Issuu on Google+

‫سێشەممە ‪/02‬جۆزه‌ردان‪ 2712/‬کوردی • ‪ 2012/05/22‬زایینی • ژمارەی ‪ • 703‬ساڵی ‪ 12 • 31‬الپەڕە‬

‫‪ 4‬هەوڵى الیەنەکان بۆ البردنى مالیکى‬

‫»‬ ‫ڕۆژنامەی جەماوەری کوردستان‬ ‫هەفتەنامەیەکی سیاسییە حزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان دەریدەکات‬

‫‪ 5‬لەپارێزگای کەرکوک تاکوو ئێستاش‬ ‫لە ناو کۆمەڵێک خێزان و هۆز‪ ،‬ماف و‬ ‫ئازادییەکانی ئافرەتان پێشێل دەکرێت‬

‫»‬

‫خ��وێ��ن��ەران��ی ڕۆژن��ام��ەک��ەم��ان ئ��اگ��ادار‬ ‫دەکەینەوە کە ڕۆژی ‪ 2012/5/25‬لەساڵیادی‬ ‫دەرچوونی ڕۆژنامەکەماندا باڵوکراوەی‬ ‫تایبەتمان دەبێت‪ ،‬سێشەممەی ئایندە‬ ‫ڕۆژنامەکەمان دەرناچێت‪.‬‬

‫نهێنییەکانى جینۆسایدى کورد لە عێراق…‬

‫بۆچى ئافرەتان پیاوى شەرمنیان خۆشدەوێت؟‬

‫»‪9‬‬

‫»‪8‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ئەندامێکى ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‪:‬‬

‫ڕێکەوتننامەى هەولێر داواکارى کورد و سوننە و شیعەى تێدایە‬

‫بەسەرپەرشتى بەڕێز محەمەدى حاجى‬ ‫مەحمود مەکتەبى سیاسى کۆبوویەوە‬

‫ڕۆژی ‪ 2012/5/19‬لە شارى سلێمانى‬ ‫بە سەرپەرشتى بەڕێز محەمەدى‬ ‫حاجى مەحمود مەکتەبى سیاسى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ک��ۆب��وون��ەوەى ئاسایى‬ ‫خۆى ئەنجامدا‪ .‬لە کۆبوونەوەکەدا‬ ‫باس لە ڕەوشى سیاسى ناوچەکەو‬ ‫عێراق و هەرێمى کوردستان کراو ئەو‬ ‫گۆڕانکارى و پێشهات و ڕووداوان��ە‬ ‫شیکرانەوە کە ڕووب���ەڕووى جیهان‬ ‫بەگشتى و ڕۆژهەاڵتى ناوەڕاست بە‬ ‫تایبەتى بۆتەوە‪ ،‬ئایندەى ناوچەکە‬ ‫لەژێر ڕۆشنایى دەرئەنجامى ئەو‬ ‫ڕووداوان���ە گفتوگۆى تێروتەسەلى‬ ‫لەبارەوە کرا‪ .‬لەسەر ئاستى عێراق‬ ‫مەکتەبى سیاسى حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان ئەو ئاڵۆزى و‬ ‫کێشانەى خستە بەر باس کە لەنێوان‬ ‫هێزو الیەنە سیاسییەکان هاتۆتە‬ ‫گ��ۆڕێ و هۆکارەکانى دروستبوونى‬ ‫ئ��ەو تەنگەژەو کێشانە ڕووناکیان‬ ‫خرایە س��ەر‪ ،‬ه��ەروەه��ا باسى ئەو‬ ‫ه��ەوڵ و تەقەالو کۆششانە کرا کە‬ ‫هەموو الیەنەکان خستوویانەتە گەڕ‬ ‫بۆ تێپەڕاندنى ئەو قەیرانەى ئێستا‬ ‫پ��رۆس��ەى سیاسى ع��ێ��راق��ى پێدا‬ ‫تێپەڕ دەبێت و بەپێویست زان��را‬ ‫کە الیەنەکان هەوڵەکانیان فراوانتر‬ ‫بکەن بۆ دۆزینەوەى ڕێگە چارەیەکى‬

‫ڕیشەیى بۆ کێشەکان بە پشت بەستن‬ ‫بە بڕگەو ماددە دەستوورییەکان و ئەو‬ ‫ڕێککەوتنانەى الیەنە سیاسییەکان‬ ‫ئیمزایان لەسەر ک���ردووە لەپێناو‬ ‫چەسپاندنى شەراکەتى ڕاستەقینە‬ ‫لە عێراقى فیدراڵدا‪ .‬لەسەر ئاستى‬ ‫ن��اوچ��ەک��ە مەکتەبى سیاسى ئەو‬ ‫گ��ۆڕان��ک��اری��ی��ان��ەى ش��ی��ک��ردەوە کە‬ ‫بەسەر ژمارەیەک لە واڵتاندا هاتووە‪،‬‬ ‫ئاماژە کرا بەو دەرئەنجامانەى لەو‬ ‫گۆڕانکارییانە هاتۆتە ئارا‪ ،‬بەردەوامى‬ ‫ئەو گۆڕانکاریانەش لەسەر تەواوى‬ ‫واڵتانى ناوچەکە خرایە بەر باس‪،‬‬ ‫بەپێویست زان���را ک��ە گەلى ک��ورد‬ ‫بانگەشەکانى بۆ بنەماکانى ئاشتى و‬ ‫ئارامى و دیموکراسى فراوانتر بکات‬ ‫و کێشەکانى لەسەر مێزى گفتوگۆو‬ ‫بەدیالۆگ چارەسەر بکات و هەوڵە‬ ‫دبلۆماسیەکانى زیاتر بخاتە گەڕ‬ ‫بۆ بەدەستهێنانى مافە نەتەوەیى و‬ ‫نیشتیمانییەکانى‪ .‬لەژێر ڕۆشنایى‬ ‫ئ��ەو ت��ەوەران��ەدا مەکتەبى سیاسى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان دووپاتیکردەوە کە هەوڵ و‬ ‫کۆششەکانى بەهەمان شێوەى ڕابردوو‬ ‫بەردەوام دەبێت بۆ لێکنزیککردنەوەى‬ ‫الیەنە سیاسییەکان و چارەسەرکردنى‬ ‫سەرجەم کێشەکان بەشێوازى ئاشتیانە‬ ‫و دوور لە شەڕى ڕاگەیاندن و یەکتر‬

‫جەختیشیکردەوە‬ ‫تۆمەتبارکردن‪،‬‬ ‫ک���ە پ��ێ��وی��س��ت��ە ه���ەم���وو الی���ەک‬ ‫هەوڵەکانیان خێراتر بکەن لەپێناوى‬ ‫چارەسەرکردنى کێشەکان و پاراستنى‬ ‫دەستکەوتەکان و خزمەتکردن بە‬ ‫ت��ەواوى پێکهاتە جیاوازەکانى واڵت‬ ‫و دەستەبەرکردنى ماف و ئ��ازادى‬ ‫زیاتر بۆ تەواوى دانیشتوانى عێراق‪،‬‬ ‫لەسەر ئاستى هەرێمى کوردستانیش‬ ‫مەکتەبى سیاسى حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى ک��وردس��ت��ان جەختى‬ ‫ک��ردەوە لە پێویستى یەکڕیزیى و‬ ‫تەبایى و یەک گوتارى گشت پێکهاتەو‬ ‫هێزو الیەنە سیاسییەکانى کوردستان‬ ‫بە ئامانجى ڕووبەڕووبوونەوەى هەر‬ ‫ئەگەرو پێشهاتێک کە مەترسى هەبێت‬ ‫بۆ سەر ئایندەى هەرێمى کوردستان‬ ‫و دەس��ت��ک��ەوت��ەک��ان��ى‪ .‬ل��ەب��ارەى‬ ‫کاروبارەکانى ح��زب��ەوە‪ ،‬مەکتەبى‬ ‫سیاسى بەوردى چاوى خشاندەوە بەو‬ ‫پالن و بەرنامانەى دەزگاو مەکتەب و‬ ‫ئۆرگانەکانى حزب لەماوەى ڕابردووداو‬ ‫بەتایبەت لەدواى کۆنگرەى شەشەم‬ ‫کە کاریان لەسەر کردووەو پێویستى‬ ‫زیاترو خێراترکردنى ئەو هەنگاوانە‬ ‫بەمەبەستى باشتر گواستنەوەى ئامانج‬ ‫و دروشمەکانى حزب بۆ ناو خەڵک‬ ‫و جەماوەر لەپێناوى خزمەتکردنى‬ ‫زیاترى جەماوەرى کوردستان‪.‬‬

‫تارق ڕەشید ‪ ،‬قایمقامى قەزاى چەمچەماڵ‪:‬‬

‫هەموو ئامادەکارییەکمان کردووە بۆ گەڕاندنەوەى‬ ‫ڕوفاتى ئەنفالکراوەکان بۆ چەمچەماڵ‬

‫تایبەت بە ~‬ ‫ت��ارق ڕەشید‪ ،‬قایمقامى ق��ەزاى‬ ‫چەمچەماڵ لەبارەى هێنانەوەى‬ ‫ڕوفاتى ئەنفالکراوەکان بۆ قەزاى‬ ‫چ��ەم��چ��ەم��اڵ ئ��ام��اژە ب��ۆ ئ��ەوە‬ ‫دەکات «هەموو ئامادەکارییەکمان‬ ‫کردووە بۆ گەڕاندنەوەى ڕوفاتى‬ ‫ئەنفالکراوەکان بۆ چەمچەماڵ»‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ل��ەب��ارى خزمەتکردنى‬ ‫ک��ەس��وک��ارى ئ��ەن��ف��ال��ک��راوان لە‬ ‫قەزاى چەمچەماڵ هێما بۆ ئەوە‬ ‫دەکات «لە چەمچەماڵ خانوومان‬ ‫ب��ۆ ک��ەس��وک��ارى ئەنفالکراوەن‬

‫کردووە‪ ،‬ئەوەیشى کەماوە نزیکە‬ ‫‪600‬ماڵێکە ئەوەیش لەم بوودجەیە‬ ‫بۆیان جێبەجێدەکەین»‪.‬‬ ‫ت��ارق ڕەشید‪ ،‬قایمقامى ق��ەزاى‬ ‫چەمچەماڵ بە ~ ڕاگەیاند‬ ‫ب���ۆ ه���ێ���ن���ان���ەوەى ڕوف���ات���ى‬ ‫ئەنفالکراوەکان بۆ چەمچەماڵ‬ ‫ئەوەى تائێستا بڕیارى لەسەر داراوە‬ ‫‪ 26‬و ‪27‬ى مانگە دوو مەراسیمى‬ ‫ب��ۆ دەک��رێ��ت مەراسیمێکیان لە‬ ‫سلێمانى ئ���ەوە مەراسیمێکى‬ ‫ت��ەوزی��ع��ی��ی��ەو پ��رۆت��ۆک��ۆڵ��ی��ی��ە‪،‬‬ ‫گ��ەڕان��ەوەی��ە‬ ‫مراسیمێکیشیان‬ ‫بۆ چەمچەماڵ لەمۆنۆمێنتەکە‬

‫ڕوفاتەکان بنێژرێن‪.‬‬ ‫لەبارەى خزمەتکردنى کەسوکارى‬ ‫ئەنفالکراوان لە قەزاى چەمچەماڵ‬ ‫تاریق ڕەشید وتى لە چەمچەماڵ‬ ‫خ���ان���ووم���ان ب���ۆ ک��ەس��وک��ارى‬ ‫ئەنفالکراوەن ک��ردووە‪ ،‬ئەوەیشى‬ ‫ک���ەم���اوە ن��زی��ک��ە ‪600‬م��اڵ��ێ��ک��ە‬ ‫ئ��ەوەی��ش ل��ەم بوودجەیە بۆیان‬ ‫جێبەجێدەکەین‪ ،‬جگە ل��ەوەش‬ ‫ئ���ەو م��ااڵن��ەش��ى ل���ەوێ ک���راوە‬ ‫گەڕەکى ئاسوودە کە سێ زۆنە‬ ‫هەموو ئاو و ئ��اوەڕۆى بۆ کراوە‬ ‫ئەمساڵیش قیر و شۆستەکەیان بۆ‬ ‫دەکەین‪6» .‬‬

‫تایبەت بە ~‬ ‫ف���ەره���اد ئ���ەت���روش���ی‪ ،‬ئ��ەن��دام��ى‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق لە‬ ‫دی��دارێ��ک��ى ت��ای��ب��ەت��ى ~‬ ‫ئاماژە بەوە دەکات «کورد کێشەى‬ ‫لەگەڵ شیعەدا نییە»‪.‬‬ ‫ل��ەب��ارەى دوای��ن هەڵوێستى نورى‬ ‫مالیکى سەبارەت بە پشتگیرى کردنى‬ ‫ل��ە پێشنیارە هەشت خاڵیەکەى‬ ‫س��ەرۆک کۆمار ئەتروشى هیما بۆ‬ ‫ئەوە دەکات «ئەوەى ئێمە هەستى‬ ‫پێدەکەین گۆڕانکاریە لە هەڵوێستى‬ ‫ن��ورى مالیکى و دەوڵەتى یاساوە‬ ‫سەرچاوەى گرتووە‪ ،‬بەاڵم شتێکى‬ ‫زۆر گرنگ هەیە ئەویش جێبەجێ‬ ‫کردنى ڕێکەوتننامەى هەولێرە»‪.‬‬ ‫ف���ەره���اد ئ���ەت���روش���ی‪ ،‬ئ��ەن��دام��ى‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق بە‬ ‫~ ڕاگ��ەی��ان��د لەڕاستیدا‬ ‫ئێمە قسەمان ناوێت ئیشمان دەوێت‬ ‫جێبەجێکردنمان دەوێ���ت‪ ،‬چونکە‬ ‫ڕاس��ت نییە ئێستا شت وەرگرین‬ ‫بەرلەوەى گفتوگۆو دیالۆگ لەسەر‬ ‫ئەو کێشانە هەمووى بکەین‪.‬‬ ‫ئێمە ڕێکەوتننامەیەکمان کردووە کە‬

‫سەرکردە گەورەکانى وەک سەرۆکى‬ ‫ه��ەرێ��م و س��ەرۆک��ى ئەنجومەنى‬ ‫وەزیرانى عێراق و سەرۆکى لیستى‬ ‫عێراقییە واژۆى لەسەر ک��ردووە‪،‬‬ ‫لە جیاتى سێ پێکهاتەى گەورەى‬ ‫عێراق کە سوننەو شیعەو کوردن‪،‬‬ ‫ئێمە جارێکى تر بێین و کۆبونەوە‬ ‫بکەینەوە لەسەر ئ��ەم کێشانە بە‬ ‫ڕاستى ئەو شتەمان پێ قبوڵ نییە‪.‬‬ ‫ئەگەر داواکەى مالیکى هەڵوێستێکى‬ ‫جدیە دەبێت ئەوپەڕى نیازپاکى و‬ ‫نەرمى پیشان بدات بۆ بەرامبەرەکەى‬ ‫کە ئێمەین ‪ ،‬چونکە هەر ئەمانە بوون‬ ‫لە ساڵى ‪2010‬دا دەنگیان بۆ مالیکى‬ ‫دایەوە کە ببێتە سەرۆک وەزیران و‬ ‫ئەوانیش عەالوى و مەسعود بارزانى‬ ‫و جەالل تاڵەبانى و ئوسامە نوجێفی‬ ‫و موقتەدا سەدرو خەڵکێکى تر‪ ،‬ئەم‬ ‫بەڕێزانەش نوێنەرایەتى زیاتر لە دوو‬ ‫پێکهاتەى عێراق دەکەن ئێمە ئێستا‬ ‫دان ب��ەوەدا بنێین کە عێراق سێ‬ ‫پێکهاتەى سەرەکى تیادایە کورد و‬ ‫سوننەو وشیعە پرۆسەى سیاسیش‬ ‫لەسەر لەسەر ئەم پێکهاتە بنیات‬ ‫نراوە‪.‬‬ ‫ئەتروشى وتیشى زۆر گرنگە نورى‬

‫عیماد ئەحمەد‪:‬‬

‫مالیکى نەک تەنها بە قسە بەڵکو بە‬ ‫کردار و جێبەجێکردنى ئەو خااڵنەى‬ ‫ک��ە ڕێکەوتنمان ل��ەس��ەر ک��ردب��وو‬ ‫ل��ە هەولێر هەڵوێستەکەى خۆى‬ ‫بسەلمێنێت‪ ،‬ئێمەش هاوکارى دەکەین‬ ‫لە جێبەجێ کردنى ئەو ڕێکەوتنامەیەو‬ ‫ئێمە ناڵێین ئەو ڕێکەوتنامەیە تەنها‬ ‫داواکارى و داخوازى ئێمەى تیادایە‬ ‫وەکو کورد بەڵکو داوکارى سوننەو‬ ‫شیعەشی تیادایە لەبەرئەوە دەبینم‬ ‫ڕاستە گ��ۆڕان��ک��ارى لە هەڵوێستى‬ ‫مالیکیدا دەبینرێت ه��ی��واى ئ��ەوە‬ ‫دەخ��وازم کە ئەم هەڵوێستە ببێتە‬ ‫کردار و جێبەجێ کردن‪3» .‬‬

‫لە ئایندەیەکى نزیکدا یەکگرتنەوەى وەزارەتى‬ ‫پێشمەگە ڕادەگەیەنین‬

‫پێشنیوەڕۆى ڕۆژی ‪ 2012/5/20‬لە‬ ‫شارى هەولێر لە دیوانى وەزارەتى‬ ‫دارای��ى و ئابوورى لە کۆنگرەیەکى‬ ‫ڕۆژن��ام��ەن��ووس��ی��دا عیماد ئەحمەد‬ ‫جێگرى سەرۆکى حکومەتى هەرێمى‬ ‫کوردستان یەکخستنەوەى وەزارەتى‬ ‫دارایى و ئابوورى هەرێمى ڕاگەیاند‪.‬‬ ‫ل�����ە س�������ەرەت�������اى ک���ۆن���گ���رە‬ ‫ڕۆژنامەنووسیەکەدا عیماد ئەحمەد‬ ‫ج��ێ��گ��رى س���ەرۆک���ى ح��ک��وم��ەت‬ ‫ڕایگەیاند‪ :‬بەپێى یاساى ژمارە ( ‪)5‬‬ ‫ى وەزارەتى دارایى و ئابوورى کە لە‬ ‫ساڵى ‪ 2010‬لەپەرلەمانى کوردستانەوە‬ ‫پەسەند کراوە پێکهاتەى وەزارەتى‬ ‫دارای��ى و ئابوورى ڕێکدەخرێتەوەو‬ ‫لەسەرانسەرى کوردستاندا یەک‬ ‫وەزارەت و ی��ەک وەزی���رى دارای��ى‬ ‫بەهەموو ئەو دەس����ەاڵت��ەوە دەبێت‬ ‫کەلەقانون بۆى دیاریکراوە‪ ،‬هەروەها‬ ‫بەرێوەبەرایەتیە گشتیەکانى سەر‬ ‫ب��ەم وەزارەت���ەش ه��ەر بەپێى ئەم‬ ‫ق��ان��ون��ە دی��اری��دەک��رێ��ن‪ ،‬ه��اوک��ات‬ ‫ڕاشیگەیاند کەسەرجەم ڕێنمایە‬ ‫داراییەکانیش یەکدەخرێنەوە وەکو‬ ‫داکۆکیەکیش لەمافى فەرمانبەران‪،‬‬ ‫ک���ار ب���ەو ڕێ��ن��م��ای��ی��ان��ە دەک��رێ��ت‬

‫ک��ەل��ەب��ەرژەوەن��دى ئ��ەوان��دای��ە‪ ،‬واتا‬ ‫لەکاتى یەکخستنەوەى ڕێنمایەکاندا‬ ‫ڕێگە بەوە نادرێت فەرمانبەران و‬ ‫چین و توێژە جیاجیاکان زەرەرمەند‬ ‫ببن‪ .‬وتیشى‪ :‬پێکهاتەو پەیکەرى‬ ‫وەزارەت����ى دارای���ى و ڕێنمایەکان‬ ‫و چۆنیەتى کارکردنى بەگوێرەى‬ ‫ئ��ەم قانونە وەزارەت����ى دارای���ى و‬ ‫ئ��اب��وورى تەنیا ‪ 4‬ڕاوێ��ژک��ارو ‪10‬‬ ‫بەڕێوەبەرایەتى گشتى دەبێت کە‬ ‫ئەوانیش‪ :‬بەڕێوبەرایەتى گشتى‬ ‫دی��وان‪ ،‬بودجە‪ ،‬ژمێریاری‪ ،‬باج ‪،‬‬ ‫عەقارات‪،‬گومرگ‪ ،‬خانەنشینی‪ ،‬بانکە‬ ‫بازرگانیەکان‪ ،‬بانکە پسپۆڕەکان و‬ ‫کاروباى یاسایی‪ ،‬جێگرى سەرۆکى‬

‫بەڕێوەبەرى فەرمانگەى کەشناسى سلێمانى‪:‬‬

‫حکومەت وتیشی‪ :‬لە ئایندەشدا‬ ‫هەموو ئەو دەزگایانەى کە مۆرکى‬ ‫دوو ئیدارەییان پێوەیە‪ ،‬یەکیان‬ ‫دەخەینەوە لەوانەش (وەزارەت��ى‬ ‫پێشمەرگە) وە ک��ار ب��ۆ ئ��ەوە‬ ‫دەکەین بەیەکجارى ئەم دیاردەیە‬ ‫بنبڕ بکەین‪ .‬کابینەى حەوتەمى‬ ‫حکومەتى ه��ەرێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫لە یەکەمین کۆبوونەوەى خۆیدا‬ ‫بڕیاریدا بە یەکگرتنەوەى هەریەک‬ ‫ل��ەوەزارەت��ەک��ان��ى ن��اوخ��ۆو دارای��ى‬ ‫و پێشمەرگە و ڕایانگەیاند کە‬ ‫دەبێت لەماوەى ‪ 45‬ڕۆژدا هەموو‬ ‫هەنگاوەکان ل��ەو ب��اران��ەوە ت��ەواو‬ ‫بکرێن‪.‬‬

‫ئەگەرى باران بارین هەیە لەم هەفتەیەدا‬

‫تایبەت بە ~‬ ‫دارا حەسەن ف��ەرەج‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫فەرمانگەى کەشناسى سلێمانى بە‬ ‫~ ڕاگ��ەی��ان��د‪ :‬خۆڵبارین‬ ‫ت���ەواو ب���ووە‪ ،‬وتیشى خۆڵبارین‬ ‫ه��ی��چ ک��اری��گ��ەری��ی��ەک��ى ن��ەک��ردۆت��ە‬ ‫سەر بەرزبوونەوەى پلەى گەرما و‬ ‫پەیوەندى بە پلەى گەرماوە نییە‪.‬‬ ‫بەڕێوەبەرى فەرمانگەى کەشناسى‬ ‫سلێمانى لەبارەى باران بارین وتى‬

‫ئ��ەگ��ەرى ب���اران ب��اری��ن هەیە لەم‬ ‫هەفتەیەدا لە هەرێمى کوردستان‪.‬‬ ‫دارا حەسەن ف��ەرەج‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫فەرمانگەى کەشناسى سلێمانى‬ ‫ڕەتیکردەوە کە لەتوانای حکومەتی‬ ‫ع��ێ��راق دا بێت لەڕێگەی ڕشتنی‬ ‫ڕۆن��ە ڕەش���ەوە خۆڵبارین کۆتایی‬ ‫پێبهێنرێت‪ .‬لەبەر ئ��ەوەی بەپێی‬ ‫وتەی ناوبراو ڕووبەری بیابانەکانی‬ ‫ع��ێ��راق ه����ەزاران کیلۆمەتر چ��وار‬ ‫گۆشەیە‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫هەواڵ و ڕاپۆرت‬

‫بەڕێز محەمەدى حاجى مەحمود چاویکەوت بە‬ ‫بنەماڵەى شەهیدى سەرکردە (مام ئاراس)‬

‫ڕۆژی ‪ 2012/5/20‬بەڕێز محەمەدى‬ ‫حاجى مەحمود لە بارەگاى تایبەتى‬ ‫خۆى لە گوندى گوڵەخانەى دەڤەرى‬ ‫ش��ارەزوور چاویکەوت بە بنەماڵەى‬ ‫تێکۆشەرو شەهیدى سەرکردە مام‬ ‫ئاراس‪ .‬لە دیدارێکدا بەڕێز محەمەدى‬ ‫حاجى مەحمود باسى لە ڕەوش��ى‬ ‫سیاسى عێراق و هەرێمى کوردستان‬ ‫ک���ردو ئ���ەو ه���ەواڵن���ەى خ��س��ت��ەڕوو‬ ‫ک��ە دەدرێ����ت لەپێناو پاراستنى‬ ‫دەستکەوتەکان و هیواى خواست‬ ‫هەموو الی��ەک بە دڵ��س��ۆزی��ەوە کار‬ ‫بکەن لەپێناو بەفیڕۆنەدانى خوێنى‬ ‫شەهیدان‪ .‬هەروەها ڕایگەیاند‪ :‬کە‬ ‫دەستکەوتەکانى ئەمڕۆى کوردستان‬

‫بەرى ڕەنج و خەباتى چەند ساڵەى‬ ‫شەهیدان و تێکۆشەرە دێرینەکانى‬ ‫میللەتەکەمانن‪ ،‬تیشکى خستە سەر‬ ‫خەبات و قارەمانێتى شەهید (مام‬ ‫ئاراس) لە ڕووبەڕووبوونەوەى دوژمنانى‬ ‫گەلەکەمانداو ڕایگەیاند‪ :‬کە حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫لە سەرەتاى خەباتیەوە تا ئێستا‬ ‫چەندین شەهیدو قوربانى هاوشێوەى‬ ‫شەهید(مام ئ���اراس)ى ب��ەخ��اک و‬ ‫نیشتیمان سپاردووەو دەستکەوتەکانى‬ ‫ئەمڕۆ و ئەو پێشکەوتنە بەرچاوەى‬ ‫کە هەرێمى کوردستان بەخۆیەوە‬ ‫بینیویەتى بەبەرهەمى ئەو خەبات‬ ‫و قوربانیدانە لە قەڵەمداو تەئکیدى‬

‫ک���ردەوە کە دەبێت هەموو الیەک‬ ‫یەکڕیزى و تەبایى نێوانیان بپارێزن‬ ‫بۆ ئەوەى بەرهەمى خوێنى شەهیدان‬ ‫بەفیڕۆ ن���ەڕوات‪ .‬لەبەشێکى ترى‬ ‫دیدارەکەدا بەڕێز محەمەدى حاجى‬ ‫مەحمود هیواى خواست حکومەتى‬ ‫هەرێمى کوردستان و دام��و دەزگ��ا‬ ‫پ��ەی��وەن��دی��دارەک��ان ک��ارو هەنگاوى‬ ‫باشتر بنێن بۆ خزمەتکردنى زیاترى‬ ‫بنەماڵەى شەهیدان‪ ،‬لەو ڕووەشەوە‬ ‫هەموو هاوکارییەکى خۆى و حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستانى‬ ‫دووپاتکردەوە لەپێناوى خزمەتکردنى‬ ‫گشت چین و توێژەکانى کۆمەڵگە‬ ‫بەتایبەتى بنەماڵەى شەهیدان‪.‬‬

‫بەمەبەستى بەدواداچوونى گرفتەکانیان‪ ،‬وەزیرى کارەبا‬ ‫بەڕێوەبەرایەتى گشتى کارەباى هەولێرى بەسەرکردەوە‬ ‫بەمەبەستى ب��ەس��ەرک��ردن��ەوەو‬ ‫ت���اووت���وێ���ک���ردن���ى چ��ۆن��ی��ەت��ى‬ ‫بەڕێوەچوونى کارەکانى قۆناغى‬ ‫‪7‬ى وێ��س��ت��گ��ەک��ان��ى ن��اوەن��دى‬ ‫ل��ەس��ن��وورى ب��ەڕێ��وەب��ەرای��ەت��ى‬ ‫گشتى کارەباى هەولێر‪ ،‬ڕۆژی‬ ‫‪ 2012/5/17‬ئەندازیار یاسین شێخ‬ ‫ئەبوبەکر ماوەتى وەزیرى کارەبا‬ ‫بە ی��اوەرى شاندێکى وەزارەت‬ ‫سەردانى بەڕێوەبەرایەتى گشتى‬ ‫کارەباى هەولێرى کردوو‪ ،‬لەالیەن‬ ‫بەڕێوەبەرى گشتى و ئەندازیاران‬ ‫و تەکنیکارانى بەڕێوەبەرایەتى‬ ‫ناوبراو پێشوازى لێکرا‪ .‬وەزیرى‬ ‫ک��ارەب��ا لەکۆبوونەوەیەکدا کە‬ ‫ڕاوێ����ژک����اران و ب��ەڕێ��وەب��ەرى‬ ‫گشتى گ��واس��ت��ن��ەوەى ک��ارەب��ا‬ ‫ئامادەیبوون‪ ،‬وێڕاى دەستخۆشى‬ ‫لەکارو چاالکى بەڕێوەبەرایەتى‬ ‫ناوبراو باسى بارودۆخى کارەباو‬ ‫بەرنامەو پالنەکانى وەزارەت��ى‬

‫کرد‪ ،‬لەتەوەرێکى کۆبوونەوەکەدا‬ ‫وەزی�����رى ک���ارەب���ا داواى لە‬ ‫ئ��ەن��دازی��اران و تەکنیکارانى‬ ‫بەڕێوەبەرایەتى گشتى کارەباى‬ ‫ه��ەول��ێ��ر ک���رد‪ ،‬ه��ەم��وو ت��وان��او‬ ‫هەوڵەکانیان بەگەڕبخەن لە پێناو‬ ‫باشتر ب��ەڕێ��وەچ��وون��ى قۆناغى‬ ‫‪7‬ى وێ��س��ت��گ��ەک��ان��ى ن��اوەن��دى‬ ‫ک��ە ک��اری��گ��ەرى ب��اش��ى لەسەر‬

‫کەمکردنەوەو چارەسەرکردنى بار‬ ‫زۆرى و گرفتەکانى دابەشکردنى‬ ‫ک���ارەب���اى ل��ەه��ەول��ێ��ر دەب��ێ��ت‪.‬‬ ‫لەالیەن خۆشیەوە وەزیرى کارەبا‬ ‫ئامادەیى وەزارەت��ى دەرب��ڕى بۆ‬ ‫دابینکردنى هەموو ئەو پێداویستى‬ ‫و بودجەیەى بەڕێوەبەرایەتى‬ ‫گشتى کارەباى هەولێر بۆ خێرا‬ ‫بەڕێوەچوونى کارەکە پێویستێتى‪.‬‬

‫حکومەتی عێراق فڕۆکەی ب ‌ێ فڕۆکەوان لە ویالیەتە یەکگرتووەکانی‬ ‫ئەمریکا دەکڕێت بۆ پارێزگاریکردنی کێڵگە نەوتییەکانی‬

‫بەرپرسێک لە نووسینگەی هاریکاری‬ ‫ئەمنی سەر بە باڵیۆزخانەی ئەمریکا‬ ‫لە عێراق وتی‪« :‬هێزی دەریایى عێراق‬ ‫فڕۆکەی ب ‌ێ فڕۆکەوانی ئەمریکی دەکڕێت‬ ‫بۆ پارێزگاریکردنی سەکۆ نەوتییەکانی‬ ‫لە باشوور کە زۆرب��ەی نەوتی عێراقی‬

‫لێوە هەناردە دەکرێت»‪ .‬لەگە ‌ڵ ئەوەی‬ ‫بەرپرسەکەی نووسینگەی هاریکاری ئەمنی‬ ‫عێراق ژم��ارەی فڕۆکەکان و جۆرەکەی‬ ‫ئاشکرا نەکرد‪ ،‬بەاڵم بەرپرسانی ئەمنی‬ ‫عێراق جەختیان کردەوە لەوەی پالنێک‬ ‫هەیە بۆ بەکارهێنانی فڕۆکەی ب ‌ێ فڕۆکەوان‬

‫بۆ پارێزگاریکردنی ژێرخانەی نەوتی‪ .‬الی‬ ‫خۆیەوە لیوا حامید ئیبراهیم بەڕێوەبەری‬ ‫گشتی پۆلیسی ن��ەوت ل��ە لێدوانێکی‬ ‫ڕۆژنامەوانیدا وتی‪« :‬بەپێی پالنەکانی‬ ‫سیاسەتی وزە لەکۆتایى ئەمساڵدا عێراق‬ ‫فڕۆکەی ب ‌ێ فڕۆکەوان بەکاردەهێنێت»‪ .‬لە‬ ‫ساڵی ‪2005‬ەوە هێزە ئەمنییەکانی عێراق‬ ‫بەرپرسیارێتی پاراستنی ژێرخانی نەوتیان‬ ‫لە ئەستۆ گ��رت‪ ،‬ب��ەاڵم تا کشانەوەی‬ ‫یەکجاری هێزەکانی ئەمریکا لە کانوونی‬ ‫یەکەمی ‪2011‬دا سوپای ئەمریکا چاودێری‬ ‫ئاسمانی کێڵگە نەوتییەکانی دەک��رد و‬ ‫یارمەتی لۆجیستی پێشکەشی عێراق‬ ‫دەک��رد‪ .‬هەرچەندە ب��ەراورد بە سااڵنی‬ ‫‪ 2006‬و ‪ 2007‬کردەوە توندوتیژییەکان لە‬ ‫عێراق کەمی کردووە‪ ،‬بەاڵم هێشتا گروپە‬ ‫چەکدارەکان جارجارە ژێرخانی نەوتی‬ ‫بەئامانج دەگ��رن و بۆرییە نەوتییەکان‬ ‫دەتەقێننەوە‪.‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫بەرپرسى ئەنجوومەنى ڕێکخستنى ناوەندى‬ ‫(حسدک) لەگەڵ مەڵبەندى هەڵەبجە کۆبوویەوە‬ ‫کاتژمێر ‪10‬ى سەرلەبەیانى ڕۆژی‬ ‫‪ 2012/5/21‬هەڤاڵ ڕزگ��ار غەفور‬ ‫بەرپرسى ئەنجومەنى ڕێکخستنى‬ ‫ناوەندى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫ک��وردس��ت��ان س��ەردان��ى مەڵبەندى‬ ‫هەڵەبجەى شەهیدى ک��ردو لەالیەن‬ ‫هەڤاڵ ن��ەوزاد عەبدولقادر بەرپرسى‬ ‫مەڵبەندو ژمارەیەک لە ئەندامانى‬ ‫مەڵبەندەوە پێشوازى لێکرا‪ .‬لەمیانەى‬ ‫کۆبونەوەیەکدا بەرپرسى ئەنجوومەنى‬ ‫ڕێکخستنى ناوەندى باسى لەبارودۆخى‬ ‫سیاسى کوردستان وعێراق و ناوچەکە‬ ‫کردو ئەو پێشهات و گۆڕانکارییانەى‬ ‫شیکردەوە کە ناوچەکەى گرتۆتەوەو‬ ‫ل��ەو ڕووەوە پێویستى یەکڕیزى‬ ‫ماڵى کوردى بۆ سوود وەرگرتن لە‬ ‫گۆڕانکارییەکان بەپێویست دانا‪ .‬لە‬ ‫بەشێکى ترى کۆبوونەوەکەدا باس‬ ‫لەگرنگى هەنگاونان و ک��ارک��ردن‬ ‫ب��ۆ ب��ەرەوپ��ێ��ش��چ��وون��ى سیستەمى‬ ‫حوکمڕانى لە هەرێمى کوردستان‬ ‫کرا‪ ،‬بە ئامانجى گەشەکردنى زیاترى‬ ‫بنەماکانى دیموکراسى ل��ەت��ەواوى‬ ‫ک��ارو بارەکانى حکومەتدا‪ ،‬تەئکید‬ ‫لەسەر زیاتر خزمەتکردنى جەماوەرى‬ ‫کوردستان ک��رای��ەوە‪ ،‬هەنگاوەکانى‬ ‫چاکسازى لە ڕابردوو بەردەوامى ئەو‬ ‫هەنگاوانە لە داهاتوو بە خاڵى گرنگ‬ ‫دانرا بۆ گەشەکردنى زیاترى هەرێمى‬

‫کوردستان‪ .‬هەروەها هەڤاڵ ڕزگار‬ ‫غەفور تیشکى خستە سەر گرنگى ئەم‬ ‫ناوچەیە لەڕووى جوگرافیاو فراوانى‬ ‫سنورەکەیەوە بەناوچەیەکى گرنگى‬ ‫وەسفکرد‪ ،‬بەپێویستى زانى حکومەتى‬ ‫هەرێمى کوردستان زی��ات��رو باشتر‬ ‫ئاور لەم ناوچەیە بداتەوەو خزمەتى‬ ‫زی��ات��رى ک��ەس��وک��ارى ش��ەه��ی��دان و‬ ‫قوربانیانى ناوچەکە بکاتەوە‪ .‬هەروەها‬ ‫ئاماژە کرا بەو شێوازو میکانیزمە‬ ‫گرنگەى کارکردنى ڕێکخستنەکان‬ ‫ک��ە ل��ە ب��ەرن��ام��ەى ن��وێ��ى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫پەیرەو دەک��رێ��ت‪ ،‬بۆ زیاتر چوونە‬

‫ناو ج��ەم��اوەرو شۆڕبوونەوە بۆ ناو‬ ‫گشت چین و توێژەکانى کۆمەڵگە بە‬ ‫ئامانجى لە نزیکەوە گوێگرتن لە داواو‬ ‫داخوازییەکانى جەماوەرو گشت چین‬ ‫و توێژەکان لە پێناو چارەسەکردنى‬ ‫کێشەکانیان‪ .‬لەکۆتایدا لەالیەن‬ ‫ئەندامانەوە بەچڕوپڕى گفتوگۆ کرا‬ ‫لەسەر کاروبارەکانى مەڵبەند و باس‬ ‫لەو کێشەو گرفتەکانە کرا کە لەماوەى‬ ‫ڕابردوو هاتۆتە بەردەمیان و هەمووان‬ ‫تەئکیدیان کردەوە لە چارەسەرکردنى‬ ‫کێشەکان و هەنگاونانى خێراتر بۆ‬ ‫خزمەتکردنى زی��ات��رى ج��ەم��اوەرى‬ ‫کوردستان‪.‬‬

‫بەمەبەستى پێشخستنى ڕەوشى کارەبا‪ ،‬وەزیرى کارەباى هەرێم‬ ‫لەگەڵ کۆنسوڵى گشتى ڕوسیاى فیدرال و شاندى یاوەرى کۆبوویەوە‬ ‫وەزارەتى کارەباى هەرێمى کوردستان‬ ‫و کونسوڵى گشتى ڕووسیاى فیدرال‬ ‫و بەهەماهەنگى لەگەڵ ژمارەیەک لە‬ ‫شارەزایانى کۆمپانیاى تەکنۆپرۆم‬ ‫ئێکسپۆرتى ڕووس���ى ئ��ام��ادەک��ارى‬ ‫دەک��ەن بۆ ئیشپێکردنى هەر پێنچ‬ ‫یەکەکانى وێستگەى هایدرۆپاوەرى‬ ‫دوکان بەسیستمى سینکرۆکۆندیسەر‬ ‫‪ .‬لەسەر بانگێشتى فەرمى وەزارەتى‬ ‫کارەبا ڕێکەوتى ‪ 2012/5/16‬ئەندازیار‬ ‫یاسین شێخ ئ��ەب��وب��ەک��ر م��اوەت��ى‬ ‫وەزیرى کارەبا لە دیوانى وەزارەت لە‬ ‫هەولێر پێشوازیى کرد لە شاندێکى‬ ‫واڵت��ى ڕووس��ی��ا کە پێکهاتبوو لە‬ ‫ڤۆڵتێرى پۆسپیلۆس کونسوڵى‬ ‫گشتى ڕووسیاى فیدرال و ژمارەیەک‬ ‫لە نوێنەرانى کۆمپانیاى تەکنۆپرۆم‬ ‫ئێکسپۆرتى ڕووس��ى‪ .‬لە سەرەتاى‬ ‫دیدارەکەدا کە ڕاوێژکارو بەڕێوەبەرى‬ ‫ک��ارەب��اى‬ ‫گشتى بەرهەمهێنانى‬ ‫هەرێم و ژم��ارەی��ەک لەئەندازیارانى‬ ‫وەزارەت ئ��ام��ادەی��ب��وون‪ ،‬وەزی��رى‬ ‫کارەبا بە خێرهاتنى کونسوڵى گشتى‬ ‫ڕووسیاى فیدرال و شاندى یاوەرى‬ ‫کرد کە بە مەبەستى تاوتوێکردنى‬ ‫ئامادەکارییەکان بۆ ئیشپێکردنى هەر‬ ‫پێنچ یەکەکانى وێستگەى هایدرۆپاوەرى‬

‫کارەباى دوکان سەردانى هەولێریان‬ ‫کردبوو بەدەم بانگێشتى وەزارەتەوە‬ ‫هاتن‪ ،‬ئامادەیى وەزارەتیشى دەربڕى‬ ‫بۆ هەر ئاسانکارى و هاوکارییەک‬ ‫کە پێویست بێت پێشکەشى شاندى‬ ‫ناوبراوى بکات‪ ،‬تاوەکو لەنزیکترین‬ ‫کاتدا تەواوى ئەو گۆڕانکارییانە لەو‬ ‫وێستگەیە ئەنجام بدرێت کەکاریگەرى‬ ‫باشى دەبێت لەسەر تۆڕى سەرانسەرى‬ ‫کارەباى هەرێمى کوردستان‪ .‬دواتر‬ ‫م��اوەت��ى پوختەیەکى س��ەب��ارەت‬ ‫بەکارو بەرنامەکانى وەزارەتى کارەباى‬ ‫هەرێم پێشکەشکردوو‪ ،‬هەردوو الش‬

‫بە تێروتەسەلى بیرورایان ئاڵوگۆڕ‬ ‫ک��رد ل��ەس��ەر ئامادەکارییەکان بۆ‬ ‫ئەو پرۆسەیە و بۆ ئەوەى لەڕێگاى‬ ‫پێشخستنى توانا تەکنیکییەکانى‬ ‫ه��ەر پێنچ یەکەکەى وێستگەکەوە‬ ‫بتوانرێت چارەسەرى گرفتى بەشێکى‬ ‫ڤۆڵتیەى کارەباى کوردستان بکرێت‪.‬‬ ‫جێى باسە لە ڕێگاى ئەو پرۆسەیەو‬ ‫بەهەماهەنگى لەگەڵ شارەزایانى‬ ‫کۆمپانیا پرۆفیشناڵەکانى ڕووسى کە‬ ‫پێشتر کاریان لەو وێستگەیە کردووە‬ ‫بەشێکى زۆرى کێشەى ڤۆڵتیەى تۆڕى‬ ‫کارەباى کوردستان چارەسەر دەبێت‪.‬‬

‫تورکیا بۆ یەکەمجار لە نووسراوێکى فەرمیدا ناوى‬ ‫«هەرێمى کوردستان» بەکار دێنێت‬

‫بەگوێرەى ئاژانسەکانى تورکیا‪،‬‬ ‫لە نووسراوێکى فەرمیدا کە واژۆى‬ ‫والى شێرناخى لەسەرە‪ ،‬بۆ یەکەم‬ ‫جار «هەرێمى کوردستانى عێراق»‬ ‫ن��ووس��راوە‪ .‬لە بەشێکى دیکەى‬ ‫ئەو ن��ووس��راوە فەرمیەدا‪ ،‬ناوى‬ ‫هەرێمى کوردستان بە شێوەى‬ ‫کورتکراوەى ‪“ IKBI‬بەڕێوەبەرى‬ ‫ه��ەرێ��م��ى ک��وردس��ت��ان��ى ع��ێ��راق»‬ ‫هاتووە‪ .‬ئەو ن��ووس��راوە فەرمیە‬ ‫تایبەت بە ئاڵوگۆرى بازرگانى‬ ‫نیوان کۆمارى تورکیا و حکومەتى‬ ‫هەرێمى کوردستانە‪ .‬لە سەرەتاى‬ ‫دامەزراندنى حکومەتى هەرێمى‬ ‫کوردستان لە باشوورى کوردستان‪،‬‬ ‫دەسەاڵتداران و بەرپرسانى تورکیا‬ ‫خۆیان لە ئ��ام��اژەک��ردن بەناوى‬ ‫فەرمى هەرێمى کوردستان یان‬ ‫حکومەتى هەرێمى کوردستان‬ ‫دزیوەتەوە‪ .‬هەرێمى کوردستان لە‬ ‫زمانى سیاسى بەرپرسانى تورکیا‬ ‫بە ب��اک��وورى عێراق ن��اس��راوە و‬

‫حکومەتى هەرێمى کوردستان لە‬ ‫ناو حکومەت و میدیاکانى تورکیا بە‬ ‫بەڕێوەبەرایەتى خۆجێى باکوورى‬ ‫ع��ێ��راق نێو دەب���ردرێ���ت‪ .‬دواى‬ ‫پتەوبوونى پەیوەندیە ئابوورى‬ ‫و سیاسیەکانى نێوان هەولێر و‬ ‫ئەنقەرە‪ ،‬میدیاکانى تورکیا و‬

‫هەندێک لە بەرپرسانى ئەو واڵتە‬ ‫بە زمانێکى نەرمتر باسى هەرێمى‬ ‫کوردستان دەکەن و هەندێک جار‬ ‫ئاماژە بە هەرێمى کوردى باکوورى‬ ‫ع��ێ��راق دەک�����ەن‪ .‬ب����ەاڵم ئ��ەوە‬ ‫یەکەمجارە بە شێوەیەکى فەرمى‬ ‫ناوى کوردستان بەکار بێنن‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫دیدار‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫‪3‬‬

‫فەرهاد ئەتروشی‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‪:‬‬

‫هاوکاری مالیکی دەکەین بۆ جێبەجێ کردنی ڕێکەوتننامەی هەولێر‬

‫دیمانە‪ :‬عومەر عەبدوڵاڵ‬

‫فەرهاد ئەتروشی‪ ،‬ئەندامى‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق لە‬ ‫دیدارێکى تایبەتى ~‬ ‫ئاماژە بەوە دەکات «کورد کێشەى‬ ‫لەگەڵ شیعەدا نییە»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئ��ەوە دەکات‬ ‫«کاتێک مالیکی دەیەوێت دەستوور‬ ‫بۆ قازانجى خۆى بەکاربهێنێت و‬ ‫تواناى دارایی بۆ خۆى حزبەکەى‬ ‫بەکار بهێنێت و ڕێکەوتننامەکان‬ ‫جێبەجێ نەکات و سوپا بۆ خۆى‬ ‫بەکاربهێنێت ئێمە ئەمەمان پێ‬ ‫قبوڵ ناکرێت»‪.‬‬ ‫*دوای���ن هەڵوێستى ن���ورى مالیکى‬ ‫س��ەب��ارەت ب��ە پشتگیرى ک��ردن��ى لە‬ ‫پێشنیارە هەشت خاڵیەکەى سەرۆک‬ ‫ک��ۆم��ار چ���ۆن ه��ەڵ��دەس��ەن��گ��ێ��ن��ى کە‬ ‫ڕێکەوتنامەى هەولێریش لەبەرچاو‬ ‫گیراوە؟‬ ‫بێگومان ئ���ەوەى ئێمە هەستى‬ ‫پێدەکەین گۆڕانکاریە لە هەڵوێستى‬ ‫ن��ورى مالیکى و دەوڵ��ەت��ى یاساوە‬ ‫سەرچاوەى گرتووە‪ ،‬بەاڵم لێرەدا ئێمە‬ ‫شتێکى زۆر گرنگ هەیە کە دەمەوێ‬ ‫بیڵێم ئەویش ئەوەیە کە هەموومان‬ ‫یەک خاڵى سەرەکیمان هەیە ئەویش‬ ‫جێبەجێ کردنى ڕێکەوتننامەى هەولێرە‬ ‫ئەوانەى تر هەمووى کە باسی دەکرێت‬ ‫وا دەکەین و وا ناکەین و لە ڕاستیدا‬ ‫ئێمە قسەمان ناوێت ئێمە ئێستا‬ ‫ئیشمان دەوێ���ت جێبەجێکردنمان‬ ‫دەوێت‪ ،‬چونکە ڕاست نییە ئێستا شت‬ ‫وەرگرین بەرلەوەى گفتوگۆو دیالۆگ‬ ‫لەسەر ئەو کێشانە هەمووى بکەین‪.‬‬ ‫م��ن گ��وێ��م ل��ێ��ب��ووە ل��ە ب���رادەران���ى‬ ‫هاوپەیمانى نیشتمانى یان دەوڵەتى‬ ‫یاسا کە دەڵێن ئێمە ‪ 75‬خاڵمان هەیە‬ ‫کە لە کۆبوونەوەى نیشتمانیدا قسەى‬ ‫لەسەر دەکەین‪ ،‬هەندێکیان دەڵێن ‪90‬‬ ‫خاڵمان هەیە کە لە ڕاستیدا ئەمە‬

‫جێگەى قبوڵ نییە‪ ،‬چونکە ‪ 90‬خاڵ‬ ‫لەکۆبوونەوەیەکى ئەوەهادا ڕەنگە بە‬ ‫ساڵو نیوێک تەواونەبێت کەواتە ئەمەش‬ ‫ئیش نییە ئێمە ڕێکەوتننامەیەکمان‬ ‫کردووە کە سەرکردە گەورەکانى وەک‬ ‫سەرۆکى هەرێم و سەرۆکى ئەنجومەنى‬ ‫وەزیرانى عێراق و سەرۆکى لیستى‬ ‫عێراقیە واژۆى لەسەر ک���ردووە‪ ،‬لە‬ ‫جیاتى سێ پێکهاتەى گەورەى عێراق‬ ‫کە سوننەو شیعەو ک���وردن‪ ،‬ئێمە‬ ‫جارێکى تر بینین و کۆبونەوە بکەینەوە‬ ‫لەسەر ئەم کێشانە بە ڕاستى ئێمە ئەو‬ ‫شتەمان پێ قبوڵ نییە‪ ،‬ئەگەر دواکەى‬ ‫بەڕێز مالیکى هەڵوێستێکى جدیە‬ ‫پێموایە دەبێت ئەوپەڕى نیازپاکى و‬ ‫نەرمى پیشان بدات بۆ بەرامبەرەکەى‬ ‫کە ئێمەین‪ ،‬چونکە هەر ئەمانە بوون‬ ‫لە ساڵى ‪2010‬دا دەنگیان بۆ مالیکى‬ ‫دای��ەوە کە ببێتە سەرۆک وەزی��ران و‬ ‫ئەوانیش بەڕێزان عەالوى و مەسعود‬ ‫بارزانى و جەالل تاڵەبانى و ئوسامە‬ ‫نوجێفی و موقتەدا سەدرو خەڵکێکى‬ ‫تر‪ ،‬ئەم بەڕێزانەش نوێنەرایەتى زیاتر‬ ‫لە دوو پێکهاتەى عێراق دەکەن ئێمە‬ ‫ئێستا دان ب��ەوەدا بنێین کە عێراق‬ ‫س��ێ پێکهاتەى س��ەرەک��ى تیادایە‬ ‫ک��ورد و سوننەو وشیعە پرۆسەى‬ ‫سیاسیش لەسەر ئەم پێکهاتە بنیات‬

‫ن���راوە ئێستا ک��ورد و سوننە دژى‬ ‫ئەو ڕێبازەن کە مالیکى لە ئیدارەى‬ ‫دەوڵەت و حکومڕانیدا پەیڕەوى دەکات‬ ‫تەنانەت بەشێکى گەورەى هاوپەیمانى‬ ‫نیشتمانى لە موقتەدا سەدر و خەڵکى‬ ‫تریش لە شیعەکان دژى ئەو ڕێبازەى‬ ‫مالیکین‪ ،‬زۆر گرنگە بەڕێز نورى مالیکى‬ ‫نەک تەنها بە قسە بەڵکو بە کردار‬ ‫و جێبەجێکردنى ئ��ەو خ��ااڵن��ەى کە‬ ‫ڕێکەوتنمان لەسەر کردبوو لە هەولێر‬ ‫هەڵوێستەکەى خ��ۆى بسەلمێنێت‪،‬‬ ‫ئێمەش هاوکارى دەکەین لە جێبەجێ‬ ‫کردنى ئەو ڕێکەوتنامەیەو ئێمە ناڵێین‬ ‫ئەو ڕێکەوتنامەیە تەنها داواک��ارى و‬ ‫داخ��وازى ئێمەى تیادایە وەکو کورد‬ ‫بەڵکو داوک���ارى سوننەو شیعەشی‬ ‫تیادایە لەبەر ئ��ەوە دەبینم ڕاستە‬ ‫گۆڕانکارى لە هەڵوێستى مالیکیدا‬ ‫دەبینرێت هیواى ئەوە دەخ��وازم کە‬ ‫ئەم هەڵوێستە ببێتە کردار و جێبەجێ‬ ‫بکرێت‪.‬‬ ‫*پێتانوایە ک��ە کێشەکان لەگەڵ‬ ‫مالیکین ی��ان ل��ەگ��ەڵ هاوپەیمانى‬ ‫نیشتمانى شیعەدا یە؟‬ ‫یەکەم شت ئێمە کێشەمان لەگەڵ‬ ‫شیعەدا نییە‪ ،‬بە بەڵگەى ئ��ەوەى‬ ‫کە بەڕێز موقتەدا سەدر یەکێکە لە‬ ‫گرنگترین الیەنەکانى ناو هاوپەیمانى‬

‫شیعەو گەورەترین پارتى سیاسیە کە‬ ‫زۆرترین کورسی ناو پەرلەمانى عێراقى‬ ‫هەیە دووەم دەبێت ئێمە ئەوەش بزانین‬ ‫لە ساڵى ‪2010‬دا ماوەى ‪ 8‬تا ‪ 9‬مانگ‬ ‫کێشەمان هەبوو لەسەر دروست کردنى‬ ‫حکومەتى مالیکى یەکێک لە کێشەکان‬ ‫خودى مالیکى بوو ناکۆکیەکى زۆر گەورە‬ ‫هەبوو لە نێوان کوردو سوننەو شیعە‬ ‫لەناو خودى هاوپەیمانى نیشتیمانیش‬ ‫کێشە هەبوو کە ئایا جارێ کى تر نورى‬ ‫مالیکى کاندید بکرێتەوە بۆ ئەو پۆستە‬ ‫ئەمە زۆر گرنگە ئێمە لە کۆبوونەوەى‬ ‫هەولێریش هەمان هەڵوێستمان هەبوو‬ ‫لە کۆبوونەوەى نەجەفیش جەختمان‬ ‫لەسەر ئەوە کردەوەکە داواکارین لە‬ ‫هاوپەیمانى نیشتمانى یان چاکسازى‬ ‫بکرێت کە مەبەستمان لە چاکسازى‬ ‫جێبەجێکردنى ڕێکەوتننامەى هەولێرە‬ ‫یان کاندیدێکى تر پێشکەش بکەن بە‬ ‫پەرلەمانى عێراق و فراکسیۆنەکانى‬ ‫ترى ناو پەرلەمانى عێراق بۆ چارەسەر‬ ‫کردنى ئەو کێشەیە ئێمە لەگەڵ خودى‬ ‫مالیکیدا کێشەمان نییە‪ ،‬بەاڵم کاتێک‬ ‫مالیکی دەیەوێت دەستوور بۆ قازانجى‬ ‫خۆى بەکاربهێنێت و تواناى دارایی‬ ‫بۆ خۆى حزبەکەى بەکار بهێنێت و‬ ‫ڕێکەوتننامەکان جێبەجێ نەکات و‬ ‫سوپا بۆ خۆى بەکاربهێنێت ئێمە‬ ‫ئەمەمان پێ قبوڵ ناکرێت ئێمە پێوەرو‬ ‫ستراتیژێکمان هەیە ئەویش ئەوەیە‬ ‫کە نزیک بوونەوەى هەر کەسێک لە‬ ‫مالیکى زیاتربێت جا مالیکى بێت یان‬ ‫هەرکەسێکى تر ئێمە پشتگیرى دەکەین‬ ‫و ئەگەر دوریش بکەوێتەوە لە دەستوور‬ ‫و ڕێکەوتنامە ستراتیژیەکان ئێمە بە‬ ‫هیچ شێوەیەک پشتگیرى ناکەین وە‬ ‫هەوڵیش دەدەی��ن نەک مالیکى هەر‬ ‫کەسێکى تر لەو پۆستەدا بێت بەهەمان‬ ‫پێوەر کاربکات هەوڵ دەدەین بیگۆڕین‬ ‫و متمانەى لێبسەنیەنەوە‪ ،‬چونکە‬ ‫زیان بە پرۆسەى سیاسی و خەڵکانى‬ ‫عێراق و شیعەش دەگەیەنێت خەڵکانى‬ ‫عێراق عێراقیان بۆ تەنها کەسێک و‬ ‫حزبێک ڕزگار نەکردووە ڕزگار کراوە‬ ‫بۆ ئ��ەوى هەموو خەڵیکێکى عێراق‬

‫لەناو دیموکراسیدا بژى و لە عێراقێکى‬ ‫فیدڕاڵ و لەسەر بنەماى ڕێزگرتن لە‬ ‫مافەکانى مرۆڤ و مافەکانى کورد و‬ ‫خەڵکانى تر بژى ئەمانە بۆ ئێمە زۆر‬ ‫گرنگن ئەگەر نا ئێمە هیچ کێشەیەکمان‬ ‫لەگەڵ مالیکیدا نەبووە هەتا چەند‬ ‫مانگێک پێش ئێستا‪ ،‬ب��ەاڵم کاتێک‬ ‫هەڵوێستى خۆى بەرامبەر کەرکوک‬ ‫ماددەى ‪ 140‬گۆڕى لێرەوە ئێمە لەگەڵ‬ ‫مالیکیدا ناتەبابووین و ئەوەمان پێ‬ ‫قبوڵ نییە‪ ،‬چونکە ئەو هەڵوێستەى‬ ‫بەرامبەر ک��ەرک��وک و م���اددەى ‪140‬‬ ‫هەڵوێستێکى مەترسیدارە بەرامبەر‬ ‫خەڵکى کوردستان و هەموو عێراقیش ‪.‬‬

‫ئێمە لەگەڵ خودى‬ ‫مالیکیدا کێشەمان‬ ‫نییە‪ ،‬بەاڵم کاتێک‬ ‫مالیکی دەیەوێت‬ ‫دەستوور بۆ‬ ‫قازانجى خۆى‬ ‫بەکاربهێنێت و‬ ‫ڕێکەوتننامەکان‬ ‫جێبەجێ نەکات‬ ‫و سوپا بۆ خۆى‬ ‫بەکاربهێنێت ئێمە‬ ‫ئەمەمان پێ قبوڵ‬ ‫ناکرێت‬ ‫*تا چەند ئەمەریکا لەم هەڵوێستانەى‬ ‫مالیکى پشتگیرى دەک���ات و گڵۆپی‬ ‫سەوزى داوەتێ ؟‬ ‫ئەوەندەى من دەزانم ئەمڕۆش من قسەم‬ ‫لەگەڵ یەکێک لە دیبلۆماتکارەکانى‬

‫کونسوڵخانەى ئەمەریکا لە عێراق‬ ‫کردووە ئەوان هەڵوێستیان زۆر ڕوون و‬ ‫ئاشکرایە‪ ،‬دەیانەوێت هەر حکومەتێک‬ ‫بێت و هەر کەس و الیەنێک بێت دەبێت‬ ‫پابەند بێت بە دوو شت ئەویش پابەندى‬ ‫دەستوور پابەندى دیموکراسیەت و‬ ‫ڕێکەوتنامە سیاسیەکان کە دەکرێت‪،‬‬ ‫ئەوان هیچ کێشەیەکیان لەگەڵ ئەوانى‬ ‫تردا نییە جگە لەوەش لەم ڕۆژانەدا‬ ‫سەرۆکى ئەمەریکا بڕیارێکى دەرکرد و‬ ‫تیایدا جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە‬ ‫هێشتا بارودۆخى عێراق بارودۆخێکى‬ ‫نائاساییە دەبێت ئێمە پشتیوانى لە‬ ‫عێراق بکەین لە مەسەلەکانى ئاسایش‬ ‫و ئ��اب��وورى وتەنانەت لە پرۆسەی‬ ‫سیاسیشدا کە بە ناجێگیرى لەقەڵەمى‬ ‫داوە‪ ،‬لەڕاستیدا ئەمە پەیامێکى بەهێزە‬ ‫بۆ مالیکى و حکومەتەکەى و ئەوانەش‬ ‫کە لە دەوروب���ەرى مالیکین‪ ،‬چونکە‬ ‫بەڕاستى ڕاوێژکارانى دەوربەرى مالیکى‬ ‫زۆر کاریگەریان هەیە لەسەر بڕیارەکانى‬ ‫مالیکى و لەسەر دروست بوونى ئەو‬ ‫قەیارنەى ئێستا بۆ نمونە یاسین‬ ‫مەجید وەک��و ڕاوێژکارێکى مالیکى‬ ‫ڕۆڵێکى زۆر سلبی دەبینێت لە ئاڵۆز‬ ‫کردنى بارودۆخەکەدا لەبەر ئەوە لەو‬ ‫باوەڕەدا نیم کە ئەمەریکا گڵۆپی سەوز‬ ‫بداتە نورى مالیکى یان کەسێکى ترى‬ ‫وەک مالیکى‪ ،‬چونکە سەرکردەکانى‬ ‫ترى وەک سەرۆک کۆمار و سەرۆکى‬ ‫هەرێم و سەرۆکى پەرلەمان و ئەیاد‬ ‫عەالوى ئەمانەش سەرکردەى عێراقین‬ ‫و ئەمانە پرۆسەى سیاسیان بنیات‬ ‫ن��اوە‪ ،‬ڕاس��ت نییە ئەمەریکا ئەمانە‬ ‫جێبهێڵێت و پشتیوانى لە مالیکى‬ ‫بکات ئ��ەگ��ەر هەڵوێستێکى وەه��ا‬ ‫هەبێت لەڕاستیدا خودى ئەمەریکاش‬ ‫زی��ان دەک��ات و ئێمە یەکەم کەس‬ ‫دەبین کە ڕەخنەیان لێدەگرین و قبوڵى‬ ‫ناکەین‪ ،‬چونکە ئێمە دەمانەوێت ئەوان‬ ‫پشتیوانى دیموکراسیەت و فیدرالیزیم و‬ ‫دەستوورى و عێراقبن نەک پشتیوانى‬ ‫کەسێکى دی���ارى ک��راوب��ن بۆیە من‬ ‫پپشبینى ناکەم ئەمەریکا بەو شێوە‬ ‫سادەیە ڕەفتار بکەن‪.‬‬

‫عەلى کەریم‪،‬چاودێرى سیاسى‪:‬‬

‫بەهێزبونەوەى دەوڵەتى مەرکەزى دەستەمۆکردنەوەی کوردستانە‬

‫دیمانە‪ :‬زیرەک مەحمود‬ ‫عەلى کەریم‪ ،‬چاودێرى سیاسى‬ ‫لە دیدارێکى تایبەتى ~‬ ‫باس لەباردۆخى سیاسى عێراق‬ ‫دەکات و ئاماژە بۆ ئەوە دەکات‬ ‫«دەبێت ک��ورد پێداگرى لەسەر‬ ‫ئ��ەوە نەکات مالیکى البەرێت‪،‬‬ ‫پ��ێ��داگ��رى ل��ەس��ەر ئ���ەوە بکات‬ ‫مالیکى و غەیرى مالیکیش پابەند‬ ‫بکات بە مافەڕەواکانى کورد»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئ��ەوە دەکات‬ ‫«کێشە لە نێوان بەغداد و هەرێم‬ ‫هەتا هەتا دەمێنێت لە دوونیاشدا‬ ‫ئەوە هەیە»‪.‬‬ ‫*بەهێزبوونى ملمالنێکان لە عێراقدا‬ ‫لە بەرژەوەندى چ الیەنێکە؟‬ ‫هەموو بارگرژ و تێکچونى بارى ئەمنى‬ ‫لە ب��ەرژەوەن��دى هیچ پێکهاتەیەکى‬ ‫عێراقدا نییە‪ ،‬ب��ەاڵم ک��ورد بیەوێت‬ ‫سیاسەتێکى واقیعیانە بکات دەبێت‬ ‫ل��ە ن��ێ��وان زۆر زەرەر و زەرەر و‬ ‫کەمترین زەرەر دەبێت کەمترین‬ ‫زەرەر هەڵبژێرێت‪ ،‬بۆیە بەم مەنتیقە‬ ‫ئەگەر بابەتەکە بارگرژییەکەو ئەمڕۆ‬ ‫ل��ە عێراقدا هەیە پێداگرى ک��ورد‬ ‫بێت ل��ەس��ەر مافەکانى تێکچونى‬ ‫پەیوەندییەکانیشى هەر بەو ئاڕاستەیە‬ ‫بێت بەڕاستى دەیەوێت مافەکانى خۆى‬ ‫بەدەستبهێنێت هەموو هۆکارێکى‬ ‫ئاشتى و سیاسى و دیبلۆماسى‬ ‫بەکار بهێنێت لە دوا خیاردا دەگاتە‬ ‫ئەوەى کە پەیوەندیەکان تێکبدات لە‬ ‫پێناوى دەستەبەرکردنى مافەڕەواو‬ ‫دەس��ت��ووری��ی��ەک��ان��ى خ���ۆى ئ��ەوە‬ ‫دەشکێتەوە بۆ بەرژەوەندى کورد‪،‬‬

‫ب��ەاڵم س��ێ ه��ۆک��ار وا دەک���ات ئەم‬ ‫ملمالنێیانە لە بەرژەوەندى کورد نەبن‪،‬‬ ‫خاڵى یەکەم ئەوەیە کورد یەک ووتاری‬ ‫نییە بەرامبەر بە پێکهاتەکانى عێراق‪،‬‬ ‫دووەم لەسەر ئاستى عێراقى هەموو‬ ‫الیەنەکان جۆرێک لە پارچە پارچە‬ ‫بوونیان تێدایە کورد ستراتیژێتێکى‬ ‫ڕوونى نییە لەگەڵ واقیعى سیاسى‬ ‫عێراقدا‪ .‬خاڵى سێهەم هەتا ئێستاشى‬ ‫لەگەڵ دابێت ک��ورد لەمامەڵکردنى‬ ‫لەگەڵ هێزە سیاسییەکان لە عێراق‬ ‫و ملمالنییەکانى ل��ە ع��ێ��راق و لە‬ ‫دەرەوەش حزبى مامەڵە دەک��ات و‬ ‫واتا نەبۆتە خیتاب و مامەڵەیەکى‬ ‫موئەسەساتى و کوردستانى کە‬ ‫تەعبیر بێت لە هەموان‪.‬‬ ‫*ئ��ەم گرژییەى کەئێستا عێراقى‬ ‫پ��ێ��دا تێپەڕ دەب��ێ��ت پێتانوانییە‬ ‫ب����ۆ ج���ێ���ب���ەج���ێ���ن���ەک���ردن���ى ک��ێ��ش��ە‬ ‫ه��ەڵ��واس��راوەک��ان��ى ن��ێ��وان هەولێر‬ ‫بەغداد بێت؟‬ ‫م��ادەى ‪140‬یەکێکە لە گرفتەکان‬ ‫هەرچەندە گرفتى سەرەکیشە گرفتى‬ ‫نەتەوەى کوردە لەگەڵ پێکهاتەکانى‬ ‫ترى عێراق بەتایبەتى نەتەوەى عەرب‬ ‫ئەمە گرفتە سەرەکییەکەیە‪ ،‬دەبێت‬ ‫ئ��ەو ک��اراک��ت��ەران��ەش دی��ارى بکەین‬ ‫کە ڕۆڵیان هەبووە لە دروستبوونى‬ ‫ئەو کێشانەى ئەمڕۆ پێنچ الیەنەکە‬ ‫لەسەرى کۆبونەتەوە‪ ،‬پێش هەموو‬ ‫شتێک دەبێت ئ��ەوەم��ان لەبەرچاو‬ ‫بێت ئەمریکا دەکشێتەوە لە عێراق‬ ‫کۆمەڵێک کێشە بە هەڵواسراوەى‬ ‫دەمێنێت ئەمریکا لە عێراق نامێنێت‬ ‫گۆڕەپانەکە چۆڵ دەبێت بە شێوەیەک‬ ‫لە شێوەکان مالیکى هەتا زیاتر‬ ‫خۆی بسەپێنێت‪ ،‬کێشەى هەرێم و‬ ‫بەغداد کێشەى ئەمڕۆ و دوێنێ نین‬

‫لەوەتەى هەرێم جارێکى تر خۆى‬ ‫کردۆتەوە بە بەشێک لە عێراق لە‬ ‫دواى ‪2003‬وە تا ئێستا ئەم کێشانە‬ ‫بەردەوامن بەشێوازى جۆراو جۆر‪،‬ئەو‬ ‫هۆکارانە وایان کرد کە ئەم کێشانە‬ ‫بگەنە ئەمڕۆ لەبەرئەوە بۆ خۆیان‬ ‫بەشێک لە قواڵى مێژوویان هەیە یانى‬ ‫ئێستا دروست نەبوون بۆیە دەبێت‬ ‫چارەسەرى ستراتیژیان بۆ بکرێت‬ ‫کورد لە بنەماوە بە هەڵە بە عێراقەوە‬ ‫لکێنراوە بە خیارى خۆمان نەبوین‬ ‫بە شەریک لەگەڵ عێراق‪ ،‬دەبێت‬ ‫ئەوەمان لەبیر بێت بەهێزبونەوەى‬ ‫دەوڵەتى مەرکەزى دەستەمۆکردنەوە‬ ‫کوردستانە دەبێت ئەوەمان لە بیر‬ ‫بێت کورد گەر یەک خیتاب بێت ئینجا‬ ‫بەرامبەر بە دەوڵەتى عێراق الوازە‪،‬‬ ‫لەم ڕوانگەیەوە دەبێت ستراتیژیانە‬ ‫بیر بکەینەوە لەبەرئەنجامى ئەو‬ ‫ملمالنیانەى هەرچى دەستێوەردان‬ ‫دروس���ت دەب��ێ��ت دەس��ت��ێ��وەردان��ى‬ ‫نێودەوڵەتى لە قەزییەى کەرکوک‬ ‫و ناوچە داب��ڕواوەک��ان یەکجار زۆر‬ ‫دوردەخاتەوە بۆنمونە ئەگەر نەتەوە‬ ‫یەکگرتووەکان بێتە ناو مەوزوعەکەوە‬ ‫دەڵ��ێ��ت ب��ا ش��ەڕى ک��ورد و ع��ەرب‬ ‫دروس��ت نەبێت دێنە س��ەر واقیعى‬ ‫ئێستا و چاو لە ڕاب��ردوو دەپۆشن‬ ‫بەمەش کێشەکە زۆر درێژ دەبێتەوە‪،‬‬ ‫بەاڵم دەبوو دەوڵەتى عێراقى بەشێک‬ ‫لەو کێشانەى چارسەر بکردایە کە‬ ‫تائێستا نەیکردووە دەبوو مەوزوعى‬ ‫پێشمەرگە و نەوتو غاز و سنور و‬ ‫دیموکراتیەت لەبەغداد چارەسەر‬ ‫بکردایە‪.‬‬ ‫*پ��ێ��ت��وای��ە ه��ێ��زە سیاسییەکانى‬ ‫عێراق مالیکى لە سەرۆک وەزیرانى‬ ‫دووربخەنەوە؟‬

‫جەعفەرى البرا مالیکى هات مالیکى‬ ‫چى بۆ ک��ورد ک��رد؟ کاتى خۆشى‬ ‫عەالوى لەوێ بوو گلەییەکى زۆریش‬ ‫لە ع��ەالوى هەبوو یانى کێشە لە‬ ‫نێوان بەغداد و هەرێم هەتا هەتا‬ ‫دەمێنێت لە دوونیاشدا ئەوە هەیە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم پرسیارەکەئەوەیە بەالبردنى‬ ‫مالیکى دەت��وان��ی��ن کێشەى ک��ورد‬ ‫چارسەر بکەین؟ نەخێر‪ ،‬کێشەکە‬ ‫مالیکى نییە وەک شەخس ئەوەندەى‬ ‫لە ناو پرۆگراموو ئەقڵێتى ئەمەش‬ ‫دەمێنێت‪ ،‬بۆیە بە بۆچونى من کورد‬ ‫پێداگرى لەسەر ئەوە نەکات مالیکى‬ ‫البات و یەکێکى تر بهێنێت‪ ،‬چونکە‬ ‫یەکێکى تر بهێنن سەرەتا هەندێک‬ ‫شت بکات دواتر وەک خۆى لێدێتەوە‬ ‫ئێستا بۆ نمونە جەعفەرى مەسرەحە‬ ‫ج��ەع��ف��ەرى ل��ەس��ەر داواى ک��ورد‬ ‫الب��راوە‪ ،‬ک��ورد کێشەى عەقڵێتێکى‬ ‫خۆپەرست و زاڵى هەیە لە عێراقدا‬

‫و دان بە مافە ڕەواک��ان��ى خەڵکى‬ ‫کوردستان نانێت‪ ،‬بۆیە هەوڵدان بۆ‬ ‫الدان��ى مالیکى ئەوەندەى کارتێکى‬ ‫سوتاوە ئەگەر سەرکەتوویش بێت‬ ‫دەرئەنجامێکى بۆ خەڵکى کوردستان‬ ‫نابێت ئەوەندەى بەدیهێنانى خواستە‬ ‫ڕەوا و ستراتیژییەکانى خەڵکى‬ ‫ک��وردس��ت��ان نییە تەنها کوشتنى‬ ‫کارتە‪ .‬بۆیە دەبێت کورد پێداگرى‬ ‫لەسەر ئەوە نەکات مالیکى البەرێت‪،‬‬ ‫پێداگرى لەسەر ئەوە بکات مالیکى‬ ‫و غەیرى مالیکیش پابەند بکات بە‬ ‫مافەڕەواکانى کورد‪.‬‬ ‫*الی�����ەن�����ە س���ی���اس���ی���ی���ەک���ان ب��ۆ‬ ‫چارەسەرکردنى کێشەکان هەموویان‬ ‫ج��ەخ��ت ل���ەس���ەر ئ����ەوە دەک���ەن���ەوە‬ ‫جێبەجێکردنى دەس��ت��وور دەک��ەن بۆ‬ ‫ناگەڕێنەوە بۆ دەستوور؟‬ ‫دەستوور هەموو کێشەکانى چارەسەر‬ ‫ن���ەک���ردووە‪ ،‬دەس���ت���وور ل��ە ڕووە‬

‫مەبدەئیەکەیەوە چ��ارەس��ەرى بۆ‬ ‫کێشەکان دان��اوە بۆنمونە وتویەتى‬ ‫نەوت و غاز موڵکى خەڵکى عێراقن‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم ن��ەی��وت��ووە خەڵکى هەرێمى‬ ‫کوردستان بەشێکە لە خەڵکى عێراق‬ ‫ئ��ەوان دەتوانن چى بکەن وە چۆن‬ ‫نەوتەکەى خۆیان دەربهێنن ئەمانەى‬ ‫باس نەکردووە بۆیە لە دەستووردا‬ ‫زیاتر لە پەنجابڕگەدەستوور هەیە‬ ‫دەڵێت دوات��ر بە یاسا ڕێکدەخرێت‬ ‫ئ���ەم ی��اس��ای��ان��ە مشکیلەمان بۆ‬ ‫دروست دەکات یانى دەستوور بنەما‬ ‫گشتییەکى داب��ی��ن��ک��ردووە‪ ،‬ب��ەاڵم‬ ‫بە تەحدیدى دی��اری��ن��ەک��ردووە ئەم‬ ‫بنەما دەستووریانە چۆن تەفاسیلى‬ ‫یاساییان پێ دەدرێ���ت کە دەبێت‬ ‫بە یاسا ڕێکبخرێت لەوێدا کێشەکان‬ ‫دروست دەبێت‪ ،‬هەموومان دەزانین‬ ‫ل��ە زۆر ڕووەوە پێشێلکارى زۆر‬ ‫بەرامبەر دەستوورى عێراقى هەیە لە‬ ‫هەموو الیەنەکانەوە‪ ،‬چۆن لە هەمان‬ ‫کاتیشدا هەموو الیەنێک تەئکیدى‬ ‫لەسەر ئەوەیە دەبێت پابەند بوون‬ ‫بە دەستورەکەوە هەبێت‪ ،‬ئەوەى کە‬ ‫خاڵى گرنگ و سەرەکییە بۆ ئەمڕۆى‬ ‫عێراق ئ��ەوەی��ە عێراق بە جۆرێک‬ ‫پێویستى بە نەشتەرگەرى قوڵ هەیە‪،‬‬ ‫نەک پێویستى بە موزەکەرات هەیە‬ ‫ئەم نەشتەرگەریە گەر عێراقییەکان‬ ‫بتوانن خۆیان بیکەن باشە گەر نا‬ ‫دەبێت ئەمریکا جارێکى تر بیتەوە‬ ‫ناو ملمالنێکە بە قورساى بێتەوە ناو‬ ‫ملمالنێکە وە بە فیعلى سێ هەرێمەکە‬ ‫لە عێراق دروس��ت ببێت هەتاوەکو‬ ‫دەس��ەاڵت��ى م��ەرک��ەزى تێکبشکێت‬ ‫لەگەڵ بەهێزبوونى هەرێمەکان ئەو‬ ‫کێشانە خۆبەخۆ بەرەو کەمبونەوە‬ ‫دەچێت‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫بیروڕا‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫هەوڵى الیەنەکان بۆ البردنى مالیکى‬

‫د‪ .‬كەیوان ئازاد‬

‫هه‌ڵه‌ مێژووییه‌کان‬

‫‪KaiwanAzad@yahoo.com‬‬

‫شکاندنی کەسایەتی یەکتر‬ ‫یەکێک لە هەڵە کوشندەکانی کورد لە مێژوودا‬ ‫شکاندنی یەکتر ب��ووە‪ .‬وات��ە شکاندنی ت��اک یان‬ ‫خێزان و هێز و الیەنێکی سیاسی یان کۆمەاڵیەتی‬ ‫و ئایینی و ئابووری و فەرهەنگی‪ ،‬لەالیەن تاک و‬ ‫خێزان و هێز و الیەنێکی سیاسی یان کۆمەاڵیەتی‬ ‫و ئایینی و ئابووری و فەرهەنگی ترەوە! پرسیاری‬ ‫سەرەکی ئەم باسەش ئەوەیە‪ ،‬کە ئایا بەو کارە تاک‬ ‫و خێزان و هێز و الیەنە سیاسی و کۆمەاڵیەتی و‬ ‫ئایینی و کۆمەاڵیەتی و فەرهەنگییەکان بەو کارەیان‬ ‫چ سوودێکیان بینیووە و چ خزمەتێکیان بە خۆیان و‬ ‫مێژوو و ئایندەیان گەیاندووە؟ یان ئایا هەوڵدان بۆ‬ ‫الوازکردن و ڕووشاندنی کەسایەتی یەکتر لە خزمەت‬ ‫کێدا و بۆ کێ بووە؟ دیارە کاتێک بو ناوەڕۆکی ئەو‬ ‫باسە ڕۆدەچین دەگەینە ئەوەی‪ ،‬کە ئەوەی زیانی‬ ‫بەو دیاردەیە گەیاندووە و زیانی لێکردووە‪ ،‬جگە لە‬ ‫کورد کەسی دی نەبووە‪ .‬هەر بۆیە زۆرترین باجی ئەو‬ ‫دیاردەیە کورد وەک خۆی داویەتی‪.‬‬ ‫لە نێو ئەو واقیعە و ئەو ئەزموونە گەورانەی‬ ‫مێژوو بە تاک و خێزان و کۆمەڵگای کوردی بەخشیووە‪،‬‬ ‫دەگەینە ئەوەی‪ ،‬کە ئەو دیاردەیە هۆکارێکی گرنگی‬ ‫تری الوازبوون و دواتر شکستی ڕاپەڕین و شۆڕش و‬ ‫ئەزموونەکانی کورد بووە لە مێژوودا‪ .‬ئەوەش دوای‬ ‫ئەوەی بەو دیاردەیە خاڵە الواز و هەڵە ناوخۆییەکانی‬ ‫ک��وردم��ان بە دونیای دەرەوە داوە‪ .‬ب��ەو ک��ارەش‬ ‫زەمینەی لێدانی ڕاپەڕین و شۆڕش و ئەزموونەکانی‬ ‫کورد لەالیەن نەیارەکانییەوە ڕەخساوە‪ ،‬کە دواتر بە‬ ‫شکستی تەواو بووە‪ .‬لە دوا حاڵەتی یەکتری شکاندنی‬ ‫کورد لە نێو خۆی خۆیدا‪ ،‬سەرهەڵدانی ملمالنێکەی‬ ‫ن��ێ��وان (م��ەس��ع��ود ب��ارزان��ی) س��ەرۆک��ی هەرێمی‬ ‫کوردستان و (نوری مالیکی) سەرۆک وەزیرانی عێراق‬ ‫بووە‪ ،‬کە لەو ملمالنێیەشدا چەند هێزێکی ناوخۆیی‬ ‫و دەرەک��ی هاتنە نێو بازنەی ملمالنێکەوە چوونە‬ ‫یەکێک لە بەرەکانەوە‪ .‬دیارە بەو پێیەی باسەکەی‬ ‫ئێمە لەسەر هەڵە مێژووییەکانی کوردە‪ ،‬بۆیە لەم‬ ‫باسەدا ئاماژە بەو هەڵە گەورەیە دەکەین‪ ،‬کە کورد‬ ‫لەو ملمالنێیەدا کاری لەسەر کرد‪ .‬ئەویش هەوڵدانی‬ ‫چەند تاک و الیەنێکی سیاسی بوون بۆ شکاندنی‬ ‫کەسایەتی سەرۆکی هەرێمی کوردستان! بێئەوەی ئەو‬ ‫تاک و الیەنە کوردیانە بۆ ئەوە چووبن‪ ،‬کە لەالیەک‬ ‫(مەسعود بارزانی) بە دەنگی زۆرینەی دەنگدەرانی‬ ‫هەرێمی کوردستان گەیشتۆتە پایەی سەرۆکی هەرێمی‬ ‫کوردستان‪ ،‬لەکاتێکدا (نوری مالیکی) بە پشتیوانی‬ ‫(بەرەی هاوپەیمانی نیشتمانی عێراقی) گەیشتە ئەو‬ ‫پۆستە‪ ،‬نەوەک بە دەنگدانی نهێنی‪ .‬ئەمەو لەالیەکی‬ ‫دیکەوە یەک ئەندامی لیستەکەی (نوری مایلکی)‪،‬‬ ‫کە لیستی (دەوڵەتی یاسا) بوو‪ ،‬سەرۆکەکەیان بە‬ ‫تەنیا بە جێ نەهێشت و لەپشتیەوە بوون‪ ،‬لەکاتێکدا‬ ‫چەندین تاک و هێز و الیەنی سیاسی لە هەرێمی‬ ‫کوردستان‪ ،‬سەرۆکەکەی خۆیان بە تەنیا بەجێهێشت‬ ‫و لەو ملمالنێیەدا پشتیوانیان لێ نەکرد‪ ،‬کە دەبوا‬ ‫لێی بکەن‪ .‬دیارە ئەگەر پاساوی ئەو تاک و الیەنە‬ ‫کوردیانە بۆ لێدانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان ئەوە‬ ‫بووبێت‪ ،‬کە ئەو وەک یەکەمین بەرپرس لە هەرێمی‬ ‫کوردستان بە (‪ )%17‬بودجەی عێراقەوە هەرێمێکی‬ ‫لە گەندەڵی دروستکردبێت و نادادپەروەری لە هەر‬ ‫(سێ) پارێزگاکەی هەرێمی کوردستان‪ ،‬لە (هەولێر‪،‬‬ ‫سلێمانی‪ ،‬دهۆک) خوڵقاندبێت‪ ،‬وەک بانگەشەی بۆ‬ ‫دەک��ەن! ئەوا سەرۆک وەزیرانی عێراق بە (‪)%83‬‬ ‫بودجەی عێراقەوە نەیتوانیووە چارەکە هێندەی‬ ‫هەرێمی کوردستان پرۆسەی ئاوەدانی و خزمەتگوزاری‬ ‫و پێشکەوتن بۆ (پانزە) پارێزگاکەی ژێر دەسەاڵتی‬ ‫فەراهەم بکات ئەمەو ئەگەر باسەکە لەسەر بردنی‬ ‫سەروو سامانی هاواڵتیان بووبێت بۆ بەرژەوەندی‬ ‫خۆیان‪ ،‬ئەوا یەک بەرپرسی عێراقی لە (زاخۆ)ەوە‬ ‫تا (فاو) لەو کارەدا کەمتەرخەمیان نەکردووە ئێدی‬ ‫بۆ شکاندنی سەرۆکێکی خۆمان لەپێناو بەرامبەرە‬ ‫نەیارەکەی؟ ئەمەو جگە لە شکاندنی خودی خۆمان‬ ‫لەالیەن خودی خۆمانەوە!‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫بەختیار کەریم‬ ‫ئاشکرایە دواى ئازادکردنى عێراق‬ ‫لە الی��ەن ئەمریکاو هەوڵەکانى‬ ‫دەسەاڵتى ئەمریکا بۆ دروستکردنى‬ ‫عێراقێکى یەک پارچەو فیدراڵ و‬ ‫هەوڵە بەردەوامەکانى بۆ پێکەوە‬ ‫ژیانى سەرجەم پێکهاتەکانى عێراق‬ ‫لە چوارچێوەى عێراقدا یەکێک‬ ‫ب��وو لە ڕەه��ەن��دە ه��ەرە گرنگ و‬ ‫سەختەکانى ئەمریکا لە عێراقدا‪،‬‬ ‫چونکە داب���ەش بونى مۆزایکى‬ ‫پێکهاتەکانى عێراق و جیاوازى‬ ‫کەلتورى و زم��ان و م��ەزه��ەب و‬ ‫جیوپۆلتیکى ع��ێ��راق ئەستەمە‬ ‫بتوانرێت ئەو پێکهاتانە لە عێراقدا‬ ‫پێکەوە گ��وزەر بکەن‪ .‬هەرچەند‬ ‫لە سەردەمى دەسەاڵتى ئەمریکا‬ ‫لە عێراق چەند هەڵبژاردنێک کراو‬ ‫تا ڕادەی���ەک لە ترسى ئەمریکا‬ ‫پێکهاتەو هێزەکانى ع��ێ��راق بە‬ ‫کوردو سونەو شیعەو تا ڕادەیەک‬ ‫توانرا پێکەوە گوزرە بکەن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ڕاس��ت��ەوخ��ۆ ل���ەدواى پاشەکشێ‬ ‫هێزەکانى ئەمریکا لە عێراق جیاوازە‬ ‫سیاسیەکان سەرى هەڵدایەوە و بە‬ ‫تایبەتى ناکۆکیەکانى نێوان شیعەو‬ ‫س��ون��ەو ک��وردو مالیکى ک��ە لەم‬ ‫هەل و مەرجەى ئێستادا عێراقى‬ ‫ڕووبەڕووى قەیرانێکى مەترسیدار‬ ‫ک��ردۆت��ەوە‪ .‬ل��ەه��ەم��ان کاتیشدا‬ ‫ئەم قەیرانانە بۆتە هۆى ئەوەى‬ ‫س��ەرک��ردە سیاسیەکانى عێراق‬

‫متمانەیان بەیەکتر نەمێنێ بە‬ ‫تایبەتى جیاوازى و ناکۆکیەکانى‬ ‫نێوان لیستى عێراقیەو هاوپەیمانى‬ ‫نیشتمانى لە سەر دابەشکردنى‬ ‫پۆستەکان کە تا ئێستا پۆستە‬ ‫ئەمنیەکان ی��ەک�لاى نەبۆتەوە‪.‬‬ ‫هەرچى داوک��اری��ەک��ان��ى هەرێمى‬ ‫کوردستانیش کە لە ‪ 19‬خاڵدا‬ ‫پێشکەش بەمالیکى ک���راوە تا‬ ‫ئێستا زۆرێ���ک ل��ەو داوک��اری��ان��ە‬ ‫جیبەجێ نەکراوە ‪.‬‬ ‫ه���ەر ل���ەم ڕوان��گ��ەی��ەوە ئێستا‬ ‫هەوڵەکانى لیستى عێراقیەو الیەنى‬ ‫کوردى و ڕەوتى سەدر لەهەوڵدان‬ ‫بۆ لێسەندنەوەى متمانە لە مالیکى‬ ‫کە بۆ ئ��ەو مەبەستە لە شارى‬ ‫هەولێر لیستى عێراقیەو ڕەوتى‬ ‫سەدر و هاوپەیمانى کوردستانى‬ ‫هەوڵەکانى خ��ۆی��ان خستە گەر‬ ‫بۆ فشار خستنە سەر مالیکى و‬ ‫لێسەندنەوەى متمانە لە مالیکى‪،‬‬ ‫هەرچەند ئەستەمە لە ئێستادا‬ ‫پرسى لێسەندنەوەى متمانە لە‬ ‫مالیکى یەکێکە لە ئەگەر هەرە‬ ‫ئاستەمەکان‪ ،‬چونکە مالیکى‬ ‫یەکێکە لە کەسایەتیە دیارەکانى‬ ‫شیعەکان و خ��اوەن��ى زۆرت��ری��ن‬ ‫کورسى پەرلەمان و تۆکمەترین‬ ‫و بەهێزترین کوتلەى سیاسى‬ ‫پەرلەمانى عێراقیشە هەرچەندە‬ ‫مالێکى توانیویەتى تا ڕادەیەکى‬ ‫باش هاوسەنگە سیاسیسەکان لە‬ ‫نێوان ئەمریکاو ئێراندا ڕابگرێت ‪.‬‬

‫ل��ە ه��ەم��ان کاتیشدا ک��ە پرسى‬ ‫الب����ردن����ى م��ال��ی��ک��ى دەچ��ێ��ت��ە‬ ‫ب��وارى جێبەجێکردنەوە لیستە‬ ‫کاریگەریگەکانى عێراق ناتوانن‬ ‫یەکهەڵویست بن‪ ،‬ئەو پرسە هەرچى‬ ‫لیستى عێراقیە خاونى چەندین‬ ‫بۆچون و ڕەهەندو بیرکردنەوەى‬ ‫ج��ی��اوازن ناتوانن یەکڕیزو یەک‬ ‫هەڵویست بن و ڕەوت��ى س��ەدر و‬ ‫ئەنجومەنى بااڵى ئیسالمى لەعێراق‬ ‫ئ��ەگ��ەر ڕاس��ت��ەو خ��ۆ ڕەزام��ەن��دى‬ ‫ئێران وەرنەگرنن ناتوانن لە سەر‬ ‫بڕیارێکى سیاسى لەو جۆرە یەک‬ ‫دەنگ و یەک هەڵویست بن کە ئەم‬ ‫جیاوازیە لەسەرەتاى پێکهێنانى‬ ‫حکومەتى عێراقى بەدیار کەوت کە‬ ‫لە سەرەتادا ئەنجومەنى ئیسالمى‬ ‫پیشتگرى مالیکى بون و ڕەوتى‬ ‫سەدر دژى پێکهێنانى حکومەتى‬ ‫مالیکى بون و دواتر هاوکێشەکان‬ ‫گ��ۆڕدراو ڕەوت��ى سەدر پشتگیرى‬ ‫مالیکى دەکردو ئەنجومەنى بااڵى‬ ‫ئیسالمى تا ڕادەی��ەک پەراوێزخرا‬ ‫وەه��ەر کاتێک مەترسى گەیشتە‬ ‫سەر الیەنەکانى شیعە لە عێراقدا‬ ‫ئەوا بەدڵنیایەوە هێزو کوتلەکانى‬ ‫شیعە لە عێراقدا کۆدەنگ دەبن بۆ‬ ‫ڕزگار بونیان لە قەیرانەکان‪ ،‬بەڕاى‬ ‫من ئەوەى ئێستا لە الیەن هەندێک‬ ‫لەکوتلە شیعەکانەوە کارى لە سەر‬ ‫دەکرێت تەنها بۆ داکۆیکردن لە‬ ‫داوکارى و فشار خستنە سەرمالیکە‬ ‫بۆ جێبەجى کردنى داوکاریەکانیان‪.‬‬

‫س����ەب����ارەت ب���ە ه��اوپ��ەی��م��ان��ى‬ ‫کوردستانیش لە مەڕ لێسەندنەوەى‬ ‫متمانە ل��ە مالیکى ت��ا ڕادی��ەک‬ ‫جیاوازى لە نێوان سەرۆکى هەرێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان و س���ەرۆک کۆمارى‬ ‫عێراقدا هەیە ئەمە جگە لەوەى‬ ‫لە ئێستادا ئێران پشتگرى تەواوى‬ ‫مانەوەى مالیکى دەکات ئەوەش لە‬ ‫بەر تێکنەچونى بارودۆخى سیاسى‬ ‫عێراق‪ ،‬چونکە هەر گۆڕانکاریەک لە‬ ‫هاوسەنگى عێراقدا دەبێتە هۆکارى‬ ‫تێکچونى بارودۆخى سیاسى سوریا‬ ‫ک��ە ئ��ەم��ەش دەب��ێ��ت��ە تێکچونى‬ ‫هاوسەنگى ئەو هاوکێشە سیاسیەى‬ ‫کە ئێران کارى لەسەر دەکات ‪.‬‬ ‫لە س��ەر ئاستى نێوەدەوڵەتیش‬ ‫البردنى مالیکى یەکێکە لە ئەگەرە‬ ‫سەختەکان‪ ،‬چونکە ئەمریکا لە‬ ‫ماوەى ڕاب��ردودا ئەزمونێکى زۆرى‬ ‫لە گەڵ مالیکى هەیە هەر لە پرسى‬ ‫جێبەجێ ک��ردن��ى سیاستەکانى‬ ‫ئەمریکا ل��ە ع��ێ��راق و ڕاگرتنى‬ ‫هاوسەنگى ل��ە ن��ێ��وان ئەمریکاو‬ ‫ئێران و واڵتانى ترى ناوچەکە‪،‬‬ ‫بۆیە ئەمریکا لەم هەل و مەرجەدا‬ ‫پشتگرى مانەوەى مالیکى دەکات‬ ‫و ل��ە ه��ەم��ان ک��ات��ی��ش��دا لیستە‬ ‫ڕکەبەرەکانى مالیکى نەیان توانى‬ ‫وە ئەمریکا بگەینە ئەو قەناعەتەى‬ ‫ک��ەم��ال��ی��ک��ى ل���ە پ��ۆس��ت��ەک��ەدا‬ ‫دورب��خ��رێ��ت��ەوە ئ��ەم ب��ارودۆخ��ەى‬ ‫ئێستاى ع��ێ��راق ت��ا هەڵبژاردنى‬ ‫ئایندەى ‪ 2014‬بەردەوام دەبێت ‪.‬‬

‫بۆیە گرنگە لە هەرێمى کوردستاندا‬ ‫پ��ش��ت��گ��رى ل��ە س��ی��اس��ەت��ەک��ان��ى‬ ‫س��ەرۆک��ى ه��ەرێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫بکرێت سەبارەت بە ڕاپرسى لە‬ ‫س��ەر دیاریکردنى مافى چ��ارەى‬ ‫خۆنوسین‪ ،‬یان ئاسایى کردنەوەى‬ ‫ب��ارودۆخ��ەک��ە ل��ە گ��ەڵ ن��اوەن��دا‪،‬‬ ‫چونکە درێژە پێدانى ئەم بارودۆخە‬ ‫دەبیتە هۆکارى تێکچون لێکترازان‬ ‫و جۆراو جۆر لە گوتارى سیاسیى‬ ‫هەرێمى کوردستاندا لە ئێستادا‬ ‫الیەنەسیاسیەکان‬ ‫خوێندنەوەى‬ ‫بۆ بارودخى سیاسى عێراق زۆر‬ ‫ج��ی��اوازە ب��ە تایبەتى ل��ە س��ەرو‬ ‫بەندى سەردانەکەى مالیکى بۆ‬ ‫شارى کەرکوک توانى درز بخاتە‬ ‫یەکڕێزى ک���وردەوە وە لەهەمان‬ ‫کاتیشدا دەبێت ئ��ەوە بزانین کە‬ ‫وەک پێویست ئەوانەى لە بەغداد‬ ‫نوێنەرایەتى کورد دەک��ەن نەیان‬ ‫توانى ئامرازێکى بەهێز بن بۆ‬ ‫ی��ەک�لاى ک��ردن��ەوەى قەیرانەکان‬ ‫پ��ەرەس��ەن��دن��ى ب��ۆ ن��او هەرێمى‬ ‫کوردستان ‪.‬‬ ‫بۆیە لە ئێستادا گرنگە ماڵی کوردو‬ ‫گوتارى سیاسى کوردی یەکبخرێت و‬ ‫کۆبونەوەیەکى نیشتمانى سەرجەم‬ ‫هێزو کوتلە سیاسیەکان ئەنجام‬ ‫بدرێت س��ەب��ارەت بەدیاریکردنى‬ ‫ستراتیژیک ب��ۆ داوک��اری��ەک��ان��ى‬ ‫ک��وردو دیاریکردنى ئەو ڕەهەندە‬ ‫نیشتمانیانەى کە پێویستە لە‬ ‫ئێستادا کارى لەسەر بکرێت ‪.‬‬

‫حەماسەتەکەى هەولێر و خاوبوونەوەکەى نەجەف‬ ‫کامیل مەحمود‬ ‫ک��ۆب��وون��ەوە پێنج قۆڵییەکەى‬ ‫‪28‬ى مانگى ڕاب����ردووى هەولێر‬ ‫کە لەنێوان بارزانى و تاڵەبانى و‬ ‫سەدرو نوجەیفى و عەالویدا ئەنجام‬ ‫درا گڕو تێنێکى پێوە دیاربوو کە‬ ‫حەماسەتى ئامادەبووان ئەوەى لێ‬ ‫دەخوێنرایەوە لەئاییندەیەکى نزیکدا‬ ‫نەخشەى سیاسى ناو پەرلەمان و‬ ‫کۆى پرۆسە سیاسییەکەى عێراق‬ ‫دەگۆڕێت و هاوپەیمانیەتى نوێ‬ ‫دێتە کایە کە نورى مالیکى شکست‬ ‫پێ دەهێنێت و هاوپەیمانیەتییە‬ ‫کۆنەکان لێک هەڵدەوەشێنێتەوە‪،‬‬ ‫ئەو وادەیەش بۆ مالیکى دانرابوو‬ ‫ڕووبەڕووبوونەوەیەکى ناوبراوبوو‬ ‫کە چ��اوەروان دەک��را دەرەنجامى‬ ‫پۆزەتیڤ بۆ چارەسەرى کێشەکان‬ ‫بەدواى خۆیدا بێنێت‪.‬‬ ‫بەاڵم ئەوەى چاوەڕوان نەکراوبوو‬ ‫بریتى ب��وو لەبێباکى س��ەرۆک‬ ‫وەزی��ران��ى ع��ێ��راق ل��ەو وادەی���ەو‬ ‫هەروەها کۆبوونەوەى ئەو سەرکردە‬ ‫سیاسیانەو دواتریش کۆبوونەوەکەى‬ ‫نەجەف‪ ،‬بەتایبەتى لەوەى نەجەفدا‬ ‫هەندێ لەئەندامانى لیستى دەوڵەتى‬ ‫یاسا ک��ە مالیکى سەرۆکایەتى‬ ‫دەکات بەگاڵتەجاڕییەوە لێدوانیان‬

‫ڕێبین حەسەن‬ ‫ل�����ەدواى س��ەره��ەڵ��دان��ى گ��رژى‬ ‫و ئ��اڵ��ۆزی��ی��ەک��ان��ى ئ��ەم��دوای��ی��ەى‬ ‫گۆرەپانى سیاسى عێراق و ئەو‬ ‫کێشەیەى کە لەنێوان هەرێمى‬ ‫کوردستان و حکومەتى ناوەندا‬ ‫سەریهەڵدا‪ ،‬پ��اش ئ��ەو ه��ەوڵ و‬ ‫ت��ەق��ەالی��ان��ەى ک��ە بەمەبەستى‬ ‫هێورکردنەوەى دۆخى ناجێگیرى‬ ‫سیاسى عێراق درا‪ ،‬لەیەکەم هەوڵى‬ ‫دواى پەرەسەندنى ناکۆکیەکان‪،‬‬ ‫ک��ۆب��ون��ەوە (پێنج) قۆڵیەکەى‬ ‫س��ەرەت��اى ئ��ەم مانگە لەشارى‬ ‫هەولێر کە بەشێک لەچاودێرانى‬ ‫سیاسى بە کۆبونەوەى دووەم��ى‬ ‫هەولێر ناویان ب��رد‪ ،‬ت��اڕادەی��ەک‬ ‫ل����ەدواى ب�ڵاوب��ون��ەوەى خ���اڵ و‬ ‫دەرئ��ەن��ج��ام��ى ئ��ەو کۆبونەوەیە‬ ‫پێشبینى دەکرا‪ ،‬کە گۆڕانکارییەک‬ ‫لەسیستمى سیاسى و بەتایبەتیش‬ ‫گ���ۆڕان���ک���ارى ل���ە دەس���ەاڵت���ى‬ ‫جێبەجێکردن کە خۆى لەالبردنى‬ ‫م��ال��ی��ک��ى ل��ەپ��ۆس��ت��ى س��ەرۆک��ى‬ ‫ئەنجومەنى وەزیران یاخود دانانى‬ ‫کەسێکى تر لەجێگایدا دەبینیەوە‪،‬‬ ‫ت�����ەواوى ن���اوەن���دە س��ی��اس��ى و‬ ‫میدیاکانى بەخۆیەوە سەرقاڵکرد‪،‬‬

‫دەرب���ارەى کۆبوونەوەکەى ماڵى‬ ‫م��وق��ت��ەدا س���ەدر داوە‪ ،‬یەکێک‬ ‫لەنزیکەکانى مالیکى دەڵێت‬ ‫ک���ۆب���وون���ەوەک���ەى ن��ەج��ەف بۆ‬ ‫دەرب��ازب��وون��ە ل��ەو تەنگەژەیەى‬ ‫کە ئ��ەو س��ەرک��ردە سیاسییانەى‬ ‫ل��ەک��ۆب��وون��ەوەک��ەى ه��ەول��ێ��ردا بۆ‬ ‫خۆیان دروست کردبوو کە مەبەستى‬ ‫وادە(‪)15‬ڕۆژی��ی��ەک��ەى ئ��ەوان بوو‬ ‫بۆ مالیکى و بێباکى ناوبراو لەو‬ ‫وادەیەو حساب بۆ نەکردنى‪.‬‬ ‫لەماوەى ئەو پانزە ڕۆژەدا نورى‬ ‫مالیکى چ��االک��ى و جموجووڵى‬ ‫هەبووەو ئەویش لەکۆبوونەوەى‬ ‫ئ���اش���ک���راو ن��ه��ێ��ن��ى خ�����ۆى و‬ ‫پەیوەندییەکانیترى نەکەوتووەو‬ ‫زیاتر لەوەى دەست کەوتووە کە‬ ‫الیەنە نەیارەکانى بەو کۆبوونەوانە‬ ‫دەستیان کەوتووە کە لەهەولێرو‬ ‫نەجەف سازیان دابوو‪ ،‬هەوڵەکانى‬ ‫مالیکى بۆ ڕاستکردنەوەى ئەداى‬ ‫دەسەاڵتەکەى و ئەو چاکسازییانە‬ ‫نەبووە کەسەرکردە سیاسییەکانى‬ ‫ع��ێ��راق داوای���ان ک��ردب��وو‪ ،‬بەڵکو‬ ‫ئ��ەو ل��ەچ��ەن��د ڕۆژى ڕاب����ردووى‬ ‫پێش ک��ۆب��وون��ەوەى ن��ەج��ەف و‬ ‫وادە دیاریکراوەکەدا هەوڵى داوە‬ ‫درزو کەلێن بخاتە نێوان لیست و‬ ‫ق��ەوارە ڕکابەرەکانى و پاشەکشە‬

‫بەهەڵوێستەکانیان بکات‪ ،‬لەوەشدا‬ ‫ت��ا ڕادەى الوازک���ردن���ى ئ���ەوان‬ ‫سەرکەوتنى بەدەست هێناوە‪.‬‬ ‫هەر لەماوەى ئەم پانزە ڕۆژەدابوو‬ ‫باس لەگەڕانەوەى ساڵح موتڵەگ‬ ‫بۆ ک��ارەک��ەى و کۆبوونەوەکانى‬ ‫ئەنجومەنى وەزیران کراوەو سەفقەى‬ ‫سیاسى نێوان مالیکى موتڵەگ‬ ‫قسەوباسى ه��ەن��دێ ل��ەن��اوەن��دە‬ ‫سیاسى و ڕۆژنامەوانییەکانە‪،‬‬ ‫پەرتەوازەیى ڕیزەکانى عێراقییەو‬ ‫ئیغراکردنى هەندێکیان ب��ەزەوى‬ ‫و بەڵێنیتر دیسان بابەتى گەرمى‬ ‫ناو میدیاکانە‪ ،‬فشارخستنەسەر‬ ‫موقتەدا سەدر لەالیەن هاوپەیمانى‬ ‫نیشتیمانى و پێدەچێ مەرجەعە‬ ‫ئاینییەکان و هەروەها ئێرانیش کە‬ ‫توندییەکانى نەرم بکاتەوە ئەویش‬ ‫ه��ەر پێشهات و قسەو گومانى‬ ‫چ��اودێ��ران��ە‪ ،‬دووپ��ات��ک��ردن��ەوەى‬ ‫پشتگیرى لیستەکانیترى ناو‬ ‫هاوپەیمانى نیشتیمانى شیعەکان‬ ‫لەنورى مالیکیش فاکتەرێکیترى‬ ‫هێزی سەرۆک وەزیرانى عێراق و‬ ‫بێباکى ئەو بووە لەو کۆبوونەوانەى‬ ‫چەند هەفتەى ڕاب���ردووى نەیارە‬ ‫س��ی��اس��ی��ی��ەک��ان��ى‪ ،‬ب��ەت��ای��ب��ەت��ى‬ ‫کۆبوونەوەکانى هەوڵێرو دواج��ار‬ ‫نەجەفیش‪.‬‬

‫ه��ەم��وو ئەمانە بایى ئ��ەوەب��وون‬ ‫الیەنە بەشدارەکانى کۆبوونەوە‬ ‫پێنج قۆڵییەکەى هەولێر بەهەمان‬ ‫ه��ەڵ��وێ��س��ت و ح��ەم��اس��ەت��ەوە‬ ‫ئامادەسازى بۆ کۆبوونەوەکەى‬ ‫ن���ەج���ەف ن���ەک���ەن و پ��اش��ان‬ ‫پاشەکشەو‬ ‫هەڵوێستەکانیشیان‬ ‫ب���ێ ب���ڕی���ارى ل��ەخ��ۆ ب��گ��رێ��ت‪،‬‬ ‫ل��ەک��ۆب��وون��ەوەک��ەى ه��ەول��ێ��ردا‬ ‫ڕاگەیەنراوى کۆتایى و ڕاسپاردەکان‬ ‫بەدەنگێکى بەرز خوێنرانەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ک��ۆب��وون��ەوەک��ەى ن��ەج��ەف بەبێ‬ ‫ب��ەالغ��ى کۆتایى دوای���ى ه��ات و‬ ‫نەمانزانى لەسەر چى ڕێککەوتوون‬ ‫و هەنگاوى ئاییندەیان چى دەبێت‪.‬‬ ‫ل��ەوان��ەی��ە زۆرب���ەى الی��ەن��ەک��ان و‬ ‫بەتایبەتى ک��ورد گ��رەوى لەسەر‬ ‫هەڵوێستى پەڕگیرانەى موقتەدا‬ ‫سەدر کردبێت کە لەو سەرەتایەوە‬ ‫ه���ەم���ان ڕووان����گ����ەى س��ی��اس��ى‬ ‫ڕەخنەگرانەى عێراقییەو کوردى‬ ‫هەبوو بۆ شێوازى بەڕێوەبردنى‬ ‫دەس���ەاڵت ل��ەالی��ەن مالیکییەوە‪،‬‬ ‫هەرچەندە هەر لەسەرەتاوە ئەو‬ ‫ب��ۆچ��وون��ەش ه��ەب��وو ک��ە س��ەدر‬ ‫بەمەبەستى ئیحتیواکردنى دۆزەکە‬ ‫هاتووەتە سەر خەت و م��ەرام و‬ ‫ب��ەرژەوەن��دى خ��ۆى ه��ەی��ە‪ ،‬جگە‬ ‫ل���ەوەى س��ەدری��ی��ەک��ان بەشێکى‬

‫دواى تــەواو بــوونى (‪ )15‬ڕۆژەکـــە‬

‫بەاڵم کاتێک ئێوارەى ڕۆژى ‪5/17‬‬ ‫وادە ‪ 15‬ڕۆژەییەکەى مالیکى کە‬ ‫لەکۆبونەوەى هەولێر دیارى کرا و‬ ‫بریارى لەسەر درا‪ ،‬کۆتایی هات‬ ‫و لە چاوەڕوانى چرکە ساتەکانى‬ ‫دەستپێکى پێشهاتى نوێدا بووین‪،‬‬ ‫بەاڵم هیچ شتێکى وەها ڕووی نەدا‬ ‫و ئەمەش لەکاتێکدا بوو کە‪:‬‬ ‫‪ .1‬ڕەوت��ى س��ەدر‪ ،‬وەک خاوەنى‬ ‫بیرۆکەى دانانى ‪ 15‬ڕۆژ بۆ مالیکى‬ ‫لەپێناو پێداچوونەوە بەشێوازى‬ ‫ئ���ەداى ک��ارەک��ان��ى و ه��ەوڵ��دان‬ ‫ب��ۆ فەراهەمکردنى ژینگەیەکى‬ ‫تەندروستى لەبارى سیاسى‪.‬‬ ‫‪ .2‬لیستى عێراقیە‪ ،‬وەک نەیارى‬ ‫سەرسەختى لیستى دەوڵەتى یاسا‬ ‫و سەرۆک وەزیران‪ ،‬ویستى سود لە‬ ‫نزیکبوونەوەى لەگەڵ الیەنەکانى‬ ‫تر وەربگرێت بۆ دوورخستنەوەى‬ ‫مالیکى و دان��ان��ى کەسێکىتر‬ ‫لەجێگاى ئەو‪ ،‬بەاڵم ئەو هەوڵەى‬ ‫بێ ئاکام بوو‪.‬‬ ‫‪ .3‬ک��ورد‪ ،‬وەک نەتەوەى دووەم‬ ‫ل��ەع��ێ��راق ل��ەگ��ەڵ ڕەوت���ى س��ەدر‬ ‫و عێراقیە‪ ،‬بەهۆى ت��اڕادەی��ەک‬ ‫لەبیرکردنى داواو مافە ڕەواکانى‬ ‫ل��ەالی��ەن ئەنجومەنى وەزی��ران��ى‬ ‫عێراقەوە‪ ،‬لەڕێگەى یەکخستنى‬

‫گوتارێکى هاوبەش‪ ،‬فشارەکانى‬ ‫ل��ەڕێ��گ��ەى گەاڵڵەیەکى نوێى ال‬ ‫دروست ببوو‪.‬‬ ‫بەاڵم‪ ،‬ئەوەى کە ئێستا زیاد لە‬ ‫ه��ەم��وو کاتەکانى ت��ر پێویستى‬ ‫ب��ە ل��ێ��ک��دان��ەوە و تاوتوێکردنى‬ ‫ورد هەیە‪ ،‬ئ��ەوەی��ە ئاخۆ دواى‬ ‫کۆتایی وادەیەکى دوو هەفتەیی‬ ‫چى گۆڕانێک لە ژیانى سیاسى‬ ‫ئەم واڵتە ڕوو دەدات؟ ئایا نورى‬ ‫مالیکى دەت��وان��ێ��ت پابەند بێت‬ ‫بەڵێنەکانى ڕاب��ردووی��ی��ەوە؟ ئایا‬ ‫ڕەوشى سیاسى عێراق و بگرە و‬ ‫بێنە سەرسەختەکانى ملمالنێکان‬ ‫بەکوێ دەگات؟‬ ‫بێگومان بۆ وەاڵم��دان��ەوەى ئەم‬ ‫پرسیارانە دەکرێت چەند ڕاستیەک‬ ‫بخەینە ڕوو‪ ،‬لەوانەش‪/‬‬ ‫‪ .1‬کاتێک (‪ )15‬ڕۆژ دان���را و‬ ‫دواتریش هیچ کاریگەریەکى نەبوو‬ ‫لەسە�� مالیکى‪ ،‬ئەوا بەدڵنیاییەوە‬ ‫میتۆدى الب��ردن��ى مالیکش سفر‬ ‫کرایەوە و هەوڵەکانیش لەالیەن‬ ‫چەند الیەنێکەوە بۆ ئەو مەبەستە‬ ‫چووە خانەى بەتاڵەوە و بەوەش‬ ‫دەرک�����ەوت ک��ە ب��ۆ ئ���ەو پرسە‬ ‫کۆدەنگیەکى هاوبەشى پتەو نەبوو‪.‬‬ ‫‪ .2‬ج��ەخ��ت��ک��ردن��ەوەى لیستى‬

‫هاوپەیمانى نیشتیمانى کاتێک‬ ‫ڕاگ��ەی��ان��درا ک��ە بەدیلى مالیکى‬ ‫تەنیا مالیکى خۆیەتى‪ ،‬واتە ئەو‬ ‫لیستى کە کۆکراوەى چەند الیەن‬ ‫و کەسایەتیەکى بااڵى شیعەکانە‪،‬‬ ‫ل��ە مالیکى باشتر ب��ە گونحاو‬ ‫نازانن‪ ،‬تا لەجێگاى ئەودا دایبنێن‪،‬‬ ‫چونکە دواى مشتومڕێکى زۆریان‬ ‫نەیانتوانى بەدڵى الیەنەکانى تر‬ ‫بکەن و لە جێگرەوەى ناوبراودا‬ ‫سەرکەوتن بەدەست بهێنن‪.‬‬ ‫‪ .3‬لەخاڵى دووەمەوە دەرکەوت‪ ،‬کە‬ ‫شیعەکان هۆکارى النەدانى مالیکى‬ ‫بۆ ئەوە دەگەڕێننەوە‪ ،‬کە ڕەنگ‬ ‫بێت ترسێک لەالیان بوونى هەبێت‪،‬‬ ‫ب��ەوەى کە ڕەنگە تەنیا مالیکى‬ ‫بتوانێت بەرامبەر بە نەیارەکانى‬ ‫بوەستێتەوە‪ ،‬بەواتایەکى تر کارێکى‬ ‫قورسە ئەگەر بێتوو الدانى مالیکى‬ ‫ببێتە هۆکارێک بۆ بااڵدەست بوونى‬ ‫سونەکان‪ ،‬چونکە ن��ورى مالیکى‬ ‫بە تەنیا توانیویەتى بەرامبەر بە‬ ‫داوا و هەژموونگەرایی سونەکان‬ ‫بوەستێتەوە‪ ،‬هەر لەڕەتکردنەوەى‬ ‫داواک���ان���ی���ان ب��ۆ س��ەرب��ەخ��ۆی��ی‬ ‫پارێزگاکانى ( دیالە و سەاڵحەدین)‬ ‫تا دوورخستنەوەى ساڵەح موتڵەگى‬ ‫جێگرى و دەرکردنى یاداشت بۆ‬

‫س��ەرەک��ى پێکهێنەرى حاڵەتى‬ ‫سیاسى ن��او پێکهاتەى شیعەن‬ ‫و دواج����ار ب��ەرژەوەن��دی��ی��ەک��ان��ى‬ ‫پێکهاتەى شیعەش هێڵى سوورە‬ ‫لەبەردەمیدا‪.‬‬ ‫ئ����ەوەى م���اوەت���ەوە ل���ەب���ەردەم‬ ‫س��ی��اس��ی��ی��ەک��ان��ى ع��ێ��راق��دا ئ��ەو‬ ‫کۆبوونەوە گشتییەیە کە بڕیارە‬ ‫لەئاییندەدا ساز بکرێت و تائێستا‬ ‫ب��ەه��ۆى ناتەبایى ن��ێ��وان الیەنە‬ ‫عێراقییەکانەوە چەند جارێک‬ ‫دواخراوە‪ ،‬دەبێت کارى لەمەودواى‬ ‫س��ەرک��ردەک��ان��ى ب����ەرەى ن��ەی��ار‬ ‫بەسیاسەتەکانى مالیکى بۆ هەرچى‬ ‫زووت���رى س��ازدان��ى ئ��ەو کۆنگرە‬ ‫نیشتیمانییە بێت کە هەموو الیەک‬ ‫کۆبکاتەوە و بە تەوافوقێکیترى‬ ‫نیشتیمانى مەبدەئى موشارەکەى‬ ‫گشتى لەدەسەاڵت و دروستکردنى‬ ‫ب��ڕی��ارى سیاسیدا ببوژێننەوەو‬ ‫میکانیزمێک بۆ بنەبڕکردنى تاکرەوى‬ ‫و قۆرخکردنى دەس��ەاڵت لەالیەن‬ ‫هەر کەس و الیەن و پێکهاتەیەکەوە‬ ‫ب��ێ��ت ب�����دۆزن�����ەوە‪ ،‬ه���ەروەه���ا‬ ‫کارنامەیەکیش ب��ۆ چ��ارەس��ەرى‬ ‫پ��رس��ە س��ی��اس��ی��ی��ەک��ان��ی��ت��ری��ش‬ ‫گەاڵڵە بکەن‪ ،‬بەتایبەتى پرسە‬ ‫چ��ارەس��ەرن��ەک��راوەک��ان��ى ن��ێ��وان‬ ‫هەولێرو بەغداد‪.‬‬

‫دەستگیرکردنى تاریق هاشمى‪.‬‬ ‫‪ .4‬ڕەوتى سەدر‪ ،‬وەک بەشێک لە‬ ‫هاوپەیمانى فراوانى نیشتیمانى‪،‬‬ ‫چیتر ناتوانێت لەمەوال ببێتە نەیارى‬ ‫س��ەرس��ەخ��ت��ى م��ال��ی��ک��ى‪ ،‬چونکە‬ ‫بەهۆى پاڵپتشی بەهێزى دەرەکى‬ ‫مالیکەوە‪ ،‬بۆ ڕەوتەکە ڕوونبوەوە‬ ‫کە ئێستا خواستى الدانى مالیکى‬ ‫لەئارادانییە و ناکرێت ئەو داوایە بۆ‬ ‫ئێستا جێبەجێ بکرێت‪.‬‬ ‫‪ .5‬بەردەوامى ملمالنێکانى نێوان‬ ‫مالیکى و عەلالوى درێژەى دەبێت‬ ‫ئ��ەوەش بەهۆى پشت ئەستوورى‬ ‫مالیکى لەمانەوەى لەپۆستەکەى‬ ‫و بی ئەنجام بوونى هەوڵەکانى‬ ‫عێراقیە لە نزیکبوونەوەى لە کورد‬ ‫و سەدریەکان‪.‬‬ ‫بۆیە ئێستاى عێراق و ئایندەى‬ ‫لەسەر ئەم چەند خاڵە کۆدەکەینەوە‬ ‫‪.‬‬ ‫‪ .1‬مانەوەى مالیکى تا هەڵبژاردنى‬ ‫داهاتووى عێراق‪.‬‬ ‫بۆ ئەنجامدانى کۆنگرەى نیشتمانى‬ ‫و بەشداریکردنى لیستى عێراقیە‪.‬‬ ‫‪ .3‬هێنانە ئاراى کەشێکى لەبار بۆ‬ ‫فەراهەمکردنى دیدگایەکى هاوبەش‬ ‫بۆ چارەسەرکردنى کێشەکان و‬ ‫لەبەرچاوگرتنى بنەماکانى تەوافق‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫شەکرە مەجید‪ ،‬چاالکوانی بواری ئافرەتان‪:‬‬

‫ئافرةتان‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫لەپارێزگای کەرکوک تاکوو ئێستاش لە ناو کۆمەڵێک خێزان و هۆز‪ ،‬ماف و‬ ‫ئازادییەکانی ئافرەتان پێشێل دەکرێت‬ ‫دیمانە‪ :‬ژاڵە محەمەد‬

‫ش��ەک��رە مەجید‪ ،‬چاالکوانی‬ ‫ب�����واری ئ���اف���رەت���ان پ��ێ��ی��وای��ە‬ ‫سیستەمی باوک ساالری زاڵە بە‬ ‫سەر خێزانی کوردیدا‪ ،‬وتیشی‪:‬‬ ‫هەرچەندە ئەم سیستەمە گۆڕانی‬ ‫بە س��ەردا ه��ات��ووە‪ ،‬ب��ەاڵم ئەم‬ ‫گ��ۆڕان��ە ل��ە ئاستی پێویستی‬ ‫ئافرەتی کوردا نییە‪.‬‬ ‫*وەک چاالکوانێک لە شارى کەرکوک‪،‬‬ ‫ڕەوشى ئافرەتان لەوێ چۆن دەبینن؟‬ ‫ئافرەتی شاری کەرکوک و دەورووبەری‬ ‫وەک هەموو ئافرەتانی تری دونیا بە‬ ‫دریژایی مێژوو گیرۆدەی داب و نەریتی‬ ‫کۆمەاڵیەتی بوون‪ ،‬تاکوو زەمانێکی زۆر لە‬ ‫ماف و ئازادییەکان بێ بەش بوون تاکوو‬ ‫ئێستاش لە ناو هەندێک خێزان و هۆز‪،‬‬ ‫ماف و ئازادییەکانی پێشێل دەکرێت‪،‬‬ ‫داب و نەریت بە جۆرێک ڕیشەی لە ناو‬ ‫کۆمەڵگادا داکوتیوە کە بەردەوام لەگەڵ‬ ‫کردنی هەر کارێکدا ئافرەتان ناچارن بیر‬ ‫لە نەریتە کۆمەاڵیەتییەکان بکەنەوە و‬ ‫تێیدا بڕیار بدەن‪ ،‬ئافرەتی کورد لەم‬ ‫سنوورەدا لە سەر ئەو بنەمایە و بگرە‬ ‫خێزانی ماڵەکەشی خراپتر مامەڵەی‬ ‫لەگەڵدا دەکرێت من پێموایە تا پێگەی‬ ‫ئابووری لە ناو خێزان بوونی نەبێت‬ ‫ڕەوش��ی ئافرەتان لە ئێستادا باشتر‬ ‫نابێت بۆیە پێویستە حکومەت بتۆانێت‬ ‫دەرفەتێکی کاری سەربەخۆ بۆ ئافرەتان‬ ‫دابین بکات تاکوو هەست بە بوونی خۆی‬ ‫بکات و ڕەوشی باشتر بێت‪.‬‬ ‫*ئ���ەو ش��ێ��وازان��ەى ت��ون��دوت��ی��ژى سەر‬ ‫ئافرەتان کامانەن کە زیاتر لەوێ‬ ‫بەڕێوە دەچن؟‬ ‫لە بەر ئەوەی توندوتیژی دیاردەیەکە لە‬ ‫کۆمەڵگا جۆراوجۆرەکاندا بە دی کراوە‬ ‫بۆیە توێژنەوە و بەدواداچوونی زۆری بۆ‬ ‫کراوە ئەم دیاردەیە بە چەندین شێواز‬

‫لە الی ئافرەتان پەیڕەو دەکرێت وەکوو‬ ‫شێوازی جەستەیی و وتەیی و هەندێک‬ ‫شێوازی تر هەیە پێدەڵێن شێوازی‬ ‫دەروون��ی جگە لە شێوازی سێکسی‬ ‫و یاسایی و کۆمەاڵیەتی و‪...‬ه��ت��د‪،‬‬ ‫بەاڵم ئێمە ئەگەر سەرەنجی ڕابردووی‬ ‫ه��ەر ئافرەتێک بدەین دەبینین‬ ‫چەوساندنەوە و سووکایەتی‬ ‫پێکردنی پێوە دیارە هەر لەو‬ ‫ساتەوە کە لە دایک دەبێت‬ ‫تا دەبێتە دایک و ئافرەتی‬ ‫م���اڵ���ەوە‪ ،‬ت��ەن��ان��ەت لە‬ ‫قۆناغی منداڵیەوە دەبینین‬ ‫پ��ەروەردە کردنی جیاوازی‬ ‫نێوان کوڕ وکچ و چۆنێتی‬ ‫جیاکردنەوەی ڕەگەز بە‬ ‫دی��ار دەک��ەوێ��ت‪،‬‬

‫هەر ئەم جیاوازییە هەیە کە کاریگەری‬ ‫گەورەی لە سەر چۆنێتی هەڵبژاردنی‬ ‫ژیانی ئەو کەسە لە ناو کۆمەڵگا و لە‬ ‫داهاتوودا هەیە‪.‬‬ ‫*ئ��ەو ن��اوچ��ان��ەى ئ��ێ��وەى لێیدەژین‬

‫ن��اوچ��ەى داب�����ڕاوە تێیدا چەندین‬ ‫پ��رۆس��ەى ل��ە ن��اوب��ردن��ى نەتەوەیى‬ ‫گەلى کوردى لێ بەڕێوە چووە‪ ،‬ئەمەش‬ ‫وادەکات ئافرەتانى ئەوێ ڕووبەڕووى‬ ‫دوو جۆر لە توندوتیژى ببنەوە وەک‬ ‫توندوتیژى نەتەوەیى و توندوتیژى‬ ‫ڕەگەزى لەم ڕووەوە ئافرەتان لە چى‬ ‫بارودۆخێکدان؟‬ ‫هەر لە مێژ ساڵە ئافرەتانی کورد دوو‬ ‫جار توشی چەوساندنەوە و توندوتیژی‬ ‫بوونە‪ ،‬لەگەڵ ئەمانەشدا ئافرەتان‬ ‫ل��ە هیچ قوناغێکی ڕزگ��اری��خ��وازی‬ ‫گەلەکەماندا بە دوور نەبوونە لە‬ ‫چارەسەرکردنی کێشەکان‪ ،‬هەموو‬

‫وادەک��ات ئافرەتان تا ئەمڕۆ لەسەر‬ ‫ئەو مافانە‌یان بیدەنگ بن؟‬ ‫هۆکارگەلێک ه��ەن بوونەتە ڕێگر‬ ‫لە ب��ەردەم ئافرەتاندا بۆ ئ��ەوەی لە‬ ‫ئاست مافەکانی خۆیان بێدەنگ ببن‪،‬‬ ‫لەوانەش سیستەمی باوکساالری زاڵە‬ ‫بە سەر خێزانی کوردیدا هەرچەندە ئەم‬ ‫سیستەمە گۆڕانی بە سەردا هاتووە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەم گۆڕانە لە ئاستی پێویستی‬ ‫ئافرەتی کوردا نییە لە ژیانی ڕۆژانە‬ ‫زۆر باس لە ماف و یکسانی ئافرەت‬ ‫و پیاو دەکرێت‪ ،‬بەاڵم هێندە وشەی‬ ‫سەرزارن نێو ئەوەندە پەیڕەو ناکرێن‬ ‫و لە ژیانی واقعیدا ئافرەت لە چاوی‬

‫داب و نەریت بەجۆرێک‬ ‫ڕیشەی لە ناو کۆمەڵگا‬ ‫داکوتیوە کە بەردەوام‬ ‫ئافرەتان ناچارن بیر لە نەریتە‬ ‫کۆمەاڵیەتییەکان بکەنەوە و‬ ‫تێیدا بڕیار بدەن‬ ‫کاتێک بوونیان بووە‪ ،‬چ وەکوو خەباتی‬ ‫سیاسی بۆ ڕزگارکردنی میللەتەکەی و‬ ‫چ وەکوو ئافرەتێک بۆ بەرەوپێشچوونی‬ ‫بزووتنەوەی ئافرەتان‪ ،‬بێگومان لە‬ ‫دوای پرۆسەی ئازادی زەمینەی لەبار‬ ‫ڕەخساوە لە بەردەم تاکی کوردییدا‬ ‫بە تایبەت بۆ ئافرەتان کە بتوانن لە‬ ‫ڕێگای ڕێکخراوەکانەوە داکۆکی لە‬ ‫مافەکانی خۆیان بکەن‪.‬‬ ‫*ئ��ەو بەربەستانە چیە کە‬

‫یەکسانی مامەڵەی لەگەڵدا ناکرێت‪،‬‬ ‫چونکە ئافرەتی کورد بەر لە دایکبوونی‬ ‫ئەمەی بۆی دان��راوە دوات��ر ناتوانێت‬ ‫خوی لێیان بە دوور بگرت و پیاوانیش‬ ‫بە هەمان شێوە ڕاهاتوون بۆیە ئاسان‬ ‫نییە دەستبەرداری ئەو نەریتە بن‪،‬‬ ‫چونکە کۆمەڵگا ئەو داب و نەریتەی‬ ‫لە مل کردوون‪ ،‬بۆیە ئافرەتان دەبێت‬ ‫هەوڵی خۆیان بدەن بۆ شکاندنی ئەو‬ ‫داب ونەریتە‪.‬‬

‫کۆنفرانسی نەتەوەیی ئافرەتانی کورد بە دروشمی‬ ‫«هەمەڕەنگى ویەک دەنگى ئافرەت‪ ،‬بۆیەکێتى نەتەوەیى» دەستی پێکرد‬ ‫ئا‪~ :‬‬ ‫ک��ۆم��ی��ت��ەى ئ���ام���ادەک���ارى‬ ‫کۆنفرانسى نەتەوەیى ئافرەتانى‬ ‫کورد‪ ،‬سەبارەت بە ئەنجامەکانى‬ ‫لەژێردروشمى‬ ‫کۆنفرانسەکە‪،‬‬ ‫«ه��ەم��ەرەن��گ��ى وی���ەک دەن��گ��ى‬ ‫ئافرەت‪ ،‬بۆیەکێتى نەتەوەى»‬ ‫ل���ەدواى ئەنجامدانى چەندین‬ ‫کۆبونەوە گەیشتنە ئەنجام و‬ ‫لە لێدوانێکدا ڕایانگەیاند کە‬ ‫کۆنفرانسەکە لە ڕێکەوتی ‪22‬‬ ‫تا ‪24‬ی گواڵنی ‪ 2012‬لە شاری‬ ‫هەولێر بەڕێوە دەچێت‪.‬‬ ‫لە لێدوانەکەدا ئەم خااڵنە ڕەچاو کران‬ ‫بۆ بەڕێوە بردنی کۆنفرانسەکە‪:‬‬ ‫‪ -1‬سەبارەت بەو الیەنانەى کەبایکۆتى‬ ‫کۆنفرانسیان ک��ردب��وو وەمەرجیان‬ ‫بۆبەشدارى ک��ردن دی��ارى کردبوو‪.‬‬ ‫کۆمیتە ک��ۆب��ون��ەوەى ئەنجامدا‬ ‫ب��ەئ��ام��ادەب��وون��ى الی��ەن��ى ن���اڕازى و‬ ‫لەئەنجامدا کێشەکان چارەسەر کران‪.‬‬ ‫‪-2‬کۆمیتەى ئامادەکار بڕیاریدا هەموو‬ ‫الی��ەن��ى سیاسى ک���ورد ب��ەش��دارى‬ ‫بکەن لە کۆنفرانسەکەدا‪ ،‬هەروەها‬ ‫ڕێکخراوەکانى کۆمەڵگاى مەدەنى‬ ‫وژمارەیەک لە کەسایەتى ئەکادیمى‪.‬‬ ‫‪ -3‬کۆمیتەى ئ��ام��ادەک��ار بڕیاریدا‬ ‫نابێت بەهیچ شێوەیەک کۆنفرانس‬ ‫بکەوێتە ژێر کاریگەرى ومۆرکى هیچ‬ ‫ح��زب و الیەنێکى سیاسى‪ .‬بەڵکو‬

‫دەبێت بکەوێتە خزمەتى ئیرادەى‬ ‫یەکێتى نەتەوەى ئافرەتانى کورد‪.‬‬ ‫ئەم کۆنفرانسە ببێتە دەرگایەک بۆ‬ ‫سەرکەوتنى کۆنفرانسى نەتەوەى‬ ‫کورد‪ .‬هەروەها لەکۆتایی لێدوانەکەدا‬ ‫ڕاگەیەنرا کە هیچ کێشەیەک لەبەردەم‬ ‫بەستنى ک��ۆن��ف��ران��س��ى ن��ەت��ەوەى‬ ‫ئافرەتاندا نەماوە و کۆمیتە بڕیاریدا‬ ‫کۆنفرانس لەکاتى خۆیدا لەبەروارى‬ ‫‪22‬و ‪23‬و ‪24‬ى مانگى گواڵنى ‪ 2012‬لە‬ ‫هەولێرى پایتەختى هەرێمى کوردستان‬ ‫سازبکرێت‪.‬‬ ‫هەروەها تانیا تاهیر وەکوو نوێنەری‬ ‫ح��زب��ی سۆسیالیست دیموکراتی‬ ‫کوردستان و ئەندامێکی بەشدار لەم‬ ‫کۆنفرانسەدا وتی‪ :‬ئەم کۆنفرانسە بە‬ ‫مەبەستی گەیشتن بە کۆنفرانسێکی‬ ‫ن��ەت��ەوەی��ی ک����وردە‪ ،‬ه��ەروەه��ا لە‬ ‫ناوەندیشا دەور و کاریگەرییەکانی‬ ‫ئ��اف��رەت��ان��ی ک���ورد ل��ە چونێتی و‬ ‫بەشداریکردنیان لە ئ��ەدای سیاسی‬ ‫ل��ە داه���ات���وودای ک��وردس��ت��ان چون‬ ‫دەبێت و چەند خاڵێکی تر کە لە‬ ‫کۆنفرانسەکەدا دەکەوێتە بەر قسە و‬ ‫گفتۆگۆ‪ .‬سەبارەت بە بەشدار بوونی‬ ‫لە کۆنفرانسی ئافرەتانی کورد وتی‪:‬‬ ‫مەبەست لە بەشدار بوونی من وەکوو‬ ‫ئافرەتێک لە ئاستی سەرکردایەتی‬ ‫حزبێکدا ک��ۆک��ردن��ەوەی بیرو ڕا و‬ ‫سەرنجە جیاوازەکانی ئافرەتانی‬ ‫سیاسی و ڕێکخراوەکانی کومەڵگای‬ ‫مەدەنییە لە ژێر چەترێکدا‪ ،‬دروست‬ ‫کردنی پرۆژەیەک و کارێکی هاوبەش‬ ‫کە هەموو دید و سەرنجەکانی تێدا‬ ‫کۆکرابێتەوە بە مەبەستی چارەسەر‬ ‫کردنی پرسی ئافرەت لە هەر چوار‬

‫پارچەی کوردستان و بە شێوەیەکی‬ ‫ستراتیجیانە کاری لەسەر بکرێت‪.‬‬ ‫لەو ب��ارەی��ەوە کۆمیتەى ئامادەکار‬ ‫ب��ڕی��ارى داوە ل��ەس��ەر ئاستى هەر‬ ‫چوار بەشى کوردستان ئافرەتان بە‬ ‫ڕەنگ و بە ئیرادەى خۆیان بەشدارى‬ ‫کۆنفرانسەکە ببن‪ .‬هەروەها وتیشی‪:‬‬ ‫بڕیار وایە لە سەر ئەم بابەتانە لە‬ ‫کۆنفرانسەکەدا گفتگۆ بکرێت‪:‬‬ ‫‪- 1‬دیدى ئافرەت بۆچارەسەرى پرسى‬ ‫ن��ەت��ەوەى ک��ورد لەهەرچواربەشى‬ ‫ک��وردس��ت��ان وە ڕۆڵ����ى ئ��اف��رەت‬ ‫لەئاواکردنى یەکێتى ن��ەت��ەوەى و‬ ‫ئاستى بەشداربوونى ئافرەتان لە‬ ‫کۆنفرانسى یەکێتى نەتەوەى کوردا‪.‬‬ ‫‪ - 2‬کێشەکانى ئافرەتان لە هەموو‬

‫بوارەکاندا و ڕەوشى ئافرەتى کورد‬ ‫ل��ە ه��ەر چ��وارب��ەش��ى ک��وردس��ت��ان و‬ ‫لەدەرەوەى واڵت‪ ،‬لەم خاڵەدا پێویست‬ ‫ب��ە ب��ەش��دارب��وون��ى ک��ەس��ى پسپۆڕ‬ ‫و کەسى ئەکادیمى لە بوارەکانى‬ ‫پرسەکانى ئافرەت و ڕێگاچارەکانى‬ ‫پرسى ئافرەتاندا و ڕێکخراوەکانى‬ ‫کۆمەڵگاى مەدەنى هەیە و ئامادەکارى‬ ‫پێویستى بۆ کراوە‪.‬‬ ‫‪- 3‬گفتوگۆکردن لەسەر چۆنێتى‬ ‫ئاواکردنى ناوەندێک بۆ ئافرەتى‬ ‫کورد‪ ،‬کە پرۆژەکەى لەالیەن «لەیال‬ ‫زانا»وە پێشکەش دەکرێت و بەرنامە و‬ ‫پەیڕەوى ناخۆى ناوەندەکەش لەالیەن‬ ‫کۆمیتەى باشوور بۆ ئامادەکارى‬ ‫کۆنفرانسەوە ئامادەکراوە‪.‬‬

‫جێگەی باسە کە سەرجەم بەشداربووان‬ ‫ک��وردن‪ ،‬هیچ نوێنەر و ئەندامێکى‬ ‫نەتەوەکان لە کۆنفرانسەکەدا نین‪،‬‬ ‫چونکە کۆنفرانسەکە بەناوى کۆنفرانسى‬ ‫نەتەوەیى ئافرەتانى ک��وردەوەی��ە‪.‬‬ ‫ل��ە ب��اک��ورى ک��وردس��ت��ان ‪ 50‬کەس‬ ‫بەشدارن‪ ،‬لە باشوورى کوردستان ‪78‬‬ ‫کەس و دواتر ‪ 18‬کەسایەتىتریشى‬ ‫لەسەر زی��ادک��راوە وات��ە ‪ 96‬کەس‪،‬‬ ‫ل��ە ڕۆژه��ەاڵت��ى ک��وردس��ت��ان ‪ 25‬و‬ ‫لە ڕۆژئ��اواى کوردستان ‪ 17‬و لە‬ ‫ئەوروپا‪ ،‬ئەمریکا‪ ،‬لوبنان‪ ،‬ڕووسیا‪،‬‬ ‫ئەرمەنستان ‪ 12‬کەس و «کۆما ژنن‬ ‫بڵند ‪ »KJB‬ش بە پێنج ئەندام‬ ‫بەشدارى لە کۆنفرانسەکەدا دەکات‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫سریەیەکى تایبەتى پۆلیسى چاالکییە‬ ‫مەدەنییەکان لەئافرەتان پێکدەهێنرێت‬

‫ب��ڕی��ارە حکومەتی هەرێمی کوردستان‬ ‫سریەیەکى تایبەتى پۆلیسى چاالکییە‬ ‫مەدەنییەکان لەئافرەتان پێکبهێنێت‪.‬‬ ‫محەمەد قەرەداغی سکرتێری ئەنجومەنی‬ ‫وەزی��ران ڕایگەیاند‪ :‬دواى پەسەندکردنى‬ ‫ب��ودج��ە‪ ،‬س��ەب��ارەت ب��ەش��ێ��وازى دەس��ت‬ ‫بەکاربوونى ئەو سریەیە لەگە ‌ڵ وەزیرى‬ ‫ن��اوخ��ۆدا گفتوگۆ دەک��رێ��ت وتیشی‪:‬‬ ‫«دام���ەزران���دن���ى ئ��اف��رەت��ان��ى پۆلیس‬ ‫لەچوارچێوەى دامەزراندنى ئەو ‪ 17‬هەزار‬ ‫کەسەدا دەبێت کە ئەنجومەنى وەزیران‬ ‫داوایکردووە‌و هێشتا لەالیەن پەرلەمانەوە‬ ‫ڕەزام��ەن��دى ل��ەس��ەر ن����ەدراوە»‪ .‬بەپێى‬ ‫زانیارییەکان‪ ،‬ماوەیەک لەمەوبەر‪ ،‬لەسەر‬ ‫داواى فەرماندەیی پۆلیسی فریاکەوتنی‬ ‫چاالکییە مەدەنییەکانی سلێمانی‪،‬‬ ‫وەزارەتى ناوخۆى هەرێم‪ ،‬بەنووسراوێکى‬ ‫ڕەسمى داواى لەئەنجومەنى وەزی��ران‬ ‫کردووە ڕەزامەندبێت لەسەر دامەزراندنى‬ ‫سریەیەکى تایبەتى پۆلیسى چاالکییە‬ ‫مەدەنییەکان لەئافرەتان‪.‬‬ ‫کابینە ‪ 34‬کەسییەکەى‬ ‫فەرەنسا ‪ 17‬یان ئافرەتن‬ ‫کابینە سى و چوار کەسییەکەى جۆن مارک‬ ‫ئایرۆل‪ ،‬سەرۆک وەزیرانى فەرەنسا کە لە‬

‫‪ 18‬وەزیر و ‪ 16‬بریکار پێکهاتووە‪ 17 ،‬ژنى‬ ‫تێدایە‪ .‬ڕۆژنامەى فەرەنسى «لیبراسیۆن»‬ ‫ڕۆژى پێنجشەممە بە مانشێتێکى گەورە‬ ‫نووسیبووى «یەکسانی» و الپ��ەڕەى‬ ‫یەکەمى خۆى بۆ پرسى بەشداریپێکردنى‬ ‫ئافرەتان لە کابینە نوێیەکەدا تەرخان‬ ‫کردبوو‪ .‬هاوکات کۆمەڵگەى کۆچبەرانى‬ ‫فەرەنساش دەتوانن هەست بەوە بکەن‬ ‫کە بە بەشدارى نجات ڤالود بنکاسم‪،‬‬ ‫وەک وتەبێژى حکوومەت و وەزیرى ماف‬ ‫«یەمینە بینجیجی» وەک وەزیرى کاروبارى‬ ‫فەرەنسییەکانى دەرەوەى واڵت و قادر‬ ‫عرف وەک وەزی��رى سەربازانى دێرین‪،‬‬ ‫بەپێى پێویست لەالیەن حکوومەتى نوێوە‬ ‫نوێنەرایەتى بکرێن‪ .‬هاوکات وەزارەت��ى‬ ‫ئاوەدانکردنەوەو نیشتەجێکردن دراوەتە‬ ‫سیسیل دۆلفۆ کە ئەندامى پارتى سەوزە‪.‬‬ ‫ئافرەتێکى ئەفغانى کوێخاى‬ ‫‪ 700‬بنەماڵەیە‬ ‫ل��ە ڕووداوێ���ک���ى ب��ێ وێ��ن��ەدا‪ ،‬خەڵکى‬

‫ئاوایى «نوێ ئاوا» لە ویالیەتى بەلخى‬ ‫ئەفغانستان‪ ،‬زەریفە قازى زادە‪ ،‬چاالکڤانى‬ ‫ب��وارى مافى ئافرەتانیان بە کوێخاى‬ ‫گوندەکەیان هەڵبژاردووە‪.‬چەندین سەدەیە‬ ‫لە ئەفغانستان کوێخاى گوندەکان لە‬ ‫نێو پیاوان هەڵدەبژێردران و هەڵبژاردنى‬ ‫زەریفە‪ ،‬ڕەچە شکێنیەکى گرنگى مێژووى‬ ‫سیاسى و کۆمەاڵیەتى ئ��ەو واڵت��ەی��ە‪.‬‬ ‫ناوبراو کاتێک خۆى بۆ یەکەمین خولى‬ ‫هەڵبژاردنى پەرلەمانى ئەفغانستان پااڵوت‬ ‫و بەهۆى سیستەمى پیاوساالرى ئەو واڵتە‬ ‫دەنگى نەهێنا‪ ،‬بەڵێنى بە دەنگدەرانى‬ ‫خۆیدا کە بەرپرسان ناچار دەکات کارەبا‬ ‫بۆ گوندەکەیان ڕابکێشن‪ .‬زۆرى پێنەچوو‬ ‫کە زەریفە بەڵێنیەکەى خۆى بردە سەر و‬ ‫توانى بەرپرسانى ئەفغانستان ڕازى بکات‬ ‫کارەبا بۆ ئاواییەکەى ڕابکێشن و بەو‬ ‫شێوەیە «نوێ ئاوا» ڕووناکى شەوانەى‬ ‫بەخووە بینی‪ .‬دواى ئەو سەرکەوتنە‪،‬‬ ‫خەڵکى نوێ ئاوا لە والیەتی بەلخ باوەڕیان‬ ‫بە تواناییەکانى زەریفە هێنا و بە خۆ‬ ‫دەربازکردن لە داب و نەریتى چەندسەد‬ ‫ساڵەى ناوچەکەیان‪ ،‬بۆ یەکەمین جار‬ ‫ئافرەتێکیان بە بەرپرس و کوێخاى خۆیان‬ ‫هەڵبژارد‪ .‬زەریفە جگە لەو خۆشەویستیەى‬ ‫کە لەناو ژناندا هەیەتی‪ ،‬توانیویەتى‬ ‫سەرنجى پیاوانیش بۆ الى خۆى ڕابکێشێت‬ ‫و پیاوانى وێلسوالى نەهرشایى لەسەر ئەو‬ ‫ب���اوەڕەن‪ ،‬زۆرێ��ک لەو کار و خزمەتانە‬ ‫زەریفە بە ناوچەکەى کردووە‪ ،‬هیچ پیاوێک‬ ‫تا ئێستا نەیتوانیوە ئەنجامى ب��دات‪.‬‬ ‫ئێستاکە زەریفە لەنێو ئافرەتان و پیاوانى‬ ‫وێلسوالى نەهرشایى سیمبۆلى خەبات و‬ ‫فیداکاریە و هەموویان خۆشیان دەوێ و‬ ‫گوێڕایەڵى قسەکانى ئەون‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫راپۆرت‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫تارق ڕەشید‪ ،‬قایمقامى قەزاى چەمچەماڵ‪:‬‬

‫لە بوودجەى ‪ 2012‬شەش سەد خانوو بۆ کەسوکارى ئەنفالکراوەکان دروست دەکەین‬ ‫دیمانه‪~ :‬‬

‫تارق ڕەشید ‪ ،‬قایمقامى قەزاى‬ ‫چەمچەماڵ لەبارەى هێنانەوەى‬ ‫ڕوف��ات��ى ئەنفالکراوەکان بۆ‬ ‫ق���ەزاى چ��ەم��چ��ەم��اڵ ئ��ام��اژە‬ ‫ب��ۆ ئ���ەوە دەک���ات « هەموو‬ ‫ک��ردووە‬ ‫ئامادەکارییەکمان‬ ‫ب��ۆ گ���ەڕان���دن���ەوەى ڕوف��ات��ى‬ ‫ئەنفالکراوەکان بۆ چەمچەماڵ»‪.‬‬ ‫ناوبراو لەبارى خزمەتکردنى‬ ‫کەسوکارى ئەنفالکراوان لە‬ ‫ق��ەزاى چەمچەماڵ هێما بۆ‬ ‫ئەوە دەک��ات «لە چەمچەماڵ‬ ‫خ��ان��ووم��ان ب��ۆ ک��ەس��وک��ارى‬ ‫ئەنفالکراوەن کردووە‪ ،‬ئەوەیشى‬ ‫ک��ەم��اوە نزیکە ‪600‬ماڵێکە‬ ‫ئەوەیش لەم بوودجەیە بۆیان‬ ‫جێبەجێدەکەین»‪.‬‬ ‫*ه��ێ��ن��ان��ەوەى ڕوف���ات���ى گ����ۆڕە بە‬ ‫کۆمەڵەکان بە کوێ گەشتووە؟‬ ‫ئەوەى تائێستا بڕیارى لەسەر داراوە‬

‫‪ 26‬و ‪27‬ى مانگە دوو مەراسیمى بۆ‬ ‫دەکرێت مەراسیمێکیان لە سلێمانى‬ ‫ئ��ەوە مەراسیمێکى تەوزیعییە و‬ ‫مراسیمێکیشیان‬ ‫پرۆتۆکۆڵییە‪،‬‬ ‫گ��ەڕان��ەوەی��ە ب��ۆ چ��ەم��چ��ەم��اڵ لە‬ ‫مۆنۆمێنتەکە ڕوفاتەکان بنێژرێن‪.‬‬ ‫*ئامادەکارى ک��راوە بۆ هێنانەوەى‬ ‫ڕوفاتەکان؟‬ ‫ئامادەکارییەکان کراوە و ئۆتۆمۆبیل‬ ‫و شوین ئ��ام��ادەک��راوە لیستى ئەو‬ ‫میوانانەى کە بە نیازین بانگهێشتیان‬ ‫بکەین هەموو ئامادە کارییەک کراوە‪.‬‬ ‫*چ ب���ەرن���ام���ەی���ەک���ت���ان ه��ەی��ە‬ ‫ب���ۆ خ���زم���ەت���ک���ردن���ى ک���ەس���وک���ارى‬ ‫ئەنفالکراوەکان؟‬ ‫ئێمە لە چەمچەماڵ خانوومان بۆ‬ ‫کەسوکارى ئەنفالکراوەن ک��ردووە‪،‬‬ ‫ئەوەیشى کەماوە نزیکە ‪600‬ماڵێکە‬ ‫ئ��ەوەی��ش ل��ەم ب��وودج��ەی��ە بۆیان‬ ‫جێبەجێدەکەین‪ ،‬جگە ل��ەوەش ئەو‬ ‫م��ااڵن��ەش��ى ل���ەوێ ک���راوە گ��ەڕەک��ى‬ ‫ئاسوودە کە سێ زۆنە هەموو ئاو و‬ ‫ئاوەڕۆى بۆ کراوە ئەمساڵیش قیر و‬ ‫شۆستەکەیان بۆ دەکەین‪.‬‬ ‫*چ هەنگاوێکتان ن��اوە بۆ ئ��ەوەى‬ ‫کێشەى چ��ەک��دارى بنبڕ ب��ک��ەن لە‬ ‫قەزاى چەمچەماڵدا؟‬

‫ل��ە مانگى ش��ەش��ى ‪2011‬وە هیچ‬ ‫پسوڵەیەکى چەک هەڵگرتنمان بۆ‬ ‫ک��ەس ن��ەک��ردووە‪ ،‬دووەم دووکانى‬ ‫چەکفرۆشتنمان ل��ە چەمچەماڵ‬

‫نەهێشتووە ئەمە هەنگاوەکانە جگە‬ ‫لەوەش ئێمە زۆر دڵخۆشین پەرلەمان‬ ‫کارێکى جدى ک��ردووە ئەتوانین لە‬ ‫ئێستا بە دواوە ئیجرائەت بکەین‬

‫ئەگەر پرۆژەکەیان بگاتە المان‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بابەتى چەک هەڵگرتن تایبەت نییە‬ ‫بە چەمچەماڵ هەموو کوردستانە‬ ‫دواى ئەوە سنورێکى فراوانمان هەیە‬

‫لەگەڵ کەرکوکدا‪ ،‬ڕۆژانە چەک دێتە‬ ‫شارەکەوە‪ ،‬بەاڵم ئەوەى لەسەر ئێمە‬ ‫بێت وەک وەزارەت���ى ناخۆ ئیشى‬ ‫خۆمان جێبەجێکردوە‪.‬‬

‫عومەر محەمەد‪ ،‬سەرنووسەرى گۆڤارى ئەنفالستان‪:‬‬

‫حکومەتى عێراق وەکو خەمێک سەیرى گۆڕە بە کۆمەڵەکانى نەکردووە‬ ‫دیمانە‪~ :‬‬ ‫ع�����وم�����ەر م����ح����ەم����ەد‪،‬‬ ‫س����ەرن����ووس����ەرى گ���ۆڤ���ارى‬ ‫ئەنفالستان ل��ە دی��دارێ��ک��ى‬ ‫تایبەتى ~ ئاماژە‬ ‫بۆ ئ��ەوە دەک��ات «ت��ا ئێستا‬ ‫حکومەتى عێراق نەیتوانیوە‬ ‫ب���ەڕێ���زەوە م��ام��ەڵ��ە ل��ەگ��ەڵ‬ ‫قوربانیانى کۆمەڵ کوژیەکاندا‬ ‫بکات»‪.‬‬ ‫ناوبرا هێما بۆ ئەوە دەکات‬ ‫« گ��ۆڕە ب��ە کۆمەڵەکان بە‬ ‫زۆرى ل���ە ک����ورد و شیعە‬ ‫پێکهاتوون بێگومان گۆڕى بە‬ ‫کۆمەڵى تریش هەیە کە لە‬ ‫دیلە ئێرانیەکان و زیندانیانى‬ ‫سیاسی پێکهاتوون»‪.‬‬ ‫*گ���ۆڕە ب��ەک��ۆم��ەڵ��ەک��ان ژم��ارەی��ان‬ ‫چەندن و لە کوێ هەن وکێ هەوڵى‬ ‫دۆزینەوەیان دەدات؟‬ ‫بێگومان گۆڕى بەکۆمەڵ تاوانێکە‬ ‫ل���ەن���او ت���اوان���ەک���ان���ى ت����ردا کە‬ ‫کۆمەڵکوژیە بەتایبەت ئەنفال و‬ ‫کۆمەڵ کوژى شیعەکان‪ ،‬هەروەها‬ ‫کیمیا باران ئەگەر چی من پێم وایە‬ ‫تاوانى کیمیابارن و تاوانى هەڵەبجە‬ ‫دەکەونە چوارچێوەى ئەنفالەوە‪،‬‬ ‫چونکە ‪ 3/16‬دەکەوێتە ناوقۆناغى‬ ‫یەکەمى ئەنفالەوە نیازى بەعس‬ ‫ئەوە بوو کە لە هەموو پەالمارێکى‬ ‫ئەنفالدا ئەگەر بیانزانیایە بەرگرى‬ ‫بەهێز هەیە ئ��ەوا چەکى کیمیای‬ ‫بەکاردەهێنا دیارە مەبەستم ئەوەبوو‬ ‫کە لە کوردستان گۆڕى بە کۆمەڵ‬ ‫هەیە کە هى چەکى کیمیاوین وەک‬ ‫لە بالیسان و گۆپتەپەو سێوسێنان‬ ‫و هەڵەبجەو عەنەب و عەبابەیلێ کە‬ ‫هەندێکیان دۆزراونەتەوەو هەندێکیان‬ ‫ن���ەدۆزراون���ەت���ەوە ه��ەم��وو ئەمانە‬ ‫دەچنە چوارچێوەى تاوانى گۆڕى‬ ‫بەکۆمەڵەوە‪ ،‬بەاڵم ئەمانە ناکەونە‬ ‫خواروى عێراقەوە‪ ،‬من لەو باوەڕەدام‬ ‫لە سەرتاسەرى عێراق لە هەموو‬ ‫پارێزگاکان گۆڕى بە کۆمەڵ هەیە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم زۆرب��ەى گ��ۆڕە بەکۆمەڵەکان‬ ‫دەک��ەون��ە ن��اوەڕاس��ت و خ���واروى‬ ‫عێراقەوە تاوانبار عەلى کیمیاوى‬ ‫لە بروسکەیەکى خۆیدا باس لەوە‬ ‫دەک��ات و دەڵێت من ناچار بووم‬ ‫ئەو خەڵکانە بەسەر پارێزگاکاندا‬

‫دابەش بکەم شۆفڵ بنێرم بۆ نزیک‬ ‫و دوور دیارە ئەوەش بۆ داپۆشینى‬ ‫دەستگیرکراوەکانى ئەنفال بووە‪،‬‬ ‫ئەو شوێنانەى کە گۆڕى بەکۆمەڵى‬ ‫تیادایە بەزۆرى موسڵە کە دەکەوێتە‬ ‫سەروى عێراقەوە‪ ،‬بەغداد و ڕومادیەو‬ ‫سەماوەو دیوانیە ناسریەوو بەسرەشە‬ ‫ئ��ەگ��ەر چ��ی ب��ەس��رە هیچ گۆرێکى‬ ‫بەکۆمەڵى تیادا هەڵنەدراوەتەوە‪،‬‬ ‫هەروەها دیالەو سلێمانى و هەڵەبجە‬ ‫یان ئەگەر پۆڵێنى گۆڕى بە کۆمەڵ‬ ‫بکەین گۆڕە بە کۆمەڵەکان لە کۆى‬ ‫عێراقیەکان پێک ه��ات��وون‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەتایبەتى ک��ورد دواى ئەوانیش‬ ‫شیعە گۆڕە بە کۆمەڵەکان بەزۆرى‬ ‫لەکورد و شیعە پێکهاتوون بێگومان‬ ‫گۆڕى بە کۆمەڵى تریش هەیە کە لە‬ ‫دیلە ئێرانیەکان و زیندانیانى سیاسی‬ ‫پێکهاتوون‪ ،‬زانیاریش زۆرن لەسەر‬ ‫گ��ۆڕە ب��ە کۆمەڵەکان بەتایبەتى‬ ‫دانیشتوانى ناوچەکانى عەرەبستان‬ ‫شارەکانى دیوانیەو س��ەم��اوە کە‬ ‫ئەوان ئاگادارن و زانیاریان لەسەر‬ ‫گۆرە بە کۆمەڵەکان هەیە‪ ،‬هەروەها‬ ‫لە کەرکوک خەڵکێکى زۆر هەیە کە‬ ‫شوێنى گۆرە بە کۆمەڵەکان دەزانن‬ ‫و زانیاریان الیە‪ ،‬لەناو کوردیشدا‬ ‫هەیە کەواتە خەڵکێکى زۆرى عێراق‬ ‫زانیاریان لەسەر گۆڕە بە کۆمەڵەکان‬

‫هەیە‪ ،‬بەاڵم کێن ئەوانەى گۆڕە بە‬ ‫کۆمەڵەکان هەڵدەدەنەوە ئەمە گرنگە‬ ‫ل��ەس��ەرەت��اوە ئ��ەو تیمە سەربازیە‬ ‫ئەمەریکیانە ئەو گۆڕە بەکۆمەاڵنەیان‬ ‫دۆزیەوەو کە بە دواى چەکى قەدەغە‬ ‫کراودا دەگەڕان ئەو هێزانە کاتێک‬ ‫کە ڕژێمى عێراقی تازە ڕووخا بوو‬ ‫ئەمەریکیەکان ه��ەر شوێنێکیان‬ ‫بدۆزیایەتەوە کە گومانى لێ بکرایە‬ ‫بۆ بوونى چەکى قەدەغەکراو هەڵیان‬ ‫دەدایەوەو زۆر جار هەبوو کە گۆڕى‬ ‫بە کۆمەڵ ل��ەو شوێنانەدا هەبوو‬ ‫یان شوێنێکى ع��ەرەب کە گومانى‬ ‫هەبووە لە هەندێک شوێن و ناوچەدا‬ ‫گ��ۆڕى بە کۆمەڵ هەیە و چەندین‬ ‫شایەتحاڵى تر هەن لەسەر شوێنى‬ ‫گۆڕە بە کۆمەڵەکان دواى دۆزینەوەى‬ ‫گۆڕە بە کۆمەڵەکانیش هێزەکانى‬ ‫ئەمەریکا دادگاى بااڵى تاوانەکانى‬ ‫عێراقیان لە بوونى ئەو گ��ۆڕە بە‬ ‫کۆمەاڵنە ئاگادار کردۆتەوە‪ ،‬دادگاى‬ ‫بااڵى تاوانەکانییش چەند تیمێکى‬ ‫پرۆفیشناڵیان لە ئەوروپاوە هێنا‬ ‫بەتایبەتى تیمى سونى ترمبڵ کە‬ ‫بە ستاندارێکى نێودەوڵەتى کاریان‬ ‫و‬ ‫دەکرد و لەناوچەکانى موسڵ ‬ ‫سەماوە چەند گۆڕێکى بەکۆمەڵیان‬ ‫هەڵدایەوە ئەو گۆڕە بە کۆمەاڵنەش‬ ‫وەکو دیکۆمێنتێک ئامادەکران بۆ‬

‫دادگ���اى ب��ااڵى ت��اوان��ەک��ان بەپێی‬ ‫پشکنینەکانى ترمبڵ ل��ە گ��ۆڕە‬ ‫بەکۆمەڵەکانى موسڵ و سەماوەوە‬ ‫دادگا بڕیارى خۆى لەسەر تاوانەکان‬ ‫داوە‪ ،‬جگە لەو تیمانەش پێویست‬ ‫دەکات کە تیمێکى تر بۆ نەخشەسازى‬ ‫لەگەڵ ئەو تیانەدا بوونایە بۆ ئەوى‬ ‫سروشتى ناوچەکەو شوێنەکە لە‬ ‫پێش دەرهێنانى ڕووفاتەکان و دواى‬ ‫دەرهێنانى ڕووفاتەکانیش دیارى‬ ‫بکرێت‪ ،‬هەروەها بۆ زانیینى سروشت‬ ‫و شوێنى گ���ۆڕە ب��ە کۆمەڵەکان‬ ‫پێش ئەنجامدانى تاوانەکەو دواى‬ ‫ت��اوان��ەک��ە بۆیە تیمەکەى سۆنى‬ ‫ترمبڵ و ئیشەکانى لە هەڵدانەوەى‬ ‫گ��ۆڕە بە کۆمەڵەکان بە ئیشێکى‬ ‫پرۆفیشناڵى و زانستیانە دابنرێت‬ ‫بۆ هەڵدانەوەى گۆڕە بەکۆمەڵەکان‬ ‫وە دەک��رێ��ت حکومەتى هەرێمى‬ ‫کوردستان و عێراقیش س��وود لەو‬ ‫شێوازى هەڵدانەوە و پسپۆریانە‬ ‫وەرب��گ��رێ��ت ه��ەرچ��ەن��دە وەزارەت���ى‬ ‫مافى مرۆڤى عێراق ئەوەى کردووە‬ ‫ئێستا چەند تیمێکى ش��ارەزای��ان‬ ‫ل��ە ب���وارى ه��ەڵ��دان��ەوەى گ��ۆڕە بە‬ ‫کۆمەڵەکاندا هەیە ئەو تیمانەى‬ ‫کە گۆڕە بەکۆمەڵەکانى مەهارى و‬ ‫حەمرین هەڵدەدەنەوە تیمى عێراقین‬ ‫و بە ستاندارێکى باش گۆڕەکانیان‬ ‫هەڵداوەتەوە‪.‬‬ ‫*دواى دەره��ێ��ن��ان��ى ڕووف��ات��ەک��ان‬ ‫چ��ۆن شوێنى گ��ۆڕە بە کۆمەڵەکان‬ ‫پارێزراودەبن؟‬ ‫لە پێشدا دەبێت بڵێین گۆڕ بۆچى‬ ‫هەڵدەدەینەوە بێگومان پەیوەندى‬ ‫بە هەستو دابونەریتى مرۆڤەکان‬

‫و ئایدیایەکەوە هەیە کاتێک کە‬ ‫مرۆڤێک دەمرێت دەبێت ڕێز لە بەها‬ ‫مرۆڤایەتى ئەو کەسە بگیرێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫تا ئێستا حکومەتى عێراق نەیتوانیوە‬ ‫بەڕێزەوە مامەڵە لەگەڵ قوربانیانى‬ ‫کۆمەڵ کوژیەکاندا بکات‪ ،‬چ ئەوانەش‬ ‫کە لە ژیاندا م��اون وەک کەس و‬ ‫کارى قوربانیەکان و چ گەلى کورد‬ ‫وەکو نەتەوە‪ ،‬چونکە ئەو قوربانیانە‬ ‫کوردن وبەوەش ئیهانەى نەتەوەیەک‬ ‫ک��راوە جگە ل��ەو غ��ەدرە یاساییەو‬ ‫ئ��ەو ت��اوان��ە گ��ەورەی��ەى کە ک��راوە‬ ‫بەرامبەرى ئیهانەکە لەوەدایە ئەم‬ ‫قوربانیانە بە داب و نەریتى خۆیان‬ ‫ئەسپاردەى خاک نەکراون و بەڵکو‬ ‫بەشێوەى کۆمەڵ خۆڵیان ک��راوە‬ ‫بەسەریاندا و زیندەبەچاڵ کراون و‬ ‫ئەوپەڕى بێڕێزیان بەرامبەر کراوە کە‬ ‫کوشتنەکەیان بەم شێوەیە بوبێت‬ ‫پێویستە لە هەڵدانەوەیاندا پیرۆزى و‬ ‫ڕێز و حورمەتیان بۆ بگەڕێندرێتەوە‪،‬‬ ‫ڕژێمێکى ستەمکار ب��ەم شێوەیە‬ ‫ژیانى خەڵکى سەندۆتەوە کەواتە‬ ‫حکومەتێکى دواى ئ��ەو کە دێتە‬ ‫س��ەر حکوم وەک میراتگرى ئەو‬ ‫حکومەتە دەبێت پێچەوانەى ئەو‬ ‫کاربکات و بەڕێز و حورمەتەوە‬ ‫مامەڵە لەگەڵ ئەو قوربانیانەدا بکات‬ ‫و بەڕێزەوە گۆڕەکانیان هەڵبداتەوە‬ ‫و ڕوفاتەکانیان ئەسپاردەى خاک‬ ‫بکاتەوە گلەییەکەمان ل��ەوەدای��ە‬ ‫ک��ە ت��ا ئێستا حکومەتى عێراق‬ ‫وەک��و خەمێک س��ەی��رى گ��ۆڕە بە‬ ‫کۆمەڵەکانى نەکردووە ئەو خەمەى‬ ‫کە بۆ نەوت و بۆ بازرگانى هەیەتى‬ ‫بۆ قوربانیانى تاوانەکانى مافى‬

‫کاتى هەڵدانەوەى گۆڕەکان‬ ‫بەشیوەیەکى ستاندارد شێوازى‬ ‫کوشتنى قوربانیەکانت‬ ‫بۆ ئاشکرا دەبێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەشێوەى هەڕەمەکى شێوازى‬ ‫کوشتنەکەت ال ون دەبێت‬

‫مرۆڤ نیەتى بۆ حکومەتى هەرێمیش‬ ‫ب��ە ه��ەم��ان ش��ێ��وە ب���ەاڵم ڕەن��گ��ە‬ ‫جیاوازیەک هەبێت لەگەڵ حکومەتى‬ ‫بەغداد ب��ەو پێیەى لێرە ک��ەس و‬ ‫کارى قوربانیەکان فشارێکیان هەیە‬ ‫لەسەر حکومەتى هەرێم بۆ ئەوەى‬ ‫دەست و برد بکات لەو مەسەلەیەدا‪،‬‬ ‫بەاڵم حکومەتى عێراق ئەو فشارەى‬ ‫لەسەر نییە‪ ،‬ئەو فشارەش ئەگەر‬ ‫خەڵکى کوردستان نەیکات ئەبێت‬ ‫حکومەتى هەرێم بیکات ڕاستە چەند‬ ‫گۆڕێکى بەکۆمەڵ هەڵدراونەتەوە‬ ‫و ڕوفاتەکانیان هێنراوەتەوە بۆ‬ ‫هەرێمى کوردستان و بە شایستەوە‬ ‫بەخاک سپێردراون‪ ،‬بەاڵم ڕەخنەو‬ ‫گلەییەکە لەوەدایە کە شوێنى گۆڕە‬ ‫بە کۆمەڵەکان لە نەجەف و تکریت‬ ‫و شوێنەکانى تر داپۆشێنراونەتەوەو‬ ‫تەنانەت بلۆکیان لێ دانەنراوە کە‬ ‫بڵێین ئەم شوێنانە گۆڕى بەکۆمەڵ‬ ‫کوژى کوردى تیادا بووە ئەگەر قسە‬ ‫لەسەر بەڵگەو دۆکۆمێنت بکەین‬ ‫بەڕاستى شوێنى گۆڕە بە کۆمەڵەکان‬ ‫خۆى بەڵگەیەکى زۆر گەورەیە هەم‬ ‫کۆمەڵگاى عێراقی و هەم کۆمەڵگاى‬ ‫نێودەوڵەتى پەند و عیبرەتى لێ‬ ‫وەربگرن‪ ،‬بەاڵم بە داپۆشینەوەى‬ ‫شوێنى گۆڕە بە کۆمەڵەکان هەموو‬ ‫ئەو بەڵگەو دیکۆمێنتانە لەدەست‬ ‫دەدەی����ن ک��ە پێویستن ب��ۆ ساغ‬ ‫ب��وون��ەوەو سەلماندنى تاوانەکە‪،‬‬ ‫گلەییەکى تر ئاڕاستەى ک��ەس و‬ ‫ک���ارى ئەنفال ک��راوەک��ان دەک��ەم‬ ‫ئەویش ئەوەیە کە نابێت پەلە بکرێت‬ ‫لە هەڵدانەوەى گۆڕى ئازیزانیان‪،‬‬ ‫پێویستە هەڵدانەوەى ئەو گۆڕە بە‬ ‫کۆمەاڵنە بە ستاندارێکى نێودەوڵەتى‬ ‫بێت کە خۆى لە خۆیدا ڕێزگرتنە لە‬ ‫قوربانیەکان و ڕێگەش لە فەوتاندنى‬ ‫بەڵگە یاساییەکانى ئ��ەو تاوانانە‬ ‫دەگرێت ڕێ��ز گرتنیشە لە هەموو‬ ‫ئ��ەو ک��ەل و پ��ەالن��ەى کە تایبەتن‬ ‫ب��ە ق��ورب��ان��ی��ەک��ان و ل��ە گ���ۆڕە بە‬ ‫کۆمەڵەکاندا دۆزراونەتەوە‪ ،‬کەواتە‬ ‫پێویستە هەڵدانەوەى گۆڕەکان بە‬ ‫هەڕمەکى نەبێت و هەم بۆ ڕێزگرتن‬ ‫لە قوربانیەکان و هەم بۆ پارستنى‬ ‫بەڵگە یاساییەکان ل��ەس��ەر ئەو‬ ‫تاوانانە‪ .‬کاتێک وێنەى قوربانیەکان‬ ‫دەگ��ی��رێ��ت ل��ە کاتى ه��ەڵ��دان��ەوەى‬ ‫گ��ۆڕەک����ان بەشیوەیەکى ستاندارد‬ ‫شێوازى کوشتنى قوربانیەکانت بۆ‬ ‫ئاشکرا دەب��ێ��ت‪ ،‬ب��ەاڵم بەشێوەى‬ ‫هەڕەمەکى شێوازى کوشتنەکەت ال‬ ‫ون دەبێت‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫د‪.‬ساالر باسیرە‪ ،‬مامۆستاى زانکۆ‪:‬‬

‫خوێندن والوان‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫‪7‬‬

‫ئەو خوێندکارانەى لە ئامادەیی دەردەچن ئامادەنەکراون بۆ قۆناغى زانکۆ‬

‫دیمانە‪ :‬عومەر غواڵمى‬ ‫د‪.‬س��االر باسیرە‪ ،‬مامۆستاى‬ ‫زانکۆ لە دیدارێکى ڕێبازى ئازادى‬ ‫تیشک دەخاتە سەر ڕۆڵى زانکۆ‬ ‫لە پێگەیاندنى گەنجاندا‪ .‬ئاماژە‬ ‫بەوە دەکات «زانکۆ تەنها شوێنى‬ ‫بڕوا نامە نییە»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئەوە دەکات‬ ‫«لە واڵتدا تا زانکۆ زۆر بێت ڕۆڵى‬ ‫زیاتر دەبینێت لە پێگەیاندنی‬ ‫گەنجدا»‪.‬‬ ‫زانکۆ ڕۆڵى گرنگ و سەرەکى‬ ‫دەبینێت لە پێگەیاندنى گەنج‬ ‫زانکۆ تەنیا شوێنى بڕوانامە نییە‪،‬‬ ‫بەڵکو شوێنى زانست و مەعریفەیەو‬ ‫گەورەترین مەڵبەندی کەلتورییە‬ ‫لە واڵتدا و دەوڵەت دەبیت پشتی‬ ‫پ��ێ ببەستێت‪ .‬ب��ەاڵم دەس��ەاڵت��ی‬ ‫کوردی وەک پێویست تەکنۆکراتانە‬ ‫وەک پێویستیش‬ ‫بیرناکاتەوەو‬ ‫بایەخى بە گەنجان و بە ب��وارى‬ ‫زانست ئ��ەوەی کە واڵت پێویستى‬ ‫پێیەتى نەداوە‪ ،‬دەبیت ئەو ڕاستیە‬ ‫بزانرێ زانکۆ ڕۆڵی گرنگ دەبینێت‬ ‫لە پێگەیاندنى گەنج‪ .‬مەبەستمان‬ ‫ئەو گەنجە خوێندکارانەیە کە دێنە‬

‫زانکۆ لە الیەکى تریشەوە دەکرێت‬ ‫زانکۆ کار و چاالکى ڕۆشنبیری و‬ ‫زانستى هەبێت لە دەرەوەى زانکۆش‬ ‫بۆ پێگەیاندنى گەنجان‪.‬‬ ‫لە ناو زانکۆشدا وەک پێویست بەو‬ ‫ڕۆڵەى خۆى هەڵنەستاوە‬ ‫زان��ک��ۆک��ان ل��ە دەرەوەى خۆیان‬ ‫ڕۆڵ��ی ت��ەواوی خۆیان نەبووە‪ ،‬لە‬ ‫ناو زانکۆشدا چاالکی هەبوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەئاست پێویستیەکاندا نەبوە‪،‬‬ ‫لەوانەیشە تواناکان بۆ ئەم بارودۆخە‬ ‫هەر ئەوەندە بن‪ .‬وەزیرى خوێندنى‬ ‫بااڵ بەرنامەى تواناسازى هێنایە‬ ‫پێشەوەو کۆمەڵک گەنجى ناردە‬ ‫دەرەوەى هەرێم کە ئەمانە ئاشنا‬ ‫دەب��ن بە کەلتور بە ئەکادیمیا و‬ ‫زانستى واڵتەکانى دەرەوەو ئەزمونی‬ ‫نوێی خوێندن و زانست ئیتر کەم یان‬ ‫زۆر دەهێننەوە واڵت لەگەڵ خۆیاندا‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم وەزی����رى خوێندنى ب��ااڵی‬ ‫پێشوو کاتى کەم بوو کە چانسى‬ ‫پراکتیزەکردنى ئەو بەرنامانەى و‬ ‫هەندیکی تر کە پراکتیزە بکات و‬ ‫دواتر هەڵیان بسەنگێنێت‪.‬‬ ‫ئەو پرۆگرامانەى کە دەخوێنرێت‬ ‫لە زانکۆکاندا بە شێوەیەکى ڕێژەیى‬ ‫دەتوانێت گەنج پێبگەیەنێت‬ ‫سەبارەت بە بەرنامەکانی خوێندن‬ ‫ل��ە زان��ک��ۆک��ان��ی ه��ەرێ��م دەب��ێ��ت‬ ‫بگەڕێینەوە بۆ سیستەمى خوێندن‬ ‫ل��ە هەرێمى ک��وردس��ت��ان‪ .‬ئێمە لە‬

‫واڵتێکى موئەسەساتیدا ناژین ئەو‬ ‫ناموئەسەساتیەش هەموو شوێنێکى‬ ‫گرتۆتەوە بە زانکۆیشەوە‪ ،‬سیستەمى‬ ‫پ���ەروەردە هیشتا الوازە تەنیا بە‬ ‫شێوەیەکى ڕێژەیى دەتوانێت گەنج‬ ‫پێبگەیەنێت‪ .‬هیشتا سیستەمی‬ ‫دەرخ��ی��ات ک��اردەک��ات‪ .‬ه��ەن��دی لە‬ ‫مامۆستاکانی زانکۆ چەندین ساڵ‬ ‫لەسەر یەک هەمان مەلزەمە دەدات‬ ‫بە خوێندکارەکانی و خۆیشى هەمان‬ ‫شت دووبارە دەکاتەوە‪ .‬خوێندکار لەو‬ ‫کاتەدا دەتوانێت هەر نەچێتە هۆڵى‬ ‫خوێندنەوەو ئەو مەلزەمەیە دەرخ‬ ‫بکات و تاقیکردنەوەى لەسەر بدات‪.‬‬ ‫ب��ەر لە م��اوەی��ەک دەورەی��ەک��ی سێ‬ ‫مانگ بۆ مامۆستاکانی زانکۆ کرایەوە‬ ‫لە نێو زانکۆی سلیمانی‪ ،‬بۆ چارەسەر‬ ‫کردنی ئەم گرفتانە کە بەسوودە‪.‬‬ ‫لە ڕاستیدا مامۆستاکانیش وەک‬ ‫خوێندکارەکان بەرهەمى واقیعى‬ ‫کۆمەڵگاکەى خۆیاننن‪ ،‬بەاڵم دەبێت‬ ‫دوات��ر بایەخی زانستی و مەعریفی‬ ‫ب���دات ب��ەخ��ۆی‪ ،‬ب��ەرپ��رس��ی یەکەم‬ ‫حکومەتە لە دانانی بەرنامەی باش و‬ ‫پراکتیزە کردنی و چاودیری کردنی ‪.‬‬ ‫خوێندکار کە لە ئامادەیی دێتە زانکۆ‬ ‫دەبینم ئاستیان نزمە‪ .‬ئەم ئاست‬ ‫نزمییەش دیاردەیەکە لە خۆیەوە‬ ‫دروست نەبووە‪ ،‬بەڵکو هۆکارى خۆى‬ ‫هەیە‪ ،‬دەک��رێ��ت چ��ارەس��ەر هەبێت‬ ‫ئەگەر لە پرۆسەیەکى دورو درێژیشدا‬

‫بێت کەواتە سیستەمى پەروەردەیە‬ ‫دەبێت هەر لە باخچەى ساوایانەوە‬ ‫دەست پێبکات تا ئامادەیی‪ .‬کەواتە‬ ‫ئەو خوێندکارە کە دێتە زانکۆ ئامادە‬ ‫نییە بۆ قۆناغى زانکۆ‪ ،‬وادەزانێت‬ ‫دواناوەندییەکى گەورەیە‪ ،‬لەبەرئەوە‬ ‫بمانەوێت زانکۆکان بەو ڕۆڵە گرنگە‬ ‫هەستن دەبێت دەسەاڵت سیستەمێکى‬ ‫پەروەردەى باشى هەبێت‪.‬‬ ‫گەنج ئەو نەوەیەیە بڕیار لەسەر‬ ‫جەنگ و ئاشتى دەدات‬ ‫لە واڵت��دا تا زانکۆ زۆر بێت ڕۆڵى‬ ‫زی��ات��ر دەبینێت ل��ە پێگەیاندنی‬ ‫گەنج‪ ،‬ئەو نەوەیەی کە بڕیار لەسەر‬ ‫ئاشتی و جەنگ و پێشکەوتن و‬

‫دواکەوتن دەبینێت لە ئایندەدا‪ .‬ئەو‬ ‫ژمارە زۆرەى خوێندکاران کە زانکۆ‬ ‫سەرەکییەکان ناتوانن بیانگرنەخۆ‬ ‫دەتوانن لەو زانکۆیانەدا بخوێنن‪،‬‬ ‫بەاڵم زانکۆ ئەهلیەکان خوێندکار‬ ‫بە پارە دەتوانێت تێیدا بخوێنێت‬ ‫ئەمەش سیستەمیکی چینایەتی‬ ‫پێوە دیارەو خوێندکارە هەژارەکان‬ ‫بێبەش دەکات لەم توانایە‪ .‬زانکۆ‬ ‫حکومیەکان ت��وان��ای وەرگرتنی‬ ‫ئەو هەموو خوێندکارەیان نیە کە‬ ‫بەقبوڵ م��ەرک��ەزی دەچ��ن��ە ئ��ەوێ‬ ‫هەربۆیە پێویستە حکومەت بایەخ‬ ‫بە کردنەوەی زانکۆی زیاتر بدات‪.‬‬ ‫ه��ەروەه��ا ب��ای��ەخ ب��ە ک��ردن��ەوەی‬

‫س��ەن��ت��ەری ت��وی��ژی��ن��ەوە ب���دات کە‬ ‫خ��وێ��ن��دک��ار دوای ت���ەواو ب��وون��ی‬ ‫خوێندنەکەی لەم سەنتەرانە وەک‬ ‫یەکێک لە ئامرازەکان ک��اری تێدا‬ ‫بکەن و بەرهەمی بەسودیش ئەنجام‬ ‫بدەن تێیاندا‪.‬‬ ‫بەزانست کردنی خوێندکار گرنگترە‬ ‫وەک لە بە حیزب کردنی‬ ‫ئێمە زۆرت��ر لە واڵت��ى بێ پالنیدا‬ ‫دەژین‪ .‬ئێستا سەردەمى ئەوە نییە‬ ‫چەند تۆپ و دەبابەت هەیە واڵت‬ ‫ئێستا بە تەکنەلۆژیاو ئابوورى و‬ ‫پ���ەروەردەو زانست و پیشەسازی‬ ‫و توێژینەوەو لەهەموو گەڕەکێکدا‬ ‫وەک مزگەوتەکان کتێبخانەی تیدا‬ ‫بکرێتەوە‪ .‬هەروەها چەند نوسەرو‬ ‫ڕۆژن��ام��ەن��وس و ئەکادیمیست و‬ ‫ڕۆش��ن��ب��ی��رت ه��ەی��ە‪ ،‬ن��ەک ب��ەوەی‬ ‫ب���ااڵی بیناکانی بەرپرسیەکان‬ ‫بکرێت بەئاسماندا‪ .‬گەنج پێویستە‬ ‫بەشداری پرۆسەى سیاسییش بکات‬ ‫بە شێوەیەکی تەندروست‪ ،‬هۆشیاری‬ ‫س��ی��اس��ی و ک��ۆم��ەاڵی��ەت��ی ب��ەرز‬ ‫بکرێتەوە بۆ ئەمەش پویستیمان‬ ‫بەبەرنامەو پارە خەرج کردن هەیە‬ ‫بۆی‪ .‬حزب بە شتێکى گرنگ دەبینم‬ ‫و ناکرێت خۆمانی لێ البدەین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫دەس��ەاڵت جەخت نەکاتە سەر بە‬ ‫حیزبی کردنی گەنج بەڵکو پێشتر‬ ‫کار لەسەر بە زانست کردن و بە‬ ‫ڕۆشنبیری کردنی بکات‪.‬‬

‫هەڵگرانى بڕوانامەى دبلۆم بەمەرج دەتوانن ببن بە سەرپەرشتیار‬ ‫ئا‪~ :‬‬ ‫لە ماوەی ڕاب��ردوودا وەزارەتى‬ ‫پ���ەروەردەى حکومەتى هەرێمى‬ ‫کوردستان پلەى سەرپەرشتیارى‬ ‫ڕاگ��ەی��ان��د تەنها ب��ۆ هەڵگرانى‬ ‫ب��ڕوان��ام��ەى بەکالریۆس و ئەو‬ ‫پلەى سەرپەرشتیارییە هەڵگرانى‬ ‫ب��ڕوان��ام��ەى دبلۆمى نەگرتەوە‬ ‫ئ��ەم��ەش ن����اڕەزاى لێکەوتەوە‬ ‫ل��ەالی��ەن هەڵگرانى ب��ڕوان��ام��ەى‬ ‫دب��ل��ۆم��ەوە‪ ،‬ب��ۆ ئ��ەم مەبەستە‬ ‫جارێکى تر وەزارەت��ى پ��ەروەردە‬ ‫پلەى سەرپەرشتیارى بۆ هەڵگرانى‬ ‫بڕوانامەى دبلۆم ڕاگەیاند بەمەرج‪.‬‬ ‫جێگرى سکرتێرى یەکێتى‬ ‫مامۆستایانى کوردستان ئاماژە بۆ‬ ‫ئەوە دەکات پرۆگرامەکان قورس‬ ‫بوون‪ ،‬هەڵگرى بڕوانامەى دبلۆم‬ ‫بە ئاسانى ناتوانێت سەرپەرشتى‬ ‫ئ��ەو مامۆستایانە ب��ک��ات ئەو‬ ‫بابەتانە دەڵێنەوە‪.‬‬

‫بەشداربوونیان هەیە‪.‬‬ ‫سەبارەت بەشى خوێندنى کوردى‬ ‫لە پ��ەروەردەى کەرکووکیش کە‬ ‫هەر لەسەر سیستمى کۆن دەڕۆن‬ ‫و قۆناغى سەرەتایى لە پۆلى‬ ‫یەک تا پۆلى شەشە‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫گ��ش��ت��ى س��ەرپ��ەرش��ت��ی��ک��ردن��ى‬ ‫پ���ەروەردەی���ى هێمای ب��ۆ ئ��ەوە‬ ‫کرد‪ :‬سەرجەم هەڵگرانى دبلۆم‬ ‫لە کەرکووک مافى بەشداربوونیان‬ ‫هەیە بەمەرجێک دەرچووى بەشى‬ ‫داواکراو بێت بێجگە لە پەروەردەى‬ ‫ه��ون��ەرى و وەرزش���ی‪ .‬وتیشی‪:‬‬ ‫م��اوەى وەرگ��رت��ن و گ��ەڕان��ەوەى‬ ‫ف��ۆرم��ەک��ان��ی��ش ل��ە دووش��ەم��م��ە‬ ‫‪ ٢٠١٢/٥/٢١‬دەستپێدەکات و تا‬ ‫‪ ٢٠١٢/٦/٥‬بەردەوام دەبێت‪.‬‬ ‫عەتا ج��اف‪ ،‬جێگرى سکرتێرى‬ ‫یەکێتى مامۆستایانى کوردستان‬ ‫ب���ە ~ ڕاگ���ەی���ان���د لە‬ ‫ڕاگەیاندنى پلەى سەرپەرشتیارى‬ ‫هەڵگرى بڕوانامەى دبلۆمى تێدا‬ ‫نەبوو بە حکومى ئەوەى بەرەو‬ ‫ئ���ەوە دەچ��ێ��ت مامۆستایانى‬ ‫ب��ن��ەڕەت��ی��ش دەب��ێ��ت هەڵگرى‬

‫ج�����ەالل ه���ەم���زە ک��اک��ەش��ی��ن‬ ‫ب������ەڕێ������وەب������ەرى گ��ش��ت��ى‬ ‫سەرپەرشتیکردنى پەروەردەیى‬ ‫لەوەزارەتى پەروەردە ڕایگەیاند‪:‬‬ ‫مامۆستایانى خاوەن بڕوانامەى‬ ‫دبلۆمیش‪ ،‬بەچەند مەرجێک و‬ ‫لەچەند پسپۆرییەک دەتوانن‬ ‫داواک������ارى و ف���ۆڕم���ى ب��وون‬ ‫بەسەرپەرشتیار پڕبکەنەوە‪.‬‬ ‫ک��اک��ەش��ی��ن وت���ى لەســـەر‬ ‫ڕەزامەندى د‪ .‬عیسمەت محەمەد‬ ‫خ��ال��ی��د وەزی�����رى پ�����ەروەردە‪،‬‬ ‫مامۆستایانى خاوەن بڕوانامەى‬ ‫دبلۆمیش لە بابەتەکانى کوردى‬ ‫و پەروەردەى هونەرى و وەرزش‪،‬‬ ‫دەت��وان��ن داواک����ارى ب��ۆ پلەی‪.‬‬ ‫سەرپەرشتیارى پ��ەروەردەی��ى‬ ‫پێشکەش ب��ک��ەن‪ ،‬ب��ەاڵم دەب��ێ‬ ‫پسپۆڕانى کوردى دەرچووى ئەو‬ ‫بەشە بن‪ ،‬یاخود بەپشتگیریى‬ ‫سەرپەرشتیار ماوەى پێنج ساڵ‬ ‫وان���ەى ک��وردی��ان گوتبێتەوە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم بۆ پسپۆڕى پ��ەروەردەى‬ ‫ه��ون��ەرى و وەرزش س��ەرج��ەم‬ ‫هەڵگرانى بڕوانامەى دبلۆم مافى‬

‫ب���ڕوان���ام���ەى ب��ەک��ال��ری��ۆس ب��ن‪،‬‬ ‫ل��ەب��ەرئ��ەوە بە تەدریجیش پلەى‬ ‫سەرپەرشتیاریش دەبێت هەڵگرى‬ ‫بڕوانامەى بەکالریۆس بێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بۆ دبلۆمى تێدا نەبوو ئێمە توانیمان‬ ‫باوەڕ بە وەزارەتى پەروەردە بهێنین‬ ‫بە تەدریجى هەڵگرانى بڕوانامەى‬ ‫دبلۆم لەسەرپەرشتیارى بێبەشکرێن‬ ‫لەبەرئەوە قەناعەتمان پێکردن بۆ‬ ‫ئەم قۆناغە لە ‪ %20‬بێت ئەگەرى‬ ‫هەیە بۆ ساڵى ئایندە ببێت بەلە‬ ‫‪ %15‬دواتر ببێت بە لە ‪ %10‬دواتر‬ ‫هەڵگرانى دبلۆم بۆى نەبێت ببێت‬ ‫ب��ە سەرپەرشتیار ل��ەب��ارەى ئەو‬ ‫پسپۆڕیانەى کە وەزارەتى پەروەردە‬ ‫دایناوە بۆ هەڵگرانى بڕوانامەى‬ ‫دبلۆم کە ببنە سەرپەرشتیار عەتا‬ ‫جاف وتى لەبەرئەوە پرۆگرامەکانى‬ ‫خوێندن گۆڕاوە پرۆگرامەکانى ئێستا‬ ‫قورس بووە و گۆڕانکارییەکى زۆر‬ ‫بە پرۆگرامەکانەوە دیارە لەبەرئەوە‬ ‫وای��ک��ردووە ب��ە ئاسانى هەڵگرى‬ ‫بڕوانامەى دبلۆم سەرپەرشتى ئەو‬ ‫مامۆستایانە بکات ئەو بابەتانە‬ ‫دەڵێنەوە‪.‬‬

‫لێگەڕێن با مامۆستایان بڕیار بدەن لە سەر ئاستى زانستى خوێندکاران‬ ‫بێساران محەمەد‬ ‫سیستەمى نوێى خوێندنى هەموو‬ ‫واڵتێکى پێشکەوتوو کار لەسەر تاک‬ ‫دەکات تا لە داهاتوودا ببێتە کەسێکى‬ ‫کۆمەاڵیەتى بەهێز و بەتوانا لە بوارە‬ ‫جیاجیاکاندا و بە شێوەیەکى دروست‬ ‫و ڕاست و ڕەوان و لەسەر تواناى خۆى‬ ‫بەرهەمى بێت‪.‬‬ ‫ئ���ەوەى جێگاى خۆشحاڵییە کە‬ ‫سیستەمى ن��وێ��ى خوێندن ب��ەرەو‬ ‫چارەسەرى گرفتەکانى خوێندکاران و‬ ‫مامۆستایان هەنگاو دەنێت و لێکنزیک‬ ‫بونەوەى مامۆستاو خوێندکار لە چاو‬ ‫سااڵنى ڕابردوودا لە ئاستێکى باشدایە‬ ‫و تێگەشتنى خوێندکاریش بەرەو باشتر‬ ‫دەڕوات لە سیستەمەکە و لە ئێستادا‬ ‫زۆر لە خوێندکاران دەزان��ن بۆچى‬ ‫دەخوێنن و دەبێت چۆن هەوڵ بدەن‬ ‫بۆ ئەوەى سەرکەتوو بن لە خوێندنى‬ ‫ساڵێکدا‪ ،‬بەاڵم ئەوەى لە ئێستاو لەم‬ ‫مانگەدا دەبینرێت و بەرچاو دەکەوێت‬ ‫ئەویش دواکارى و تەکلیفى هەندێک لە‬

‫کەسوو کارى خوێندکارانە کە داواى‬ ‫ئەوە دەکەن کە مامۆستایان چاویان‬ ‫لە خوێندکارەکانیان بێت بۆ ئەوەى‬ ‫دەریانبچێنن لە تاقیکردنەوەکانى‬ ‫کۆتاى ساڵ بە شێوەیەکى نایاسای‪.‬‬ ‫لە کۆتاى ساڵدا بازاڕى مامۆستایان‬

‫گەرم دەبێت هەر لە چونە ماڵەوە و بە‬ ‫تەلەفون داواى دەرچونى خوێندکاران‬ ‫لە مامۆستایان بە شێوەیەکى نایاسایی‬ ‫دەکرێت‪ ،‬دەبێت ئەم دیاردەیە بسڕینەوە‬ ‫لە کۆمەڵگاکەمان و خوێندکار بە تواناى‬ ‫خۆى دەربچێت و ن��ەوەک مامۆستا‬

‫دەریبچێنێت‪ ،‬گەروابوو خوێندکارەکە‬ ‫لە ئایندەدا تواناى زانستى زۆر الواز‬ ‫دەبێت و لە ئاستەکانى ترى خوێندندا‬ ‫ناتوانى بە ئاسانى تێپەڕێت ڕەنگە ئەمە‬ ‫کار بکاتە سەر ئەو خوێندکارەکە لە‬ ‫داهاتوودا واز لە خوێندن بهێنێت‪ ،‬بۆیە‬

‫مانەوەى خوێندکارێک لە قوناغێکى‬ ‫خوێندن بمێنێتەوە باشترە لەوەى بە‬ ‫شێوەیەکى نایاسایى دەربچێت‪.‬‬ ‫پێویستە واز لە دیاردەى تەکلیفکردن‬ ‫بهێنین بۆ خوێندکارەکانمان بۆ ئەوەى‬ ‫بە شێوەیەکى نایاسایى دەرنەچێت‪،‬‬

‫بۆ نەکردنى ئەم تەکلیفە لە کۆتایى‬ ‫ساڵەوە و لە کاتى تاقیکردنەوەکاندا‬ ‫ی��ان لە کاتى پێش وەرگ��رت��ن��ەوەى‬ ‫ئەنجام تاقیکردنەوەى خوێندکارەکان‬ ‫پێویستە کەسوکارى خوێندکاران‬ ‫لەسەرەتاى دەوامى خوێندنەوە هانى‬ ‫خوێندکارەکانیان ب��دەن بۆ ئ��ەوەى‬ ‫بە باشى بخوێنن و چاودێریان بکەن‬ ‫بۆئەوە سەرکەتوو بن لە خوێندنى‬ ‫ساڵەکەیاندا‪.‬‬ ‫گرنگە ک��ە خوێندکار ب���اوەڕى بە‬ ‫خ��ۆى هەبێت و ل��ە دواى هەموو‬ ‫شکستێک هەستانەوە هەیە و پەنا‬ ‫بۆ شتى نادروست نەبات‪ ،‬خێزانى‬ ‫خوێندکارەکانیش واز لەم دیاردەیە‬ ‫بهێنن کە تەکلیف لە مامۆستا دەکەن‬ ‫بۆ ئ��ەوەى نەوەکانیان دەربچێنن‪،‬‬ ‫ب��ۆ ئ���ەوەى ن��ەوەی��ەک��ى تەندروست‬ ‫و دوور لە واسیتە بەرهەم بێت لە‬ ‫کۆمەڵگاکەماندا واز لە واسیتەکردن‬ ‫بهێنن با مامۆستایان لەسەر تواناى‬ ‫زانستى خوێندکاران نمرە دابنێنن‪،‬‬ ‫بۆ ئەوەى نەوەیەکى تەندروستمان بۆ‬ ‫بەرهەم بێت‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫کورد لە میدیاکانەوە‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫نهێنییەکانى جینۆسایدى کورد لە عێراق باڵودەکرێنەوە‬ ‫ڕۆژنامەى (نیویۆرک تایمز) لە‬ ‫ڕاپۆرتێکدا ل��ەس��ەر ب��ارودۆخ��ى‬ ‫عێراق‌و ڕۆژه��ەاڵت��ى ن��اوەڕاس��ت‪،‬‬ ‫ن��وێ��ت��ری��ن زان��ی��اری��ى ل��ەب��ارەى‬ ‫باڵوکردنەوەى دۆسییەى لەسەر‬ ‫جینۆسایدی ک��ورد ل��ە سااڵنى‬ ‫هەشتاکاندا ب�ڵاوک��ردەوە‪ ،‬ئەم‬ ‫دۆسیەیەش پشت ئەستورە بە‬ ‫دانپێدانانەکانى (سەدام حسێن) و‬ ‫(عەلى حەسەن ئەلمەجید) و ئەو‬ ‫بەڵگەنامەو دیکۆمنێنتانەش کە لە‬ ‫دەزگاکانى ئەمن‌و ئیستیخبارات‬ ‫‌و س��وپ��اوە ل��ەس��ەر تاوانەکانى‬ ‫هێرشەکانى‬ ‫کیمیابارانکردن‌و‬ ‫ئ��ەن��ف��ال ل���ەالی���ەن ل��ێ��ک��ۆڵ��ەرە‬ ‫ئەمریکییەکانەوە دەستیانبەسەردا‬ ‫گیراوە‪.‬‬ ‫ئەم ڕۆژنامەیە نوسیویەتى‪ :‬چەند‬ ‫نوسەرێکى ئەمریکى بڕیاریان‬ ‫داوە دۆسییەى جینۆسایدى کورد‬ ‫باڵوبکەنەوە‪ ،‬بەتایبەت زانیارییە‬ ‫نهێنییەکانى ک��ی��م��ی��اب��اران و‬ ‫ئەنفالکردنى کورد‪ ،‬بۆ نمونە (عەلى‬ ‫حەسەن ئەلمەجید) کە بەهۆى‬

‫شارۆچکەى‬ ‫کیمیابارانکردنى‬ ‫ه��ەڵ��ەب��ج��ەى ک��وردەک��ان��ەوە لە‬ ‫ساڵى (‪ )1988‬ن��ازن��اوى عەلى‬ ‫کیمیایى بەسەردابڕاوە‪ ،‬لە چەند‬ ‫بەشێوەیەکى‬ ‫دانپێدانانێکیدا‬ ‫ئاشکرا باسى ل��ەوە ک��ردووە کە‬ ‫سوپاى عێراق بە فەرمانى ئەو‪،‬‬ ‫گەمارۆى گوندە کوردنشینەکانى‬ ‫سەرسنورى ئێرانى داوەو هەموو‬ ‫دانیشتوانەکەى دەستگیر کردووە‬ ‫و دواى لێکۆڵینەوە لەگەڵیاندا‪،‬‬ ‫فەرمانى لەسێدارەدانى بەسەردا‬ ‫س��ەپ��ان��دوون‪ .‬ئ��ەم ف��ەرم��ان��ەش‬ ‫لە خ��ودى ئ���ەوەوە دەرچ���ووە و‬ ‫بەشێوەیەکى ت��ون��د جێبەجێ‌‬ ‫ک��راون‪ ،‬دەرەنجامەکەشى بریتی‬ ‫بووە لە قەتڵوعامى دەیان هەزار‬ ‫کورد لە دەیەى هەشتاکاندا‪.‬‬ ‫دواتر ئەم ڕۆژنامەیە نوسیویەتى‪:‬‬ ‫بەپێ‌ى ڕاپۆرتەکانى ڕێکخراوە‬ ‫ن��ێ��ودەوڵ��ەت��ی��ی��ەک��ان ل��ەم��اوەى‬ ‫جینۆسایدکردنى کورد بە دەستى‬ ‫ڕژێمى عێراق‪ ،‬نزیکەى (‪)180‬‬ ‫ه���ەزار ک���ورد ل��ەالی��ەن سوپاى‬

‫عێراقەوە ک��وژراون‌و ژمارەیەکى‬ ‫ل��ەوەش زیاتر ناچاربوون عێراق‬ ‫جێبهێڵن‌و ژیانى دەرب��ەدەری��ى‬ ‫هەڵببژێرن‪ ،‬بەجۆرێک تائێستاش‬ ‫دەیان گۆڕى بە کۆمەڵى گەورە لە‬ ‫ناوچەکانى عێراقدا هەن ‌و هێشتا‬ ‫نەدۆزراونەتەوە‪ .‬ئەم تاوانانەى‬ ‫بەعسیش دەرهەقە بەکورد کە‬ ‫لە دواى ڕووخانى ڕژێمى بەعس‬ ‫و دادگایى کردنى تاوانبارانى ئەو‬ ‫حیزبەوە لە دادگادا سەلمێنرا‪ ،‬بە‬ ‫تەواوەتى لەالیەن دادگ��اى بااڵى‬ ‫عێراقییەوە بەڕەسمى ناسێنراوە‪،‬‬ ‫هەربۆیەشە ئەم زانیاریانە دەکەنە‬ ‫کتێبێکى پڕ لە دیکۆمێنت‪.‬‬ ‫ئەم ڕۆژنامەیە ڕایگەیاند‪( :‬عەلى‬ ‫حەسەن ئەلمەجید) کە ڕووبەڕووى‬ ‫هەمان چارەنوسى (سەدام حسێن)‬ ‫ى سەرۆک کۆماریى پێشوو بۆوەو‬ ‫س��زاى لە سێدارەدانی بەسەردا‬ ‫جێبەجێ کرا‪ ،‬زۆر نهێنیان لەسەر‬ ‫پیالنەکانى ئ��ای��ن��دەى حیزبى‬ ‫بەعسیش بۆ ڕیشەکێش کردنى‬ ‫کورد درکاندووە‪.‬‬

‫کوردەکانى سوریا داواى مافە‬ ‫نەتەوەیەتییەکانیان دەکەن‬

‫کوردەکانى سوریا ئومێدەوارن‬ ‫ح��ی��زب��ى ب��ەع��س ل���ەم واڵت����ەدا‬ ‫چ��ارەس��ەرى کێشەکانیان بکات‬ ‫کە دیارترینیان بەخشینى مافە‬ ‫نەتەوایەتییەکانیان و ڕاگرتنى‬ ‫کوژرانى کوڕو کیژەکانیانە‪.‬‬ ‫ڕۆژنامەى گاردیانى بەریتانى لە‬ ‫ڕاپۆرتە هەواڵێکدا نوسیویەتی‪:‬‬ ‫لەکاتێکدا کە سوریا مافى هاواڵتێتى‬ ‫بە نزیکەى (‪ )200‬هەزار کەس لە‬ ‫کۆى (‪ )1,5‬میلیۆن کوردى ئەم‬ ‫واڵت��ە نەبەخشیوە‪ ،‬کوردەکانى‬ ‫سوریا خوازیارى بەدەستهێنانى‬ ‫م��اف��ە مەشروعەکانى خۆیانن‪.‬‬ ‫خۆپارێزى دەوڵ��ەت��ى سوریا لە‬ ‫بەخشینى مافى هاواڵتیبوون بە‬ ‫کوردەکانى ئەم واڵتە‪ ،‬کۆمەڵێک‬ ‫کێشەى وەک نەبوونى ناسنامەو‬ ‫دەستنەکەوتنى کارى بۆ هاواڵتییە‬ ‫کوردەکان دروست کردووە‪.‬‬ ‫س��ەرک��ردەی��ەک��ى ئۆپۆزسیۆنى‬ ‫کوردى سوریا گوتی‪ :‬کوردەکان‬ ‫کۆمەڵە خواستێکى مەشروعیان‬ ‫ه���ەی���ەو ب��ەل��ەب��ەرچ��اوگ��رت��ن��ى‬ ‫هەلومەرجى نێودەوڵەتى کە دواى‬ ‫ئاڵوگۆڕەکانى عێراق هاتۆتەئاراوە‪،‬‬ ‫ئەم خواستانە خراونەتەڕوو‪.‬‬ ‫ئ��ەم ڕۆژن��ام��ەی��ە نوسیویەتی‪:‬‬ ‫ن��وێ��ن��ەران��ى ح��ی��زب��ە ک��وردی��ی��ە‬ ‫قەدەغەکراوەکانى سوریا لەگەڵ‌‬ ‫هەندێ‌ لە سەرۆک عەشیرەتەکانى‬ ‫ع��ەرەب لە ب��اک��ورى خۆرهەاڵتى‬ ‫ئ��ەم واڵت��ە ک��ۆب��وون��ەوە‪ ،‬ئەمەش‬

‫ب��ەم��ەب��ەس��ت��ى دروس��ت��ک��ردن��ى‬ ‫ئارامییەکى زیاترو ڕێگەگرتن لە‬ ‫شەڕى ناوخۆیى نێوان عەشیرەتە‬ ‫کوردو عەرەبەکانى ناوچەکە بوو‪.‬‬ ‫(حەسەن ساڵح) سەرۆکى حیزبى‬ ‫(یەکێتى) سوریاش لەمبارەیەوە‬ ‫وتى‪ :‬ئێمە خوازیارى چارەسەرکردنى‬ ‫کێشەى کوردەکانین لەڕێگەى‬ ‫گفتوگۆوە‪ ،‬ئەم کارەش ڕۆژ بەڕۆژ‬ ‫گرنگتر دەب��ێ��ت‪ ،‬ب��ەاڵم تائێستا‬ ‫سەرکردەکانى سوریا هیچ وەاڵمێکى‬ ‫دڵخۆشکەرەى ئێمەى نەداوەتەوە‪،‬‬ ‫بەتایبەت دەبێ‌ دەوڵەت ئەوە بزانێ‌‬ ‫کە کێشەى کورد لەناو سوریادا بە‬ ‫ئاگرو ئاسن چارەسەر ناکرێت‌و‬ ‫ئەزموونى واڵتانى دراوسێش ئەم‬ ‫ڕاستییەى سەلماندووە‪ ،‬تاکەڕێگا‬ ‫بۆ چارەسەرکردنى کێشەى کورد‬ ‫ڕێگەى گفتوگۆى ئاشتیخوازانەو‬ ‫بەخشینى مافە سەرەکییەکانە‬ ‫ب��ە گ��ەل��ى ک���ورد ل��ە س��وری��ادا‪.‬‬ ‫نەبەخشینى مافە سەرەکییەکان‬ ‫بە کورد‪ ،‬کێشەى تر بۆ دەوڵەت‬ ‫دەه��ێ��ن��ێ��ت��ەئ��ارا‪ ،‬ت��ەن��ان��ەت بە‬ ‫کوشتن‌و فڕاندنى سەرکردەکانیش‬ ‫ئەم کێشەیە لەناو ناچێت‪ ،‬بەڵکو‬ ‫کوشتنى کەسایەتییەکانى وەک‬ ‫(محەمەد مەعشوق غ��ەزن��ەوى)‬ ‫یش ڕۆحى کوردبوون‌و هەوڵدان‬ ‫بۆ بەدەستهێنانى مافى هاواڵتێتى‬ ‫ل��ەب��ی��ر ه��ی��چ ت��اک��ێ��ک��ى ک���وردى‬ ‫ناباتەوە‪.‬‬ ‫ک��وردەک��ان کە نزیکەى (‪)%9‬ى‬

‫دانیشتوانى سوریا پێکدەهێنن‪ ،‬لە‬ ‫هەموو جۆرە مافێکى هاواڵتێتى‬ ‫بێبەشن ناتوانن بە زمانى خۆیان‬ ‫بخوێنن‪ ،‬کلتورەکەیان بەهۆى‬ ‫سیاسەتى دەوڵ���ەت���ەوە ب��ەرەو‬ ‫لەناوچوون دەچێت‪ .‬هەرچەندە‬ ‫چەند حیزبێکى ئۆپۆزسیۆنى‬ ‫ک���وردى ه��ەن ک��ە ب��ەت��ون��دى دژ‬ ‫ب��ە ج��ی��اب��وون��ەوەن ل��ە س��وری��ا‪،‬‬ ‫لەگەڵ‌ ئەوەشدا ئەم سەرکردانە‬ ‫هەمیشە جەخت لەسەر مافەکانى‬ ‫کۆمەڵگاکەیان دەکەنەوە‪.‬‬ ‫دەوڵ��ەت��ى س��وری��ا یەکێکە لەو‬ ‫واڵت���ان���ەى ل��ە لیستى ڕەش��ى‬ ‫پشتیوانانى ت��ی��رۆردان ل��ەالى‬ ‫ئ��ەم��ری��ک��ا‪ ،‬ئ��ەگ��ەر گ��ۆڕان��ێ��ک��ى‬ ‫بنەڕەتى سیاسیانە لە واڵتەکەیدا‬ ‫ن��ەک��ات ئ��ەوا لەکاتى شەپۆلى‬ ‫سیاسەتى ئەمریکا بۆ گۆڕینى‬ ‫ڕژێمى حوکم لە س��وری��ادا‪ ،‬زۆر‬ ‫دوور نییە کوردەکانیش بێنەسەر‬ ‫شەقامەکان‌و دژ بە دەوڵەتەکە‌و‬ ‫لەپێناو مافە سەرەتاییەکانى‬ ‫خۆیاندا خەبات بۆ ڕزگ��ارب��وون‬ ‫بکەن‪ ،‬بەتایبەت کە ناوچەکەیان‬ ‫ه��ەم��ی��ش��ە ب���ەه���ۆى ن��ەب��وون��ى‬ ‫م��اف‌و ئاسایشەوە لە حاڵەتى‬ ‫نائاساییدایە‌و ش��ۆڕش‌و خەباتى‬ ‫چ��ەک��داری��ى ڕۆژب�����ەڕۆژ ب���ەرەو‬ ‫تەقینەوە دەچ��ێ��ت‪ ،‬ڕۆژان���ەش‬ ‫دەی��ان ک��ورد بە گوللەى هێزە‬ ‫ئەمنییەکان دەکوژرێن کە داواى‬ ‫مافى خۆیان دەکەن‪.‬‬

‫کوردەکان لە شارە ڕەسەنەکانى خۆیاندا ئاوارەن‬

‫(پاتریک کۆبێرن)ى ڕۆژنامەنوسى‬ ‫بەناوبانگ‪ ،‬نوێترین وتارى دەرب��ارەى‬ ‫ب��ارودۆخ��ى ئ��ەم دوای��ی��ەى عێراق لە‬ ‫(ئیندیپێندت)دا باڵوکردەوە‪.‬‬ ‫لە سەرەتاى ئەم وتارەدا هاتووە‪ :‬لە‬ ‫ماڵێک لە خانەقین کە ناوچەیەکى‬ ‫کوردییە و لە ب��اک��ورى خۆرهەاڵتى‬ ‫پارێزگای دیالەدایە‪ ،‬ژنێکى پیر بۆى باس‬ ‫کردم چۆن لە (میقدادییە) هەاڵتووە کە‬ ‫شوێنى لەدایکبوونییەتى ‌و شارێکى‬ ‫(‪ )200,000‬کەس‬ ‫سوننەنشینەو‬ ‫دانیشتوانییەتى‪ .‬ئەو بە سەرسوڕمانەوە‬ ‫وتى کە چۆن دەست بە کوشتنى شیعە‬ ‫و کوردەکان کرا‪ .‬کوڕە گەورەکەى ئەو‬ ‫کە ناوى (محەمەد ئەحمەد)ەو شۆفێرى‬ ‫تاکسى ب���ووە‪ ،‬ل��ە مانگى نیسانی‬

‫ئەمساڵدا بۆ کڕینى ئۆتۆمبێل ڕۆیشتە‬ ‫ئەو شارۆچکەیە‪ ،‬بەاڵم کوڕەکەى کوژراو‬ ‫الشەکەشى نەدۆزرایەوە‪.‬‬ ‫ئەو دەڵێت‪ :‬کوردەکان لە پارێزگاى‬ ‫دیالەدا لەالیەن عەرەبە شۆڤێنییەکانەوە‬ ‫دەردەک����رێ����ن‪ ،‬ئ���ەو پ��ی��اوان��ەى کە‬ ‫دەم��وچ��اوی��ان بەڕووپۆشێکى ڕەش‬ ‫داپۆشراوە‪ ،‬هاتن‌و بە منیان وت ئەگەر‬ ‫لە شارەکە نەڕۆم‪ ،‬کوڕەکانت ئەگەر بۆ‬ ‫ئاسمانیش بچن هەر دەیانکوژین‪.‬‬ ‫یەکێک لە کوڕەکانى ئەو کە پۆلیسە‪،‬‬ ‫بەهۆى بۆمبێکەوە دەستێکى لەدەست‬ ‫داوە‪ ،‬ئەم ژنەو خێزانەکەى بەشێکن‬ ‫لەو (‪ )300,000‬هەزار عێراقییەى کە‬ ‫لە دەستپێکى ئەمساڵەوە بە زۆرەملـێ‌‬ ‫ناچار ک��راون ک��ۆچ بکەن‪ ،‬لەهەموو‬

‫شوێنێکدا کەمینە نەتەوەکان لە ترسى‬ ‫گیانیان هەڵدێن‪.‬‬ ‫ه��ەروەه��ا لە بەشێکیترى وت��ارەک��ەدا‬ ‫ه��ات��ووە‪ :‬ک��وردەک��ان دەڵ��ێ��ن چیتر‬ ‫کەس چاوەڕوانى ئەوە ناکات بزانێت‬ ‫هەڕەشەکە ڕاستەقینەیە یاخود نا‪،‬‬ ‫ت��ەن��ان��ەت ئ��ەگ��ەر ه��ەڕەش��ە ل��ە دوو‬ ‫منداڵیش بکرێت خەڵکەکە هەڵدێت‪.‬‬ ‫بەاڵم زۆرینەى هەڕەشەکان ڕاستەقینەن‬ ‫و کورد لە زێد و نیشتیمانى خۆیان وەک‬ ‫جاران ئاوارە دەکرێنەوە‪.‬‬ ‫شایانى باسە دواى ڕووخانى ڕژێمى‬ ‫بەعسیش‪ ،‬هێشتا هەڕەشە لەسەر ئەو‬ ‫کوردانە هەیە کە لە ناوچە کوردییەکانى‬ ‫پارێزگاى دیالە و کەرکوک و موسڵدا‬ ‫دەژین‪.‬‬

‫ڕێگاچارەسەرى عێراق تەنها دابەش بوونە‬ ‫ڕۆژنامەى (‪The New York‬‬ ‫‪ )Tims‬لە بەدواداچوونێکیدا بۆ‬ ‫چارەنووسى عێراق‪ ،‬سەرلەنوێ‬ ‫دیدگاکانى جۆزیف بایدنى بۆ‬ ‫دابەش کردنى ئەم واڵتە بۆ سێ‬ ‫ن��اوچ��ەى ج��ی��اواز ب�ڵاوک��ردەوە‪،‬‬ ‫پێشنیازى ئەم دابەش کردنەشى‬ ‫خستۆتە ب����ەردەم واش��ن��ت��ۆن‪.‬‬ ‫ئەم ڕۆژنامەیە نوسیویەتی‪ :‬بۆ‬ ‫چ��ارەس��ەر ک��ردن��ى ه��ەم��وو ئەو‬ ‫قەیرانانەى لە عێراقدا هەن‪،‬‬ ‫دەبێ سەرلەنوێ بگەڕێینەوە‬ ‫ب���ۆالى ج��ۆزی��ف ب��ای��دن‪،‬‬ ‫دەشێ ڕێگاچارەیەکیش‬ ‫بێ بۆ ئەمریکا تا لەسەر‬ ‫ئ��ەو بنەمایە مامەڵە‬ ‫لەگەڵ عێراق دا بکات‪.‬‬ ‫ئ�����ەم ب���ۆچ���وون���ە‬ ‫ب��ەش��ێ��ک��ى تایبەت‬ ‫کراوە بە ڕۆڵى کورد لە عێراقدا‬ ‫و تیایدا ه��ات��ووە‪« :‬ه���ەروەک‬ ‫چۆن بۆسنا دابەش کرایە چەند‬

‫ناوچەیەکى‬ ‫سەربەخۆ‪ ،‬ئەم‬ ‫بیرۆکەیە پێویستە‬ ‫ل��ە عێراقى یەکگرتووشدا‬ ‫پ��ی��ادە ب��ک��رێ �ت‌و دەرف����ەت بە‬

‫ک��ورد‪ ،‬عەرەبى شیعەو سوننە‬ ‫ب��درێ��ت خ��ۆی��ان ک��اروب��ارەک��ان‬ ‫ب��ەڕێ��وەب��ب��ەن‪ ،‬چونکە هەرگیز‬ ‫ع��ێ��راق بەمشێوەیەى ئێستاى‬ ‫شیاوى بەڕێوەچوون نییە‪ ،‬ئەگەر‬ ‫داب���ەش ن��ەک��رێ ئ��ەوا مەترسى‬ ‫پارچە پارچەبوونێکى خوێناوى‬ ‫هەڕەشەى لێدەکات»‬ ‫هەروەها لە بەشێکیترى‬ ‫ڕوانینەکانى جۆزیف‬ ‫ب���ای���دن���دا ه���ات���ووە‪:‬‬ ‫«ع��ێ��راق پێویستە بۆ‬ ‫سێ‌ ناوچەى سەربەخۆى‬ ‫ه��ەرێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‪،‬‬ ‫سوننە و شیعە دابەش بکرێت‌و‬ ‫پۆستە گرنگەکانیشیان بدرێتە‬ ‫دەست‪ ،‬تا چیتر دەوڵەتەکە بەرەو‬ ‫ئانارشیزم ن��ەڕوات‪ ،‬چونکە لە‬ ‫ڕابردوودا خاوەنى ئەم بارودۆخەى‬ ‫ئێستا ب��ووە‪ ،‬هەربۆیەشە بۆتە‬ ‫مەیدانى ملمالنێ‌ى خوێناوى ئەو‬ ‫نەتەوانەى تیایدا دەژین»‬


‫کۆمەاڵیەتی‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫‪9‬‬

‫بۆچى ئافرەتان پیاوى شەرمنیان خۆشدەوێت؟‬ ‫پێکهاتەى درووستبوونى جەستە‬ ‫و شێوازیانە‪ ،‬زۆرجار پیاوان یان‬ ‫ئافرەتان پێیان وایە ڕەگەزى‬ ‫بەرامبەر دنیایەکى جیاوازیان‬ ‫هەیە‪ ،‬بەاڵم بەو شێوازە نییە‬ ‫کە بیرى لێدەکەنەوە‪ ،‬زۆرجار‬ ‫ک��ە پرسیارێک ل��ە ئافرەتان‬ ‫دەکرێت بۆ ئ��ەوەى ئایا پێت‬ ‫خۆشە هاوسەرەکەت چۆنبێت؟‬ ‫ئ��ەوان��ی��ش ل��ە وەاڵم���دا دەڵێن‬ ‫پێمانخۆشە ه��اوس��ەرەک��ەم��ان‬ ‫ش��ەرم��ن��ب��ێ��ت‪ ،‬ب���ەاڵم دەب��ێ��ت‬ ‫هۆکارى ئەمە بزانین بۆ ئەو‬ ‫ئ��اف��رەت��ان��ە وای����ان پێخۆشە‬ ‫پ��س��پ��ۆڕان��ى ب���وارى دەروون���ى‬ ‫هۆکارەکەى بۆ چەند خاڵێک‬ ‫دەگەڕێنەوە‪ ،‬لەوانەش ئینکارى‬ ‫نەکردنى پیاوى شەرمن‪ ،‬ئەگەر‬ ‫ژنەکەى شتێک بڵێت ئەویش‬

‫ئا ‪ :‬هەوراز زایر‬

‫ئایا تۆ پیاوێکى شەرمنیت؟‬ ‫دەتەوێت هاوسەرێکى گونجاو‬ ‫ب����دۆزی����ت����ەوە؟ پ��ێ��ت وای���ە‬ ‫شەرمنیەکەت ڕێگرە لە بەردەم‬ ‫دۆزینەوەى هاوسەرێکى باشدا؟‬ ‫وەاڵم���ى ئ��ەم پ��رس��ی��اران��ە لە‬ ‫مێشکى خۆتدا بدەرەوە و ئەم‬ ‫بابەتە بخوێنەرەوە بۆ ئەوەى‬ ‫لە ژیانى بەرامبەرت تێبگەیت و‬ ‫بزانیت پێویستە چى بکەیت لە‬ ‫ژیانتدا‪.‬‬ ‫سەرتا دەبێت بزانیت ئافرەتیش‬ ‫وەک پیاو مرۆڤێکى ئاساییە و‬ ‫هیچ جیاوازییەک لە نێوان مرۆڤ‬ ‫بوونیاندا نییە‪ ،‬ب��ەاڵم تەنها‬ ‫ئەوەى لە یەکیان جیادەکاتەوەى‬

‫ناتوانێت زۆر ئینکارى بکات‬ ‫و بەقسەى ژن��ەک��ەى دەک��ات‪،‬‬ ‫گوێگرتن لە ژنەکەى چونکە‬ ‫ئەگەر شەرمن بێت ڕووى نایەت‬ ‫قسە بە ژنەکەى ببڕێت و ناچار‬ ‫تا دوا وشە گوێى لێدەگرێت‪،‬‬ ‫ئافرەتان پێیان وای��ە پیاوى‬ ‫شەرمن بە وەفاترە لە پیاوى‬ ‫ئ��اس��ای��ى ه��ۆک��ارەک��ەش��ى بۆ‬ ‫ئەوە دەگەڕێتەوە کە پیاوەکە‬ ‫ڕووى ن��ای��ەت ب��ە ژن��ەک��ەى‬ ‫بڵێت دیارییەکت بۆ دەک��ڕم و‬ ‫ڕاستەوخۆ دەچێت دیارییەکەى‬ ‫بۆ دەکڕێت و دەبێتە سوپرایزێکى‬ ‫جوان بۆ ژنەکەى‪ ،‬دڵنییاى ژن‬ ‫پێى وای��ە ئ��ەگ��ەر پیاوەکەى‬ ‫بێدەنگ و هێمن و شەرمنبێت‬ ‫زیاتر پ��ارێ��زراوە وەک ل��ەوەى‬ ‫توڕە و ڕوو گرژبێت‪ ،‬یەکێکى‬

‫دیکە لە دیارترین هۆکارەکانى‬ ‫خۆشویستنى پیاوانى شەرمن‬ ‫لە الیەن ژنەکانیانەوە بریتییە‬ ‫لەوەى بە تەنیا بڕیار نادەن و‬ ‫هەمیشە گوێ بۆ قسە و سەرنج‬ ‫و تێبینیەکانى ژنەکانیان‬ ‫دەگرن‪.‬‬ ‫ل��ە کۆتاییدا ئ���ەوەى دەبێت‬ ‫پیاوان و ئافرەتانیش بیزانن‬ ‫ب��ری��ت��ی��ی��ە ل����ەوەى ش��ەرم��ن��ى‬ ‫چ��ارەس��ەرى چەند کێشەیەک‬ ‫دەکات‪ ،‬بەاڵم زۆرجار کێشەى‬ ‫گ���ەورەت���ر دروس����ت دەک���ات‬ ‫بۆیە دەبێت پیاوان لەجیاتى‬ ‫شەرم کردن بیر لە ڕێزگرتنى‬ ‫بەرامبەرەکانیان بکەنەوە و‬ ‫ب��زان��ن ئافرەتیش وەک پیاو‬ ‫هەست و قسە و بیرکردنەوەى‬ ‫هەیە بۆ ڕووداوەکانى ژیان‪.‬‬

‫پێکەنینى سەرکردەکان لەبەردەم کامێراکاندا‬ ‫مەریوان جەبار‬ ‫ل��ە ک��ات��ێ��ک��دا ئ��ەگ��ەرس��ەرن��ج��ى‬ ‫دەزگ��اک��ان��ى ڕاگ��ەی��ان��دن بدەین‬ ‫لەکاتى ڕوماڵکردنى کوبونەوە‬ ‫وبەیەک گەیشتنى سەرکردە کاندا‬ ‫لە دەزگایەکى بینراودا دەبینین‬ ‫کە ئەم سەرکردانە بە شیوەیەک‬ ‫خ��ۆی��ان دەن��وی��ن��ن ل��ە ب��ەرچ��او‬ ‫کامیراکاندا کەوا هیچ ملمالنیەکى‬ ‫تێکشکاندن وهیچ ج��ۆرە کێشە‬ ‫یەکیان پێکەوە نییە لە کاتیکدا دە‬ ‫بینین کە بە پێکەنین و ڕوویەکى‬ ‫خوش پێشوازى لە یەکتردەکەن‬

‫ئا‪ :‬دڵشاد ساڵح‬

‫وخۆیان پیشانى بینەر دەدەن لە‬ ‫ڕاستیدا هەرچەندە ئەمە شتێکى‬ ‫وەهمی و کاتیە لەگەڵ ئە وە شدا‬ ‫زۆر کەس ئەمە بە چەواشە کردنى‬ ‫خەڵکى دەزانن زۆرجار لە وانەیە‬ ‫بە هۆى دەزگاکانى ڕاگەیاندنەوە‬ ‫ئاستى بە پێوەندى نێوان دوو‬ ‫س��ەرک��ردە پێکەوە بزانین وە‬ ‫ڕاگەیاندنەکانیش هۆکارێکن بۆ‬ ‫پەردەپوشکردنى ئەو ملمالنییە‬ ‫و بارگرژیەى کە هەیە لە نێوان‬ ‫سەرکردە کاندا لە ڕێگاى چاوى‬ ‫کامێراکانیانەوە‪ ،‬بەاڵم بە داخەوە‬ ‫ئە مڕۆ لە کوردستان کە سەرکردە‬ ‫کانمان لە بەرچاوى کامێراکاندا‬

‫ب��ەو شێوە خۆشحاڵی خۆیان‬ ‫پیشان دەدەن‪0‬‬ ‫لە هەمان کاتیشدا لە الیەکى ترەوە‬ ‫لە ڕێگەى تۆڕە کۆمەاڵتیەکانى‬ ‫فەیسبوکەوە لە ڕێگەى گۆڤار‬ ‫و ڕۆژنامەکانە وە دە بینین کە‬ ‫چۆن دژى یەکتر دەوەستن و بە‬ ‫چ شێوەیەک ڕووبەڕووى یە کتردە‬ ‫بنەوە و لەسەر یەکتر دەخوێنن‬ ‫ئەمە وات��اى ئ��ەوە دەگەیەنێت‬ ‫کەئەم پێکەنین و ڕووخۆشیەى‬ ‫کەلە بەرچاوى کامێراکاندا دە‬ ‫بینرێت و بەرجە ستە دە کرێت‬ ‫لە الیەن سەرکردە کانەوە تەنها‬ ‫شتیکى ڕووک��ەش��ە و لە ن��اخ و‬

‫ترساندنى منداڵ‬

‫بنو ئەگینا دێوەکە بانگ دەکەم‬ ‫بتخوات‪ ،‬قەرەجەکە لەبەر دەرگا‬ ‫وەستاوە ئەگەر نەخەوى بانگى‬ ‫دەک����ەم ق��ەپ��ت ل��ێ��ب��گ��رێ‪ ،‬ئ��ەم‬ ‫ترساندنەى مناڵ یان ئەم شێوازە‬ ‫دەربڕینە وچەندین دەربڕینى ترى‬ ‫نەشیاوى لەم شێوازە کە لەسەر‬ ‫زارى هەندێ لەدایکانە وەبیستراوە و‬ ‫دەبیسرێت لەوکاتانەى مناڵەکانیان‬ ‫دەخ��ەوێ��ن��ن تەنها ل��ەب��ەرئ��ەوەى‬ ‫مناڵەکانیان بنون دایکیشی هەندێ‬ ‫کارى تربکات یان بچێت لەبەردەرگا‬ ‫دابنیشێت ودەمەتەقێ بکات‪ ،‬یان‬ ‫کاتێک مناڵەکانیان دەخەوێنن‬ ‫ئەوانیش پێداگرى ئ��ەوەدەک��ەن‬ ‫تاچیرۆکیان بۆ نەگێڕنەوە نانون‬ ‫کەچی هەندێ لەدایکان لەڕابردوو‬ ‫ئێستاشی ل��ەگ��ەڵ��داب��ێ��ت لەبرى‬ ‫گێرانەوەى چەندین چیرۆکى خۆش‬ ‫وبەسود کەمنااڵن ئاسودە بکات‬ ‫ل���ەڕووى دەرون��ی��ەوە وڕاستەوخۆ‬ ‫بنون هەڵدەستن بەگێرانەوەى‬ ‫چەندین چیرۆکى دوور لەڕاستى و‬ ‫ئەفسانە یان بۆ دەگێڕنەوە تابنون‪،‬‬ ‫باشە دایکى بەڕێز تۆ مناڵەکەت‬ ‫بەشێوەیەکى کاتى خەواند‪ ،‬بەاڵم‬ ‫شتانێک لەهزریدا چەکەرە دەکات‬ ‫کەبەخەیاڵیشی نەیدیوە چونکە‬ ‫زۆرب��ەى چیرۆکە ئەفسوناویەکان‬ ‫باس لەدێوێک دەکەن کەبەقەدەر‬ ‫شاخێکە وڕۆژانە خۆراکى ژەمێکى‬ ‫چەندین پیاوى گەورەى زۆربەهێزە‬ ‫یان لچی ئەوەندە گەورەیە داویەتى‬ ‫ب��ەش��ان��ی��اول��ەم ج��ۆرەچ��ی��رۆک��ەب��ێ‬ ‫بنەمایانە‪ .‬ئەم ج��ۆرە چیرۆکانە‬ ‫گەرئەژمارى زەرەر وزیانەکانەى‬ ‫بکەى زۆر زی��ات��رە تاسودەکەى‬ ‫دڵنیام قازانجى بۆمنااڵن هیچ‬ ‫نیە‪ ،‬ئەوەى تێبینى کراوە لەالیەن‬ ‫هەندێ لەباوکان یان گەنجانەوە‬ ‫کاتێک دەڕواتە بازاڕ بۆ تۆمارگەکان‬ ‫داواى فلیمى ترسێنەر وش��ەڕ‬

‫وتوندوتیژى دەکات ولەماڵەوەیش‬ ‫هەموو سەیرى دەک��ەن بەگەورە‬ ‫وب��چ��وک و م��ن��اڵ��ەوە کەئەمەیش‬ ‫ترسێک لەناخى م��ن��اڵ دروس��ت‬ ‫دەبێت ئ��ەو ڕەف��ت��ار وئاکارانەى‬ ‫ل��ەو فلیمەترسێنەرانە دیویەتى‬ ‫دورن��ی��ەوەک ج��ۆرە نەخۆشیەکى‬ ‫دەروونى لەناخیدا نەبێتە شتێکى‬ ‫ب��ەردەوام‪ ،‬یان لەکاتى نوستینیدا‬ ‫خ��ەو بەوشتانەوە ببینێت کەلە‬ ‫فلیمەکەدیویەتى‪ ،‬ترساندنى مناڵ‬ ‫بەوشتانەى ک��ەدوورە لەڕاستیەوە‬ ‫وەلەباو باپیرانەوە بۆمان بەجێ ماوە‬ ‫وەک زۆرب��ەى زۆرى لێکۆڵەرەوان‬ ‫ودەروناسان لەچەندین توێژینەوە‬ ‫بۆیان دەرک��ەوت��وە کە ئەومنااڵنە‬ ‫ک��ەب��ەردەوام ترسێنراون بەشتى‬ ‫خورافیات جیاوازن لەومنااڵنەى‬ ‫کەئاشنان بەچیرۆکى خۆش یان‬ ‫ئەومنااڵنەى کەزۆرترین کاتیان‬ ‫بەسەردەبەن بەسەیرکردنى فلیمى‬ ‫ترسناک و شەڕوشۆڕ وتوندوتیژى‬ ‫ج����ۆرە م��ن��اڵ��ێ��ک��ی��ان ب�����ەردەوام‬

‫وەک شتێک ب��ەدوای��ان��ەوەب��ێ��ت‬ ‫وەک سێبەر‪ ،‬ب����ەردەوام خ��راپ‬ ‫بیردەکەنەوە‪ ،‬متمانەیان بەخۆیان‬ ‫و هاوڕێکانیشیان نیە‪ ،‬گیانى‬ ‫یارمەتى و لێبوردەییان نیە بۆهیچ‬ ‫کەسێک‪ ،‬کەسانێکى توندوتیژیان‬ ‫ل��ێ��دەردەچ��ێ��ت‪ ،‬ب�����ەردەوام بیر‬ ‫لەتۆڵە سەندنەوە دەکەنەوە‪ ،‬سۆز‬ ‫وب��ەزەی��ی��ان ب��ۆ هیچ ک��ەس نیە‪،‬‬ ‫حەزبەڕاستگۆیی وچاک هەڵسوکەوت‬ ‫کردن لەگەڵ کەسداناکات بەڵکو‬ ‫بەپێچەوانەکەیەوە ڕەفتاردەکات‪،‬‬ ‫ئەو کەسانەش کەسەیرى فلیمى‬ ‫سودبەخش دەک��ەن یان چیرۆکى‬ ‫ب��ەس��ودی��ی��ان ل���ەالی���ەن ک��ەس‬ ‫و ک��اری��ان��ەوە ب��ۆ دەگ��ی��ڕێ��ت��ەوە‬ ‫کەسانێکى ل��ێ��ب��وردە وب��ەس��ود‬ ‫بۆکۆمەڵگان‪ ،‬ڕاستگۆن لە گفتار‬ ‫وکرداریاندا‪ ،‬خاوەن سۆز وبەزیی‬ ‫ودلۆڤانن‪ ،‬متمانەیان بەخۆیان هەیە‬ ‫متمانەشیان بەدەور وبەریشی هەیە‪،‬‬ ‫حەزدەکات یارمەتى هەموکەسێک‬ ‫ب��دات‪ ،‬کەسێکى ن��ەرم و نیان و‬ ‫لەسەرخۆ دەبێت‪ ،‬هەموو کەسێکى‬ ‫خۆش دەوێ‪ ،‬حەز بەقازانجى هەموو‬ ‫کەسێک دەکات‪ ،‬مناڵ والێبکرێت‬ ‫هیوا وئومێدێکى بەئایندەى خۆى‬ ‫هەبێت وهەمیشە گەشبین بێت‪،‬‬ ‫ئەوەى ناوى ترسە لەناخیدا نەبێت‬ ‫بەڵکو ئەم ژیانەى لەالخۆش بکەین‬ ‫نەک هەرلەتەمەنى مناڵیەوە حەز‬ ‫بەمردن بکاتە وە هیچ ئومێدێکى‬ ‫نەبێت و ڕەشبین بێت‪ ،‬زۆر گرنگە‬ ‫بەتێپەڕبونى تەمەنى مناڵ دایک و‬ ‫باوک لەگەڵ تێپەڕاندنى تەمەنى‬ ‫مناڵ ئاشنایان بکەن بەشتانێکى‬ ‫بەسود وبەکەڵک کە بۆ دواڕۆژ یان‬ ‫کاردانەوەى باشی هەبێت هەمیشە‬ ‫بیرکردنەوەیەکى‬ ‫بیرکردنەوەیان‬ ‫ب��اش بێت ن��ەک بەپێچەوانەوە‪،‬‬ ‫چونکە مناڵ وەک هەویر وایە چۆنت‬ ‫بوێت بەوشێوەیە کەلەناودەستایە‬ ‫یان وەک پەڕەیەکى سپی یەچیت‬ ‫بوێت ئەوە دەنووسی‪.‬‬

‫دەروون��ی��ان��ەوە هەستیکى تر‬ ‫هەڵدە قوڵێت بەرامبەربە‬ ‫یەکترى‪ ،‬بۆیە لە کاتێکدا‬ ‫ئ���ەگ���ەر خ���ەڵ���ک ئ��ەو‬ ‫ملمالنی و هەبونى ئاڵوزیەى‬ ‫پ��ەی��وەن��دى ن��ێ��وان زوورێ���ک لە‬ ‫س���ەرک���ردە ک��ان��م��ان ببینێ و‬ ‫ه��ەس��ت پ��ێ ب��ک��ات ل��ە ڕێگەى‬ ‫تۆڕەکۆمەاڵتیەکان و گۆڤارو و‬ ‫ڕۆژن��ام��ەک��ان��ەوە ئ��ەوا بەهایەک‬ ‫بۆ پێکەنینى بەردەم کامیراکان‬ ‫نامینیتەوە‪،‬چونکە ئەم دوودیمەنە‬ ‫دژ بەیەک و لێک جیاوازە دەبێتە‬ ‫ه��ۆى لە دە ستدانى متمانەى‬ ‫سەرکردە کان لەالى خەڵک‪.‬‬

‫خۆجوانکردنى کوڕان تەنها لە پۆشاکدا‬ ‫خۆى نابینێتەوە‬

‫ساالر لەتیف‬ ‫زۆر لە مرۆڤەکان ئارەزووى ئەوە‬ ‫دەک��ەن هەمیشە بە شێوەیەکى‬ ‫جوان خۆیان بڕازێنەوە بۆ ئەوەى‬ ‫سەرەنجى بەرامبەرەکانیان بۆ‬ ‫خۆیان ڕابکێشن‪ ،‬ئەمە لە هەموو‬ ‫کۆمەڵگایەک ب��وون��ى هەیە بە‬ ‫تایبەتى الى ئەو کوڕو کچانەى‬ ‫کە هێشتا نەچونەتە پرۆسەى‬ ‫هاوسەرگیرییەوە و گەنجن‪.‬‬ ‫خۆجوانکردنى کوڕان پەیوەندى‬ ‫بە کاریگەرى دەرەوە هەیە‬ ‫زۆر لە کوڕان لە کۆمەڵگاکەمان‬ ‫خۆیان جوان دەکەن هاوشێوەى‬ ‫م��رۆڤ��ە بەناوبانگەکانى ب��وارە‬ ‫جیاجیاکان بە تایبەتى هاوشێوەى‬ ‫ئەو یاریزانە بە ناوبانگانەى دونیا‬

‫یان ئەو هونەرمەندە دیارانەى‬ ‫دونیا یان ئەو ئەکتەرە دیارانەى‬ ‫فیلمەکان و الساییان دەکەنەوە‬ ‫ئ��ەم الساییکردنەوە پەیوەندى‬ ‫ب�����ەوەوە ه��ەی��ە ب������ەردەوام لە‬ ‫ڕاگەیاندنەکانەوە ئ��ەو کەسانە‬ ‫دەردەک����ەون کاریگەرى لەسەر‬ ‫گەنجى کۆمەڵگاکەمان دادەنێن‬ ‫الس���ای���ک���ردن���ەوەى گ��ەن��ج��ان��ى‬ ‫ک��ۆم��ەڵ��گ��اک��ەم��ان ت��ەن��ه��ا لە‬ ‫پۆشاکپۆشیندا خۆى نابینێتەوە‬ ‫بەڵکو لە چۆنێتى چاککردنى قژ‬ ‫و ڕیش و بەکار هێنانى دەرمانى‬ ‫خ��ۆج��وان��ک��ردن زۆر ج���ار ئ��ەم‬ ‫السایکردنەوە و خۆ جوانکردنە‬ ‫زیانى تەندروستى و مادى هەیە‬ ‫بۆ ئەو گەنجانەى کە خۆیان بە‬ ‫السایکرنەوە سەرقاڵ دەکەن‪.‬‬ ‫کچان بە دوورنین لە‬ ‫خۆجوانکردن‬ ‫شانبەشانى ک���وڕان ل��ە هەموو‬

‫کۆمەڵگایەک کچانیش ئارەزووى‬ ‫خ��ۆج��وان��ک��ردن��ی��ان ه��ەی��ە و لە‬ ‫ک��وردس��ت��ان��ی��ش ک��چ��ان گرنگى‬ ‫تایبەتى ب��ە خۆجوانکردنیان‬ ‫دەدەن‪ ،‬بەشێک ل��ە کچانیش‬ ‫الساییکردنەوە بە کار دەهێنن لە‬ ‫پۆشینى پۆشاکەکانیان بەردەوام‬ ‫گۆڕانکارى لە سیما و پۆشاکیاندا‬ ‫دەکەن زۆر جاریش خۆجوانکردن‬ ‫و السایکردنەوەى کچان پەیوەندى‬ ‫بە کوڕانەوە نییە بەڵکو بووەتە‬ ‫ئارەزوویەک الى هەندێک لە کچان‬ ‫کە ب��ەردەوام ئ��ارەزوو دەکەن بە‬ ‫شێوەیەکى ج��وان دەرب��ک��ەون و‬ ‫سەرنجى دەوروبەر بەالى خۆیاندا‬ ‫ڕاب��ک��ێ��ش��ن‪ ،‬ل��ەالس��ای��ک��ردن��ەوەى‬ ‫گ��ەن��ج��ان��ى ک��ۆم��ەڵ��گ��اک��ەم��ان‬ ‫ب��ە پۆشینى چ��ل و ب���ەرگ و‬ ‫خۆجوانکرد جۆرێک لە کەلتوى‬ ‫واڵتان لە کۆمەڵگاکەمان بووتە‬ ‫شتێکى زیندوو هاوبەش‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫شوێنەوارەکان‬

‫ل ‌ه په‌نده‌کانی ژیان‬

‫هەرچەند بەهاى شتە مادییەکان‬ ‫لەبەرزبونەوەدابن‪ ،‬نرخى مرۆڤەکان‬ ‫لەنزمبونەوەدا دەبێت‪.‬‬ ‫کارڵ مارکس‬ ‫پیاو و ئافرەت هەردوکیان خۆیان‬ ‫فریودەدەن لەبارەى یەکدیەوە‪،‬‬ ‫چونکە ئەوەى بۆ ئەوان پیرۆزەو‬ ‫شایەنى ڕێزە‪ ،‬تەنها ئارەزووەکانى‬ ‫خۆیانە ‪.‬‬ ‫فریدریک نیچە‬

‫ئەم هەفتەیە هەندێک‬ ‫گۆڕانکاری لە دۆخی‬ ‫پیشەیت روودەدات‪،‬‬ ‫ه��ەس��ت ب��ەح��ەوان��ەوە‬ ‫و شادمانى ئەکەیت‪،‬‬ ‫بەهیواو خۆشەویستییەوە دەژیت‌و بیر‬ ‫لە سەفەرێک دەکەیتەوە‪ ،‬ئەم ماوەیە‬ ‫ئاماژەى تێدایە بۆ گەشت‌و سەرکێشى‌و‬ ‫ئاسۆى نوێ‪.‬‬ ‫ئەم هەفتەیە ئاماژەى‬ ‫ت��ی��ای��ە ب��ۆ ه��ەس��ت‌و‬ ‫ه��ەڵ��چ��وون‌و ج��ۆش‌و‬ ‫خ���رۆش‪ ،‬هاوڕێکانت‬ ‫دڵ��ن��ەوای��ی��ت دەک���ەن‌‪،‬‬ ‫م��ام��ەڵ��ە ل��ەگ��ەڵ ه��ەن��دێ��ک ب��ەرپ��رس‬ ‫دەک��ەی�ت‌‪ ،‬بەدیهاتنى هەندێک حەزو‬ ‫خ��ەون شادمانت دەک��ەن‪ ،‬نهێنییەکت‬ ‫ئاشکرا دەبێت‪.‬‬ ‫ئ�������ەم ه���ەف���ت���ەی���ە‬ ‫گوشارەکانت لەسەر‬ ‫ک����ەم دەب���ێ���ت���ەوەو‬ ‫ک��ران��ەوەی��ان تێدایە‪،‬‬ ‫لەوانەیە دۆخ��ەک��ە لە‬ ‫بەرژەوەندى تۆ بگۆڕێت‪ ،‬لەم ماوەیەدا‬ ‫ب����ەدواى چ���ارەس���ەردا دەگ��ەڕێ��ی �ت‌و‬ ‫کێشەیەکى خێزانى غەمبارت دەکات‪.‬‬ ‫ئەم هەفتەیە هەندێک‬ ‫ن���اک���اوى‌و ملمالنێى‬ ‫تێدایە‪ ،‬هەرچەند لە‬ ‫بوارى پیشەییدا بەخت‬ ‫ی���اوەرت بێت‪ ،‬لەگەڵ‬ ‫ئەمەشدا بەدواى چارەسەرو سەلماندن‌و‬ ‫بەڵگەدا ئەگەڕێیت‪ ،‬ئ��ەم ماوەیە بۆ‬ ‫دانووستاندن‌و پرۆسەى دارایى گونجاون‪.‬‬

‫‪ 12/20-11/21‬گیسک‬

‫زۆر ج��ۆرى پێاڵومان هەیە کە هەر‬ ‫یەکێکمان حەزمان لە جۆرێکیەتى و‬ ‫جۆرێک بە کاردێنین کە بگونجێت لەگەڵ‬ ‫جلو بەرگەکانمان و جانتاى شانمان‪.‬‬ ‫زۆر جاریش حەزمان لە پیاڵوێکە بەاڵم‬ ‫پشتمان ئ��ازارى هەیە پزیشکان ڕێگە‬ ‫نادەن کە لە پێى بکەین‪ ،‬یا دەکەوینە‬ ‫تەمەنێکەوە ناتوانین لەپێى بکەین‪ .‬بەاڵم‬ ‫شارەزاییان و دەروونزانانى تایبەتى بە‬ ‫خانمان‪ ،‬باس ل��ەوە دەک��ەن کە جۆر‬ ‫و شێوازى هەڵبژاردن و لەپێکردنى‬ ‫پێاڵو بۆ خانمان‪ ،‬تایبەتمەندى خۆیى‬ ‫هەیە‪ ،‬چونکە یەکێکە لە پێوەرەکانى‬ ‫دەستنیشانکردنى کەسایەتی ئافرەتان‪.‬‬ ‫بەگشتى زانایانى ئەو بوارە بەم شێوەیە‬ ‫مەسەلەکەیان ڕوون کردووەتەوە‪:‬‬ ‫* پێاڵوى پاژنە ب��ەرز‪ :‬هەموو ئەو‬ ‫خانمانەى کە پێاڵوى‬ ‫پاژنە بەرز لە پێ‬

‫دەکەن‪ ،‬زۆر سەربەخۆن گرنگى بەخۆیان‬ ‫دەدەن و نا ئاسایین و عەیارن و زیاتر‬ ‫هەست بە مێینەیى خۆیان دەکەن‪.‬‬ ‫*پێاڵوى پاژنە نزم‪ :‬ئەو خانمانەیشى‬ ‫کە پێاڵوى پاژنە نزم لە پێ دەکەن‬ ‫زۆر کەشخەن و دەرونیان زۆر پاکە و‬ ‫زۆر تێکەڵن لەگەڵ بەرامبەریان‪ ،‬حەز‬ ‫بە هاوڕێیەتى خەڵک دەک��ەن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەستیان ب��ە ئاسانى ب��ۆ بەرامبەر‬ ‫دەرنابڕن‪ .‬هەروەک زۆر کاتیش دڵتەنگن‪،‬‬ ‫لەگەڵ ئەوەشدا سەلیقەیان جوانە و لە‬ ‫کارى ماڵ و جل کڕیندا زۆر لێزانن‪.‬‬ ‫* پێاڵوى نیوەبەرز «نیو کەعب»‪ :‬ئەو‬ ‫خانمانەى کە حەز بە لەپێکردنى ئەم‬ ‫جۆرە پێاڵوە دەکەن‪ ،‬زۆر موتەحەفیزن‬ ‫و زۆریش دەست بە داب و نەریتەوە‬ ‫دەگرن‪ ،‬باوەڕیان بەوانەى بەرامبەریان‬ ‫خۆ یشیا ن‬ ‫ک���������ەم�������ە و‬ ‫و زیرەکن‪.‬‬ ‫زۆر هەستیار‬

‫توێژینەوەیەکى نوێى پزیشکى ئەوەى‬ ‫ڕوون ک��ردەوە کە ترێ یەکێکە لەو‬ ‫م��ادە س��ود بەخشانەى کە ڕێگرى‬ ‫دەک���ات ل��ە ت���ووش ب��وون��ى م��رۆڤ‬ ‫ب��ە چ��ەن��د ن��ەخ��ۆش��ی��ەک ه��ەروەه��ا‬ ‫پزیشکەکان ئەوەیان ڕوون کردەوە کە‬ ‫ترێ دەوڵەمەندە بە جۆرە تێکەڵێکى‬ ‫س��روش��ت��ى ک��ە وەک‬ ‫م���ادەی���ەک���ى دژە‬ ‫نەخۆشیەکان وایە‬ ‫و ئەو تێکەڵەیە‬ ‫ن��اس��راوە بە‬

‫«ڕیزفرترارول» کە ڕێگرى دەکات لە‬ ‫توش بوونى مرۆڤ بە نەخۆشیەکانى‬ ‫مێشک و ب��ەت��ای��ب��ەت��ى نەخۆشى‬ ‫زەهایمەر‪ ،‬لەالیەکى تر ئاماژەیان‬ ‫ب��ەوەدا کە ئ��ەم تێکەڵەیە ڕێگرى‬ ‫دەک��ات لە توشبوون بە نەخۆشى‬ ‫شەکرە‪ ،‬ه��ەروەه��ا مەترسى توش‬ ‫ب��وون بە شێرپەنجە کەم‬ ‫دەکاتەوە و بەرگرى لە‬ ‫دڵ دەکات‪.‬‬

‫‪ 6/20-5/21‬ق����رژاڵ‬

‫جۆر و شێوازى پێاڵو‪ ،‬پەیوەندى‬ ‫بە کەسایەتى ئافرەتانەوە هەیە‬

‫ترێ ڕێگرى دەکات لە زۆر نەخۆشى‬

‫ئ��ەم هەفتەیە ناچار‬ ‫ئ���ەب���ی���ت‪ ،‬ه��ەن��دێ��ک‬ ‫م���ام���ەڵ���ە ل���ەگ���ەڵ‬ ‫پێشهاتى نوێدا بکەیت‪،‬‬ ‫س��ەرەڕاى سەرکەوتن‪،‬‬ ‫پێویستە بەئاگابیت‌‪ ،‬دەوروبەرت ڕێزى‬ ‫بۆچوونەکانت دەگ���رن‪ ،‬ئامادەبە بۆ‬ ‫گۆڕانکارى‌و هەلى نوێ‪.‬‬

‫‪ 7/20-6/21‬ش���ێ���ر‬

‫ئافرەتێکى میسرى کە بەیەکێک‬ ‫ل��ە بەهێزترین ئافرەتانى جیهان‬ ‫دادەن��رێ��ت ب��ۆ پارێزگاریکردن لە‬ ‫چاالکى جەستەى بەیانیان لە کاتى‬ ‫نانخواردن ‪ ١٨‬هێلکە دەخوات‪ .‬ئەم‬

‫ئافرەتە ن��اوى جیهان مستەفایە و‬ ‫یاریزانى بەرزرکردنەوەى قورساییە‬ ‫و لەکاتى بەڕیوەچوونى چاالکییە‬ ‫وەرزشییەکان بەیانیان ‪ ١٨‬هێلکە‬ ‫دەخوات‪.‬‬

‫ئەم هەفتەیە هەندێک‬ ‫پەیوەندى پتەو دەبن‪،‬‬ ‫ل��ەوان��ەی��ە گ��ۆڕان��ێ��ک‬ ‫لە ژیانتدا ڕووب���دات‪،‬‬ ‫ئ���ەم م���اوەی���ە خ��ۆت‬ ‫ل��ە سەرکێشى ب��پ��ارێ��زە‪ ،‬بەئاگابە‪،‬‬ ‫دیپلۆماسییانە ڕەفتار بکە‪ ،‬ڕووداوێکى‬ ‫گرنگ ڕوودەدات لە ژیانتدا‪.‬‬

‫‪ 9/20-8/21‬ت���ه‌رازوو ‪ 10/20-9/21‬دووپشک ‪ 11/20-10/21‬ک���ه‌وان‬

‫توێژینەوەیەکى نوێى زانستى ئەوەى ڕوون کردەوە کە خواردنى‬ ‫ڕێژەیەکى زۆر لەو مادانەى کە شەکریان زۆرە کاریگەرى خراپى‬ ‫دەبێت بۆ سەر مێشکى مرۆڤ بەتایبەتى دەبێتە هۆى کەم‬ ‫کردنەوەى ئاست و تواناکانى مێشک لە وەرگرتنى زانیارى‬ ‫و کەم کردنەوەى تواناى زاکیرە‪ ،‬ئەم توێژینەوەیە لە‬ ‫زان��ک��ۆى ل��ۆس ئەنجەلۆس ل��ە واڵت��ى ئەمەریکا‬ ‫بەڕێوەچوو کە تیایدا ئەوە ڕوون کرایەوە شەکر‬ ‫زیان دەگەینێت بە مرۆڤ‪ ،‬هەرچەندە کە‬ ‫مادەیەکى پێویستە بۆ خانەکانى لەش‪،‬‬ ‫بەاڵم زیاد بەکارهێنانى ئەوا زیانێکى‬ ‫گەورە دەگەینێت بە مێشک‪.‬‬

‫‪ 1/20-12/21‬س��ه‌ت��ڵ‬

‫*مێژونووس‬

‫ئەم هەفتەیە خۆت لە‬ ‫ڕووب��ەڕوون��ەوە ب��ەدوور‬ ‫بگرە‪ ،‬ڕەگەزى بەرامبەر‬ ‫ڕۆڵ��ى گرنگى دەبێت‬ ‫پێشهاتەکاندا‌و‬ ‫ل��ە‬ ‫چاالکییەکى گرنگت دەبێت لە بوارى‬ ‫داراییدا‪ ،‬ئەم ماوەیە بۆ سەفەر گونجاوە‪.‬‬

‫‪3/20-2/21‬‬

‫لە نزیک چیای پیرەمەگروون مەلوانکەیەکی‬ ‫ش��ووش��ە و سەرەتیرێکیان ل��ە کەندێکی‬ ‫ژێ��ر چیادا دۆزی��وەت��ەوە و ب��ردووی��ان��ە بۆ‬ ‫بەڕێوەبەرایەتی شوێنەواری سلێمانی بۆ‬ ‫ئەوەی لێکۆڵینەوەی لە سەر بکرێت‪.‬‬

‫شەکر تواناکانى مێشک لە‬ ‫وەرگرتنى زانیارى کەم دەکاتەوە‬

‫ئەم هەفتەیە کاتێکى‬ ‫خۆش بەسەرئەبەیت‌و‬ ‫دەستپێشخەرى باشت‬ ‫دەبێت‪ ،‬لەوانەیە هەوڵى‬ ‫ئاشکراکردنى ئاڕاستەى‬ ‫ن��وێ بدەیت‌‪ ،‬ئارامى خ��ۆت بپارێزە‪،‬‬ ‫کێشەى خێزانى دروستمەکە‪ ،‬هەندێک‬ ‫نهێنیت پێدەگات‪.‬‬

‫‪ 2/20-1/21‬ن�ه‌ه�ه‌ن��گ‬

‫ئاسەوارەکانی نزیک‬ ‫چیای پیرەمەگروون‬

‫ئەم هەفتەیە بەشدارى‬ ‫ه����ەن����دێ����ک الی����ەن‬ ‫دەکەیت لە پرۆژەیەکى‬ ‫گ��رن��گ��دا‪ ،‬ب���ەاڵم ئ��ەم‬ ‫ماوەیە گوشارى زۆرى‬ ‫تێدایە‪ ،‬تووشى دڵ��ەڕاوک �ێ‌و بڕیارى‬ ‫هەڵەت دەکات‪ ،‬لەوانەشە گۆڕانێک لە‬ ‫ڕووخسارتدا بکەیت‪.‬‬

‫‪ 8/20-7/21‬ف��ه‌ری��ک‬

‫گردی ڕەش‬

‫گردی ڕەش یا خود گری ڕەش بریتی یە‬ ‫لە شوێنەوارێکی زۆر کۆنی کوردستان و‬ ‫دەکەوێتە نێوان شەنگار و «گردی نەفەر‪،‬‬ ‫تەلەعفەر»ەوە‪ ،‬یەکێکە لەو تەپۆڵکانەی کە لە‬ ‫هەمووان زیاتر کۆنینەی دەوری بەردی پێش‬ ‫مێژووی تیا دۆزراوەتەوە‪ .‬گردی ڕەش بریتیە‬ ‫لە ئاسەواری شارۆچکەیەکی زۆر کۆن و ‪4‬‬ ‫میل لە شەنگارەوە دوورە‪ ،‬ئەم شارۆچکەیە لە‬ ‫سەردەمی سۆمەریەکان کۆنترە‪ .‬گری ڕەش و‬ ‫ئەو شارۆچکە کۆنانەی دەورووبەری شەنگار‬ ‫کاتی خۆی هەموویان بە شوورە تەنرابوون‪ ،‬بە‬ ‫مەبەستی پاراستنیان لە هێرشی داگیرکەران‪.‬‬ ‫دوای ئەوەی شوێنەوار ناسان پشکنینیان‬ ‫لەم گردەوە ئەنجامداوە لە چینی سەرەوەی‬ ‫تەپۆڵکەکەدا ئاسەواری کۆشکێکی گەورەیان‬ ‫دۆزیوەتەوە بۆیان دەرکەوتووە کە ئەم کۆشکە‬ ‫بریتی بووە لە پەرستگایەک و لە ناوەڕاستی‬ ‫ئەم پەرستگایەدا ژوورێکی گەروەی تێدا بووە‬ ‫و لە الی س��ەرووی ژوورەک��ەدا سەکۆیەکی‬ ‫بەرز بووە ئەم ژوورە شوێنی نوێژکردن و‬ ‫ئەنجامدانی ڕێ وڕەسمی ئایینی بووە‪ ،‬ژووری‬ ‫بچووک بچووکیش بە چ����واردەوەری ئەم‬ ‫ژوورەدا درووست کراوە لە الیەکی دیکەشەوە‬ ‫ژوورێکی زۆر گەورە درووست کراوە کە پڕ بوو‬ ‫لە کەنوو و گۆزە و دیزە و کوپە و پڕیان بووە‬ ‫لە دەغڵ ودان و گۆشتی قاورمەی سوورەوە‬ ‫کرا و ئەمەیان بریتی بووە لە ژووری گەنجینە‪.‬‬ ‫شێوەی ئەندازەی ئەم کۆشکە هەر وەک‬ ‫شێوەی ئەندازەی کۆشکی «چاوەزار» وایەکە‬ ‫لە گردی پراک لە سووریا دۆزراوەت���ەوە و‬ ‫کۆشکی چاوەزار بریتی بووە لە پەرستگایەک‬ ‫لە سوریا لە گردی پراک دا‪ .‬بەاڵم مێژووی‬ ‫گردی ڕەش ی نزیک شەنگار زۆر کۆنترە لە‬ ‫مێژووی کۆشکە ی گردی پراک لە سووریا‪ .‬بە‬ ‫پێ ی لێکۆڵینەوەی ئاسەوارناسان لە گردی‬ ‫ڕەش��دا دەرک��ەوت��ووە کە ئەم شارۆچکانەی‬ ‫دەورووب�����ەری شەنگار ه��ی ی��ەک چاخی‬ ‫زەمەنی و شارستانیین و لە چوارچێوەی‬ ‫یەکێتی یەکدا ژیاون و هەریەکەیان حاکمی‬ ‫سەربەخۆی خۆی هەبووە خانووەکانیان وەک‬ ‫شارۆچکەکانی تری کوردستان لە خشتی کاڵ‬ ‫درووست کراون و مردووەکانیان لە ناو کوپی‬ ‫گەورە گ��ەورەدا شاردۆتەوە لە ژێر زەمینی‬ ‫خانووەکانیاندا‪ ،‬گەلێ کەلوپەل وەک چەقۆی‬ ‫لە ئیسقان درووست کرا و هەیکەلی ئاژەڵی‬ ‫لە گڵ درووستکراو داس و تەور و کاسەی‬ ‫لە بەرد هەڵکەندرا و یان لەم ئاسەوارەی ناو‬ ‫گردی ڕەش دا دۆزیوەتەوە‪ ،‬کۆنترین مۆری‬ ‫ب��ەردی خڕ لێرەدا دۆزراوەت���ەوە کە وێنەی‬ ‫مرۆڤ لە ناو ئەم مۆرەدا هەڵکەنراوە‪ ،‬ئەمەش‬ ‫نیشانەی پەیدا بوونی نووسینی وێنەیی‬ ‫دەگەیەنێ کە لە پێش پەیدا بوونی نووسینی‬ ‫مێخیدایە و ئەم نووسینی وێنەیی یە بۆ‬ ‫یەکەمجار لە کوردستاندا پەیدا بووە بەر لە‬ ‫هەر شوێنێکی دنیادا‪.‬‬

‫بەهێزترین ئافرەتى جیهان‪،‬‬ ‫بەیانیان ‪١٨‬هێلکە دەخوات‬

‫م��اوەی��ەک��ى گرنگە‬ ‫ب���ۆ خ��ۆش��ەوی��س��ت �ى‌و‬ ‫پەیوەندى س��ۆزدارى‪،‬‬ ‫ل��ەوان��ەش��ە دیدارێکى‬ ‫ڕۆمانسى خۆشى تێدا‬ ‫ت و هەواڵەکانى پەیوەست‬ ‫بێت‌‪ ،‬پێشها ‌‬ ‫بە بارى دارایى خۆشحاڵت دەکەن‪ ،‬ئەم‬ ‫ماوەیە هەست بە ماندوویەتى دەکەیت‪.‬‬

‫‪ 5/20-4/21‬دووان����ە‬

‫ئاسەوارەکانی کۆیە‬

‫بستێک نییە ل��ەم نیشتمانە فراوانەماندا‬ ‫ئ��اس��ەواری کۆنە پردێک‪ ،‬کۆنە قەاڵیەک‪،‬‬ ‫گۆڕستانێکی دێرین و بە سەدان شوێنەواری‬ ‫دێرینەی باو باپیرانمانی تیا نەبێ‪ ،‬ئەوش‬ ‫هەندێک لە ئاسەوارەکانی نزیک شاری کۆیە‪:‬‬ ‫ئاسەواری ڕەحمان ئاوا‪ ،‬گردێکی شوێنەواری‬ ‫یە لە گوندێکی کۆیەدا‪ .‬سارتک‪ ،‬گردێک و‬ ‫قەاڵیەک لە کۆیە‪ .‬شوێنەواری تۆپزاوا‪ ،‬لە‬ ‫ق��ەزای کۆیە و پێش ساڵی ‪ 1960‬زایینی‬ ‫تسویە کراوە و لە (الوقائع الترقیت) دا باڵو‬ ‫ک��راوەت��ەوە‪ .‬شیلە کۆنە قەاڵتە‪ .‬شەوگیر‪،‬‬ ‫گردێکی شوێنەواریە‪ .‬شێخ ئەلوان‪ ،‬گردێکی‬ ‫بەردینەیە‪ ،‬گۆمەشین‪ .‬خەرابەی کاولەقازی‪.‬‬ ‫خ��ەراب��ەب قوچە‪ .‬خ��ەراب��ەی قەبیە ئاغا‪.‬‬ ‫تەکەوڵ‪ .‬گردی گێوژان‪ ،‬کاساڵ‪ ،‬بیرە یا خود‬ ‫گردی دار بەڕوو‪ .‬داربەڕوولە یا خود قەاڵی‬ ‫جینی‪ .‬شیواشان یا خود قووچی پاشا‪.‬‬ ‫بەگدی قەاڵیەکی پاشای گەورەی ڕەواندزە لە‬ ‫کۆیە‪ .‬پیپازۆک‪ .‬گردی میری‪ .‬گردی حاجی‬ ‫ئاغا‪ .‬کانی ک��وردە‪ .‬گردی حاجی ڕەسوڵ‪.‬‬ ‫دۆن��دار‪ .‬ئەمانە کەمێکن لە شوێنەوارەکانی‬ ‫دەورووب���ەری کۆیە لەم بارەیەوە شاعیری‬ ‫گەورەی کورد حاجی قادری کۆیی وتوویەتی‪:‬‬ ‫«ئێمەش دەمرین و دەبینە خاکی سەرە ڕێ»‪.‬‬

‫ناپلیۆن پۆناپارت ‪15‬ى ئاب ‪١٧٦٩‬‬ ‫ل��ە کۆرسیکا ل��ە بنەماڵەیەکى‬ ‫بەناوبانگى ئیتاڵى لەدایکبوو‪.‬‬ ‫ب��ە ف��ەرەن��س��ى ل��ە دای��ک ب��ووە‪،‬‬ ‫سەردارێکى سەربازى و ڕامیاریى‬ ‫واڵت��ى فەڕەنسا ب��وو ک��ە ب��ووە‬ ‫ئیمپراتۆرى فەڕەنسا بە نازناوى‬ ‫ناپلیۆنى یەکەم‪ ،‬کردەوەکانی ئەم‬ ‫کەسایەتییە کاریگەرى ت��ەواوى‬ ‫هەبوو لەسەر هەلومەرجى سەدەى‬ ‫‪١٩‬ى ئ��ەوروپ��ا‪ .‬لەکاتى الوی��دا‬ ‫بۆ کاربەدەستى لە تۆپخانەدا‬ ‫فێرکرا‪ .‬پۆناپارت شانازى دەکرد‬ ‫خ��زم��ەت ب��ە یەکەمین کۆمارى‬ ‫فەڕەنسى و بە سەرکەوتوویى‬ ‫ت��وان��ى ڕاب���ەری���ى ل��ەش��ک��رەک��ان‬ ‫بکات لە شەڕەکان لە سەردەمى‬ ‫الوی���دا‪ .‬ناپلیۆن ل��ە فەرەنسا‬ ‫خوێندویەتى و لە بیرکارى و‬ ‫هونەرى جەنگدا سەرکەوتووبووە‬ ‫بە پلەى موالزمى دووەم دەرچوو‪.‬‬ ‫ب��ی��روب��اوەڕەک��ان��ى «ژان ژاک‬ ‫ڕۆس���ۆ» و ش��ۆڕش��ى فەرەنسى‬ ‫ک���ارى ت��ێ��ک��ردووە و ه��اوک��ارى‬ ‫ل��ەگ��ەڵ پ��ارت��ى یەعقوبیەکان‬

‫ک��ردووە ڕەنگە ئ��ەوەش بە هۆى‬ ‫حەزى خۆ دەرخستنەوە بووبێت‬ ‫نەک بڕواهێنان بە بیروباوەڕى‬ ‫شۆڕش و دڵسۆزى بۆ ڕاکان‪ .‬لە‬ ‫گەمارۆدانى تۆلۆن دا ناوبانگى‬ ‫دەرک��رد‪ .‬لە ‪ ١٧٩٩‬کودەتایەکى‬ ‫گەیاندە بەر و خۆى وەک یەکەمین‬ ‫کۆنسول ناساند‪ ،‬پێنج ساڵ دواى‬ ‫ئەوە سەناى فەڕەنسا ئەوى وەک‬ ‫ئیمپڕاتۆرى فەڕەنسا ناساند‪.‬‬ ‫لە ‪١٠‬ساڵى دەستپێکى سەدەى‬ ‫‪ ،١٩‬ئیمپراتۆریى فەڕەنسا کەوتە‬ ‫ناو زنجیرە کێشەیەک بە ناوى‬ ‫شەڕە ناپڵیۆنییەکان‪ ،‬کە هەموو‬ ‫زلهێزەکا��ى ئەوروپا تێکەڵ بە‬ ‫کێشەکە ب��وون‪ .‬دواى زنجیرە‬ ‫سەرکەوتنێک ل��ە ش��ەڕەک��ان��دا‪،‬‬ ‫ناپلیۆن وازى هێنا لە ش��ەڕ و‬ ‫هەوڵى دا س���ەروەرى فەڕەنسا‬ ‫ل��ە ناوچەکە سەقامگیربکات‪،‬‬ ‫ب��ە پ��ەی��وەن��دى نزیککردنەوەى‬ ‫سەرۆکى واڵتانى دیکە یا دانانى‬ ‫خزم و کەسى خۆى وەک نوێنەرى‬ ‫فەڕەنسا لەو واڵتانەدا‪ .‬هێرشى‬ ‫ف��ەڕەن��س��ا ب��ۆ س��ەر ڕووس��ی��ا لە‬

‫‪١٨١٢‬دا‪ ،‬وەک خاڵى گەڕانەوە‬ ‫دەزان��ن لە داهاتووى ناپلیۆندا‪.‬‬ ‫لەشکرە گەورە و بەناوبانگەکەى‬ ‫لە درێژەى ئەم شەڕەدا تێکچوو و‬ ‫قەت وەک خۆى لێنەهاتەوە‪ .‬لە‬ ‫‪ ١٨١٣‬هاوپەیمانیى شەش الیەنە‪،‬‬ ‫ه��ێ��زەک��ان��ى ناپلیۆنى تووشی‬ ‫شکەستکرد و هەر لەو ساڵەدا‬ ‫ئەم هاوپەیمانییە هێرشى کردە‬ ‫سەر فەڕەنسا و وایکرد ناپلیۆن‬ ‫واڵت ج��ێ بهێڵێت و خ��ۆى لە‬ ‫دوورە واڵت دانیشتووى دوورگەى‬ ‫ئێڵبا بێت‪ .‬کەمتر لە ساڵێک‬ ‫دواى ئەوە ئێڵباى بەجێهێشت و‬ ‫گەڕاویەوە سەر دەسەاڵت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لە حوزەیرانى ‪١٨١٥‬دا لە جەنگی‬ ‫واترلۆ شکستى هێنا‪ .‬ناپلیۆن‬ ‫دوایین شەش ساڵى تەمەنى لە‬ ‫بەندى بەڕیتانیدا لە دوورگ��ەى‬ ‫سەینت هێلێنادا ڕاب��وارد‪ .‬دواى‬ ‫م��ردن و لێکۆڵینەوەى لەشی‪،‬‬ ‫دوکتۆرەکان دەریان خستووە کە‬ ‫شێرپەنجەى گەدە هۆى مردنی‬ ‫بووە‪ ،‬هەندێکیش دەڵێن ژەهرى‬ ‫ئارسەنیکى پێدراوە‪.‬‬

‫ک��ـ��ـ��اوڕ‬

‫لەیالن*‬

‫ئەم هەفتەیە هەست بە‬ ‫ماندوویەتى دەکەیت‪،‬‬ ‫هەوڵى حەوانەوە بدەو‬ ‫ت��ووش��ى دڵ���ەڕاوک���ێ‬ ‫دەب���ی���ت‪ ،‬ل��ەوان��ەی��ە‬ ‫دۆخێکى خێزانى غەمبارت بکات‪ ،‬ئەم‬ ‫ماوەیە کەسێکى ڕۆمانسی دەبینیت‪،‬‬ ‫لەوانەیە خوشەویستییەکى تایبەتى‬ ‫هەبێت‪.‬‬ ‫ئ����ەم ه��ەف��ت��ەی��ە بە‬ ‫ه��ەڵ��چ��وون��ەوە هیچ‬ ‫ب���ڕی���ارێ���ک م�����ەدە‌و‬ ‫پرۆژەکانت بەهێمنى‬ ‫تەواوبکەو ئامادەبە بۆ‬ ‫پەیوەندى ترو هاوکارى کەسانێکى نزیک‬ ‫دەکەیت لە پرۆژەیەکدا‌‪ ،‬گۆڕانکارییەک‬ ‫ڕووئەدات‪ ،‬کە تۆ هاوکارییان دەکەیت‪.‬‬

‫‪ 4/20-3/21‬گ��ـ��ـ��ـ��ـ��ا‬

‫هەمەڕەنگ‬ ‫ناپلیۆن پۆناپارت‪ ،‬سەردارێکى سەربازى کە بووە‬ ‫ئیمپراتوورى فەڕەنسا‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫وةرزش‬

‫دى ماتیۆ‪ :‬ڕاهێنەرى سەرسوڕهێنەرو‬ ‫داهاتووی لە یانەی چێڵسی دا‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/22‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪703‬‬

‫‪11‬‬

‫بەحرەین ئامادەیە لە جیاتى عێراق میواندارى‬ ‫پاڵەوانێتى جامى کەنداوى ‪ 2013‬بکات‬

‫فیدڕاسیۆنى ت��ۆپ��ى پێى بەحرەین‬ ‫باڵوى کردەوە کەوا ئامادەیە میواندارى‬ ‫پاڵەوانیەتى جامى کەنداوـى ساڵى ‪٢٠١٣‬‬ ‫بکات ئەمەش بە هۆى ئامادە نەبوونى‬ ‫وواڵتى عێراق بۆ لە خۆ گرتنەوەى ئەم‬ ‫پاڵەوانیەتیە‪ .‬بە پێى پالنى سەرەکى‬ ‫ئ��ەوا وا دان��را بوو کە پاڵەوانیەتیەکە‬ ‫لە شارى بەسرە ئەنجام بدرێت‪ ،‬بەاڵم‬

‫بە هۆى تەواو نەبوونى پڕۆژەکانى ئەو‬ ‫شارە ئەوا بەحرەین لە ئێستاوە ئامادەیى‬ ‫خۆى پیشاندا بۆ لە خۆگرتنەوەى ئەم‬ ‫پاڵەوانیەتیە و پێشنیارى کرد کە عێراق‬ ‫لە ساڵى ‪ ٢٠١٥‬میواندارى پاڵەوانیەتیەکە‬ ‫بکات‪ .‬سەرۆکى لیژنەى ئامادەکارییەکان‬ ‫لە فیدڕاسیۆنى تۆپى پێى بەحرەین شێخ‬ ‫سەلمان بن ئیبراهیم ئەلخەلیفە ڕوونى‬

‫کردەوە کەوا دەتوانن پالنەکان دابڕێژن‪،‬‬ ‫لە لێدوانێکیدا ووتى ‪“ :‬ئێمە پاپەندین‬ ‫ب��ەوەى پاڵەوانیەتیەکان بە شێوەى‬ ‫پالنەکان بەڕێوەبچن‪ ،‬پێویست ناکات‬ ‫دوو دڵ بن‪ ،‬چونکە هیچ درەنگیەک‬ ‫نابێت و پاڵەوانیەتیەکە لە کەشێکى‬ ‫ئارام بەڕێوەدەچێت بۆ یاریزانەکان و‬ ‫هاندەران”‪.‬‬

‫نورى شاهین‪:‬‬

‫دەمەوێت لەڕیاڵ مەدریدا بمێنمەوە‬

‫ی��ان��ەى چێڵسی لەندەنى پاش‬ ‫ئەوەى ڕاهێنەرى پێشووى یانەکە‬ ‫ڤێالس بواسیان لە پۆستەکەى‬ ‫دوورخ��س��ت��ەوە بەهۆى ئەنجامە‬ ‫خراپەکانیانەوە لە شوێنى ئەو‬ ‫ب��ۆ م��اوەی��ەک��ى ک��ات��ى ڕۆبێرتۆ‬ ‫دی ماتیۆى ی��اری��دەدەری��ان لە‬ ‫ش��وێ��ن��ەک��ەى دان����ا‪ ،‬ب����ەاڵم بە‬ ‫پێچەوانەى هەموو بۆچوونەکانەوە‬ ‫کاتێک یانەکە لە هەوڵى گەڕاندا‬ ‫ب��وون بۆ ڕاهێنەرێکى ن��وێ دى‬ ‫ماتیۆ ئەنجامى چاوەڕوان نەکراو‬ ‫س��ەرس��وڕه��ێ��ن��ەرى ب��ۆ یانەکە‬ ‫بەدەست هێنا کە ئەوانیش بە‬

‫دەس��ت هێنانى جامى یەکێتى‬ ‫ئینگلتەرا و لە هەموویان گرنگتر‬ ‫ب��ەدەس��ت هێنانى خ��ول��ى یانە‬ ‫پاڵەوانەکانى ئەوروپا بوو کە بۆ‬ ‫یەکەم جارە ئەم یانە ‪ 107‬ساڵ‬ ‫تەمەنە بتوانێت ئەو نازناوە مەزنە‬ ‫بەدەست بهێنێت لەسەر دەستى‬ ‫دی م��ات��ی��ۆ‪ ،‬ئ����ەوەى شایەنى‬ ‫باسە ئ��ی��دارەى یانەى چێڵسى‬ ‫ئاشکراى کرد کە بە زووترین کات‬ ‫ناوى ڕاهێنەرى داهاتوو ئاشکرا‬ ‫دەکرێت ئەمەش سەرەڕاى دەنگى‬ ‫یاریزانەکان بە مانەوەى ڕۆبێرتۆ‬ ‫دى ماتیۆ لە پۆستەکەی‪ .‬جۆن‬

‫تێرى کاپتنى بلوز ڕایگەیاند کەوا‬ ‫لەوەتەى دى ماتیۆ دەست بەکار‬ ‫بووە کارێکى زۆر باشى ئەنجامداوە‬ ‫ئەمەش لە دواى دوور خستنەوەى‬ ‫ڕاهێنەر ئاندرێ ڤێالس بواس لە‬ ‫پۆستەکەى وە هەروەها یاریزانى‬ ‫پێشوویى بلوز جیانفڕانکۆ زۆال‬ ‫ڕوون��ى ک��ردەوە ک��ەوا دى ماتیۆ‬ ‫شایەنى ئەوەیە لە پۆستەکەى‬ ‫بمێنێتەوە‪ .‬بەڕێوەبەرى گشتى‬ ‫ی��ان��ەک��ە ب���ڕوس ب��اک دووپ��ات��ى‬ ‫کردەوە کەوا دى ماتیۆ ناوى لە‬ ‫نێو لیستى کاندید کراوەکاندا‬ ‫هەیە‪.‬‬

‫چاڤى‪:‬‬ ‫هیچ کێشەیەک لە نێوان گواردیۆال و تیتۆدا نییە‬ ‫چاڤى هێرناندێز جەختى کردەوە کەوا‬ ‫هیچ کێشەیەک لە نێوان ڕاهێنەر پیپ‬ ‫گ��واردی��ۆال و ی��اری��دەدەرەک��ەى تیتۆ‬ ‫ڤیالنۆڤادا نەبوو‪ .‬بەر لە ئەنجامدانى‬ ‫ی��ارى فایناڵى جامى ئیسپانیا ئەوا‬ ‫چەندین ڕاپۆرت باس لە ناکۆکى دەکەن‬ ‫لە نێوان گواردیۆال و ڤیالنۆڤا ئەمەش‬ ‫بە هۆى دەست لە کار کێشانەوەى‬ ‫پیپ لە پۆستەکەى و دەست نیشان‬ ‫کردنى تیتۆ لە شوێنى هەرچەندە‬ ‫تیتۆ دەیزانى کە دەبێتە شوێنگرەوەى‬ ‫گواردیۆال‪ ،‬بەاڵم بۆى نەدر کان‪ ،‬کەچى‬ ‫چاڤى ئەم هەوااڵنەى ڕەت کردەوە و‬ ‫ووت��ى ‪“ :‬هەموو شتەکان ئاسایین‪،‬‬ ‫پەیوەندى نێوان گ��واردی��ۆال و تیتۆ‬ ‫زۆر باشە و گشتمان یەکمان گرتووە‬ ‫لە نێوان خۆمان‪ ،‬ئەم پڕوپاگەندانە‬ ‫دروست کراون‪ ،‬ناتوانین کۆنتڕۆل ئەو‬ ‫شتانە بکەین کە لە دەور و پشتى ئێمە‬ ‫ڕوو دەدەن‪ ،‬هەموو کەسێک ئازادە‬

‫بیروڕاى خۆى ڕابگەیەنێت‪ ،‬بەاڵم گشت‬ ‫یاریزانەکان سەرنجى خۆیان لەسەر‬ ‫یارى فایناڵ دان��اوە”‪ .‬بەرشەلۆنە لە‬

‫‪٢٥‬ـى ئەم مانگە ڕووبەڕوویى یانەى‬ ‫ئاتالتیک بیلباوى خاوەن پلەى دووەمى‬ ‫یۆرۆ لیگ دەبێتەوە‪.‬‬

‫بەشێوەیەکى ڕەسمى ئاالین پیرێن بووە ڕاهێنەرى هەڵبژاردەى قەتەر‬ ‫ڕاهێنەرى فەڕەنسى ئاالین پیرێن‬ ‫پۆستى ڕاهێنەرایەتى هەڵبژاردەى‬ ‫ئۆڵۆمپى قەتەرى گرتە دەست ئەمەش‬ ‫دواى ئەوەى پاولۆ ئاتورێ سەرکەوت‬ ‫بۆ ڕاهێنەرایەتى کردنى تیمى یەکەمى‬ ‫ئ��ەو وواڵت��ە‪ .‬ڕاهێنەرى تەمەن ‪٥٥‬‬ ‫س��ااڵن پێشتر ڕاهێنەرى یانەکانى‬ ‫لیۆن‪ ،‬پۆڕتسمۆس و مارسیلیا بووە‬ ‫و دواهەمین یانە کە ڕاهێنەرایەتى‬ ‫ک��رد بێت یانەى خ��ور ى قەتەرى‬ ‫بوو‪ .‬فیدڕاسیۆنى تۆپى پێى قەتەرى‬ ‫ئەم هەواڵەى دووپات کردەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لە دواى ت��ەواو بوونى پاڵەوانیەتى‬ ‫یانەکانى کەنداو ئەوسا پۆستەکەى بە‬ ‫شێوەیەکى فەرمى پێ دەسپێردرێت‪.‬‬

‫ن��ورى شاهین س���وورە ل��ەس��ەر خۆ‬ ‫سەلماندن بۆ ڕاهێنەرى یانەى ڕیال‬ ‫م��ەدری��د خ��ۆزێ مۆرینیۆ و ڕوون��ى‬ ‫ک���ردەوە کە دەی��ەوێ��ت بۆ ساڵێکى‬ ‫تریش لە سانتیاگۆ بێرنابیۆ بمێنێتەوە‪.‬‬ ‫یاریزانى نێونەتەوەیى تورکى لە هاوینى‬ ‫ڕابردوو لە یانەى بروسیا دۆرتمۆندەوە‬ ‫گوێزرایەوە بۆ مەدرید‪ ،‬بەاڵم سەرکەوتوو‬ ‫نەبوو لەخۆ سەلماندن هەرچەندە لەو‬ ‫ساڵەى کە لێیەوە هات یەکێک بوو لە‬ ‫باشترینەکانى بۆندزلیگا‪ ،‬شاهین ـى‬ ‫تەمەن ‪ ٢٣‬سااڵن لە الیەن چەندین‬ ‫یانەى گەورەوە چاودێرى کراوە وەک‬ ‫بایرن میونشن‪ ،‬ئینتەر و گاالتەسەراى‪،‬‬ ‫بەاڵم شاهین لە لێدوانێکیدا ووتى ‪:‬‬ ‫“دەمەوێت لە ڕیزى گەورەترین یانەى‬ ‫جیهاندا بمێنمەوە‪ ،‬نیازى ئەوەم هەیە‬ ‫لێرە س��ەرک��ەوت��وو ب��م و دەم��ەوێ��ت‬ ‫نرخى ڕاستەقینەى خۆم بسەلمێنم لە‬ ‫مەدرید‪ ،‬ژیانى من لێرە وەک خەونە”‪.‬‬ ‫گرێبەستى شاهین لە هاوینى ساڵى‬ ‫‪ ٢٠١٧‬بەسەر دەچێت‪.‬‬

‫ئەبیدال دواى ‪ 40‬ڕۆژ نەخۆشخانەى بەجێهێشت‬ ‫بەرگریکارى یانەى بەرشەلۆنە ئیریک‬ ‫ئابیدال لە دواى بەسەر بردنى ‪ ٤٠‬ڕۆژ‬ ‫لە نەخۆشخانە ئەوا بە پێى هەواڵێکى‬ ‫ڕۆژنامەى ئیلموندۆ دیپۆرتیڤۆ ئابیدال‬ ‫نەخۆشخانەى جێهێشت‪ .‬یاریزانى‬ ‫فەڕەنسى لە ‪ ١٠‬ى مانگى ڕاب��ردوو‬ ‫نەشتەر گەرى لەسەر ئاستى جگەرى‬ ‫ب��ۆ ئەنجامدرا و ئێستا خەریکى‬ ‫چارەسەر وەرگرتنە‪ .‬ئابیدال ئەمڕۆ‬ ‫ڕووناکى سەوزى بۆ هەڵکرا بۆ ئەوەى‬ ‫نەخۆشخانە جێبهێڵێت و لە ماوەى‬ ‫داهاتوو لەگەڵ خێزانەکەى گەڕایەوە‬ ‫ماڵەوە‪ .‬یاریزانى پێشوویى یانەى‬ ‫ئۆڵۆمپیک لیۆن لە م��ارس‪-‬ئ��ادارى‬ ‫ساڵى ڕاب���ردوو نەشتەرگەرییەکى‬ ‫گ����ەورەى ل��ەس��ەر ئ��اس��ت��ى جگەر‬ ‫ئەنجامدا‪ ،‬بەاڵم توانى هەر لە هەمان‬ ‫ساڵ بگەڕێتەوە یارى کردن و بەژدارى‬ ‫لە یارى فایناڵى چامپیۆنزلیگدا کرد‬ ‫بەرامبەر یانەى مانچێستەر یونایتد و‬ ‫بووە پاڵەوان‪.‬‬

‫یانەى مۆنبلییە بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا نازناوى‬ ‫خولى فەرەنساى بەدەست هێنا‬ ‫یانەى مۆنبلییە بۆ یەکەمجار لە مێژوودا‬ ‫نازناوى خولى فەرەنساى بەدەست هێنا‪.‬‬ ‫لە یاریگاى ئاالب دیشامپ یانەى ئۆکسێر‬ ‫میواندارى یانەى مۆنبلییە کرد ‪ ،‬تیادا‬ ‫یانەى مۆنبلییە بە دوو گۆلى بەرامبەر‬ ‫یەک گۆل سەرکەوتنى بەدەست هێنا‪.‬‬ ‫بەم سەرکەوتنەش یانەى مۆنبلییە کۆى‬ ‫خاڵەکانى ‪ ٨٢‬خاڵ لە پێشەنگى ڕیزبەندى‬ ‫مایەوە و بۆ یەکەمجار لە مێژوودا نازناوى‬ ‫خولى فەرەنساى بەدەست هێنا‪ .‬هەردوو‬ ‫یانەى پاریس سان جێرمان و یانەى‬ ‫لیل بە فەرمى سەرکەوتن بۆ خولى یانە‬ ‫پاڵەوانەکانى ئەوروپا‪ ،‬ه��ەردوو یانەى‬ ‫دیجۆن و یانەى ئۆکسێر دابەزین بۆ پلە‬ ‫دووى خولى فەرەنسا‪.‬‬


‫خاوەنی ئیمتیاز‬

‫سەرنووسەر‬

‫جێگری سەرنووسەر‬

‫دیزاین‬

‫عەبدوڵـاڵ حاجی مەحمود‬

‫پشدەر بابەکر‬

‫عومەر غواڵمی‬

‫سەعید ئەحمەد‬

‫‪0748 010 8289‬‬

‫‪RebaziAzadi@Gmail.com‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەر��می کوردستان سلێمانی ‪ -‬گردی ریعایه ‪ -‬گەڕەکی ‪ - 115‬کۆاڵنی ‪ - 7‬دەرگای ‪6‬‬ ‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬ ‫«نرخ‪ 500 :‬دینار»‬

‫هونەر بابان‪ ،‬گۆرانیبێژ‪:‬‬ ‫ئا‪~ :‬‬

‫سەرنووسەر‬

‫بەرهەمەکانی من عەشقێکی گەورەی لە پشتەوەیە‬

‫الپەڕەکانی هونەر پڕە لە شنەی‬ ‫گۆرانیبێژ و ئەمجارەش الپەڕەی‬ ‫ژیانی «هونەر بابان» دەکەێنەوە‬ ‫کە پێیوایە ئافرەت بە هونەرەوە‬ ‫جوانە و هونەریش بە ڕەوشت و‬ ‫هەڵوێستی نەتەوایەتییەوە‪.‬‬ ‫*ئ��ەگ��ەر بپرسین ه��ون��ەر کێیە؟‬ ‫منداڵى هونەر چۆن بووە؟ لە کوێ‬ ‫لە دایک بووە؟‬ ‫من لە ساڵی ‪ ١٩٨٩‬لە شاری ڕانیە‬ ‫لەدایکبووم‪ ،‬خوێندنی سەرەتایم لەم‬ ‫شارە تەواو کردووە و دواتر لەقۆناغی‬ ‫ناوەندی بەهۆی باردۆخی تایبەتی‬ ‫خۆم وازم لەخوێندن هێناوە‪ ،‬دەتوانم‬ ‫بڵێم منداڵیم بە چەند قوناغێکدا‬ ‫تێپەڕیوە و ئێستاش بیری منداڵی‬ ‫و کۆاڵنەکانی ڕانیە دەکەم لە بەر‬ ‫ئەوەی هەموو یادگارییەکانم لە ناو‬ ‫کۆاڵنەکانی ئەم شارەدا بووە‪.‬‬ ‫* بۆ چەند ساڵ دەچێت لە بواری‬ ‫هونەری کار دەکەێت؟ ئەو کەسەى‬ ‫هاندەرت بوو تا چەند توانیوتە‬ ‫لەگەڵ هاندانى ئەو ئەم ڕێچکەیە‬ ‫بگریت؟‬ ‫من بۆ م��اوەی ‪ 4‬ساڵە لە ب��واری‬ ‫هونەریدا ک��ار دەک��ەم و خاوەنی‬ ‫چەند بەرهەمێکم لە بواری گۆرانیدا‬ ‫کە هەر یەکەیان واتا و باکگراوندی‬ ‫ت��ای��ب��ەت��ی خ���ۆی ل��ە پ��ش��ت��ە‪ .‬لە‬ ‫س��ەرەت��اوە هیچ کەسێک هاندەرم‬ ‫نەبوو‪ ،‬بگرە زۆرترین ڕێگرم هەبووە‪،‬‬ ‫بەاڵم حەز و ئاواتم لەوە زیاتر بوو‬

‫کە ئەم ڕێگریانە س��اردم بکەنەوە‬ ‫لە ڕێگاکەم بۆیە کۆڵم نەدا و بڕوام‬ ‫بە خ��ۆم هەبوو تا توانیم بگەمە‬ ‫ئەو ئاستە لە ناو خەڵک بە چەند‬ ‫بەرهەمێکی جوان بناسرێمەوە‪ ،‬ئەو‬ ‫شتەش کە ناشاردرێتەوە ئەوەیە کە‬ ‫هەموو بەرهەمەکانی من عەشقێکی‬ ‫گەورەی لە پشتەوەیە و ئەو عەشقە‬ ‫وای کردووە بتوانم کارەکانم باشتر‬ ‫پێشکەشی جەماوەر بکەم‪.‬‬ ‫*هونەر خۆى لەژێر کاریگەرى چ‬ ‫هونەرمەندێک دەبینێتەوە؟‬ ‫س��ەرەت��ا ه��ەم��وو ه��ون��ەرم��ەن��دێ��ک‬ ‫باکگراوندی هونەرمەندانی پێش‬ ‫خۆیانن‪ ،‬بێگومان منیش بەدەر‬ ‫نەبووم لەو کاریگەرییە و کاریگەری‬ ‫هونەرمەندانی پێش خۆمم لە سەرە‬ ‫ب���ووە‪ ،‬چونکە ئ��ەگ��ەر بمانەوێت‬ ‫ک��ارێ��ک��ی ب��اش پێشکەش بکەین‬ ‫دەبێت تەجروبە لە هونەرمەندانی‬ ‫پێش خ��ۆم��ان وەرب��گ��ری��ن وەک��وو‬ ‫مامۆستای گەورە محەمەدی ماملێ و‬ ‫تایەر تۆفێق و هەموو هونەرمەندانی‬ ‫تر کە من شانازیان پێوە دەکەم‪.‬‬ ‫*ه��ون��ەر ح��ەز ب��ە ه��ۆن��راوەى کام‬ ‫شاعیر دەک��ات کە گونجاو بێت بۆ‬ ‫ئەوەى لە داهاتوودا بۆ گۆرانیەکانى‬ ‫هەڵی بژێرێت؟‬ ‫بەڵێ‪ ،‬من کۆنتاکتم لەگەڵ زۆربەی‬ ‫شاعیراندا هەیە ڕێ��زم هەیە بۆ‬ ‫ه��ەم��ووی��ان‪ ،‬م��ن ه��ەم��وو کاتێک‬ ‫دەگەڕێم بە دوای تێکستێکدا واتا و‬ ‫چیرۆکێکی لە پشتدا بێت و حەزم بە‬ ‫شتی سادە نییە و زۆر حەز دەکەم‬ ‫لە داهاتوودا تێکستی جبار حەبیب‬ ‫بکەم بە گۆرانی لە بەر ئەوەی زۆر‬ ‫سەرسامم بە شتەکانی ئەو بەڕێزە‪.‬‬

‫‪ 5/25‬ساڵیادى دەرچوونى‬ ‫ڕۆژنامەى ~‬

‫*ق��ورس��ت��ری��ن ش��ت چ��ى ب���ووە الى‬ ‫هونەر؟‬ ‫زۆر ش��ت ب���ووە ل��ە ژی��ان��م��دا کە‬ ‫ڕووبەڕووی من بوونەتەوە و قورسیش‬ ‫ب��وون‪ ،‬ب��ەاڵم لە هەموویان زیاتر‬ ‫ئەو کاتە بوو کە خۆشەویستەکەم‬ ‫لە دەست دا و ئیستاش چاوەڕێی‬ ‫قەدەرم‪.‬‬ ‫*چى تازەت بە دەستەوەیە؟‬ ‫لە ئێستادا سەرقاڵم بە کاری نوێترین‬ ‫گۆرانی خۆم کە لە تێکست و ئاوازی‬

‫نوێترین کلیپى هونەرمەند «کەژاڵ ئادەمى»‬

‫لە شە‌قامە‌کانى واڵتى عە‌شقە‌وە‪،‬‬ ‫پ���اش م���اوە‌ی���ەک ب��ێ��دە‌ن��گ��ى بۆ‬ ‫جارێکى دیکە دە‌گە‌ڕێمە‌وە التان‬ ‫و لە گزینگى «سوبحى ئومێد»ە‌وە‬ ‫لە‌گە‌ڵتان ئەدوێم‪ .‬پە‌یڤە‌کانم تێکە‌ڵ‬ ‫بە کازیوە‌ى هیوا کردووە و پە‌یامى‬ ‫خۆم پێشکە‌شى ئە‌ڤیندارانى هونە‌ر‬ ‫و مۆسیقا دە‌کە‌م‪ .‬نوێترین کلیپى‬ ‫کە‌ژاڵ ئاد‌‌ە‌مى بە ناوى «سوبحى‬ ‫ئومێد» ل��ە ئ���اواز و مۆسیقاى‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ا ع��ەل��ى ش���ە‌ک���ورى و‬ ‫هۆنراوە‌ى کەژاڵ ئادە‌مى لە الیەن‬ ‫کۆمپانیاى فیلمى «مۆمێنتۆ» بە‬ ‫سە‌رپە‌رشتیارى دە‌رهێنە‌ر زانیار‬ ‫ئاد‌‌‌ە‌مى بە‌رهە‌م هێنرا‪.‬‬

‫هەڵمەتى نیشتمانی بۆ بەکلتورى کردنى خوێندنەوە‬

‫ه��ەڵ��م��ەت��ى ب��ەک��ل��ت��ورى ک��ردن��ى‬ ‫خوێندنەوە لە سنورى پارێزگاى‬ ‫سلێمانى بەردەوامە و چلورە هەردى‬ ‫وتەبێژى هەڵمەتەکە لەکۆنگرەیەکى‬ ‫ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند‪ ،‬بەردەوامن‬ ‫ل��ەوەى گرنگى ب��ەو هەڵمەتەبدەن‬ ‫لەداهاتوودا و چەندین پ��ڕۆژەى تر‬ ‫لەشاروشارۆچکەکانى ت��ری هەرێم‬

‫ت��ەن��ی��ا ی���ەک ئ��ۆت��ۆم��ب��ێ��ل��ى ج���ۆرى‬ ‫«الم��ب��ۆرگ��ی��ن��ى» ب���ۆ م��ۆزەخ��ان��ە‬ ‫دروس���ت���ک���راوە ک��ە ل��ە ی��ەک��ێ��ک لە‬ ‫گەورەترین پیشانگەکانى ئۆتۆمبێلى‬ ‫جیهان لە شارى لەندەن نمایش کراوە‪.‬‬ ‫نمایشگەى ئۆتۆمبێلى شاری لەندەن‪،‬‬ ‫لەم ڕۆژان��ەى دوای��ی��دا‪ ،‬گرانبەهاترین‬ ‫ئۆتۆمبێلى «المبۆرگینی» لە جیهاندا‬ ‫کە بەهاکەى دەگاتە یەک میلیۆن و‬

‫دەک��ەن��ەوە کە یەکێک لەو پڕۆژانە‬ ‫کردنەوەى ڕادیۆى دەنگە کەتایبەتە‬ ‫بەکلتورى کردنى خوێندنەوەى کتێب‪،‬‬ ‫چەندین پڕۆژەى تر کەبەوتەى وتەبێژى‬ ‫هەڵمەتەکە لەداهاتودا دەکەونە بوارى‬ ‫جێ بەجێ ک��ردن��ەوە‪ .‬ه��ەروەه��ا بۆ‬ ‫گرنگیدان بەخوێندنەوە لەداهاتوودا‬ ‫لەسنورى پارێزگاى هەولێر هەڵمەتى‬

‫‪ 600‬هەزار دۆالرى ئەمەریکی‪ ،‬خستە‬ ‫بەرچاوى ئەو کەسانەى سەردانى ئەو‬ ‫پیشانگەیە دەکەن‪ .‬دیزاینى ئۆتۆمبێلى‬ ‫«المبۆرگینى ڕۆنتۆن ‪»Reventon‬‬ ‫بۆ ساڵى ‪ 2007‬دەگەڕێتەوە و یەکەم‬ ‫دی��زای��ن��ى ئ���ەو ئۆتۆمبێلە ت��ووش��ى‬ ‫گۆرانکارى بۆتەوە و وابڕیارە هاوینى‬ ‫ئەمساڵ ‪ 20‬کەس بە مەبەستى کڕینى‬ ‫ئەو المبۆرگینیە‪ ،‬ڕکابەرى لەگەڵ یەکتر‬

‫بەکلتورى کردنى خوێندنەوە دەست‬ ‫پێدەکات‪ .‬م��اوەى هەڵمەتەکە سەد‬ ‫ڕۆژە و لە ‪ 2012 /3/25‬وە تاکوو‬ ‫‪ 2012/5/7‬بەردەوامە و لەئێستادا‬ ‫پەنجاوپێنج ڕۆژى تێپەڕاندوە بەوتەى‬ ‫هەڵمەتەکەش‬ ‫سەرپەرشتیارانى‬ ‫تائێستا زیاتر لە دەهەزار کێتب لەو‬ ‫هەڵمەتەدا فرۆشراوە‪.‬‬

‫دا بکەن‪ ،‬ئەو کێبڕکێیە‪ ،‬بۆ کرینى ئەو‬ ‫ئۆتۆمبێلە زۆرجیدى دەبێت‪ .‬جێى‬ ‫ئاماژە پێدانە‪ ،‬مەکینەى‬

‫هونەرمەند «هەرێم مەحمودە» بە‬ ‫ناوی «لێت نابوورم» کە سەرجەم‬ ‫کارەکانی لە شاری هەولێر ئەنجام‬ ‫دەدرێت و کاری کلیپیشی لە الیەن‬ ‫سامی سەباحەوە ئەنجام دەدرێت و‬ ‫چاوەڕێ دەکەم وەک چون گۆرانی‬ ‫«تێگەیشتم» منی تێکەڵ بە خەڵک‬ ‫کرد‪ ،‬هیوادارم ئەم بەرهەمەش «لێت‬ ‫نابوورم» زیاتر پێشوازی لێ بکرێت‬ ‫لە الیەن جەماوەرەوە‪.‬‬ ‫*ئ���ەگ���ەر ق��س��ەی��ەک��ت ه��ەب��ێ��ت بۆ‬

‫خوێنەران؟‬ ‫لە کۆتاییدا من دەڵێم ئافرەت بە‬ ‫ه��ون��ەرەوە جوانە و هونەریش بە‬ ‫ڕەوشت و هەڵوێستی نەتەوایەتییەوە‬ ‫جوانە‪ ،‬داوا لە گوێگەرانی هونەر‬ ‫دەک���ەم چ���اوەڕێ ب��ن ب��ەم زووان��ە‬ ‫نوێترین بەرهەمم کە ژیاننامەی‬ ‫خۆمە و کارم بۆ ک��ردووە بە ناوی‬ ‫«ل��ێ��ت ن��اب��وورم» ه���ەروەک چون‬ ‫ئ��ام��اژەم پێدا بەڕیوەیە و باڵوی‬ ‫دەکەمەوە‪.‬‬

‫سەحەر وەک شاجوانی کەنەدا‬ ‫دەستنیشان کرا‬

‫کیژێکی ئێرانی دانیشتوى کەنەدا‬ ‫لەنێوان ‪ 61‬کچی ج��وان��دا وەک‬ ‫شاجوانی ئەو واڵتە دەستنیشان‬ ‫ک��را‪ .‬سەحەر بى نیاز ئ��ەو کچە‬ ‫ئێرانیەیە کە لە کێبڕکێى لەگەڵ‬ ‫کچە ج��وان��ەک��ان��ی ک��ەن��ەدا وەک‬ ‫شاجوانی کەنەدا ناسێنرا‪ .‬سەحەری‬ ‫تەمەن ‪ 26‬ساڵ لە هندستان لە‬ ‫دایک بووە و لەگەڵ بنەماڵەکەی‬ ‫چەند ساڵێک لە ئێران ژیانی بە‬ ‫سەر بردووە و دواتر کۆچی کردووە‬ ‫ب��ۆ ک��ەن��ەدا‪ .‬ئ��ەوک��ە ل��ە وان��ک��وور‬

‫وەک نمایشکارێکی جل و بەرگ‬ ‫«مانکەن» کار دەکات‪ ،‬لەگەڵ ‪61‬‬ ‫کچی تر کێبڕکێى کرد‪ ،‬ئەمە دووم‬ ‫جارە کە کچێکی ئێرانی لە کەنەدا‬ ‫وەک ش��اج��وان هەڵدەبژێدرێت‪.‬‬ ‫نازەنین ئەفشین جەم کە کچێکی‬ ‫کوردی ئێرانە و ژنی وەزیری بەرگری‬ ‫کەنەدایە‪ ،‬پێشتر ئەم نازناوەی بە‬ ‫دەستهێناوە‪ ،‬بڕیار وایە سەحەر بی‬ ‫نیاز لەمانگی دیسەمبەری داهاتوودا‬ ‫وەک نوێنەری کەنەدا بەشداری لە‬ ‫پێشبرکێیەکی جیهانیدا بکات‪.‬‬

‫گرانبەهاترین ئۆتۆمبێل‬ ‫«المبۆرگینى رۆنتۆن»‬ ‫ئەو ئۆتۆمبێلە المبۆرگینیە ‪ 12‬سیلەندەر‬ ‫کە هێزەکەى بەرامبەرە بە ‪ 650‬ئەسپ‪،‬‬ ‫هەروەها خێرایى ‪ 0‬تا ‪ 100‬ى لە ماوەى‬ ‫‪ 3.2‬چرکە ڕوو دەدات و خێراییەکەشى‬

‫نزیکەى ‪ 339‬کێلۆمەترە لە کاتژمێرێکدا‬ ‫و هەروەها بۆدى و دێزاینى ئۆتۆمبێلى‬ ‫المبۆرگینى رۆنتۆن‪ ،‬لە سەر شێوازى‬ ‫دیزاینى فرۆکەى ئێف ‪ 22‬وەرگیراوە و‬ ‫دروستکراوە‪.‬‬

‫ڕۆژى ‪ 1981/5/25‬یەکەم ژمارەى‬ ‫ڕۆژن��ام��ەى ڕێبازى ئ��ازادى بەناوى‬ ‫«ڕێگاى ئازادى» لە شاخ دەرچوو‪ ،‬لەو‬ ‫ڕۆژەوە ڕێبازى ئازادى بۆتە مینبەرێکى‬ ‫بانگەوازى نەتەوەیی و کەناڵێکى‬ ‫باڵوکردنەوەى ڕاستی و بەخشینى‬ ‫زانیارى‪ ،‬دەرکردنى یەکەم ژمارەى‬ ‫ڕێبازى ئازادى گرنگ و قورس بوو‪،‬‬ ‫چونکە پێویست بوو حزبێکى سیاسی‬ ‫خاوەن باڵى چەکدارى و ڕێکخستنى‬ ‫فراوانى وەک حزبی سۆسیالیست‪،‬‬ ‫لە ڕێگەى ڕۆژنامەیەکەوە پەیامى‬ ‫سیاسی خۆى بە دۆست و دوژمن‬ ‫بگەیەنێت وە جگە لە چاالکى بنەماى‬ ‫ک��ارک��ردن و فەلسەفەى سیاسی‬ ‫خ��ۆى ل��ەو ڕێگەیەوە ئاشکرابکات‬ ‫لەدواى ڕاپەڕینیش بەهەمان شێوە‬ ‫ڕێبازى ئ��ازادى بەبڕوا بوون بەوەى‬ ‫کە ڕاگەیاندن بەرپرسیارێتیە هەوڵى‬ ‫داوە زان��ی��اری��ەک��ان ب��ەخ��وێ��ن��ەران‬ ‫بگەیەنێت‪ ،‬لەمڕۆشدا ڕێبازى ئازادى‬ ‫دوور لە ه��ەر ج��ۆرە ن��اوزڕان��دن و‬ ‫سوکایەتى کردنێک دوور لە زمانى‬ ‫زبر‪ ،‬هەوڵدەدات پەنجەبخاتە سەر‬ ‫ک���ەم و ک��ورت��ی��ەک��ان وخەڵکانى‬ ‫پسپۆر و تایبەتمەند شیکارى بوارە‬ ‫جیاجیاکانى کۆمەڵگە بکەن‪ ،‬ئێمە‬ ‫پێمان وایە گەیاندنى زانیارى ڕاست‬ ‫و دروس��ت بەخوێنەران لە ئەرکى‬ ‫هەرە لەپێشی ستافى بەڕێوەبردنى‬ ‫ڕۆژنامەکەیە‪ ،‬لەو چواروچێوەیەشدا‬ ‫هێندەى بوار هەبووبێت کارمانکردووە‪،���‬ ‫‪ 2012/5/25‬کە ‪ 31‬ساڵ تێدەپەڕێت‬ ‫بەسەر دەرچ��وون��ى یەکەم ژم��ارەى‬ ‫ڕێبازى ئازادى زۆر گرنگە یاساى مافى‬ ‫بەدەست هێنانى زانیاری لەالیەن‬ ‫پەرلەمانەوە دەربچێت وە ژی��ان و‬ ‫کەرامەتى ڕۆژنامەنووسان بپارێزرێت‬ ‫وە لەژێر هیچ بیانویەکدا سوکایەتى‬ ‫بە ڕۆژنامەنووسان نەکرێت‪ ،‬ئەوەى‬ ‫ئێمە دەمانەوێت دووپاتى بکەینەوە‬ ‫ئەوەیە کە پابەندى پاراستنى بەها‬ ‫پیرۆزەکانى ئاینى ئیسالم و سەرجەم‬ ‫ئاین و ئاینزاکانى ترین‪.‬‬ ‫جێبەجێ ک��ردن��ى ی��اس��اى ک��ارى‬ ‫ڕۆژنامەگەرى لە کوردستاندا ئەرکى‬ ‫دەسەاڵتى دادوەریە تا دادگاکان بکرێنە‬ ‫چەقى یەکالى کردنەوەى ئەو کێشانەى‬ ‫کە پەیوەندیدارن بە ڕاگەیاندنەکانەوە‪،‬‬ ‫ه��ەروەک دەبێت ئ��ەوەش بزانین کە‬ ‫ڕۆژنامەنووسان چ��اوى کۆمەڵگەن‬ ‫و پێدانى زانیارى پێیان و ڕێگرى‬ ‫نەکردن لە کارەکەکانیان هەنگاوێکە‬ ‫ب���ەرەو چ��اک��س��ازى و بنەبڕکردنى‬ ‫گەندەڵى و شەفاف کردنى کۆى‬ ‫کایەکانى کۆمەڵگە‪ ،‬ب��ەاڵم ناکرێت‬ ‫ڕۆژنامەنووسان هەوڵى تێکشکاندنى‬ ‫کەسایەتى هیچ کەسێک بدەن‪ ،‬بەڵکو‬ ‫لە چوارچێوەى پاراستنى کەرامەتى‬ ‫تاکەکان و وەک ل��ە جاڕنامەى‬ ‫جیهانى مافەکانى مرۆڤدا هاتووە‬ ‫دەبێت کارەکانیان ڕێکبخەن‪.‬‬ ‫ئەرکى ڕۆژنامەنووسان گەیادنى‬ ‫زان��ی��اری��ەو دەبێت پەیامەکەیان‬ ‫پەیامى ڕاستى بێت کاتى ئەوە‬ ‫هاتووە پەیوەندى نێوان دەسەاڵت‬ ‫و ڕۆژنامەنووسان لە بارگاوى بوون‬ ‫بپارێزرێت‪ ،‬ئەگەر ئەو پەیوەندیە‬ ‫بارگاوى بوو هەمووالیەک هەست‬ ‫بکەین ک��ە ن��ە ڕۆژن��ام��ەن��ووس��ان‬ ‫دوژمنى ئەو واڵتەو ئەو میللەتەن‬ ‫نەبەرامبەرەکانیان ه��ەر ب��ەرەو‬ ‫پێشچوونێک ل��ە ب��وارى ئ��ازادى‬ ‫ڕاگەیاندندا پەیوەندى بە گەشەى‬ ‫دیموکراسی و ئایندەى ڕونترەوە‬ ‫هەیە بۆ گەلەکەمان لەو بۆنەیەدا‬ ‫دەمانەوێت ساڵوبنێرین بۆ ئەو‬ ‫ستافانەى ک��ە پێش ئێمە لەم‬ ‫ڕۆژنامەیەدا کاریان کردووە‪.‬‬


Rebazi Azadi 703