤ خۆیانــی لــێ گێــل‬ ‫دەکــەن‪ ،‬بــەاڵم ئەمجــارە دوای‬ ‫ئــەوەی کوشــتنی ‪34‬هــەزار ئافــرەت‬ ‫لــەم ســااڵنەی ڕابــردوو لــە واڵتــی‬ ‫مەکســیک ڕاگەینــدرا‪ ،‬ڕێکخراویــی‬ ‫لێبوردنــی نێودەوڵەتــی‪ ،‬حکومەتــی‬ ‫مەکســیکی بــە کەمتەرخەمــی لــە‬ ‫بــواری توندوتیــژی دژ بــە ئافرەتــان‬ ‫تۆمەتبــار کــرد و نەیتوانــی بێدەنــگ‬ ‫بێــت بەرامبــەر ئــەم پێشــێلکاریانە‪.‬‬

‫تاوانــکاران‬ ‫ســزانەدانى‬ ‫و‬ ‫گەڕاندووەتــەوەو وتووشــیەتى کــە‬ ‫ســاڵى ‪ 2009‬نزیکــەى ‪14‬هــەزار و‬ ‫‪ 829‬ســکااڵ لــەدژى توندوتیــژى‬ ‫تۆمــار کــراوە‪ ،‬بــەاڵم تەنیــا لــە ‪2795‬‬ ‫کەیســدا تاوانــکاران دادگایــى کــراون‬ ‫و ســزایان بەســەردا ســەپێندراوە‪.‬‬ ‫بەقســەى ئــەو‪ ،‬واڵتــى مەکســیک‬ ‫لــەم ســااڵنەى دواییــدا یاســاگەلێکى‬ ‫بــۆ بەرەنگاربوونــەوەى توندوتیــژى‬ ‫پەســەند کــردووە و هەروەهــا‬ ‫چەندیــن دامــەزراوەى بــۆ پاراســتنى‬ ‫ئافرەتــان دامەزرانــدووە‪ ،‬بــەاڵم‬ ‫بەشــێکى گــەورەى کێشــەکان بــۆ‬ ‫جێبەجێنەکردنــى یاســاکان و الوازى‬ ‫دامــەزراوەکان دەگەڕێتــەوە‪.‬‬ ‫شــایانی باســه توندوتیــژی دژی‬ ‫ژنــان بۆتــە دیاردەیەکــی جیهانــی و‬ ‫لەئەمــڕۆدا نەتــەوە یەکگرتــووەکان‬ ‫هەوڵــی ڕووبــەڕوو بونــەوەی ئــەو‬ ‫دیاردەیــە دەدات‪.‬‬

‫№‬

‫بەپێــى ڕاپۆرتــى ئــەم ڕێکخــراوە‪،‬‬ ‫لەنێــوان ســااڵنى ‪ 1985‬بــۆ ‪،2010‬‬ ‫کــۆى ‪34‬هــەزار ئافــرەت لــە‬ ‫مەســکیک کــوژراون‪ .‬تەنیــا لەســاڵى‬ ‫‪ 2010‬دا دووهەزار و چوارسەد و ‪18‬‬ ‫ئافــرەت بوونەتــە قوربانــى کــردەوە‬ ‫توندوتیــژەکان‪ .‬لــەم ڕاپۆرتــەدا کــە‬ ‫باڵوکرایــەوە‪ ،‬هەروەهــا هاتــووە‬ ‫کــە شــارى ســنوورى «ســیڤداد‬ ‫خوارێــز» زۆرتریــن توندوتیژییەکانــى‬ ‫تێــدا ئەنجامــدراوە‪ .‬ســاڵى ‪2010‬‬ ‫لــەم شــارەدا کــە هاوســنوورى‬ ‫ویالیەتەیەکگرتووەکانــى ئەمریکایــە‬ ‫بەهــۆى توندوتیژییــەوە ‪320‬‬ ‫ئافــرەت گیانیــان لەدەســتداوە‪.‬‬ ‫لــە جۆنیوێــرى ‪ 2012‬تائێســتاش‬ ‫‪ 130‬ئافــرەت کــوژراون‪ .‬ڕاپۆرتــى‬ ‫ناکــس‪ ،‬پەیامنێــرى تایبەتــى‬ ‫ڕێکخــراوى لێبوردنــى نێودەوڵەتــی‪،‬‬ ‫هــۆکارى زیادبوونــى توندوتیــژى‬ ‫دژى ئافرەتانــى بــۆ بەدوادانەچــوون‬

‫‪34‬هەزار ئافرەت لە مەکسیک کوژراون‬

‫خۆر ئافرەتان لە شێرپەنجەى مەمک دەپارێزێت‬ ‫و‪ :‬بەندی کەالری‬

‫شـێرپەنجەى مەمـک یەکێکـە لـەو‬ ‫نەخۆشـیانەى کـە تووشـى ئافرەتان‬ ‫دەبێـت و سـیماى ژنیێتیـان‬ ‫تێکـدەدات و لـە دوایشـدا دەبێتـە‬ ‫هـۆى مردنیـان‪ ،‬بۆیـە پێویسـتە‬ ‫هەوڵبدرێـت بـەو نەخۆشـیە بزانرێت‬ ‫پێـش دەرکەوتنـى نیشـانەکانى و‬ ‫ئینجـا چـارە کردنـى بـێ ئـەوەى‬ ‫زیـان بدرێـت لـە جەسـتەى‬ ‫ئافرەتەکـە‪ .‬لـە بـەر ئـەوەى‬ ‫خۆپاراسـتن لـە چارەسـەر باشـترە‪،‬‬ ‫بـە پێـى تۆژینەوەیەکـى کەنـەدى‬ ‫خۆدانـە بـەر تیشـکى خـۆر بـۆ‬ ‫مـاوەى ‪ 3‬کاتژمێـر ڕۆژانـە دەبێتـە‬ ‫هـۆى کەمکردنـەوەى ئەگـەرى‬ ‫تووشـبوون بـە شـێرپەنجەى مەمـک‬ ‫بـە ڕێـژەى ‪ %50‬لـە الى ئافرەتـان‪.‬‬ ‫لێکۆڵینەوەکـە دەریخسـتوە کـە‬ ‫خانەکانـى مەمکـى ئافـرەت توانـاى‬ ‫گۆڕینـى ڤایتامیـن ‪ D‬یـان هەیـە‬

‫کـە لـە خـۆردا هەیـە بیگـۆڕن بـۆ‬ ‫پێکهاتـەى وا کـە دژى خانـە‬ ‫شـێرپەنجەییەکان دەوەسـتێتەوە‪،‬‬ ‫بـە پێـى ڕۆژنامـەى دەیلـى مەیلـى‬ ‫بەریتانـى بـە پێـى تۆژینەوەیەکـى‬ ‫نـوێ کە تیمێکى کەنەدى ئامادەیان‬ ‫کـردوە‪ ،‬لـەو تۆژینەوەیـەدا پرسـیار‬

‫کـراوە لـە ژمارەیـەک لـە ئافرەتـان‬ ‫ئاخـۆ چەنـد کاتژمێـر لـە دەرەوە‬ ‫دەبـن لـە نێـوان مانگەکانـى نیسـان‬ ‫و تشـرینى یەکەمـدا و لـە میانـەى‬ ‫‪ 4‬قۆناغـى جیـاوازى ژیانیانـدا‪ ،‬بـەو‬ ‫پێیـە ئـەو ئافرەتانـەى کـە بـەالى‬ ‫کەمـەوە لـە هەفتەیەکـدا ‪ 21‬کاتژێـر‬

‫لـە ژێـر تیشـکى خـۆر دەمێننـەوە‬ ‫و لـە تەمەنـى هەرزەکاریـدان‬ ‫کەمتـر ئەگـەرى تـووش بـوون بـە‬ ‫شـێرپەنجەى مەمکیان لە سـەرە بە‬ ‫ڕێـژەى ‪ %29‬کەمتـر لەوانەى ڕۆژانە‬ ‫یـەک کاتژمێـر خۆیـان دەدەنـە بـەر‬ ‫تیشـکى خـۆر و بۆ ئـەو ئافرەتانەى‬

‫کەلـە چـل و پەنجاکانى تەمەنیاندان‬ ‫زۆربـەى کاتـەکان لـە دەرەوە دەبـن‬ ‫و لـە بـەر خـۆر بـە ڕێـژەى ‪%26‬‬ ‫کەمتـر لـە ئافرەتانـى تـر تووشـى‬ ‫ئـەو نەخۆشـیە دەبـن‪ ،‬و ڕێژەکـە‬ ‫الى ئەوانـەى لـە شەسـتەکانى‬ ‫تەمەنیانـدان ڕێـژەى تووش بوونیان‬ ‫دەگاتـە نیـوەى ئـەوەى پێشـوو بـە‬ ‫بـەراوورد لەگـەڵ ئەوانـەى خۆیـان‬ ‫کەمتـر دەدەنـە بـەر خـۆر‪ .‬بـە پێى‬ ‫زۆربەى تۆژینـەوەکان پەیوەندیەکى‬ ‫بەتیـن هەیـە لـە نێـوان خـواردن‬ ‫و تووشـبوون بـە شـێرپەنجەى‬ ‫مەمـک الى ئافرەتـان‪ ،‬بـە تایبەتـى‬ ‫چەوریـەکان کـە پێویسـتە زۆر‬ ‫کـەم بکرێتـەوە‪ .‬پێویسـتە لەسـەر‬ ‫ئافرەتـان لـە هەمـوو تەمەنەکانیاندا‬ ‫گرنگـى زۆر بدەن بە خواردنەکانیان‬ ‫و لـە خواردنـە چـەور و قورسـەکان‬ ‫بـە دووربـن و گرنگـى زۆر بـدەن‬ ‫بـە میـوە و سـەوزە و ئینجـا‬ ‫وەرزشـکردنى بـەردەوام‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫لە خۆرئاواى کوردستان‪،‬‬ ‫ئافرەتان ئەنجومەنى‬ ‫تایبەت بە خۆیان‬ ‫دادەمەزرێنن‬ ‫هاوکات لەگەڵ ئازادبوونى شارە‬ ‫کوردییەکانى خۆرئاواى کوردستان‬ ‫ئــافــرەتــان دەســتــیــانــکــردووە بە‬ ‫خــۆڕێــکــخــســتــن و دام ــەزران ــدن ــى‬ ‫ئەنجومەنەکانى تایبەت بە خۆیان‪.‬‬ ‫لــەو چــوارچــێــوەیــەدا‪ ،‬ئەنجومەنى‬ ‫ئافرەتانى کورد لە شارى قامیشلۆ‬ ‫دامـــــەزرا‪ .‬لــە دواى شــارەکــانــى‬ ‫«عەفرین‪ ،‬کوبانی‪ ،‬ســەرى کانی‪،‬‬ ‫عــامــودا و دێــریــک»‪ ،‬ئەنجومەنى‬ ‫ئافرەتانى کورد لە شارى «قامیشلۆ»‬ ‫دامەزرا‪ .‬هەروەها لە ئەنجومەنەکەدا‬ ‫جــیــا لـــە نـــێـــردراوانـــى کــــورد‪،‬‬ ‫ئافرەتانى ئــاشــورى و سریانیش‬ ‫بــەشــدارى کــۆبــوونــەوەکــە بــوون‪.‬‬ ‫لە کۆبوونەوەى ئەنجومەنەکەدا‪،‬‬ ‫ئەندامى «کۆردیناسیۆنى ڕێکخستنى‬ ‫یەکێتى ستار»‪« ،‬عەزینە چراو»‬ ‫وتەیەکى پێشکەشکرد و وتی‪ :‬بە‬ ‫هۆى سیاسەتەکانى ڕژێمى بەعس‪،‬‬ ‫بە گشتى ئافرەتانى سوریا و بە‬ ‫تایبەتیش ئافرەتانى کـــورد‪ ،‬لە‬ ‫هەموو مافە سروشتییەکانیان بێ‬ ‫بەش کرابوون‪ .‬ناوبراو ئاماژەشى‬ ‫بۆ ئەوە کرد‪ ‌،‬ئافرەتانى کورد لە‬ ‫ڕۆژئاواى کوردستان‪ ،‬لەسەر ڕێگاى‬ ‫هـــەزاران شەهید و گیان فیداى‬ ‫ئـــازادى ئــافــرەت‪ ،‬بــووتــە بنەماى‬ ‫دامــەزرانــدنــى بەرێوبەرایەتییەکى‬ ‫سەربەخۆ‪ .‬نۆێنەرى پارتى یەکێتى‬ ‫سریانییەکان‪« ،‬ئیزەس کۆرییەش»‪،‬‬ ‫دامەزراندنى ئەنجومەنى ئافرەتانى‬ ‫کــورد لە شــارى قامیشلۆى وەکو‬ ‫هەنگاوێکى مێژوویی نــاو بــرد بۆ‬ ‫هێنانەدى کۆمەڵگەیەکى ئــازاد و‬ ‫یەکسان‪.‬‬

‫بەڕێوەبەرایەتى توندوتیژى‬ ‫ئامارى مانگى حوزەیرانى‬ ‫ڕاگەیاند‬

‫بــــەڕێــــوبــــەرایــــەتــــى گــشــتــى‬ ‫بەرەنگاربوونەوەى توندوتیژى دژ‬ ‫بە ئافرەتان ئامارى حاڵەتەکانى‬ ‫توندوتیژى ڕاگەیاند و بەگوێرەى‬ ‫ئامارەکە تەنیا لەو مانگەدا (‪)4‬‬ ‫ئــافــرەت کـــوژران و (‪ )2‬خۆیان‬ ‫کــوشــتــووە‪ .‬ســــەرەڕاى ڕەخــنــەى‬ ‫چاالکوانانى بوارى مافەکانى ئافرەت‬ ‫لــە کــۆکــردنــەوە و بــەدواداچــوونــى‬ ‫حاڵەتەکانى توندوتیژى دژ بە‬ ‫ئافرەتان‪ ،‬مانگانە بەڕێوبەرایەتى‬ ‫بەرەنگاربوونەوەى توندوتیژى دژ‬ ‫بە ئافرەتان ئامارى حاڵەتەکان‬ ‫ڕادەگــەیــەنــێــت‪ .‬بــە گــوێــرەى ئەو‬ ‫ئامارە‪ ،‬لە هەولێر یەک ئافرەت‬ ‫کـــوژراوە‪ )9( ،‬ئافرەت سوتاون‬ ‫و (‪ )2‬خــۆیــان ســووتــانــدووە و‬ ‫(‪ )6‬حــاڵــەتــى ئــەشــکــەنــجــەدان‬ ‫تــۆمــار کـــراون و (‪ )4‬حاڵەتى‬ ‫دەســتــدرێــژى سێکسى و (‪)88‬‬ ‫سکااڵ تۆمار کراوون‪ .‬هەروەها لە‬ ‫دهۆک حاڵەتەکانى توندوتیژى بەم‬ ‫شێوەیە تۆمار کراون‪ ،‬کوشتن یەک‬ ‫حاڵەت‪ ،‬خۆ سووتان یەک حاڵەت‬ ‫و ســکــااڵ (‪ )58‬حــاڵــەت و دوو‬ ‫حاڵەتى دەستدرێژى سێکسیش‬ ‫تۆمار کــراون‪ .‬لە سلێمانى یەک‬ ‫حــاڵــەتــى کــوشــتــن و (‪ )2‬خۆ‬ ‫کوشتن و (‪ )4‬سووتان و (‪ )4‬خۆ‬ ‫سووتاندن تۆمار کراون‪ .‬هەروەها‬ ‫(‪ )9‬حاڵەتى دەستدرێژى سێکسى‬ ‫و (‪ )70‬حاڵەتى ئەشکەنجە و‬ ‫(‪ )101‬حاڵەتى سکااڵ تۆمار کراون‪.‬‬ ‫هەروەها لە ئامارەکەدا‪ ،‬زانیارى لە‬ ‫بارەى توندوتیژییەکانى سنوورى‬ ‫ئیدارەى گەرمیان باڵوکراونەتەوە‬ ‫و بە گوێرەى ئــەو ئــامــارە‪ ،‬یەک‬ ‫حاڵەتى کوشتن و (‪ )6‬حاڵەتى‬ ‫سوتان و (‪ )22‬حاڵەتى ئەشکەنجە‬ ‫و (‪ )26‬حاڵەتى سکااڵ تۆمارکردن‬ ‫و دوو دەستدرێژى سێکسى تۆمار‬ ‫کراون‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫ڕاپۆرت‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2012/07/24 | 711‬سێشەممە‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫کورد لەگەمەى دانوستانەکاندا‬

‫عەبدولقادر شکاک‬

‫بەشی یەکەم‬ ‫دوای ڕێکەوتنامەی نێوان شۆڕشی‬ ‫کوردستان بە سەرکردایەتى بارزانی‬ ‫لەگەڵ ڕژێمی ئەو کاتەی عێراق و لە‬ ‫‪8‬ی شباط ‪ 1963‬دا کە عبدالسالم‬ ‫عارف جڵەوی کاروباری لە ڕێگەی‬ ‫کودەتاوە گرتە دەست‪ .‬ئەو ڕێکەوتنە‬ ‫گرنگیەکى تایبەتی خــۆی هەبوو‬ ‫بــەالى خەڵکى کوردستانەوە هەم‬ ‫پشویەک بوو بۆ دامرکاندنەوەی‬ ‫هەڵچوونی جەماوەری کە هەر ڕۆژەی‬ ‫الیەنێک کودەتای سەربازی دەکرد‪.‬‬ ‫پێشتر عبدالکریم بەسەر مەلیک‬ ‫فیصل و دارو دەستەکەیدا ئەمڕۆش‬ ‫بەعسیەکان بەسەر عبدالکریم دا‪،‬‬ ‫هەرچەندە لە کودەتای عبدالکریم‬ ‫قاسم دا کاربەدەستەکانی کورد بە‬ ‫تایبەتى ئەفسەرە بااڵکانی کورد لە‬ ‫بغداد ڕۆڵی بەرچاویان هەبوو‪ .‬لە بەرە‬ ‫بەیانی ‪ 14‬تموز ‪ 1958‬دا ئەفسەرە‬ ‫کوردەکان تێکەاڵوی شۆڕش بوون‬ ‫وسەرکردایەتی هێرشەکانی سەر‬ ‫کۆشکی ڕەحاب و زهوریان کرد کە‬ ‫بریتی بوون لە( علی خاڵ‪ ,‬رئیس‬ ‫موستەفا عبداللە‪ ,‬عبدالفتاح شاڵی‬ ‫و عقید خالیدنقشبندی ) دوای‬ ‫باڵوکردنەوەی بەیانی ژمارە (‪ 3‬و‬ ‫‪ )4‬ڕۆڵی کوردیان لە عێراقی نوێدا‬ ‫سەلماند‪ .‬کە لە بەیانی ژمارە (‪ )3‬دا‬ ‫دەڵێ ( کورد و عەرەب هاوبەشن لە‬

‫عێراقدا) سەرەتا هەندێک هەنگاو نرا‬ ‫و زیندانیە سیاسیەکانی کورد ئازاد‬ ‫کران ئەوانەیشی کەدوور خرابوونەوە‬ ‫گـــەڕانـــەوەو پــاشـــــان ب ــارزان ــى و‬ ‫هاوەڵەکانى لەسۆڤێتەوە گـەڕانەوە‬ ‫بـۆ بەغداد پێشوازیەکى گەرم کـران‬ ‫لە حکومەتی نوێشدا (بابە علی‬ ‫حفید) کرایە وەزیــری ڕێگەوبان و‬ ‫یەکێک بوو لە دە وەزیرەکەی تر‪.‬‬ ‫پاشان ئەنجومەنی سەرکردایەتى‬ ‫شۆڕش پێک هات لە (‪ )3‬ئەندام کە‬ ‫یەکێکیان کورد بوو کە (عقید خالید‬ ‫نەقشبەندی بوو) وە (نجیب ربیعى‪،‬‬ ‫محمد مەهدى کوبە)ش لەسوننە‬ ‫و شیعە بـوون‪ ،‬بــەاڵم وردە وردە‬ ‫عبدالکریم لەژێر کاریگەری هەندێک‬ ‫الیەنی ناوخۆیی ڕای بەرامبەر بە‬ ‫کورد گۆڕاو کەوتە دژایەتی کوردو‬ ‫شۆڕشەکەی تەنانەت لە سەروتارێک‬ ‫لە ڕۆژنامەی خەبـات ابراهیم أحمدى‬ ‫دا بەدادگـا‪ .‬کەنوسیبوى (العراق‬ ‫لیس جزﺀ من أمة العربیة) هەر چەند‬ ‫دۆستى یەکتریش بـوون زیـاتر نزیک‬ ‫بونەوەشی لەسۆڤیەت واى کـرد کە بە‬ ‫کودەتای سەربازی لە ناو وەزارەتی‬ ‫بەرگریدا گیراو لە ئێزگەی صالحیە‬ ‫دا گوللە بـــاران کــرا‪ .‬عبدالسالم‬ ‫عارف وەک کەسێکی ناسیۆنالیستی‬ ‫عەرەبی ناصرى زۆرتوند لە مەسەلە‬ ‫نــەتــەوایــەتــی و نیشتیمانیەکانی‬ ‫دەڕوانی ئەو المەرکەزیەی کە لەگەڵ‬ ‫گەلی کوردا لەسەری ڕێکەوتبوون کە‬ ‫بریتی بوو لـە (نیوەى داهاتى نەوت‬ ‫(کاربەدەستانى‬ ‫بـۆکوردستان)‬ ‫کــوردســتــان کــوردبــن) (بەفەرمى‬ ‫ناسـاندنى زمانى کوردى) (چیـاى‬ ‫حەمرین سنورى ئیدارەى المەرکەزى‬ ‫بێت) بۆ ئەم مەبەسـتە شـاندێکى‬ ‫کوردى بەسـەرۆکایەتى مام جەالل و‬ ‫ئەندامێتى صاڵح یوسفی شـاخەوان‬

‫نامیق عبدالحسێن فەیلی و مەسعود‬ ‫مــحــمــد‪ ،‬صــەمــەد محمد وحبیب‬ ‫محمد کریم) ڕوویـان کردە بەغداد‪.‬‬ ‫لەالیـەن فــوئــاد عــارف پێشوازى‬ ‫کران و ئاگادارى کردن کەعبدالسالم‬ ‫عــارف ڕاى خــۆی گــۆڕیــوەو پێی‬ ‫وتن ئامادەنیە بتانبینێ و وریـاى‬ ‫کردنەوە کە لەهـەوڵى گرتنتاندایە‪.‬‬ ‫پــاشـــــان بــەیــانــێــکــى دەرکـــــرد‬ ‫کوردستانى بەنـاوچەیەکى سـەربازى‬ ‫ناسـاند‪ .‬دوو فــەوجــى تێکەڵەى‬ ‫لەهەموو نەتەوەکان دروســت کرد‬ ‫بــەنـــــاوى فــورســـــان صــاح الدین‬ ‫و فورسـان خـالید بن وەلید وە‬ ‫بەرنامەیەکى تایبەتى دروست کرد‬ ‫لەئێزگەى عەرەبی بەغداد بەنـاوى‬ ‫(معکم فی الطریق النصر) تەنها‬ ‫کـــــاریــان جــنــێــودان و سوکایەتى‬ ‫بــەکــورد و شـــــۆڕشـــــەکــەى بـوو‬ ‫هێرشی سـەربازى دەسـت پێکرد بـۆ‬ ‫کوردستان و هێنانى لیواى یەرموکى‬ ‫سورى بەفەرمـاندەیی (فوئاد شاهر)‬ ‫لەگەڵ‌ عەرەبە بەدووەکانى باشورو‬ ‫نــاوەڕاســتــى عــێــراق بــەدروشــمــى‬ ‫(أحنا البدو وین العدو) وە نـاردنى‬ ‫زەعیم (صدیق موستەفا نەصرەت)‬ ‫ناسـراو بەزەعیم صدیقى تاوانبـار‬ ‫بۆ سلێمانى وەلەمـاوەیەکى کەم دا‬ ‫زیـاتر لە ‪ 300‬هـاواڵتى بێ دیفاعی‬ ‫سـلێمانیان شەهید کرد کە لەهەموو‬ ‫چین توێژەکـأنى خەڵکى شـاربوون‬ ‫گــەمـــــارۆى خستە ســـــەر شـارو‬ ‫گوندەکـانى پـارێزگاى سـلێمانى‬ ‫ناچار ئەوەى توانى لەشـار دەرچـوون‬ ‫بۆ نـاوچەکانى قەرەداغ و شـارباژێڕ‬ ‫و پێنجوێن و ئــەو نـاوچانەى تر‬ ‫کەلەژێر دەسـەاڵتى شـۆڕش دابوون‪.‬‬ ‫زەعیم صدیق ئەوەى بۆى کـرا کـردى‬ ‫ئەوەشى نەى کـرد بۆى نەکـرا‪.‬‬ ‫پاشـان لەڕێگەى مــام جــەاللــەوە‬

‫نـامەیەکى هەڕەشـە ئامێزى پى‬ ‫ئەگات‪ .‬کە پێشتر ڕۆژانە بەدەستى‬ ‫خۆی ئەشکەنجەو ئازارى گیراوەکانى‬ ‫نـــــاو ئەستەنبڵەکانى حامیەى‬ ‫سـلێمانى دەدا دواى گەیشتنى‬ ‫نـامەکە ئەشکەنجەدان کەمبوەوە ‪.‬‬ ‫هەرچـەندە پێشتر چەندان خەڵکى‬ ‫شـار لەدواى ‪ 9‬ى حوزەیرانى هەمـان‬ ‫سـاڵدا لەنـاو حامیە بەبێ‌ بەزەیی‬ ‫و بەبێ‌ دادگا کـردن قەتل و عـام‬ ‫کـران و شـەهید بـوون تەنـانەت‬ ‫پـارەیەکى باشیان تەرخـان کـرد‬ ‫بۆ هەرکەسێک کەبتوانێ‌ بارزانى‬ ‫بــکــوژێــت‪ .‬پــاشـــــان لەگەشتێکى‬ ‫ناوخۆدا عبدالسالم عـارف لەنـاو‬ ‫فڕۆکەکەدا سـوتاو کەوتە خـوارەوە‬ ‫لـە ‪ 1966/4 /14‬عبدالرحمن عـارف‬ ‫بـراى عبدالسالم عـارف کـاروبارى‬ ‫عێراقى گرتە دەسـت عبدالرحمن‬ ‫کەسێکى نەرمتر بـوو هەرزوو داواى‬ ‫گفتوگۆی کـرد شـاندى موفاوەزاتى‬ ‫ناردە الى بارزانى‪ ،‬بەاڵم شۆڕشی‬ ‫کــوردســتــان مــەرجــى هــەبــوو بۆ‬ ‫دانوسـتان‪ ،‬وەک کشانەوەى هێز‬ ‫لـە کوردستان‪ ،‬ئازادکردنى بەند‬ ‫کــراوەکــان‪ ،‬چــەک کردنى هێزە نا‬ ‫نیزامیەکان کــورد خاڵێکى ترى‬ ‫کـــردە مـــــەرج ئــەویــش بــەشــدارى‬ ‫کردنى الیەنى سێهەم واتە یەکێک‬ ‫لەدەوڵەتە عەرەبەکان تا ماوەیەک‬ ‫ئـەم جۆرە هاتوچۆیە هەبوو پاشـان‬ ‫لـە ‪ 1968/7/17‬کە لەمێژووى‬ ‫بەعس ناسـراوە بەشۆڕشی ‪ 17‬ى‬ ‫تەمموز کودەتایەکى سـەربازى‬ ‫سـپی کـرا بەسـەر عبدالرحمن‬ ‫عارف دا بەسـەرکردایەتى (أحمد‬ ‫حسن بکر) ئەمیش سـەرەت�� بۆڕاى‬ ‫گشتى هــەنــدێــک هـــــەوڵــى دا تـا‬ ‫دڵنیایی بدات بەخەڵکى کوردستان‬ ‫ئــەمــەش بەبەشـدارى پــێ کردنى‬

‫چـوار وەزیــرى کـورد لەحکومەتى‬ ‫نـوێدا کەبریتی بـوون لە (احسـان‬ ‫شێرزاد‪ ،‬موحسین دزەیی‪ ،‬عبدالله‬ ‫نەقشبەندى‪ ،‬صاڵح نەقشبەندى)‬ ‫ئــەم بــەشــدارى پێ کردنەى کورد‬ ‫لەوەزارەتەکانى عێراقدا بـووە هۆی‬ ‫زیـاتر نزیک کەوتنەوەى شۆڕشی‬ ‫کــــوردو حــکــومــەتــى عــێــراق کـە‬ ‫عبدالرزاق نایف سەرۆکى وەزیران‬ ‫بـوو‪.‬‬ ‫حــکــومــەت دواى ئـــەو هــەمــوو‬ ‫کــودەتــاو کــوشــتــارو بــەنــد کــردن‬ ‫ودوورخستنەوەى کەسایەتى سیاسی‬ ‫عێراق ناچـاربوو بەیـانى ‪ 11‬ى‬ ‫ئـــازارى سـاڵى ‪ 1970‬دەربکـات‬ ‫کەئەمەش لەگشت سەرانسـەرى‬ ‫عێراق دا بـووە مـایەى دڵخۆشی‬ ‫وەک ڕۆژێکى مێژوویی سـەیر دەکـرا‬ ‫بۆجاری یەکەمیش بوو حوکمەتی‬ ‫عێراق دان بە مافە سەرەتاییەکانی‬ ‫کوردا بنێت‪ .‬لەو ماوەیەدا هیواکان‬ ‫زیــاتــر بــــوون دانــووســتــانــەکــان‬ ‫درێژەیان کێشا ئەو بەڵێنانەی کە‬ ‫حکومەت بەکوردی دابوو لەپاکێج‬ ‫ى گفتوگۆکاندا هاتبوو وردە وردە‬ ‫حکومەت کەوتە پاشگەز بوونەوە‬ ‫و خۆ ڕێکخستنەوەو بەهێز کردنی‬ ‫یەکە سەربازیەکان و فشار خستنە‬ ‫سەر ئەفسەرە کوردەکان و گرتن و‬ ‫کوشتنی ال بە ال دەستی پێکرد‪ .‬دوا‬ ‫جاریش پیالن گێڕان دژی بارزانی‬ ‫و ناردنی کۆمەڵێک مەالی ئاینی‪.‬‬ ‫پاشان لەکاتی گفتوگۆدا لەگەڵ‬ ‫بــارزانــیــدا لەبێ ئاگایی مەالکان‬ ‫تەقەمەنیەکان دەتــەقــێــنــەوە کە‬ ‫بارزانی و مەحمود عوسمان زۆر بە‬ ‫سەرسوڕمان دەرباز بوون‪ .‬ئیتر دوای‬ ‫ئەم ڕوداوە هیچ مەودایەک نەما بۆ‬ ‫گفتوگۆ بەڵکو بۆ جارێکی تر شەڕ‬ ‫و ماڵ وێرانی بەرۆکی کوردستانى‬

‫گرتەوە‪ .‬جارێکی تر شەڕو پەالمارو‬ ‫ڕەوکردنی خەڵکی شارە کوردییەکان‬ ‫بۆ نــاو چیاکان و سنوری نێوان‬ ‫عــێــراق و ئــێــران نائومێدى باڵی‬ ‫بەسەر عێراق بە گشتی و کوردستان‬ ‫بە تایبەتی کێشا‪.‬‬ ‫شەڕ لەکوردستاندا دەستی پێکردەوە‬ ‫هێرشەکان زۆر لــەجــاران توندتر‬ ‫بــوون تەنانەت بەکارهێنانی چەکى‬ ‫قــەدەغــەکــراوی نێودەوڵەتیش تیادا‬ ‫بەکار هات‪ .‬سەرەنجام لە ‪ 6‬ئازار ‪1975‬‬ ‫بەپێ ى ڕێکەوتنی ئێران و عێراق بە‬ ‫ناوبژیوانی جەزایئر کۆتایی بە شۆڕشی‬ ‫کوردی هات و بۆ ماوەی ساڵێک شۆڕش‬ ‫بە تەواوی خامۆش بوو‪.‬‬ ‫لە مانگی ‪ 6‬ساڵی ‪ 1976‬جارێکی تر‬ ‫خەڵکی دڵسۆزی کوردستان جاڕی‬ ‫شــۆڕشــیــان دایــــەوەو قایل نەبوون‬ ‫کەتەسلیم بـن بەدەسەاڵتی بەعس‬ ‫لە شۆڕشی نوێدا بەرەیەکی شۆڕش‬ ‫دروســتــبــوو کــە خــۆی دەبینیەوە‬ ‫لەبزوتنەوەی سۆسیالیست و یەکێتی‬ ‫نیشتمانی کوردستان و کۆمەڵە و‬ ‫خەتی گشتی‪ .‬بە هەمان شێوەش لە‬ ‫‪ 26‬گواڵنی ‪ 1976‬پارتی دیموکراتی‬ ‫کوردستان درێژەی دایەوە بەخەبات‪ .‬بەم‬ ‫شێوەیە ئەگەر لێرەدا ئاوڕێک لە ڕابردوو‬ ‫بدەینەوە هەمیشە خەڵکی کوردستان لە‬ ‫بەرگریدا بوون و ڕێگای شـەهادەتیان‬ ‫بەچاکتر زانیووە تـا تەسلیم بـوون‪.‬‬ ‫لە ناوەڕاستی ساڵی ‪ 1977‬بەعس‬ ‫داوای گفتوگۆ دەکــات هێندە کوردو‬ ‫شۆڕشەکەی بە بچوک زانیبوو لەسەر‬ ‫الپــەڕەیــەک و بەخەتی خــۆی صدام‬ ‫نامەیەک دەنوسێ‪ .‬هەندێک دەڵێن‬ ‫تەنانەت واژۆشی لەسەر نەبووە‪ .‬بۆیە‬ ‫مام جەاللیش بەهەمان شێوە نامەکە‬ ‫وەاڵم دەداتەوە عەلی عەسـکەرى وەک‪.‬‬ ‫نوێنەر دەنێرێتە الیـان‪ ،‬بەاڵم ئەمەش‬ ‫ئەنجـامى نەبـوو‪.‬‬

‫№‬

‫سەربەست جیهاد‪ ،‬چاودیرى سیاسى‪:‬‬

‫کورد لە عێراقدا لە شەڕى ئەوەدا نییە دەسەاڵتى سیاسى بە دەستەوە بگرێ‬ ‫دیمانە‪ :‬زیرەک مەحمود‬

‫سەربەست جیهاد‪ ،‬چاودیرى سیاسى‬ ‫لە دیداریکى تایبەتى ~‬ ‫ئاماژە بۆ ئەوە دەکات «مەوزوعەکە‬ ‫بێتە سەر شەڕە کارت هەرگیز خەڵکى‬ ‫کوردستان کارتى وەک شیعەى نابێت‬ ‫وە بەو شێوەیەش ناتوانین بچینە ناو‬ ‫دانوستانەوە»‪.‬‬ ‫نــاوبــرا و هێما بــۆ ئـــەوە دەک ــات‬ ‫«عێراقییەکان دەبێت ئیرادەى ئەوەیان‬ ‫تــێــدا بێت کــە کێشەکانى خۆیان‬ ‫چارەسەر بکەن»‪.‬‬ ‫کێشەى سوننەو و شیعە لەسەر‬ ‫دەسەاڵتە‬ ‫هۆکارەکانى کێشەو گیرو گرفتەکانى‬ ‫عێراق هۆکارى مەزهەبى و هۆکارى‬ ‫نەتەوایەتین‪ ،‬دوو مەزهەبى گەورە‬ ‫لە عێراقدا دەژین یەکێکیان زۆرینەى‬ ‫دانیشتوان پێکدەهێنێت ئەویتریان‬ ‫کەمینەى دانیشتوان پێکدەهێنێت وە‬ ‫زۆرترین سااڵنى دەسەاڵتى بەدەستەوە‬ ‫بووە سوونەکان تا ڕووخانى بەعس‬ ‫فــەرمــان ڕەواى عێراقیان کــردووە‪،‬‬ ‫لە هەموو هەوڵێکدان بۆ ئەوەى ئەو‬ ‫دەســەاڵتــە بگێڕنەوە‪ ،‬شیعەکانیش‬ ‫تموحى ئــەوەیــان هەیە کە مافێکى‬ ‫ئاسایى خۆیانە وەزۆرینەى پێکهاتى‬ ‫دانیشتوانى عێراقیشن بەشێکى‬ ‫گــەورە لە دەســەاڵتــى سیاسیان بە‬ ‫دەستەو بێت لە بنەڕەتدا کێشەى‬ ‫سیاسى لە نێوان ئەو دوو تائیفەیەدا‬ ‫لەسەر بە دەستەوە گرتنى دەسەاڵتە‬ ‫لە عێراقیشدا کێشەیەکى تر هەیە‬ ‫کێشەى نەتەوایەتییە یــان کێشەى‬ ‫خەڵکى کوردستان لەگەڵ دانیشتوانى‬ ‫دەرەوەى خەڵکى کــوردســتــان بە‬ ‫هەموو پێکهاتەکانیەوە‪ ،‬ئەقڵیەتێک‬ ‫کە تائێستا زاڵە‪ ،‬بە هۆى زاڵبوونى‬ ‫چەندین ساڵەى تەوەجوهاتى شۆڤێنى‬

‫بە هــۆى زاڵبونى ئایدۆلۆژیایەکى‬ ‫تاک ڕەهەندى تاک بیرکردنەوە ئەمە‬ ‫تائێستا کاریگەرییەکان بەسەر هۆش‬ ‫و عەقڵێتى نوخبەى عێراقییەوە ماوە‬ ‫وە لە مامەڵە کردنیان لەگەڵ پرسى‬ ‫کورددا‪.‬‬ ‫ئــەوانــەى عێراق پەیوەندى بــەوەوە‬ ‫نییە داخۆ عێراق دەسەاڵتى دەبێت‬ ‫یان هەرێم دەسەاڵتى دەبێت ئەمانە‬ ‫لــە دەســتــوردا بــڕاوونــەتــەوە عێراق‬ ‫پەیوەندى بەو ئەقڵێتە زاڵەوە هەیە کە‬ ‫ئەقڵێتێکى باوە وە بە داخەوە ئەقلێتى‬ ‫نوخبەى سیاسییە لە عێراقدا‪.‬‬ ‫دەستوور خزمەت بە‬ ‫بەرژەوەندییەکانیان ناکات‬ ‫دوو هۆکار هەیە بە بڕواى من یەکێکیان‬ ‫ئەوەیە هەندێک دەستوور بە ئارەزووى‬ ‫خۆیان بە شێوەیەکى ئینتقائییانە‬ ‫لێکدەدەنەوە‪ ،‬چۆن لەبەرژەوەندى‬ ‫خۆیان بیەوێ و حزمەت بە بەرژەوەنى‬ ‫ئــەوان دەکــات ئــاوا دەســتــوور لێک‬ ‫دەدەنەوە‪.‬‬ ‫هەندێکى دیکەشیان هەر لەبنەڕەتەوە‬ ‫ئیلتیزامکردن بەدەستوورەوە خزمەت‬ ‫بــە بــەرژەوەنــدیــیــەکــانــیــان نــاکــات‪،‬‬ ‫لەبەرئەوە کاتێکى زیاتر پێویستە بۆ‬ ‫ئەوەى لە عێراقدا ئەم کەلتورە پەیدا‬ ‫ببێت کەلتورى دەوڵــەت ســاالرى وە‬ ‫کەلتورى یاسا ساالرى هەموو الیەک‬ ‫ئیلتیزام بەو دەســتــورەوە بکەن کە‬ ‫خۆیان دایــان ڕەشتووە هەر خۆیان‬ ‫خستویانەتە ڕاپرسییەوە خەڵکى‬ ‫عێراق دەنگى بەو دەستوورەداوە‪.‬‬ ‫دەستێوەردانى دەرەکى بە ئەندازەى‬ ‫خۆى کاریگەرى بەسەر ئاڵۆزبوونى‬ ‫کێشەکانى عێراقەوە هەیە‬ ‫ئەگەر لەالیەکى دیــکــەوە سەیرى‬ ‫بـــارودۆخـــى عــێــرق بــکــەیــن عــێــراق‬ ‫کراوەیە بەسەر هەموو ئەو دەوڵەتانى‬ ‫دەوروبــەردا ئەو دەوڵەتانەش ئەکید‬

‫بــەرژەوەنــدیــان هــەیــە هەندێکیان‬ ‫ئیمتیدادى مەزهەبى و دینیان هەیە‬ ‫هەندێکى تریان بەرژەوەندى جۆراو‬ ‫جۆرى سیاسى و ئابووریان لە عێراقدا‬ ‫هەیە نــەک بــە نیسبەت عێراقەوە‬ ‫بەنیسبەت زۆر لە واڵتانى دونیاشەوە‬ ‫ڕاستە‪ ،‬دەستێوەردانى دەرەکــى بە‬ ‫ئــەنــدازەى خــۆى کاریگەرى بەسەر‬ ‫ئاڵۆزبوونى کێشەکانى عێراقەوە هەیە‪،‬‬ ‫بــەاڵم کاریگەرى یەکجارەکى نییە‪،‬‬ ‫چونکە ئەگەر عێراقییەکان خۆیان‬ ‫وا بڵێن لەبەر کاریگەرى دەرەکــى‬ ‫کێشەى خۆمان پێ چارەسەر ناکرێت‬ ‫ئەمە بۆچوونێکى ڕاست نییە‪ ،‬چونکە‬ ‫سەرئەنجام چارەسەر کردنى کێشەکان‬ ‫لە دەست عێراقییەکانە‪ ،‬عێراقییەکان‬ ‫دەبێت ئیرادەى ئەوەیان تێدا بێت کە‬ ‫کێشەکانى خۆیان چارەسەر بکەن‪.‬‬ ‫کێشەى کورد لەگەڵ عێراق‬ ‫بەنیسبەت کێشەى کورد لەگەڵ عێراقى‬

‫فــیــدراڵ کێشەى کــورد کێشەیەکى‬ ‫سێ بوعدییە بوعدێکى ئەوە بوعدى‬ ‫سنورە‪ ،‬ئێمە تا ئێستا لەگەڵ عێراق‬ ‫سنورەکانمان یەکالى نەکردۆتەوە و‬ ‫وەک کورد ڕێگایەکى دیموکراتیمان‬ ‫گرتۆتە بــەر بــۆ یەکالیکردنەوەى‬ ‫سنورەکانمان ئەویش ڕاپرسییە‪ ،‬ئەمە‬ ‫تائێستا یەکالیی نەکراوەتەو و گیر‬ ‫و گرفتمان لەسەر ئەمەیە‪ .‬دووەم‬ ‫گرفتێکى دیکەشمان لەسەر شێوازى‬ ‫حکوم هەیە ئێمە پێمانوایە دەبێت لە‬ ‫عێراقێکدا بژین سیستەمى حکومڕانى‬ ‫لــە عــێــراقــدا دەبــێــت سیستەمێکى‬ ‫فیدراڵى بێت‪ ،‬سیستەمێکى فیدراڵى‬ ‫بێت بە هەموو مانایەک کە ئەم وشەیە‬ ‫لە خۆ بگرێت‪ ،‬بەاڵم هەندێک لە عێراق‬ ‫هەن پێیانوایە بەم جۆرە سیستەمە‬ ‫ئەبێتە مــایــەى هەڵوەشاندنەوە و‬ ‫لێکترازانى عێراق‪.‬‬ ‫خیالفى سێهەممان لەسەر مەسەلەى‬

‫سود وەرگرتنە لە سامانى سروشتى‬ ‫ئێمە پێمانوایە کە خاکى خۆمان‬ ‫سامانى سروشتى خۆمان بە باشترین‬ ‫شێوە سودى لێوەربگرین بۆ ئەوەى‬ ‫گەلى کورد سود لە سامانى سروشتى‬ ‫خۆى وەربگرێت‪ ،‬ئەوان بڕوایان وایە‬ ‫نابێت ڕۆژێک لە ڕۆژان دەستمان بەوە‬ ‫ڕابگات ســود لە سامانى سروشتى‬ ‫خۆمان وەربگرین‪ ،‬ئەمە حاڵى خیالفى‬ ‫نێوان هەرێمى کوردستان و بەغدادە‪،‬‬ ‫پێشبینیش دەکەم زۆر لە میدیاوە ئەو‬ ‫کێشانەى ئێمە لەگەڵ بەغداد گەورە‬ ‫کراوە‪ ،‬ئەو مەسەلەیە وایلیکراوە ئێمە‬ ‫ببین بە تەرەفێکی کێشەى نێوان‬ ‫سوننە و شیعە‪ ،‬ئێمە کێشەیەکى‬ ‫تایبەتى سەربەخۆى خۆمانمان هەیە‬ ‫کێشەى نەتەوایەتى و سنورمان هەیە‪،‬‬ ‫کێشەى شێوازى بەڕێوەبردنى عێراق‬ ‫و کێشەى سامانى سروشتیمان هەیە‪،‬‬ ‫ئەوان کێشەى گەیشتن بە دەسەاڵتیان‬

‫هەیە‪ ،‬کورد لە عێراقدا لە شەڕى ئەوەدا‬ ‫نییە دەسەاڵتى سیاسى بە دەستەوە‬ ‫بگرێ بە هیچ یەکێک لە هۆکارەکان‪،‬‬ ‫ئێمە دەمانەوێت شەریکێک بین بە‬ ‫قەدەر حەجمى خۆمان لە دەسەاڵتدا‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوان شەڕیان لەسەر ئەوەیە کە‬ ‫دەسەاڵت بگرنەوە دەست‪.‬‬ ‫لە عێراقدا کێشەى شەڕى کارت نییە‬ ‫مــاددەى ‪ 140‬و نەوت و پیێشمەرگە‬ ‫ئەمانە لە دەستووردا جێگیر کراون‬ ‫لە مێژەوە بڕاونەتەوە خەڵکى عێراق‬ ‫دەنگیان لەسەر داوە‪ ،‬هەموو جارێک‬ ‫ئەم قسەیە بەکار دەهێنن « بەڕاستى‬ ‫لە عێراقدا کێشەى شەڕى کارت نییە‪،‬‬ ‫کێ کارتى بەهێزە و کێ کارتى الوازە؟‬ ‫ئەمە دیسانەوە میدیا ئەو مەسەلەیەى‬ ‫بــەو ئاڕاستەیەدا بـــردووە‪ ،‬پێیوایە‬ ‫گەشتنە ڕێکەوتن شەڕە کارتى تێدا‬ ‫بێت‪ ،‬قەزییەکە پەیوەندى بە شەڕە‬ ‫کــارتــەوە نییە‪ ،‬پەیوەندى بــەوەوە‬ ‫هەیە ئێمە داخوازییەکى ڕەوامان هەیە‬ ‫داواکارییەکمان هەیە کەپشتگیرییەکى‬ ‫نــاوخــۆى یەکجار زۆرى هــەیــە‪ ،‬وە‬ ‫پشتیوانییەکى زۆر باشیشى هەیە لە‬ ‫ناو نوخبەى سیاسى عێراقیشدا وە‬ ‫پشتیوانییەى نێودەوڵەتیشى هەیە‪،‬‬ ‫دواى شتیک ناکەین کە لە دەرەوەى‬ ‫مافەکانى خۆمان بێت‪ ،‬داواى سنورى‬ ‫هــەرێــمــى کــوردســتــان دەکــەیــن بە‬ ‫بەڵگەى مێژووى دەیسەلمێنین کە‬ ‫کەرکوک کوردستانییە هەموو ناوچە‬ ‫دابڕێنراوەکان بە زۆرى زۆردارى لە‬ ‫کوردستان کراونەتەوە و بە بەڵگەى‬ ‫مــێــژووى و زۆریــنــەى دانیشتوان‬ ‫دەیسەلمێنین ئەمە پێویستى بەوە‬ ‫نییە کارتى زۆرمان هەبێت یان کارتى‬ ‫کەممان هەبێت گەر موزوعەکە بێتە‬ ‫ســەر شــەڕە کــارت هەرگیز خەڵکى‬ ‫کوردستان کارتى وەک شیعەى نابێت‬ ‫وە بەو شێوەیەش ناتوانین بچینە ناو‬ ‫دانوستانەوە‪.‬‬


‫خوێندن و الوان‬

‫سێشەممە | ‪ | 2012/07/24‬ژماره ‪ | 711‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ئەندامێکى پەرلەمانى کوردستان‪:‬‬

‫بیست و چوار هەزار هاوواڵتى لە هەرێمى کوردستان دادەمەزرێت‬

‫هەندێک لە گوندەکانیش بۆ‬ ‫دیمانە‪ :‬عومەر غواڵمى‬ ‫د‪ .‬ئەحەمەد وەرتى‪ ،‬جێگرى سەرۆکى ئەوەى گەنجانیش ڕوو لە‬ ‫لیژنەى ڕۆشنبیرى و الوان لە پەرلەمانى کتێبخانەکان بکەن‪.‬‬ ‫کــوردســتــان لــە دیــدارێــکــى تایبەتى‬ ‫~ ئــامــاژە بۆ ئــەوە دەکــات‬ ‫«کە لە ‪%93‬ى بوودجەى وەزارەتــى‬ ‫ڕۆشنبیرى و الوان بۆ بوارى وەرزش‬ ‫دانراوە تەنها لە ‪ %3‬بۆ بوارى ڕۆشنبیرى‬ ‫دانراوە ئەمەش زۆر ناهاوسەنگە‪ ،‬چونکە‬ ‫دەبێت بوارى ڕۆشنبیرى زیاتر گرنگى‬ ‫پێبدرێت»‪.‬‬ ‫ناوبراو ئاماژە بۆ ئەوە دەکات «بوارى‬ ‫شوێنەوار هیچ گرنگیەکى پێنەدراوە‬ ‫تەنانەت یەک پرۆژەش بۆ شوێنەوار لە‬ ‫بوودجەى ئەمساڵدا دانەنراوە»‪.‬‬

‫№‬

‫تەنها لە ‪%3‬ی بوودجەی‬ ‫وەزارەتی ڕۆشنبیری و الوان بۆ‬ ‫بواری ڕۆشنبیری دانراوە‬ ‫№‬

‫*ئەو بوودجەى لە ساڵى ‪ 2012‬دانراوە‬ ‫بۆ وەزارەتـــى ڕۆشنبیرى و الوان لە‬ ‫ئاست خواستى ئەو وەزارەتــەدایــە بۆ‬ ‫ئەوەى پرۆژەکانى پێ ئەنجام بدات؟‬ ‫ئـــەو بـــوودجـــەیـــەى بــۆ وەزارەتـــــى‬ ‫ڕۆشنبیرى و الوان دانراوە ڕەنگە باش‬ ‫بوایە گەر هاوسەنگ بوایە هەرچەندە‬ ‫بە پێى ئــەو داخــوازیــیــە نــەبــووە کە‬ ‫وەزارەتــى ڕۆشنبیرى داواى کــردووە‪،‬‬ ‫بەاڵم گرفتەکە زیاتر لە دابەشکردنى‬ ‫ئەو بوودجەیەدایە کە بۆ وەزارەتــى‬ ‫ڕۆشنبیرى و الوان دانـــراوە‪ ،‬چونکە‬ ‫ئێمە لە ڕاپۆرتى لیژنەى پەیوەندییەکان‬ ‫و ڕۆشنبیرى و ڕاگەیاندنى پەرلەمان‬ ‫نوسیبومان لە کاتى گفتوگۆى بوودجەدا‬ ‫ئەوەمان دەرخستبوو کە لە ‪%93‬ى‬ ‫بوودجەى وەزارەتى ڕۆشنبیرى و الوان‬ ‫بۆ بوارى وەرزش دانراوە تەنها لە ‪%3‬‬ ‫بۆ بوارى ڕۆشنبیرى دانــراوە ئەمەش‬ ‫زۆر ناهاوسەنگە‪ ،‬چونکە دەبێت بوارى‬ ‫ڕۆشنبیرى زیاتر گرنگى پێبدرێت لە‬ ‫کاتى سەردانەکانمان بۆ ناوچەکان‬ ‫بۆمان دەرکەتووە گلەییەکى زۆر هەیە‬ ‫لە وەزارەتى ڕۆشنبیرى لە گرنگیدان بە‬ ‫بوارى ڕۆشنبیرى ڕاستە بوارى وەرزش‬ ‫داخوازى الوانى لەسەرە لە کردنەوەى‬ ‫یاریگا و هەروەها گرنگدان بە تیپە‬ ‫وەرزشییەکان‪ ،‬بەاڵم لە هەمان کاتدا‬ ‫پێویستە وەزارەتــى ڕۆشنبیرى پالنى‬ ‫هەبێت بۆ ئەوەى بوارى ڕۆشنبیرى زۆر‬ ‫لەوە زیاتر پەرە پێبدات بە تایبەتى‬ ‫ئێمە پێویستیمان بە کتێبخانەى تازە‬ ‫هەیە لە شار و شارۆچکەکان هەروەها‬

‫لەگەڵ ئەوەشدا ئەو داخوازییەى‬ ‫نەهێناوەتە دى کە هەیە لەالیەن‬ ‫گەنجان و الوانەوە بە تایبەتى‬ ‫بۆ بــوارى ڕۆشنبیرى جگە‬ ‫لەوەى بوارى شوێنەوار هیچ‬ ‫گرنگێکى پێنەدراوە تەنانەت‬ ‫یەک پرۆژەش بۆ شوێنەوار لە‬ ‫بوودجەى ئەمساڵدا دانەنراوە لە‬ ‫کاتێکدا بوارى شوێنەوار‬ ‫بـــوارێـــکـــى زۆر‬ ‫گرنگە کە‬

‫* ئەو پڕۆژانەى کە وەزارەتى ڕۆشنیرى‬ ‫ئــەنــجــامــى دەدات ل ــە نــاوچــەکــانــى‬ ‫کــوردســتــان لــەســەر چــى بــنــەمــایــەک‬ ‫دەیــکــات؟ ئایا ئێوە وەک پەرلەمان‬ ‫چاودیرى ئەو پرۆژانە دەکەن؟‬ ‫ئەنجامدانى پـــرۆژە بەپێى ئــەوەى‬ ‫کــە وەزارەتــــى پــانــدانــان دەیڵێت و‬ ‫وەزارەتــى ڕۆشنبیرى ئەو پرۆژانە بە‬ ‫پێى دابەشکردنى دانیشتوانە‪ ،‬واتە‬ ‫بە پێى ئــەو پالنەیە کە وەزارەتـــى‬ ‫پالندانان دایناوە بۆ ئەوەى ئەو پرۆژانە‬ ‫بەر هەموو ناوچەکان بکەوێت‪ ،‬بەاڵم‬

‫ئێستا بەڕێوەبەرایەتییەکمان هەیە بە‬ ‫نــاوى بەڕێوەبەرایەتى شوێنەوار کە‬ ‫نەسەر بە وەزارەتى شارەوانى و نەسەر‬ ‫بە وەزارەتــى ڕۆشنبیریە وا بڕیار بوو‬ ‫بکرێتە دەستەیەکى سەربەخۆ تائێستا‬ ‫ئەوەش نەکراوە لە کاتێکدا لە هەرێمى‬ ‫کوردستاندا زیاتر (‪ )4‬هەزار شوێنى‬ ‫شوێنەواریمان هەیە‪ ،‬بــەاڵم گرنگى‬ ‫ئەوتۆى پێنەدراوە‪.‬‬ ‫*وەک پــەرلــەمــانــى کــوردســتــان چۆن‬ ‫چاودێرى پرۆسەى دامەزراندن دەکەن؟‬ ‫ئایا ئەم سیستەمى دامەزراندنەى کە‬ ‫هەیە دەتوانێ بە شێوەیەکى یەکسان‬

‫هاوواڵتیان دابمەزرێنێت و دوربێت لە‬ ‫واسیتە؟‬ ‫ئـــەوەى ئێستا پــەیــڕەو دەکــرێــت لە‬ ‫مەسەلەى دامەزراندن باشترە لە سااڵنى‬ ‫ڕابردوو کە ئەنجام دەدرا‪ ،‬ئەم دوو ساڵى‬ ‫کۆتاى ئەم سیستەمە گیراوەتە بەر تا‬ ‫ڕادەیەک یەکسانى تێدا بووە حساب بۆ‬ ‫هەموو ناوچەکان کراوە‪ ،‬بەاڵم هێشتا‬ ‫ماویەتى کە بڵێن ئەو پرۆسەیە تەواو‬ ‫دادپەروەرانەیە‪ ،‬چونکە هێشتا ڕەخنە‬ ‫لەسەر ئەم دامەزراندنە هەیە‪ ،‬هێشتا‬ ‫باس لەوە دەکرێت واسیتە و واسیتە‬ ‫کــارى هەیە هەندێک لــە توێژەکان‬ ‫ڕەخنەیان لێى هەیە مافى خۆیانە‬ ‫ئەولەوێتیان پێبدرێت لە دامەزراندندا‬ ‫کــە نـــەدراوە بــە تایبەت ئـــەوەى لە‬ ‫پرۆژە یاساى بوودجەى ساڵى ڕابردوو‬ ‫ئەمساڵیش تەئکیدى لەسەر کرابویەوە‬ ‫کە ئەولەوێت بدرێت بە گرێبەستەکان‪،‬‬ ‫هەروەها دەرچــوانــى سااڵنى ڕابــردوو‬ ‫ئەگەر ئەوە بکرێت بە تایبەت ئەمساڵ‬ ‫تەئکیدى لەسەر کراوەتەوە گەر هیچ‬ ‫واسیتە و واسیتە کارییەک و خزمایەتى‬ ‫تێد نەبوو دامەزراندن ئەوا دەستخۆشى‬ ‫لە حکومەت دەکەین‪ ،‬ئەگەر پێچەوانەى‬ ‫ئەوە بوو بەڕاستى نەک تەنها لیژنەى‬ ‫ڕۆشنبیرى یان لیژنەى یاساى هەموو‬ ‫لیژنەکانى پــەرلــەمــان پێویستیانە‬ ‫بەدواداچوون بکەن لەسەر ئەو مەسەلەیە‬ ‫بێنە دەنگ لێپرسینەوە لەگەڵ حکومەت‬ ‫بکەن‪ ،‬هێشتا ماوە بۆ ئەوەى بزانین‬ ‫ئەم پرۆسەیە نەزیهە یان نا‪.‬‬ ‫*ئەو دەرچوانەى زانکۆ و پەیمانگا کە‬ ‫هەلى کاریان دەست ناکەوێت پێویستە‬ ‫حکومەت چیبکات بۆ ئەو دەرچوانە؟‬ ‫ئــەو بیمەى بێکارییە دەدرێـــت کە‬ ‫دەدرێت بە دەرچوانى زانکۆ و پەیمانگا‬ ‫چــارەســەرێــکــى کاتییە چــارەســەرى‬ ‫بێکارى ناکات‪ ،‬پێویستە حکومەتى‬ ‫هەرێمى کــوردســتــان پالنى هەبێت‬ ‫بۆ ئــەوانــەى کە دەردەچـــن لە زنکۆ‬ ‫و پەیمانگاکان و ڕێژەیەکى زۆریــان‬ ‫دابمەزرێنێت پالنیشى هەبێت بۆ‬ ‫ئەوانەى کە لە کەرتى گشتى دانامەزرێن‬ ‫لە کەرتى تایبەت کاریان بۆ بدۆزێتەوە‪،‬‬ ‫چونکە ئەمە بەپالنى حکومەت دەکرێت‬ ‫تائێستا حکومەت نەیتوانیوە ڕێژەى‬ ‫بێکارى زۆر بێنێتە خوارەوە هەرچەندە‬ ‫بەپێى ڕاپۆرتى وەزارەتـــى پالندانان‬ ‫دەبێت ڕێژەى هەژارى و بێکارى کەم‬

‫بوبێتەوە‪ ،‬بەاڵم دەتوانین بەشێوەیەکى‬ ‫گشتى بڵێن ڕێژەى بێکارى بەرزە لە‬ ‫هەرێمى کوردستاندا و هەژاریش هەیە‬ ‫تائێستا زیاتر لە (‪ )40‬هەزار خێزان هەر‬ ‫بەپێى ئامارەکانى حکومەت و کۆمەڵەى‬ ‫کرێنشینانى کوردستان کرێنشینن‪،‬‬ ‫ئەمە گرفتێکى گەورەیە تا ئێستا ئەو‬ ‫پرۆژەیەش هەیە پرۆژەى نیشتەجێکردن‬ ‫دابینکردنى یەکەى نیشتەجێبوون بۆ‬ ‫هاواڵتیانى کەمدەرامەت کە یاسایەکى‬ ‫پێدەرچووە لە پەرلەمانى کوردستان‬ ‫هەتا ئێستاش ئەوەش نەیتوانیوە ئەو‬ ‫گرفتە چــارەســەر بکات‪ ،‬چونکە بە‬ ‫دروست کردنى (‪ )5‬هەزار یەکەى نیشتە‬ ‫جێبوون سااڵنە ناتوانرێ ئەو گرفتە‬ ‫چارەسەر بکرێت‪ ،‬سااڵنە خێزانى تازە‬ ‫دروست دەبێت پێویستیان بە خانوو‬ ‫هەیە و زۆربەشیان خێزانى هەژارن ئەمە‬ ‫پێویستى بەپالن هەیە کە حکومەت‬ ‫پالنى هەبێت بۆ چارەسەرکردنى گرفتى‬ ‫بێکارى دەرچوانى زانکۆ و پەیمانگا‪.‬‬ ‫*ئــایــا دامـــەزرانـــدن چ ــارەس ــەرە بۆ‬ ‫کــەمــکــردنــەوە بــێــکــاری؟ دام ــەزران ــدن‬ ‫قورساى لەسەر بوودجە دادەنێت؟‬ ‫زیاتر گرفتەکە سااڵنى ڕابردوو دروستى‬ ‫کــردووە‪ ،‬بە هۆى ئەو دوو ئیدارەیەى‬ ‫کە لەهەرێمى کوردستان بــووە‪ ،‬بە‬ ‫شێوەیەک زیاتر لە ‪%70‬ى بوودجەى‬ ‫هەرێمى کوردستان بۆ بوارى تەشغیلى‬ ‫دەڕوات تەنها لە ‪%30‬ى دەمێنێتەوە بۆ‬ ‫بوارى وەبەرهێنان دەبوایە پێچەوانەکەى‬ ‫بوایە‪ ،‬زیاتر لە سااڵنى ڕابردوو ئەم‬ ‫کێشەیە دروســـت بــووە ئێستاش‬ ‫کێشەکە بــە ئــاســانــى چــارەســەر‬ ‫ناکرێت‪ ،‬بەاڵم سااڵنەش خەڵکێکى‬ ‫زۆر لەبەرامبەر ئەو دامەزراندنەدا‬ ‫خانەنشین دەبێت یان کۆچى دوایى‬ ‫دەکەن ئەو ڕێژەیەى کە لە هەموو‬ ‫عێراقدا دیارى دەکرێت بەشی هەرێمى‬ ‫کوردستانیش دانراوە و دادەمەزرێن‪،‬‬ ‫ئەمساڵ ‪17‬هەزار کەس بۆ هەرێمى‬ ‫کــوردســتــان دادەمـــەزرێـــت وە لە‬ ‫بوودجەى تــەواو کــارى لە عێراقدا‬ ‫ژمارەیەکى کە بەر هەرێمى کوردستان‬ ‫دەکەوێت (‪)7‬هەزارى ترە واتە کۆى‬ ‫گشتى ئەمساڵ دامەزراندن لە هەرێمى‬ ‫کوردستان دەگاتە (‪ )24‬هەزار کەس‬ ‫خۆى نزیک دەکاتەوە لە (‪ )25‬هەزار‪،‬‬ ‫چونکە هەمیشە زیادە ڕەوى کراوە لە‬ ‫دامەزراندندا لە هەرێمى کوردستاندا‪.‬‬

‫№‬

‫خوێندکارێک‪:‬‬

‫ئاساییە خوێندکاران بەشدارى سیاسى بکەن‬ ‫شاخەوان غەریب‬

‫لە کۆمەڵگەى دیموکراتى هەموو توێژێک‬ ‫ئازادە لە بەشداریکردنى هەر کاریەک‬ ‫و بەتایبەتى بەشدارى سیاسى گەر‬ ‫خواستى لەسەر بوو‪ ،‬توێژى خوێندکاران‬ ‫لە هەرێمى کورستان توێژێکى گرنگن‬ ‫لە کۆمەڵگا گرنگى لەبارەى بەشدارى‬ ‫سیاسى خوێندکاران خوێندکارێکى‬ ‫ماجستێر پێوایە «خوێندکاران بەشێکى‬ ‫گرنگى کۆمەڵگان‪ ،‬دەبێت بەشداربن لە‬ ‫هەموو ئەرکە سیاسى نەتەوەییەکاندا»‪.‬‬ ‫ناکرێت ڕێگە لە خوێندکاران بگیرێت‬ ‫ســەنــگــەر عـــومـــەر‪ ،‬چـــاالکـــوان بە‬ ‫~ وت هەموو کــەس مافى‬ ‫بەشدارى سیاسى هەیە‪ ،‬مرۆڤ مافى‬ ‫هەیە بە ئازادانە تەعبیر لە بیر و ڕاى‬ ‫خۆى بکات‪ ،‬دەکرێت کار و چاالکى‬ ‫سیاسى لە ناو حەرمى خوێندنگاکاندا‬ ‫قەدەغە بکرێت‪ ،‬بەاڵم ناکرێت ڕێگە لە‬ ‫خوێندکاران بگیرێت تێکەڵ بە کارى‬ ‫سیاسى نەبن‪.‬‬ ‫بەشدارى سیاسى خوێندکار چاالک‬ ‫دەکات لە کۆمەڵگا‬ ‫جەنگى ئیسماعیل‪ ،‬خوێندکارى‬ ‫ماجیستێر بــە ~ وت زۆر‬ ‫ئاساییە خوێندکار بە شدارى سیاسى‬ ‫هەبێت‪ ،‬چونکە خوێندکاران بەشێکى‬

‫گرنگى کۆمەڵگان‪ ،‬دەبێت بەشداربن لە‬ ‫هەموو ئەرکە سیاسىو نەتەوەییەکاندا‪.‬‬ ‫نــاوبــراو وتیشى بــەشــدارى سیاسى‬ ‫خوێندکار چاالک دەکات لە کۆمەڵگا‪،‬‬ ‫نابێتە ڕێــگــر ل ــەب ــەردەم خوێندنى‬ ‫خوێندکاردا‪ ،‬چونکە کات ئەوەندە زۆرە‬ ‫گەر خوێندکار ئارەزوى خوێندن بکات‪،‬‬ ‫بەاڵم دەبێت خوێندکار هەموو کاتەکانى‬ ‫بە سیاسەتەوە خەریک نەکات‪ ،‬بەڵکو‬ ‫دەبێت کاتەکانى بە شێوەیەک ڕێک‬ ‫بخات کاریگەرى لەسەر خوێندنەکەى‬ ‫نەکات‪.‬‬

‫دەبێت خوێندکاران هان بدرێت لە‬ ‫بوارەسیاسییەکاندا بەشداربن‬ ‫کەوسەر ڕەحمان‪ ،‬خوێندکارى زانکۆ‬ ‫بە ~ وت بەشداریکردنى‬ ‫خــوێــنــدکــاران لــە بـــوارى سیاسیدا‬ ‫بــە کــاریــکــى ئــاســایــى و پێویستى‬ ‫دەزانـــم بــۆیــە گرنکە خوێندکاران‬ ‫بەشدار بن لە کــاروبــارى سیاسیدا‪،‬‬ ‫چونکە نــەوەى داهــاتــووى واڵتــن و‬ ‫دوا ڕۆژ ئەو خوێندکارانە لە پۆستە‬ ‫حکومى و حزبییەکاندا کار دەکەن و‬ ‫بەشدارى پرسە سیاسییەکان دەکەن‪،‬‬

‫دەبێت خوێندکاران هان بدرێت لە‬ ‫بوارەسیاسییەکاندا بــەشــدار بن و‬ ‫ئاگادارى ڕەوشى سیاسى هەرێمەکەمان‬ ‫واڵتانى دەوروبەر بن‪.‬‬ ‫بڕوا ناکەم سیاسى بوون تەئسیری‬ ‫لەسەر ڕەوتى خویندن هەبێت‬ ‫کــەمــال هەڵەبجەیى‪ ،‬ڕۆژنــامــەنــوس‬ ‫بە ~ وت هەموو مرۆڤیک‬ ‫سەربەستە لەهەڵبژاردنى هەرجۆرە‬ ‫کارکردنیک لەبوارەکانى ژیاندا‪ ،‬بە‬ ‫مەرجێک ئەو کارە حەزو ئــارەزووى‬ ‫بۆى هەبیت و لەومەجالەدا زانیارى‬

‫باشى هەبیت‪ ،‬جونکە حەزوو ئارەزوو‬ ‫گوێ بەماندووبوون نــادات‪ ،‬ئەمەیش‬ ‫کلیلى سەرکەوتنى ئەو کارەیە کە‬ ‫دەستى داوەتێ‪.‬‬ ‫نــاوبــراو وتیشى ئاساییە خویندکار‬ ‫بەشدارى سیاسى هەبیت نەک تەنها‬ ‫توێژی خویندکاران بەڵکو هەر توێژیکى‬ ‫کۆمەڵگە بەو مەرجەى حەزو زانیارى‬ ‫لەسەر چەمکى سیاسەت هەبێت وابیر‬ ‫ناکەمەوە سیاسى بوون تەئسیر لەسەر‬ ‫ڕەوتى خویندن هەبێت‪ ،‬چونکە دوو‬ ‫شتى لەیەک جیاوازن‪.‬‬

‫‪7‬‬

‫ژمارەیەکی زۆر لە‬ ‫دەرچووى زانکۆ و پەیمانگا‬ ‫داواى کار دەکەن‬ ‫ئیبراهیم مەحمود‬

‫بــە پێــى ئــەو ئامــارەى کــە‬ ‫بەرپرســى ئامــارى پارێــزگاى‬ ‫ســلێمانى ڕایگەیانــد کــە زیاتــر‬ ‫(‪ )31‬هــەزار لــە دەرچوانــى‬ ‫زانکــۆ و پەیمانــگان فۆڕمیــان‬ ‫بەمەبەســتى‬ ‫پڕکردۆتــەوە‬ ‫دامەزرانــدن کــە ئەمــە ڕێژەیەکــى‬ ‫ئێجــگار زۆرە بــۆ دامەزرانــدن‬ ‫لــە چــاو ئــەو ژمارەیــەى‬ ‫کــە بــۆ پارێــزگاى ســلێمانى‬ ‫دانــراوە‪ .‬هەروەهــا فەرمانگــە‬ ‫و دامودەزگاکانــى حکومــەت‬ ‫پێویســتیان بــەو ڕێــژە زۆرەى‬ ‫دەرچوانــى زانکــۆ و پەیمانــگا‬ ‫نییــە‪ ،‬ئــەو پلــەى دامەزراندنــەى‬ ‫کــە ئەمســاڵ بــۆ پارێــزگاى‬ ‫ســلێمانى دانــراوە ڕەنگــە لــە‬ ‫(‪ )7‬هــەزار تێپــەڕ نــەکات بــۆ‬ ‫هەمــوو ئاســتەکان کــە ئەمــە‬ ‫پێویســتى بــە ئاوڕدانەوەیەکــى‬ ‫جدییــە‪ ،‬ئاخــۆ بــۆ ئــەو ژمــارە‬ ‫زۆرەى دەرچــووان تائێســتا‬ ‫دانەمــەزراون؟ بۆچــى ئــەو ژمــارە‬ ‫زۆرە ڕوو لــە دامەزرانــدن دەکــەن‬ ‫لــە کەرتــى گشــتیدا؟‬ ‫پالنــى‬ ‫حکومــەت‬ ‫دەبێــت‬ ‫بــۆ‬ ‫هەبێــت‬ ‫درێژخایەنــى‬ ‫چارەســەرکردنى بێــکارى لــە‬ ‫هەرێمــى کوردســتان دۆزینــەوەى‬ ‫هەلــى کار بــۆ تاکەکانــى‬ ‫کۆمەڵگاکەمــان و بەتایبەتــى‬ ‫دەرچووانــى زانکــۆ و پەیمانگاکان‪.‬‬ ‫ڕێکخســتنەوە و دابەشــکردنى‬ ‫کار بەســەر تاکەکانــى کۆمەڵــگا‬ ‫بــەوە دەبێــت حکومەتــى هەرێمــى‬ ‫کوردســتان ســەرجەم کەرتــەکان‬ ‫چــاک بکاتــەوە‪ ،‬بــە شــێوەیەکى‬ ‫زانســتى پــرۆژەى هەبێــت بــۆ‬ ‫هەمــوو کەرتــەکان بــە تایبەتــى‬ ‫ئــەو کەرتــەى کــە زۆر گرنگــى‬ ‫هەیــە بــۆ چارەســەرکردنى‬ ‫دیــاردەى بێــکارى الى هاواڵتیانــی‬ ‫کوردســتان و کارێکــى وا بــکات‬ ‫کــە داخــوازى لەســەر دامەزرانــدن‬ ‫کــەم بکاتــەوە بــە جۆرێــک کــە‬ ‫هاواڵتیــان لــە دەرەوەى کەرتــى‬ ‫گشــتى کاریــان دەســتبکەوێت بــە‬ ‫باشــترین شــێوە‪.‬‬ ‫ڕوولێکــردن لــە کەرتــى گشــتى‬ ‫بــەو ژمــارە زۆرە لــە هەرێمــى‬ ‫کوردســتان ئەمە ئەوە دەردەخات‬ ‫کــە گرفتێــک هەیــە لــە دەرەوەى‬ ‫کەرتــى گشــتى‪ ،‬بۆیــە هەمــوان‬ ‫ڕوو لــە کەرتــى گشــتى دەکــەن‪،‬‬ ‫گرنگــە حکومــەت گۆڕانــکارى‬ ‫جــدى لــە سیتســەمى خوێندنــى‬ ‫زانکــۆکان و پەیمانــگاکان بــکات‬ ‫ئــەو بەشــانەى کــە ئێســتا لــە‬ ‫هەرێمــى کوردســتان بــازاڕى‬ ‫کار و کەرتــى گشــتى پێوســتى‬ ‫پێــى نییــە دایبخــات و گرنگــى‬ ‫بــەو بەشــانە بــدات کــە بــازاڕ‬ ‫پێوســتى پێیەتــى و داهاتــووى‬ ‫هەیــە‪ ،‬لەالیەکــى تــرەوە گرنگــى‬ ‫بــە کەرتــى تایبــەت بــدات بــۆ‬ ‫ئــەوەى ئــەو کەرتــەش ببێتــە‬ ‫بەشــێکى گرنــگ لــە پێدانــى‬ ‫هەلــى کار بــۆ دەرچووانــى زانکــۆ‬ ‫و پەیمانــگا و ئــەو قورســاییە‬ ‫لەســەر شــانى حکومەتــە کــەم‬ ‫بکاتــەوە و هاوواڵتیانــى هەرێمــى‬ ‫کوردســتان لــە دەرەوەى کەرتــى‬ ‫گشــتى کاریــان دەســت بکەوێــت‬ ‫چیتــر بێــکار نەبــن‪.‬‬ ‫پێویســته کەرتــی کشــتوکاڵ‬ ‫و پیشەســازی و گەشــتوگوزار‬ ‫و بازرگانــی وەک ســەرچاوەی‬ ‫دابینکردنــی هەلــی کار بــۆ‬ ‫گەنجــان وەگــەڕ بخرینــەوە چونکە‬ ‫لــە ئاینــدەدا ئــەو کەرتانــە ڕۆڵــی‬ ‫گرنــگ دەبینــن لەدروســتکردنی‬ ‫ژێرخانــی ئابــووری پتــەو بــۆ‬ ‫هەرێمــی کوردســتان‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫کورد لە میدیاکانەوە‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2012/07/24 | 711‬سێشەممە‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫پرسی کورد و ئایندەی پەیوەندی نێوان سوریا و تورکیا‬

‫ڕۆژ بــەڕۆژ ڕژێمی ئەسەد لە ڕووخــان‬ ‫نزیکتر دەبێتەوە ئەمەش وادەک ــات‬ ‫پێکهاتەکانی ئەو وواڵتــە هەریەکەیان‬ ‫بەدوای مافی خۆیدا بگەرێت لە سوریای‬ ‫ئــایــنــدەدا‪ ،‬یەکێکیش لــەو پێکهاتانە‬ ‫کوردە سەرچاوەکان باسی ئەوە دەکەن‬

‫کە زیاتر لە یەک ملیۆن و نیو کورد‬ ‫کە ‪ %9‬دانیشتوانی سوریا پێکدەهێنن‬ ‫لــەو واڵتـــەدان‪ ،‬بــەاڵم ئــەم پێکهاتەیە‬ ‫لەسەردەمی حزبی بەعس لە مافەکانی‬ ‫بێبەشکرا‪ ،‬بۆیە ئێستا لەسەر شەقامەکانی‬ ‫شارەکانیان نارۆنەوە و داوای مافەکانیان‬

‫دەکەن‪ ،‬بەاڵم ئەوەى ڕوون بۆتەوە ئەوەیە‬ ‫کە ئۆپۆزسیۆنی سوریا تیروانینێکی‬ ‫سترتیژی نیە بۆ چارەسەری پرسی کورد‬ ‫لە سوریای ئایندەدا چاودێرانیش پێیان‬ ‫وایە هۆکارەکەى بۆ ئەوە دەگەرێتەوە‬ ‫کە ئۆپۆزسیۆنی ئێستای سوریا لە‬

‫ژێر کاریگەری تورکیادایە‪ ،‬تورکیاش‬ ‫خوازیاری چارەسەری پرسی کورد نیە‬ ‫لەسوریا ئەمەش لەبەرئەوەى ئەو دوو‬ ‫وواڵتە سنورێکی هاوبەشی فراوانیان‬ ‫لــەنــێــوان دای ــە و ڕەنــگــە مافەکانی‬ ‫کوردانی ئەو وواڵتە کاریگەری لەسەر‬

‫کــوردانــی تورکیا دروســت بکات کە‬ ‫ژمارەیان نزیکەى ‪ 15‬ملیۆن کەسەو‬ ‫لەساڵی ‪ 1984‬وە چەکیان لــەدژی‬ ‫تورکیا هەڵگرتوە بۆ بەدەست هێنانی‬ ‫مافەکانیان ئەمە لەالیەک و لە الیەکی‬ ‫ترەوە کوردانی سوریا لەالیەن تورکیاوە‬

‫بــەوە تۆمەتباردەکرێن کەپشتگیری‬ ‫پەکەکەیان کــردووە‪ ،‬بۆیە پێویستە‬ ‫ئۆپۆزسیۆنی سوریا دوای ڕووخانی‬ ‫ئەسەد بە تیروانینێکی تورکیەوە‬ ‫ســەیــری پــرســی کـــورد نــەکــەن لەو‬ ‫وواڵتە‪ *.‬ئاژانسەکان‬

‫№‬

‫کوردەکانى سوریا ئومێدەوارن ئەو‬ ‫الیەنانەى دواى حیزبى بەعس لەم‬ ‫واڵتـــەدا دەســـەاڵت دەگــرنــەدەســت‪،‬‬ ‫چارەسەرى کێشەکانیان بکات کە‬ ‫یەکێکیان مەسەلەى چارەنووسى‬ ‫نەتەوەییە‪.‬‬ ‫لەکاتێکدا کە سوریا بەرەو ئاژاوەیەکى‬ ‫ناوخۆیى هەنگاو دەنێت‪ ،‬تائێستاش‬ ‫مافى هاواڵتێتى بە نزیکەى (‪)200‬‬ ‫هەزار کەس لە کۆى (‪ )1,5‬ملیۆن‬ ‫کـــوردى ئــەم واڵت ــە نەبەخشیوە‪،‬‬ ‫کــوردەکــانــى ســوریــا خـــوازیـــارى‬ ‫بەدەستهێنانى مافە مەشروعەکانى‬ ‫خۆیانن‪ .‬خۆپارێزى دەوڵەتى سوریا‬ ‫لــە بەخشینى مافى هاواڵتیبوون‬ ‫بەکوردەکانى ئەم واڵتە‪ ،‬کۆمەڵێک‬ ‫کێشەى وەک نەبوونى ناسنامەو‬ ‫دەستنەکەوتنى کارى بۆ هاواڵتییە‬ ‫کوردەکان دروست کردووە‪.‬‬ ‫(مــحــەمــەد حــەبــەش) یەکێکە لە‬ ‫ئەندامە ئیسالمگەراکانى پارلەمانى‬ ‫سوریا لەمبارەیەوە وتى‪ :‬کوردەکان‬ ‫کۆمەڵە خواستێکى مەشروعیان‬ ‫هەیەو بەلەبەرچاوگرتنى هەلومەرجى‬ ‫نێودەوڵەتى کە دواى ئاڵوگۆڕەکانى‬ ‫عێراق هاتۆتەئاراوە‪ ،‬ئەم خواستانە‬ ‫خراونەتەڕوو‪.‬‬ ‫چەند ساڵێک لەمەوپێش‪ ،‬فڕاندن‌و‬ ‫کــوشــتــنــى (مــحــەمــەد مــەعــشــوق‬ ‫غــــەزنــــەوى) کـــە ڕۆحــانــیــیــەکــى‬ ‫ئیسالمگەراو سەرکردەیەکى کوردى‬ ‫سوریا بوو‪ ،‬گرژییەکانى لەم واڵتەدا‬ ‫زیاتر کردو بووەمایەى هاتنەئاراى‬ ‫گرژى‌و پێکداپرژان لەنێوان هێزەکانى‬ ‫ئاسایش‌و خۆپیشاندەراندا لە شارى‬

‫مــەزهــەبــى یـــەزیـــدى) دەکــــەن کە یەزیدییەکان یەکێکن لە دێرینترین‌و‬ ‫سەرسوڕهێنەرترین‬ ‫ێ نزا لەهەمانکاتدا‬ ‫دەکەوێتە باکورى بەغدادو لەو ‌‬ ‫بۆ داواکردنى کوڕو کردارى چاکە بۆ کــەمــیــنــە لــەعــێــراقــدا‌و مــەتــرســى‬ ‫لەناوچوونیان لێدەکرێت بەهۆى ئەو‬ ‫هاوباوەڕەکانیان دەکەن‪.‬‬

‫کــارە توندوتیژییانەوە کــە ئێستا‬ ‫لە عێراقدا پیادە دەکرێت‪ .‬سااڵنە‬ ‫نزیکەى (‪ )20‬ه ــەزار هــاواڵتــى کە‬ ‫سەر بەمەزهەبى یەزیدین لە هەموو‬

‫№‬

‫لــە ڕاپۆرتێکى شیکاریدا‪ ،‬سایتى‬ ‫(‪ )ABC‬ڕاپــۆرتــێــکــى لــەســەر‬ ‫ڕەوشى کوردە یەزیدییەکانى عێراق‬ ‫باڵوکردەوە‪ ،‬ئەمەش دەقەکەیەتی‪:‬‬ ‫کەمینەى ئایینى لە عێراقدا مۆرکێکی‬ ‫تـــرى فــرەچــەشــنــى ئاینییە لــەم‬ ‫واڵتەدا کە ئێستا لەالیەن توندڕەوە‬ ‫ئیسالمییەکانەوە کەوتوونەتە بەردەم‬ ‫هــەڕەشــەى کوشتن‌و ئەنجامدانى‬ ‫تەقینەوەى تێکدەرانە بۆ بڕینەوەى‬ ‫تۆوى هەر مەزهەب‌و ئایدلۆژیایەک کە‬ ‫لەگەڵ‌ ڕێڕەوى گروپە ئیسالمییەکاندا‬ ‫ناکۆک بێت‪ ،‬کــوردە یەزیدییەکانى‬ ‫عێراق یەکێکن لەو کەمینانە کە لەژێر‬ ‫سایەى ترسى کارە تێکدەرانەکاندا‪،‬‬ ‫جەژنە ئاینییەکانى خۆیان ئەنجام‬ ‫دەدەن‪ ،‬بـــەاڵم هێشتا لــەبــەردەم‬ ‫هەڕەشەى لەناوچووندان‪.‬‬ ‫بـــەپـــێ‌ى ئــــەو داب‌ونــــەریــــتــــەى‬ ‫وەک دەســتــورێــکــى ئــایــیــنــى لە‬ ‫باب‌وباپیرانیانەوە بۆیان جێماوە‪،‬‬ ‫هەموو ساڵێک لـــەوەرزى هاویندا‪،‬‬ ‫کەمینەى یەزیدى لەعێراقدا سەردانى‬ ‫ئــارامــگــاى شێخ عـــادى (ڕێــبــەرى‬

‫مەترسی لەناوچوونی کوردە یەزیدییەکانى عێراق‬

‫عــێــراق‌و چەند واڵتــێــکــیــتــرەوە‪ ،‬بۆ‬ ‫بەجێهێنانى مەراسیمە ئاینییەکانى‬ ‫تایبەت بە خۆیان سەردانى ئارامگای‬ ‫شێخ عادى دەکەن‌و بەکارێکى پیرۆز‬ ‫نــاوزەدیــان کــردووە‪ .‬بەپێ‌ى ئامارە‬ ‫یەزیدییەکان‬ ‫ناڕەسمییەکانیش‬ ‫کەمینەیەکن کە ژمارەیان لەعێراقدا‬ ‫(‪ )800‬هــەزار کەسە‪ ،‬لەواڵتانیترى‬ ‫جیهانیشدا ژمارەیان دەگاتە (‪)1.7‬‬ ‫ملیۆن کەس‪.‬‬ ‫بیروباوەڕى یەزیدییەکان‪ ،‬بریتییە‬ ‫لــە ئــاوێــتــەیــەکــى ئاینى ئیسالم‌و‬ ‫زەردەشـــتـــى‪ .‬بــەبــڕواى مەزهەبى‬ ‫یــەزیــدى‪( ،‬مــەلــیــک تـــاوس) تاکە‬ ‫مەلیکە کە لەخوداوەندەوە نزیکەو‬ ‫لەپێناو سەقامگیرکردنى ئاشتى‬ ‫لەسەر گــۆى زەوى بۆ ســەر زەوى‬ ‫نــێــردراوە‪ .‬ئەم بیروباوەڕە ئایینیە‬ ‫سەرسوڕهێنەرانەیەش‪ ،‬بۆتەمایەى‬ ‫ئــەوەی کە مەزهەبەکانیتر ڕەتیان‬ ‫بکەنەوەو تەنانەت بە بێباوەڕیش‬ ‫ناودێریان بکەن‪.‬‬ ‫یەزیدییەکان بەپێ‌ى ئەو داب‌و نەریتەى‬ ‫کە پەیڕەوى لێدەکەن‪ ،‬سمێ ‌ڵ کورت‬

‫نــاکــەنــەوەو جلوبەرگیش ناپۆشن‪.‬‬ ‫زۆربەى گوندنشینەکانى یەزیدییەکان‪،‬‬ ‫لەماوەى هێرشە سەربازییەکانى ڕژێمى‬ ‫پێشووى عێراقدا کاول کران‌و ئاسەواریان‬ ‫نەهێڵدرا‪ .‬یەزیدییەکانى عێراق هێشتاش‬ ‫نیگەرانن لەپەراوێزکردنیان لەمەیدانى‬ ‫سیاسەتى واڵتــى عێراقدا‪ .‬سەباح‬ ‫حاجى کە هاواڵتییەکى یەزیدییە‪،‬‬ ‫دەڵێت‪ :‬ئێمە لەکارە تێکدەرانەکان‬ ‫ناترسین‪ ،‬بەڵکو ترسى ئێمە لەوەیە کە‬ ‫ڕۆژبەڕۆژ ژمارەى یەزیدییەکان بەرەو‬ ‫کەمبوونەوە دەچێت‪ ،‬لەبەرئەوەى ئێمە‬ ‫ناتوانین لەگە ‌ڵ کەسێکى دەرەوەى‬ ‫ئایینى خۆماندا زەواج بکەین‌و ڕێگەش‬ ‫بە کەسانى دەرەوەى ئایینى یەزیدى‬ ‫نادەین لەگە ‌ڵ ئێمەدا زەواج بکات‪.‬‬ ‫هەروەها سیاسەتى پەراوێزخستنى‬ ‫یەزیدییەکان‌و ڕکەبەرایەتیکردنیان‪،‬‬ ‫لەگە ‌ڵ چەند هۆکارێکیتردا واى کردووە‬ ‫کە یەزیدییەکان بەرەو کەمبوونەوە بچن‬ ‫ێ ئەوەى هیچکام لە سیاسییەکانى‬ ‫بەب ‌‬ ‫عێراق یاخود کوردەکان هەوڵێک بۆ‬ ‫بەزیندووهێشتنەوەى ئــەو کەمینە‬ ‫مەزهەبیانە بدەن‪.‬‬

‫کوردانى سوریا لەبەردەم تراژیدیادا‬

‫(قــامــیــشــلــى)‪ .‬شـــارى قامیشلى‬ ‫گــەورەتــریــن شـــارى کوردنشینى‬ ‫ســوریــایــەو (‪ )680‬کیلۆمەتر لە‬ ‫دیمەشقى پایتەختى سوریاوە دوورە‪.‬‬ ‫مــاوەیــەک لەمەوپێش نوێنەرانى‬ ‫حیزبە کوردییە قەدەغەکراوەکانى‬ ‫سوریا لەگەڵ‌ هەندێ‌ لە ســەرۆک‬ ‫عەشیرەتەکانى عــەرەب لە باکورى‬ ‫خۆرهەاڵتى ئەم واڵتە کۆبوونەوە‪،‬‬ ‫ئەمەش بەمەبەستى دروستکردنى‬ ‫ئارامییەکى زیــاتــرو ڕێگەگرتن لە‬ ‫شــەڕى ناوخۆیى نێوان عەشیرەتە‬ ‫کوردو عەرەبەکانى ناوچەکە بوو‪.‬‬ ‫(حەسەن ساڵح) سەرۆکى حیزبى‬ ‫(یەکێتى) سوریاش لەمبارەیەوە‬ ‫وتى‪ :‬ئێمە خوازیارى چارەسەرکردنى‬ ‫کــێــشــەى کــوردەکــانــیــن لــەڕێــگــەى‬ ‫گفتوگۆوە‪ ،‬ئەم کــارەش ڕۆژ بەڕۆژ‬ ‫گرنگتر دەبــێــت‪ ،‬بـــەاڵم تائێستا‬ ‫سەرکردەکانى سوریا هیچ وەاڵمێکى‬ ‫دڵخۆشکەرەى ئێمەى نەداوەتەوە‪،‬‬ ‫بەتایبەت دەبێ‌ دەوڵەت ئەوە بزانێ‌‬ ‫کە کێشەى کــورد لەناو سوریادا‬ ‫بە ئاگرو ئاسن چارەسەر ناکرێت‌و‬ ‫ئەزموونى واڵتانى دراوســێــش ئەم‬ ‫ڕاستییەى سەلماندووە‪ ،‬تاکەڕێگا بۆ‬ ‫چارەسەرکردنى کێشەى کورد ڕێگەى‬ ‫گفتوگۆى ئاشتیخوازانەو بەخشینى‬ ‫مافە سەرەکییەکانە بە گەلى کورد‬ ‫لــە ســوریــادا‪ .‬نەبەخشینى مافە‬ ‫سەرەکییەکان بەکورد‪ ،‬کێشەى تر‬ ‫بۆ دەوڵەت دەهێنێتەئارا‪ ،‬تەنانەت‬ ‫بە کوشتن‌و فڕاندنى سەرکردەکانیش‬ ‫ئەم کێشەیە لەناو ناچێت‪ ،‬بەڵکو‬ ‫کوشتنى کەسایەتییەکانى کوردیش‬

‫ڕۆحـــى کـــوردبـــوون‌و هــەوڵــدان بۆ‬ ‫بەدەستهێنانى مافى هاواڵتێتى لەبیر‬ ‫هیچ تاکێکى کوردى ناباتەوە‪.‬‬ ‫ســوریــا یــەکــێــکــە لـــەو واڵتــانــەى‬ ‫ناکۆکییەکى قوڵى لەمێژینەى لەگەڵ‌‬ ‫هەموو دراوسێکانى خۆیدا هەیە‪،‬‬ ‫ئــەمــەش چانسێکى گــونــجــاوە کە‬ ‫واڵتانى دراوسێ‌ى کارتى کورد وەک‬ ‫گوشارێک بۆ سەر دەوڵەتى سوریا‬ ‫بەکاربهێنن‪.‬‬

‫کــوردەکــان کــە نــزیــکــەى (‪)%9‬ى‬ ‫دانیشتوانى سوریا پێکدەهێنن‪ ،‬لە‬ ‫هــەمــوو جــۆرە مافێکى هاواڵتێتى‬ ‫بێبەشن ناتوانن بەزمانى خۆیان‬ ‫بــخــوێــنــن‪ ،‬کــلــتــورەکــەیــان بــەهــۆى‬ ‫ســیــاســەتــى دەوڵــــەتــــەوە بـــەرەو‬ ‫لەناوچوون دەچێت‪ .‬هەرچەندە چەند‬ ‫حیزبێکى ئۆپۆزسیۆنى کوردى هەن‬ ‫کە بەتوندى دژ بە جیابوونەوەن‬ ‫لــە ســوریــا‪ ،‬لــەگــەڵ‌ ئــەوەشــدا ئەم‬

‫سەرکردانە هەمیشە جەخت لەسەر‬ ‫مافەکانى کۆمەڵگاکەیان دەکەنەوە‪.‬‬ ‫دەوڵەتى سوریا یەکێکە لەو واڵتانەى‬ ‫لــە لیستى ڕەشـــى پشتیوانانى‬ ‫تــیــرۆردان لــەالى ئەمریکا‪ ،‬ئەگەر‬ ‫گۆڕانێکى بنەڕەتى سیاسیانە لە‬ ‫واڵتــەکــەیــدا نــەکــات ئـــەوا لەکاتى‬ ‫شەپۆلى سیاسەتى ئەمریکا بۆ‬ ‫گۆڕینى ڕژێمى حوکم لەسوریادا‪،‬‬ ‫کوردەکانیش دێنەسەر شەقامەکان‌و‬

‫دژ بــەدەوڵــەتــەک ـە‌و لەپێناو مافە‬ ‫سەرەتاییەکانى خۆیاندا خەبات بۆ‬ ‫ڕزگــاربــوون دەکــەن‪ ،‬بەتایبەت کە‬ ‫ناوچەکەیان هەمیشە بەهۆى نەبوونى‬ ‫مـــاف‌و ئــاســایــشــەوە لــە حاڵەتى‬ ‫نائاساییدایە‌و مەترسى تەقینەوەى‬ ‫شـــــۆڕش‌و خــەبــاتــى چــەکــداریــى‬ ‫لێدەکرێت‪.‬‬

‫ئەحمەد قەنبەر‬ ‫سەرچاوە‪ :‬سایتی الدستور‬


‫کۆمەاڵیەتی‬

‫سێشەممە | ‪ | 2012/07/24‬ژماره ‪ | 711‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫تەکنەلۆژیا متمانەى خۆشەویستى کوڕان و کچانی کەمکردۆتەوە‬ ‫ئا‪ :‬باخان سەالح‬

‫لەگەڵ گۆڕانکارییەکانى دوونیا لە‬ ‫بوارە جیاجیاکاندا پەیوەندى نێوان‬ ‫ڕەگەزى نێر و مێ گۆڕانکارى بەسەردا‬ ‫هاتووە چ لە کاتى لێکنزیک بوونەوە‬ ‫بە مەبەستى خۆشەویستى یان وەک‬ ‫هاوڕێیەتى‪ ،‬بۆیە لە ئێستادا هۆکارى‬ ‫زۆر هەیە بۆ لێک نزیک بونەوە و‬ ‫خۆشەویستى نێوان ئەو دوو ڕەگەزە‪.‬‬ ‫کـــوڕان و کچان دەبــێــت بــە باشى‬ ‫خۆیان ئــامــادە بکەن بۆ پرۆسەى‬ ‫هاوسەرگیرى‬ ‫کاروان ستار‪ ،‬خوێندکارى ئامادەیى‬ ‫وتى نزیک بوونەوەى دوو ڕەگەزى‬ ‫جیاواز لە ئێستادا زۆر ئاسانە و زۆر‬ ‫لە کــوڕان بەمەبەستى پەیداکردنى‬ ‫خــۆشــەویــســت پــەنــا دەبــەنــە بــەر‬ ‫فەیسبووک بۆ ئــەوەى لە ڕەگــەزى‬ ‫بەرامبەریان بگەن و گەر بیانەوێت و‬ ‫ڕێک بکەوێت لەو ڕێگەیەوە پرۆسەى‬ ‫هاوسەرگیرى پێکبهێنن‪.‬‬ ‫وتیشى لە ئێستادا ئاسان نییە بە‬ ‫یەکجارى لە ڕێگەى تۆڕى کۆمەاڵیەتى‬ ‫لە ڕەگــەزى بەرامبەر تێبگەیت چ‬ ‫بۆ کــوڕان چ بۆ کچان بۆیە گرنگە‬ ‫هــەر ڕەگــەزێــک بیەوێت پرۆسەى‬ ‫هاوسەگیرى ئەنجام بــدات دەبێت‬ ‫بەباشى خۆى ئامادە کردبێ بۆ ئەو‬ ‫پرۆسە هەستیارە‪.‬‬ ‫کچانیش عاشق دەبن‬ ‫نەوزاد عوسمان‪ ،‬فەرمانبەر وتى هیچ‬

‫جیاوازییەک نییە لە نێوان کوڕان و‬ ‫کچان‪ .‬کچانیش عاشق دەبن کەسێک‬ ‫لە ژیانیاندا هەیە‪ ،‬بــەاڵم کچان بۆ‬ ‫نــاتــوانــن خۆشەویستیان دەرب ــڕن‬ ‫بەرامبەر بە کــوڕان پێموایە کچانە‬ ‫وا هەست دەکەن ئەگەر بە کوڕێک‬ ‫بڵێن خۆش ئەوێت کــوڕە دواتــر بە‬ ‫شێوەیەکى تر تەماشاى دەکات»‪.‬‬ ‫زۆر جار کچان لەبەر بارى کۆمەاڵیەتى‬ ‫ئەو وشەیە نادرکێن لەبەرامبەر کوڕدا‬ ‫یان شەرمکردن ڕێگەى پێنادات‪.‬‬ ‫وتیشى کوڕانیش وابیر دەکەنەوە‬ ‫گەر کچێک پیان بڵێت خۆشم دەوێت‬ ‫بە شێوەیەک بەباشى نازانن‪.‬‬ ‫نەوزارد وتیشى تەکنەلۆژیا پەیوەندى‬

‫کوڕان کچانى ئاسان کردووە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫متمانەى کەمکردۆتەوە‪.‬‬ ‫درکاندنى وشەى خۆشەویستى الى‬ ‫کچان ئاساییە‬ ‫شەرمن تەها‪ ،‬خوێندکارى ئامادەیى‬ ‫وتى گەر کچێک قەناعەتى بە کوڕێک‬ ‫هەبێت و بزانێت لە داهاتوودا بە یەک‬ ‫دەگەن پێموایە زۆر بە ئاسانى داواى‬ ‫خۆشەویستى لە کوڕەکە دەکات‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بارى کۆمەاڵیەتى ڕەنگە ڕێگە زۆر بە‬ ‫کچان نەدات کە وشەى خۆشەویستى‬ ‫بەرامبەر بە کوڕان دەربڕن‪.‬‬ ‫لــەبــارەى کــاریــگــەرى تەکنەلۆژیا‬ ‫لــە ســەر پــەیــوەنــدى خۆشەویستى‬

‫ڕەگــەزى نێر و مێ ناوبراو وتى لە‬ ‫ئێستادا تەکنۆلۆژیا ڕۆڵێکى گرنگى‬ ‫هەیە لە نزیک بــوونــەوەى کــوڕان و‬ ‫کچان بە تایبەت تۆڕى کۆمەاڵیەتى کە‬ ‫ئاسانکارییەکى باشى کردووە لە نزیک‬ ‫بوونەوەى دوو ڕەگەزى جیاواز‪.‬‬ ‫کچان ترسیان لە ڕەتکردنەوەى‬ ‫وشەى خۆشەویستییە‬ ‫خەندە فەرهاد‪ ،‬خوێندکار وتى کچان‬ ‫ترسیان لە ڕەتــکــردنــەوەى وشەى‬ ‫خۆشەویستییە کاتێک ئەم وشەیە‬ ‫ئاڕاستەى کوڕان دەکەن لەوە دەترسن‬ ‫کە کوڕەکە ڕەتى بکاتەوە دواتر لە‬ ‫ناو هاوڕێکایاندا باسى لێوە بکەن بە‬

‫تایبەى بۆ ئەو کچانەى کە لە زانکۆ و‬ ‫پەیمانگان‪ ،‬لەالیەکى تریشەوە ئاسان‬ ‫نییە بۆ کچێک بە کوڕێک بڵت خۆشم‬ ‫دەوێت لەبەر بارى کۆمەاڵیەتى‪.‬‬ ‫ناوبراو لەبارەى تەکنەلۆژیاوە وتى‬ ‫ئاسانکارى باشى کردووە لە بەیەک‬ ‫گــەیــانــدنــى خــۆشــەویــســتــەکــان لەو‬ ‫ڕێگەیەوە خۆشەویستەکان بەردەوام‬ ‫پەیوەندیان بە یەکەوە هەیە‪.‬‬ ‫ڕەگەزى نێرە ئەو گرفتی کچانیان‬ ‫وەک هەلێک بۆ خۆیان قۆستۆتەوە‬ ‫شــەیــدا مــەعــروف‪ ،‬شــاعــیــر‪ ،‬بە‬ ‫~ وتــى لــە کۆمەڵگایەک‬ ‫دەژیـــن ئــەم داواکــاریــیــە بــۆ کچان‬ ‫کاردانەوەیەکى خراپ دروست دەکات‪،‬‬ ‫پەروەردەى خێزان وایکردووە شەرمن‬ ‫بن و ڕویان نەبێت و زۆر بە ترسەوە‬ ‫ئـــەوەى ویستیان جێبەجێبکەن‪،‬‬ ‫ڕەگەزى نێرەش ئەو گرفتەى کچانى‬ ‫وەک هەلێک بۆ خۆى قۆستۆتەوە‪.‬‬ ‫لەبارەى تەکنەلۆژیا لە پەیوەندییە‬ ‫خۆشەویستییەکاندا شەیدا وتى کەم‬ ‫تا زۆر ڕۆڵى هەیە‪ ،‬چونکە ئەوەى‬ ‫ئــەتــەوێــت دەریــبــڕیــت لــەو ئامیرە‬ ‫کە پێى دەوترێت تەکنەلۆژیا بۆت‬ ‫دەردەبـــڕدرێـــت ئــەمــە گــەورەتــریــن‬ ‫زەنگى ترسناکە بۆ سەر مرۆڤ بەالى‬ ‫منەوە‪ ،‬چونکە خۆشەویستى ئەو‬ ‫بەها بە نرخەى نامێنێتکە لە نێو‬ ‫دێڕێکدا لەسەر کاغزێک بیبەخشیت‬ ‫بە بەرامبەرەکەت‪.‬‬

‫№‬

‫هێلکە و هەنگوێن باشترین ژەمە خۆراکی پارشێون‬ ‫هەوراز زایر‬

‫هەموو ساڵێک موسڵمانان خۆیان‬ ‫ئامادە دەکەن بۆ مانگی ڕەمەزان بۆ‬ ‫ئەنجامدانی ئەرکە ئاینییەکان کە‬ ‫بریتییە لە بەڕۆژووبون و خێرکردن‬ ‫و پاڕانەوە لە پەروەردگارى میهرەبان‬ ‫بۆ ئەوەى لە گوناه و تاوانەکانیان‬ ‫خۆشبێت‪ ،‬ئەمساڵیش ڕێکەوتى‬ ‫مانگ�� ڕەمەزانى پیرۆز کەوتۆتە مانگە‬ ‫گەرمەکانى هاوینەوە‪ ،‬بۆیە پێویستە‬ ‫ڕۆژووانان ئاگادارى تەندروستیانبن‬ ‫و بزانن چۆن دەتوانن بە باشترین‬ ‫شێوە ڕۆژووى مانگى ڕەمەزان‬ ‫بکەنە دەرمانی جەستە‪ ،‬بەپێى‬ ‫چەندین ڕاپۆرت و لێکۆڵینەوەى‬ ‫تەندروستى دەرکەوتووە ئەگەربێت‬ ‫و بە شێوەیەکى ژیرانە مرۆڤ‬ ‫بەڕۆژووبێت ئەوا سوودێکى زۆرى بۆ‬ ‫تەندروستى ڕۆژووەوان دەبێت چەند‬ ‫ئامۆژگارییەکى پزیشکی هەیە بۆ‬ ‫ڕۆژووگران بۆ ئەوەى بێ هیچ زیانێک‬ ‫بتوانن ئەو ئەرکە ئاینییە بەجێبهێنن‪.‬‬ ‫ڕۆژووەوان‬ ‫بۆ‬ ‫پارشێوکردن‬

‫زۆر پێویستەو و یەکێکیشە لە‬ ‫سونەتەکانى پێغەمبەر (د‪.‬خ)‬ ‫ئەگەربێت و ڕۆژووەوان پارشێو نەکات‬ ‫ئەوا لە کاتى دوانیوەڕۆدا هەست بە‬ ‫برسێتى دەکات و توشى ئازار و‬ ‫ناڕەحەتییەکى ئێجگار زۆردەبێت کە‬ ‫واى لێدەکات بۆ ڕۆژى دواى نەتوانێت‬ ‫بەڕۆژووبێت‪ ،‬باشترین ژەمى خۆراکیش‬ ‫بۆ پارشێوان بریتییە لە هێلکە و‬ ‫هەنگوین و شیرینەمەنى و کوپێک‬ ‫شیر‪ ،‬باشترین خۆراکیش بۆ ڕۆژوو‬ ‫شکاندن بریتییە لە دەنکێک خورما‪،‬‬ ‫هەروەها نابێت تا نیو کاتژمێر زیاتر‬ ‫لە پەرداخێک ئاو بخورێتەوە چونکە‬ ‫ئاو خواردنەوەى زۆر وات لێدەکات‬ ‫هەست بە تێربوون بکەیت و نەتوانیت‬ ‫خۆراکى پێویست بخۆیت کە جێگەى‬ ‫ئەو وزەیە بگرێتەوە بە درێژاى ڕۆژ‬ ‫جەستەت سەرفى کردووە‪ ،‬باشترین‬ ‫سەوزەش بۆ بەربانگ شووتییە‬ ‫چونکە بڕێکى زۆر ئاوى تێدایە و‬ ‫دەتوانێت تینوێتیت بشکێنێت و‬ ‫وەکو خۆراکێکى ئاسایى هەزمکردنى‬

‫ئاسانە‪ ،‬باشترە شەوانیش چەند‬ ‫ژەمێک خواردنى جۆراوجۆر بخورێت‬ ‫واتە وەک شەوانى پێش ڕەمەزان‬ ‫تەنها ژەمى ئێوارەنەبێت بەڵکو پێش‬ ‫خەوتنان میوە و خواردنى جۆراوجۆر‬

‫بکرێت بە ژەمێکى زیادە و تەواوى‬ ‫مانگەکە ئەو ژەمە ئامادەبکرێت‪،‬‬ ‫چونکە ئەو ژەمە دەتوانێت جێگەى‬ ‫ژەمى نیوەڕوان بگرێتەوە کە لەدەست‬ ‫چووە و پارشێویش جێگەى ژەمى‬

‫بەیانیان دەگرێتەوە و نانى ئێوارەش‬ ‫لە کاتى خۆیدا دەخورێت و هیچ‬ ‫زیانێک بە جەستەمان ناگات و نابێتە‬ ‫هۆى الوازبوون‪.‬‬

‫‪9‬‬

‫ڕەمەزان و لیژنە‬ ‫پشتیوان سدیق‬

‫لــە مانگى ڕەمــەزانــى پــیــرۆزدا‬ ‫موسڵمانى کوردستان بە گشتى‬ ‫دەســت دەکــەن بە بەخشین و‬ ‫تاعەت و پاڕانە و ڕوو لە مزگەوت‬ ‫کردن گوێگرتن لە مامۆستایانى‬ ‫ئاینى و خۆیان لە هەندێک کار بە‬ ‫دوور دەگرن بە مەبەستى پیرۆز‬ ‫ڕاگرتنى ئەو مانگە پیرۆزە‪.‬‬ ‫بـــەاڵم لــەم مانگە پــیــرۆزەدا‬ ‫هەندێک لە فرۆشیاران لە بازاڕدا‬ ‫نرخى شمەک و خۆراکەکان بە‬ ‫هێندەیەک بــەرز دەکــەنــەوە کە‬ ‫جیاوازە لەوەى پێش ڕەمەزان‪،‬‬ ‫ڕۆژوگــرانــیــش بۆ پڕکردنەوەى‬ ‫پێداویستییەکانیان ڕۆژانــە ڕوو‬ ‫لە بــازاڕ دەکــەن و بە ناچارى‬ ‫و بە نرخێکى زیاتر لە پێش‬ ‫ئــەو مانگە پــیــرۆزە شــمــەک و‬ ‫دەکـــڕن‪،‬‬ ‫پێداویستییەکانیان‬ ‫لەبەرامبەر ئەم کردەوەى هەندێک‬ ‫لە فرۆشیاران حکومەت لیژنەى‬ ‫چــاودێــرى نــرخ دادەنــێــت ئەمە‬ ‫ڕاستى ئەوە نیشان دەدات کە‬ ‫بە جۆرێک نرخ لە بــازاڕدا بەرز‬ ‫دەبێتەوە‪ ،‬بۆیە بۆ ڕێگرتن لەم‬ ‫کارە پێویستە حکومەت سزاى‬ ‫یاساى بۆ ئەو کەسانە دابنێت‬ ‫کە یــارى بە نرخى شمەک و‬ ‫پێداویستییەکان دەکـــەن لە‬ ‫بـــازڕدا لــە مانگى ڕەمــەزانــى‬ ‫پیرۆز‪ ،‬هــەروەهــا بــەدواداچــون‬ ‫و چاودێرى زیاترى بازاڕەکانى‬ ‫هــەرێــمــى کــوردســتــان بکەن‬ ‫بــەمــەبــەســتــى جــێــگــیــرکــردن‬ ‫نــرخــى کـــااڵکـــان بــۆ ئـــەوەى‬ ‫کڕیاران بە نرخێکى گونجاو و‬ ‫بێجیاوازی لە مانگەکانى پێشوو‬ ‫بەدەست‬ ‫پێداویستیەکانیان‬ ‫بهێنن‪.‬‬ ‫لەالیەکى تریشەوە مامۆستیانى‬ ‫ئــایــنــى و ڕاگــەیــانــدنــەکــان‬ ‫شانبەشانى حکومەت کار بکەن‬ ‫لە هۆشیار کردنەوەى هاواڵتیان و‬ ‫فرۆشیاران کە لەو مانگە پیرۆزەدا‬ ‫کە مانگى بەخشین و لێبوردن‬ ‫مانگى پڕ خێرە نرخى شمەک‬ ‫و پێداویستیەکانى ڕۆژانـــەى‬ ‫هاواڵتیان بەرزنەکەنەوە و بە‬ ‫جێگیرى بهێڵنەوە تا ڕۆژووگران‬ ‫بتوانن پێداویستیەکانیان لە‬ ‫بازاڕاد دابین بکەن و وەدەسى‬ ‫خەن‪.‬‬ ‫جێگاى خۆیەتى کۆمپانیاکان‬ ‫لە هەموو بوارەکاندا ڕۆڵبگێڕن‬ ‫لە دابــەزانــدنــى کااڵکانیان لە‬ ‫مانگى ڕەمەزاندا تا فرۆشیارانى‬ ‫تریش چــاو لـــەوان بکەن لەو‬ ‫مانگە پــیــرۆزەدا نرخى کااڵ و‬ ‫خواردەمەنییکان دابەزێنن‪.‬‬

‫№‬

‫مــــــنــــداڵ و داخ‬ ‫ئازاد رەحمان‬

‫بە پێى جاڕنامەى مافەکانى مرۆڤ‬ ‫منداڵ دەبێت پارێزراو بێت لە هەموو‬ ‫جۆر توندوتیژییەک‪،‬‬ ‫منداڵ لە ئێستاشدا لە کۆمەڵگاکەماندا‬ ‫توندوتیژى جەستەى و دەروونــى‬ ‫بەرامبەر دەکرێت‪ ،‬ئەگەرچى چەندین‬ ‫دەزگا و ناوەند و سەنتەر و ڕێکخراو‬ ‫هەیە بــۆ بەرگریکردن لــەو توێژە‬ ‫گرنگەى کۆمەڵگا‪ ،‬هەروەها چەندین‬ ‫کەسانى بە توانا ڕۆژانە قسە لەسەر‬ ‫مافەکانى مدااڵن دەکەن لە دەزگاکانى‬ ‫ڕاگەیاندن بۆ هۆشیار کــردنــەوەى‬ ‫خــێــزانــەکــان و کــۆمــەڵــگــا‪ ،‬بــەاڵم‬ ‫ڕۆژانە منداڵ ڕووبەڕووى توندوتیژى‬ ‫جەستەى دەبێتەوە کە بەجۆرێک‬ ‫هــەنــدێــک جــار ئــەو توندوتیژیانە‬ ‫ئەوەندە سەختە کە تا گەورە بوون‬ ‫بە جەستەى منداڵەکەوە دەمێنێتەوە‪،‬‬ ‫جاران گەر منداڵک هەڵسوکەوتێکى‬

‫توندوتیژیانەى کە جاران ڕووبەڕووى‬ ‫مندااڵن دەبوویەوە کۆتاى پێبهاتایە‬ ‫بــە هــۆى ب ــەرزب ــوون ــەوەى ئاستى‬ ‫هۆشیارى تاکى کۆمەڵگاکەمان‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەداخەوە ئێستاش ئەو توندوتیژییە‬ ‫دەبینرێت کە منداڵ داخ دەکرێت بە‬ ‫ماددەى گەرمکەر یان توندوتیژى تر‬ ‫کە مندااڵن بریندار دەکرێت‪ ،‬دەکرێت‬ ‫ناوەندەکانى ڕاگەیاندن و پەروەردە‬ ‫و مامۆستیانى ئاینى بە گرنگییەوە‬ ‫بڕواننە پــەروەردەکــردنــى منااڵن و‬ ‫ئاستى هــۆشــیــارى کۆمەڵگا بــەرز‬ ‫بکەنەوە‪.‬‬ ‫بۆیە گرنگە بە نەرمونیانى و گفتوگۆ‬ ‫وتەى جوان منداڵ پەروەردە بکرێت‬ ‫و دوربخرێتەوە لە هەر توندوتیژى‬ ‫جەستەى و دەرونــى بۆ ئــەوەى لە‬ ‫داهــاتــوودا تاکێکى بەهرەمەند و‬ ‫ئــاســایــى خــۆشــى بــکــردایــە و الى کــە چەند لــە مــنــدااڵن ڕووبـــەڕووى ڕووبــەڕووى جەستەیان کراوەتەوە و تەندروست دەرچێت بۆ کۆمەڵگا تا‬ ‫خێزانەکەى بەتایبەتى دایکیشی بوایە ئــەو ئاگرە گــەرمــوو تەنە گەرمانە دووچارى ئازارێکى زۆر بوون ئەمە لە لــەو ڕێگەیەوە خۆشەویستى نێو‬ ‫ئەوا ڕووبەڕووى داخکردن دەبوویەوە بــونــەوەتــەوە لە الیــەن دایکیانەوە ڕابردوودا زۆر بوو‪ ،‬دەبوو ئێستا ئەو خێزانەکان بەهێز بێت‪.‬‬

‫گرنگە خێزانەکان لە منداڵەکانیان‬ ‫بگەن و زانــیــارى ورد بخوێننەوە‬ ‫لــەســەر پــــەروەردە کــردنــى منداڵ‬ ‫لەبەرئەوە ئەو مندااڵنە لە داهاتوودا‬ ‫نــــەوەى خــێــزانــەکــان و هــەروەهــا‬ ‫نــەوەى داهــاتــووى کۆمەڵگان باش‬ ‫پەروەردەکردنیان کاریگەرى ئیجابى‬ ‫دەبــێــت لــەســەر کــۆمــەڵــگــا وە بە‬ ‫پێچەوانەشەوە گەر بە شێوەیەکى‬ ‫خراپ و توندوتیژ پەروەردە بکرێن و‬ ‫مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت لە داهاتوودا‬ ‫کــاریــگــەرى سلبى دەبــێــت لەسەر‬ ‫کۆمەڵگا و خێزان‪ ،‬پێویستە مندااڵن‬ ‫بە دووربــن لە هەموو توندوتیژێکى‬ ‫دەرونى و جەستەی و بە شێوەیەکى‬ ‫جوان و نەرمونیان پەروەردە بکرێت‬ ‫تا لە ڕووى دەروونییەوە ئاسودە بن‪.‬‬ ‫پەروەردەی دروستی منداڵ پەیوەندی‬ ‫بەخۆشبەختی ئایندەی کۆمەڵگاوە‬ ‫هەیە بۆیە هەر کەمو کوڕیەک گرفتی‬ ‫کۆمەاڵیەتی لەئایندەدا لێدەکەوێتەوە‪.‬‬


‫№‬

‫شەقامى (کــارل یوهان) یاخوود‬ ‫شەقامى پاشا یەکێکە لە کۆنترین‬ ‫و دێرینترین شەقامەکانى ئۆسلۆى‬ ‫پایتەخت‪ ،‬ئــەم شەقامە وێــڕاى‬ ‫ئەوەى ڕێگاى سەرەکى هاتووچۆى‬ ‫هاواڵتیانە لە پایتەخت‪ ،‬شوێنێکى‬ ‫گــەشــتــیــاریــیــە بــۆ گــەشــتــیــاران‬ ‫بەتایبەت لە وەرزى هاویندا‪ ،‬کە‬ ‫لە هەموو دوونیا هاواڵتییان ڕووى‬ ‫تێ دەکەن‪ .‬هەروەها ماڵى پاشاى‬ ‫نــەرویــج و پــەرلــەمــان و شانۆى‬ ‫نەتەوەیى دەکەوێتە ئەم شەقامە‪،‬‬ ‫هــەر بۆیە بەهرەمەندان حــەز و‬ ‫ئارەزووەکانیان لەم شەقامە لە‬ ‫وەرزى هاویندا نمایش دەکــەن‪.‬‬

‫سەمیر تاهیر هاواڵتیەکى کوردە و‬ ‫‪ 22‬ساڵە لەم شەقامەدا بەهرەى‬ ‫خــۆى نمایش دەکــات و یەکێکە‬ ‫لـــەو کــەســانــەى کــە لــە وەرزى‬ ‫هاویندا بۆ مــاوەى مانگێک وەک‬ ‫نیگارکێشێک لــەســەر شەقامى‬ ‫(کارل یوهان ) وێنەى پێنووسی‬ ‫بۆ خەڵک دەکێشێت و خەڵکیش‬ ‫بەشێوەیەکى باش ڕووى تێدەکەن‬ ‫تا بە پێنووسەکەى وێنەیان بۆ‬ ‫بکێشێت‪ .‬سەمیر تاهیر بەڕەگەز‬ ‫خەڵکى شارى کەرکووکە و ماوەى‬ ‫زیاتر لە ‪ 23‬ساڵە لە وواڵتى نەرویج‬ ‫دەژی و کەسێکى بەهرەمەندە لەم‬ ‫بوارەدا‪.‬‬

‫زنــجــیــرە درامــــاى کـــەرکـــووک فــۆر‬ ‫بەرهەمى وەزارەتــــى ڕۆشنبیرى و‬ ‫الوانى حکوومەتى هەرێمى کوردستانە‪،‬‬ ‫لە کابینەى شەشەم بــڕی‪ 400‬سەد‬ ‫ملێون دیــنــارى بــۆ تــەرخــانــکــراوە‪،‬‬ ‫باس لە پێکەوە ژیانى خۆشەویستى‬ ‫پێکهاتەکانى شارى کەرکووک دەکات‬ ‫و ئافرەتان ڕۆڵى سەرەکیان هەیە لە‬ ‫سەرکەوتنى دراماکەدا‪ .‬زنجیرە دراماى‬ ‫«کەرکووک ‪ ،»4‬زنجیرە دراماییەکى‬ ‫کۆمەاڵیەتى سیاسییە‪ ،‬سیناریۆ‬ ‫و نووسینی «ســعــود ئــەحــمــەد»‪،‬‬

‫دەرهێنانى ناسر حەسەن‪ ،‬زیاتر لە‬ ‫‪ 170‬ئەکتەر بەشدارى تێدا کردووە ‪40‬‬ ‫لەوانە ئافرەتن‪ ،‬بە چوار زمانى کوردی‪،‬‬ ‫عەرەبی‪ ،‬سریانی‪ ،‬تورکمانی‪ ،‬پەخش‬ ‫دەکرێت‪ .‬ناسر حەسەن‪ ،‬دەرهێنەرى‬ ‫دراماکە لە کۆنگرەیەکى ڕۆژنامەوانیدا‬ ‫کــۆتــای هاتنی زنجیرە درامــاکــەى‬ ‫ڕاگەیاند و وتی‪ :‬زنجیرە دراماکە باس‬ ‫لە سااڵنى ‪ 1986 -1979‬کەرکووک‬ ‫دەکات کە چوار هاوڕێن بە چوار زمان‬ ‫قسە دەکەن‪ .‬ئەم زنجیرە دراماى لە‬ ‫شارى کەرکووک وێنەى بۆ گیراوە‪.‬‬

‫لەبیرم کە نوێترین کلیپی لۆکە‬ ‫کچە گۆرانیبێژ لۆکە زاهیر‬ ‫نوێترین کلیپی بە ناونیشانی‬ ‫«لــەبــیــرم کـــە» کۆتایى‬ ‫بــەکــارەکــانــی هــاتــووەو‬ ‫بــڕیــارە لــە مــاوەیــەکــی‬ ‫نزیکدا باڵوبکرێتەوە‪ .‬ئەم‬ ‫گۆرانییە لــە تێکستى‬ ‫شــاعــیــر «ئــەحــمــەد‬ ‫محەمەدە» و لە ئاوازى‬ ‫«هەڵکەوت زاهیر»ە‪.‬‬ ‫سەبارەت بە کارى‬ ‫کلیپکەی لۆکە‬ ‫ڕایگەیاندووە کاری‬ ‫کلیپى ئەم گۆرانیە‬ ‫لە الیەن ستاڤێکى‬ ‫پرۆڤیشناڵەوە کارى‬ ‫بۆ کراوە‪.‬‬

‫خــۆشــەویــســتــى جــەنــگــێــکــە‪،‬‬ ‫هــــەڵــــگــــریــــســــانــــدنــــى‬ ‫ئاسانە‪،‬بەاڵم کوژانەوەى‬ ‫گرانە‪ .‬کاتێک دەربارەى‬ ‫خۆشەویستى دەدوێیت‬ ‫بە چرپە بدوێ‪.‬‬ ‫شکسپیر‬

‫‪№ 1/20-12/21‬سه‌تڵ‬

‫سەمیر تاهیر ‪ 22‬ساڵە لە شەقامێکی‬ ‫ئۆسلۆ بەهرەى خۆى نمایش دەکات‬

‫‪№ 6/20-5/21‬قرژاڵ‬

‫کۆمپانیایەکى دروســـت کردنى‬ ‫بۆیەى نینۆک لە چین بە بۆنەى‬ ‫هاتنى مانگى ڕەمەزانەوە‪ ،‬بۆیەى‬ ‫نینۆکى ئیسالمى دروست کردوەو‬ ‫دەیــخــاتــە بـــــازاڕەوە‪ .‬ئــەم بۆیە‬ ‫ئیسالمییە بە پێچەوانەى بۆیەکانى‬

‫دیکە بە ئاسانى پاک دەکرێتەوەو‬ ‫پێویستى بە ماددەى کیمیایى دیکە‬ ‫نییە‪ .‬بۆیە ئافرەتانى موسڵمان‬ ‫دەتوانن ئەم بۆیەیە بەکار بێنن و‬ ‫لە کاتى دەست نوێژگرتندا خۆى‬ ‫لێدەبێتەوە‪.‬‬

‫‪№ 7/20-6/21‬شێر‬

‫بۆیەى نینۆکى ئیسالمى دروستکرا‬

‫‪№ 8/20-7/21‬فه‌ریک‬

‫• فەرەنسا‪ 16 ،‬کاتژمێر‪.‬‬ ‫• سعودیە‪ 16 ،‬کاتژمێر‪.‬‬ ‫• ئینگلتەرا‪ 16 ،‬کاتژمێرو ‪ 30‬خولەک‪.‬‬ ‫• میصر‪ 16 ،‬کاتژمێرو ‪ 30‬خولەک‪.‬‬ ‫• ئەڵمانیا‪ 16 ،‬کاتژمێرو ‪ 30‬خولەک‪.‬‬ ‫• کەنەدا‪ 18 ،‬کاتژمێر‪.‬‬ ‫• هۆڵەندا‪ 18 ،‬کاتژمێرو ‪ 30‬خولەک‪.‬‬ ‫• ئایسلەندا‪ 20 ،‬کاتژمێرو ‪ 20‬خولەک‪.‬‬ ‫• دانمارک‪ 21 ،‬کاتژمێرو درێژترین‬ ‫ماوەى بەڕۆژووبوون لەجیهاندا‪.‬‬

‫‪№ 9/20-8/21‬تـــه‌رازوو ‪№ 10/20-9/21‬دووپشک ‪№ 11/20-10/21‬که‌وان‬

‫ئەوەى لەخوارەوە دەبینرێت ناوى ئەو‬ ‫واڵتانەیە کە کورت ترین و درێژترین‬ ‫مــاوەى بەڕۆژووبونى تێدا دەبێت لە‬ ‫مانگى ڕەمەزانى ئەمساڵدا‪.‬‬ ‫• لە ئەرجەنتین‪ ،‬کەمترین ماوە‬ ‫هاواڵتیان لەڕۆژێکدا تێیدا بــەڕۆژوو‬ ‫دەبن ‪ 9‬کاتژمێرو ‪ 30‬خولەکە‪.‬‬ ‫• باشورى ئەفەریقا‪ 10 ،‬کاتژمێرو ‪30‬‬ ‫خولەک‪.‬‬ ‫• واڵتــی بــەرازیــل‪ 11 ،‬کاتژمێر‪ .‬لە‬ ‫کینیا‪ 12 ،‬کاتژمێر‪.‬‬ ‫• مەکسیک‪ 13 ،‬کاتژمێرو ‪ 20‬خولەک‪.‬‬ ‫• واڵتــی مەغریب‪ 14 ،‬کاتژمێر‪ .‬لە‬ ‫چین‪ 14 ،‬کاتژمێر‪.‬‬ ‫• یۆنان‪ 14 ،‬کاتژمێرو ‪ 30‬خولەک‪.‬‬ ‫• یابان‪ 14 ،‬کاتژمێرو ‪ 30‬خولەک‪.‬‬ ‫• ویالیەتە یەکگرتووەکانى ئەمەریکا‪،‬‬ ‫‪ 15‬کاتژمێر‪.‬‬

‫‪№ 2/20-1/21‬نه‌هه‌نگ‬

‫*مێژونووس‬

‫درێژترین و کورت ترین ماوەى‬ ‫ڕۆژووگرتن لەجیهاندا‬

‫زنجیرە دراماى «کەرکووک ‪»4‬‬

‫‪3/20-2/21‬‬

‫قەاڵى چەرمۆک‬ ‫قـەاڵى چەرمـۆک لـە هەمـوو‬ ‫ناوچـەى‬ ‫شـوێنەوارەکانى‬ ‫چەرمـۆک گرنگتـرەو یەکێکـە‬ ‫لـە قـەاڵ دێرینەکانـى باکـورى‬ ‫کوردسـتان و لەسـەر گردێـک‬ ‫دروسـت کـراوە لەخۆرئـاواى‬ ‫ناوچـە شـاخاوییەکەى چەرمـۆک‬ ‫‪ .‬ئـەم قەاڵیـە لـە دووبـەش پێـک‬ ‫هاتـووە ‪ :‬قـەاڵی نـاوەوە و قەاڵى‬ ‫دەرەوە ‪ .‬لەژێـر زەویـەوەوە‬ ‫جۆگەیـەک قەاڵکـە و چەمێـک‬ ‫بەیەکـەوە گـرێ دەدات و ئـاوى‬ ‫دانیشـتوانى نـاو قەاڵکـە دابیـن‬ ‫دەکات ‪ .‬مێـژووى بنیاتنانـى‬ ‫قـەاڵى چەرمـۆک دەگەڕێتـەوە بـۆ‬ ‫سـەدەکانى ناوڕاسـت ‪.‬‬

‫گەدە دەبن‪ ،‬ئەم ئازارە ئازارێکى کاتییە‬ ‫و پاش هەرسکردنى خواردنەکانى ناو‬ ‫گەدە نامێنێت‪ ،‬بەاڵم ئەم زیادەڕەویە‬ ‫پەستانێکى زۆر دەخاتە سەر گەدە و‬ ‫پاش ماوەیەک بۆى هەیە ببێتە هۆى‬ ‫هەوکردنى ئەو ئەندامە‪ .‬بۆ پاراستنى‬

‫جەستەت لە کاتى بەڕۆژوو بووندا ئەم‬ ‫ڕێنماییانە لە بەرچاو بگرە‪،‬‬ ‫*هــەوڵــبــدە خــواردنــى ســورکــراو و‬ ‫شیرینى بە ڕێژەیەکى زۆر کەم بخۆی‪،‬‬ ‫چونکە یەکەمیان چەورى زیاددەکات‬ ‫و ئەویتریشیان بەرى گەدە دەگرێت‬

‫‪№ 12/20-11/21‬گیسک‬

‫ناحیـەى (بنگرد)لـە گەاڵڵـەى‬ ‫ماوەتـەوە دەسـت پێـدەکات‬ ‫دەگاتـە بەندەنـى ڕانیـە لـەم‬ ‫ناوچەیـەدا گەلێـک شـوێنەوارى‬ ‫دێرینـى لێیـە لەوانـە قـەاڵ‬ ‫بەناوبانگەکـەى فـروخ پاشـایە‪،‬‬ ‫شـوێنەوارەکانى فـروخ پاشـا‬ ‫دەگەڕێنـەوە بـۆ پێـش زاییـن‬ ‫تاوەکـو ئێسـتاش داروپـەردووى‬ ‫بەسـەریەکەوە مـاوە‪ ،‬دانیشـتوانى‬ ‫ناوچەکـە مێژووەکـەى دەزانـن و‬ ‫قـەاڵى (ئەزمیـرا)ش چاک دەزانن‬ ‫‪ ،‬ئەزمیـراى خوشـکى شـا فـروخ‬ ‫بـاش دەناسـن قەاڵکـەى ئەزمیـرا‬ ‫نزیـک گونـدى بەردەشـانە ‪ ،‬بەاڵم‬ ‫قـەاڵو کۆشـکى شـا فـروخ لەنـاو‬ ‫مەملەکەتەکەیـدا لـە مەرگـە‪،‬‬ ‫ئـەوەى شـیاوى وتنـە نـاوى‬ ‫شـاخى ئەزمـەڕ لەنـاوى ئەزمیراى‬ ‫خوشـکى ئـەم فـروخ پاشـایەوە‬ ‫هاتـوە وردە وردە وشـەى‬ ‫ئەزمیـراى بەسـەر زار و زمانـەوە‬ ‫سـواوەو لـە ئەزمیـراوە بـووە‬ ‫بەئەزمـەڕ ‪ .‬قـەاڵى دەوڵەتیـارى‬ ‫ژنـى شـا فروخیـش هـەر لـە‬ ‫مەرگەیـە تاوەکـو ئێسـتاش‬ ‫شـوێنەوارى بناغەکـەى مـاوە ‪ .‬لە‬ ‫خۆرهەاڵتـى بنگردیشـەوە چیـاو‬ ‫قـەاڵى گـەورە قـەاڵت هەیـە‪ ،‬ئـەم‬ ‫قەاڵیـەى گـەورە قـەاڵت جێگـەى‬ ‫سـەرکردەى سـوپاکەى فـروخ شـا‬ ‫بـووە ئاسـەوارى ئـەم قەاڵیـەش‬ ‫تاوەکـو ئێسـتا بەجوانـى دیـارە‬ ‫‪ ،‬شـوێنى بناغەکـەى گابـەردى‬ ‫گـەورە گەورەى لێیـە پاش هاتنى‬ ‫ئیسلام عەرەبـەکان گەیشـتونەتە‬ ‫گونـدى میـرزا ڕۆسـتەم ‪ ،‬یەکـەم‬ ‫گونـدى ناوچـەى بنگـرد گونـدى‬ ‫سـێناجیان بـوو کـە بەنوکـى‬ ‫نێـزە گرتیـان و کوردەکانیـان‬ ‫کـردە ئیسلام وە پـاش شـەڕێکى‬ ‫درێژخایـەن لەنێـوان مەملەکەتـى‬ ‫فـروخ پاشـا و عەرەبەکانـدا وە‬ ‫بـە هـۆى زۆرى ژمـارەى سـوپاى‬ ‫عەرەبەکانـەوە توانیـان بەسـەر‬ ‫کوردەکانـدا زاڵ ببـن و هـەرەس‬ ‫بـە مەملەکەتـى فـروخ پاشـا‬ ‫بهێنـن و‪ ،‬لەسـەر چیـاى قـەرە‬ ‫سـەردەوە مەملەکەتـى فـروخ‬ ‫پاشـا وگوندەکانـى سـێناجیان و‬ ‫سێوەکان و بەردەشان و بێموشەو‬ ‫هەنجیـرە دیـارن ‪ ،‬لەسـەدەى‬ ‫بیستەمیشـدا بزوتنـەوەى ڕزگارى‬ ‫خـوازى کـورد دەسـتى پێکـرد‬ ‫و مەملەکەتـى کوردسـتان لـە‬ ‫شۆڕشـەکەى مەلیـک مەحمـود‬ ‫بەرجەسـتە بـوو ئـەم جـارەش‬ ‫چیـاى ئاسـۆس و ئەشـکەوتى‬ ‫جاسـەنەو دانیشـتوانى بنگـرد لـە‬ ‫شـەڕى ئینگلیـزدا بـەر تـۆپ و‬ ‫فڕۆکـەى دوژمنـان کەوتـن ‪.‬‬

‫و تــوانــاى خــواردنــى ســودبــەخــش و‬ ‫تەندروستى دیکەت ناهێڵێت‪.‬‬ ‫*ب ‌ۆ ئــەوەی زۆر تینوت نەبێت ئەوا‬ ‫لە پارشێودا هەوڵ بدە خوێ زۆر کەم‬ ‫بەکاربهێنیت‪.‬‬ ‫*بۆ ڕاگرتى گەدە بەسەالمەتى جگەرە‬ ‫کێشان و خۆراکى تیژ کەمبکەرەوە‪.‬‬ ‫*کاتەکانت بە باشى دابەش بکە بۆ‬ ‫پشوودان و خەوتن‪ ،‬وەرزش‪ ،‬کارکردن‬ ‫و چاالکیەکانى ترى ڕۆژانەت‪.‬‬ ‫*پێویستە سەوزە و میوە بە شێوەیەکى‬ ‫سەرەکى لە نــاو ه ــەردوو ژەمەکەدا‬ ‫هەبێت‪.‬‬ ‫لەبەرئەوەى کە ڕۆژووان لەئێوارەدا ئەو‬ ‫خواردنانە دەخوات کە ڕیژەیەکى زۆریان‬ ‫لە پرۆتین تێدایە و دواتــر بەسەریدا‬ ‫دەخەوێت‪ ،‬پێویستە خواردنى پارشێو‬ ‫تــەواو کــەرى ئــێــوارە بێت و ڕێــژەى‬ ‫کالۆرى کەمتر تێدا بێت‌‪ ،‬بۆ ئەوەى‬ ‫لەش بتوانێت بە شێوەیەکى باش ئەو‬ ‫کالۆریانە بسوتێنێت و نەبنە چەورى و‬ ‫ڕۆژووان تووشى قەڵەوى نەکات‪.‬‬

‫‪№ 5/20-4/21‬دووانە‬

‫قەاڵى فروخ پاشـا‬

‫باشترین شێوازی خواردن بۆ ڕەمەزان‬

‫‪№ 4/20-3/21‬گــــا‬

‫لەیالن*‬

‫لە مانگى ڕەمــەزانــدا ڕۆژووانــــان بە‬ ‫شێوەیەکى سروشتى الواز و بێتوانا‬ ‫دەبن‪ ،‬وەک ڕۆژانى دیکەى ساڵ چاالک‬ ‫نین و ئەمەش بەهۆى خۆگرتنەوەیانە‬ ‫لە خواردن و خواردنەوە بە مەبەستى‬ ‫ڕۆژوو گرتن لەم مانگەدا‪ .‬پێویستە‬ ‫ڕۆژووان لە مانگى ڕەمەزاندا سەالمەتى‬ ‫و تەندروستى خۆى لەبەرچاو بگرێت‬ ‫و کارێک نەکات کە تووشى ئــازار و‬ ‫ناڕەحەتى ببێت بە تایبەتى لە کاتى‬ ‫بەربانگ و ڕۆژوو شکاندنا نابێت هیچ‬ ‫زیادەڕەویەک بکات‪ .‬بەهۆى ئەوەى کە‬ ‫بۆ ماوەیەى چەند کاتژمێرێک خۆیان‬ ‫لە خــواردن و خــواردنــەوە دەگرنەوە‬ ‫و هیچ ناخۆن‪ ،‬ڕۆژووانــان هەست بە‬ ‫برسێتى و تینوێتیەکى زۆر دەکەن‬ ‫بەتایبەتى ئەو کەسانەى کە لەهەمان‬ ‫کاتى ڕۆژووگرتنەکانیاندا کارى گران‬ ‫و نــاڕەحــەت دەکـــەن‪ ،‬بــەهــۆى ئەم‬ ‫ماندوو بــوونــەو‌ە زۆرب ــەى خەڵک لە‬ ‫کاتى بەربانگدا زیــادەڕەوى دەکەن و‬ ‫پاشانیش بەدڵنیاییەوە تووشى ئازارى‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫№کــاوڕ‬

‫‪10‬‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2012/07/24 | 711‬سێشەممە‬

‫هەمەڕەنگ‬ ‫ئــــەم هــەفــتــەیــە‬ ‫هــەنــدێــک دۆخــى‬ ‫پیشەیى بەسەردا‬ ‫دێـــــت‌و هــەســت‬ ‫بـــەحـــەوانـــەوەو‬ ‫شادمانى ئەکەیت‌و بەهیواو‬ ‫خۆشەویستییەوە دەژیت‌و بیر لە‬ ‫سەفەرێک دەکەیتەوە‪.‬‬ ‫ئــــەم هــەفــتــەیــە‬ ‫بەئاگابە لە کێشەى‬ ‫هاوسەرى‌و بەتاییەت‬ ‫لەوانەیە ئەم نزیکانە‬ ‫گۆڕانکارى گەورە لە‬ ‫هەندێک الیەنى ژیانتدا رووبدات‪،‬‬ ‫لەم ماوەیەدا لەکاردانەوەکانتدا زیادە‬ ‫رەوى دەکەیت‌و بابەتێکى گرنگ‬ ‫یەکالیى دەکەیتەوە‪.‬‬ ‫ئــــەم هــەفــتــەیــە‬ ‫نیگەرانى دۆخێکى‬ ‫سۆزداریت‌و هەندێک‬ ‫نهێنیت پێدەگات‪،‬‬ ‫پــێــویــســتــە بــە‬ ‫ئوقرەبیت‌و چاوەڕێى بکەیت بەبێ‬ ‫رووبەڕووبوونەوە دەگەیتە هەندێک‬ ‫ئەنجام‌و بڕیار دەدەیت‪.‬‬ ‫هەست بەبێزارى‬ ‫و شکست دەکــەى‪،‬‬ ‫هاوڕێیەکت داواى‬ ‫قـــەرزت لــێــدەکــات‪،‬‬ ‫هەوڵبدە یارمەتى‬ ‫بــدەی‪ ،‬لە کارەکەتدا پێویستت‬ ‫بەگۆڕانکارى هەیە‪ ،‬ڕۆژى بەختت‬ ‫یەکشەمەیە‪.‬‬ ‫ئــــەم هــەفــتــەیــە‬ ‫ئــامــاژەى تیایە بۆ‬ ‫دەســتــکــەوتــێــکــى‬ ‫دارایـــى‪ ،‬پێویستە‬ ‫ڕۆژانى سێ شەممە‌و‬ ‫پێنج شەممە بەئاگابیت لەتوندڕەوى‪،‬‬ ‫لەوانەیە ئەم ماوەیە پەیوەندییەکى‬ ‫سۆزداری تۆکمەت ببێت‪.‬‬ ‫ئــــەم هــەفــتــەیــە‬ ‫لەبوارى سۆزدارییدا‪،‬‬ ‫هــەنــدێــک ئــاڵــۆزى‬ ‫تــێــدایــە‪ ،‬هەوڵبدە‬ ‫بەهێمنى بــەدواى‬ ‫چارەسەردا بگەڕێیت‌و کەسانێکى‬ ‫نزیک پشتیوانیت دەکەن‪ ،‬لەوانەیە‬ ‫پاداشتێکت پێبگات‌و دەستکەوتێکى‬ ‫دارایت دەبێت‪.‬‬ ‫ڕەنـــگـــە بــەهــۆى‬ ‫هــەنــدێــک کـــارى‬ ‫تــــایــــبــــەتــــەوە‪،‬‬ ‫دیدارەکانت بگۆڕى‪،‬‬ ‫ســـــەبـــــارەت بــە‬ ‫دیدارەکانت بەباشى بیربکەرەوە‪ ،‬پێت‬ ‫وانەبێ کە تەنیا کات بەسەربردنەو‬ ‫پشتگوێى بخەیت‪.‬‬ ‫لـــەم هــەفــتــەیــەدا‬ ‫هەلى دارایى باشت‬ ‫دێتە رێ‌و بایەخ بە‬ ‫کەسانێکى نزیک‬ ‫دەدەیـــت‪ ،‬هەوڵبدە‬ ‫ئــەم مــاوەیــە بابەتییانە مامەڵە‬ ‫بکەیت‪ ،‬بۆئەوەى پێگەیەکى زۆر‬ ‫بەهێزت هەبێ‌و پالن بۆ داهاتوو‬ ‫دادەنێیت‪.‬‬ ‫ئــــەم هــەفــتــەیــە‬ ‫بەئاگابە لە کێشەى‬ ‫هاوسەرى‌و بەتایبەت‬ ‫لەوانەیە بەم نزیکانە‬ ‫گۆڕانکارى گەورە لە‬ ‫هەندێک الیەنى ژیانتدا رووبدات‪،‬‬ ‫لەم ماوەیەدا لەکاردانەوەکانتدا زیادە‬ ‫ڕەوى دەکەیت‌و بابەتێکى گرنگ‬ ‫یەکالیى دەکەیتەوە‪.‬‬ ‫ئــــەم هــەفــتــەیــە‬ ‫ئــامــاژەى تیایە بۆ‬ ‫هاوسۆزی بەرامبەر‬ ‫خۆشەویستت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫پێویستە بــە ئاگا‬ ‫بیت لە دەورووبــەرت بۆ ئەوەی بە‬ ‫هەڵەدا نەچن‪ ،‬لەوانەیە ئەم ماوەیە‬ ‫پەیوەندییت لە گەڵ بنەماڵەکەت‬ ‫ئاڵۆز بێت‪.‬‬ ‫ئــەم هەفتەیە لە‬ ‫پرۆژەیەکى گرنگدا‬ ‫کــــاردەکــــەیــــت‌و‬ ‫ســەرقــاڵــى بــارى‬ ‫خــێــزانــى تایبەت‬ ‫دەبیت‌و ئاماژەى تێدایە بۆ پەیوەندی‬ ‫خۆشەویستى‌و لەوانەیە ئاشکرابێت‪،‬‬ ‫کارێکى گرنگ بەئەنجام دەدەیت‌‪.‬‬ ‫نزیکبوونەوەت لە‬ ‫کەسانى بە دەسەاڵت‬ ‫یـــان بــەتــوانــا بە‬ ‫قازانجى تۆ دەبێت‬ ‫و دەبێتە هۆى زیاد‬ ‫بوونى بارى هۆشیارى و باش بوونى‬ ‫بارى ئابوریت‪ ،‬لە بوارەکانى خوێندن‬ ‫و زانیارى گشتیدا سەرکەوتن بە‬ ‫دەست دەهێنیت‪.‬‬


‫وەرزش‬

‫سێشەممە | ‪ | 2012/07/24‬ژماره ‪ | 711‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ماچستەر سیتى بۆندێکى گرانبەها بۆ دی ڕۆسی ئامادە دەکات‬ ‫یانەى مانچستەر سیتى پاڵەوانى‬ ‫وەرزى ڕابردووى خولى ئینگلیزى‬ ‫بۆندێکى گران بەها بۆ گواستنەوەى‬ ‫یــاریــزانــى هــێــڵــى نــاوەڕاســتــى‬ ‫هــەڵــبــژاردەى ئیتاڵیا و یانەى‬ ‫ڕۆمــا دانێلى دى ڕۆســی ئامادە‬ ‫دەکات ‪.‬دى ڕۆسی بەشدارى کرد‬ ‫لە یاریەکانى ئەم دوایــەى جامى‬ ‫نەتەوەکانى ئــەوروپــاى پۆڵەندا‬ ‫و ئۆکرانیا توانى ئاستێکى بەرز‬ ‫پێشکەش بکات‪ .‬لــەم بــارەیــەوە‬ ‫ڕۆژنامەى الستامبای ئیتاڵى ئەمڕۆ‬ ‫باڵوى کردۆتەوە دەستەى کارگێرى‬ ‫یانە ئینگلیزیەکە بڕى (‪)25‬ملیۆن‬ ‫جونەى ئیستەرلینى بۆگواستنەوەى‬ ‫دى ڕۆسی ئامادەکردووە‪ .‬دى ڕۆسی‬ ‫لە فبرایەرى ڕابــردوو بۆندەکەى‬ ‫لەگەل ڕۆمــا نوێکردەوە‪ ،‬تاوەکو‬ ‫ساڵى (‪)2017‬پەیوەستە بەبۆندێک‬ ‫لەگەڵ یانەکەى پایتەختى ئیتاڵیا‪.‬‬

‫المپارد لە بلوز دەمێنێتەوە‬

‫فرانک المپارد ئــەو هــەوااڵنــەى ڕەت‬ ‫کـــردەوە کــە بــاس لــە گواستنەوەى‬ ‫دەکرێت بۆ خولى ئەمریکى ئەمەش‬ ‫لـــە دواى یــاریــەکــەی‬ ‫کــە یــەکــســان بــوون‬ ‫لــەگــەڵ یــانــەى‬

‫پــاریــس ســان جێرمان‪ .‬المــپــارد لە‬ ‫سەرەتایى ئەم هاوینە لە شارى لۆس‬ ‫ئانجلۆس بینرا لەگەڵ دێڤد بێکهام کە‬ ‫یارى بۆ یانەى لۆس ئانجلۆس گاالکسى‬ ‫دەکات‪ .‬لەو ساتەوە هەواڵەکان زیادى‬ ‫کرد سەبارەت بە گواستنەوەى المپارد‬ ‫بۆ ئەمریکا‪ ،‬بــەاڵم فرانک دووپاتى‬ ‫کردەوە کە ڕەنگە‬

‫ئەم شتە بکات‪ ،‬بەاڵم نەک ئەمساڵ‬ ‫بەڵکو ساڵى داهاتوو‪ ،‬لە لێدوانێکیدا‬ ‫ووتى ‪ :‬هێشتا ساڵێک ماوە بۆ بەسەر‬ ‫چوونى گرێبەستەکەم لەگەڵ چێڵسی‪،‬‬ ‫وەرزێکى گــەورە چاوەڕێمان دەکات‪،‬‬ ‫بەژدارى لەجامى سوپەرى ئەوروپا و‬ ‫جامى جیهانى دەکەین‪.‬‬

‫‪11‬‬

‫ئارسین فینگەر‪:‬‬ ‫هەوڵ بۆ هێشتنەوەى ڤان پێرسی دەدەم‬

‫ئــارســن فینگەر بــەروارێــکــى دانــا بۆ‬ ‫چارەسەر کردنى کێشەى داهاتوو ڕۆبین‬ ‫ڤــان پێرسى ئەمەش لە دواى نوێ‬ ‫کردنەوەى حەزى خۆى بۆ هێشتنەوەى‬ ‫کاپتنى هۆڵەندی‪ .‬ڤان پێرسى لە ماوەى‬ ‫ڕابردوو دووپاتى کردەوە کەوا نایەوێت‬ ‫گرێبەستەکەى نوێ بکاتەوە لە قەاڵى‬ ‫ئیماراتز کە تەنها ‪ ١١‬مانگ ماوە بۆ بەسەر‬ ‫چوونی‪ ،‬هــەردوو یانەکەى جەمسەرى‬ ‫شارى مانچستەر گرنگى خۆیان بۆ ئەم‬ ‫یاریزانە پیشانداوە و زۆربەى هەواڵەکان‬ ‫باس لە نێزیک بوونەوەى دەکەن لە یانەى‬ ‫یۆڤانتۆس‪ .‬فینگەر ڕوونى کردەوە کە بە‬ ‫هەموو شێوەیەک هەوڵ بۆ هێشتنەوەى‬ ‫پێرسى دەدات کە لەگەڵ تیمەکەى‬ ‫سەفەرى کیشوەرى ئاسیایى نەکرد‬ ‫بۆ ئەنجامدانى خۆ ئامادەکارییەکانى‬ ‫وەرزى داهاتوو‪ ،‬ئارسن لە لێدوانێکیدا‬ ‫ووتى‪ :‬ڤان پێرسى یاریزانێکى کوالیتى‬ ‫جیهانیە و من یەکێکم‬ ‫لە هاندەرانى ئەو‪،‬‬ ‫من بەدرێژایى‬ ‫کــاروانــى‬

‫وەرزشــى یارمەتى ئــەوم داوە‬ ‫وە تەنها ساڵێک ماوە بۆ بەسەر‬ ‫چوونى گرێبەستەکەى و ئێستا‬ ‫ئێمە خەریکى نوێ کردنەوەى‬ ‫گرێبەستەکەین‪.‬‬

‫ئاندرێ شورلێ ‪ :‬حەز دەکەم لە‬ ‫یانەى چێڵسی یارى بکەم‬ ‫بوو و بە پێى هەواڵەکان بڕى ئۆفەرەکە‬ ‫‪ ١٦‬ملیۆن جونەى ئەسترلینیە‪ .‬یاریزانى‬ ‫نێونەتەوەیى هۆڵەندى لە ساڵى ڕابردوو‬ ‫لە یانەى ماینز گوێزرایەوە بۆ لیڤەرکوزن‪،‬‬ ‫بــەاڵم ئێستا سەرنجى چەند یانەیەکى‬ ‫پریمیێرلیگى ڕاکێشاوە‪ ،‬لە لێدوانێکیدا‬ ‫بۆ گۆڤارى کیکەر ووتــى‪ :‬پێم وا نیە‬ ‫یاریزانێک لە بۆندزلیگ بدۆزیتەوە کە حەز‬ ‫نەکات پەیوەندى بە یانەیەکى وا گەورەوە‬ ‫بکات بەتایبەت کە گرنگیشى پێدا بیت‪،‬‬ ‫چێڵسى گرنگى بە من داوە‪ ،‬ئەم‬ ‫ئــانــدرێ شــورلــێ‬ ‫جۆرە دەرفەتەت بۆ ناهێتەوە پێش‬ ‫دانى بەوەدانا کە حەز‬ ‫هەموو جارێک وە بەڕێوەبەرى‬ ‫دەکات پەیوەندى بە یانەى‬ ‫وەرزشــــى (ڤــۆلــێــر) قسەى‬ ‫چێڵسیەوە بکات‪ ،‬بەاڵم ڕێز لە‬ ‫لەگەڵ کردم و هۆکارەکانى‬ ‫بڕیارەکانى یانەى بایێر لیڤەرکوزن‬ ‫ڕەت کـــردنـــەوەى‬ ‫دەگرێت کە بــەم دواییە ئۆفەرێکى‬ ‫ئۆفەرەکەیان بۆ‬ ‫فەرمیان ڕەت کــردەوە‪ .‬لیڤەرکوزن‬ ‫مــن ڕوون‬ ‫لە سەرەتایى ئەم مانگە دووپاتى‬ ‫کردەوە‪.‬‬ ‫کــــردەوە کــە ئۆفەرێکى فەرمى‬ ‫یانەى چێڵسیان ڕەت کردەوە کە‬ ‫پێشکەش بە شورلێ کرا‬

‫هاڵک ‪:‬‬

‫پەلەم نیە بۆ گواستنەوە‬

‫ئەستێرەى یانەى پۆرتۆ هاڵک ڕوونى کردەوە‬ ‫کەوا چارەنووسى لەدەست خودا دایە ئەمەش‬ ‫دواى بەرز بوونەوەى دەنگۆى گواستنەوەى‬ ‫بۆ پریمیێرلیگ‪ .‬یانەکانى چێڵسى و تۆتنهام‬ ‫بە توندى داواى هاڵک دەکــەن کە ئێستا‬ ‫لەگەڵ هاوڕێیانى بەژدارى لە ئۆڵۆمپیادى‬ ‫لەندەن دەکەن‪ .‬ڕاهێنەرى سپێرز ئاندرێ‬ ‫ڤێالس بــۆواس سەرسامى خۆى بۆ ئەم‬ ‫یاریزانە نــەشــاردۆتــەوە چونکە پێشتر‬ ‫بە یەکەوە کارییان کردووە و لە وەرزى‬ ‫‪ 2011-2010‬بە یەکەوە سیانەیان بەدەست‬ ‫هێنا‪ .‬هەرچۆنێک بێت هاڵک پەلەى نیە لە‬ ‫گواستنەوە و ئێستا سەرنجى خۆى لەسەر ئۆڵۆمپیاد‬ ‫داناوە‪ ،‬لە لێدوانێکیدا ووتى‪ :‬چارەنووسى من لە‬ ‫دەستى خودا دایە‪ ،‬سەبارەت بە گواستنەوەى‬ ‫من ئەوا بەڕێوەبەرى کارەکانى من سەرپەرشتى‬ ‫هەموو شتێک دەکات چونکە سەرنجى خۆم‬ ‫لەسەر هەڵبژاردەى نیشتیمانى داناوە‪.‬‬

‫نیمار‪ :‬میسی باشترین یاریزانى جیهانە‬

‫ئەستێرەى الوى بەرازیلى و یانەى‬ ‫ســانــتــۆس و باشترین یــاریــزانــى‬ ‫کیشوەرى ئەمەریکاى باشوورى‬ ‫وەرزى ڕابردوو نیمار داسیلفا ئاشکراى‬ ‫دەکات « لیۆنێل میسى» هێرشبەرى‬ ‫بەرشلۆنە نازناوى باشترین یاریزانى‬

‫جیهان بەدەست دەهێنێت‪ .‬نیمار‬ ‫دواى گەیشتنى بۆپایتەختى بەریتانیا‬ ‫بۆبەشدارى کــردن لــە یاریەکانى‬ ‫ئۆلۆمپیادى لەندەن لە لێدوانێکى دا‬ ‫بۆ ڕۆژنامەى ئەلمۆندۆى ئیسپانى‬ ‫دەڵێت‪ :‬پێویستە لە ئاستى ئەم‬

‫پاڵەوانێتیە دابین‪ ،‬ئێمە‬ ‫باش دەزانین تا ئێستا‬ ‫خاوەن هیچ ملوانکەیەکى‬ ‫زێڕنین ئــەو ئاستەمان‬ ‫پێشکەش نــەکــردووە کە‬ ‫داوامان لێکراوە‪ .‬سەبارەت‬ ‫بــەخــەاڵتــى تــۆپــى زێــڕیــن‬ ‫پاڵێوراو بۆبەدەست هێنانى‬ ‫ئــەم خــەاڵتــە نیمار دەڵێت‪:‬‬ ‫ســەبــارەت بەمن نەخێر نەخێر‬ ‫نەخێر ‪ ،‬تۆپى زێڕین بۆمیسى یە‪،‬‬ ‫چونکە ئەو باشترین یاریزانى جیهانە‪،‬‬ ‫تا ئێستا هیچ یاریزانێک نیە لە ئاستى‬ ‫ئەو دابێت ئەو یاریزانێکى گەورەیە‪،‬‬ ‫ئەم جارەش ئەم نازناوە بەدەست‬ ‫دەهێنێت جگە لە ئەو هیچ کەسێک‬ ‫شایەنى ئەم خەاڵتە نیە‪.‬‬

‫مۆرینهۆ لەگەڵ بەرپرسانى یانەکەیدا کۆبۆیەوە‬ ‫سەبارەت بە گواستنەوەى یاریزانان‬

‫ڕۆژنامەى مارکاى‬ ‫ئیسپانیا باڵوى‬ ‫کردەوە جۆزێ‌‬ ‫مــــۆریــــنــــۆ‬ ‫ڕاهــێــنــەرى‬ ‫ڕیاڵ لەگەڵ‬ ‫بەڕێوبەرى‬

‫وەرزشـــى یــانــەکــەى خۆسیە ئەنخیل‬ ‫سانشێز کۆبۆتەوە ســەبــارەت بەیەکال‬ ‫کردنەوەى بۆندى یاریزانان‪ .‬بەگوێرەى‬ ‫ڕۆژنامە مەدریدیەکە مۆرینۆ بەسانشێزى‬ ‫ڕاگەیاندووە پێویستە بۆند لەگەڵ لۆکا‬ ‫مۆدریچ ئیمزا بکرێت و لەگەڵ یاریزانى‬ ‫الى ڕاستى بەرگرى واباشە بۆند لەگەڵ‬

‫دۆگالس مایکۆن ئیمزا بکرێت‪ ،‬وە پێویستە‬ ‫دەست بەردارى هەندێک لە یاریزانەکانى‬ ‫بێت لەسەرووى هەمویان ڕیکاردۆ کاکاى‬ ‫بەرازیلى‪ .‬جێگەى ئاماژەیە ماوەیەکە ڕیاڵ‬ ‫مەدرید هەوڵ دەدات بۆند لەگەڵ مۆدریچ‬ ‫و مایکۆن ئیمزا بکات‪ ،‬بەاڵم تا ئێستا‬ ‫بۆندى ئەم یاریزانانەى یەکال نەکردۆتەوە‪.‬‬


‫№ خاوەنی ئیمتیاز‬

‫عەبدوڵـاڵ حاجی مەحمود‬

‫№ سەرنووسەر‬

‫№ جێگری سەرنووسەر‬

‫پشدەر بابەکر‬

‫عومەر غواڵمی‬

‫‪0748 010 8289‬‬

‫№ دیزاین‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەرێمی کوردستان سلێمانی ‪ -‬گردی ریعایه ‪ -‬گەڕەکی ‪ - 115‬کۆاڵنی ‪ - 7‬دەرگای ‪6‬‬

‫سەعید ئەحمەد‬

‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬ ‫«نرخ‪ 500 :‬دینار»‬

‫عەلى مەردان‪ ،‬هونەرمەند‪:‬‬

‫مەقاماتى کوردى سەرچاوەیەکى دەوڵەمەندن بۆ هونەرى موزیک و گۆرانى گەالنى ناوچەکە‬ ‫ئا‪~:‬‬

‫لــە دونــیــاى هــونــەری کــوردیــدا‬ ‫ژمارەیەکى دەگمەن هونەرمەند هەن‬ ‫کە چاالکن و دڵسۆزانە خزمەتی‬ ‫هونەری کوردیان کــردووە‪ ،‬یەکێک‬ ‫لەو هونەرمەندانە کە لە گۆڕەپانى‬ ‫هونەری ڕەسەنى کوردیدا تێکۆشاوە‬ ‫و بــە بــوێــریــەوە خزمەتى نەتەوە‬ ‫و نیشتمانەکەى کــردووە مامۆستا‬ ‫عەلی مەردان بووە‪ ،‬کە بە گۆرانی‬ ‫و مــەقــامــەکــانــی خــۆی ناوبانگی‬ ‫دەرکردووە و بۆ هەتا هەتایە ناوی‬ ‫لە مێژووی کوردا ئەدرەوشێتەوە‪.‬‬ ‫ژیاننامەی هونەرمەند عەلی‬ ‫مەردان‬ ‫عەلى مەردان‪ ،‬هونەرمەندى پایەبەرز‪،‬‬ ‫مامۆستاى مەقامات و گۆرانى کوردی‪،‬‬ ‫ساڵی‪ ١٩٠٤‬لە شارى کەرکووک لە‬ ‫گەڕەکى تەکیەى شێخ عەلى لە دایک‬ ‫بووە‪ .‬ناوبراو‪ ،‬خوێندنى لە تەکیەى‬ ‫کەرکوک و لە الى ماموستا ساڵح‬ ‫دەســت پێکردوە و هەر لەوێشەوە‬ ‫لە الى مامۆستاى دەنگ خۆش مەال‬ ‫ڕەووف فێرى تەجویدى قورئان و‬ ‫هەندێ مەقاماتى کوردى و قۆڕیاتى‬ ‫تورکمانى بووە‪ .‬عەلى مەردان پاش‬ ‫هەشت ساڵ تەکیە و شارى کەرکوکى‬ ‫بە جێهێشتووە و بە ماڵەوە چووە بۆ‬ ‫گوندى لەیالن‪ .‬لەو گوندەدا تەموورە‬ ‫ژەنێکى بە توانای بە ناوى خدر بارام‬ ‫ناسیوە کە سوودێکى زۆرى لێوەر‬ ‫گرتوە بۆ مەقاماتى کــوردی‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لە دواییدا کە دەچێت بۆ بەغداد‪،‬‬ ‫مەقاماتى کوردى و فارسى و عەرەبى‬ ‫لە مامۆستایانى ترى فارس و عەرەب‬

‫و کوردەو فێر دەبێت هەر لەو بارەوە‬ ‫دەڵێت‪« :‬لە شارى بەغداد بووم بە‬ ‫هاوڕێى مورتەزاخانى ئیسفەهانى‬ ‫و ئەسغەرى هەمەدانى و محەمەد‬ ‫سەعیدى ساباڵغى و زۆر شت لەوانەوە‬ ‫فێربووم‪ ،‬چل شەویش لەگەڵ سەید‬ ‫عەلى ئەسغەرى کوردستانى یەکمان‬ ‫گرت و زۆر هونەرمەندانە پێکەوە‬ ‫ژیـــایـــن»‪ .‬مــامــۆســتــا لــە درێـــژەى‬ ‫قسەکانیدا وتــوویــەتــی‪« :‬یــەکــەم‬ ‫مەقامم‪ ،‬مەقامى ئاى ئاى بوو‪ ،‬ئەوەى‬ ‫لە ساڵى ‪ ١٩٣٩‬دا لە ئێستگەى‬ ‫کوردى بە زمانى کوردى باجەاڵنى‬ ‫بۆم تۆمارکرا‌‪« .‬مامۆستاى گۆرانى‬

‫لە ساڵى ‪ ١٩٦٥‬دا لە ئێستگەى‬ ‫ڕادیۆى تاران و کرماشاندا چەندین‬ ‫مەقام و گۆرانى تۆمارکردووە‪ .‬دوا‬ ‫گۆرانى عەلى مــەردان بەستەیەک‬ ‫بووە‪ ،‬ئەوەى لە ساڵى ‪ ١٩٧٢‬دا لە‬ ‫ئێستگەى کــوردى بەغداد تۆمارى‬ ‫کـــردووە‪ .‬و وەک شــارەزایــەک لە‬ ‫بوارى مەقاماتى ناوچەکەدا جێگاى‬ ‫خۆى دەبینێتەوە‪ .‬هەر لەم بارەیەوە‬ ‫مامۆستا دەڵێت‪ :‬مەقاماتى کوردى‬ ‫سەرچاوەیەکى کوردى دەوڵەمەندن‬ ‫بۆ هونەرى موزیک و گۆرانى گەالنى‬ ‫ناوچەکە‪ .‬مامۆستا عەلى مــەردان‬ ‫جگە لە دەنگە بەسۆز و ڕەسەنەکەى‬

‫لێرە ئافرەت حاکم و سەروەرە‬ ‫هەرچەندە لەجیهان بگەڕێى تێبینى‬ ‫شتى سەیر و ناوازە دەکەى یەکێک‬ ‫لەوانەش هۆزى مۆسۆایە کە لەنێوان‬ ‫هەرێمى یونان و زیتشوانى چـــیـــنـــى‬ ‫نیشتە جێن ‪،‬‬

‫چونکە سەرجەم کارەکانى ئەم هۆزە‬ ‫لەالیەن ئافرەتانەوە بەڕێوەدەچێت‬ ‫و ڕۆڵــى پــیــاوان تەنیا بــۆ وەچــە‬ ‫خستنەوەیە‪ .‬لەم هۆزە ئافرەت کارە‬ ‫سەرەکییەکان وەک سەرکردایەتى‬ ‫سیاسى و سەرپەرشتى‬ ‫و مــاڵ‬ ‫مو ڵک‬

‫دەکات هەروەها لەبوارى حوکمدان‬ ‫لەکێشەکان تەنیا ئافرەتان ڕۆڵ‬ ‫دەگێڕن‪ ،‬ئەم هۆکارانەش وایکردوە‬ ‫پێیان بوترێت مەملەکەتى ئافرەتان‪،‬‬ ‫چونکە لەم هۆزە پیاو جگە لەوەچە‬ ‫خستنەوە هیچ ڕۆڵێکى کاریگەرى‬ ‫دیکە نابینیت‪.‬‬ ‫هــەروەهــا ڕێگە بە پیاوان نادرێت‬ ‫تەنانەت لەناو خانوەکانیش بژین‪،‬‬ ‫تەنیا شـــەوان نــەبــێــت‪ ،‬هــەروەهــا‬ ‫لەزمانى سۆمۆ ووشەیەک نییە بە‬ ‫ماناى باوک‪ .‬ژمارەى ئەندامانى ئەم‬ ‫هۆزە نزیکەى ‪ ٥٠‬هەزار کەس دەبن‬ ‫و بەحوکمى ئەوەى ئافرەتان خاوەن‬ ‫موڵک و ماڵن‪ ،‬بۆیە لەکاتى مردنى‬ ‫ئافرەتەکە میرات تەنیا بەر کچەکان‬ ‫دەکــەوێــت و کــوڕ هیچ بەشێکى‬ ‫بەرناکەوێت‪ .‬لەکاتى منداڵ بوونیش‪،‬‬ ‫منداڵەکە ناوى دایکى هەڵدەگرێت و‬ ‫باوک هیچ مافێکى بەسەر منداڵەکە‬ ‫نییە‪.‬‬

‫شارەزاى ژەنینى چەن ئامێرى موزیک‬ ‫بووە کە خۆى ئامێرى عودى زیاتر‬ ‫ال پەسەند بووە‪ .‬هەورەها شارەزاى‬ ‫زمان و ئەدەبى کــوردی‪ ،‬عەرەبی‪،‬‬ ‫فارسى و تورکمانى بــووە شیعرى‬ ‫زۆربـــەى شاعیرەکانى لــە دەیــان‬ ‫بەستە‌و مەقامات دا خوێندۆتەوە‪.‬‬ ‫گۆرانی و مەقامەکانی مامۆستا‬ ‫عەلی مەردان‬ ‫مامۆستا عــەلــى مـــەردان «‪١٩٠٤‬‬ ‫– ‪ »١٩٧٢‬لــە مــــاوەى ژیــانــیــدا‬ ‫گەلێ گۆرانى و مەقامى ڕەسەنى‬ ‫تۆمارکردووە‪ ،‬ئــاوازى هەندێک لە‬ ‫گۆرانییەکانیشى هێندە بەرزن‪ ،‬کە‌‬ ‫بەچەند زمانێکى دى وتراونەتەوە‪.‬‬ ‫شارەزایى و کارامەیى مامۆستا عەلى‬ ‫مەردان لە هونەرى مەقام دا ئەوەندە‬ ‫ئاشکرایە کە مامۆستاکانى مەقامى‬ ‫عێراقى عەلى مــەردان بەمامۆستا‬ ‫و ڕابەرى خۆیان دەزانن‪ .‬مامۆستا‬ ‫عەلى مــەردان کوردێکى دڵسۆز و‬ ‫خاوەنى هەستێکى پاکى کوردایەتى‬ ‫بــووە‪ .‬هەتا ڕۆژى کۆچکردنیشی‪،‬‬ ‫کە سوێندى بــخــواردایــە‪ ،‬هــەر بە‬ ‫کوردستان سوێندى دەخوارد‪.‬‬ ‫گۆرانییە بەناوبانگەکانی ناوبراو‬ ‫«شیرین کەالمە‪ ،‬گیانە بەسیەتی‪،‬‬ ‫یــاریــکــە ڕاکـــە پــێــکــەنــە‪ ،‬خـــۆم و‬ ‫عودەکەم‪ ،‬کەتان کەتانە‪ ،‬مێوڵێ‬ ‫و دێلێژە‪ ،‬ئەسمەر‪ ،‬وەرە قوربان‪،‬‬ ‫هۆ بــراى جوتیار‪ ،‬لەیلێ‪ ،‬ڕەنجى‬ ‫بێوەرم‪ ،‬هــەورى لە قــەدى ئــااڵوە‪،‬‬ ‫دەنگى خۆش بمهێنە جۆش‪ ،‬کە ئەو‬ ‫جوانە‪ ،‬ئەڕۆى ئۆغر‪ ،‬دایم دڵ تۆى‬ ‫ئەوێ‪ ،‬مامە‪ ،‬کەى دێتەوە‪ ،‬لە خرنە‬ ‫خرنە‪ ،‬هەتا مــردن‪ ،‬ئەڵوەن ناوت‬

‫شیرینە‪ ،‬ئاى چەندم خۆش دەوێ‪،‬‬ ‫هەر تۆم ئەوێ تۆ‪ ،‬مینا گیان‪ ،‬لە‬ ‫کەلە دەنگى ساز دێ‪ ،‬شەو و ڕۆژ‪،‬‬ ‫گۆڵە باخ‪ ،‬دەهەستە‪ ،‬کراس کودەرى‬ ‫ئاوریشم‪ ،‬ســەد جــار بــەو مانگە‪،‬‬ ‫هەستە با بچین بکەین تەماشا‪،‬‬ ‫کــۆاڵن بە کــۆاڵن‪ ،‬ئــەم پەرچەم و‬ ‫ئەگیجە‪ ،‬ئاخ چى بکەم نیمە چارە‪،‬‬ ‫ئەو چاو جوانە‪ ،‬هۆ کاکەى شوان‪،‬‬ ‫فاتمە‪ ،‬براى شیرینم‪ ،‬خاڵۆ خاڵۆ‪،‬‬ ‫شەو و ڕۆژ لە خایاڵ و لە بەرچاوی‪.‬‬ ‫هەروەها مەقامە بە ناوبانگەکانی‬ ‫مامۆستا عەلی مــەردان بریتین لە‬ ‫«لەبەر چاوى بەد (مەقامى ماهور)‪،‬‬ ‫چەند جارم ووت (مەقامى هەمایۆن)‪،‬‬ ‫با یــادم کا فریادم کە (مەقامى‬ ‫هیجران)‪ ،‬ڕەنجى بێوەرم‌ (مەقامى‬ ‫بەیاتى شـــور)‪ ،‬ڕاســتــەى خیابان‬ ‫(مەقامى ئەاڵوەیسی)‪ ،‬لێم یاخى‬ ‫(مەقامى ئاى ئای)‪ ،‬لەبەر نازى چاو‬ ‫بــازان (مەقامى خورشیدی)‪ ،‬ئەى‬ ‫مانگ (مەقامى بەیات)‪ ،‬چى بکەم‬ ‫(ماقامى نــەوا)‪ ،‬دڵ لە حەسرەت‬ ‫(مەقامى ئورفە)‪ ،‬مەمکوژە گیانە بە‬ ‫هیجران (مەقامى دەشت)‪ ،‬بە داوى‬ ‫زۆڵفت (مەقامى ڕاست)‪ ،‬بە بەردى‬ ‫فیرقەتت (مەقامى ماڵەاڵ هیجرانی)‪،‬‬ ‫بــە غــەمــزەى چـــاوى مــەخــمــورى‬ ‫(مەقامى نەوا )‪.‬‬ ‫عەلى مەردان مەقام زان و مامۆستای‬ ‫هــونــەری کــورد‪ ،‬پــاش نیو ســەدە‬ ‫خزمەتى بێووچان بۆ ئاواز و گۆرانى‬ ‫کوردی‪ ،‬لە تەمەنى ‪ 77‬ساڵیدا و لە‬ ‫‪ 24‬ـى تەمموزى ساڵى ‪ ١٩٨٢‬کۆچى‬ ‫دواى کرد و لە شارى کەرکووک لە‬ ‫گۆڕستانى شێخ محێدین بە خاکى‬ ‫پیرۆزى کوردستان سپێردراوە‪.‬‬

‫نینا‪:‬‬

‫شیعرم دەستنەکەوت بۆ ئەم ڕەمەزانە‬ ‫تا گۆرانیەکی دینی بڵێم‬

‫کــچــە گــۆرانــیــبــێــژ نینا جــەمــال‬ ‫ڕایگەیاند هەرچەندە حەزیکردووە‬ ‫بۆ مانگی ڕەمەزانی ئەمساڵ‬ ‫گۆرانیەکی ئاینی بڵێت‪،‬‬ ‫بــەاڵم شیعرێکی جوانی‬ ‫دەســـتـــنـــەکـــەوتـــووە‪.‬‬ ‫نــیــنــا جـــەمـــال‪ ،‬کــە بۆ‬ ‫تــەواوکــردنــى ئەلبوومە‬ ‫لەئوسترالیا‬ ‫نوێیەکەى‬ ‫گــــەڕایــــەوە کــوردســتــان‬ ‫ڕایگەیاندووە «حەزم دەکرد‬ ‫ئەمساڵ گۆرانییەکى دینى‬ ‫ئامادە بکەم و بۆ ڕەمەزانى‬ ‫ئەمساڵ باڵوى بکەمەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫شیعرێکى جوانم دەستنەکەوت‪،‬‬ ‫کە ئەوەى من دەمەوێت بەهێز‬ ‫بێت‪ .‬هەروەها ڕایگەیاندووە‬ ‫«بێگومان بۆ ساڵى داهاتوو‬ ‫بــۆ ڕەمــەزانــێــکــى دیکە‬ ‫هەوڵدەدەم گۆرانییەکى‬ ‫دینى ئامادە بکەم‪».‬‬

‫‪ ٣٢‬ساڵ بەبێ تاوان لە بەندینخانە مایەوە‬

‫زیندانیانی بەرازیل بە پایدەرلێدان سزاکانیان کەمدەکەنەوە‬

‫حکومەتی بــەرازیــل دەستیکردووە‬ ‫بەجێبەجێکردنی پـــڕۆژەیـــەک لە‬ ‫زیــنــدانــەکــانــی واڵتــەکــەیــدا‪ ،‬بەپێی‬ ‫پڕۆژەکە‪ ،‬هەر زیندانییەک دەتوانێت‬ ‫لەڕێگەی بەرهەمهێنانی وزەی کارەباوە‬ ‫لەو سزایە کەمبکاتەوە کە بەسەریدا‬ ‫سەپێنراوە‪ .‬ئــەو پــڕۆژەیــە خــۆی لە‬ ‫دانانی چەند پاسکیلێکدا دەبینێتەوە‬

‫کە هەریەکێکیان بەستراونەتەوە بە‬ ‫دینەمۆیەکی بەرهەمهێنانی وزەی‬ ‫کــارەبــاوەو زیندانی دەتــوانــێــت بە‬ ‫پایدەرلێدان بۆ ماوەی ‪ 8‬کاتژمێر لە‬ ‫ێ ڕۆژی لەسەر‬ ‫ڕۆژێکداو بۆ ماوەی س ‌‬ ‫یەک‪ ،‬یەک ڕۆژ لەو سزایە کەمبکەنەوە‬ ‫کە بەسەریاندا سەپێنراوە‪ .‬بەوتەی‬ ‫بەرپرسانی بەرازیل ئامانج لەو پڕۆژەیە‬

‫دورخستنەوەی زیندانییەکانە لە کاری‬ ‫توندوتیژی و ئەنجامدانی تاوان لەناو‬ ‫گرتوخانەکاندا‪ .‬پێشتریش پڕۆژەیەکی‬ ‫دیکە لەالیەن دەسەاڵتدارانی بەرازیلەوە‬ ‫ڕاگەیەنرا‪ ،‬کە هەر زیندانییەک دەیتوانی‬ ‫لەڕێگەی خوێندنەوەی کتێبێکەوە ‪ 4‬ڕۆژ‬ ‫لەو سزایە کەمبکاتەوە کە بەسەریدا‬ ‫سەپێنرابوو‪.‬‬

‫هاوواڵتییەکى ئەمریکى دواى ئەوەى ماوەى‬ ‫‪ ٣٢‬ساڵى لە بەندینخانە بەسەربرد‪ ،‬بەتۆمەتى‬ ‫دەستدرێژى و کوشتنى مناڵێکى تەمەن ‪١٣‬‬ ‫بــەهــۆى پشکنینى‬ ‫ســـــاڵ‪،‬‬ ‫« ‪»D N A‬‬ ‫دەرکــــەوت ئەو‬ ‫کــــەســــەى‬

‫‪RebaziAzadi@Gmail.com‬‬

‫تــاوانــەکــەى ئــەنــجــامــداوە تــاوانــبــارى‬ ‫دەستگیرکراو نیە‪ .‬ئەندرێس دیڤیس «‪٥٠‬‬ ‫ساڵ»‪ ،‬لە تەمەنى ‪ ١٨‬ساڵى دا بەتۆمەتى‬ ‫دەستدرێژى و کوشتنى منداڵێکى تەمەن‬ ‫‪ ١٣‬دەستگیرکراو خرایە بەندیخانەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەفتەى ڕابــردوو بەندیخانەى بەجێهێشت‬ ‫دواى بەسەربردنى ‪ ٣٢‬ســاڵ‪ ،‬ئەمەش‬ ‫دواى ئەنجامدانى پشکنینى «‪ »DNA‬کە‬ ‫دەرکەوت ئەندرێس تاوانبارى سەرەکى نیە‪.‬‬ ‫سەنتەرى «سزا هەڵەکان» سەر بەزانکۆى‬ ‫ویالیەتى میریالند‪ ،‬ڕایگەیاند‪ :‬ئەندریە‬ ‫لەو ‪ ٤٢‬گیراوەیە کە بەهەڵە بۆ ماوەیەکى‬ ‫درێژ بەندکراون‪ ،‬دواتر ئازاد دەکرێن‪.‬‬

‫تێکچونى ئاسایشی‬ ‫ناوچە دابڕێندراوەکان‬ ‫سەرنووسەر‬

‫جارێکى تر ڕەوشی کەکوک و ناوچە‬ ‫دابڕێنراوەکانى کوردستان و چەند‬ ‫ناوچەیەکی عێراق نائارامى بەخۆیەوە‬ ‫بینیەوە کە بەداخەوە ژمارەیەک کەس‬ ‫شەهید و بریندار بوون کە بەشێکیان‬ ‫کوردن‪ ،‬ئەوەش زەروریەتى بوونى‬ ‫هێزى پێشمەرگە دەسەلمێنێت‬ ‫لەو ناوچانەدا بۆ پارستنى گیان‬ ‫و سەرو ماڵى هاواڵتیانى کورد‪،‬‬ ‫لەالیەکى تریشەوە پێویست بوونى‬ ‫جێبەجێ کردنى هەرچی زوترى‬ ‫ماددەى ‪ 140‬دەردەخات بۆ ئەوەى‬ ‫ئەو ناوچانە بگەڕێنەوە سەر هەرێمى‬ ‫کوردستان وە لەژێر فەرمانڕەواى‬ ‫هەرێم پارێزگاریان لێبکرێت‪ ،‬ئەو‬ ‫کردەوە تێکدەرانەیە ڕەنگدانەوەى‬ ‫واقیعى سیاسی عێراقیشى تیدایە‪،‬‬ ‫کە بەداخەوە ناکۆکى لە نێوان‬ ‫پێکهاتەکانى عێراقدا بەدى دەکرێت‬ ‫پێویستە بوارى ئەمنى واڵت نەکرێتە‬ ‫قوربانى ملمالنێ سیاسیەکان و دەزگا‬ ‫بەرپرسەکانى پاراستنى ئارامى واڵت‬ ‫لە ملمالنێی سیاسی تێوەنەگلێنرێن‪.‬‬ ‫بە دڵنیایەوە جێبەجێ کردنى‬ ‫ماددەى ‪ 140‬لە بەرژەوەندى تەواوى‬ ‫پێکهاتەکانى عێراقدایە‪ ،‬وەک چۆن‬ ‫لەبەرژەوەندى کورددایە کە بەشێکى‬ ‫خاکەکەى کە دابڕێنراوە دەگەڕێتەوە‬ ‫سەر هەرێم ئەمەش کۆتایی دەهێنێت‬ ‫بە گرێیەکى نەتەوەیی‪ ،‬هەروەک لە‬ ‫بەرژەوەندى تورکماندایە بەو پێیەى‬ ‫دەبنە نەتەوەى دووەم لە هەرێمى‬ ‫کوردستان و دەتوانن فشار بخەنە‬ ‫سەر هەرێم بۆ بەدەست هێنانى‬ ‫مافەکانیان و جێگیر کردنیان لە‬ ‫دەستوورى هەرێمدا‪ ،‬تورکمانەکان‬ ‫ئێستا لە عێراقدا نەتەوەی سێیەمن‬ ‫وە دابەش بوون بەسەر هەرێم و‬ ‫ناوەنددا‪ ،‬وە جێبەجێ کردنى ماددەى‬ ‫‪ 140‬لە بەرژەوەندى عەرەبەکاندایە‬ ‫بەو پێیەى عێراق ناچار نابێت‬ ‫جارێکى تر سازش لە سەر خاکەکەى‬ ‫بکات بەرامبەر واڵتانى دراوسێ لە‬ ‫پێن��و لەناوبردنى شۆڕشی گەلى‬ ‫کورددا‪ ،‬هەروەها شەڕى نێوان‬ ‫کورستان و عێراق ڕووناداتەوە‬ ‫بەمەش بەبەراورد بەو کانزاو‬ ‫کەرەستە خاو سەرچاوانەى عێرق‬ ‫هەیەتى دەتوانێت لە چەند ساڵى‬ ‫ئایندەدا ئابوورى عێراق گەشەى‬ ‫بەرچاو بەخۆیەوە ببینێت کە ئەمەش‬ ‫کاریگەرى ڕاستەوخۆى دەبێت‬ ‫لەسەر ژیان و گوزەرانى هاواڵتیانى‬ ‫عێراق کە ئێستا ژمارەیەکى زۆریان‬ ‫لەژێر هێڵى هەژارى ژیان بەسەر‬ ‫دەبەن و بەدەست دەیان کێشەى‬ ‫وەک کێشەى بوارەکانى پەروەردەو‬ ‫تەندروستى و بێکارى و ئاسایش و‬ ‫ڕۆشنبیرى و دەیان کێشەى ترەوە‬ ‫دەناڵێنن‪ ،‬خاڵێکى تر ئەوەیە کە‬ ‫پێویستە متمانە بگەڕێتەوە بۆ‬ ‫نێو پێکهاتەکانى عێراق‪ .‬خاڵێکى‬ ‫ترى گرنگ ئەوەیە کە پێویستە‬ ‫هەموو دەزگاکانى بوارى هەوڵگرى‬ ‫و سەربازى هاوکارى یەکتر بکەن‬ ‫وەک یەک تیم کار بکەن نەک بە‬ ‫شێوەى جیا جیا‪ ،‬چونکە دواجار‬ ‫دەبێت ئەو دەزگایانە هەموویان‬ ‫لەبەر بەرژەوەندى خەڵکى عێراق و‬ ‫کوردستان کاربکەن‪ ،‬پێویستەدواى‬ ‫ئەو کردەوانە حکومەتى عێراق‬ ‫هەڵوێستە بکات لەسەر بڕیارى‬ ‫گەڕاندەوەى ئەفسەر و پلەدارانى‬ ‫ڕژێمى پێشوو هەروەها کار بکرێت‬ ‫کە ئەو کەسانەى ئامانجیان تێکدانى‬ ‫ڕەوشی ئەمنیە دزە نەکەنە ناو‬ ‫دامودەزگا ئەمنیەکانەوە‪.‬‬ ‫ئەمنییەکان‬ ‫دەزگا‬ ‫پێویسته‬ ‫لەسەر ئامێری پێشکەوتووی‬ ‫بواری ئەمنی مەشقیان پێبکرێت و‬ ‫سوود لەتەکنەلۆجیا وەربگیرێت بۆ‬ ‫پاراستنی ئاسایشی ئەو ناوچانە‪.‬‬


Rebazi Azadi 711