Page 1

‫سێشەممە ‪/19‬گواڵن‪ 2712/‬کوردی • ‪ 2012/05/08‬زایینی • ژمارەی ‪ • 701‬ساڵی ‪ 12 • 31‬الپەڕە‬

‫‪4‬‬

‫»‬

‫بایەخى سیاسى کۆبوونەوە پێنج‬ ‫قۆڵییەکەى هەولێر‬

‫دەرچوانى زانکۆ و پەیمانگاکان چاوەڕوانى…‬

‫‪6‬‬

‫»‬

‫سەرکەوتنی سۆسیالستەکانی فەرەنسا‬

‫ئەوروپا خوازیارى چارەسەرى مەسەلەى کوردە‬

‫هەڵبژاردەى کوردستان لە ‪ 5/15‬یەکەم یارى…‬

‫ڕۆژنامەی جەماوەری کوردستان‬ ‫هەفتەنامەیەکی سیاسییە حزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان دەریدەکات‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫»‪7‬‬

‫»‪8‬‬

‫»‪11‬‬

‫ئەندامێکی لیژنەى دارایى لە ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق ‪:‬‬

‫حکومەتی ناوەندی ناتوانێت بوودجەی هەرێمی کوردستان ببڕێت‬

‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود پێشوازی‬ ‫له‌ مامۆستا حه‌مید ده‌روێش کرد‬

‫تایبەت بە ~‬ ‫نەجیبە نەجیب‪ ،‬ئەندامى لیژنەى‬ ‫دارایى لە ئەنجومەنى نوێنەرانى‬ ‫ع��ێ��راق ل��ە دی��دارێ��ک��ى تایبەتى‬ ‫~ دا ئاماژە بەوە دەکات‬ ‫«هۆکارى دابەزینى نرخى دینارى‬ ‫عێراقیمان لە بانکی ناوەندی پرسی‬ ‫وەاڵمەکەیان ئەوەبوو کە هۆکارى‬ ‫هەرێمایەتى هەیە بۆ دابەزینى‬ ‫دینارى عێراقی هەروەها پاشەکشەى‬ ‫هێزەکانى ئەمەریکا ل��ە عێراق‬ ‫هۆکارێکى ترە بۆ کەم بوونەوەى‬ ‫پارەى دۆالر و بەرزبوونەوەى نرخى‬ ‫دۆالر بەرامبەر دی��ن��ارى عێراقی‬ ‫خاڵێکى تر کە زۆر گرنگە ئەویش‬ ‫ئ��ەوەی��ە ک��ە ت��ا ئێستا ئ��اب��وورى‬ ‫عێراق ئابوورییەکى بەکاربەرە واتە‬ ‫هەرچى هەیە لەدەرەوە دەیکڕێت و‬ ‫بە دۆالریش دەکڕدرێت»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئەوە دەکات «هەر‬ ‫کاتێک قەیرانێکى سیاسی لە نێوان‬

‫هەرێم و بەغداد دروس��ت دەبێت‬ ‫مەسەلەى بڕینى بودجەى هەرێم‬ ‫دێتە ئاراوە»‪.‬‬ ‫نەجیبە نەجیب‪ ،‬ئەندامى لیژنەى‬ ‫دارایى لە ئەنجومەنى نوێنەرانى‬ ‫ع��ێ��راق ب��ە ~ ڕاگەیاند‬ ‫بانکى ناوەندى چەند ڕێوشوێنێکیان‬ ‫گرتۆتە بەر بۆ ڕێگرتن لە دابەزینى‬ ‫بەهاى دینارى عێراقی و چاوەڕوان‬ ‫دەکرێت ئەنجامێکى باشی هەبێت‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو وتیشى ئ��اب��وورى عێراق‬ ‫پێویستى ب��ە چاکسازى هەیەو‬ ‫هەوڵیش لەو بوارەدا هەیە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەداخەوە تا ئێستا هیچ پالنێکى‬ ‫دروس����ت ل���ەالی���ەن ح��ک��وم��ەت و‬ ‫لێپرسراوانى عێراقەوە نییە‪.‬‬ ‫نەجیبە نەجیب ئاماژە بەوە دەکات‬ ‫«حکومەت موچەى پێویست نادات‬ ‫بە فەرمانبەران و ناتوانێت وەکو‬ ‫پێویست خزمەتیان بکات‪ ،‬بۆیە‬ ‫ئ��ەو ژم��ارە زۆرەى فەرمانبەران‬ ‫لە خەرجیەکانى تەشغیلى زیاد‬

‫دەک��ات و بۆیە دەبێت لە پێشدا‬ ‫چاکسازى لە ژمارەى خانەنشینان‬ ‫و فەرمانبەراندا بکرێت‪.‬‬ ‫ئەو ئەندامەى لیژنەى دارایى جەخت‬ ‫لەسەر ئەو دەکاتەوە هەر کاتێک‬ ‫قەیرانێکى سیاسی لە نێوان هەرێم‬ ‫و بەغداد دروست دەبێت مەسەلەى‬ ‫بڕینى بودجەى هەرێم دێتە ئاراوە‪،‬‬ ‫بەاڵم هیچ دەسەاڵتێکى یاسایى و‬ ‫دەستوورى نەدراوەتە حکومەتى‬ ‫ن���اوەن���د ک���ە ب���ودج���ەى ه��ەرێ��م‬ ‫ببڕێت‪3».‬‬

‫ئەشواق جاف‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‪:‬‬

‫بەهۆى ئامادە نەبونى پەرلەمانتاران دەنگ لەسەر پرۆژە‬ ‫یاساى دیپۆرتکردنەوەى پەنابەران نەدرا‬

‫ڕۆژی ‪ 2012/5/7‬به‌ڕێز محه‌مه‌دى‬ ‫حاجى مه‌حمود له‌ باره‌گاى تایبه‌تى‬ ‫خۆى له‌شارى سلێمانى پێشوازیکرد‬ ‫ل ‌ه مامۆستا حه‌مید ده‌روێش سکرتێرى‬ ‫پارتى دیموکراتى پێشکه‌وتنخوازى‬ ‫کوردى له‌ سوریا‪ .‬له‌ دیدارێکدا ک ‌ه‬ ‫ه �ه‌ڤ��اڵ فاتیح ڕه‌ئ���وف به‌رپرسى‬ ‫مه‌کته‌بى په‌یوه‌ندییه‌ گشتییه‌کانى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان و عه‌لى شه‌مزینى به‌رپرسى‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌کانى پارتى دیموکراتى‬ ‫پێشکه‌وتنخوازى ک��وردى له‌ سوریا‬ ‫ئاماده‌ی بوون باس ل ‌ه ڕه‌وشى سیاسى‬ ‫ناوچه‌که‌و عێراق و هه‌رێمى کوردستان‬ ‫کراو تیشک خرایه‌ سه‌ر ئه‌و ڕووداوو‬ ‫پێشهات و گۆڕانکارییانه‌ى له‌ماوه‌ى‬ ‫ڕاب��ردوو هه‌ریه‌ک ل ‌ه سوریاو عێراق‬ ‫و هه‌رێمى کوردستانى گرتۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى ڕه‌وش��ى سیاسى عێراقه‌و‌ه‬ ‫ه�ه‌ردووال تیشکیان خسته‌ سه‌ر ئه‌و‬

‫هه‌نگاوانه‌ى حزب و الیه‌ن و سه‌رکرد‌ه‬ ‫سیاسییه‌کان ن��اوی��ان � ‌ه له‌پێناو‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کان و کۆتایى‬ ‫هێنان به‌و قه‌یرانه‌ى چه‌ندین مانگ ‌ه‬ ‫پرۆسه‌ى سیاسى عێراقى گرتۆته‌وه‌و‬ ‫بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش ته‌ئکید کرایه‌و‌ه‬ ‫که‌ پێویست ‌ه کێشه‌کان به‌شێوه‌یه‌کى‬ ‫ئاشتیانه‌و له‌سه‌ر مێزى گفتوگۆو ب ‌ه‬ ‫پشت به‌ستن ب ‌ه ڕێککه‌وتن و بنه‌ما‬ ‫ده‌ستوورییه‌کان چاره‌سه‌ر بکرێت و‬ ‫شه‌راکه‌تى ڕاسته‌قینه‌ له‌ عێراقى‬ ‫فیدراڵ بهێنرێته‌ دى‪ .‬هه‌ر له‌و دیداره‌دا‬ ‫باس له‌ گرژی و خۆپیشاندانه‌کانی‬ ‫سوریا ک��راو گفتوگۆ ل�ه‌س�ه‌ر ئه‌و‬ ‫هه‌واڵنه‌ کرا ک ‌ه ژماره‌یه‌ک له‌ وواڵتان‬ ‫ئه‌نجامى ده‌ده‌ن له‌پێناو هێورکردنه‌وه‌و‬ ‫چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌و گرفته‌کانى‬ ‫سوریا‪ ،‬هه‌روه‌ها تیشک خرای ‌ه سه‌ر‬ ‫به‌رده‌وامى ئه‌و گۆڕانکارییان ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫ته‌واوى ناوچه‌که‌و دۆزى ڕه‌واى کورد‪،‬‬

‫ه���ه‌روه‌ک جه‌خت ک��رای �ه‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫پاراستنى گیانى یه‌کڕیزى و ته‌بایى و‬ ‫برایه‌تى نێوان گشت پێکهاته‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫سیاسییه‌کان کورد به‌مه‌به‌ستى سوود‬ ‫وه‌رگرتن له‌و ده‌رفه‌تانه‌و به‌دیهێنانى‬ ‫ماف ‌ه نه‌ته‌وه‌یى و نیشتیمانییه‌کانى‬ ‫ک���ورد به‌شێوه‌یه‌کى ئاشتیان ‌ه و‬ ‫دیموکراسیانه‌و دوور له‌ توندوتیژى‪،‬‬ ‫ته‌ئکیدیش ل�ه‌س�ه‌ر ی �ه‌ک خستنى‬ ‫گوتارو په‌یامى الیه‌نه‌ سیاسییه‌کان‬ ‫کرایه‌وه‌ له‌چوارچێوه‌یه‌کى یه‌کگرتوودا‬ ‫له‌پێناو به‌ئامانجگرتنى ئه‌و خه‌باته‌ى‬ ‫چ �ه‌ن��دی��ن س��اڵ �ه‌ ک���ورد ئه‌نجامى‬ ‫ده‌دات له‌پێناو به‌ده‌ستهێنان و‬ ‫ده‌سته‌به‌رکردنى مافه‌کانیدا‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌و دیداره‌دا په‌یوه‌ندى و دۆستایه‌تیی ‌ه‬ ‫مێژووییه‌کانى نێوان هه‌ردووال ته‌ئکیدى‬ ‫له‌سه‌ر کرایه‌و‌ه له‌پێناو به‌دیهێنان و‬ ‫ده‌سته‌به‌رکردنى ژیانێکى شایسته‌و‬ ‫باشتر بۆ جه‌ماوه‌رى کوردستان‪.‬‬

‫بەڕێوەبەری کاروباری زیندانییە سیاسیەکانی کوردستان‪:‬‬

‫‪1650‬ئۆتۆمبیلمان داوە بە زیندانیانى سیاسى‬ ‫تایبەت بە ~‬ ‫ئەحمەد مام ڕەسوڵ‪ ،‬بەڕێوەبەری‬ ‫کاروباری زیندانییە سیاسیەکانی‬ ‫کوردستان لە دیدارێکى تایبەتى‬ ‫~ دا ئ��ام��اژە ب��ۆ ئ��ەوە‬ ‫دەکات «کارى پێویستمان کردووە بۆ‬ ‫ئەوەى لە بودجەى ‪2012‬دا شوێنى‬ ‫ئەو خەرجیانە بکرێتەوە کە تایبەتن‬ ‫بە زیندانیانى سیاسی لەوانە ئەو‬ ‫منحەى ‪ 20‬ملیۆن دینارە»‪.‬‬ ‫ناوبرا هێما بۆ ئەوە دەکات «‪1650‬‬ ‫ئۆتۆمبێلمان داوە بە زیندانیانى‬ ‫سیاسى‪ ،‬لە هەوڵداین بۆ ئەوەى‬ ‫ه��ەم��وو زی��ن��دان��ی��ە سیاسیەکان‬ ‫س��وودم��ەن��د بکەین ب��ە وەرگرتنى‬ ‫ئۆتۆمبێل»‪.‬‬ ‫ئەحمەد مام ڕەسوڵ‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫ک���اروب���ارى زی��ن��دان��ی��ان��ى سیاسی‬ ‫کوردستان بە ~ ڕاگەیاند‬

‫لە یاساى ژمارە ‪11‬دا زۆر ئیمتیازات‬ ‫بۆ زیندانیانى سیاسی دەستنیشان‬ ‫کراون یەکێک لەو ئیمتیازانە مینحەى‬ ‫دروست کردنى یەکەى نیشتەجێبوون‬ ‫بۆ زیندانیانى سیاسی‪ ،‬بێگومان‬ ‫ئ��ێ��م��ە وەک����و ب��ەڕێ��وەب��ەرای��ەت��ى‬ ‫کاروبارى زیندانیە سیاسیەکان وە‬ ‫وەزارەت���ى ک��اروب��ارى کۆمەاڵیەتى‬ ‫کارى پێویستمان کردووە بۆ ئەوەى‬ ‫لە ب��ودج��ەى ‪2012‬دا شوێنى ئەو‬ ‫خەرجیانە بکرێتەوە کە تایبەتن‬ ‫بە زیندانیانى سیاسی لەوانە ئەو‬

‫منحەى ‪ 20‬ملیۆن دی��ن��ارە هەر‬ ‫بۆ ئەم مەبەستەش پەیوەندیمان‬ ‫کردووە بەو ئەندام پەرلەمانانەى کە‬ ‫لەناو پەرلەماندا بە ئیش و کارەکانى‬ ‫زیندانیانى سیاسیەوە ماندوو دەبن‬ ‫و داوام��ان لێکردوون کە پێداگیرى‬ ‫بکەن ل��ەس��ەر ئ��ەو منحەیەو ئەو‬ ‫مافانەى کە تایبەتن بە زیندانیانى‬ ‫سیاسی‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى پێدانى ئۆتۆمبێل‬ ‫بەزیندانیانى سیاسی ڕێزلێنانێکى‬ ‫ت��ای��ب��ەت ب���وو ل��ە چ��وارچ��ێ��وەى‬ ‫یاساى ژم��ارە ‪11‬دا بوونى نییە‪،‬‬ ‫ئێمە لە پەیوەندیدا لەگەڵ دکتۆر‬ ‫ب��ەره��ەم ت��وان��ی��م��ان ڕەزام���ەن���دى‬ ‫ب��ۆ ‪ 1650‬ئۆتۆمبێل ب��ەدەس��ت‬ ‫بهێنین ئەو کاتە ئەو خەڵکانەى‬ ‫کەلە بەڕێوەبەرایەتیەکەى ئێمە‬ ‫موچەیان هەبوو توانیان ئۆتۆمبێل‬ ‫وەرگرن‪3».‬‬

‫تایبەت بە ~‬ ‫ڕۆژى دووشەممە بەرواى ‪2012/5/7‬‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق کۆبویەوە‬ ‫بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پرۆژە یاساى‬ ‫دیپۆرتکردنەوەى پەنابەرانى عێراق‬ ‫دەن��گ لەسەر ئ��ەو پ��رۆژە یاسایە‬ ‫نەدرا بە هۆى نیسابى یاساییەوە‪.‬‬ ‫ل���ەوە ب���ارەی���ەوە ئ��ەش��واق ج��اف‪،‬‬ ‫ئەندامى ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‬ ‫ب��ە ~ ڕاگ��ەی��ان��د هۆکارى‬ ‫دەن��گ ن��ەدان لەسەر پ��رۆژە یاساى‬ ‫ڕتکردنەوە دیپۆرتى پەنابەرانى عێراق‬ ‫بە زۆر بە هۆى نیسابى یاساییەوە‬ ‫بوو کە ژمارەیەکى زۆر لە ئەندامانى‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەران ئامادە نەبووە‪.‬‬ ‫ئەشواق جاف‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى‬ ‫نوێنەرانى عێراق لە بارەى یاساى‬ ‫ڕت��ک��ردن��ەوە دیپۆرتى پەنابەرانى‬ ‫ع�����ێ�����راق ب�����ە ~ وت‬

‫سیاغەیەکى ی��اس��اى ه��ەب��وو زۆر‬ ‫الواز بوو ئەو خااڵنەى مەفروز بوو‬ ‫گفتوگۆى ل��ەب��ارەوە بکەین بۆیە‬ ‫دەنگدانى لەسەر نەکرا و دواخ��را‬ ‫بۆ دوا نیوەڕۆ دوانیوەڕۆش دەنگى‬ ‫لەسەر نەدرا لەبەرئەوە نیسابى تەواو‬ ‫نەبوو ژمارەى پەرلەمانتارى پێویست‬ ‫ئامادە نەبوون‪.‬‬ ‫وتیشى دوینێ کۆتا ڕۆژى پەرلەمان‬ ‫ب����وو ئ��ێ��س��ت��ا وەرزى پ��ش��ووى‬ ‫پەرلەمانتارانە تا ‪.6/15‬‬ ‫جاف وتى گەر دەنگمان بدایە لەسەر‬ ‫ئەو پرۆژە یاسایە زۆر الوازە دەبوو‪،‬‬ ‫پێموانییە چ��ارەس��ەرى کێشەکانى‬ ‫پەنابەرانى عێراقى بکات‪.‬‬ ‫پێویستە فرۆکەخانەکانى عێراق‬ ‫پێشوازى پەنابەرانى عێراقی نەکەن‬ ‫کە ب��ەزۆر دەنێردرێنەوە‪ ،‬پێموایە‬ ‫پێویست بوو فەرمانێک دەربکرێت‬ ‫بۆ هەموو باڵوێزەکانى عێراق لە‬

‫واڵتەکان کە هەنگاوێکیان هەبێت‬ ‫ب��ەرام��ب��ەر م��ام��ەڵ��ەى مرۆڤیانەى‬ ‫بەرابەر هاواڵتیاى عێراقى‪ ،‬بەاڵم ئەو‬ ‫شتانە دانەنراوە لە ناو ئەو بڕیارە‪.‬‬ ‫ئەشواق جاف هێما بۆ ئەوە دەکات‬ ‫پ��ەن��اب��ەران خ��ۆی��ان دەت���وان بڕیار‬ ‫بدەن بۆ گەڕانەوەیان بۆ عێراق یان‬ ‫نەگەڕانەوەیان‪.‬‬

‫عادل باخەوان‪ ،‬مامۆستا لە زانکۆى ئێڤرى فەرەنسا‪:‬‬

‫گـــەشتـــنـــە سەر دەســـەاڵتـــى فرانســـۆ هـــۆالنـــد‬ ‫شـــانسێـــکى بەهێزە بۆ دۆزى کورد‬

‫تایبەت بە ~‬ ‫د‪.‬ع����ادل ب���اخ���ەوان‪ ،‬مامۆستا‬ ‫لە زان��ک��ۆى ئێڤرى فەرەنسا لە‬ ‫دی��دارێ��ک��ى تایبەتى ~‬ ‫تیشک دەخاتە سەر شکستهێنانى‬ ‫س���ارک���ۆزى ل���ە ه��ەڵ��ب��ژاردن��ى‬ ‫سەرۆکایەتى کۆمارى فەرەنسا‬ ‫ن��اوب��راو ئ��ام��اژە ب���ەوە دەک��ات‬ ‫« س��ارک��ۆزى ل��ە پێنچ ساڵى‬ ‫ڕاب����ردوو ڕەم���زى ک��ۆک��ردن��ەوەى‬ ‫فەرەنسییەکان نەبوو»‪.‬‬ ‫ب��اخ��ەوان هێما بۆ ئ��ەوە دەک��ات‬ ‫« ک��ەس��ای��ەت��ى س���ارک���ۆزى الى‬ ‫ف���ەرەن���س���ی���ەک���ان ک��ەس��ێ��ک��ى‬ ‫خۆشەویست نەبوو کەسێک بوو‬ ‫فەرەنسییەکان نەیان دەتوانى‬ ‫جارێکى تر بیکەنەوە بە نوێنەرى‬ ‫خۆیان»‪.‬‬ ‫د‪.‬ع���ادل ب��اخ��ەوان‪ ،‬مامۆستاى‬

‫لە زانکۆى ئێڤرى فەرەنسا بە‬ ‫~ ڕاگەیاند بەرز بونەوە‬ ‫ئاستى بێکارى بۆ یەکەم جار‬ ‫لە جمورییەتى پێنچەمدا ئاستى‬ ‫بێکارى فەرەنسییە چاالکەکان‬ ‫دەگاتە لە ‪ ،%5،9‬واتە لە ‪%5،9‬‬ ‫ی ئەو فەرەنسییانەى ئەتوانن کار‬

‫بکەن ئێستا کاریان نییە‪.‬‬ ‫ناوبراو لەبارەى هەڵبژاردنى هۆالند‬ ‫پەیوەندى بە دۆزى کوردەوە وتى‬ ‫گەشتنە سەر دەسەاڵتى فرانسۆ‬ ‫هۆالند شانسێکى زۆر بەهێزە بۆ‬ ‫دۆزى ک��ورد نەک هەر بە تەنها‬ ‫لە عێراقدا بەڵکو لە تورکیا و‬ ‫سوریا و ئێرانیشدا ئ��ەوەش بە‬ ‫چى دەبێت سەلەنوێ نوێنەرایەتى‬ ‫کورد لە پاریسدا تەشکیل بکەنەوە‬ ‫بە ڕەهەندە نیشتمانییەکەى بێن‬ ‫ئەنجومەنێک ل��ە کەسایەتییە‬ ‫ب���ەن���اوب���ان���گ���ەک���ان���ى ک����وردە‬ ‫فەرەنسیەکانى ئەم واڵتە دروست‬ ‫بکەن بۆ ئ��ەوەى ستراتیژییەتى‬ ‫چۆنێتى مامەڵکردن لەگەڵ فرانسۆ‬ ‫هۆالند دابنێت‪ ،‬ئەو کاتە گەشتنە‬ ‫سەر دەسەاڵتى فرانسۆ هۆالند بە‬ ‫قازانجى کورد تەواو ببێت‪6» .‬‬


‫‪2‬‬

‫هەواڵ و ڕاپۆرت‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود بروسکه‌یه‌کى پیرۆزبایى‬ ‫ئاڕاسته‌ى محه‌مه‌د فه‌ره‌ج دەکات‬

‫ب�ه‌ڕێ��ز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‬ ‫ب�ه‌ب��ۆن�ه‌ى س�ه‌رک�ه‌وت��ن��ى کۆنگره‌ى‬ ‫شه‌شه‌مى یه‌کگرتوو بروسکه‌یه‌کى‬ ‫پیرۆزبایى ئاراسته‌ى مامۆستا محه‌مه‌د‬ ‫ف�ه‌ره‌ج ئه‌میندارى گشتى یه‌کگرتوو‬ ‫کرد‪ ،‬ئه‌م ‌ه ده‌قه‌که‌یه‌تى‪:‬‬ ‫به‌ڕێز‪ /‬مامۆستا محه‌مه‌د فه‌ره‌ج‬ ‫ئه‌میندارى گشتى یه‌کگرتوى ئیسالمى‬ ‫کوردستان‬ ‫ساڵوێکى گه‌رم…‬ ‫به‌بۆنه‌ى ب ‌ه سه‌رکه‌وتوویی کۆتاییهاتنى‬ ‫کۆنگره‌ى ش�ه‌ش�ه‌م و هه‌ڵبژاردنى‬ ‫به‌ڕێزتان وه‌ک ئه‌مینداری گشتی‬ ‫یه‌کگرتوى ئیسالمى ک��وردس��ت��ان‪،‬‬ ‫پیرۆزبایی گه‌رمتان لێده‌که‌ین و‬ ‫هیوادارین ئه‌نجام و بڕیارو ڕاسپارده‌کانى‬ ‫کۆنگره‌که‌تان هه‌نگاوێکى نوێ بێت‬ ‫بۆ بره‌ودان ب ‌ه خه‌باتى مه‌ده‌نییان ‌ه و‬ ‫پێکه‌و‌ه کارکردن له‌گه‌ڵ سه‌رجه‌م هێز‬ ‫و الیه‌ن ‌ه تێکۆشه‌ره‌کان بۆ به‌دیهێنانى‬ ‫ئامانج ‌ه نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانییه‌کانى‬ ‫گه‌لى کوردستان‪.‬‬

‫ئومێده‌وارین متمان ‌ه پێدانى به‌ڕێزتان‬ ‫وه‌ک ئه‌میندارى گشتى یه‌کگرتووى‬ ‫ئیسالمى ک��وردس��ت��ان وه‌ک چۆن‬ ‫به‌رده‌وامیی دان ‌ه ب ‌ه خه‌باتى سیاسی‬ ‫دیموکراتى یه‌کگرتووى ئیسالمى‬ ‫کوردستان‪ ،‬هه‌نگاوێکى نوێش بێت بۆ‬ ‫به‌رده‌وامیدان ب ‌ه په‌یوه‌ندى دۆستانه‌ى‬ ‫نێوانمان و پێکه‌و‌ه کارکردن بۆ زیاتر‬ ‫یه‌کخستنى ڕێ��زه‌ک��ان و خه‌بات بۆ‬

‫به‌دیهێنانى سه‌رجه‌م ماف ‌ه ڕه‌واکانى‬ ‫گه‌له‌که‌مان‪.‬‬ ‫دووب���ار‌ه پیرۆزباییتان لێده‌که‌ین و‬ ‫هیوادارین سه‌رکه‌وتوو بن ل ‌ه کارو‬ ‫به‌رپرسیارێتى نوێتان‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ڕێزماندا‬ ‫محەمەدی حاجی مەحمود‬ ‫‪2012/5/7‬‬

‫سۆسیالیست ساڵێک دواى کۆنگرە‬ ‫سەرنووسەر‬ ‫ڕۆژى ‪ 2011/5/7-5‬لە هۆڵى سەعد‬ ‫عەبدوڵاڵ ل��ە ش��ارى هەولێر حزبی‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫کۆنگرەى شەشەمى خۆى بەست لەو‬ ‫کۆنگرەیەدا وێ��راى سەرۆکى هەرێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان س��ەرۆک��ى ح��ک��وم��ەت و‬ ‫سەرۆکى پەرلەمان و بەرپرسانى حزبی‬ ‫لە دەس��ەاڵت و ئۆپۆزسیۆن ئامادەى‬ ‫بوون ‪ ،‬ئەو کۆنگرەیە هەنگاوێکى گرنگ‬ ‫بوو بۆ بە دامەزراوەیی کردنى دەزگاکانى‬ ‫حزب ‪ ،‬وە بەرهەمى ئەو کۆنگرەیە بە‬ ‫ڕێکخستن و ڕاگەیاندن و دروست بوونى‬ ‫ئەنجومەنى ڕاوێژکارى حزبەوە دیارە ‪،‬‬ ‫لەو ڕۆژەوە مەوداى چاالکیەکان فراوانتر‬ ‫ب��وون لە ب��وارى ڕێکخستندا چەندین‬ ‫مەڵبەندى تازە کرانەوە تەشکیالتى‬

‫به‌بۆنه‌ى کۆچى دواى ڕوناکبیرو‬ ‫ن��وس�ه‌رى ک��ورد «محمد موکرى»‪،‬‬ ‫هه‌ڤاڵى ب�ه‌ڕێ��ز م��ح�ه‌م�ه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود ‪ ،‬په‌یامێکى هاوخه‌میى‬ ‫ئ��اڕاس��ت �ه‌ى ک �ه‌س��وک��ارو خ��ان �ه‌واد‌ه‬ ‫ت���ێ���ک���ۆش���ه‌ره‌ک���ه‌ى ک�����رد‪ ،‬ئ �ه‌م � ‌ه‬ ‫ده‌قه‌که‌یه‌تی‪:‬‬ ‫به‌ناوى خواى گه‌وره‌ى میهره‌بان‬ ‫به‌ڕێزان که‌سوکارو خانه‌واده‌ى‬ ‫ڕوناکبیرو نووسه‌رى کورد‬ ‫«محه‌مه‌د موکرى»‬

‫ب���ه‌داخ و پ��ه‌ژاره‌ی��ه‌ک��ى زۆره‌وه‌‪،‬‬ ‫ه��ه‌واڵ��ى ک��ۆچ��ى دوای����ى محه‌مه‌د‬ ‫موکریمان پێگه‌یشت و له‌ناخه‌و‌ه‬ ‫هه‌ژاندینی‪ .‬له‌ده‌ستدانى نوسه‌رو‬ ‫ئه‌دیبى گ �ه‌ور‌ه (محه‌مه‌د موکری)‬ ‫خه‌ساره‌تێکى گه‌وره‌یه‌ بۆ گه‌له‌که‌مان‬ ‫چ��ون��ک�� ‌ه (م���ح���ه‌م���ه‌د م���وک���ری)‬ ‫به‌یه‌کێک له‌ناودارترین و دیارترین‬ ‫ڕۆماننووسه‌کانى گه‌لى کورد داده‌نرێت‬ ‫بۆی ‌ه ن��اوى به‌رێزیان بۆ هه‌میش ‌ه‬ ‫له‌مێژووى ئه‌ده‌بى کوردا به‌گرنگه‌و‌ه‬

‫ده‌نوسرێته‌وه‌‪ .‬دووبار‌ه هاوخه‌میمان‬ ‫ب� ‌ه ئ��ێ��وه‌و ه��اورێ��ی��ان��ى کۆچکردو‬ ‫ده‌گه‌یه‌نین و له‌خواى گه‌ور‌ه دواکارین‬ ‫ئه‌و ڕوناکبیرو نوسه‌ر‌ه خۆنه‌ویسته‌ى‬ ‫گه‌له‌که‌مان به‌ به‌هه‌شتى به‌رین شاد‬ ‫بکات و سه‌برو ئارامیش به‌ ئێمه‌و‬ ‫که‌سوکارى ببه‌خشێت‪.‬‬ ‫انا لل ‌ه و انا الیه‌ راجعون‬ ‫له‌گه‌ڵ رێزى‬ ‫محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‬

‫مه‌کته‌بى ڕاگه‌یاندنى (حسدک) بروسکه‌یه‌کى هاوخه‌مى ئاڕاسته‌ى‬ ‫خانه‌واده‌ى ڕۆماننووسى گه‌وره‌ى کورد (محه‌مه‌د موکرى) ده‌کات‬

‫به‌بۆنه‌ى کۆچى دوای���ى ن��ووس�ه‌رو‬ ‫ڕۆماننوسى ن��اودارى کورد مامۆستا‬ ‫محه‌مه‌د موکرى‪ ،‬مه‌کته‌بى ڕاگه‌یاندنى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان بروسکه‌یه‌کى هاوخه‌مى‬ ‫ئ��اڕاس��ت �ه‌ى خ��ێ��زان و خ��ان��ه‌واده‌و‬ ‫ه��اوڕێ��ی��ان��ى ن��ووس��ه‌ر ک���رد‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ده‌قه‌که‌یه‌تى‪:‬‬ ‫به‌داخ و په‌ژاره‌یه‌کى زۆره‌وه‌ بیستنى‬ ‫م��ه‌رگ��ى ن���ووس���ه‌رو ڕۆم��ان��ن��ووس��ى‬ ‫گ��ه‌وره‌ى ک��ورد مامۆستا (محه‌مه‌د‬ ‫م���وک���رى) دڵ��ت �ه‌ن��گ و ن��ی��گ�ه‌ران��ى‬

‫وته‌بێژى ره‌سمى حکومه‌تى عێراقى‬ ‫رایگه‌یاند‪ :‬ئه‌نجوومه‌نى ئاسایشى‬ ‫نیشتیمانى بڕیاریداو‌ه مۆڵه‌ت بدات ‌ه‬ ‫هه‌موو ماڵێکى عێراقى ک ‌ه تفه‌نگێک‬ ‫یان ده‌مانچه‌یه‌کى هه‌بێت ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌بێت له‌نزیکترین بنکه‌ى پۆلیس‬ ‫چه‌که‌ک ‌ه تۆمار بکات‪.‬‬ ‫ع �ه‌ل��ى ده‌ب����اغ وت �ه‌ب��ێ��ژى ره‌س��م��ى‬ ‫حکومه‌تى عێراقى فیدڕاڵ رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫ئه‌نجوومه‌نى ئاسایشى نیشتیمانى‬ ‫ت����ازەى پ��ەس��ەن��د ک����راوى کۆنگرە‬ ‫جێبەجێکرا پەیوەندیەکانى حزب لە‬

‫ماوەى ئەم ساڵەى دواى کۆنگرەدا باش‬ ‫بەرەوپێش چوونى بەخۆیەوە بینیوە‪.‬‬

‫ک��ردی��ن‪ ،‬له‌ده‌ستدانى نووسه‌رێکى‬ ‫به‌سه‌لیقه‌ى وه‌ک مامۆستا زیانێکى‬ ‫گه‌وره‌ى داهێنان و نوێگه‌رى بوارى‬ ‫ئه‌ده‌بى و ڕووناکبیرى کوردى بوو‪،‬‬ ‫خه‌ساره‌تێکیش ب��وو ل � ‌ه دون��ی��اى‬ ‫ڕۆژن��ام �ه‌گ �ه‌رى ک���وردى‪ ،‬ئه‌گه‌رچى‬ ‫موکرى ب ‌ه جه‌سته‌ ماڵئاوایى لێکردین‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌رهه‌م و داهێنانه‌ به‌پێزه‌کانى‬ ‫هه‌میش ‌ه به‌زیندوویى ده‌مێننه‌وه‌و‬ ‫ده‌ب��ن� ‌ه به‌شێکى گرنگ له‌دونیاى‬ ‫ئ �ه‌ده‌ب��ى و ڕوون��اک��ب��ی��رى ک���وردى‪،‬‬ ‫ئێم ‌ه ل ‌ه مه‌کته‌بى ڕاگه‌یاندنى حزبى‬

‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫پ��رس �ه‌و س �ه‌ره‌خ��ۆش��ى ئ��اڕاس��ت�ه‌ى‬ ‫خۆمان و که‌سوکارو خانه‌واده‌و هاوڕێ‬ ‫و دۆستان و سه‌رجه‌م ڕووناکبیرانى‬ ‫گه‌له‌که‌مان ده‌که‌ین و هیوادارین ئه‌م ‌ه‬ ‫دواین خه‌مى خانه‌واده‌که‌ى و هه‌موو‬ ‫الیه‌کمان بێت و جێگه‌ى موکریش‬ ‫به‌هه‌شتى به‌رین بێت‪.‬‬ ‫مه‌کته‌بى ڕاگه‌یاندنى‬ ‫حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان‬ ‫‪2012-5-6‬‬

‫بڕیاریداو‌ه مۆڵه‌ت بدات ‌ه هه‌موو ماڵێکى‬ ‫عێراقى ک ‌ه تفه‌نگێک یان ده‌مانچه‌یه‌کى‬ ‫هه‌بێت ‪ ،‬ب�ه‌اڵم ده‌بێت له‌نزیکترین‬ ‫بنکه‌ى پۆلیس چ�ه‌ک�ه‌ک� ‌ه تۆمار‬ ‫بکات‪.‬ده‌باغ وتیشى‪ :‬هه‌ر که‌سێک‬ ‫سه‌رپێچى ئه‌و بڕیاره‌ بکات به‌پێى‬ ‫یاسا سزا ده‌درێ��ت‪ ،‬ڕونیشیکرده‌و‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن وه‌زاره‌تى ناوخۆ‌و به‌هاوکارى‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ فه‌رمانده‌ی پرۆسه‌کانى عێراق‬ ‫ڕێنمایى پێویست ده‌رده‌ک��رێ��ت بۆ‬

‫ئاسانکاری جێبه‌جێکردنى بڕیاره‌که‌‪.‬‬

‫ئەمڕۆ نوری مالیکی ده‌گاته‌ شاری که‌رکوک‬

‫بڕیاره‌ ئەمڕۆ نوری مالیکی سه‌رۆک‬ ‫وه‌زیرانی عیراق به‌یاوه‌ری وه‌زیرانی‬ ‫کابینه‌ی حکومه‌ته‌که‌ی‪ ،‬بگاته‌ شاری‬ ‫که‌رکوک و کۆبوونه‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫وه‌زیران له‌و شاره‌ به‌ڕێوه‌به‌رێت‪.‬‬ ‫نوری مالکی‪ ،‬سه‌رۆک وه‌زیرانی عیراق‬ ‫به‌ فڕۆکه‌ ده‌گ��ات�ه‌ ش��اری که‌رکوک‬ ‫و له‌سه‌ردانه‌که‌یدا له‌باره‌ی کێشه‌ و‬ ‫گرفته‌کانی شاری که‌رکوک و عیراق‬ ‫و ناوچه‌که‌ گفتوگۆ له‌گه‌ڵ پێکهاته‌‬

‫نه‌ته‌وه‌یی و ئاینییه‌کانی ئه‌و شار‌ه‬ ‫ده‌کات‪ ،‬به‌مه‌به‌ستی دانانی رێوشوێنی‬

‫پ��ێ��وی��س��ت ب��ۆ چ��اره‌س �ه‌رک��ردن��ی��ان‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کی خێرا‪.‬‬ ‫شایانی باسە م��اوه‌ی چه‌ند رۆژێکه‌‬ ‫هێزێکی زۆر جوڵێنراوه‌ به‌ره‌و پارێزگای‬ ‫که‌رکوک‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ بۆ پارێزگاریکردنی‬ ‫ره‌وش��ی ئ��ارام��ی شاره‌که‌یه‌ له‌کاتی‬ ‫سه‌ردانی سه‌رۆک وه‌زیرانی عیراقدا‪،‬‬ ‫ه�ه‌ر بۆیه‌ بڕیارە پ��اش سه‌ردانه‌که‌‬ ‫هێزه‌که‌ پاشه‌کشێ ده‌ک���ات ب �ه‌ره‌و‬ ‫شوێنه‌کانی پێشووی خۆیان‪.‬‬

‫سه‌رکرده‌یه‌کی ئیئتیالفی ده‌وڵه‌تی قانون‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬دوێن ‌ێ موقته‌دا سه‌در‬ ‫نامه‌یه‌کی ئاراسته‌ی ئیئتیالفه‌که‌یان‬ ‫کردووه‌‌و تیایدا ل ‌ه مۆڵه‌ت ‌ه (‪ )15‬رۆژییه‌ک ‌ه‬ ‫بۆ حکومه‌ت‪ ،‬پاشگه‌زده‌بێته‌وه‌‌و نامه‌که‌ی‬ ‫سڕ ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم وته‌بێژی موقته‌دا سه‌در‬ ‫ئه‌و لێدوان ‌ه ره‌تده‌کاته‌وه‌‌و سوربوونی‬ ‫سه‌در له‌سه‌ر کۆنووسی کۆبوونه‌وه‌که‌ی‬ ‫هه‌ولێر دووپاتده‌کاته‌وه‌‪.‬‬ ‫س��ه‌الح عوبێدی‪ ،‬وته‌بێژی فه‌رمیی‬ ‫موقته‌دا س��ه‌در‪ ،‬س �ه‌رک��رده‌ی ره‌وت��ی‬ ‫س �ه‌در‪ ،‬ره‌تیکرده‌و‌ه له‌الیه‌ن موقته‌دا‬ ‫سه‌دره‌و‌ه بڕیاری سڕکردنی ئه‌و نامه‌ی ‌ه‬ ‫درابێت ک ‌ه بۆ هاوپه‌یمانی نیشتمانیی‬ ‫ن��اردووه‌‌و تیایدا بڕگه‌ی مۆڵه‌ت ‌ه (‪)15‬‬ ‫رۆژییه‌که‌ی بۆ مالیکی تێدایه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه راگه‌یه‌ندراوێکی ره‌وتی سه‌در‪ ،‬تیایدا‬ ‫س �ه‌اڵح عوبێدی رایده‌گه‌یه‌نێت‪«:‬داوا‬ ‫ل� ‌ه راگ �ه‌ی��ان��دن‌و میدیاکان ده‌ک�ه‌ی��ن‪،‬‬ ‫هه‌ڵوێستی ره‌وتی سه‌در ل ‌ه به‌رپرسه‌کانی‬ ‫ره‌وت�ه‌ک�ه‌ی��ان�ه‌و‌ه وه‌رب��گ��رێ��ت‪ ،‬ن �ه‌ک ل ‌ه‬ ‫که‌سانی دیکه‌‪ ،‬پێویست ‌ه که‌سانی دیکه‌ش‬ ‫به‌ناوی ره‌وتی سه‌دره‌و‌ه لێدوان نه‌ده‌ن»‪.‬‬ ‫ئه‌م لێدوانه‌ی وته‌بێژه‌که‌ی سه‌رکرده‌ی‬

‫ره‌وت��ی سه‌در ل ‌ه کاتێکدای ‌ه ک ‌ه سه‌عد‬ ‫موته‌ڵڵه‌بی ‪ ،‬یه‌کێک ل ‌ه سه‌رکرده‌کانی‬ ‫ئیئتیالفی ده‌وڵه‌تی قانون رایگه‌یاند‪،‬‬ ‫ڕۆژی یه‌کشه‌مم ‌ه ‪ 2012/5/6‬موقته‌دا‬ ‫س �ه‌در نامه‌یه‌کی ئاراسته‌ی سه‌رۆکی‬ ‫ئیئتیالفه‌که‌یان (نوری مالیکی) کردووه‌‌و‬ ‫تیایدا پاشگه‌زبوونی خۆی ل ‌ه مۆڵه‌ت ‌ه‬ ‫(‪ )15‬رۆژییه‌که‌ی بۆ حکومه‌ت ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫نامه‌ی کۆبوونه‌وه‌که‌ی ئه‌مدواییه‌ی هه‌ولێر‬ ‫هاتووه‌‪ ،‬راده‌گه‌یه‌نێت‌و له‌جێبه‌جێکردن‬ ‫ده‌یوه‌ستێنێت‪.‬‬ ‫موته‌ڵڵه‌بی‪ ،‬وتیشی‪«:‬موقته‌دا سه‌در‬ ‫ویستی نێوه‌ندگیرییه‌ک له‌نێوان ده‌وڵه‌تی‬ ‫قانون‌و ک��ورد دا بکات‪ ،‬ب �ه‌اڵم دوای‬ ‫سه‌ردانه‌که‌ی بۆ هه‌ولێر ده‌رک �ه‌وت ک ‌ه‬ ‫پالنێک ل ‌ه دژی حکومه‌ت ل ‌ه ئارادایه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه دوێنی بڕیاریدا پابه‌ند نه‌بێت ب ‌ه‬ ‫مۆڵه‌تی (‪ )15‬رۆژ بۆ پابه‌ندبوونی‬ ‫مالیکی ب ‌ه نامه‌که‌ی هه‌ولێره‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌رکرده‌یه‌ی ئیئتیالفی ده‌وڵه‌تی‬ ‫قانون‪ ،‬ئاماژه‌ی به‌وه‌ش دا‪ ،‬ک ‌ه موقته‌دا‬ ‫س �ه‌در ل ‌ه سه‌ردانه‌که‌یدا بۆ هه‌ولێر‌و‬ ‫کۆبوونه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ چوار سه‌رکرده‌که‌دا‬ ‫(تاڵه‌بانی‪ ،‬بارزانی‪ ،‬عه‌الوی‪ ،‬نوجێفی)‬

‫نوێنه‌رایه‌تی هاوپه‌یمانی نیشتمانیی‬ ‫ن��ه‌ک��ردووه‌‪ ،‬به‌ڵکو وه‌ک س�ه‌رک��رده‌ی‬ ‫ره‌وتی سه‌در سه‌ردانی کردووه‌‪.‬‬ ‫وتیشی‪«:‬پێشتریش ره‌زام �ه‌ن��دی��ی‬ ‫هاوپه‌یمانی نیشتمانیی وه‌رنه‌گرتبوو بۆ‬ ‫ئه‌و سه‌ردانه‌ی‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه ئێران چاوی‬ ‫ب ‌ه نوری مالیکی که‌وتبوو ‌و له‌گه‌ڵیدا‬ ‫گفتوگۆی بارودۆخی عیراق‌و تاوتوێی‬ ‫دۆزینه‌وه‌ی رێگاچار‌ه بۆ ده‌رچوون له‌و‬ ‫قه‌یران ‌ه سیاسیی ‌ه کرابوو»‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌شی ته‌ئکید کرده‌وه‌‪ ،‬موقته‌دا سه‌در‬ ‫له‌گه‌ڵ وه‌رگرتنه‌وه‌ی متمان ‌ه نیی ‌ه ل ‌ه‬ ‫نوری مالیکی‌و هاوپه‌یمانی نیشتیمانیش‬ ‫سوورن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی ته‌نیا کاندیدیان بۆ‬ ‫حکومه‌ت‪ ،‬نوری مالیکی ده‌بێت‪.‬‬

‫ده‌ستگیرکردنى چاالکوان و الیه‌نگرانى‬ ‫پ��ارت��ى ئاشتى و دیموکراسى له‌‬ ‫باکوورى کوردستان درێژه‌ى هه‌یه‌و‬ ‫ڕۆژی ‪ 2012/5/7‬پۆلیسى تورکیا ‪28‬‬ ‫که‌سیان به‌ بیانووى ئۆپه‌راسیۆنى‬ ‫که‌جه‌که‌ ده‌ستگیرکرد‪.‬‬ ‫ڕۆژی ‪ 2012/5/7‬له‌ پارێزگاى هه‌کارى‬

‫پۆلیسى تورکیا له‌ هه‌ڵمه‌تێکدا ‪28‬‬ ‫چاالکوان الیه‌نگرانى پارتى ئاشتى و‬ ‫دیمکراسى (به‌ده‌په‌)ى ده‌ستگیر کرد‬ ‫به‌ بیانووى ئه‌نجامدانى ئۆپه‌راسیۆن‬ ‫دژى ک��ۆم��ا جڤاکێن ک��وردس��ت��ان‬ ‫(که‌جه‌که‌)‪.‬‬ ‫س��وپ��اى تورکیا رۆژان���ه‌ ل�ه‌ ش��ارو‬

‫موقته‌دا سه‌در سوور‌ه له‌سه‌ر جێبه‌جێکردنی‬ ‫خاڵه‌کانی کۆبوونه‌وه‌که‌ی هه‌ولێر‬

‫کۆمپانیاى تورکى بکرێت بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫پرۆپۆزه‌ڵى خۆیان بۆ هێنانى وزه‌ى‬ ‫کاره‌با پێشکه‌ش بکه‌ن‪ .‬وه‌زیری کاره‌با‬ ‫ئاماده‌یی وه‌زاره‌ت���ى ده‌رب��ڕی بۆ هه‌ر‬ ‫ئاسانکارى و هاوکارییه‌ک ک ‌ه پێویست‬ ‫بێت ل ‌ه گواستنه‌وه‌ى ئه‌و کاره‌بایه‌ى که‌‬ ‫بڕیار‌ه ل ‌ه تورکیاو‌ه بهێنرێت ‌ه هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و پارێزگاى مووسڵ‪.‬‬ ‫جێی باس ‌ه چ��وار کۆمپانیاى تورکى‬

‫ئ��ام��اده‌ی��ی خ��ۆی��ان نیشان داو‌ه ک ‌ه‬ ‫ت �ه‌ن��ده‌رى هێنانى وزه‌ى ک��اره‌ب��ا له‌‬ ‫تورکیاو‌ه بۆ عێراق وه‌ربگرن ک ‌ه بڕیاره‌‬ ‫له‌سه‌ر خه‌رجیی حاکیم ‌ه بکڕدرێت و‬ ‫‪%50‬ـى بۆ هه‌رێمى کوردستان بێت و‬ ‫هه‌وڵ ده‌درێت بۆ هاوین ئه‌و کاره‌بایه‌‬ ‫بگات ‌ه هه‌رێمى کوردستان و له‌وێو‌ه به‌ره‌و‬ ‫مووسڵ بگوازرێته‌و‌ه ک ‌ه به‌شی هه‌رێمى‬ ‫کوردستان نزیکه‌ى ‪ 75‬مێگاوات ده‌بێت‪.‬‬

‫بیست کۆمپانیا خراونه‌ت ‌ه لیستی ڕه‌شه‌وه‌‬

‫ب��ه‌پ��ێ��ی ئ����ه‌و زان��ی��اری��ی��ان��ه‌ی‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پالندانان و‬ ‫به‌دواداچوونی پارێزگای سلێمانی‬ ‫له‌ماوه‌ی رابردوودا ‪ 20‬کۆمپانیای‬ ‫بواره‌ جیاوازه‌کان خراونه‌ته‌ لیستی‬ ‫ره‌شه‌وه‌ و ئه‌م ژماره‌یه‌ش به‌رده‌وام‬ ‫له‌ که‌مکردن و زیادبووندایه‌‪.‬‬ ‫پ��ارێ��زگ��ای سلێمانی ل �ه‌م��اوه‌ی‬ ‫راب���������ردوودا ن�����اوی ئ����ه‌و ‪20‬‬ ‫کۆمپانیایه‌ی بۆ وه‌زاره‌تی پالندانان‬ ‫به‌رزکرۆدۆته‌وه‌ تاوه‌کو وه‌زاره‌ت‬ ‫بیانخاته‌ لیستی ره‌ش���ه‌وه‌‪ ،‬که‌‬

‫هه‌ڤاڵی به‌ڕێز محه‌مه‌دی حاجی مه‌حمود‪ ،‬په‌یامێکی‬ ‫هاوخه‌میی ئاڕاسته‌ی خانه‌واده‌ی «محەمەد موکری» دەکات‬

‫به‌بڕیارێک هه‌موو ماڵێکى عێراق ده‌توانێت چه‌کى هه‌بێت‬

‫به‌مه‌به‌ستى دابینکردنى کاره‌باى موسڵ‪ ،‬هه‌ردوو وه‌زاره‌تى‬ ‫کاره‌باى هه‌رێم و عێراق کاره‌با ل ‌ه تورکیا ده‌کڕن‬ ‫وه‌زاره‌ت��ى کاره‌باى عێراق و وه‌زاره‌تى‬ ‫کاره‌باى هه‌رێمى کوردستان ئاماده‌کاری‬ ‫ده‌کات بۆ کڕینى وزه‌ى کاره‌با ل ‌ه واڵتى‬ ‫تورکیا بۆ هه‌رێمى کوردستان و پارێزگاى‬ ‫مووسڵ‪.‬‬ ‫رێکه‌وتى ‪ 2012/5/6‬ئه‌ندازیار یاسین‬ ‫شێخ ئه‌بوبه‌کر ماوه‌تى وه‌زیری کاره‌با‬ ‫ل ‌ه دیوانى وه‌زاره‌ت ل ‌ه هه‌ولێر پێشوازیی‬ ‫کرد ل ‌ه شاندێکى وه‌زاره‌ت��ى کاره‌باى‬ ‫عێراقى فیدڕاڵ ک ‌ه پێکهاتبوو ل ‌ه عامر‬ ‫دوورى بریکارى وه‌زاره‌ت���ى کاره‌با و‬ ‫عادل حه‌مید مه‌هدى راوێژکارى وه‌زیر‬ ‫و ژماره‌یه‌ک ل ‌ه به‌رپرس و ئه‌ندازیارانى‬ ‫وه‌زاره‌تى کاره‌باى عێراق‪.‬‬ ‫ل ‌ه دیداره‌که‌دا ک ‌ه راوێژکارى وه‌زاره‌تى‬ ‫کاره‌باى هه‌رێم ئاماده‌ى بوو‪ ،‬وه‌زیری‬ ‫کاره‌با ب ‌ه خێرهاتنى شاندى وه‌زاره‌تى‬ ‫کاره‌باى عێراقى کرد ک ‌ه ب ‌ه مه‌به‌ستى‬ ‫تاوتوێکردنى ئاماده‌کارییه‌کان بۆ کڕینى‬ ‫وزه‌ى کاره‌با ل ‌ه واڵتى تورکیا بۆ هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و پارێزگاى مووسڵ سه‌ردانى‬ ‫هه‌ولێریان کردبوو‪ .‬ل ‌ه دیداره‌که‌دا به‌‬ ‫تێروته‌سه‌لى بیرورا ئاڵوگۆڕ ک��را له‌‬ ‫سه‌ر ئاماده‌کارییه‌کان بۆ ئه‌و پرۆسه‌یه‌‬ ‫و پێشتر بڕیار درابوو ک ‌ه داوه‌تى پێنج‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ماوه‌که‌ی له‌شه‌ش مانگه‌وه‌ ده‌ست‬ ‫پێده‌کات بۆ دوو ساڵ‪.‬‬ ‫بالک لیست کردنی کۆمپانیاکان‬ ‫ل����ه‌ده‌س����ه‌اڵت����ی وه‌زاره‌ت��������ی‬ ‫پالنداناندایه‌ و دوای ره‌زامه‌ندی‬ ‫وه‌زاره‌تی ناوبراو و دیاری کردنی‬ ‫ج����ۆری س���زا و م����اوه‌ی ب�لاک‬ ‫لیست کردنیان‪ ،‬به‌نوسراوێکی‬ ‫ره‌سمی گشتاندنی پێکراوه‌ بۆ‬ ‫س��ه‌رج��ه‌م ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌رای��ه‌ت��ی و‬ ‫الیه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌کان تاوه‌کو‬ ‫ئه‌و ‪ 20‬کۆمپانیایه‌ به‌شداری هیچ‬

‫پرۆژه‌یه‌ک نه‌که‌ن‪.‬‬ ‫ب���ه‌پ���ێ���ی زان���ی���اری���ی���ه‌ک���ان���ی‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی پ�لان��دان��ان و‬ ‫به‌دواداچوونی پارێزگای سلێمانی‬ ‫ه��ۆک��اری س �ه‌ره‌ک��ی ب�لاک لیست‬ ‫کردنی ئ �ه‌و ‪ 20‬کۆمپانیایه‌ که‌‬ ‫سه‌رجه‌میان کۆمپانیای ناوخۆیی‬ ‫و ع��ێ��راق��ی��ن‪ ،‬ده‌گ��ه‌رێ��ت��ه‌وه‌ بۆ‬ ‫پابه‌ند نه‌بوونیان به‌مه‌رجه‌کانی‬ ‫به‌ڵێنده‌رایه‌تی عێراقی و ئه‌و‬ ‫م���ه‌رج���ان���ه‌ی ل���ه‌ گ��رێ��ب�ه‌س��ت��ی‬ ‫پرۆژه‌کاندا ئاماژه‌یان پێکراوه‌‪.‬‬

‫پۆلیسى تورکیا ‪ 28‬چاالکوانى کورد ده‌ستگیر ده‌کات‬

‫ش��ارۆچ��ک �ه‌ ک��وردی �ه‌ک��ان��ى تورکیا‬ ‫به‌بیانووى ئۆپه‌راسیۆنى که‌جه‌که‌‬ ‫به‌رده‌وامه‌ له‌ ده‌ستگیرکردنى چاالکوان‬ ‫و رووناکبیرو رۆژنامه‌نووسانى کورد‬ ‫و له‌ م��اوه‌ى راب��ردووش��دا ه��ه‌زاران‬ ‫که‌سى به‌و پروپاگه‌ندانه‌ خستۆته‌‬ ‫زیندانه‌کانه‌وه‌‪.‬‬


‫دیدار‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫نەجیبە نەجیب‪،‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫‪3‬‬

‫ئەندامى لیژنەى دارایى لە پەرلەمانى عێراق ‪:‬‬

‫دیمانە‪ :‬عومەر عەبدوڵاڵ‬

‫حکومەتى عێراق موچەى پێویست نادات بە فەرمانبەران‬

‫نەجیبە ن��ەج��ی��ب‪ ،‬ئ��ەن��دام��ى‬ ‫لیژنەى دارایى لە پەرلەمانى عێراق‬ ‫لە دیدارێکى تایبەتى ~‬ ‫دا ئاماژە بەوە دەکات «هۆکارى‬ ‫دابەزینى نرخى دینارى عێراقیمان‬ ‫لێ پرسین وەاڵمەکەیان ئەوەبوو‬ ‫کە هۆکارى هەرێمایەتى هەیە‬ ‫ب��ۆ داب��ەزی��ن��ى دی��ن��ارى عێراقی‬ ‫هەروەها پاشەکشەى هێزەکانى‬ ‫ئەمەریکا لە عێراق هۆکارێکى‬ ‫ت��رە بۆ ک��ەم ب��وون��ەوەى پ��ارەى‬ ‫دۆالر و بەرزبوونەوەى نرخى دۆالر‬ ‫بەرامبەر دینارى عێراقی خاڵێکى‬ ‫تر کە زۆر گرنگە ئەویش ئەوەیە‬ ‫ک��ە ت��ا ئێستا ئ��اب��وورى عێراق‬ ‫ئابوورییەکى ب��ەک��ارب��ەرە وات��ە‬ ‫هەرچى هەیە لەدەرەوە دەیکرێت‬ ‫و بە دۆالریش دەکڕدرێت»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئ��ەوە دەکات‬ ‫«هەر کاتێک قەیرانێکى سیاسی‬ ‫لە نێوان هەرێم و بەغداد دروست‬ ‫دەبێت مەسەلەى بڕینى بودجەى‬ ‫هەرێم دێتە ئاراوە»‪.‬‬ ‫*بڕیارە لە مانگى حوزەیراندا بڕێکى‬ ‫دیار کراو لە پ��ارەى داهاتى نەوت‬ ‫بەسەر هاواڵتیاندا دابەش بکرێت تا‬ ‫چەند ئەمە ڕاستەو ئالیەتى دابەش‬ ‫کردنەکە چۆنە؟‬ ‫ل��ەن��او ی��اس��اى ب��ودج��ەى ساڵى‬ ‫‪2012‬دا بەرمیلێ نەوت بە ‪ 85‬دۆالر‬ ‫خەملێنراوە و لە هەمان کاتدا پارەى‬ ‫دوو ملیۆن و ش��ەش س��ەد ه��ەزار‬ ‫بەرمیل هەژمار کراوە لە ڕاستیدا بڕى‬ ‫داهاتى فرۆشتنى نەوت لەو پارەیە‬ ‫زیاترە نرخى یەک بەرمیل نەوت نزیکە‬ ‫‪ 120‬دۆالرە لێرەوە ئەو پارە زیادەیەى‬ ‫کە دەمێنێتەوە پێی دەڵێن (بودجەى‬ ‫تەواوکارى ) لەناو بوودجەشدا ئێمە‬ ‫چەند خاڵێکمان داناوە کە لە شەش‬ ‫مانگى یەکەمى ساڵى ‪2012‬دا هەر‬ ‫پارەیەک کە لە نرخى خەمڵێنراوى‬

‫یەک بەرمیل زیاتر بێت ئەو پارەیە‬ ‫داب��ەش بکرێت بەم شێوەیە یەکەم‬ ‫ش��ت ئێمە توانیمان ل��ەو پ��ارەی��ە‬ ‫ڕێژەى ‪%17‬ى بۆ هەرێمى کوردستان‬ ‫جیابکەینەوە و پەسەند کرا دووەمین‬ ‫شتیش ‪%25‬ى ئەو پارەیە دەچێتە‬ ‫سوندێقێکەوە و لەو سندوقەشەوە‬ ‫دابەش دەکرێت بەسەر هاواڵتیاندا و‬ ‫بە پێی ڕێنماییەکانى وەزارەتى پالن‬ ‫دانان و وەزارەت��ى دارای��ی بەشێوەى‬ ‫ڕاستەوخۆ دەدرێتە هاواڵتیان‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەگەر لەمن بپرسیت چەند پارە بۆ ئەو‬ ‫مەبەستە دیارى کراوە ناتوانم ڕێژەکەت‬ ‫پێ بڵێم‪ ،‬چونکە ئەو ڕێژەیە لە کۆتاى‬ ‫مانگى حوزەیراندا دەردەکەوێت کە‬ ‫چەند پارەمان لە بودجەى تەواوکارى‬ ‫هەیەو ئەو کاتەش بەسەر هاواڵتیاندا‬ ‫داب���ەش دەک��رێ��ت ه��ەر ل��ەو پارەیە‬ ‫چەند ڕێژەیەکى بۆ بوارى ئافرەتان‬ ‫و نەخۆشیەکانى شێرپەنجەو ماددەى‬ ‫‪140‬ە لەبیرشمان نەچێت کە ئەمە‬ ‫شەش مانگى یەکەمینە وە لەوانەشە‬ ‫شەش مانگى داهاتووش ئەو بودجەیە‬ ‫زیاتر بێت و بەهەمان شێوە دابەش‬ ‫بکرێت و بەردەوام بێت‪ ،‬چونکە ئێستا‬ ‫نرخەى نەوت لە بازارەکانى جیهاندا‬ ‫بەرەو بەرز بوونەوە دەڕوات‪.‬‬ ‫*هۆکارى دابەزینى بەهاى دینارى‬ ‫عێراقى بەرامبەر دۆالرى ئەمەریکى‬ ‫چییە؟‬ ‫بۆ ئەو مەبەستە ئێمە وەکو لیژنەى‬ ‫دارایی پەرلەمانى عێراق کۆنگرەیەکى‬ ‫گرنگ و درێژخایەنمان لەگەڵ بانکى‬ ‫ناوەندى عێراقدا ئەنجامداو هۆکارى‬ ‫دابەزینى نرخى دینارى عێراقیمان‬ ‫لێ پرسین وەاڵمەکەیان ئەوەبوو کە‬ ‫هۆکارى هەرێمایەتى هەیە بۆ دابەزینى‬ ‫دینارى عێراقی بەهۆى ئەو گەمارۆ‬ ‫ئابووریانەى هەیە لەسەر سوریاو ئێران‬ ‫واى کردووە کە داواکارى زیاترهەبێت‬ ‫بۆ کڕینى دۆالر‪ ،‬دووەم پاشەکشەى‬ ‫ه��ێ��زەک��ان��ى ئ��ەم��ەری��ک��ا ل��ە ع��ێ��راق‬ ‫هۆکارێکى ت��رە بۆ ک��ەم بوونەوەى‬ ‫پارەى دۆالر و بەرزبوونەوەى نرخى‬ ‫دۆالر بەرامبەر دینارى عێراقی خاڵێکى‬ ‫تر کە زۆر گرنگە ئەویش ئەوەیە کە‬ ‫تا ئێستا ئابوورى عێراق ئابوورییەکى‬

‫بەکاربەرە واتە هەرچى هەیە لەدەرەوە‬ ‫دەیکرێت و بە دۆالری��ش دەکڕدرێت‬ ‫ئەوە هەمووى داواکارى لەسەر دۆالر‬ ‫زیاتر دەکات و دەبێتە هۆى دابەزینى‬ ‫نرخى دینار بەرامبەر دۆالر بەاڵم بانکى‬ ‫ناوەندى چەند ڕێوشوێنێکیان گرتۆتە‬ ‫بەر بۆ ڕێگرتن لە دابەزینى بەهاى‬ ‫دینارى عێراقی و چاوەڕوان دەکرێت‬ ‫ئەنجامێکى باشی هەبێت ‪.‬‬ ‫* ع���ێ���راق ئ��اب��ووری��ەک��ى ب���اش و‬ ‫بودجەیەکى زەب��ەالح��ى هەیە کەى‬ ‫پ���رۆژەى ستراتیژى گ��ەورەی��ى وەکو‬ ‫کارگەکانى دروست کردنى ئۆتۆمبێل و‬ ‫پترۆکیمیاویات لە عێراقدا‪.‬دەست پێ‬ ‫دەکاتەوە ؟‬ ‫لە ڕاستیدا ئابوورى عێراق پێویستى‬ ‫بە چاکسازى هەیەو هەوڵیش لەو‬ ‫ب��وارەدا هەیە‪ ،‬ب��ەاڵم ب��ەداخ��ەوە تا‬ ‫ئێستا هیچ پالنێکى دروست لەالیەن‬ ‫حکومەت و لێپرسراوانى عێراقەوە‬ ‫نییە بۆ ئەوەى پرۆژە ستراتیژیەکان‬ ‫لە ماوەیەکى زەمەنى دی��ار ک��راودا‬ ‫ڕێک بخات دووەم ئەو بودجەیەى‬ ‫کە بۆ سەرۆکایەتیەکان دیارى کراوە‬ ‫پێویستى بە گۆڕانکارى ک��ردن و‬ ‫کەمکردنەوەى ئەو بودجەیە هەیە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم تا ئێستا ئ��ەوەش چارەسەر‬ ‫نەکراوە ڕاستە پارەیەکى زۆر لەبەر‬ ‫دەست حکومەتى عێراقیدا هەیە کە‬ ‫دەتوانرێت پرۆژەى گەورەو ستراتیژ‬ ‫پێ ئەنجام بدرێت‪ ،‬بەاڵم ئەو پارەیە‬ ‫هەمووى لە خەرجیەکانى ڕێکخستنى‬ ‫دەوڵەتدا خەرج دەکرێت‪.‬‬ ‫*داه��ات��ى تاکەکەس لە عێراقدا‬ ‫کەمترین داه��ات��ە لە چ��او داهاتى‬ ‫ت��اک��ە ک��ەس ل��ە واڵت��ان��ى ک��ەن��داو‬ ‫عێراقیش لە ڕووى دەوڵەمەندیەوە‬ ‫دەگ��ات��ە ئ��ەو واڵت��ان��ە‪ ،‬ب��ەاڵم ئەم‬ ‫ج��ی��اوازی��ە گ��ەورەی��ە چییە کاتێک‬ ‫کە موچەى فەرمانبەرێکى واڵتانى‬ ‫کەنداو دەکاتە چەند هەزار دۆالر‪،‬‬ ‫بەاڵم فەرمانبەرێکى عێراق کەمترە‬ ‫لە ‪ 500‬دۆالر؟‬ ‫ڕاستە ئێمە دەڵێین پ��ارە زۆرەو‬ ‫دەبێت موچەى فەرمانبەرانى عێراق‬ ‫زیادبکرێت ئێمە ئێستا لیژنەى‬ ‫تایبەتیمان دروس���ت ک���ردووە بۆ‬

‫ب���ەدواداچ���وون ل��ەس��ەر م��ووچ��ەى‬ ‫فەرمانبەران و خانەنشینان‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەگەڵ ئەوەشدا ژمارەى فەرمانبەران‬ ‫لە دەوڵەتى عێراقدا ژمارەیەکى زۆرەو‬ ‫بێکاربەکى ڕوپۆش کراو هەیە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لە بەرامبەر ئەوەدا حکومەت موچەى‬ ‫پێویست ن��ادات بە فەرمانبەران و‬ ‫ناتوانێت وەکو پێویست خزمەتیان‬ ‫ب��ک��ات‪ ،‬ب��ۆی��ە ئ��ەو ژم���ارە زۆرەى‬ ‫ف��ەرم��ان��ب��ەران ل��ە خەرجیەکانى‬ ‫تەشغیلى زیاد دەکات و بۆیە دەبێت‬ ‫ل��ە پێشدا چاکسازى ل��ە ژم��ارەى‬ ‫خانەنشینان و فەرمانبەراندا بکرێت‪.‬‬ ‫*گەڕاندنەوەى پەنابەرانى عێراق‬ ‫لە دەرەوە چ کاریگەرییەکى لەسەر‬ ‫قەیرانى نیشتەجێبوون و دارایی بۆ‬ ‫حکومەت دروست دەکات؟‬ ‫‪ -‬ئ��ەو مەسەلەیە ل��ە دانیشتنى‬

‫پەرلەمانیشدا ب��اس ک��راوە ئێستا‬ ‫پ��ەن��اب��ەران��ى ع��ێ��راق ل��ە واڵت��ان��ى‬ ‫ئەوروپا ڕووب��ەڕووى فشارى بەزۆر‬ ‫ناردنەوە بونەتەوە گەڕانەدنەوەى‬ ‫ئەو پەنابەرانە کاریگەرى دەبێت‬ ‫ل��ەس��ەر حکومەت‪ ،‬چونکە ئ��ەوان‬ ‫پێویستیان بە شوێنى نیشتەجێبوون‬ ‫و دۆزینەوەى کارى پێویست هەیە‬ ‫ه��ەرچ��ەن��دە حکومەت ن��اچ��ارە بە‬ ‫وەرگ��رت��ن��ەوەى ئ��ەو پەنابەرانە‪،‬‬ ‫بەاڵم مەسەلەى نیشتەجێکردنیان‬ ‫و دۆزی��ن��ەوەى هەلى ک��ار بۆیان‬ ‫ئ��ەرک��ێ��ک��ى ق����ورس دەب���ێ���ت بۆ‬ ‫حکومەت ئەوەى کە لە ئارادایە کە‬ ‫حکومەت بڕی چوار ملیۆن دینار‬ ‫تەرخان دەکات بۆ هەر کەسێک کە‬ ‫دەگەڕێتەوە عێراق‪ ،‬بەاڵم ئەم بڕ‬ ‫پارەیە چارەسەرێکى بنەبڕ نابێت بۆ‬

‫سەر لەنوێ دەستپێکردنەوەى ژیانى‬ ‫ئەو پەنابەرانە‪.‬‬ ‫*مەسەلەى بڕینى بودجەى هەرێم‬ ‫تا چەند لە دەسەاڵتى حکومەتى‬ ‫ناوەندیدایە؟‬ ‫هەر کاتێک قەیرانێکى سیاسی لە‬ ‫نێوان هەرێم و بەغداد دروست دەبێت‬ ‫مەسەلەى بڕینى بودجەى هەرێم‬ ‫دێتە ئاراوە‪ ،‬بەاڵم هیچ دەسەاڵتێکى‬ ‫یاسایى و دەس��ت��وورى ن��ەدراوەت��ە‬ ‫حکومەتى ناوەند کە بودجەى هەرێم‬ ‫ببڕێت دەس��ەاڵت��داران��ى حکومەتى‬ ‫بەغداد زۆر هەوڵیان داوە لە بەشە‬ ‫بوودجەى هەرێم کەمبکەنەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئێمە نەمان هێشتووە هەر کاتێکیش‬ ‫حکومەتى ن��اوەن��د بڕیارێکى لەو‬ ‫جۆرە بدات ئەوا قەیارانێکى سیاسی‬ ‫توندى بەدواوە دەبێت‪.‬‬

‫ئەحمەد مام ڕەسوڵ‪ ،‬بەڕێوەبەرى کاروبارى زیندانیانى سیاسی کوردستان‪:‬‬

‫لە یاساى ژمارە ‪11‬دا زۆر ئیمتیازات بۆ زیندانیانى سیاسی دەستنیشان کراوە‬

‫دیمانە‪~ :‬‬ ‫ئ���ەح���م���ەد م����ام ڕەس�����وڵ‪،‬‬ ‫بەڕێوەبەرى کاروبارى زیندانیانى‬ ‫سیاسی کوردستان لە دیدارێکى‬ ‫تایبەتى ~ دا ئاماژە بۆ‬ ‫ئەوە دەکات « کارى پێویستمان‬ ‫ک��ردووە بۆ ئ��ەوەى لە بودجەى‬ ‫‪2012‬دا شوێنى ئەو خەرجیانە‬ ‫بکرێتەوە کە تایبەتن بە زیندانیانى‬ ‫سیاسی لەوانە ئەو منحەى ‪20‬‬ ‫ملیۆن دینار «‪.‬‬ ‫ناوبرا هێما بۆ ئ��ەوە دەک��ات‬ ‫«‪1650‬ئ��ۆت��ۆم��ب��ی��ل��م��ان داوە بە‬ ‫زیندانیانى سیاسى‪ ،‬لە هەوڵداین‬ ‫ب���ۆ ئ����ەوى ه���ەم���وو زی��ن��دان��ی��ە‬ ‫سیاسیەکان سوودمەند بکەین بە‬ ‫وەرگرتنى ئۆتۆمبێل»‪.‬‬ ‫*تا ئێستا ئێوە شەش وەجبەتان‬ ‫دابەزاندوە ئایا وەجبەى ترى ناوى‬ ‫زیندانیانى سیاسی دادەبەزێنرێت؟‬ ‫سەبارەت بە وەجبەکانى زیندانیانى‬ ‫سیاسی لە هەرێمى کوردستان دیارە‬ ‫دواى دابەزاندنى وەجبەى شەشەم‬ ‫لیژنەى تایبەتى ب��ە پێی یاسای‬ ‫ژم���ارە ‪11‬دام�����ەزراوە ئ��ەو لیژنەیە‬ ‫ئەرکى بەدواداچوونى ناوى زیندانیانى‬ ‫سیاسیە لە هەرێمى کوردستان بۆ‬ ‫ئ��ەو مەبەستە ه��ەم��وو ڕێوشوێنە‬ ‫یاساییەکانى خۆى گرتۆتە بەر بۆ‬ ‫ئ���ەوەى بتوانێ ن��اوى زیندانیانى‬ ‫سیاسی پشت ڕاست بکاتەوە بێگومان‬

‫مژدەى خۆشمان پێیە بۆ زیندانیانی سیاسی‬ ‫هەوڵدەدەین لە ئایندەیەکی نزیکدا ڕایبگەیەنین‬ ‫وەجبەى تر بەڕێوەیەو هەموو ئەو‬ ‫زیندانیە سیاسیانە دەگرێتەوە کە‬ ‫لەسەر هەڵوێستى نیشتمانى خۆیان‬ ‫و ن��ەت��ەوەک��ەی��ان ل��ەالی��ەن ڕژێمە‬ ‫ی��ەک ل���ەدوا یەکەکانى عێراقەوە‬ ‫دەستگیرکراون زیندانیانى سیاسی‬

‫الى ئێمە دەس��ت��گ��ی��رک��راو دەس��ت‬ ‫بەسەر کراو ئەگرێتەوە ئەوانەش کە‬ ‫لە شااڵوانەکانى ئەنفال ڕزگاریان‬ ‫بووە الى ئێمە بە زیندانى سیاسی‬ ‫هەژمار دەکرێن و هەمووشیان بە پێی‬ ‫پێوەرەکانى لیژنەى تایبەت مافى‬

‫خۆیان وەردەگرن‪.‬‬ ‫*کار کراوە بۆ ئەوەى بڕى ‪ 20‬ملیۆن‬ ‫منحە بدرێتە زیندانیانى سیاسی‬ ‫بۆ دروس��ت کردنى خانوو ئایا ئەم‬ ‫پارەیە لە بودجەى ‪2012‬دا دەدرێت؟‬ ‫لە یاساى ژمارە ‪11‬دا زۆر ئیمتیازات‬

‫بۆ زیندانیانى سیاسی دەستنیشان‬ ‫کراوە یەکێک لەو ئیمتیازانە مینحەى‬ ‫دروست کردنى یەکەى نیشتەجێبوون‬ ‫بۆ زیندانیانى سیاسی‪ ،‬بێگومان ئێمە‬ ‫وەک��و بەڕێوەبەرایەتى ک��اروب��ارى‬ ‫زیندانیە سیاسیەکان وە وەزارەت��ى‬ ‫کاروبارى کۆمەاڵیەتى کارى پێویستمان‬ ‫کردووە بۆ ئەوەى لە بودجەى ‪2012‬دا‬ ‫شوێنى ئەو خەرجیانە بکرێتەوە کە‬ ‫تایبەتن بە زیندانیانى سیاسی لەوانە‬ ‫ئەو منحەى ‪ 20‬ملیۆن دینارە هەر‬ ‫بۆ ئ��ەم مەبەستەش پەیوەندیمان‬ ‫کردووە بەو ئەندام پەرلەمانانەى کە‬ ‫لەناو پەرلەماندا بە ئیش و کارەکانى‬ ‫زیندانیانى سیاسیەوە ماندوو دەبن و‬ ‫داوامان لێکردوون کە پێداگیرى بکەن‬ ‫لەسەر ئەو منحەیەو ئەو مافانەى کە‬ ‫تایبەتن بەزیندانیانى سیاسی‪.‬‬ ‫*بڕیار دراوە مەدالیاى ڕێزلێنان‬ ‫بدرێت بە زیندانیانى سیاسی کەى‬ ‫ئەو مەدالیایە دەدرێت؟‬ ‫سەبارەت بەو ڕێزلێنانەکە پێشتر‬ ‫ئێمە باسمان کردووە و ڕامانگەیاندوە‬ ‫ئ��ەو مەدالیایانە بەڕێز م��ام جەالل‬ ‫ڕەزامەندى لەسەر داوەو هەموو دیزاین‬ ‫و کلێشەکانى پێشکەش ک��راوە بە‬ ‫مەکتەبی دارایی (ى‪.‬ن‪.‬ک) بۆ ئەوەى‬ ‫ئەو مەکتەبە بەئەرکى خۆى هەڵبسێت‪.‬‬ ‫ئومێد دەکەین ئەو کارە تەواو بکرێت‬ ‫و ئێمەش لە پەیوەندیداین لەگەڵ‬ ‫مەکتەبى ڕێکخراوە دیموکراتیەکانى‬ ‫(ی‪.‬ن‪.‬ک) و مەکتەبی خزمەتى‬ ‫پێشمەرگە بۆ ئ��ەوى بتوانین ئەو‬ ‫مەدالیایانە کە مەدالیایەکى تایبەتەو‬ ‫بەڕێز مام جەالل وەکو سەرۆک کۆمار‬ ‫پێشکەشی دەک��ات بە زیندانیانى‬

‫سیاسی بۆ زیاندانە سیاسیەکان دابین‬ ‫بکەین‪.‬‬ ‫*ت���ا ئێستا دوو ج���ار ئۆتۆمبێل‬ ‫دراوە بە زیندانیانى سیاسی ئایا بۆ‬ ‫وەجبەکانى تر ئۆتۆمبێل دەدرێت؟‬ ‫پێدانى ئۆتۆمبێل بە زیندانیانى‬ ‫سیاسی ڕێزلێنانێکى تایبەت بوو کە‬ ‫ئێمە لەگەڵ بەڕێز دکتۆر بەرهەم‬ ‫قسەمان کردبوو بۆ ئەوەى ڕێزلێنانێکى‬ ‫تایبەت بۆ زیندانیانى سیاسی دابین‬ ‫بکرێت‪ ،‬چونکە ئەو ڕێز لێنانە لە‬ ‫چوارچێوەى یاساى ژمارە ‪11‬دا بوونى‬ ‫نییە‪ ،‬ئێمە لە پەیوەندیدا لەگەڵ‬ ‫دکتۆر بەرهەم توانیمان ڕەزامەندى‬ ‫بۆ ‪1650‬ئۆتۆمبێل بەدەست بهێنین‬ ‫ئ��ەو کاتە ئ��ەو خەڵکانەى ک��ە لە‬ ‫بەڕێوەبەرایەتیەکەى ئێمە موچەیان‬ ‫هەبوو توانیان ئۆتۆمبێل وەرگ��رن‬ ‫و ئێمە تەنها ڕەزامەندیمان بۆ ئەو‬ ‫زیندانیانە وەرگرتبوو بۆ وەجبەکانى‬ ‫تریش ئێمە لە هەوڵداین و هیوادارین‬ ‫بتوانین هەموو زیندانیە سیاسیەکان‬ ‫س��وودم��ەن��د بکەین ب��ە وەرگرتنى‬ ‫ئۆتۆمبێل‪.‬‬ ‫* چ بەرنامەیەکتان لە بەردەستدایە‬ ‫بۆ خزمەتکردنى زیندانیانى سیاسى؟‬ ‫سەبارەت بە زیندانیانى سیاسی‬ ‫دیارە هەوڵەکانى ئێمە بەردەوامن و‬ ‫شتى تازەش دەبێت وە ئومێدەوارین‬ ‫لە ئایندەیەکى نزیکدا بە دەستى‬ ‫بهێنین ئەوەش دەڵێم کە ئێمە مژدەى‬ ‫خۆشمان پێیەو ه��ەوڵ��دەدەی��ن لە‬ ‫ئایندەیەکى نزیکدا ئەو کارانەى تر کە‬ ‫وەکو ئیمتیازاتى تر لە چوارچێوەى‬ ‫یاسای ژم��ار ‪11‬دا بۆ زیاندانیانى‬ ‫سیاسیمان کردووە بۆیان ڕابگەیەنین‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫بیروڕا‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫بایەخى سیاسى کۆبوونەوە پێنج قۆڵییەکەى هەولێر‬

‫د‪ .‬كەیوان ئازاد‬

‫هه‌ڵه‌ مێژووییه‌کان‬

‫‪KaiwanAzad@yahoo.com‬‬

‫گەڕانەوەی کورد بۆ الی‬ ‫دەوڵەتانی دراوسێ‬ ‫ئەگەر بە ڕوویەکی واقیعی خوێندنەوەیەکی‬ ‫زانستی بۆ دیارترین هۆکاری شکستی ڕاپەڕین‬ ‫و ش��ۆڕش و دەسکەوتەکانی ک��ورد بکەین لە‬ ‫م��ێ��ژوودا‪ ،‬دەگەینە ئ���ەوەی‪ ،‬ک��ە گ��ەڕان��ەوەی‬ ‫سەرکردەکانی کورد بۆ الی دەوڵەتانی دراوسێ‬ ‫بە مەبەستی چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوخۆی‬ ‫و دەربازبوون لە شکست و ڕووخان‪ ،‬بە دیارترین‬ ‫هۆکاری شکستی ڕاپەڕین و شۆڕشەکانی کورد‬ ‫لە مێژوودا دانراوە‪ .‬دیارە ئەوەش دوای ئەوەی‬ ‫هیچ یەک لەو سەرکردانەی کورد لە مێژوودا‬ ‫بۆ ئەوە نەچوون‪ ،‬کە هیچ کات دەسەاڵتدارانی‬ ‫دەوڵەتانەی دراوسێ سەرکەوتن و دەسەاڵتدارێتی‬ ‫ک��وردی��ان لە ناوچەکە پێ قبوڵ ن��ەک��راوە و‬ ‫قبوڵ نەبووە‪ ،‬تا لە شوێن خۆیانەوە‬ ‫پێ ‬ ‫هەوڵی چ��ارەس��ەرک��ردن��ی کێشەکانی ک��ورد و‬ ‫یەکڕێزی ئەوان بدەن‪ .‬واتە کاتێک ئەوان خاکی‬ ‫کوردستانیان بەسەر خۆیاندا دابەش کردبێت و‬ ‫بە ئاگر و ئاسن وەاڵمی داخوازییەکانی کوردیان‬ ‫دابێتەوە و لە چ��وارچ��ێ��وەی خاکی خۆیاندا‬ ‫ئامادەی چارەسەرکردنی کێشەکانی کوردی لە‬ ‫نێوخۆی واڵتەکەیان نەبووبن‪ ،‬چۆن ئامادەی‬ ‫چارەسەری کێشەی کوردی پارچەکانی تر بوون؟‬ ‫یان کاتێک ئەوان لە یەکڕیزی کورد ترسابن و‬ ‫بەردەوام لە هەوڵی ئەوەدا بووبن ئەو یەکڕیزییە‬ ‫تێک بدەن و بەرەو پەرتەوازەیی بەرن‪ ،‬چۆن‬ ‫ئامادەی چارەسەری پەرتەوازەیی ڕیزەکانی کورد‬ ‫و گەڕانەوەی متمانە بوون بۆ نێوانیان؟ بۆیە‬ ‫ئەو کارەی دەسەاڵتدارانی کورد بە گەڕانەوەیان‬ ‫بۆ الی دەسەاڵتدارانی دەوڵەتانی دراوسێ‪ ،‬بە‬ ‫یەکێک لە هەڵە گەورەکانی کورد دان��راوە لە‬ ‫مێژوودا‪ ،‬کە دواجار هەر بە زیانی خۆی تەواو‬ ‫بووە و هەر خۆشی باجەکەی داوە‪ .‬دیارە پرسی‬ ‫گەڕانەوەی کورد بۆ الی دەوڵەتانی دراوسێ یان‬ ‫لە ئەنجامی ملمالنێ نێوخۆی بووە‪ ،‬یان دوای‬ ‫الوازبوونی ڕاپەڕین و شۆڕش و دەسکەوتەکانی‬ ‫بووە‪ ،‬کە دواجار سەرکردەکانی وویستوویانە لەو‬ ‫قەیرانە دەربازی بکەن‪ ،‬بەاڵم دواجار بە شکستی‬ ‫خۆی دوای��ی هاتووە‪ .‬لەم ب��وارەش��دا دەکرێت‬ ‫گەڕانەوەی میرەکانی بابان بۆ الی دەسەاڵتدارانی‬ ‫سەفەوی و قاجاری و عوسمانی لە سەدەکانی‬ ‫حەڤدەیەم و هەژدەیەم و نۆزدەیەمی زایینی بە‬ ‫نموونەیەکی مێژووی نوێ بزانین‪ ،‬کە دواجار‬ ‫بە شکستی میرەکانی بابان دوای��ی هاتووە‪.‬‬ ‫ئەنجامەکەشی بە ڕووخانی میرنشینی بابان بۆ‬ ‫هەتاهەتایی لە ساڵی (‪1851‬ز) کۆتایی هات‪.‬‬ ‫ئەوەش دوای ئەوەی (عەبدولاڵ پاشا) دوایەمین‬ ‫میری میرنشینی بابان‪ ،‬خۆی چووە الی (نەجیب‬ ‫پاشا) والی (بەغداد)ی عوسمانی و لە میری‬ ‫میرنشینی بابانەوە خۆی وەک فەرمانڕەوای‬ ‫دەوڵەتی عوسمانی لە شاری (سلێمانی) زانی!‬ ‫هەروەها گەڕانەوەی هەریەک لە (یەزدان شێر)‬ ‫لە ساڵی (‪1855‬ز) و (شێخ عوبەیدولالی‬ ‫نەهری) لە ساڵی (‪1882‬ز) بۆ الی دەوڵەتی‬ ‫عوسمانی و سەردان کردنی شاری (ئاستانبۆل)‬ ‫ی پایتەختی دەوڵەتەکە‪ ،‬دواج��ار بە شکستی‬ ‫هەردوو شۆڕشەکە و گیان لەدەستدانی یەکەم و‬ ‫ئاوارەیی دووەم دوایی هات! ‬ ‫لە پەراوێزی ئەو ڕاستیانەی مێژوو‪ ،‬کە‬ ‫تەنیا (سێ) نموونەی زیندووی قۆناغی مێژووی‬ ‫نوێن‪ ،‬دەبێت لە کاتی ئێستادا سەرکردەکانی‬ ‫کورد بە بیری ئەوەدا چووبن‪ ،‬کە چیتر کێشە و‬ ‫ناکۆکییەکان نەبنە ئەو دەوڵەتانە و بە الوازی‬ ‫نەچنە بەردەمیان؟ یان النی کەم لە الیەن ئەو‬ ‫دەوڵەتانەوە بۆ بەرژەوەندی تایبەتی خۆیان بە‬ ‫کاری نەهێنن؟ ئەمە ئەو پرسیارەیە‪ ،‬دەکرێت‬ ‫هەر تاکێکی سادە وەاڵمەکەی وەرگرتبێتەوە‪.‬‬

‫کامیل مەحمود‬

‫س���ەرەت���اى ه��ەف��ت��ەى ڕاب����ردوو‬ ‫ه��ەول��ێ��رى پایتەختى هەرێمى‬ ‫کوردستان کۆبوونەوەیەکى گرنگى‬ ‫چەند الیەنێکى سیاسى عێراقى‬ ‫ب��ەس��ەرۆک��ای��ەت��ى ب��ەرێ��ز ج��ەالل‬ ‫تاڵەبانى س��ەرۆک کۆمارى عێراق‬ ‫لەئامێز گ��رت��ەوەو ه��ەر یەکە لە‬ ‫بەڕێزان مەسعود بارزانى سەرۆکى‬ ‫هەرێمى ک��وردس��ت��ان و موقتەدا‬ ‫س��ەدرى سەرۆکى ڕەوت��ى سەدرو‬ ‫ئ��ەی��اد ع���ەالوى س��ەرۆک��ى لیستى‬ ‫عێراقییەو ئ��وس��ام��ە نوجەیفى‬ ‫سەرۆکى ئەنجومەنى نوێنەران لەو‬ ‫کۆبوونەوەیەدا بەشدارییان کرد‪.‬‬ ‫ڕاستە کۆبوونەوەکە حزوورى هەموو‬ ‫لیست و ق���ەوارە سیاسییەکانى‬ ‫تێدا بەرجەستە نەبووبوو‪ ،‬بەاڵم‬ ‫دەتوانین بڵێین بەشدارى پێکهاتە‬ ‫سەرەکییەکانى کۆمەڵگەى عێراقى‬ ‫خاڵى بەهێزى ئەو کۆبوونەوەیەبوو‬ ‫کە جگە لەئامادەبوونى ه��ەردوو‬ ‫سەرکردە سیاسییە کوردەکەى عێراق‬ ‫و کوردستان‪ ،‬لیستى عێراقییەى‬ ‫گ��ەورە الیەنى سیاسى حسێبکراو‬ ‫ل��ەس��ەر سووننەکان و موقتەدا‬ ‫سەدرى خاوەنى گەورەترین کوتلەى‬ ‫ناو هاوپەیمانى نیشتیمانى شیعەکان‬ ‫لەو کۆبوونەوەیەدا بەشدارییان کردو‬ ‫ڕووان��گ��ەو بۆچوونیان دەرب���ارەى‬ ‫کێشەو تەنگژەکانى عێراق لەیەکەوە‬ ‫نزیک بوون‪.‬‬ ‫ئ���ەم ک���ۆب���وون���ەوەی���ە ب��ەچ��ەن��د‬ ‫ئاراستەیەکدا پەیام و مەسیجى‬ ‫خ��ۆى ن���اردو ل��ەه��ەم��ان کاتیشدا‬ ‫گ��وزارش��ت��ێ��ک ب���وو ل���ەڕەوش���ى‬ ‫ترسناک و ناسەقامگیرى عێراق‪،‬‬ ‫گرنگترین ئاماژەیەک ڕووب��ەڕووى‬ ‫نورى مالیکى سەرۆکى حکومەتى‬

‫ناوەندى بوویەوە حەقیقەتى بوونى‬ ‫نارەزایەتییەکى بەرفراوانى سەر‬ ‫گۆڕەپانە سیاسییەکەیە بەرامبەر‬ ‫بەسیاسەتەکانى ئەو‪ ،‬بەتایبەتى‬ ‫بەشدارى سەرۆکى ڕەوت��ى سەدر‬ ‫کە هاوپەیمانى بەرێز مالیکییە‬ ‫لەکۆبوونەوەکەى هەولێرو ڕەخنەکانى‬ ‫لەجۆرى ئ��ەداى دەسەاڵتداریەتى‬ ‫سەرۆکى حکومەت بایەخى خۆى‬ ‫هەیەو درزێکە کەوتووەتە نێو ئەو‬ ‫هاوپەیمانیەتییە سیاسییەى کە‬ ‫م��ان��ەوەى دەس��ەاڵت��ەک��ەى مالیکى‬ ‫لەسەر ڕاوەستاوە‪.‬‬ ‫پەیامى تایبەتیش بۆ شەقامى عێراقى‬ ‫بریتییە ل��ەو دووپاتکردنەوانەى‬ ‫ناو بەیانى کۆتایى کۆبوونەوەکە‬ ‫دەرب����ارەى کێشەکانى خەڵک و‬ ‫پرسى خزمەتگوزارى و ناتەواوى‬ ‫ئەداى حکومەت لەو ڕووەوە‪ ،‬ئەمەش‬ ‫کارتێکى بەهێزە بۆ الوازک��ردن��ى‬ ‫میسداقیەتى حکومەتەکەى نورى‬ ‫مالیکى ک���ەس���ەرەڕاى نەبوونى‬ ‫خزمەتگوزارى پێویست و بوونى‬ ‫ئەو هەموو کێشەو ناتەواوییانە‪،‬‬ ‫تەنگژە سیاسییەکانیش ئەم واڵتەى‬ ‫لەناو ناسەقامگیرى و فەوزادا نغرۆ‬ ‫کردووە‪.‬‬ ‫هەرچەندە بڕینى دەستى دەرەکى‬ ‫و بنەبڕکردنى دەستتێوەردانەکانى‬ ‫دەوروب����ەر ل��ەک��اروب��ارى ناوخۆى‬ ‫عێراقدا لەم کاتەدا مەحاڵە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫کۆبوونەوەکەى هەولێر پەیامى بۆ‬ ‫دەوروبەریش تێدابوو کە دەکرێت‬ ‫الی��ەن��ە عێراقییەکان لەناوخۆى‬ ‫واڵتەکەیاندا کۆببنەوەو پێکەوە‬ ‫دەس����ت ب��خ��ەن��ە س���ەر ب��ن��ەم��اى‬ ‫کێشەکان و پالن و بەرنامەش بۆ‬ ‫ڕووبەڕووبوونەوەو چارەسەرى ئەو‬ ‫کێشانە گەاڵڵە بکەن‪ ،‬ئەم جۆرە‬ ‫کۆبوونەوانە کاریگەرى بەرچاویان‬

‫لەسەر کۆى بارودۆخە سیاسییەکە‬ ‫دەبێت و ب��ەالى کەمەوە زەمینە‬ ‫ب��ۆ ک��ۆب��وون��ەوەى گشتى الیەنە‬ ‫عێراقییەکان خۆش دەکات کە بڕیارە‬ ‫بەم نزیکانە کۆنگرەى نیشتیمانى‬ ‫بە بەشدارى گشت هێزە سیاسییە‬ ‫عێراقییەکان ئەنجام بدرێت‪.‬‬ ‫لەماوەى چەند مانگى ڕاب��ردوودا‬ ‫ج��ۆرێ��ک لەبێباکى بەمامەڵەى‬ ‫س��ەرۆک��ى حکومەتى عێراقەوە‬ ‫دیاربووە بەرامبەر بەکێشەو تەنگژە‬ ‫سیاسییەکانى ن��او واڵت��ەک��ەى‪،‬‬ ‫ن��ەک تەنها چ��ارەس��ەرى بۆ هیچ‬ ‫کێشەو ئاڵۆزییەک پێ نەبووە‪،‬‬ ‫بەڵکو کێشەیترى خوڵقاندووەو‬ ‫ڕەوشەکەى بەرەو ئاڵۆزتر بردووە‪،‬‬ ‫لەکاتێکدا کە لیستە ڕکابەرەکەى‬ ‫خۆى (ئەلعێراقیە) کەنوێنەرایەتى‬ ‫تایفەکەیتریشى ک��ردووە ڕەخنەو‬ ‫نارەزایەتى بەرامبەرى هەبووە‪،‬‬ ‫وەاڵمى مالیکى خوڵقاندنى کێشەى‬ ‫ق��ەزای��ى ت��اری��ق هاشمى ب��ووە‪،‬‬

‫کاتێکیش ب��ەه��ۆى ئ��ەو ملمالنێ‬ ‫و کێشانەى لەگەڵ ئەو لیستەدا‬ ‫ت��ەن��گ��ژەى سیاسى ل��ەواڵت��ەک��ەدا‬ ‫دروست کردووە سەرۆک وەزیرانى‬ ‫عێراق لەجیاتى هێورکردنەوە بازنەى‬ ‫تەنگژەکەى ف��راوان��ت��ر ک���ردووەو‬ ‫پرسى تەسلیمکردنەوەى هاشمى‬ ‫لەالیەن هەرێمى کوردستانەوە بۆ‬ ‫زیاد کردووەو نێوانى خۆى لەگەڵ‬ ‫هەولێردا تێکداوە‪.‬‬ ‫ئێستاش کە هەندێک لەسەرکردەى‬ ‫لیستە سیاسییە گەورەکانى عێراق‬ ‫لەهەولێر بۆ تاوتوێکردنى ئەو کێشە‬ ‫ئاڵۆزانەو کێشەکانیترى ئەم واڵتە‬ ‫کۆدەبنەوە‪ ،‬لیستى دەوڵەتى یاسا‬ ‫بێزار دەبێت و هەندێ لەنوێنەرەکانى‬ ‫لێدوانى سەیرو سەمەرە دەربارەى‬ ‫ئ���ەو ک��ۆب��وون��ەوەی��ە دەدەن و‬ ‫دەیانەوێت لەبایەخى کەم بکەنەوە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم دواج���ار هەست بەگرنگى‬ ‫و ک��اری��گ��ەرى هەڵوێستى ئەو‬ ‫سەرکردانە دەکەنەوەو ڕایدەگەیەنن‬

‫ک��ە م��وق��ت��ەدا س���ەدر ن��وێ��ن��ەرى‬ ‫هاوپەیمانى نیشتیمانییە کە‬ ‫لیستەکەى مالیکى ئەندامە تیایدا‪.‬‬ ‫ک�����ۆب�����وون�����ەوەى س����ەرک����ردە‬ ‫سیاسییەکان لەهەولێر ڕۆڵ و‬ ‫پێگەى بەهێزو کاریگەرى کورد‬ ‫دووپات دەکاتەوە لەناو هاوکێشە‬ ‫سیاسییەکانى عێراق و کۆى ڕەوشە‬ ‫ناوخۆییەکەى‪ ،‬لەماوەى ڕابردوودا‬ ‫بەغداد کارى لەسەر پەراوێزخستن‬ ‫و گ���ەم���ارۆى جموجووڵەکانى‬ ‫سەرکردایەتى سیاسى کوردستان‬ ‫ک�����ردووەو ئ���ەم ک��ۆب��وون��ەوەی��ە‬ ‫هەموو ئ��ەو ه��ەواڵن��ەى ن��ەزۆک و‬ ‫بێ مانا ک��ردەوە‪ ،‬لەکاتێکدا کە‬ ‫دەسەاڵتەکەى مالیکى نەیتوانیوە‬ ‫درز بخاتە ناو هەڵوێستى سیاسى‬ ‫کوردەوە‪ ،‬بەاڵم کورد توانیویەتى‬ ‫گ���ەورە هاوپەیمانەکانى خۆى‬ ‫ڕابکێشێتە هەولێرو هەڵوێست‬ ‫و دیگاى سیاسى ئ��ەوان لەگەڵ‬ ‫هەڵوێستى خۆیدا تەبا بکات‪.‬‬

‫کۆنگرەى نیشتمانى و بەهەڵمبوونى خەونەکەى مالیکى‬ ‫سابیر عەبدوڵاڵ کەریم‬

‫یەکێک لە ئەرکە سەرەکیەکانى‬ ‫سیاسەت بریتیە لە مامەڵەکردن‬ ‫لەگەڵ پێشهات و ڕووداوەکاندا بە‬ ‫شێوازێک کە لەوپەڕى ئاڵۆزیشدا‬ ‫هەمیشە بوارێک بۆ ئاشتەوایى و‬ ‫چارەسەرکردنى کێشەو گرفتەکانى‬ ‫ن��ێ��وان الی��ەن��ە ن��اک��ۆک��ەک��ان��دا‬ ‫ب��ه��ێ��ڵ��رێ��ت��ەوە ل��ەچ��وارچ��ێ��وەى‬ ‫پەیامێکى نیشتمانیدا کە خزەمەت‬ ‫بە دەوڵ��ەت و کۆمەڵگە بکات‪،‬‬ ‫هەر لەبەرئەمەش کە سیاسەت بە‬ ‫هونەرى مومکین دادەنرێت‪ ،‬چونکە‬ ‫هیچ ب��وارێ��ک بۆ شتى ئەستەم‬ ‫ناهێڵێتەوە‪.‬‬ ‫ئ��ەم��ڕۆ ن��اک��ۆک��ی��ەک��ان��ى ن��ێ��وان‬ ‫حکومەتى ناوەندى عێراق و هەرێمى‬ ‫کوردستان زۆرو زەوەن��دن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫پەیڕەوکردنى گیانى ڕکەبەرایەتى‬ ‫و لێک دوورک��ەوت��ن��ەوەى نێوان‬ ‫سەرکردەکانى عێراق و هەرێمى‬ ‫کوردستاندا کە بەتایبەتى لەنێوان‬ ‫مەسعود بارزانى سەرۆکى هەرێمى‬ ‫کوردستان و نورى مالیکى سەرۆک‬ ‫وەزی��ران��ى عێراقدا چڕبۆتەوە‪،‬‬ ‫ئەوەندەى تر دۆخەکە ئاڵۆز دەکات‬

‫و کێشەو ناکۆکیەکان قووڵتر‬ ‫دەکاتەوە‪.‬‬ ‫ل���ە ڕاس��ت��ی��دا پ��ەی��ڕەوک��ردن��ى‬ ‫سیاسەتێکى تاکڕەوانەى دژ بە‬ ‫پێگەو قورسایى کورد لە دەوڵەتى‬ ‫عێراقدا و هەوڵدانى بۆ نکۆڵیکردن‬ ‫و پشتگوێخستنى مافەکانى‬ ‫کورد لە بەغداد‪ ،‬وایکردووە ئەو‬ ‫تەشەنوجە سیاسیە درووس��ت‬ ‫ببێت و چارەسەریشى پێویستى‬ ‫بە کۆنگرەیەکى نیشتمانى گشتى‬ ‫ه��ەی��ە ب��ە ب��ەش��دارى س��ەرج��ەم‬ ‫ح��زب و الیەنەکانى ع��ێ��راق‪ .‬لە‬ ‫چەند ڕۆژى ڕاب����ردوودا هەولێر‬ ‫ب��ووە وێستگەیەکى ڕاستەقینە‬ ‫بۆ هەڵێنانى ئەو هەنگاوە کاتێک‬ ‫سەرۆکى هەرێم جگە لە مالیکى‬ ‫لەگەڵ لێپرسراوە بااڵکانى عێراق‬ ‫و نوێنەرانى کورد لە پەرلەمانى‬ ‫بەغداد کۆبۆوە و وەک ڕاگەیەندراوە‬ ‫ئامانجى سەرەکى کۆبوونەوەکان‬ ‫دانانى نەخشەڕێگەیەکى نیشتمانیە‬ ‫بۆ پێکهاتنەوەى نێوان هەولێر و‬ ‫بەغداد‪.‬‬ ‫ئاشکرایە کە حکومەتەکانى دواى‬ ‫ڕووخانى ڕژێمى بەعس هیچکامیان‬ ‫ن��ەی��ان��ت��وان��ى م���ادەى (‪)140‬ى‬

‫دەستورى عێراق تایبەت بە ناوچە‬ ‫جێناکۆکەکان جێبەجێ بکەن‪،‬‬ ‫بەڵکو بەردەوام کۆسپ و تەگەرەیان‬ ‫لەبەردەمیدا درووس��ت��ک��ردووە و‬ ‫بایکۆتى ناوەرۆکەکەیان کردووە‪،‬‬ ‫ئەم دەرئەنجامەش بووەتە مایەى‬ ‫ت���ووڕەک���ردن و نیگەرانبوونى‬ ‫سەرکردەکانى هەرێمى کوردستان‬ ‫لەپێش هەمووشیانەوە سەرۆکى‬ ‫ه��ەرێ��م‪ ،‬ئەمە ج��گ��ەل��ەوەى ڕاى‬ ‫گشتى کوردستان پێیوایە بەغداد‬ ‫بەرامبەر مافەکانى کورد ڕاستگۆ‬ ‫نیە و ناشیەوێت ڕێکەوتنێک بەدى‬ ‫بێت کە هەموو الیەنە ناکۆکەکان‬ ‫پێى ڕازیبن‪.‬‬ ‫دەرهێنان و بەرهەمهێنانى نەوت لە‬ ‫بیرە نەوتەکانى هەرێمى کوردستان‬ ‫یەکێکى ت��رە ل��ە س��ەرچ��اوەى‬ ‫ناکۆکیەکانى نێوان هەولێرو بەغداد‪،‬‬ ‫لەکاتێکدا بەرپرسانى هەرێم‬ ‫بە مافێکى دەستورى و ڕەواى‬ ‫دەدەن��ە قەڵەم‪ ،‬بەاڵم حکومەتى‬ ‫ب��ەغ��داد ت��ەواو پێچەوانەى ئەو‬ ‫هەڵوێستەیە و پێداگرى لەسەرئەوە‬ ‫دەکات کە کارکردن لە دەرهێنان‬ ‫و بەرهەمهێنانى نەوتى هەرێم‬ ‫پێویستە بە ڕەزامەندى حکومەتى‬

‫ب��ەغ��داد بێت و داهاتەکانیشى‬ ‫بگەڕێتەوە بۆ خەزێنەى دەوڵەتى‬ ‫عێراق‪.‬‬ ‫هەموومان ئەو ڕاستیە باش دەزانین‬ ‫کە بەبێ بوونى چەند یاسایەکى‬ ‫ڕوون و شەفاف کە پێشتر لەسەریان‬ ‫پێکهاتبن ب��ۆ پارێزگاریکردن‬ ‫ل��ە م��اف و ب��ەرژەوەن��دی��ەک��ان��ى‬ ‫هەمووان لە سامان و داهاتەکاندا‪،‬‬ ‫هەرگیزچارەسەرێکى یەکالکەرەوە‬ ‫بۆ کێشەو ناکۆکیەکانى نێوانیان‬ ‫بەدینایەت‪ ،‬بەڵکو ڕۆژ ب��ەڕۆژ‬ ‫ئاڵۆزیەکان زەقتر دەب��ن��ەوە و‬ ‫عێراقیش ب��ەرەو ناسەقامگیرى‬ ‫و هەڵدێر دەب��ات کە بێگومان‬ ‫زەرمەندى یەکەم گەلى عێراق و‬ ‫هەرێمى کوردستانە‪.‬‬ ‫ب��ەپ��ێ��ى ڕاپ���ۆرت���ى ڕێ��ک��خ��راوى‬ ‫شەفافیەتى نێودەوڵەتى عێراق بە‬ ‫یەکێک لە گەندەڵترین دەوڵەتانى‬ ‫جیهان دان���راوە‪ ،‬هۆکارەکەشى‬ ‫ب���ۆ ئ����ەوە دەگ���ەڕێ���ت���ەوە کە‬ ‫دەسەاڵتدارانى بەغداد ئەوەندەى‬ ‫س��ەرق��اڵ��ى ملمالنێى سیاسى‬ ‫و م��ەزه��ەب��ى و پ��اوان��خ��وازى و‬ ‫پچڕینى پشکى خۆیانن لە کێکى‬ ‫دەسەاڵتدارى دواى سەدام حسێن‪،‬‬

‫ئەوەندە سەرقاڵى بەڕێوەبردنى‬ ‫سامان و دامودەزگاکانى دەوڵەت‬ ‫و داب��ی��ن��ک��ردن��ى ئ��اس��ای��ش و‬ ‫خزمەتگوزارى نین بۆ هاواڵتیان‪،‬‬ ‫هەربۆیە ئەوەى لە تەواوى عێراقدا‬ ‫دەگوزەرێت بریتیە لە فەوزایەکى‬ ‫هەمەالیەنە و درمێک کە خەریکە‬ ‫چارەسەرکردنى ئەستەم دەبێت‪.‬‬ ‫مالیکى لەپێناو پارێزگاریکردن لە‬ ‫پێگەو دەسەاڵتى خۆى هاتووە‬ ‫کێشەو گلەییەکانى خەڵکى‬ ‫عێراق زیاتر خەفەدەکات لەڕێگەى‬ ‫گۆڕینى سەرنجەکانى خەڵک و‬ ‫الیەنەکانى پ��رۆس��ەى سیاسى‬ ‫عێراق لە بەغداوە بەرەو هەولێر‪،‬‬ ‫لەالیەکى تریشەوە وەکو سەردەمى‬ ‫سەدام کورد بە ئاژاوەگێڕو ناجۆرو‬ ‫نەگونجاو لەگەڵ جەستەى عێراقدا‬ ‫دەشوبهێنێ ب��ۆئ��ەوەى بتوانێت‬ ‫ئامانجە ڕاستەقینەکەى بهێنێتەدى‬ ‫ک��ە بریتیە ل��ە پەلوپۆکردنى‬ ‫دەسەاڵتەکانى هەرێمى کوردستان‬ ‫و ب��ەس��ت��ن��ەوەى ب��ە ن��اوەن��دى‬ ‫بڕیارەکانى بەغداوە‪ ،‬بەاڵم بەالى‬ ‫گەلى کوردستانەوە ئ��ەوە تەنها‬ ‫خەونێکى بەعسیەکان بوو دواجار‬ ‫لەگۆڕنرا‪.‬‬

‫سوکایەتى بەپیرۆزیەکان دژایەتى ئەمنى قەومییە‬ ‫مەال ئەحمەدی قامیشی‬

‫زۆری��ن��ەى ڕەه���اى میللەتى‬ ‫کورد موسڵمانە‪ ،‬بەدژایەتى‬ ‫پ��ی��رۆزی��ەک��ان��ى ن��ی��گ��ەران��ە‪،‬‬ ‫ئ��ێ��م��ەه��ەم��ووئ��ەوە دەزان��ی��ن‬ ‫کەدژایەتى کردنى پێغەمبەران‬ ‫وشوێنکەوتوانیان پرۆسەیەکى‬ ‫ل��ەم��ێ��ژی��ن��ەى ب���ەی���ەک���ەوە‬ ‫بەستراوە ه��ەر لەئادەمەوە‬ ‫هەتا خاتەم (سەالمى خوایان‬ ‫ل��ەس��ەرب��ێ��ت)‪ ،‬ب���ەاڵم مخابن‬ ‫ئەوەى جێگەى سەرسوڕمانە‬ ‫کە لەسەردەمى بانگەشەى‬ ‫م��اف��ى م��رۆڤ��دا ل��ێ��رە ول��ەوێ‬ ‫لەهەندێ گۆڤارو ڕۆژن��ام��ەدا‬ ‫دژایەتى بیروباوەڕى ‪ %90‬ى‬

‫ئ��ەم گەلەموسڵمانە دەک��رێ‬ ‫وس��وک��ای��ەت��ى ب��ە پێغەمبەر‬ ‫ومەالکان دەکرێ‪ ،‬یان فڕێدانى‬ ‫کتێبە ئاینیەکان لەشوێنە‬ ‫پیسەکاندا‪ ،‬لەژێرناوى ئازادى‬ ‫و سەربەستىدا خەتى سور‬ ‫دەبەزێنن ومافى گەلێک پشێل‬ ‫دەکەن‪ ،‬وەلەالیەکى تریشەوە‬ ‫ئێمەى کورد دنیایەک دوژمنى‬ ‫نەتەوەییمان هەیە‪ ،‬ئەوانیش‬ ‫وەک دەستێکى ڕەش دەیانەوێ‬ ‫بەو کارەیان ئارامى کوردستان‬ ‫بشێوێنن وخەڵکى ناچارى‬ ‫کاردانەوە بکەن‪ ،‬هەندێکیان‬ ‫لەبەر فرۆشى ڕۆژنامەکەیان‪،‬‬ ‫یان بۆئەوەى کەسەکە بناسرێ‬ ‫وپاشان مافى پەنابەرى لە‬ ‫دەرەوەوەرب���گ���رێ‪ ،‬نمونەى‬

‫هەندێ لەوانە وەک پێشینان‬ ‫وتویانە‪ :‬کەچەڵ بۆئەوەى‬ ‫ن��اوى بێتەناوناوانەوە باسى‬ ‫بکەن ک��ان��ی��اوى گوندەکەى‬ ‫پیس دەکرد‪ .‬لێرەدا دەپرسین‬ ‫دژای��ەت��ى ک��ردن��ى ئیسالم چ‬ ‫خزمەتێ بەگەلى کورد دەکات؟‬ ‫جگەلەدژایەتى ئەمنى قەومى‬ ‫ون��اچ��ار ک��ردن��ى موسڵمانان‬ ‫بە ک��اردان��ەوە و سەرەنجام‬ ‫دروس���ت���ب���وون���ى پ��ش��ێ��وى‪،‬‬ ‫کەلەبەرژەوەندى هەرێمەکەمان‬ ‫دان��ی��ە‪ ،‬پ��اش��ان دەپ��رس��ی��ن‬ ‫بۆچى تەنها ئاینى سەرەکى‬ ‫دەکەنەئامانج؟‬ ‫گەلەکەمان‬ ‫بۆباسى دینەکانى ترناکەن!‬ ‫گ��ەرم��ەس��ەل��ە ئ��ی��ف�لاس ب��ون‬ ‫نەبێت ل��ەڕووى زانستیەوە‪،‬‬

‫منداڵێک دەتوانێ ئەوکارانە‬ ‫بکات یان قورئان بسوتێنێ‪،‬‬ ‫بەاڵم دنیا ناتوانێ حەرفێکى‬ ‫بگۆڕێ یان لەدڵمان دەریبێنێ‪،‬‬ ‫دیارەمەبەست سەرقاڵکردنى‬ ‫خەڵکە ب��ۆ لەبیرچونەوەى‬ ‫پرسەچارەنوسسازەکان وەیان‬ ‫بۆ نەهێشتنى بەهابەرزەکانى‬ ‫گ����ەل ون����ەت����ەوە‪ ،‬چ��ون��ک��ە‬ ‫شوێن کەوتوانى پێغەمبەران‬ ‫ک��ەس��ان��ى دەس���ت ودام��ی��ێ��ن‬ ‫پاکن وسەرمەشقى ئەدەبیاتى‬ ‫کوردى و ڕەوشتە بەرزەکانى‬ ‫کۆمەڵگان وبونەتە جێگەى‬ ‫متمانەى ه��اواڵت��ی��ان ل��ەڕۆژ‬ ‫گارێکداخیانەت و گەندەڵى‬ ‫کەبەرى دارى بێ بڕواییەواڵتى‬ ‫لێوان لێوکردووە‪ ،‬دڵسۆزانى‬

‫ک��ورد وک��وردس��ت��ان ئەوانەن‬ ‫ک��ەخ��ەم ڕەوێ��ن��ن ن��ەک خەم‬ ‫ڕوێن‪ ،‬جگە لەوەش دژایەتى‬ ‫کردنى پیرۆزیەکانى ئیسالم‬ ‫سەلماندن وبەڕاست گەڕانى‬ ‫ق���س���ەى ئ��ەن��ف��ال��چ��ی��ەک��ان��ى‬ ‫ڕاب���������ردووەو خ��زم��ەت��ێ��ک��ە‬ ‫بەدوژمنانى ک��ورد کەدەیان‬ ‫گووت کورد لە ئیسالم پاشگەز‬ ‫بۆتەوە‪ ،‬ڕۆشنبیرو ڕوناکبیرى‬ ‫ڕاس��ت��ەق��ی��ن��ە ق��ەڵ��ەم��ەک��ەى‬ ‫لەخزمەت گەلەکەیدایە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئ��ەم س��وک��ای��ەت��ى ب��ەه��ەم��وو‬ ‫پێوەرێک نالەبارو ناڕەوایە‪،‬‬ ‫وەپ��ێ��چ��ەوان��ەى ئاسایشى‬ ‫نەتەوەییە‪ ،‬خزمەتکردنى گەل‬ ‫و نەتەوە وپاراستنى ئەمنى‬ ‫قەومى بەشێکەلە دیندارییمان‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫پەروین سادق‪ ،‬چاالکوانی بواری ئافرەتان‪:‬‬

‫ئافرةتان‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫ئافرەتان کەمتەرخەمن لە بەشداری سیاسیدا و کارکردن لەم‬ ‫بوارەدا بە کاری خۆیان نازانن‬ ‫لە بەرنامەو ‪...‬هتد‪ ،‬هەروەها ئەو‬ ‫ئافرەتانەش دەچنە پەرلەمان ئەوەندە‬ ‫بە عەقڵییەتی پیاوانە دەچنە پێشەوە‬ ‫بە عەقڵیەتی ژنانە ناچنە پێشەوە‪،‬‬ ‫ئەوەندە کار بۆ مەسەلە حزبی و بۆ‬ ‫مەسەلەی پیاوان دەکەن ئەوەندە کار‬ ‫بۆ مەسەلەی ژنان ناکەن‪ ،‬هەروەها‬

‫دیمانە‪ :‬ژاڵە محەمەد‬ ‫پ��رس��ی س��ی��اس��ی پرسێکی‬ ‫گرنگ و چارەنووسسازە بۆ هەر‬ ‫کۆمەڵگایەک‪ ،‬ب��ەاڵم بەداخەوە‬ ‫دەبینین ئافرەتان ل��ەم ب��وارە‬ ‫دوور خراونەتەوە‪ .‬ئایا هۆکار‬ ‫چییە و چیبکرێت ب��اش��ە؟ لە‬ ‫دی��دارێ��ک��ی ~ پەروین‬ ‫س��ادق «ت��وێ��ژەری کومەاڵیەتی‬ ‫و چاالکوانی ب��واری ئافرەتان»‬ ‫پێیوایە‪ ،‬کەمتەر خەمی ئافرەتان‬ ‫و سستبوونیان بەرامبەر مافەکانی‬ ‫خۆیان یەکێک لە هۆکارەکانە‪.‬‬ ‫*هۆى کەمى بەشداربوونى ئافرەت‪ ،‬لە‬ ‫گۆڕەپانى سیاسى بۆچى دەگەڕێتەوە؟‬ ‫بەڕاستی ئافرەتانێکی زۆر کەم بەشداری‬ ‫سیاسەت دەکەن لەوانەیە یەکێک لە‬ ‫هۆکارەکان هۆکاری کەمتەرخەمی‬ ‫ئافرەتان خۆیان بێت‪ ،‬چونکە کارکردن‬ ‫لە ب��واری سیاسیدا بە کارى خۆیان‬ ‫نازانن‪ ،‬لێرەدا تەنها مەسەلە ئافرەتان‬ ‫نین وەکوو هۆکار بەڵکوو هەیکەلیەتی‬ ‫هەموو حزبەکان و هەموو سیاسیەکان‬ ‫هەمووی پیاوە‪ ،‬بڕیارەکان لە الی‬ ‫پیاوە و ئەمە وای کردووە کە پێگەی‬ ‫ئافرەت کەمتر بێت و وەک دەبینین لە‬ ‫کەلتووریشدا وایان دابەش کردووە کە‬ ‫ئافرەتان تەنها کارە کومەاڵیەتییەکان‬ ‫بکەن و کارەکانی ماڵەوە بکەن و‬ ‫ئەرکی خۆیان لەو چوارچێوەیەدا بە‬ ‫جێ بهێنن‪ ،‬بەاڵم کارە سیاسیەکانیان‬ ‫تەنها بۆ پیاوان دەستەبەر کردووە و‬ ‫بە عەیبی دەزانن کە ئافرەتان کاری‬ ‫سیاسی بکەن‪ ،‬واتە پیاویش هۆکارە‬ ‫لەوانەی کە خۆی بڕیاردەرە و خۆی‬ ‫دەسەاڵت بەدەستە و ئافرەتان کەمتر‬

‫هەمووی دەبێت دەوری خۆی هەبێت‬ ‫بە گۆڕینی ئەویاسایانە بۆ نمونە‬ ‫زیاتر دابین کردنی کۆتا لەم کاتەدا‬ ‫کە بتوانرێت ئەو سیستەمە لە هەموو‬ ‫ئۆرگانەکاندا دەستەبەر بکرێت‪ ،‬تاکوو‬ ‫لەو ڕێگایانەوە ئافرەتان بتوانن بگەنە‬ ‫ناوەندەکانی بڕیار و ئەو مافانەی کە‬

‫لە کەلتووریشدا ئەرکەکان‬ ‫وا دابەش کراوە کە ئافرەتان‬ ‫تەنها کارە کومەاڵیەتییەکان‬ ‫و کارەکانی ماڵەوە لە‬ ‫ئەستۆیانە‬

‫لە ناو بڕیارەکاندا هەن بۆیە وای کردووە‬ ‫کەمتر دەرفەت بۆ ئافرەتان بڕەخسێت‬ ‫و ملمالنێ کانیش خۆی هۆکارێکی ترە‪،‬‬ ‫لەگەڵ ئەو ئەرکە زۆرە کە بەر سەر‬ ‫ئافرەتانەوە هەیە لەوانە ئەرکی منداڵ‬ ‫و ماڵ و پەیوەندییە کۆمەاڵیەتییەکان‬ ‫و کاری دەرەوە‪...‬هتد‪ ،‬وایانکردووە کە‬ ‫کەمتر بەشداری سیاسەت بکەن‪.‬‬ ‫*ب���ۆ چ��ى تائێستا ئ��اف��رەت��ان لە‬ ‫ک���وردس���ت���ان���دا‪ ،‬م��اف��ە ی��اس��ای��ى و‬ ‫دەستورییەکانى خۆى نازانێت؟‬

‫یەکشتمان بیر نەچێت ئێمە لە‬ ‫کۆمەڵگایەکداین کە ڕێژەی خوێندن‬ ‫ک��ەم��ە‪ ،‬ئ��ەم��ەش وای ک����ردووە کە‬ ‫ئافرەتان کەمتر ئیهتیمامیان هەبێت بۆ‬ ‫خوێندنەوەی ڕۆژنامەو گۆڤارو بەرەو‬ ‫پێشچوونیان لەگەڵ تەکنۆلۆژیاشدا‪،‬‬ ‫ه��ەروەه��ا سستی ڕاگەیاندنەکانیش‬ ‫ه���ۆک���ارەوەک دەبینین ئ��ەوەن��دەی‬ ‫کۆمەڵێک شتی الوەک��ی پێشکەش‬ ‫دەکەن کەمتر شتە یاساییەکان یان‬ ‫ئەو شتانەی تایبەتن بە ئافرەتان‬

‫لە ئێستادا کەمترین هوشیاریش هەیە‬ ‫لە الیەن ڕێکخراوەکانەوە و لێرەشدا‬ ‫حکومەتیش کەمتەر خەمە‪ ،‬چونکە‬ ‫تۆ کەناڵێکی سەربەخۆی حکومیت‬ ‫نییە کە لەو کەناڵەوە بتوانرێت ئەو‬ ‫یاسایانەی تایبەتە بە ئافرەتان پەخش‬ ‫بکرێت تاکوو ئافرەتان بتوانن ئاشنا بن‬ ‫بە مافەکانی خۆیان‪.‬‬ ‫*پێتوایە ئەو جیاوازییەى دەکرێت لە‬ ‫نێوان ئافرەت و پیاودا لە سەرجەم‬ ‫بوارەکان بتوانرێت کەم بکرێتەوە؟‬ ‫ئەو جیاوازیانە کاتێک کەم دەبنەوە‬ ‫کە هوشیاری تەواو هەبێت ئەمە لە‬ ‫الیەنێک ناکرێت دەبێت لە ڕێگای‬ ‫ڕێکخراو و کۆمەڵگای مەدەنییەوە‬ ‫بتوانرێت تاکەکان هوشیار بکرێتەوە و‬ ‫ڕاگەیاندن و حکومەت و ڕێکخراوەکان‬

‫هەیانە و هوشیار کردنەوەیان بەو‬ ‫مافانەی کە ئافرەتان هەیانە‪.‬‬ ‫*چیبکرێت بۆ چارەسەری کێشەکان و‬ ‫ڕێگەکان چۆن هەموار بکرێن بۆ ئەم‬ ‫چارەسەرانە؟‬ ‫یەکەم ڕاگەیاندنەکان سەربەخۆ نین‪،‬‬ ‫دووهەم هەموویان ڕاگەیاندن و حزبیش‬ ‫پیاو ب��ەرێ��وەی��ان دەب���ات‪ ،‬هەروەها‬ ‫ئافرەتانیش زۆرب���ەی ئابووریەکی‬ ‫سەربەخۆیان نییە‪ ،‬ئەمانە ڕێگرن لە‬ ‫بەردەم چارەسەریدا ‪ ،‬ئەگەر بتوانین‬ ‫باری ئابووری ئافرەتان چارەسەر بکەین‬ ‫و هەوڵی لە ناوبردنی ئەو جیاکارییە‬ ‫ڕەگەزییە بدەین لە هەموو شوێنێکدا‪،‬‬ ‫ئەو کات ڕەنگە چارەسەری کێشەکان‬ ‫بکرێت و بە ب��ەردەوام حکومەتیش‬ ‫هوشیارکردنەوەی لەگەڵدا بێت‪.‬‬

‫زۆربەى کچان‌و کوڕان کاتێک دەچنە زانکۆ‪ ،‬دەکەونە دواى مۆدێل‌و‬ ‫ڕوکەش‌و دور دەکەونەوە لەزانست‌و وانەکانیان‬ ‫ئا‪ :‬بەندی کەالری‬ ‫خوێندن یەکێک لەو پرۆسە گرنگانەی‬ ‫ژی��ان��ە ک��ە پێویستە م���رۆڤ ت��ا دوا‬ ‫هەناسەی ژیانی بەردەوام بێت لێ تاکوو‬ ‫بە دیدێکی ڕۆشنبیرانەوە کەوێتە دوای‬ ‫قۆناغەکانی ژیان‪ ،‬زانکۆش یەکێک لەو‬ ‫شوێنانەیە کە پرۆسەی خوێندنی تێدا‬ ‫ب��ەردەوام دەبێت ویەکێکە لە قوناغە‬ ‫گرنگ و چارەنووس سازەکانی ژیان‪،‬‬ ‫زۆرب��ەى کچان‌و ک��وڕان کاتێک دەچنە‬ ‫زانکۆ‪ ،‬دەکەونە دواى مۆدێل‌و ڕوکەش‌و‬ ‫دور دەکەونەوە لەزانست‌و وانەکانیان‬ ‫و وادەزان���ن لەبەندیخانە ‌وکۆتەکان‬ ‫ڕزگ��اری��ان ب��ووە بەتایبەتى کچان‪،‬‬ ‫لەهەمانکاتیشدا کومەڵێک ل��ەو کچ‌و‬ ‫کوڕانە کەدەچنە زانکۆ‪ ،‬لەخۆیان بایى‬ ‫دەبن‌و پێیانوایە زانکۆ ئەو شوێنەیەکە‪،‬‬ ‫لەگەڵ‌ ئەوەى خولیاکانى تێدا دێنێتەدى‬ ‫و زانکۆ ناوەندێکە بۆ مۆدێالت نەک بۆ‬ ‫ڕۆشنبیرى‌و زانست‪.‬‬ ‫ڕێوان خوێندکاری زانکۆیە لەمبارەیەوە‬ ‫دەڵێت‪ :‬هەندێک خوێندکار ئەیانەوێ‌‬ ‫گرنگى بەزانستەکەیان ب��دەن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئ��ەو ه��ەم��وو خ��وێ��ن��دک��ارە دەبینێ‌‪،‬‬ ‫هەموو جلى جوان‌و ماکیاژ‌و قژى هەر‬ ‫ڕۆژە‌و ڕەنگێکە‪ ،‬ئەویش حەزى لێیە‌و‬ ‫مۆدێالنى ناو زانکۆ کارى تێدەکات‪ ،‬لە‬ ‫خوێندن دوا دەکەوێت و وتیشى‪ :‬زۆر‬ ‫جار دەبینین کە خوێنکار هەر ڕۆژە و‬ ‫جلێک لە بەر دەکات و بە مۆدێلی ڕۆژ‬ ‫دێتە ناو زانکۆ و ئەمەش دەبێتە هۆ‬ ‫ئەوەی کە کومەڵێک خوێندکاریش کە‬ ‫ئاستی بژێویی ژیانیان ڕێگەیان پێنادات‬ ‫وا بگەڕێن بۆیە غەمبار دەب��ن و زۆر‬ ‫جار دەبێتە هۆی دوورە پەرێزیشیان‬ ‫لە خوێنکارەکانی تر‪ ،‬بۆیە هیوادارم‬ ‫خوێندکاران زیاتر گرنگی بە وانەکانیان‬

‫بدەن تاکوو مۆدێالت‪.‬‬ ‫هێژان تەمەنى (‪ )18‬ساڵ‌ لەپێنجەمى‬ ‫ئ��ام��ادەی��ی��ی��ە دەڵ��ێ��ت‪« :‬کەکەسێک‬ ‫ئەچێتە زانکۆ‪ ،‬زۆرج��ار غ��رور ئەبێ‌‪،‬‬ ‫خ��ۆش��ەوی��س��ت��ەک��ەم ک��ەچ��ووە زان��ک��ۆ‬ ‫وازیلێهێنام‪ ،‬پ��اش م��اوەی��ەک بۆم‬ ‫دەرک�����ەوت ل��ەزان��ک��ۆ کچێکى ت��رى‬ ‫خۆشدەوێت‪ ،‬وتیش‪ :‬لەوانەیە ئێستا‬ ‫م��ن بڵێم ک��ەچ��ووم��ە زان��ک��ۆ‪ ،‬تەنها‬ ‫گرنگى بەزانست ب��دەم ل��ەو ب��وارەى‬ ‫تێیدا دەخوێنم‪ ،‬بەاڵم لەوانەیە بەهۆى‬ ‫کاریگەرى هاوڕێکانمەوە‪ ،‬منیش گرنگى‬ ‫بەماکیاژ‌و مۆدێل ب��دەم‪ ،‬بۆیە ئێستا‬ ‫ناتوانم بڵێم تەنها گرنگى بەزانست‬ ‫ئەدەم‪ ،‬کەچوومە زانکۆ‪.‬‬ ‫دالیا خوێندکارى زانکۆیە دەڵێت‪:‬‬ ‫ل���ەخ���ۆب���ای���ى ب�����وون ل��ەئ��ەن��ج��ام��ى‬ ‫ناڕۆشنبیرییەوەیە‪،‬‬ ‫ناتێگەیشتویى‌و‬

‫ئەو کەسانەى کە ڕۆشنبیرن‌و پلەى‬ ‫ه��ۆش��ی��ارى‌و تێگەیشتنیان ب���ەرزە‪،‬‬ ‫بەهیچ شتێک لەخۆبایى نابن‪ ،‬وتیشى‪:‬‬ ‫لەزانکۆدا ژم��ارەى ئەو خوێندکارانە‬ ‫زیاترە‪ ،‬کەگرنگى بەمۆدێالت‌و جلوبەرگ‬ ‫دەدەن‪ ،‬ه��ەر بۆیە کاریگەرى ئ��ەوان‬ ‫زیاترە‪ ،‬ناوبراو وتیشی‪:‬کچانى سادە‬ ‫بەشێوەى ڕاستەوخۆ‪ ،‬یان ناڕاستەوخۆ‬ ‫گوێیان لەقسەى ن��اخ��ۆش دەب��ێ�ت‌و‬ ‫تانەیان لێدەدرێت‪ ،‬لەزانکۆدا زۆرجار‬ ‫ب��ەو ک��چ��ان��ەش ئ��ەوت��رێ‌ لەخۆبایى‪،‬‬ ‫کەسەیرى کوڕناکەن‪ ،‬دەیانخە ڕیزى‬ ‫لەخۆباییەکانەوە‪ ،‬ی��ان ئ��ەو کچانە‬ ‫کە گوێ بە مۆدیالت ن��ادەن پەراوێز‬ ‫دەخرێن‪.‬‬ ‫نیاز ج��ەم��ال خوێندکار‪ ،‬ساڵی ‪4‬ی‬ ‫خوێندنی زانکۆ دەڵێت‪ :‬خوێندنم لە زانکۆ‬ ‫بێ‌ ماکیاژ بڕى‪ ،‬چەندینجار پێموتراوە‬

‫بۆچى گرنگى بەماکیاژ کردن‌و مۆدێالت‬ ‫ن��ادەى‪ ،‬یان جلی ڕۆژ کە مۆدێلیەتی‬ ‫لە بەر ناکەیت‪ ،‬بەاڵم من ڕەئى خۆمم‬ ‫الگرنگ ب��وو‪ ،‬وتیشى‪ :‬هەموو کەس‬ ‫ڕەگێکى لەخۆبایى بوونى تێدایە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بەپێى تێگەیشتنى کەسەکان دەگۆڕێت‪،‬‬ ‫کەسى لەخۆبایى خۆى زەرەر دەکات‪،‬‬ ‫چونکە ئەم لەخۆبایى بوونەى‪ ،‬ئەبێتە‬ ‫هۆى دابڕانى لەکۆمەڵ‌‌و هاورێکانى‪،‬‬ ‫ئەمەش گۆشەگیرى لێدەکەوێتەوە“‬ ‫عەبدولڕەحمان خوێندکارى قۆناغى‬ ‫یەکەمى کۆلیژى ئەندازیارى زانکۆى‬ ‫سەالحەدین وت��ى‪ :‬لەزانکۆ ک��وڕ‌و کچ‬ ‫تێکەڵن‪ ،‬ئەمەش هۆکارە بۆ ئەوەى‬ ‫دواى مۆدێل بکەون‪ ،‬لەپێناو ڕاکێشانى‬ ‫سەرنجى یەکترى‪ ،‬ئەگەر لەئامادەیشدا‬ ‫کوڕ‌و کچ تێکە ‌ڵ بن‪ ،‬هەمان شت ڕوودەدات‬ ‫ێ خوێندکار‬ ‫وەکو زانکۆ‪ ،‬وتیشى‪ :‬کات ‌‬

‫دەچێتە زانکۆ ژیانى دەگۆڕێ‌‪ ،‬ئەچێتە‬ ‫قۆناغێکى ترەوە هەست بەگەورەبوون‬ ‫دەکات‪ ،‬لەهەمانکاتیشدا هەڵسوکەوتى‬ ‫خەڵکى لەگەڵى دەگ��ۆڕێ‌‌و زیاتر ڕێزى‬ ‫دەگرن‪ ،‬ئەویش بەناچارى ئەگۆڕێ‌‪.‬‬ ‫گۆڵستان خوێندکارى کۆلێژى زمانى‬ ‫ئینگلیزى دەڵێت‪ :‬گەنجى ئێمە وا دەزانن‬ ‫ڕوخسار پێوەرى کەسایەتییە‌و بەوەش‬ ‫دەتوانین سەرنجى بەرامبەر ڕاکێشین‬ ‫بەالى خۆماندا‪ ،‬لەزانکۆ هەموو کەس‬ ‫بەشى خۆى لەگە ‌ڵ مۆدێالتدایە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫من حەزناکەم لەسنوور البدەم‪ ،‬چونکە‬ ‫خاوەنى کۆمەڵگایەکم کەناوى کۆمەڵگاى‬ ‫کوردەواریە چاویان لەسەرتە‪ ،‬بەاڵم من‬ ‫شانازى بەکۆمەڵگاکـەمەوە دەکەم‪.‬‬ ‫گ��ۆران خوێندکارى زانکۆیە دەڵێت‪:‬‬ ‫زۆرب��ەى گەنجان پێش ئ��ەوەى بچنە‬ ‫زانکۆ‪ ،‬بایەخیان بەخۆیان نەداوە تەنها‬ ‫هەوڵیان بۆ نمرەداوە‪ ،‬نەک بەروکەش‪،‬‬ ‫بەاڵم بەچوونیان بۆ زانکۆ‌و پەیمانگاکان‬ ‫گۆڕانکاریان بەسەردا دێت ئەو گۆڕانەش‬ ‫ل��ەخ��ۆوە نییە‪ ،‬ب��ەه��ۆى دەوروب����ەر‌و‬ ‫کاریگەرى کەسانى ترەوەیە‪ ،‬واتە کات‬ ‫کەسەکە دەگ��ۆڕێ‌‪ ،‬زۆرج��ار سروشتى‬ ‫کەسەکە وایە‪ ،‬کە گۆڕانێکى باشى لێ‬ ‫ڕودەدات لەخۆبایى ئەبێت‪ ،‬کەلەوانەیە‬ ‫ئ��ەگ��ەر ک��ەس��ەک��ە ب���اش‌و ژی��رب��ێ��ت‪،‬‬ ‫گەورەترین گۆڕان نابێتە هۆى لەخۆبایى‬ ‫بوونى‪.‬‬ ‫شەنگە خوێنکارى کۆلیژى کشتوکاڵ‌‬ ‫دەڵێت‪ :‬گەنجى ئێمە بە تایبەت کچان‬ ‫پێش ئەوەى بچنە زانکۆ واتێگەیشتوون‬ ‫ک��ەزان��ک��ۆ جێگاى م��ۆدێ�لات��ە‪ ،‬نەک‬ ‫بایەخدان بەخوێندن‪ ،‬بەاڵم من بایەخ‬ ‫بەمۆدێل نادەم گرنگ خوێندنە‪ ،‬شەنگە‬ ‫ه��ۆک��ارى لەخۆبایى ب��وون��ى هەندێ‌‬ ‫لەخوێندکارانی زانکۆى گەڕاندەوە بۆ‬ ‫جیاوازى ب��ارى دارای��ى‌و کۆمەاڵیەتى‪،‬‬ ‫بەاڵم هەموو خوێندکارێک وانییە‪.‬‬

‫‪5‬‬

‫ئەمەل ئەلمالکی‪ :‬بەهارى عەرەبى‬ ‫هاوواڵتى پلەدووى بۆ ئافرەتان‬ ‫بەرهەمهێناوە‬

‫ئەمەل ئەلمالکی‪ ،‬ن��ووس��ەرى قەتەرى‬ ‫دەڵێت ب��ەه��ارى ع��ەرەب��ى شکستى بە‬ ‫خەباتى ئ��اف��رەت��ان هێناوە لەپێناو‬ ‫دەستەبەرکردنى یەکسانیدا‪ .‬وتیشی‪:‬‬ ‫ئ��ەگ��ەر ل��ە م��ن بپرسیت دەڵ��ێ��م هیچ‬ ‫پێشکەوتنێک لەبوارى مافەکانى ئافرەتاندا‬ ‫بەدەست نەهاتووە‪ .‬بەهارى عەرەبى‬ ‫لەناوچەکەدا تەنیا هاوواڵتى پلەى دووى‬ ‫بۆ ئافرەتان بەرجەستە کردووە‪ .‬ئەمەل‬ ‫وتى‪ :‬س��ەرەڕاى هەندێک پێشکەوتن کە‬ ‫بەدەستیان هێناوە‪ ،‬هێشتا ئافرەتانى‬ ‫عەرەب بەشێوەیەکى گشتى لە کایەکانى‬ ‫ژیاندا بەشدارییان پێناکرێت‪ .‬ئەمەل‬ ‫ئەلمالکى کە بۆ تەلەفزیۆنى ئەلجەزیرەى‬ ‫ئینگلیزى قسەى دەک��رد وەها درێژەى‬ ‫بە قسەکانى دا‪ :‬ئێمە هیچ دەنگێکمان‬ ‫نییە‪ .‬هیچ بەشدارییەکمان نییە‪ .‬من بە‬ ‫ئێوە دەڵێم‪ ،‬کە لەبەرئەوەیە کە دەبێت‬ ‫مافەکانى ئافرەت بە یاسایى بکرێت و‬ ‫نابێت لەدەستى ڕێبەرانى سیاسیدا بە‬ ‫بارمتە بگیرێت و دەتوانێت لە چرکەیەکدا‬ ‫بیگۆڕێت‪ .‬ڕاستە؟ حکوومەتەکان دەبێت‬ ‫بەرپرسیاربن لە بەدیهێنانى یەکسانى‬ ‫نێوان ئافرەت و پیاو دا‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشی‪ :‬ئەگەر سەیرى چیرۆکى‬ ‫ئافرەتان بکەى لە ڕووداوەکانى بەهارى‬ ‫عەرەبیدا دەبینیت کە لە زۆربەیاندا‬ ‫ئافرەتان بوونەتە قوربانى «دەستدرێژى‬ ‫سێکسى و دەستدرێژى دیکە وەک ئەوەى‬ ‫لە لیبیا ڕوویدا‪ ،‬هەروەها وەک پشکنینى‬ ‫پ��ەردەى کچێنى لە میسر‪ ،‬سووکایەتى‬ ‫پێکردن بە بەرچاوى خەڵکییەوەو هێرشى‬ ‫الیەنە ئیسالمییەکان بۆ سەر ئافرەتان‬ ‫و زاڵبوونى بۆچوونێکى مەزهەبى کە‬ ‫داوا دەکات ئافرەتان بکرێنە دەرەوەى‬ ‫شەقامەکان‪.‬‬ ‫پرۆژەیاسای «سەرجێی ماڵئاوایی» نێوان‬ ‫ئافرەت و مێرد لە میسر‪ ،‬ڕەت دەکرێتەوە‬

‫سەرۆکى لیژنەى ئە‌وقاف و کاروبارى ئایینى‬ ‫لە پەرلەمانى کوردستان ڕایدەگەیەنێت کە‬ ‫دواى ئەوەى بەدواداچوونى بۆ پرۆژەیاساى‬ ‫«سەرجێی ماڵئاوایی» نێوان ئافرەت و مێرد‬ ‫ل��ەدواى مردنیان‪ ،‬ک��ردووە بۆى دەرکەوتووە‬ ‫ک��ە وەه��ا پ��رۆژەی��اس��ای��ەک ل��ە پەرلەمانى‬ ‫میسر بوونى نییە‪ .‬د‪.‬بەشیر خەلیل حەداد‬ ‫سەرۆکى لیژنەى ئە‌وقاف و کاروبارى ئایینى‬ ‫لە پەرلەمانى کوردستان‪ ،‬لە لێدوانێکى‬ ‫ڕۆژن��ام��ەوان��ى دا ڕایگەیاند «چەند ڕۆژێکە‬ ‫لەهەند ‌ێ دەزگاى ڕاگەیاندن باس لەوە دەکرێت‬ ‫کە گوایە پەرلەمانى میسر پرۆژەیاسایەک‬ ‫بەناوی«سەرجێى ماڵئاوایی»پەسند دەکات‪،‬‬ ‫مەبەست لەو پرۆژەیە ئەوەیە کە مێرد و ژن‬ ‫بۆ دواجار دەتوانن کارى سێکسى لەگەڵ یەکتر‬ ‫بکەن بۆ نموونە ئەگەر ژنەکە مرد پیاوەکە‬ ‫تا ‪6‬سەعات دواى مردنى دەتوان ‌ێ لەگەڵ‬ ‫ژنەکەى ک��ارى سێکسى بکات و هەروەها‬ ‫ئەگەر پیاوەکەش مرد ژنەکەش دەتوانێت‬ ‫هەمان شت بکات کە ئەمە کارێکى زۆر‬ ‫ناڕەوایەو بۆ ئەو مەبەستەش چەندین الیەن‬ ‫و کەناڵ پەیوەندییان پێوەکردم کە هەم‬ ‫وەک زانایەکى ئایینى و هەم وەک لیژنەى‬ ‫ئەوقاف ڕاى خۆم لەوبارەیەوە دەرببڕم»‪ .‬د‪.‬‬ ‫بەشیر گوتیشی‪«:‬دواى ئەوەى بەدواداچوونم‬ ‫بۆ ئەو مەسەلەیە کرد بۆم دەرک��ەوت هیچ‬ ‫پرۆژەیاسایەکى ئاوا لە پەرلەمانى میسر نییە‬ ‫کە کۆمەڵێک دەزگاى ڕاگەیاندن خۆیان پێوە‬ ‫سەرقاڵ ک��ردووە‪ ،‬ئەمە تەنیا وەکو هەورە‬ ‫تریشقەێکى ڕاگەیاندنەو کەسێک بۆ خۆى‬ ‫باڵوى کردووەتەوە‪ ،‬چونکە زۆربەى هەرەزۆرى‬ ‫ئەندام پەرلەمانەکانى میسرى دەڵێن نە ئەو‬ ‫پرۆژەیاسایە هەیەو نەهاتووەتە پەرلەمان و‬ ‫ناشیەت‪ ،‬ئەگەریش هات ئێمە بەهیچ شێوەیەک‬ ‫ئەوە قبوڵ ناکەین»‪ .‬هەروەها سەرۆکى لیژنەى‬ ‫ئەوقاف وتی‪«:‬ئەگەر شتێکى وابوو ئێمە وەکو‬ ‫زانایەک و لیژنەى ئەوقاف بەهەموو شێوەیەک‬ ‫ئەوە ڕەتدەکەینەوە‪ ،‬چونکە ئایینى پیرۆزى‬ ‫ئیسالم هەرگیز لەگەڵ ئەوە نییە ئیهانەى‬ ‫کەرامەتى مرۆڤ بکرێت و ئەو کارە پێچەوانەى‬ ‫ئایینى ئیسالمەو قبووڵیشى ناکات و هەروەها‬ ‫ئایینەکانى تریش ئەم کارە قبووڵ ناکەن‪،‬‬ ‫لەالیەکى تریشەوە ئەم مەسەلەیە عەقڵى مرۆڤ‬ ‫قبوڵى ناکات‪ ،‬چونکە لەکاتێکدا کە لەماڵێکدا‬ ‫مێرد یان ژن دەمرێت هەر لەماوەى شەش‬ ‫ساعاتى یەکەمدا ماوەى کۆبوونەوەى خزم و‬ ‫خەڵک و گریانەو بارودۆخێکى زۆر ناسروشتى‬ ‫لەماڵەکە ڕوودەدات و هەموو خەریکى مەیت‬ ‫شوشتن و کفن کردنی مردوەکەن‪ ،‬نازانم چۆن‬ ‫ئەو پیاوە یان ئەو ژنە الیەنى جنسى دەجوڵى‬ ‫کە ئەو کارەبکات‪ ،‬بۆیە ئەم کارە ئیسالم و‬ ‫عەقڵ و مەنتیق قبوڵى ناکات»‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫راپۆرت‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫د‪ .‬عادل باخەوان‪،‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫مامۆستا لە زانکۆى ئێڤرى فەرەنسا‪:‬‬

‫گەشتنە سەر دەسەاڵتى فرانسۆ هۆالند شانسێکى بەهێزە بۆ دۆزى کورد‬ ‫دیمانە‪ :‬عومەر غواڵمى‬ ‫د‪ .‬عادل باخەوان‪ ،‬مامۆستا‬ ‫لە زان��ک��ۆى ئێڤرى فەرەنسا‬ ‫ل���ە دی���دارێ���ک���ى ت��ای��ب��ەت��ى‬ ‫~ تیشک دەخ��ات��ە‬ ‫سەر شکستهێنانى سارکوزى‬ ‫لە هەڵبژاردنى سەرۆکایەتى‬ ‫کۆمارى فەرەنسا ناوبراو ئاماژە‬ ‫بەوە دەکات « سارکوزى لە‬ ‫پێنچ ساڵى ڕاب���ردوو ڕەم��زى‬ ‫کۆکردنەوەى فەرەنسییەکان‬ ‫نەبوو»‪.‬‬ ‫ب���اخ���ەوان هێما ب��ۆ ئ��ەوە‬ ‫دەکات « کەسایەتى سارکوزى‬ ‫الى فەرەنسیەکان کەسێکى‬ ‫خۆشەویست نەبوو کەسێک‬ ‫ب��وو فەرەنسییەکان نەیان‬ ‫دەتوانى جارێکى تر بیکەنەوە‬ ‫بە نوێنەرى خۆیان»‪.‬‬ ‫* هۆکارى شکشتهێنانى سارکوزى‬ ‫ل��ە ه��ەڵ��ب��ژاردن��ى س��ەرۆک��ای��ەت��ى‬ ‫فەرەنسا بۆچى دەگەڕێتەوە؟‬ ‫ه���ۆک���ارى ی���ەک���ەم ه��ۆک��ارێ��ک��ى‬ ‫ئابوورییە‪ ،‬چونکە لەساڵى ‪1929‬وە‬ ‫تا ئێستا ئەمە یەکەم جارە ئەو‬ ‫قەیرانە ئابوورییە بەهێزە لەسەر‬ ‫ئاستى فەرەسا و ئاستى ئەوروپا‬ ‫دووبارە ببێتەوە لە ساڵى ‪1929‬وە‬ ‫تا ئێستا ئەوروپا قەیرانى ئابوورى‬ ‫واى ب��ە خ��ۆی��ەوە نەبینیوە بە‬ ‫ڕادەیەک هەرچى ژێرخانى ئابوورى‬ ‫ئەوروپا بە گشتى و فەرەنسا بە‬ ‫تایبەتى کەوتۆتە لەرزین بێگومان‬ ‫لەژێر کارایى ئەم قەیرانە ئابوورییە‬ ‫سەختە زۆرشت داڕوخاوە‪ ،‬کۆمەڵک‬ ‫دەرئەنجامى سەخت دروست بوون‬ ‫یەکێک لەوانە بەرز بونەوە ئاستى‬ ‫بێکارى بۆیەکەم جار لە جمورییەتى‬ ‫پێنجەمدا ئاستى بێکارى فەرەنسییە‬ ‫چاالکەکان دەگاتە لە ‪ %5،9‬واتە‬ ‫ل��ە ‪ %5،9‬ئ��ەو فەرەنسییانەى‬ ‫ئەتوانن کار بکەن ئێستا کاریان‬ ‫نییە‪ ،‬لەالیەکى ترەوە چەند هەزار‬ ‫مامۆستاى زانکۆ و فەرمانبەر لەژێر‬ ‫کارایی ئەم قەیرانە خانووەکانیان‬ ‫لەدەست داوە کە خانوو لە دەست‬ ‫دەدەیت لە فەرەنسا ئەبیت بە بێ‬ ‫نوا ئەمە ڕەهەندى یەکەم‪.‬‬ ‫ڕەه���ەن���دى دووەم ڕەه���ەن���دى‬ ‫کەسایەتى س��ارک��وزى خۆیەتى‬ ‫س��ارک��وزى پیاوێکە بەشێک لە‬ ‫س��ای��ک��ۆل��ۆژی��ی��ەک��ان تەحلیلیان‬ ‫کردووە دەڵێن نەخۆشى ئەعسابى‬

‫ئا‪~ :‬‬ ‫ڕۆژی ‪ 6‬ی ئایاری ‪ 2012‬و‬ ‫لەخولی دووەم��ی هەڵبژاردنی‬ ‫فەرەنسادا کاندید ى حزبی‬ ‫سۆسیالستی فەرەنسا فرانسۆ‬ ‫ه��ۆالن��د ب���ەرێ���ژەى نزیکەى‬ ‫‪ %52‬سەرکەوتنی بەدەست‬ ‫هێنا ل��ەب��ەرام��ب��ەر کاندیدی‬ ‫پارتی ڕاست ڕەوەى فەرەنسا‬ ‫وس��ەرۆک��ی م��اوە ت���ەواو بوو‬ ‫نیکۆال سارکۆزی کە نزیکەى‬ ‫‪ %48‬ی دەنگەکانی بە دەست‬ ‫هێنا ‪.‬‬ ‫هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە‬ ‫فەرەنسا ‪ 5‬ساڵ جارێکە‬ ‫ئ��ەگ��ەر چ��ی ل��ەزۆرب��ەى وواڵت���ان‬ ‫هەڵبژاردن بۆ ‪ 4‬ساڵە‪ ،‬بەاڵم لە‬ ‫فەرەنسا م��اوەى سەرۆکایەتی ‪7‬‬ ‫س��اڵ ب��وو دواترکەمکرایەوە بۆ‬ ‫ب��ۆ ‪ 6‬س��اڵ لەئێستادا م��اوەی‬ ‫‪5‬ساڵە‬ ‫سەرۆکایەتی فەرەنسا‬

‫هەیە پیاوێکە هەمیشە توڕەیە بۆ‬ ‫یەکەم جارە لەمێژووى جمورییەتى‬ ‫پێنچەمدا سەرۆکێکى جمهورى‬ ‫بەهاواڵتییەکى فەرەنسى بڵێ بڕۆ‬ ‫خ��وێ��ڕى‪ ،‬کۆمەڵگاى فەرەنسى‬ ‫لەبەرئەوە کۆمەڵگایەکى پەروەردە‬ ‫کراوە لەسەر ئاستى زمان و کەلتور‬ ‫و ڕەوشت ئەبێت سەرۆکى جمهورى‬ ‫کەسێکى نمونەى بێت لەسەر هەموو‬ ‫ئاستەکان‪ ،‬کەسایەتى ئەم پیاوە‬ ‫کەسایتى موتڵەق گەرایە لەسێبەرى‬ ‫دەسەاڵتى ئەم پیاوە لە پێنچ ساڵى‬ ‫ڕابردوو سەرۆکاتى سەرۆک وزیران‬ ‫کە دەسەاڵتى زۆر گ��ەورەى هەیە‬ ‫سەرۆک وەزیران کاروبارى ناوخۆى‬ ‫ب��ەڕێ��وە دەب���ات س���ەرۆک کۆمار‬ ‫کاروباری دەرەوە بەرێوە دەبات بە‬ ‫پێى دەستوور‪ ،‬بەاڵم لەبەر ڕەهەندە‬ ‫پۆلیسییەکەى ئەم پیاوە پۆستى‬ ‫سەرۆک وەزیران ببوو بە پۆستێکى‬ ‫کارتۆنى سارکوزى خۆى هەموو‬ ‫وەزیرەکانى بانگ دەکرد‪ ،‬بۆیەکەم‬ ‫ج��ار س��ەرۆک��ى کۆمار ئەندامانى‬ ‫حزبەکەى بانگ دەکات لە کۆشکى‬ ‫ئیلیزێ کۆبونەوەیان پێدەکات شتى‬ ‫وا هەرگیز ڕووى نەدابوو کەسایەتى‬ ‫س���ارک���وزى الى ف��ەرەن��س��ی��ەک��ان‬ ‫کەسێکى خ��ۆش��ەوی��س��ت ن��ەب��وو‬ ‫کەسێک بوو فەرەنسییەکان نەیان‬ ‫دەت��وان��ى جارێکى تر بیکەنەوە‬ ‫بە نوێنەری خۆیان گەر بهاتایە‬ ‫کەسێکى وەک (ئ��االن ژوپ��ێ) لە‬ ‫جێگاى س��ارک��وزى بوایە ئەویش‬ ‫ڕاستە وەک ئەو گریمانەى بەهێز‬

‫هەیە ک��ە دەرئەنجامەکان وەک‬ ‫ئێستا نەبوون‪ ،‬ب��ەاڵم لەبەرئەوە‬ ‫خ��ودى سارکوزى فەرەنسییەکان‬ ‫ئامادە نەبوون جارێکى تر دەنگى‬ ‫پێبدەن‪.‬‬ ‫ڕەه��ەن��دى سێهەم ک��ە ڕەه��ەن��دى‬ ‫کۆمەاڵیەتییە سارکوزى لە پێنچ‬ ‫ساڵى ڕابردوو ڕەمزى کۆکردنەوەى‬ ‫فەرەنسییەکان نەبوو فەرەنسییەکان‬ ‫بە کەلتور و زمانە جیاوازەکانیانەوە‬ ‫نەک هەر ئەو ڕەمزە نەبوو بەڵکو‬ ‫ببو بە هۆى بەش بونى‪ .‬یەکبونى‬ ‫کۆمەڵگاى فەرنسى ئەو پیرۆزییە‬ ‫ک��ەس ن��اب��ێ��ت ل��ەت��ى ب��ک��ات ئ��ەو‬ ‫دەستى بۆ ئەو پیرۆزییە برد ئێستا‬ ‫هۆالند دەنگى زیاتر لە سارکوزى‬ ‫دەهێنێت و یارییەکە دەباتەوە‬ ‫ل��ەب��ەرئ��ەوە هەمیشە خ��ۆى وەک‬ ‫سەرۆکێکى نۆرماڵ ئەیەوێت هەموو‬ ‫فەرەنسییەکان ک��ۆب��ک��ات��ەوە بە‬ ‫چەپ و ڕاستیانەوە بە موسوڵمان‬ ‫ک��اس��ۆل��ی��ک��ی��ان��ەوە ل��ە ن���او ئ��ەو‬ ‫چوارچێوەیەى کە پێى دەگوترێت‬ ‫هاواڵتى فەرەنسى ئەمە یەکێکە لەو‬ ‫هۆکارە کۆمەاڵیەتییە بەهێزەکەى‪.‬‬ ‫* س��ۆس��ی��ال��ی��س��ت��ەک��ان دەت���وان���ن‬ ‫ڕووبەڕووى ئەو قەیرانانە ببنەوە‬ ‫کە فەرەنسا دووچارى بووە؟‬ ‫هۆالند ساحیر نییە ناتوانێت بە‬ ‫عەسایەکى سیحرى ئ��ەو هەموو‬ ‫ق��ەی��ران��ە ئ��اب��ووری��ی��ە سەختەى‬ ‫کە فەرەنساى پێدا تێدەپەڕێت‬ ‫چارەسەرى بکات‪ .‬هۆالند کۆمەڵێک‬ ‫پێشنیارى ک���ردووە ک��ە بریتین‬

‫ل��ە دەستکاریکردنى پەیوەندى‬ ‫دەوڵ��ەت��ەک��ان��ى ئ��ەوروپ��ا لەگەڵ‬ ‫بانکى ئ��ەوروپ��اى(ئ��ەت��رم��پ) کە‬ ‫بانکى ئەنتراڵ ئێستا ق��ەرز بە‬ ‫دەوڵەتەکان نادەن بەڵکو قەرز بە‬ ‫بانکەکان دەدەن کە بانکەکان قەرز‬ ‫بە دەوڵەتەکان دەدەن بێگومان‬ ‫پیشنیارى ئ��ەوە دەک���ات بانکى‬ ‫ئەوروپى ئەترمپ ڕاستەخۆ قەرز‬ ‫بە دەوڵەتەکان بدات بەبێ ئەوەى‬ ‫بە بانکە نیشتمانییەکانى واڵتەکاندا‬ ‫تێبپەڕێت‪.‬‬ ‫*هۆالند دەتوانێت ئازادى حیجاب‬ ‫فەراهەم تر بکات لە فەرەنسا؟‬ ‫م��ەس��ەل��ەى حیجاب لەفەرەنسا‬ ‫بە شێوەیەکى هەڵە گەشتۆتە‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ل��ە ف��ەرەن��س��ا بە‬ ‫هیچ شێوەیەک حیجاب قەدەغە‬ ‫نییە‪ ،‬م��ن مامۆستاى زان��ک��ۆم‬ ‫لە پۆلەکانمداچەندین ئافرەت‬ ‫موحەجەبەن و چەندین خوێندکارم‬ ‫هەیە تەنانەت دەستکێشیشیان لە‬ ‫دەسدایە دەستیشیان نابینیت‪ ،‬چ‬ ‫جا قژیان‪ ،‬ئەوە بە هەڵە گەشتۆتە‬ ‫کوردستان‪ ،‬سەرپۆش تەنها لە یەک‬ ‫شوێندا قەدەغەیە ئەویش بریتییە‬ ‫لە خوێندنگاکانى پێش زانکۆ لە‬ ‫ناوەندى ئامادەییەدا سەرپۆش‬ ‫قەدەغەیە‪ ،‬چونکە خوێندکارى کچ‬ ‫هێشتا باڵغ نەبووە‪ ،‬مەغریبییەکان‬ ‫مەبەستم تونس و جەزائیر و تونس‬ ‫و مەغریبە زۆر جار بە پێى ئەو‬ ‫توێژینەوە سۆسۆلۆژییانەى کە‬ ‫کراوە بە زۆر نەک لە بەرخاترى‬

‫ئاین بەڵکو لەبەر خاترى تەقالید‬ ‫ب��ە زۆر س��ەرپ��ۆش دەسەپێنن‬ ‫بەسەر کچەکانیان کە هێشتا باڵغ‬ ‫نەبوون ئەوە هۆکارێکى سەرەکى‬ ‫بوو لەسەردەمى جاک شیراکدا‬ ‫ئەو یاسایە دەرچوو کەلە قۆناغى‬ ‫ناوەندى و ئامادەیى لەبەرئەوەى‬ ‫هێشتا کچەکە باڵغ نەبووە نەک‬ ‫تەنها سەرپۆش بەڵکو سەلیبیش‬ ‫ق��ەدەغ��ەی��ە ب��ەڵ��ک��و ک�ڵاوەک��ەى‬ ‫جولەکەکانیش ق��ەدەغ��ەی��ە کە‬ ‫کچێک بیکاتە س��ەرى بیەوێت‬ ‫ب���ڕوات ب��ۆ قوتابخانە هەرچى‬ ‫ڕەم��زێ��ک��ى ئ��ای��ن��ى ب��ێ��ت م���ادەم‬ ‫کچەکە باڵغ نەبووە نابێت کچەکە‬ ‫بیبات لەگەڵ خۆى بۆ پۆلەکانى‬ ‫خوێندن‪ ،‬ئەوکاتەى کە تەمەنى‬ ‫دەگاتە (‪ )18‬ساڵ ئازادە حیجاب‬ ‫دەکات بە ئارەزووى خۆى الیەکى‬ ‫تر ئێستا موسوڵمانەکانى فەرەنسا‬ ‫ق��ب��وڵ��ی��ان ک����ردووە ل��ە ‪%75‬ى‬ ‫مسوڵمانە مولتەزیمەکانى فەرەنسا‬ ‫پێیانوایە ئەو یاسایەى کە لەسەر‬ ‫ڕەم���زە ئاینییەکان دەرچ���ووە‬ ‫شتێکى باشە‪ ،‬لەبەر ئەوە نەک‬ ‫هۆالند بەڵکو هیچ الیەنێکى نایەت‬ ‫دەستکارى ئ��ەو یاسایە بکات‪،‬‬ ‫بەاڵم هۆالند دەتوانێت هەلومەرجى‬ ‫موسوڵمانەکان لە فەرەنسا باشتر‬ ‫بکات؟ بێگومان بەڵێ‪ ،‬چونکە‬ ‫لەسەردەمى سارکوزى لە ساڵى‬ ‫ڕاب����ردوودا موسوڵمان هەمیشە‬ ‫وەک دوژم��ن تەماشا ک��راوە‪ ،‬لە‬ ‫موسوڵمان دوژمنێک دروستکراوە‬ ‫کە وەک ئەژدیهایەک وایە هەموو‬ ‫چرکەیەک کەلتور و کۆمەڵگا‬ ‫و جمهورییەتى فەرەنسى قوت‬ ‫دەداکە لە ڕاستیدا وانییە‪ ،‬چونکە‬ ‫موسوڵمانەکانى فەرەنسا بە گۆشت‬ ‫و ئیسقانیانەوە ئیندیماجیان‬ ‫کردووە بە کۆمەڵگاى فەرەنسییەوە‬ ‫پ��ێ��ش ئ����ەوەى م��وس��وڵ��م��ان بن‬ ‫ف��ەرەن��س��ی��ن ئ����ەوان ه��ەرگ��ی��ز و‬ ‫هەرگیز ناڵێن موسوڵمانێکى‬ ‫فەرەنسین دەڵێن فەرەنسییەکى‬ ‫موسوڵمانین‪ ،‬ل��ەب��ەرئ��ەوە ئەو‬ ‫شوناسەى کە سارکوزى دایبوو‬ ‫ب��ە موسوڵمانەکانى فەرەنسا‬ ‫شوناسێکى ه��ەڵ��ەب��وو یەکێک‬ ‫لە ڕیفۆرمەکانى هۆالند دێتەوە‬ ‫سەرلەنوێ فەرەنسى مسوڵمان‬ ‫وەک هاواڵتییەکى ت��ەواو و سەد‬ ‫ل��ەس��ەدى فەرەنسى سەرلەنوێ‬ ‫ب��ەک��ۆم��ەڵ��گ��اى ف���ەرەن���س���ى و‬ ‫فەرەنسییەکان ئەناسێنێتەوە لەو‬ ‫ئاستەدا بێگومان (فرانسۆ هۆالند)‬ ‫گرەوى زۆرى لەسەر دەکرێت‪.‬‬ ‫*هەڵبژاردنى هۆالند کاریگەرى‬

‫دادەنێت لەسەر دۆزى کورد؟‬ ‫دەتوانین بڵێن نەخێر ئەشتوانین‬ ‫بڵێن بەڵى‪ ،‬چونکە ب��ەداخ��ەوە‬ ‫نوێنەرایەتى ک��ورد لە پاریسدا‬ ‫ک���ە پ��ای��ت��ەخ��ت��ى ف��ەرەن��س��ای��ە‬ ‫لەبەر‬ ‫الوازە‬ ‫نوێنەرایەتێکى‬ ‫ئ��ەوە نوێنەرایەتى ک��ورد وەک‬ ‫ئەرمەنییەکان‬ ‫ن��وێ��ن��ەرای��ەت��ى‬ ‫وەک نوێنەرایەتى جولەکەکان‬ ‫تەنانەت وەک سەنگالییەکانیش‬ ‫وەک واڵتانى ئەفریقاى ڕەشیش‬ ‫تەنانەت لە ئاستى مالییەکان‬ ‫لە ئاستى باشورى سودانیشدا‬ ‫بتوانن لۆبییەکى وا دروست بکەن‪،‬‬ ‫لێرەدا جالییەى ک��وردى دابەش‬ ‫ب���ووە ب��ەس��ەر چ���وار میحوەردا‬ ‫ئ���ەوەن���دەى س��ەرگ��ەم��ى یەکتر‬ ‫کوشتنن ئەوەندە سەرگەرمى ئەوە‬ ‫نین کە الى گروپى فرانسۆ هۆالند‬ ‫یان تەنانەت الى ڕاست ڕەوەکان‬ ‫ن��ی��ک��ۆال س���ارک���وزى لۆبییەکى‬ ‫ک��وردى فەرەنسى دروس��ت بکەن‬ ‫بۆیە لەهەلومەرجێکى ئاوا نەک‬ ‫فرانسۆ هۆالند بەڵکو ئەگەر بێتوو‬ ‫ک��ۆچ��ەره��ان ببێت ب��ە سەرۆکى‬ ‫فەرەنسا هیچ بۆ ک��ورد ناتوانێ‬ ‫بکات‪.‬‬ ‫(دیارنا کوشنە) خۆى بەبوکى کود‬ ‫نەدەزانى خۆى بە دۆستى میللەتى‬ ‫کورد نەدەزانى زیاتر لە دوو ساڵ‬ ‫وەزیرى دەرەوە بوو‪ ،‬بەاڵم لەبەرئەوە‬ ‫ئێمە ئەوەندە لۆبییەکى الواز بوین‬ ‫نەمانتوانى لە وەزارەتى دەرەوەى‬ ‫فەرەنسا گروپێکى پاڵە پەستۆ‬ ‫دروس��ت بکەیت بۆ ئ��ەوەى بڕیارە‬ ‫سیاسییەکانى فەرەنسا بە قازانجى‬ ‫دۆزى کوردا ئاڕاستە بکەیت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەگەر هاتوو سیاسى کوردى بڕیار‬ ‫لەسەر نوێنەرایەتییەکانى کورد‬ ‫ب���دات ل��ەئ��ەوروپ��ا بەشێوەیەکى‬ ‫بابەتیانە بە ئەقڵێتێکى نیشتمانى‬ ‫و ستراتیژى بیر ل��ەم ڕەه��ەن��دە‬ ‫بکەنەوە بێگومان گەشتنە سەر‬ ‫دەسەاڵتى فرانسۆ هۆالند شانسێکى‬ ‫زۆر بەهێزە بۆ دۆزى ک��ورد نەک‬ ‫ه��ەر بە تەنها لە عێراقدا بەڵکو‬ ‫لە تورکیا و سوریا و ئێرانیشدا‬ ‫ئ��ەوەش بە چى دەبێت سەلەنوێ‬ ‫نوێنەرایەتى ک��ورد ل��ە پاریسدا‬ ‫تەشکیل ب��ک��ەن��ەوە ب��ە ڕەه��ەن��دە‬ ‫نیشتمانییەکەى بێن ئەنجومەنێک‬ ‫لەکەسایەتییە بەناوبانگەکانى کوردە‬ ‫فەرەنسیەکانى ئەم واڵتە دروست‬ ‫بکەن بۆ ئ��ەوەى ستراتیژییەتى‬ ‫چۆنێتى مامەڵکردن لەگەڵ فرانسۆ‬ ‫هۆالند دابنێت‪ ،‬ئەو کاتە گەشتنە‬ ‫سەر دەسەاڵتى فرانسۆ هۆالند بە‬ ‫قازانجى کورد تەواو ببێت‪.‬‬

‫سۆسیالیستەکانی فەرەنسا سەرکەوتن‬

‫‪ ،‬س��ارک��ۆزی ل��ە مانگی ئایاری‬ ‫‪ 2007‬دا سەرکەوتنی بەدەست‬ ‫هێنا لە بەرامبەر کاندیدی پارتی‬ ‫سۆسیالستی فەرەنسا سیگۆلین‬ ‫ڕۆیال‪.‬‬ ‫دوای ‪ 17‬ساڵ سۆسیالستێک بۆ‬ ‫کۆشکی ئەلیزێ‬ ‫دوای فرانسۆ میتەران (کە کاندیدی‬ ‫سۆسیالستەکان بوو ) کە بۆماوەی‬ ‫دووخ��ول��ی ی��ەک ل��ەدوای ی��ەک لە‬ ‫‪ 1981‬وە تا ‪ 1995‬سەرۆکایەتی‬ ‫سۆسیالستەکان‬ ‫فەرەنسایکرد‬ ‫نەیانتوانی ب��ۆم��اوەی ‪ 17‬ساڵ‬ ‫سەرۆکایەتی ئەو وواڵتە وەربگرنەوە‬ ‫لەو ماوەیەدا پارتی ڕاست ڕەوەى‬ ‫فەرەنسا سەرۆکایەتی وواڵتی کرد‬ ‫‪ 12‬ساڵ جاک شیراک سەرۆک بوو‬ ‫ماوەى ‪ 5‬ساڵیش نیکۆال سارکۆزی‬ ‫سەرۆک بوو ‪.‬‬ ‫هۆیەکانی شکستی سارکۆزى‬ ‫گ��رن��گ��ت��ری��ن ه���ۆک���اری شکستی‬ ‫س��ارک��ۆزی کێشە ئابوریەکانی‬ ‫ناوچەى یۆرۆ بوو کە ڕەنگدانەوەى‬ ‫گەورەى لەسەر ئابووری فەرەنسا‬ ‫هەبوو ‪،‬هەروەک سارکۆزی ‪ 21‬مین‬ ‫سەرۆکی ئەوروپایە کە کێشەى‬

‫ئ���اب���ووری شکستی پ��ێ هێنا‪،‬‬ ‫هەروەک جیابونەوەى سارکۆزی لە‬ ‫هاوسەرەکەى کە ناوى سیسیلیا بوو‬ ‫لە ‪ 2007/10/18‬وە دروستکرنەوەى‬ ‫ژی��ان��ی ه��اوس��ەری ل��ەگ��ەڵ ک��ارال‬ ‫برۆنی‪ ،‬ئەمەش ڕێژەى الیەنگرانی‬ ‫سارکۆزی هێنایە خوارەوە‪ .‬بەمەش‬ ‫سارکۆزی بوو بەیەکەم سەرۆکی‬ ‫فەرەنسا کە دوای جیابوونەوەی‬ ‫ل��ە ه��اوس��ەرەک��ەی ل��ەس��ەردم��ی‬ ‫حوکمڕانیدا ژیانی هاوسەری پێک‬ ‫بهێنێتەوە‪.‬‬ ‫مافی بەشداریکردنی دەنگدان‬ ‫لە هەڵبژاردنى ‪2012‬ى سەرۆکایەتى‬ ‫فەرەنسادا (چل و شەش ملیۆن‬ ‫و س��ێ س��ەد و ح��ەوت ه���ەزار و‬ ‫پێنچ سەد و پێنچ) کەس مافی‬ ‫بەشداریکردنی دەنگدانیان هەبوو‪.‬‬ ‫هۆالند کێیە ؟‬ ‫ف��ران��س��ۆ ه��ۆالن��د ل��ە ‪12‬ی ئابی‬ ‫‪ 1954‬لە شاری ڕوان لە باکوری‬ ‫ڕۆژئ��اوای فەرەنسا لەدایک بووە‬ ‫ب��اوک��ی پزیشک ب���ووە ‪،‬ه��ۆالن��د‬ ‫کۆلێژی بەڕێوەبردنی نشتیمانی‬ ‫ت���ەواوک���ردووە ‪،‬ل��ەس��اڵ��ی ‪1979‬‬ ‫پەیوەندی بە پارتی سۆسیالستی‬

‫فەرەنساوە کردووە ‪ ،‬لەسەردەمی‬ ‫سەرۆکایەتی فرانسۆ میتەران‬ ‫هۆالند ڕاوێژکاری ئابووری سەرۆک‬

‫ب��ووە‪ ،‬لەساڵی ‪ 1988‬ب��ووە بە‬ ‫ئەندامی پەرلەمان‪ ،‬و لەساڵی‬ ‫‪ 1997‬ب��ووە بە سەرۆکی پارتی‬

‫سۆسیالست ‪ ،‬لە ‪ 6‬ی ئایاری‬ ‫‪ 2012‬سەرکەوتنی بەدەست هێنا‬ ‫و بوو بە سەرۆکی فەرەنسا ‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ئەندامێکى لیژنەى پەروەردە لە پەرلەمانى عێراق‪:‬‬

‫خوێندن والوان‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫بانگهێشت کردنی وەزیرى خوێندنى بااڵى عێراق سیاسییە‬ ‫ئا‪~ :‬‬ ‫ژمارەیەک لە پەرلەمانتارانى‬ ‫ع���ێ���راق ب��ان��گ��ه��ێ��ش��ى (ع��ەل��ى‬ ‫ئەدیب) وەزیرى خوێندنى بااڵى‬ ‫حکومەتى ع��ێ��راق ک���ردووە بۆ‬ ‫پەرلەمان‪ ،‬بەاڵم ناوبراو تائێستا‬ ‫ئامادەنەبووە بچێتە پەرلەمان‬ ‫و دەوڵەتى یاساش بانگهێشتى‬ ‫ئەو وەزیرە بۆ هۆکارى سیاسى‬ ‫دەگەڕێنێتەوە‪ .‬بورهان فەرج‪،‬‬ ‫ئەندامى لیژنەى پ���ەروەردە لە‬ ‫پەرلەمانى عێراق بە ~‬ ‫ڕاگ��ەی��ان��د «وەزی���رى خوێندنى‬ ‫بااڵ نایەوێت بێتە پەرلەمان بۆ‬ ‫مەبەستى لێپرسینەوە»‪.‬‬ ‫*بانگهێشتکردنى وەزیرى خوێندنى‬ ‫بااڵى حکومەتى عێراق بۆ پەرلەمان‬ ‫هۆکارەکەى بۆ چى دەگەڕێتەوە؟‬ ‫کۆمەڵێک پەرلەمانتار دوایان کردووە‬ ‫و واژۆی����ان ک����ردووە ک��ە وەزی���رى‬ ‫خوێندنى بااڵى حکومەتى عێراق بانگ‬ ‫بکەن بۆ ئەوەى لێپرسینەوەی لەگەڵ‬ ‫بکەن لەسەر خروقات‪ ،‬بەاڵم تائێستا‬ ‫وەزی��رى خوێندنى بااڵى حکومەتى‬ ‫عێراق نەهاتووە بۆ پەرلەمان دیارە‬ ‫نایەوێت بێت بۆ پەرلەمان‪ ،‬ئێستا‬

‫بووەتە کێشە لەسەر ئ��ەو بابەتە‬ ‫هەندێک لە پەرلەمانتارى دەوڵەتى‬ ‫یاسا واژۆی��ان ک��ردووە کە وەزی��رى‬ ‫خوێندنى بااڵ پێویست ناکات بێتە‬ ‫پەرلەمان‪ ،‬ئەو لیژنە لێکۆڵینەوەى‬ ‫کە دایان ناوە بۆ ئەو وەزیرە دەڵێن‬ ‫تائێستا خروقاتێکى ئەوتۆمان‬ ‫لەبەردەستا نییە ک��ەوەک خروقات‬ ‫بێت دی���ارە کوتلەى عێراقییەش‬ ‫س��ورن لەسەر ئ��ەوەى کە وەزی��رى‬ ‫خوێندنى ب��ااڵ بێتە پ��ەرل��ەم��ان‪،‬‬ ‫شیعەکانیش سەدرییەکان دژی��ن‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم جێگرى سەرۆکى پەرلەمان‬ ‫نوێنەرى سەدرییەکانە ودژى نییە‪،‬‬ ‫کارێکى خراپە کە وەزیر بانگهێشتى‬ ‫پەرلەمان دەکرێت و نایەت‪ ،‬یانى‬ ‫لێردا دانپێنانێکى ئ��ەوە نییە بە‬ ‫موئەسەسات هەروەها ئەوەى پشتى‬ ‫قایم بێت لەعێراقدا گوێ نادا و دان‬ ‫بە پەرلەماندا نانێت‪ ،‬بەڕاستى ئەوە‬ ‫مەسەلەیەکە دەبێت هەڵوێستەى‬ ‫لەسەر بکرێت‪.‬‬ ‫* بانگهێشتکردنى وەزیرى خوێندنى‬ ‫بااڵ پەیوەندى بە سیاسەتەوە هەیە؟‬ ‫بانگێشتکردنى وەزی���ر مەسەلەى‬ ‫سیاسى لە پشتەوەیە‪ ،‬ئەو ملمالنییەى‬ ‫نێوان عێراقییە و دەوڵەتى یاسا یەکتر‬ ‫تۆمەتبار دەک��ەن‪ ،‬ئەگەر ڕاستیشى‬ ‫تێدا بێت مرۆڤ هەر گومان دەکات کە‬ ‫ئەمە مەسەلەى سیاسییە ئەو کێشانە‬ ‫هەمیشە هەیە لە نێوان دەوڵەتى یاسا‬ ‫و عێراقییە‪.‬‬

‫*هەڵویستى هاوپەیمانى کوردستان‬ ‫لە بانگهێشتکردنى وەزیرى خوێندنى‬ ‫بااڵ بۆ پەرلەمان چییە؟‬ ‫زۆر هەستمان کرد کە کێشمە کێشى‬

‫سیاسى تێدایە‪ ،‬خۆمان ناکەینە‬ ‫الی��ەن��دار ل��ەو ب��اب��ەت��ان��ەدا‪ ،‬ب��ەاڵم‬ ‫الیەنگرى بڕەگەکانى یاسا و دەستوور‬ ‫دەکەین بەپێى ئ��ەوە کار دەکەین‪،‬‬

‫ب���ەاڵم خ��ۆم��ان ناکەینە الیەنێکى‬ ‫سیاسى لەو بابەتەدا‪ .‬پێمباشە هەر‬ ‫وەزیرێک بانگهێشتى پەرلەمان کرا‬ ‫بێتە پەرلەمان‪.‬‬

‫خوێندکارانى تورکمان لە دەربەندیخان تاقیکردنەوە ئەنجام دەدەن‬ ‫ئا‪~ :‬‬

‫خ��وێ��ن��دک��اران��ى ت��ورک��م��ان��ى‬ ‫‪12‬ى ئ��ام��ادەی��ى ل��ە س��ن��ورى‬ ‫پەروەردەى کفرى بۆ ئەنجامدانى‬ ‫ت��اق��ی��ک��ردن��ەوەى ب��ەک��ال��ۆرى‬ ‫‪12‬ى ئامادەیى دەچنە ق��ەزاى‬ ‫دەربەندیخان‪.‬‬ ‫مامۆستا عومەر ئەمین‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫پەروەردەى دەربەندیخان لە بارەى‬ ‫هاتى خوێندکارانى تورکمان لە‬ ‫ش���ارى ک��ف��رى ب��ۆ دەرب��ەن��دی��خ��ان‬ ‫ب��ە ~ ڕاگ��ەی��ان��د تەنها‬ ‫خوێندکارانى تورکمانى ‪ 12‬ى‬ ‫ئامادەیى لە شارى دەربەندیخان‬ ‫تاقیکردنەوە بەکالۆرى ئەنجام‬ ‫دەدەن وت��ی��ش��ى ل��ەب��ەر ئ��ەوە‬ ‫پرسیارەکان شەو لە هەولێرەوە دێتە‬ ‫سلێمانى‪ ،‬چونکە وەردەگێڕدرێتە‬ ‫س��ەر زمانى تورکمانى گەرمیان‬ ‫دوورە بۆیە نزیکترین شوێن لە‬ ‫گەرمیان و سلێمانى پ��ەروەردەى‬

‫دەرب��ەن��دی��خ��ان��ە ه��ەر ل��ەب��ەرئ��ەم‬ ‫هۆکارەیە خوێندکارانى تورکمان لە‬

‫دەربەندیخان تاقیکردنەوە ئەنجام‬ ‫دەدەن‪.‬‬

‫~ پ��ەی��وەن��دى ک��رد بە‬ ‫بەرێوەبەرى پ���ەروەردەى کفری‪،‬‬

‫شاخەوان غەریب‬

‫دەرچوانى زانکۆ و‬ ‫پەیمانگاکان چاوەڕوانى‬ ‫پەسەند کردنى بوودجەن‬ ‫پەسەندکردنى بوودجە لە پەرلەمانى‬ ‫کوردستان گرنگى و بایەخى زۆرى‬ ‫هەیە ب��ۆ س��ەرج��ەم توێژەکانى‬ ‫کۆمەڵگا‪.‬‬ ‫دەکرێت بڵێن هەموو کۆمەڵگا بە‬ ‫دەوڵەمەند و هەژارەوە بە گەنج و‬ ‫پیرەوە چاوەڕوانى پەسەند کردنى‬ ‫بوودجەیە لە پەرلەمانى کوردستان‪،‬‬ ‫پێویستە ل��ە ب��وودج��ەدا گرنگى‬ ‫تەواو بدرێت بە خستنە سەرکارى‬ ‫دەرچ��وان��ى زانکۆ و پەیمانگا و‬ ‫گەنجان بە گشتى‪ .‬لە ئێستادا‬ ‫ژمارەیەکى زۆر لە دەرچوانى زانکۆ‬ ‫و پەیمانگا دانەمەزارون و ژمارەیەک‬ ‫لە گەنجانی بێ بڕوانامە هەلى‬ ‫کاریان نییە دەکرێت لە بوودجەى‬ ‫‪ 2012‬گرنگى بدرێت بە خستنە سەر‬ ‫کارى ئەو توێژانە تا ژیانیان دابین‬ ‫بکەن‪.‬‬ ‫جێگاى گرنگیە ک��ە حکومەتى‬ ‫هەرێمى کوردستان بڕیاڕى داوە کە‬ ‫(‪ )17‬هەزار هاواڵتى دابمەزرێنێت‬ ‫لە ب��وودج��ەى ‪2012‬دا لە هەموو‬ ‫گرنگتر ئەوەیە کە حکومەت بیر‬ ‫لەوە بکاتەوە کە ئەو دەرچوانەى‬ ‫زانکۆ و پەرمانگا و ئەو گەنجانەى‬ ‫تا ئێستا کاریان نییە بیانخاتە‬ ‫سەرکار و پلەى دامەزراندنیان بۆ‬ ‫دابین بکات تا ڕێژەى بێکارى لە‬ ‫هەرێمى کوردستاندا کەم بێتەوە‪.‬‬ ‫ئەرکى پەرلەمان و حکومەت کە‬ ‫دی���اردەى بێکارى ک��ەم بکەنەوە‬ ‫ئ��ەوەش بە گرنگیدان بە کەرتى‬ ‫ت��ای��ب��ەت وک���ردن���ەوەى کارخانە‬ ‫لەسەرجەم ناوچەکاندا بۆ ئەوە‬ ‫ژمارەیە لە هاواڵتیان کاریان دەست‬ ‫بکەوێت‪.‬‬ ‫ل���ە ب���ودج���ەى ‪ 2012‬گرنگى‬ ‫بەخۆشگوزەرانى هاواڵتیانى هەرێمى‬ ‫کوردستان بدرێت حکومەت تواناى‬ ‫خ��ۆى بخاتە گ��ەڕ بۆ دەرچ��وان��ى‬ ‫زانکۆ و پەیمانگا‪ ،‬هەروەها ئەو‬ ‫دەرچوانەشى کە کاریان دەست‬ ‫نەکەوت لە هەرێمى کوردستان‬ ‫پێویستە حکومەت ئ��ەو بیمەى‬ ‫بێکاریەى کە دیدا بە دەرچوانى‬ ‫زانکۆ و پەیمانگاکان درێژەى پێبدات‬ ‫و پارەکەیان بۆ زیاد بکات تا بەشى‬ ‫پێداویستییە سەرەتاییەکانى ئەو‬ ‫دەرچوانە بکات‪.‬‬ ‫دەرچ��وان��ى زان��ک��ۆ و پەیمانگا‬ ‫چاوەڕوانى پەسەندکردنى بوودجەن‬ ‫دەکەن بۆ ئەوەى هەلى کارکردنیان‬ ‫پێبدرێ‪.‬‬

‫ب��ەاڵم پەیوەندییەکە ب��ەردەس��ت‬ ‫نەبوو‪.‬‬

‫جێبەجێکردنى سیستەمى نوێى خوێندن قۆناغ بەندى بوایە ئامانجەکانى زیاتر دەپێکا‬ ‫زیرەک مەحمود‬ ‫چەند ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر‬ ‫ج��ێ��ب��ەج��ێ��ک��ردن��ى سیستەمى‬ ‫نوێى خوێندن‪ ،‬ب��ەاڵم تائێستا‬ ‫وەک پێویست سیستەکەمە‬ ‫ئامانجەکانى خ��ۆى نەپێکاوە‬ ‫ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆچۆنێتیى‬ ‫سیستەمەکە‬ ‫جێبەجێکردنى‬ ‫ل��ە ن��اوەن��دەک��ان��ى خ��وێ��ن��دن��دا‬ ‫سیستەمەکە‬ ‫جێبەجێنەکردنى‬ ‫وەک خ���ۆى ل��ەن��اوەن��دەک��ان��ى‬ ‫خوێندن ناتوانێت ئامانجەکانى‬ ‫کۆنگرەى پ��ەروەردەی��ى بە دى‬ ‫بهێنێت‪.‬‬ ‫سیستەمى نوێى خوێندن ژینگەى بۆ‬ ‫لەبار نەکرابوو‬ ‫گ��ۆڕی��ن��ى س��ی��س��ت��ەم��ى خ��وێ��ن��دن‬ ‫لەکوردستاندا لەکاتێکى گونجاودا بوو‪،‬‬ ‫لەبەرئەوە پرۆگرامەکانى خوێندن و‬

‫سیستەمى پ��ەروەردە زۆر کۆن بوو‬ ‫پێویستێکى گرنگ بوو کە سیستەمەکە‬ ‫گ��ۆڕا بۆ سیستەمى نوێى‪ ،‬لە کاتى‬ ‫هێنانە کایەى سیستەمى نوێى خوێندن‬ ‫بەداخەوە ژینگەى بۆ لەبار نەکرابوو‪،‬‬ ‫لە ئێستادا خۆش بەختانە هەنگاوى بۆ‬ ‫دەنرێت بۆ لەبار کردنى و جێبەجێکردنى‬ ‫سیستەمى نوێى خوێندن‪ ،‬بەاڵم دەکرا‬ ‫لەسەرەتادا سیستەمەکە پەلەى تێدا‬ ‫نەکرایەو هەنگاو بەهەنگاو سیستەمەکە‬ ‫جێبەجێبکرایە ژینگەکەى بۆ لەبار بکریە‬ ‫لە ناوەندەکانى خوێندندا بە قۆناغ‬ ‫بەندى سیستەمەى جێبەجێبکرایە واتە‬ ‫لەقۆناغى باخچەى ساوایانەوە دەستى‬ ‫پێبکردایە ئەو کاتە کاریگەرییەکى‬ ‫ئیجابى زۆر باشى دەب��وو دەب��ووە‬ ‫هۆى بەرزبونەوەى ئاستى زانستى‬ ‫خوێندکاران‪ ،‬بەاڵم وەزارەتى پەروەردە‬ ‫زۆر بەخێراى سیستەمەکەى چەسپاند‬ ‫لەهەموو قۆناغەکانى خوێندندا کە ئەمە‬ ‫ب��ووە هۆى ئ��ەوەى سیستەمەکە بە‬ ‫باشى نەچێتە بوارى جێبەجێکردنەوە‪.‬‬ ‫گەیاندنى سیستەمى نوێى خوێند بە‬ ‫خوێندکاران پێویستى بە هۆشیارییە‬

‫گەیاندنى ئامانجەکانى سیستەمى نوێى‬ ‫خوێندن وەک پێویست خوێندکارانى و‬ ‫مامۆستایانى لێوە ئاگادار نەکراوەتەوە‬ ‫بۆ تێگەشتن لە سیستەمەکە‪ ،‬بۆیە‬ ‫پێویستە لەکاتى کردنەوەى ناوەندەکانى‬ ‫خوێندن و دەستپێکردنى ساڵێکى نوێى‬ ‫خوێندن خوێندکاران هۆشیار بکرێنەوە‬ ‫لەچۆنێتى جێبەجێکردنى سیستەمى‬ ‫نوێى خوێندن و ئ��ەو گۆڕانکارییە‬ ‫پەروەردەیانەى کە کراوە‪.‬‬ ‫کەمى کات گرفەتە لە بەردەم تەواو‬ ‫کردنى پرۆگرامەکان‬ ‫کەمى کاتى خوێندن بووەتە هۆى‬ ‫ل��ەم��پ��ەر ل��ە ب��ەردەم��ى سیستەمى‬ ‫نوێى خوێندن لەبەرئەوە ژم��ارەى‬ ‫خوێندکاران لە هەرێمى کوردستان‬ ‫زۆرە و ژمارەى بینای پێویست نییە‬ ‫بۆ خوێندکارن زۆر لە خوێندنگاکان‬ ‫زیاتر لە سێ دەوامى تێدایە کە ئەمە‬ ‫گەورەترین گرفتە لەبەردەم سیسەمى‬ ‫نوێى خوێندن لە هەرێمى کوردستان‬ ‫لەهەمان کاتیشدا پرۆگرامەکانى‬ ‫خوێندنیش لە ژم���ارەى پەڕەکانى‬ ‫زۆرە ئەمە وا دەکات کە پرۆگرامەکان‬

‫تەواوا نەبێت یان لەبەر کەمى کات‬

‫نەتوانرێت وەک پێویست بابەتەکان‬

‫‪7‬‬

‫بخوێنرێت‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫کورد لە میدیاکانەوە‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫دەهەزار خێزانى عەرەبى عێراقى بەرەو کوردستان کۆچیان کردووە‬

‫ڕۆژنامەى بەناوبانگى (‪)N.R.C‬ى‬ ‫هۆڵەندی‪ ،‬وتارێکى (میچیل هیگنەر)‬ ‫ى لەسەر خراپى دۆخى کشتوکاڵ و‬ ‫وەبەرهێنانى خۆماڵى و سیستى بنەما‬ ‫ئابورییەکان لە هەرێمى کوردستاندا‬ ‫ب�ڵ�اوک���ردۆت���ەوە‪ ،‬ئ��ەم��ەش دەق��ى‬ ‫وتارەکەیە‪:‬‬ ‫بازاڕ لە کوردستانى عێراق لێوانلێوە‬ ‫ل��ە ک��ەل��وپ��ەل‌و ک��ااڵ‌و سوتەمەنیش‬ ‫لەهەموو شوێنێک بەرچاو دەکەوێت‪،‬‬ ‫بەاڵم زەوییە کشتوکاڵییەکان بە بەیار‬ ‫ماونەتەوە‪.‬‬ ‫ئاسایشى ڕێژەییانەى کوردستانى عێراق‬ ‫بۆتەمایەى ئەوەى سەدان کۆمپانیاى‬ ‫دەرەکى کە لە عێراقدان لەم ناوچەیەدا‬ ‫نوسینگە بکەنەوە‌و هەاڵتنى چینى‬ ‫مامناوەند لە بەشەى عەرەبییەکەى‬ ‫عێراقیشەوە بەرەو باکورى ئەم واڵتە‬ ‫هێشتا ب��ەردەوام��ە‪ ،‬تا ئەمڕۆ (‪)10‬‬ ‫هەزار خێزانى عەرەبى عێراقى بەرەو‬ ‫کوردستان کۆچیان کردووە‪.‬‬ ‫ئاسایشى ئەم ناوچەیە بۆتەمایەى‬ ‫ئەوەى کە لە دەوروب��ەرى شارەکەدا‬ ‫نرخى ماڵوموڵک بگاتە کەشکەالنى‬ ‫فەلەک‪ ،‬بەجۆرێک لەماوەى ئەم سێ‌‬ ‫س��اڵ��ەى دوای��ی��دا نرخى ماڵوموڵک‬ ‫بۆتە پێنج هێندە‪ .‬هەموو دراوەک��ان‬ ‫نەختینەن‌و کەس هێندە کارى بە بانک‬ ‫ێ لە بوارى دراوى‬ ‫نییە‪ .‬عێراق دەکر ‌‬ ‫نەختینەدا بە قارەمانى جیهان ناوزەد‬ ‫بکرێت‌و ئێستا نەختینە لە کوردستانى‬ ‫عێراق بەخێرایى دەستاودەست دەکات‪.‬‬ ‫ێ ئەمڕۆ سەرێک لە گۆشەى‬ ‫هەرکەس ‌‬ ‫باکورى خۆرئاواى عێراق بدات‪ ،‬دەتوانێ‌‬ ‫ببێتە شایەتحاڵى گەشەسەندنى ئەم‬ ‫ناوچەیە‪ .‬ئەگەر لەکاتى خۆرئاوابووندا‬ ‫لە شارۆچکەى زاخۆوە بنۆڕیتە دوور‬

‫لە هەموو شوێنێک کاریگەریى بنیاتنان‬ ‫دەبینیت‪ .‬بەاڵم ئایا بیر لە ئاوەڕۆى ئەم‬ ‫بینایانەش کراوەتەوە؟ بەدڵنیاییەوە‬ ‫نەخێر‪ .‬ڕاکێشانى شەقام بۆ بەردەم‬ ‫ماڵە نوێیەکان چۆنە؟ دەڵێن دواتر‬ ‫بۆى ڕادەکێشرێت‪ .‬چاودێریى بەسەر‬ ‫بیناکاندا چۆنە؟ ک��ەس شتى واى‬ ‫نەبیستووە‪ .‬مۆڵەتى دروستکردن‬ ‫چۆنە؟ ڕەنگە دواى تەواوبوونى کارەکە‬ ‫داواى بکرێت‪.‬‬ ‫بارودۆخى زاخۆ نیشاندەرى بارودۆخى‬ ‫گشت کوردستانى عێراقە‪ .‬لۆرییە‬ ‫تورکییەکان کە لێوانلێون لە کااڵ لە ڕێگا‬ ‫سەرەکییەکانەوە دەچنە ناوچەکەوە‪،‬‬ ‫چونکە کوردە عێراقییەکان پارەیان بۆ‬ ‫خەرج کردن دەستکەوتووە‪ .‬قازانجى‬

‫ماڵوموڵک لە بازاڕو کۆگاکاندا خەرج‬ ‫ێ میلیارد‬ ‫دەکرێت‌و پتر لە (‪ )3,5‬س ‌‬ ‫دۆالرو نیوى پشکى سااڵنەى نەوتیش‬ ‫کە حکومەتى بەغداد بە کوردستانى‬ ‫دەدا‪ ،‬بۆ موچەى کارمەندان خەرج‬ ‫دەک��رێ �ت‌و ئ��ەم موچانەش زۆرب��ەى‬ ‫بۆ کڕینى شتومەکى ه��اوردە خەرج‬ ‫دەکرێت‪.‬‬ ‫ئەنجامى ئەم پرۆسەیە ئەمەیە کە ئابورى‬ ‫کوردستانى عێراق ڕواڵەتێکى جوانى‬ ‫هەیە‪ ،‬بەاڵم لە ناخەوە بەشێوازێکى‬ ‫نیگەرانکەر هەرەسى هێناوە‪ .‬لەگەڵ‌‬ ‫ئەمەدا کە سیاسەتمەدارانى کوردى‬ ‫عێراق نیشتیمانەکەى خۆیان بە دوبەى‬ ‫نێوان دووڕووبار ناودەبەن‪ ،‬بەاڵم ئەم‬ ‫ێ بەرهەم ناهێنێت‪.‬‬ ‫نیشتیمانە هیچ شت ‌‬

‫تورکیا بەرنامەى بۆ چارەسەرى کورد نییە‬

‫سایتى ڕۆژنامەى (‪)DIE ZEIT‬‬ ‫ڕاپۆرتێکى تێروتەسەلى لەبارەى پیالنى‬ ‫تورکیا بۆ بنەبڕکردنى نەتەوەى کورد‬ ‫لە تورکیا لەڕێگاى چەک و پەالمارى‬ ‫سەربازییەوە باڵوکردەوە‪.‬‬ ‫لەسەرەتاى ئەو ڕاپۆرتەدا هاتووە‪:‬‬ ‫تورکیا نامەیەکى نهێنى بۆ سەرانى‬ ‫ناتۆ ن��اردووە‪ ،‬لەم نامەیەدا تورکیا‬

‫داواى هاریکاریى‌و هێرشى سەربازیانەى‬ ‫ناتۆ دەکات دژ بە پارتى کرێکارانى‬ ‫کوردستان لە ناوچە سنورییەکانى‬ ‫عێراق ‪ -‬ئێران ‪ -‬تورکیا‪ .‬واتە ناتۆ‬ ‫هەروەک چۆن لە ئەفغانستان پیالنى‬ ‫سەربازیانەى بۆ بەگژداچوونەوە و‬ ‫بنەبڕکردنى تیرۆریزم هەبووە‪ ،‬پێویستە‬ ‫هەمان ئەرکیش لەبەرامبەر کوردە‬

‫سەربەخۆخوازەکان جێبەجێ بکات‪.‬‬ ‫هەروەها ئەردۆغان ئاماژەشى بۆ ئەوە‬ ‫کردووە کە زۆر لە واشنتۆن نیگەرانە‬ ‫کە تائێستا دژ بە کوردەکانى تورکیا و‬ ‫عێراق ڕانەوەستاوەتەوە کە دەیانەوێت‬ ‫دەوڵەتێکى ک��وردى دابمەزرێنن ‌و‬ ‫ببنە هەرێم بۆ داڵدەدانی تیرۆریزم لە‬ ‫ڕۆژهەاڵتى ناوەڕاستدا‪.‬‬

‫کەرکوک لەبەردەم هەڕەشە و نیگەرانیدا‬

‫ڕۆژن��ام��ەى (نیو ئەناتۆلین ‪NEW‬‬ ‫‪)ANATOLIAN‬ى چاپى تورکیا‬ ‫لە نوێترین ژمارەیدا مانشێتى سەرەکى‬ ‫خۆى بۆ مەسەلەى کەرکوک‌و ئایندەى‬

‫ڕاپرسییەکەى تەرخان کردووە‪.‬‬ ‫لەسەرەتاى ئەم ڕاپۆرتەى ڕۆژنامەکەدا‬ ‫ه���ات���ووە‪ :‬ب���ڕی���ارە ڕاپ��رس��ی��ی��ەک��ى‬ ‫چ��ارەن��ووس��س��از دەرب����ارەى ئایندەى‬

‫کەرکوک بەڕێوەدەچێت‌و تیایدا خەڵکى‬ ‫عێراق دەنگ دەرب��ارەى لکاندنى ئەم‬ ‫شارە بە ناوچەى خۆبەڕێوەبەرى باکورى‬ ‫عێراق یا ڕەتکردنەوەى دەدەن‪ .‬بەاڵم‬ ‫تورکیا بە هۆى بوونى کەمینەى تورکمان‬ ‫لە کەرکوک و هەروەها ئەو نیگەرانبوونى‬ ‫بۆ ئەو مێژووەى کوردەکان هەیانە‪،‬‬ ‫ئایندەى ئەم شارەى کردۆتە جێگەى‬ ‫بایەخى خۆى‪.‬‬ ‫هەروەها لە بەشێکیترى ڕاپۆرتەکەدا‬ ‫ه��ات��ووە‪ :‬چەندین سیاسەتمەدار بە‬ ‫ڕۆژنامەکەمانیان ڕاگەیاندووە کە ئەمریکا‬ ‫تائێستا مەسەلەى بەگژداچوونەوەى‬ ‫پارتى کرێکارانى کوردستان (‪)PKK‬ى‬ ‫بەجددى وەرنەگرتووە‪ ،‬سیاسەتمەداران‬ ‫پێشنیازى ئەوەیان کردووە کە سەرکردە‬ ‫کوردەکان بۆ ئەنقەرە بانگهێشت بکەن‬ ‫تا لەم ڕێگەیەوە هەنگاوێکى گەورە بەرەو‬ ‫کەمکردنەوەى نیگەرانییەکانى تورکیا‬ ‫لەهەمبەر کێشەى کەرکوکدا بنرێت‪.‬‬

‫ێ بەباشى لە‬ ‫ئ��ەم مەسەلەیە دەک��ر ‌‬ ‫ناوچەى بارزاندا ببینرێت‪ .‬ناوچەیەکى‬ ‫شاخاوییە کە بەرانەکێوى‪ ،‬دەڵەک‪،‬‬ ‫گورگ‌و ورچەکان النەیان تیایدا هەیە‪.‬‬ ‫کارمەندانى ڕێکخراوى ژینگەپارێزى‬ ‫ناوچەکەش درێغى لە سزادانى ئەو‬ ‫جوتیارانە ناکەن کە بەشێوەیەکى‬ ‫نایاسایى سەرقاڵى بڕینى درەختەکانن‪،‬‬ ‫ب��ارودۆخ��ى جوتیاران لە بارودۆخى‬ ‫ورچەکان خراپترە‪.‬‬ ‫ئەحمەد محەمەد نوێنەرى گوندى‬ ‫ئەوینکە دواى تێکردنى چ��ا بۆ‬ ‫م��ی��وان��ەک��ان‪ ،‬بەمشێوەیە ب��اس لە‬ ‫بارودۆخى گوندەکەیان دەکات‪ :‬تاکە‬ ‫س��ەرچ��اوەى داهاتى (‪ )730‬کەسى‬ ‫دان��ی��ش��ت��وان��ى گ��ون��دەک��ە‪ ،‬موچەى‬

‫کارمەندان‌و سەربازانى ئەم گوندەیە کە‬ ‫بێگومان هەموویان لە شار کاردەکەن‪.‬‬ ‫ئەوینکە لە بنەڕەتدا ناوچەیەکى‬ ‫کشتوکاڵییەو کۆمەڵە زەوییەکى‬ ‫باشیشى ه��ەی��ە‪ ،‬ب���ەاڵم (ئەحمەد‬ ‫محەمەد)ى نوێنەر ئاهێکى هەڵکێشاو‬ ‫وتى‪ :‬کەس نییە کە لەسەر زەوییەکان‬ ‫کاربکات‪.‬‬ ‫ئەوینکە نمونەیەکە لە کشتوکاڵى‬ ‫ڕووخ���اوى کوردستانى عێراق‪ ،‬ئەو‬ ‫ناوچەیەى کە سەردەمانێک عەمبارى‬ ‫دانەوێڵە‪ ،‬میوەى وشککراو و برنجى‬ ‫گشت عێراق بوو‪ ،‬ئەمڕۆ کوردەکان‬ ‫برنجى هاوردەى تایلەندى‌و پاکستانى‬ ‫دەخ��ۆن‪ .‬ئەحمەد محەمەد سااڵنێکە‬ ‫کە چاوەڕوانى یارمەتى دەوڵەتە بۆ‬

‫ێ‬ ‫کڕینى دەزگ��ای��ەک��ى ئ��او تا بتوان ‌‬ ‫ئ��اوى ڕووب��ارەک��ە بگەیەنێتە زەوییە‬ ‫کشتوکاڵییەکانى‪ ،‬بەاڵم ئەو یارمەتییە‬ ‫دەنگى نەبوو‪.‬‬ ‫دەوڵ��ەت ئەولەوییەتێکیترى هەیە‪.‬‬ ‫لەکاتێکدا ل��ە ه��ەول��ێ��رى ن��اوەن��دى‬ ‫کوردستانى عێراق پ��ردى یەکتربڕو‬ ‫ڕێگاوبانى ناچونیەک‌و زانکۆ دروست‬ ‫دەکرێت‪ ،‬گوندنشینەکان ئیتر وازیان لە‬ ‫ژیانى گوند هێناوە‪.‬‬ ‫لە شارى الهاى هۆڵەندا‪( ،‬سیامەند‬ ‫بەننا) باڵیۆزى عێراق لە هۆڵەندا‬ ‫لەمبارەیەوە دەڵێت‪ :‬لە کوردستانى‬ ‫ع��ێ��راق هیچ پارەیەکیتر دروس��ت‬ ‫ناکرێت‪ ،‬پ��ارە ل��ە ب��ەغ��داوە دێ�ت‌و‬ ‫بەنزیکەیى هەموو شتەکان بە برنج‪،‬‬ ‫خ��ەی��ارو ت��ەن��ان��ەت چیمەنتۆشەوە‬ ‫ه����اوردەن‪ .‬زۆری��ن��ەى ک��ااڵک��ان لە‬ ‫تورکیا‌و ئ��ی��ران��ەوە ڕاس��ت��ەوخ��ۆ بۆ‬ ‫کوردستان عێراق دەنێردرێن‪ ،‬ئەوەى‬ ‫لە ڕێگەى بەشە عەرەبنشینەکەى‬ ‫عێراقەوە دێت‪ ،‬بە گران تەواو دەبێت‬ ‫چونکە مەسرەفى پەیوەندیدار بە‬ ‫مەترسییەکانى ڕێگاوبان دروس��ت‬ ‫دەبێت‪.‬‬ ‫ل��ەگ��ە ‌ڵ ئ��ەم��ەش��دا سیامەند بەننا‬ ‫گەشبینە‪ ،‬ئومێدەکەشى ئەمەیە کە‬ ‫سەدان جوتیارى هۆڵەندى توانستە‬ ‫کشتوکاڵییەکانى کوردستانى عێراق‬ ‫ب��دۆزن��ەوەو سەرمایەگوزاریى تیادا‬ ‫بکەن‪ .‬ئ��ەو لەمبارەیەوە کۆمەڵە‬ ‫گفتوگۆیەکیشى ل��ەگ��ە ‌ڵ وەزی���رى‬ ‫پێشووى کشتوکاڵى هۆڵەندا کردووە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم تائەمڕۆ هیچ جوتیارێک یا‬ ‫کۆمپانیایەکى بەرهەمهێنانى کااڵکان‬ ‫لە هۆڵەندا جورئەتى سەرمایەگوزاریى‬ ‫لەم ناوچەیەدا نەبووە‪.‬‬

‫ئەوروپا خوازیارى چارەسەرى مەسەلەى کوردە لەتورکیا‬

‫(‪THE‬‬ ‫ڕۆژن�����������ام�����������ەى‬ ‫‪)WASHINGTON POST‬‬ ‫ى ئەمریکى‪ ،‬دەقى هەڵوێستى یەکێتى‬ ‫ئ��ەوروپ��ا س��ەب��ارەت بەمەرجەکانى‬ ‫قبوڵکردنى تورکیا لەم یەکێتییەدا‪،‬‬ ‫ب�ڵاوک��ردەوە‪ ،‬ک��وردی��ش مەرجێکى‬ ‫سەرەکییە بۆ ئەو پەسەند کردنە‪.‬‬ ‫ل���ەن���اوەرۆک���ى ئ���ەم هەڵوێستەدا‬ ‫هاتووە‪«:‬دواى تێپەڕبوونى چەندین‬ ‫سا ‌ڵ بەسەر ئەگەرى پەسەندکردنى‬ ‫ئەندامێتى تورکیا لەیەکێتى ئەوروپادا‪،‬‬ ‫هێشتا گۆڕانکارییەکى دڵخۆشکەر‬

‫لەو واڵت��ەدا ڕووى ن��ەداوە تا ببێتە‬ ‫بنەمایەک ب��ۆ دەستپێکردنەوەى‬ ‫جددیانەى گفتوگۆکانى ه��ەردووال‪.‬‬ ‫گرنگترین ئەو لەمپەرانەش کە تورکیا‬ ‫هەنگاوى باشى بۆ نەناوە‪ ،‬مەسەلەى‬ ‫چ��ارەس��ەرک��ردن��ى کێشەى ک��وردو‬ ‫ی��ەک�لاک��ردن��ەوەى ملمالنێکانییەتى‬ ‫لەسەر قوبرس»‪.‬‬ ‫لەبەشى تایبەت بە کێشەى کورد‪،‬‬ ‫ڕاپۆرتەکەى یەکێتى ئەوروپا دەڵێت‪:‬‬ ‫«تائێستاش پێشێلکردنى مافەکانى‬ ‫هاواڵتیانى کورد لەتورکیادا بەرەو‬

‫ب��ەرزب��وون��ەوە دەچ��ێ��ت‪ ،‬قسەکردن‬ ‫بەزمانى ک��وردى‌و خوێندن‌و بوونى‬ ‫میدیاى ک��وردى بەتوندترین شێوە‬ ‫قەدەغەیە‪ .‬تەنانەت سوپاى تورکیا‬ ‫خۆى بۆ هێرشکردنە سەر کوردستانى‬ ‫عێراقیش ئامادە ک��ردووە‪ ،‬هەربۆیە‬ ‫ئ��ەگ��ەر دەوڵ��ەت��ەک��ە ل��ەس��ەر ئ��ەم‬ ‫سیاسەتانە ب����ەردەوام بێت‪ ،‬ئ��ەوا‬ ‫گفتوگۆکانمان ل��ەگ��ە ‌ڵ تورکیادا‬ ‫الواز دەبن‪ ،‬چونکە یەکێتییەکەمان‬ ‫خ��وازی��ارى چ��ارەس��ەرى ئاشتیانەى‬ ‫کێشەى کوردە»‪.‬‬

‫ئایندەی هەرێمى کوردستان و واڵتانی ناوچەکە‬

‫ڕۆژن��ام��ەى (ل��ۆس ئەنجلس تایمز)‬ ‫وتارێکى (گێرى تۆماس)ى لەبارەى‬ ‫نیگەرانى واڵتانى دەوروبەر لە ئایندەى‬ ‫هەرێمى کوردستان باڵوکردۆتەوە‪.‬‬ ‫لەم وتارەدا هاتووە‪ :‬لەساڵى (‪)1991‬‬ ‫ەوە شارە کوردییەکانى عێراق لەژێر‬ ‫حکومڕانى خودى کوردەکاندایە‪ ،‬بوونەتە‬ ‫هەرێمێکى نیمچە سەربەخۆو تەنها‬ ‫ێ مەسەلەى چارەنووسساز‪،‬‬ ‫لەهەند ‌‬ ‫پەیوەندیان بەبەغداى پایتەختەوە‬ ‫ماوە‪ .‬هەرچەندە سوپاى عێراق حەز‬ ‫دەکات کۆنترۆڵى ناوچەکانى باکورى‬ ‫عێراق بخاتەوە ژێردەستى خۆى‪.‬‬ ‫ه����ەروەت����ا (گ���ێ���رى ت���ۆم���اس)ى‬ ‫ڕۆژنامەنوسى بەناوبانگى ئەمریکا‬ ‫ل��ەوت��ارەک��ەدا ئ��ام��اژەى ب��ۆ ئ��ەوەش‬ ‫کردووە‪«:‬واڵتانی دراوسێ نیگەرانن لەو‬

‫سەربەخۆییەى کە کوردەکانى عێراق‬ ‫لە دواى ڕووخاندنى سەدام حسێن لە‬ ‫نیسانى (‪)2003‬ەوە بەدەستیانهێناوە‪،‬‬ ‫چونکە مەترسى دروستبوونى دەوڵەتى‬

‫ک��وردى لێدەکرێت‪ ،‬ئەمەش دەبێتە‬ ‫هاندەرێک بۆ کوردەکانى واڵتانی تری‬ ‫ناوچەکە کە چاو لەبرا کوردەکانیان‬ ‫لەعێراق بکەن‪.‬‬


‫کۆمەاڵیەتی‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫‪9‬‬

‫ئاڵتون دەبێتە ڕێگر لەبەردەم پرۆسەى هاوسەرگیریدا‬ ‫باخان سەالح‬ ‫پ���رۆس���ەى ه��اوس��ەرگ��ی��رى‬ ‫پرۆسەیەکى گرنگە ل��ە ژیانى‬ ‫هەموو مرۆڤێکدا‪ ،‬بەاڵم هەندێک‬ ‫جار بۆ ئەنجامدانى ئەم پرۆسەیە‬ ‫مەرج دێتە کایەوە لە الیەن کوڕان‬ ‫و کچانە بۆ پێکەوە ژیان دوور‬ ‫نییە ئەم مەرجانە ببنە گرفت لە‬ ‫بەردەم پرۆسەکەدا‪.‬‬ ‫ئەنجامدانى پرۆسەى هاوسەرگیرى‬ ‫پێویستى بە بیرکردنەوەیەکى‬ ‫قوڵە‬ ‫پ��رۆس��ەى هاوسەرگیرى کارێکى‬ ‫گرنگە و بەستنەوەى ژی��ان دوو‬ ‫ڕەگەزى جیاوەزە بە یەکەوە گرنگە‬ ‫پێش هەموو کارێک ئەو دوو ڕەگەزە‬ ‫جیاوازە بەیەکەوە بژین و لە یەک‬ ‫بگەن ئەو بەڵێنانەى کە بە یەکەى‬ ‫دەدەن لە داهاتوودا بە کارى بهێنن‪،‬‬ ‫بۆ ئ��ەوەى بە بەختەوەرى بژین‪،‬‬ ‫هەندێک جار دەردەک��ەوێ��ت چ الى‬ ‫کوڕان یان الى کچان ئەو مەرجانەى‬ ‫کە لەسەرى ڕێکەتوون لە ڕابردوودا‬ ‫ل��ە ئ��ای��ن��دەدا الیەکیان پەشیمان‬

‫دەبێتەوە بەمەش جیابوونەوە بە‬ ‫دواى خوێندا دەهێنێت‪.‬‬ ‫ئاڵتون دەبێتە ڕێگر لەبەردەم‬ ‫پرۆسەى هاوسەرگیریدا‬ ‫مەرجەکانى پرۆسەى هاوسەرگیرى‬ ‫الى ک����وڕان و ک��چ��ان زۆرن وە‬ ‫پێویستیشە ل��ە پرۆسەیەکى وا‬ ‫گرنگدا م��ەرچ و داواک����ارى بونى‬ ‫هەبێت‪ ،‬ل��ەب��ەرئ��ەوە پرۆسەیەکى‬ ‫هەستیارە‪ ،‬یەک لەو هۆکارە گرنگ‬ ‫و سەرکییانەى کە بونى هەیە لە‬ ‫کاتى خوازبێنى کردنى کچ بۆ کوڕ‬ ‫لەکۆمەڵگاکەماندا ئاڵتونە کەخێزانى‬ ‫ک��وڕ وک��چ ل��ەس��ەرى ڕێ��ک��دەک��ەون‬ ‫لەسەر‪ ،‬هەندێک جار ئاڵتون ڕێگرى‬ ‫دەکان لە ئەنجام نەدانى پرۆسەى‬ ‫هاوسەرگیرى بەوەى کە داواک��ارى‬ ‫خێزانى کچەکە بە خێزانى کوڕەکە‬ ‫لە دابینکردنى‬ ‫جێبەجێناکرێت‬ ‫ئاڵتون‪ ،‬بۆیە ئاڵتون دەبێتە ڕێگر‬ ‫لەئەنجامدانى پرۆسەى هاوسەرگیرى‬ ‫نێوان دوو کەس‪.‬‬ ‫نیشتە جێبون و کار مەرجێکى‬ ‫گرنکە بۆ پرۆسەى هاوسەرگیرى‬ ‫گەورەترین ڕێگرییەکانى ب��ەردەم‬ ‫پرۆسەى هاوسەرگیرى لە کۆمەڵگا‬ ‫نەبونى شوێنى نیشتە جێبون وکارە‪،‬‬ ‫کاتێک مرۆڤ ئەم دوو پێداویستییەى‬ ‫نەبوو ناتوانێت بەئاسانى پرۆسەى‬

‫هاوسەرگرى ئەنجام بدات‪ ،‬کاتێکیش‬ ‫مرۆڤ توانى شوێنى نیشتەجێبون‬ ‫و کارى هەبوو دەتوانێ بە ئاسانى‬ ‫پرۆسەى هاوسەرگیرى ئەنجام بدات‬ ‫و ب��ەخ��ت��ەوەرى ب��ەدى بهێنێت بۆ‬ ‫ئایندەى پرۆسەکە‪.‬‬

‫ئاست و تەمەن ڕێگرە لە بەردەم‬ ‫پرۆسەى هاوسەرگیریدا‬ ‫ل����ە ئ���ەن���ج���ام���دان���ى پ���رۆس���ەى‬ ‫هاوسەرگیریدا زۆر جار تەمەن و‬ ‫ئاست دەبێتە ڕێگرى لە ئەنجامدانى‬ ‫ئەو پرۆسەیەدا ئەگەرچى ئەو دوو‬

‫ڕەگەزە یەکتریان خۆش بوێت‪ ،‬الى‬ ‫هەندێک خێزان ئەوە ڕەتکراوەتەوە‬ ‫ک��ە کچەکەیان ب��دەن ب��ە کوڕێک‬ ‫ل��ە ت��ەم��ەن��ى ک��چ��ەک��ەی��ان کەمتر‬ ‫بێت یان بڕوانامەى کچەکەیان لە‬ ‫کوڕەکە بەرزتر بێت هەرەوەها بە‬

‫چۆن واز لە جگەرەکێشان بهێنین؟‬ ‫و ‪ :‬هەوراز زایر‬ ‫ب���ی���رت ل�����ەوەک�����ردوەت�����ەوە‬ ‫کەجگەرەکێشان چەند زیانى بۆ‬ ‫تەندروستیت هەیە؟ بیرت لەوە‬ ‫کردوەتەوە کەمانگانە چەند لە‬ ‫داهاتەکەت بە کڕینى جگەرە‬ ‫خەرج دەکەیت؟ هەرگیز بیرت‬ ‫لەوە کردووەتەوە جگەرە تەرک‬ ‫بکەیت؟‬ ‫وەاڵم������ى ئ����ەو پ��رس��ی��اران��ە‬ ‫لەمێشکى خۆتدا بدەرەوە وبزانە‬ ‫پزیشکانى دەروونى ونەخۆشییە‬ ‫درێ���ژخ���ای���ەن���ەک���ان ل��ەس��ەر‬ ‫ج��گ��ەرەک��ێ��ش��ان چ��ى دەڵ��ێ��ن‪،‬‬ ‫د‪.‬م��ح��ەم��ەد ع���ادل پزیشکى‬ ‫نەخۆشییە درێ��ژخ��ای��ەن��ەک��ان‬ ‫دەڵێت‪ :‬وەک دەزانین جگەرە‬

‫و‪ :‬دڵشادساڵح‬ ‫ڕاگ��رت��ن��ى ب���ارى دەرون����ى منداڵ‬ ‫ی��ەک��ێ��ک��ەل��ەخ��اڵ��ەج��ەوه��ەری��ەک��ان‬ ‫ک��ەپ��ێ��وی��س��ت��ەدای��ک��ان و ب��اوک��ان‬ ‫زۆرگرنگى پێبدەن بچوک کردنەوەى‬ ‫کێشە لە نێوان ئ��ەو دوو کەسە‬ ‫بارى دەرونى منداڵ بەرزدەکاتەوە‬ ‫وهەست بەبونى خۆى دەکات‪ ،‬ژن‬ ‫و پیاو گەربیانەوێ کەشێکى ئارام‬ ‫پێک بهێنن وخێزانێکى بەختەوەر‬ ‫دروست بکەن ئەوا نەوەیەکى باشیش‬ ‫بەرهەم دەهێنن‪ ،‬بەپێچەوانەشەوە‬ ‫دروست بونى کێشەوگرفت لەنێوان‬ ‫دایک و باوک سەرەڕاى ئەوەى ئەو‬ ‫دوو کەسە لە یەک دووردەخاتەوە‬ ‫ک��اری��گ��ەرى ڕاس��ت��ەوخ��ۆش��ی هەیە‬ ‫لەسەر سایکۆلۆژیاى منداڵ‪ ،‬دووخاڵ‬ ‫زۆرگرنگە لەنێوان ژن و پیاوپیادەى‬ ‫بکەن لەزاراوەى عەرەبیداناودەبرێت‬ ‫بە(تفاهم ثم التعایش) واتە لەیەک‬ ‫تێگەیشتن پاشان پێکەوە ژیان‪،‬‬ ‫ئ��ەوم��اڵ��ەى ئ����اژاوەى ب��ەردەوام��ى‬ ‫تیابێت منداڵێکى سەرەڕۆ وویاخى‬ ‫ل��ێ دروس����ت دەب��ێ��ت‪ ،‬ئیترئەو‬ ‫م��ن��داڵ��ەه��ەرل��ە ق��ۆن��اغ��ی منداڵى‬ ‫ت���اه���ەرزەک���ارى و دوات��رالوێ��ت��ى‬ ‫کەسێکى سەرکەوتوى لێدەرناچێت‬ ‫ب��ەڵ��ک��و(ت��رس��ن��ۆک ‪،‬خ���ەم���ۆک‬ ‫‪،‬واهەست دەکات بەردەوام کەسێک‬ ‫بەدواوەیەتى و چاودێرى ئاکارى‬ ‫دەک��ات) منداڵ وەک الپەڕەیەکى‬

‫لە ڕێگەى دەم��ەوە دەکێشرێت‬ ‫و دەبێتە هۆى ئەوەى مادەکانى‬

‫سپی وایەچیت بوێ ئەوەدەنوسیت‬ ‫ئ��ەت��وان��ی��ت ش��ت��ان��ێ��ک��ى ب��ەس��ود‬ ‫بنوسیت تیایا وەبەپێچەوانەشەوە‪،‬‬ ‫ماڵێک گەرکەشێکى هێمن باڵى‬ ‫بەسەراکێشابێت بەبێگومان منداڵى‬ ‫ئ��ارام پێشکەشی کۆمەڵگادەکات‪،‬‬ ‫تائێستاش لێرەولەوێ دیاردەیەکى‬ ‫دزێ��و وناشرین هەیە کەلەکلتورى‬ ‫ئەم کۆمەڵگایە جێگەى نابێتەوە‪،‬‬ ‫وەلەهیچ کام لەئاینە ئاسمانیەکاندا‬ ‫ئ��ام��اژەى پێنەکراوە ئەویش گەر‬ ‫ژنێک دوو یان سێ کچی بوو ئیتر‬ ‫لەالیەن دایک یان باوکى کوڕەکەوە‬ ‫باس لەوە دەکرێت کەکوڕەکەیان‬ ‫وەجاخى کوێرە مادەم هەرکچیان‬ ‫دەب��ێ��ت ل��ەم س��ۆن��گ��ەی��ەوە هانى‬ ‫ب��اوک��ەک��ەدەدەن کەهیچ گرنگى‬ ‫بەکچەکانى نەدات و وەک پێویست‬ ‫داواکاریەکانیان بۆجێ بەجێ نەکات‬ ‫و نەیان باتەدەرەوە وچونکەعەیبە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەگەر کوڕبێت ئەوا هەموشتێک‬ ‫ئاسایی یە‪ ،‬ئەم دیاردەیەش تەنها‬ ‫لەوخێزانانەدا بەدى دەکرێت کەژن و‬ ‫پیاوەکە ئاستى ڕۆشنبیریان نزمە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم پێویستە هیچ جیاوازیەک‬ ‫نەکرێت لەنێوان هەردووڕەگەزەکە‪،‬‬ ‫گەردایک و باوک لەڕووى ئابوریەوە‬ ‫خاوەن درامەتێکى باش بوون واباشە‬ ‫کەچەندمنداڵیان هەیە هەریەکەو‬ ‫ژوورێکى تایبەتیان هەبێت شەوان‬ ‫ت��ی��ای ب��ن��ون و س���ەرج���ەم شتە‬ ‫تایبەتیەکانیشیان لەناوئەوژوورەدا‬ ‫بێت تاپارێزراوبێت‪ ،‬سایکۆلۆژیاى‬

‫ناو جگەرە بەناو بۆرى هەناسەدا‬ ‫بچێتە ناو جەستەوە وزیان بەو‬

‫کۆئەندامانە بگەیەنێت کەپیایدا‬ ‫ت��ێ��پ��ەڕدەب��ێ��ت و پ���اش چەند‬

‫بارى دەرونى منداڵ‬

‫منداڵ پێویستە زۆربەهەستیارانە‬ ‫هەڵسوکەوتى لەگەڵ بکەى‪ ،‬بەردەوام‬ ‫لەگەڵ ئەوهەستەپاکەى منداڵ بیت‬ ‫تابزانى دنیاى منداڵ چ دنیایەکى‬ ‫پاک و بێگەردە‪ ،‬تادایک و باوک‬ ‫وبەخێوکەرى منداڵ ئاشناو ئاوێزانى‬

‫منداڵ گەرجەستەیەکى نەخۆش‬ ‫بێت پێویستە لەکەمترین کات و‬ ‫م���اوەدا بگەیەنرێتەالى پزیشکى‬ ‫پسپۆڕ و(تشخیصى نەخۆشیەکەى‬ ‫بۆبکرێت) ب���ەردەوام مەعنەویاتى‬ ‫منداڵ بەرزبکرێتەوەلەکاتى نەخۆش‬

‫جیهانى منداڵ نەبێت هیچ لەزەتێکى‬ ‫مەعنەوى هەست پێناکات نازانێت‬ ‫لەهەست و ناسۆریەکانى منداڵ‪،‬‬

‫کەوتنى‪ ،‬ئەو دەرمانانەى کەپزیشکى‬ ‫پسپۆڕدەینوسێت بۆمنداڵەکانمان‬ ‫پێویستەلەکات و ساتى دیاریکراوى‬

‫ج��ارێ��ک دووب����ارە ب��وون��ەوەى‬ ‫تێپەڕبوونى ئ��ەو مادانە زیان‬ ‫بەو خانانە بگەیەنێت کە پیایدا‬ ‫تێپەڕدەبێت و کارى خانەکان‬ ‫تێکبدات و ئ��ەو تێکچوونەش‬ ‫ناسراوە بەنەخۆشى شێرپەنجە‪،‬‬ ‫ج��گ��ەرە کێشان دەبێتە هۆى‬ ‫ڕەش��ب��وون��ەوەى سییەکان و‬ ‫زیانگەیاندن بە جگەرى مرۆڤ‪،‬‬ ‫سەرەڕاى ئەوانەش دەبێت کەسى‬ ‫جگەرەکێش دووجار پارەبدات‪،‬‬ ‫جارێک بە جگەرەکە و جارێک‬ ‫بە چ��ارەس��ەرى نەخۆشییەکە‪،‬‬ ‫زی��ان��ەک��ان��ى ج��گ��ەرەم��ان بۆ‬ ‫جەستە خستەڕوو‪ ،‬ئێستا کاتى‬ ‫ئەوەیە چارەسەر بۆ ئەوکەسانە‬ ‫بخەینەڕوو کەدەیانەوێت واز‬ ‫لە جگەرەکێشان بهێنن‪ ،‬هیچ‬ ‫کەسێک ناتوانێت بە یەکجار‬

‫خ��ۆی��دا دای����ک و ب����اوک ب��ی��دەن‬ ‫ب��ەم��ن��داڵ��ەک��ان��ی��ان بەشێوەیەک‬ ‫ک��ەدەرم��ان��ەک��ەى لەالشیرین کەن‬ ‫وبیخوات کەشێوازى ووتوێژکردن‬ ‫ل����ەوب����ارەوەزۆرە‪ ،‬دورک��ەوت��ن��ەوە‬ ‫لەتوندوتیژى دژى منداڵ یان قیژاندن‬ ‫بەسەرمندااڵ وی��ان بەکارهێنانى‬ ‫زەب���رى دەرەک���ى دژب��ەم��ن��داڵ یان‬ ‫خێزان والەمنداڵ دەک��ات دڵتەنگ‬ ‫و نائومێدبێت ل��ەژی��ان‪ ،‬گرنگى‬ ‫دان بەحەزەکانى منداڵ لەڕێگەى‬ ‫داخوازیەکانیەوە‪ ،‬ج��ارى واهەیە‬ ‫دای��ک و ب��اوک ح��ەزی��ان لەجۆرە‬ ‫خۆراکێکە‪ ،‬ب��ەاڵم منداڵەکانیان‬ ‫بەپێچەوانەوەپێویستە زۆربەهێمنى‬ ‫ی���ان وا ل���ەو م��ن��دااڵن��ە بکرێت‬ ‫منداڵەکانیش ئەوخواردنەبخۆن یان‬ ‫خواردنەکەیان بۆبگۆڕن سەبارەت‬ ‫ب��ەخ��واردن��ى م��ن��دااڵن پسپۆڕێکى‬ ‫دەرونیمان دواند شادان عبدالکریم‬ ‫بەپێکەنینەوە ڕای��گ��ەی��ان��د ل��ەم‬ ‫هەرێمەى خۆمانداو لەهەندێ ماڵ‬ ‫تێبینیەکم ک���ردوە ب��ەب��ەردەام��ى‬ ‫بەهاوینان خواردنى زۆرب��ەى ماڵ‬ ‫(بامێ و تەماتەیە) بەتێگوشە یان‬ ‫لەهەندێ ناوچەپێی دەڵێن (تریت)‬ ‫بەزستانانیش (شلەکانى نیسک و‬ ‫برنج) بەیانیانى زستانیش (دۆینە)‬ ‫دەرخواردى ئەندامانى خێزانەکانیان‬ ‫دەدەن بەمنداڵەکانیشەوە‪ ،‬لەڕووى‬ ‫زانستیەوەمن ناڵێم بامێ یان تەماتە‬ ‫یان شلەى نیسک و برنج خراپە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم ڕۆژان���ە ئەوخۆراکەبخۆیت‬

‫پێچەوانەشەوە‪ ،‬کەواتە خۆشەویستى‬ ‫هیچ ڕۆڵێک نابینێت لە کاتى بونى‬ ‫بابەتێکى لەو شێوەیەدا‪ ،‬زۆر جار‬ ‫خێزان ڕۆڵ دەبینێت لە ئەنجامدانى‬ ‫پرۆسەى هاوسەرگرى الى کوڕان و‬ ‫کچان‪.‬‬

‫واز لەجگەرەکێشان بهێنێت‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم دەب��ێ��ت ئ���ەوە ل��ەخ��ۆى‬ ‫بگەیەنێت کەزیانى جگەرە زۆر‬ ‫زیاترە لەسوودەکانى ودەبێت‬ ‫جگەرەکێش هەوڵبدات هەموو‬ ‫ڕۆژێ���ک ج��گ��ەرەی��ەک ل��ە ڕۆژى‬ ‫پێشوو کەمتر بخوات ئەو کاتە لە‬ ‫ماوەى مانگێکدا دەبینێت ڕۆژى‬ ‫جگەرەیەک یان دووان دەخوات‪،‬‬ ‫ئەو کاتانەى جەستە لەڕێگەى‬ ‫نیکۆتینەوە داواى ج��گ��ەرە‬ ‫دەکات دەتوانیت کەمێک ئاوى‬ ‫سار بخۆیتەوە ئەوەش دەبێتە‬ ‫ه��ۆى ڕەوان��دن��ەوەى داواک���ارى‬ ‫نیکۆتینەکەى جەستەت‪ .‬بە‬ ‫پەیڕەوکردنى ئەو دوو ڕێنماییە‬ ‫سادەیەى باسمانکردن دەتوانیت‬ ‫سوودو قازانجێکى زۆر بە خۆت‬ ‫و جەستەت بگەیەنیت‪.‬‬

‫س����ودى ب���ۆل���ەش ک����ەم دەب��ێ��ت‬ ‫ل��ەب��ەرچ��اودەک��ەوێ��ت‪ ،‬یەکێکى تر‬ ‫لەوخااڵنەى کاریگەرى ڕاستەوخۆى‬ ‫هەیە لەسەر سایکۆلۆژیاى منداڵ‬ ‫ئەویش تەنها لەومااڵنەى کەبەزۆرى‬ ‫ب��اوک��ان خ��ەری��ک��ى خ���واردن���ەوەى‬ ‫م��ەش��روب��ات��ى ڕۆح��ی��ن هەرچەندە‬ ‫ل��ێ��رەول��ەوێ دەبیسین کەهەندێ‬ ‫باوک وەک یاریدەدەر ژنەکانیشیان‬ ‫ف��ێ��رک��ردوەک��ەب��خ��وات��ەوەدورن��ی��ە‬ ‫دەرخ��واردى منداڵەکانیشان بدەن‬ ‫کەقێزەونترین دی��اردەی��ە کەناڵێم‬ ‫ه��ەم��وب��اوک��ەک��ان ب��ەڵ��ک��وه��ەن��دێ‬ ‫لەباوکان سەرەڕاى ئەوەى کەخۆیان‬ ‫دەخۆنەوە ژنەکانیشیان فێرکردوە‬ ‫ج��اروب��اری��ش بەمنداڵەکانیشیان‬ ‫دەڵێن تۆش قومێ هەڵدە‪ .‬منداڵ‬ ‫توانایەکى سنوردارى هەیە لەڕووى‬ ‫کارکردنەوە نابێت کارێک بەمنداڵ‬ ‫بکرێت کەلەتوانایدانەبێت بەڵکو‬ ‫تاکو ئەکرێت منداڵ دووربخرێتەوە‬ ‫لەکارى دەرەوە گەر هەرکارى کرد‬ ‫بالەماڵەوەبێت و ئیشی ئاسان‬ ‫وسوک بکات‪ ،‬منداڵ کاتێک لەدایک‬ ‫دەبێت جاروبار بخرێتەبەر تیشکى‬ ‫خۆر لەزستانا نەک هاوین‪ ،‬بردنە‬ ‫دەرەوەى منداڵ بۆشوێنەگشتیەکان‬ ‫گەرزانیمان منداڵ توشی دیاردەیەکى‬ ‫نائاسایی بوە ڕاستەوخۆ باپزیشکى‬ ‫پسپۆڕیان پسپۆڕى دەرونى بیبنێت‬ ‫تاهۆکارى بارەنائاسایی یەکەى‬ ‫دیارى بکرێت‪.‬‬

‫* سەرچاوە‪ :‬أحساس االطفال دانراوي احمد نعمە‬


‫‪10‬‬

‫هەمەڕەنگ‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫شوێنەوارەکان‬

‫ڕێواس سوود بەخشە بۆ تەندروستی مرۆڤ‬

‫ل ‌ه په‌نده‌کانی ژیان‬

‫ئەندرە ژێد‬

‫‪ 12/20-11/21‬گیسک‬

‫گۆتە‬ ‫گەورەیى لەوەدانییە هەرگیز‬ ‫شکست نەخۆم ‪ ،‬بەڵکو لەوەدایە‬ ‫کاتێ شکستم خوارد بتوانم ڕاست‬ ‫ببمەوە‬

‫‪ 1/20-12/21‬س��ه‌ت��ڵ‬

‫وەفا ‪ ،‬تەمەن و کات و شوێن‬ ‫ناناسێ هەمیشە و لەهەموو‬ ‫جێگەیەک ئەبێ وەفاداربین‬

‫ک��ات��ێ��ک��ى ب��اش��ە بۆ‬ ‫گ���ۆڕان���ک���ارى ل��ەن��او‬ ‫ماڵەکەتدا‪ ،‬ئەندامێکى‬ ‫خێزانەکەت پێویستى‬ ‫ب��ە ی��ارم��ەت��ى ه��ەی��ە‪،‬‬ ‫دڵخۆش دەبیت بەو کارە‪ ،‬خۆت بپارێزە‬ ‫لە ڕەخنەگرتن لە ئازیزانت ک��ار بۆ‬ ‫ڕێکخستنەوەى بارى دارایى بکە‪ ،‬ڕۆژى‬ ‫بەختت هەینییە‪.‬‬ ‫ئ��ەگ��ەر ب��ڕی��ارت��دا واز‬ ‫لە شێوازە کۆنەکانت‬ ‫بهێنیت‪ ،‬ئەوا لە بواری‬ ‫سۆزداریدا‪ ،‬چانسێکى‬ ‫باش بەدەستدەهێنیت‪،‬‬ ‫ل����ەوان����ەی����ە ب����ە گ��ف��ت��ۆگ��ۆی��ەک‬ ‫یەکالییبکەیتەوەو دیبلۆماسییانە مامەڵە‬ ‫بکەیت‪ ،‬لەگە ‌ڵ بارودۆخەکەدا‪ ،‬هەوڵ‬ ‫بدە لە کەسانى دەوروبەرت تێبگەیت‪،‬‬ ‫ڕۆژى بەختت یەکشەممەیە‪.‬‬

‫‪ 2/20-1/21‬ن�ه‌ه�ه‌ن��گ‬

‫لەبەر ئەو تامەى کە هەیەتى ڕێواس‬ ‫هەر لە کۆنەوە توانراوە لەگەڵ ژەمە‬ ‫خۆراکە جیاجیاکاندا تێکەڵبکرێت و‬ ‫بخورێت‪ ،‬بەاڵم سودى ئەم ڕووەکە‬ ‫لە کۆندا بەتەواوى نەناسراوە و‬ ‫زانایان پێیان وایە کە لێکۆڵینەوەى‬ ‫ب����ەردەوام پێویستە ب��ۆ ئ��ەوەى‬ ‫س��ودەک��ان��ى ب��ەت��ەواوى بزانرێت‪.‬‬ ‫یەکێک لەو خەسڵەتە سەیرانەى‬ ‫ڕێ����واس ه��ەی��ەت��ى ئ���ەوەی���ە کە‬ ‫دەتوانرێت لەناو باخچەى ماڵەکەتدا‬ ‫بیڕوێنیت و لە هەموو چوار وەرزەى‬ ‫ساڵدا دەڕوێت و بۆماوەى چەندین‬ ‫دەیە دەتوانێت هەر گەشەبکات و‬ ‫بە تۆ و بێت ی��ان بە ڕەگ هەر‬

‫س��ەوز دەب��ێ��ت‪ .‬س��ودەک��ان��ى ئەم‬ ‫ڕووەکەبریتین لە‪:‬‬ ‫‪ .1‬تواناى خاوێنکردنەوەى لەشى‬ ‫مرۆڤ لە ژەهراوى بوون‪.‬‬ ‫‪ .2‬هۆکارى دواخستنى پیر بوونە‪.‬‬ ‫‪ .3‬هۆکارى بەرزکردنەوەى ئاستى‬ ‫سێکسە لە پیاوان و ژناندا‪.‬‬ ‫‪ .4‬دژە توش بوونە بە نەخۆشى‬ ‫شێرپەنجە‪.‬‬ ‫‪ .5‬هۆکارى کەمکردنەوەى ئازار و‬ ‫هەڵئاوساوییە‪.‬‬ ‫‪ .6‬دەرمانێکى باشى نەهێشتنى‬ ‫نەخۆشییەکانى دڵە‪.‬‬ ‫‪ .7‬یارمەتى ژنانى سکپڕ دەدات‬ ‫کۆرپەکەیان تەندروست بێت‪.‬‬

‫تۆوى گوڵەبەڕۆژە یەکێکە لەو خۆراکانە‬ ‫کە زۆر خواردنی زیانبەخشە‪ .‬کوپێک‬ ‫گ��وڵ��ەب��ەڕۆژە نزیکەى ‪ 800‬کالۆرى‬ ‫لەخۆدەگرێت کە دەکاتە ‪%40‬ى‬ ‫پێویستى وزەى ڕۆژانە‬ ‫کە لە دەورى ‪2000‬‬ ‫کالۆریدایە‪ .‬کەواتە‬ ‫ڕێ��ژە بەرزەکەى‬ ‫وزە یەکێکە لە‬ ‫گ��رف��ت��ەک��ان کە‬ ‫دەب���ێ���ت���ە ه��ۆى‬ ‫زیادبوونى کێشى‬ ‫ل�������ەش‪ .‬ت����ۆوى‬ ‫گوڵەبەڕۆژە بەهایەکى‬ ‫خۆراکى بەرزى هەیە و‬ ‫ماددەى گرنگ لەخۆدەگرێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫بە خۆراکێکى ت��ەواو ی��ان بااڵنس‬ ‫دانانرێت‪ ،‬چونکە هێشتا چەندین‬

‫م��اددەى خۆراکى گرنگ ماون کە لە‬ ‫گ��وڵ��ەب��ەڕۆژەدا ب��ەدى ناکرێن‪ ،‬وەکو‬ ‫ڤیتامین ‪ G‬ڤیتامین ‪ ،K‬بیتا کارۆتین‬ ‫و ماددە دژە ئۆکسانەکانى تر‪،‬‬ ‫ک��ەوات��ە ئ���ەو ‪1200‬‬ ‫ک���ال���ۆری���ی���ەى ک��ە‬ ‫م����اوە پێویستە‬ ‫ل����ەو خ��ۆراک��ان��ە‬ ‫وەرب��گ��ی��رێ��ت کە‬ ‫ئ�����ەو م�����اددە‬ ‫خ��ۆراک��ی��ی��ان��ە‬ ‫ل���ەخ���ۆدەگ���رن‪.‬‬ ‫خواردنى بڕى زۆر‬ ‫ل��ە ه���ەر جۆرێکى‬ ‫خ����ۆراک ه��ەت��ا ئ��ەگ��ەر‬ ‫بەهایەکى بەرزیشى هەبێت‬ ‫وەکو تۆوى گوڵەبەڕۆژە تەندروستى‬ ‫دەخاتە مەترسییەوە‪.‬‬

‫‪ 6/20-5/21‬ق����رژاڵ‬

‫زۆر خواردنى گوڵەبەڕۆژە زیانبەخشە‬

‫‪ 9/20-8/21‬ت���ه‌رازوو ‪ 10/20-9/21‬دووپشک ‪ 11/20-10/21‬ک���ه‌وان‬

‫ژن��ە گۆرانیبێژى لوبنانى ئەلیسا‪،‬‬ ‫ڕای��گ��ەی��ان��دووە‪ :‬کارەکانى ئەلبومە‬ ‫نوێیەکەى ل��ەت��ەواوب��وون��دای��ە ڕۆژى‬ ‫شەممەى داه��ات��وو ب���ەرەو تورکیا‬ ‫بەڕێدەکەوێت بۆ گرتنى وێنەکانى‬ ‫سەر ئەلبومەکەی‪ ،‬چونکە خۆى واڵتى‬ ‫تورکیاى هەڵبژاردووە‪ .‬هەروەها ئەلیسا‬ ‫لە پێگەى تایبەتى خۆى لە تۆڕى‬ ‫کۆمەاڵیەتى تیوتەر نوسیویەتی‪ :‬ڕۆژى‬ ‫شەممە بەڕێدەکەوم ب��ەرەو تورکیا‬ ‫بۆ گرتنى وێنەکانى سەر ئەلبومە‬ ‫نوێیەکەم‪ .‬لەچەند ڕۆژى ڕابردوودا‬ ‫کچە گۆرانیبێژى خەڵکى لوبنان‪،‬‬ ‫ئەلیسا‪ ،‬سەرجەم کارە دەنگییەکانى‬ ‫ئەلبومە نوێیەکەى تەواوکرد و بۆ‬ ‫گرتنى وێنەى س��ەر ئەلبومەکە‬ ‫تورکیاى هەڵبژاردووە‪ ،‬بەوپێیەى‬ ‫تواناى هونەرى ب��ەرز لەو واڵت��ەدا‬ ‫هەیە‪ ،‬س��ەرب��ارى دیمەن و ژینگە‬

‫لەبارەکەی‪.‬‬

‫میرنشینى دوب���ەى دروستکردنى‬ ‫ی��ەک��ەم��ی��ن ه��ۆت��ێ��ل��ى ن��ێ��و ئ���اوى‬ ‫ئاشکرا کرد بە شێوەیەک میوان و‬ ‫گەشتیاران دەتوانن لەنێو ئاودا بن‬ ‫و ژووریان هەبێت‪ .‬کۆمپانیاى بیگ‬ ‫ئەنفیست کونسالت کە کۆمپانیایەکى‬ ‫سویسرییەو ئەرکى دروستکردنى ئەو‬ ‫هۆتێلە نوێیە لەئەستۆ گرتووە دەڵێ‪:‬‬ ‫ئەو هۆتێلە لە دوو بەش پێکهاتووە‪،‬‬ ‫ب��ەش��ێ��ک ل��ەژێ��ر ئ����اوە و بەشى‬ ‫دووەمیش لەسەرەوەى ئاوەکەیە‪ ،‬بە‬ ‫شێوەیەک سێ ستونى گ��ەورە ئەو‬ ‫دوو بەشە بەیەکەوە دەبەستێتەوە‬ ‫کە لەنێو ئەو سێ ستونە گەورەیەدا‬

‫ئامێرى ب��ەرزک��ەرەوە «مصعد»ى‬ ‫تێدایەو م��ی��وان و گەشتیارەکان‬ ‫دەتوانن لەنێوان بەشە ژێر ئاوەکەى‬ ‫و سەرەوەى ئاوەکە هاتوچۆ بکەن‪.‬‬ ‫ب��ەش��ى ژێ��ر ئ��اوى ئ��ەو هۆتێلەش‬ ‫لە قۆاڵیى ‪ 10‬مەترى ئاوەکەدایە‬ ‫و ل��ە ‪ 21‬ژوور و ه��ۆڵ��ى گ��ەورەو‬ ‫بارێک پێکهاتووە‪ .‬ئەو هۆتێلە بە‬ ‫شێوەیەکیش دروستکراوە کە بەشە‬ ‫ژێرئاوەکەى دەتوانێ بەرەو سەرەوە‬ ‫بجوڵێت و لەکاتى ڕوودانى کارەساتى‬ ‫وەک س��ون��ام��ى ب��ەش��ى ژێ��رئ��اوى‬ ‫هۆتێلەکە دێتە س��ەر ئ��اوو لەگەڵ‬ ‫بەشەکەى دیکە یەک دەگرێتەوە‪.‬‬

‫ح������ەزدەک������ەی������ت‬ ‫دوورب���ک���ەوی���ت���ەوە لە‬ ‫چ�����واردەورەک�����ەت و‬ ‫ه��ەس��ت ب���ە ب��ێ��زارى‬ ‫دەک��ەى‪ ،‬بارى داراییت‬ ‫جێگیرەو لە بوارى کارەکەتدا سەرکەوتن‬ ‫بەدەستدێنیت‪ ،‬هەوڵبدە بۆ ڕێکخستنەوەى‬ ‫بارودۆخەکەو دۆزینەوەى ڕێگەچارەى‬ ‫پێویست‪ ،‬ڕۆژى بەختت چوارشەممەیە‪.‬‬ ‫هەست بە گوشارێکى‬ ‫دارای������ى دەک���ەی���ت‌و‬ ‫ک��ەس��ە ن��زی��ک��ەک��ان��ت‬ ‫دەبنە ه��ۆک��ار‪ ،‬چەند‬ ‫گ���ۆڕان���ک���اری���ی���ەک‬ ‫ڕوودەدات‪ ،‬ئ��ەو نەخشەیەى داتناوە‬ ‫چاوەڕوان نەکراوە بۆ ڕووبەڕووبوونەوە‪،‬‬ ‫لێى بە دوورب���ە‪ ،‬هەلێکى گونجاوتر‬ ‫بدۆزەرەوە‪ ،‬ڕۆژى بەختت سێشەممەیە‪.‬‬ ‫چەند داهێنانێکى تازە‬ ‫ب��ەرج��ەس��ت��ە دەک��ەی��ت‬ ‫‌و ب��ارى دارای��ی��ت باش‬ ‫دەک�����ات‪ ،‬ل���ە ب���وارى‬ ‫س�����ۆزداری�����دا زی��ات��ر‬ ‫ڕۆمانسى دەبیت‪ ،‬لەگە ‌ڵ خۆشەویستەکەت‬ ‫کاتێکى خ��ۆش دەبەیتەسەر‪ ،‬بڕیارى‬ ‫ب��ەپ��ەل��ە م���ەدە پ��ێ��ش ئ����ەوەى بیرى‬ ‫لێبکەیتەوە‪ ،‬ڕۆژى بەختت پێنجشەممەیە‪.‬‬ ‫ب��ە ه���ۆى درک��ان��دن��ى‬ ‫ن���ه���ێ���ن���ی���ی���ەک���ى‬ ‫هاوڕێیەکتەوە هەست‬ ‫بە خەمۆکى دەکەیت‪،‬‬ ‫ب������ەدواى ئ��اش��ت��ى و‬ ‫ئارامیدا بگەڕێ‌‪ ،‬هەند ‌ێ ئاڵۆزى‌و ژاوەژاو‬ ‫لە بوارى سۆزداریتدا هەیە‪ ،‬کەسێکى‬ ‫ئازیزت ئامۆژگاریت دەکات‪ ،‬بە قازانجى‬ ‫تۆیە‪ ،‬ڕۆژى بەختت چوارشەممەیە‪.‬‬ ‫ئ��������ەم م�����اوەی�����ە‬ ‫ڕووب���ەڕووب���وون���ەوەى‬ ‫زۆرى تیایە‪ ،‬پێویستیت‬ ‫بە ئارامى و چاودێرى‬ ‫هەیە‪ ،‬ڕەنگە گەشتێک‬ ‫ببێتە گۆڕانێکى نو ‌ێ لە ژیانتدا‪ ،‬بارى‬ ‫کۆمەاڵیەتى‌و داراییت ڕوو لە باشبوونە‪،‬‬ ‫ڕۆژى بەختت شەممەیە‪.‬‬

‫‪ 7/20-6/21‬ش���ێ���ر‬

‫ئەلیسا کارەکانى ئەلبومە نوێیەکەى‬ ‫لەتەواوبووندایە‬

‫‪ 8/20-7/21‬ف��ه‌ری��ک‬

‫ت��وێ��ژی��ن��ەوەی��ەک��ی زان��س��ت��ى نوێ‬ ‫ک��ە ل��ەگ��ۆڤ��ارى تایمى ئەمریکى‬ ‫باڵوکراوەتەوە تێیدا هاتووە زۆرێک‬ ‫ل��ەپ��اک��ک��ەرەوەک��ان��ى م���اڵ‪ ،‬ڕەنگە‬ ‫مەترسى ج��ۆراوج��ۆری��ان ب��ۆ سەر‬ ‫ت��ەن��دروس��ت��ى ئ��ەن��دام��ان��ی خ��ێ��زان‬ ‫بەتایبەت مندااڵن هەبێت‪ ،‬کەڕەنگە‬ ‫ب��ەه��ۆی هەڵمژینى ه��ەڵ��م��ى ئ��ەو‬

‫پاککەرەوانە لەماڵدا تووشى مەترسى‬ ‫ببنەوە‪ .‬توێژینەوەکە ئاماژەى بەوەش‬ ‫کردووە کۆمپانیاکانى بەرهەمهێنەری‬ ‫کەرەستەی پاککەرەوە تا ئێستا‬ ‫پابەندنین بەباسکردنی مەترسى‬ ‫ک��ەرەس��ت��ەک��ان��ی��ان‪ ،‬ک��ەڕەن��گ��ە‬ ‫مرۆڤەکان تووشى چەندین نەخۆشى‬ ‫جۆراوجۆربکات‪.‬‬

‫لە بوارى سۆزداریدا‪ ،‬لە‬ ‫ئەنجامى یەکترناسینێک‪،‬‬ ‫خۆشەویستییەکى نوێ‌‬ ‫لەدایک دەبێ‌‪ ،‬سەرنجى‬ ‫خێزانەکەت ڕادەکێشیت‌و‬ ‫لە ئەنجامى بیرکردنەوەیەکى زۆردا‪،‬‬ ‫تووشى خەمۆکى‌و دڵ��ەڕاوک��ێ دەب��ى‪،‬‬ ‫هەوڵبدە زا ‌ڵ بیت بەسەر کێشەکانتدا‪،‬‬ ‫ڕۆژى بەختت شەممەیە‪.‬‬ ‫بارى سۆزداریت باش‬ ‫نییە‪ ،‬ئ��اگ��ادارى بارى‬ ‫ت��ەن��دروس��ت��ی��ت ب��ەو‬ ‫هەوڵبدە خۆشەویستى‬ ‫خ���ۆت دەرب���ب���ڕی بۆ‬ ‫بەرامبەرەکەت‪ ،‬ب��ەدواى چ��ارەس��ەردا‬ ‫بگەڕ ‌ێ بۆ کێشەکان‪ ،‬ڕۆژى بەختت‬ ‫دووشەممەیە‪.‬‬

‫‪3/20-2/21‬‬

‫*مێژونووس‬

‫پاککەرەوەکانى پۆشاک مەترسیان‬ ‫بۆ سەر مرۆڤ هەیە‬

‫یەکەمین هۆتێل لەژێر ئاودا لە‬ ‫دوبەى دروست دەکرێت‬

‫ه��ەس��ت ب��ە ب��ێ��زارى‬ ‫و شکست دەک���ەى‪،‬‬ ‫ه��اوڕێ��ی��ەک��ت داواى‬ ‫ه��اوک��اری��ت لێدەکات‪،‬‬ ‫ه��ەوڵ��ب��دە ی��ارم��ەت��ى‬ ‫ب����دەى‪ ،‬ل��ە ک��ارەک��ەت��دا پێویستت‬ ‫ب��ەگ��ۆڕان��ک��ارى ه��ەی��ە‪ ،‬ڕۆژى بەختت‬ ‫یەکشەممەیە‪.‬‬

‫ک��ـ��ـ��اوڕ‬

‫ئاسەوارەکانى‬ ‫گوندى جولحان‬

‫ه��ەر دەم��ێ��ن��ێ ل��ەن��او ن��اخ��ى هەر‬ ‫تاکێکى کوردا‪ .‬جێگەی باسە عەلى‬ ‫مەردان لە ساڵى ‪ 1904‬لە گەڕەکى‬ ‫ب��ەرت��ەک��ی��ەى ش���ارى ک��ەرک��ووک‬ ‫لەدایکبوو و لە ساڵى ‪ 1981‬لە‬ ‫ب��ەغ��داد کۆچى دوای��ى ک��رد و لە‬ ‫کەرکووک بە خاک سپێردراوە و‬ ‫لە ژیانى هونەرى خۆیدا چەندان‬ ‫گۆرانى و مەقامى فۆلکلۆرى وتووە‪.‬‬

‫لە ئەنجامى ئەو کارەى‬ ‫کردووتە دەستکەوتێکى‬ ‫داراییت دەبێ‪ ،‬هاوکارى‬ ‫ه���اوڕێ���ک���ان���ت ب��ک��ە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم لەجیاتى ئەوان‬ ‫کارمەکە‪ ،‬هەوڵبدە لەخۆبایى نەبیت‪،‬‬ ‫ئاگات لە بارى تەندروستیت بێت‪ ،‬ڕۆژى‬ ‫بەختت هەینییە‪.‬‬

‫‪ 5/20-4/21‬دووان����ە‬

‫ب��ە ئ��ام��ادەب��وون��ى ب��ەرپ��رس��ان��ى‬ ‫حکوومەتى و الیەنە سیاسییەکان‬ ‫و ج��ەم��اوەرێ��ک��ى زۆرى ش��ارى‬ ‫کەرکووک‪ ،‬پەردە لەسەر پەیکەرى‬ ‫هونەرمەندى کۆچکردووى کورد‬ ‫«عەلى م��ەردان» الدرا و شەقامى‬ ‫نزیک گەراجى کەرکووک ‪-‬سلێمانى‬ ‫بە شەقامى عەلى مەردان ناو نرا‪.‬‬ ‫هونەرمەند عەلى زەنگەنە سکرتێرى‬

‫لقى ک��ەرک��ووک��ى ه��ون��ەرم��ەن��دان‬ ‫ڕایگەیاند‪ :‬هونەرمەندى گ��ەورەى‬ ‫کورد عەلى م��ەردان لە عێراقدا و‬ ‫بە تایبەتى لەناو میللەتى کوردا‬ ‫ن��اس��را ب��وو و پێگەى تایبەتى‬ ‫خۆى هەبووە بۆ گۆرانى و مەقامە‬ ‫ڕەسەنەکان‪ .‬وتیشی‪ :‬ئێستاش کە‬ ‫ئەو هونەرمەندە مەزنە نەماوە لە‬ ‫ژیاندا‪ ،‬ب��ەاڵم دەنگە زوواڵڵەکەى‬

‫ه��ەوڵ��ب��دە ئ��ەوەن��دە‬ ‫ڕەخ���������ن���������ە ل���ە‬ ‫ب����ەرام����ب����ەرەک����ەت‬ ‫ن��ەگ��ری‪ ،‬ب��ۆ ئ��ەوەى‬ ‫ب��ری��ن��دارت ن��ەک��ەن‪،‬‬ ‫لە کاتى هەڵەکردندا پێویست ناکات‬ ‫بەرگرى لە خۆت بکەى‪ ،‬ڕۆژى بەختت‬ ‫پێنجشەممەیە‪.‬‬

‫‪ 4/20-3/21‬گ��ـ��ـ��ـ��ـ��ا‬

‫لە کەرکووک پەردە لەسەر پەیکەرى‬ ‫هونەرمەند عەلى مەردان الدرا‬

‫لەیالن*‬

‫گوندى جولحان گوندێکى زۆر دێرینى ناوچەى‬ ‫گەرمیانە لە باشوورى کوردستان گوندێکیش هێندە‬ ‫دێرین بێت بێگومان پڕیەتى لە ئاسەوارى دێرین‬ ‫کە هێماى شارستانیەتى ناوچەکە دەسەلمێنێت‬ ‫‪ .‬گوندى جولحان گوندێکى ئەنفال ک��راوى‬ ‫ناوچەى گەرمیانەو کەوتۆتە ناوچەى شوانەوەو‬ ‫بە ‪ 15‬کیلۆمەتر لە مەرکەزى ناحیەى شوانەوە‬ ‫دوورە گوندى جولحان نزیک بە گوندى گورگانى‬ ‫مێژوویەو هاوسنوورە لەگەڵ گوندەکانى قەفار‬ ‫و تۆمار و لە باشووریشەوە هاوسنوورە لەگەڵ‬ ‫گوندەکانى گۆگجەو تۆپزاواو لە ڕۆژئاواشەوە‬ ‫نزیک گوندەکانى ئۆمەر بەگ و پاپیالنە وە لە‬ ‫بارەى ناوى ئەم گوندەوە ئەڵێن ئافرەتێک بناغەى‬ ‫دێکەى داناوە ناوى جوکانە و ئەم ناوە بەسەر زارو‬ ‫زمانەوە سوارەوە لە جوکانەوە بووە بە جولحان‬ ‫وە نزیکەى چل ماڵێکى تیادا دەژى وە ڕووبەرى‬ ‫زەوى و زارەکەشى لە ڕووبەرى گوندەکانى دەرو‬ ‫بەرى کەمترە بە ناوەڕاستى گوندى جولحاندا‬ ‫جۆگە ئاوێک دەڕوات کە س��ەرچ��اوەک��ەى لە‬ ‫چەند کانى و کارێزێک پێک ه��ات��ووە وە لە‬ ‫خوار گوندەکەوە پێی ئەوترێت چەمى هەڵمین‬ ‫وە ئەگەر م��ەرەزەى لێ بکەن کەم ئاوى سەر‬ ‫هەڵئەدات بۆیە کێشەى کەم ئاوى و ملمالنێ‬ ‫چەندین جار لەگەڵ حەسار وە چەند گوندێکى تر‬ ‫سەرى هەڵداوە وە لە ڕووى ئابووریەوە گوندەکە‬ ‫پشت بە کشتوکاڵ و ئاژەڵدارى دەبەستێت وە‬ ‫کشتوکاڵە دێمیەکانى بریتین لە چاندنى گەنم و‬ ‫جۆ وە نیسک و نۆک وبێستانى دێمى جوتیارەکان‬ ‫سوود لە ئاوى جۆگە و کانیاو کارێزەکان دەبینن و‬ ‫بۆ بەرهەم هێنایان‪ .‬سەوزەو میوەى جۆراوجۆرى‬ ‫وەک ترێ و هەنجیر و م��ەرەزەى برنجیشیان‬ ‫هەیە لە بارەى ئاژەڵداریشەوە ئەوە مەڕو بزن‬ ‫و ڕەشە واڵخ و هەروەها قاز و مراوى و قەل و‬ ‫مامر بەخێو دەکەن‪ ،‬هەروەها لە کاتى شۆڕشە‬ ‫کوردەواریشیەکاندا دانیشتوانى ئەم گوندە وەک‬ ‫گوندەکانى ترى کوردستان پشتگیرى شۆرشیان‬ ‫کردووە بۆیە ئەم گوندە لە ساڵى ‪ 1962‬زاینیدا‬ ‫بە دەستى بەعسیەکان تووشی ماڵ وێرانى و‬ ‫سوتاندن و دەرب��ەدەرى بوون ئەو ساڵەش بە‬ ‫ساڵى شومى بەعسیەکان تۆمار ک��راوە پاش‬ ‫بەیاننامەى ‪ 11‬ئازارى ساڵى ‪ 1970‬ز قوتابخانە‬ ‫لە گوندەکەدا ک��راوەت��ەوە وە ساڵى ‪1976‬ز‬ ‫یاسایی ساڵى ‪1958‬ز جێبەجێ کراوەو زەوى و‬ ‫زار بەسەر جوتیارەکاندا دابەش کار وەک چۆن‬ ‫عوسمانیەکان ویستیان کەرکوک و جولحان بکەن‬ ‫بە تورک بەعسیەکانیش ویستیان ناوچەکە بکەن‬ ‫بە عەرەب نشین وە لەالیەن بەعسیەکانەوە وێران‬ ‫و خاپوور کراو قوتابخانەکەشی تەقێنرایەوە بۆ‬ ‫جارى دووەمیش ساڵى ‪ 1988‬ز لە کارەساتە‬ ‫ب��ەدن��اوەک��ەى ئەنفالدا ئ��ەم گوندە ڕوخێنراو‬ ‫خەڵکەکەشی ئ��اوارەو دەرب��ەدەر و قەتل و عام‬ ‫کران و بەرەو ئاوارەی و ئۆردوگا زۆرە ملێکان‬ ‫ڕاپێچ کران‪ ،‬بەاڵم پاش پرۆسەى ئازادى گوندى‬ ‫جولحان سەر لە نوێ ئاوەدان کرایەوە ئەوەش‬ ‫ناوى هەندێک لە بنەماڵە کوردەکانى گوندى‬ ‫جولحانە‪ :‬بنەماڵەى سەعید بەگ‪ ,‬بنەماڵەى عەلى‬ ‫گەزەو‪ ،‬ساڵح عەزیز و کوێخا مستەفا ڕاوچی و‬ ‫کە ڕەچەڵەکیان دەگەڕێتەوە بۆ تیرەى لەک‪.‬‬ ‫گەلێ تەپۆڵکەى بەرز و گردى پڕ لە ئاسەوار لە‬ ‫دەوربەرى ئەم گوندەدا هەن کە پاش هەڵکەندن‬ ‫و پشکنینى ئاسەوارى پارچە گ��ۆزەو دەفرى‬ ‫شکاوى تیادا دۆزراوەتەوەو وەک گردى نەورۆز و‬ ‫گردى ناو باسک و کەلى ئیبراهیم بەگ و کەلى‬ ‫قەرەقاج و کەلى بێژەنگ بەسەر کەلى کەوەڕێ‬ ‫و کەلى ناڵەشکێنە چەندین سەرچاوەى کانى و‬ ‫ئاویش لەم گوندەدا هەن لەوانە کانى سپی و کانى‬ ‫ڕەش و کانى کوێرەو کانى المە کانى سلێمان باڵخ‬ ‫وە کانى سوور و کانى شاخە‪.‬‬ ‫ئاسەوارەکانى ڕەواندز‬ ‫شارى ڕەواندز پایتەختى پادشاى کورد مینەواس‬ ‫و پایتەختى میرنشینى سۆرانە کە دەبوایە ئێستا‬ ‫پارێزگایەکى گ��ەورە بوایە نەک شارۆچکەیەک‬ ‫لەم شارەدا تۆپی جەنگى قورس لەالیەن وەستا‬ ‫ڕەجەبەوە تیا دروست کرا بۆ بەرگرى کردن دژ بە‬ ‫داگیرکاران و تاکو ئێستاش نمونەى ئەو تۆپانە‬ ‫لە مۆزەخانەکاندا پارێزراون لەگەڵ چەندین گولە‬ ‫تۆپدا کە لەو تۆپانەدا بەکاردەهێنران ئەم شارە‬ ‫بەسەر دوو الپاڵەوە بنیات نراوە کە لە دوو سێ‬ ‫چین لە بەرزاییەوە بەرەو قواڵى دۆڵێک دێتە‬ ‫خوارێ کە قواڵییەکەى سەدان پێیە ئەم دۆڵە‬ ‫لە دۆڵى ئاکۆیانەوە دەست پێدەکات و ڕووبارى‬ ‫ڕەوان��دز بەالیدا تێپەڕدەبێت وە لەو ڕێگەیەوە‬ ‫ڕەوان��دز دەبەسترێت بە ئێرانەوە لە سەردەمى‬ ‫حکومڕانى میرانى سۆراندا زۆر پێشکەوتوو بووە‬ ‫وە بە دەیان قەاڵى سەخت و پرۆژەى ئاودێرى‬ ‫تیادا دروست کراوە ڕەواندز ڕانیەو کۆیەو هەولێر‬ ‫و ئاکرێ و ئامێدى و زاخو تەنانەت جەزیرەى‬ ‫بۆتان و شارى ماردین هەمووى لەناو سنوورى‬ ‫قەڵەمڕەوى پادشاى گەورەى ڕەواندزدا بوون میر‬ ‫محەمەدى ڕەواندز گەلێک قەاڵى سەختى لە شارى‬ ‫ڕەوان��دز وە لە ڕێگەى دوکان و لە قەمچۆخەو‬ ‫لە س��ەردەک��ە لە بیجان دروس��ت و هێندەى‬ ‫نەمابوو هەموو کوردستان لە بن دەستى تورکە‬ ‫عوسمانیەکان ڕزگار بکات ئەگەر پیالنە شومەکەى‬ ‫مەال خەتێ نەبوایە کە پادشاى گەورەى ڕەواندزى‬ ‫لەگەڵ خۆیدا برد بۆ تورکیا و لەوێ بە کوشتى داو‬ ‫هەرەسی بە میرنشینى سۆران هێنا‪.‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬


‫وةرزش‬ ‫هەڵبژاردەى کوردستان لە ‪ 5/15‬یەکەم یارى خۆى لە مۆرینۆ لەم وەرزەدا توانى ‪ 31‬سەرکەوتن‬ ‫پاڵەوانێتى نێودەوڵەتى فەلەستین ئەنجامدەدات‬ ‫بۆ ڕیاڵ تۆمار بکات‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2012/05/08‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪701‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫س��ەرۆک��ى یەکێتى ت��ۆپ��ى پێى‬ ‫کوردستان ڕاى گەیاند‪ ،‬تیروپشکى‬ ‫ی��اری��ی��ەک��ان��ى پ��اڵ��ەوان��ی��ەت��ی��ى‬ ‫نێودەوڵەتى فەڵەستین ئەنجامدرا‪،‬‬ ‫ه��ەڵ��ب��ژاردەى کوردستانیش لە‬ ‫گرووپێکى بەهێزدایە‪.‬‬ ‫سەفین ک��ان��ەب��ى ڕای��گ��ەی��ان��د لە‬ ‫شارى بەیت لەحم لە فەڵەستین‪،‬‬ ‫ت��ی��روپ��ش��ک��ى ی��اری��ی��ەک��ان��ى‬ ‫پ��اڵ��ەوان��ی��ەت��ی��ى ت���ۆپ���ى پێى‬ ‫ناودەوڵەتیى فەڵەستین ئەنجامدرا‬ ‫کە ‪ 10‬هەڵبژاردە بەشدارییان تێدا‬ ‫کردووە و هەڵبژاردەى کوردستانیش‬ ‫لە گروپێکى بەهێزدایە‪ .‬هەروەها‬ ‫گوتی‪ ،‬هەر ‪ 10‬هەڵبژاردەکە بەسەر‬ ‫‪ 3‬گرووپدا دابەش کراون‪ ،‬گرووپى‬ ‫یەکەم ‪ 4‬تیپە و دوو گرووپەکەى‬ ‫تریش هەریەکەى ‪ 3‬هەڵبژاردەى‬ ‫لەخۆ گرتووە‪ .‬کانەبى ئەنجامى‬ ‫تیروپشکەکەى ئاشکرا کرد کە بەو‬

‫جۆرەیە‪:‬‬ ‫گ��رووپ��ى ی��ەک��ەم‪ :‬فەڵەستین‪،‬‬ ‫ڤێتنام‪ ،‬پاکستان‪ ،‬سریالنکا‬ ‫گ��رووپ��ى دووەم‪ :‬ک��وردس��ت��ان‪،‬‬ ‫ئۆزبەکستان‪ ،‬ئەندۆنیزیا‪.‬‬ ‫گرووپى سێیەم‪ :‬توونس‪ ،‬ئوردن‪،‬‬ ‫مۆریتانیا‪.‬‬ ‫الى خ��ۆی��ەوە س���ەالم حوسێن‬ ‫سکرتێریى یەکێتى تۆپى پێى‬ ‫ک��وردس��ت��ان گ��وت��ى‪ :‬بەپێى ئەو‬ ‫زانیارییانەى پێمان گەیشتووە‪،‬‬ ‫پاڵەوانیەتییەکە لە ڕۆژى ‪14‬ى ئەم‬ ‫مانگە دەست پێ دەکا و فەڵەستین‬ ‫و ڤێتنام یاریى کردنەوە ئەنجام‬ ‫دەدەن‪ ،‬جێگرى سەرۆکى یەکەتیى‬ ‫تۆپى پێى نێودەوڵەتى ‪FIFA‬‬ ‫عەلى کوڕى حوسێن ئامادەى دەبێ‬ ‫لەگەڵ چەند کەسایەتییەکى ترى‬ ‫وەرزشیدا‪ .‬زیاتر گوتی‪ ،‬هەڵبژاردەى‬ ‫کوردستان یاریى یەکەمى لە ‪15‬ى‬

‫ئەم مانگە بەرامبەر هەڵبژاردەى‬ ‫ئ��ۆزب��ەک��س��ت��ان ئ��ەن��ج��ام دەدا و‬ ‫یارییەکەش لە یاریگەى حوسێن‬ ‫ئەنجامدەدرێت‪ ،‬یاریى دووەمیشى‬ ‫بەرامبەر ئەندۆنیزیا ڕۆژى ‪19‬ى‬ ‫ئ����ەم م��ان��گ��ە دەب�����ێ‪ .‬ح��وس��ێ��ن‬ ‫ئاماژەى بەوەش دا کە یارییەکانى‬ ‫پاڵەوانیەتییەکە لە ‪ 5‬یاریگەى‬ ‫جیاواز لە شارەکانى ڕامەاڵ‪ ،‬جەنین‪،‬‬ ‫بەیت ل��ەح��م‪ ،‬ئەریحا و نابلوس‬ ‫ئەنجامدەدرێت‪ .‬پاڵەوانیەتیى تۆپى‬ ‫پێى نێودەوڵەتیى فەڵەستین‪،‬‬ ‫کە لە ژێ��ر ن��اوى “لە نسکۆوە بۆ‬ ‫دەوڵەتى فەڵەستین” ئەنجامدەدرێ‪،‬‬ ‫بۆ ج��ارى دووەم��ە ڕێ��ک دەخ��رێ و‬ ‫جارى یەکەم پارساڵ بە بەشداریى‬ ‫‪ 16‬یانە ئەنجامدرا‪ ،‬بەاڵم ئەمجارە‬ ‫‪ 10‬هەڵبژاردەى نیشتیمانى بەشداریى‬ ‫تێدا دەک��ەن و تا ‪23‬ى ئەم مانگە‬ ‫دەخایەنێ‪.‬‬

‫دواى ئ���ەوەى ی��ان��ەى شاهانە‬ ‫سەرکەوت بەسەر یانەى غەرناتە‬ ‫ڕاهێنەر ج��ۆزێ مۆرینۆ توانى‬ ‫ڕیکۆردێکى تر تۆماربکات لەگەڵ‬ ‫ی��ان��ەى ڕی���اڵ م��ەدری��د کەکۆى‬ ‫سەرکەتنەکانى لەگەڵ یانەى‬ ‫ڕیاڵ مەدرید کردە ‪60‬سەرکەوتن‪،‬‬ ‫ل��ەوک��ات��ەى مۆرینۆ پەیوەندى‬

‫ک���رد ب��ەی��ان��ەى ڕی���اڵ م��ەدری��د‬ ‫‪75‬یارى ئەنجامداوە کەتوانیەتى‬ ‫‪ 60‬ی��ارى سەربکەوێت ڕێ��ژەى‬ ‫سەرکەوتنەکانى (‪)%80‬ە دواى‬ ‫ئ��ەوەى سەرکەوت بەسەریانەى‬ ‫غ��ەرن��ات��ە ت��وان��ى سەرکەوتنى‬ ‫ژم����ارى (‪)31‬ل������ەم وەرزەدا‬ ‫تۆماربکات لەوەرزى ڕابردووشدا‬

‫‪11‬‬

‫توانى (‪)29‬ی���ارى سەربکەوێت‬ ‫ل��ەگ��ەڵ ی��ان��ەى ش��اه��ان��ەدا جێى‬ ‫ب��اس��ە ڕاه��ێ��ن��ەر میگیل مونوز‬ ‫توانى (‪)257‬سەرکەوتن بۆریاڵ‬ ‫مدرید تۆماربکات ئێستا ڕاهێنەر‬ ‫میگیل مونوز لەریزى پێشەوەیە‬ ‫ل��ەس��ەرک��ەوت��ن��ەک��ان��ى ی��ان��ەى‬ ‫شاهانەدا‪.‬‬

‫بە دۆڕاندنى ئەیسى میالن یۆڤانتۆس توانى نازناوى‬ ‫خولى ئیتاڵیا بەدەست بهێنێت‬

‫بایرن میونخ دەیەوێت نورى شاهین بەرێتە ڕیزەکانیەوە‬

‫کەناڵى “کادیناسیر”ى ئیسپانى‬ ‫باڵوى کردوە کەیانەى بارین میونخى‬ ‫ئەڵمانى بۆندێکى بەشێوەى فەرمى‬ ‫پێشکەش بەیاریزانى هەڵبژاردەى‬ ‫تورکى ویانەى ڕیاڵ مدرید نورى‬

‫شاهین ى تەمەن ‪23‬س��اڵ��ى کرد‬ ‫یانەى باڤارى دەیەوێت یاریزانى‬ ‫ن��اوەراس��ت��ى ی��ان��ەى ڕی��اڵ مدرید‬ ‫نورى شاهین بگوازێتەوە بۆیانەکە‬ ‫ب��ۆ وەرزى داه��ات��وو‪”.‬ڕۆژن��ام��ەى‬

‫“لکیپ”ى فەرەنسى لە چەند ڕۆژى‬ ‫ڕابردوو باڵوى کردوە هەردوویاریزانى‬ ‫ه���ەڵ���ب���ژاردەى ت��ورک��ی��ا حەمید‬ ‫ئاڵتینتۆپ و نورى شاهین لەهاوینى‬ ‫ئەم ساڵ یانەى شاهانە جێدەهێڵن‬ ‫جێى باسە یاریزان حەمید ئاڵتینتۆپ‬ ‫لەم وەرزەدا لەزۆربەى یاریەکانى‬ ‫یانەکەى بەشدارى نەکردوە تەنها‬ ‫م��اوەی‪156‬خ��وول��ەک ی��ارى ک��ردوە‬ ‫لەگەڵ یانەى ڕیاڵ مدرید‪ ،‬هەروەها‬ ‫ی��اری��زان ن��ورى شاهین لەیانەى‬ ‫بروسیادۆرتمۆند پەیوەندى کرد‬ ‫بەیانەى ڕی��ال مدرید بەرامبەر‪10‬‬ ‫ملیۆن ی��ۆرۆ هەروەها بەباشترین‬ ‫یاریزانى خوڵى ئەڵمانیا دەستنیشان‬ ‫کرا بۆ وەرزى ڕابردوو یاریزان نورى‬ ‫شاهین م��اوەی‪82‬خ��ول��ەک ی��ارى‬ ‫کردوە لەگەل یانەى ریاڵ مدرید‪،‬‬ ‫بۆندەکەى یاریزان ن��ورى شاهین‬ ‫لە هاوینى ‪ 2017‬کۆتاى پێ دێت‬ ‫لەگەڵ یانەى شاهانەدا‪.‬‬

‫وۆلفگانگ ستارک ناوبژیوانى یارى کۆتای‬ ‫یۆرۆ لیگ دەکات‬ ‫یەکێتى تۆپى پێ‬ ‫ئەوروپا ناوبژیوانى‬ ‫ئەڵمانى وۆلفگانگ‬ ‫ستارک هەڵبژارد‬ ‫بۆ بەڕێوەبردنى‬ ‫ی�����ارى ک��ۆت��ای��ى‬ ‫یۆرۆلیگ لەنێوان‬ ‫ئەتالتیک بلباو و‬ ‫تە تال تیکۆ مد ر ید‬ ‫ب��ەرێ��وەدەچ��ێ��ت‬ ‫کە بر یا ر ە یا ر یە کە‬ ‫‪ 2012-5-9‬لەواڵتى‬ ‫ڕۆمانیا لەشارى‬ ‫بۆخارست ئەنجام‬

‫ب��درێ��ت‪ .‬ن��اب��ژی��وان��ى ئەڵمانى‬ ‫وۆلفگانگ ستارکى تەمەن (‪)42‬‬ ‫س��اڵ ل��ەج��ام��ى جیهانى ‪2010‬‬ ‫چەندیارێکى ب��ەڕێ��وەب��رد ئەم‬ ‫ناوبژیوانە یەکێکە لەونابژیوانانەى‬ ‫دەستنیشانکراون بۆ بەڕێوەبردنى‬ ‫یاریەکانى جامى نەتەوەکانى‬ ‫ئ��ەوروپ��اى پ��ۆڵ��ن��داو ئۆکرانیا‪.‬‬ ‫هەروەها ئەم ناوبژیوانە یاریەکى‬ ‫کالسیکۆى بەڕێوەبردوە لەنێوان‬ ‫ڕیاڵ مدرید و بەرشڵۆنە کەتیایدا‬ ‫یاریزانى یانەى ڕیاڵ مدرید پیپى‬ ‫بەکارتێکى سوورکرایە دەرەوەى‬ ‫یاریەکە‪.‬‬

‫یانەى یۆڤانتۆس نازناوى خولى‬ ‫ئیتاڵى یەکالیى کردەوە بۆ وەرزى‬ ‫‪ 2012-٢٠١١‬کاتێک س��ەرک��ەوت‬ ‫بەسەر یانەى کالیارى بە ئەنجامى‬ ‫دوو گۆڵى بێ وەاڵم ئەمەش لە‬ ‫درێژەى یارییەکانى گەڕى ‪٣٧‬ـى‬ ‫خولى ئیتاڵی‪ .‬بیانکۆنێرى توانى‬ ‫نازناوەکە یەکالیى بکاتەوە لە‬ ‫دواى بەدەست هێنانى ‪ ٨١‬خاڵ و‬

‫توانى سەربکەوێت بەسەر میالن‬ ‫ب��ە ج��ی��اوازى چ��وار خ��اڵ‪ ،‬دواى‬ ‫دۆڕان���ى م��ی�لان ل��ەس��ەر دەستى‬ ‫یانەى ئەنتەرمیالن بە ئەنجامى‬ ‫‪ .٢-٤‬یۆڤانتۆس توانى هەر زوو‬ ‫گۆڵ تۆمار بکات کاتێک مێرکۆ‬ ‫ڤوجینیچ ل��ە خولەکى شەشەم‬ ‫توانى گۆڵى یەکەم تۆمار بکات‬ ‫و هێرشەکانى یوڤی بەردەوامى‬

‫ه��ەب��وو‪ ،‬ب���ەاڵم گێمى یەکەمى‬ ‫یارییەکە بەو ئەنجامە بە کۆتا هات‬ ‫بەاڵم لە گێمى دووەمى یارییەکە‬ ‫ب��ااڵ دەستى یوڤێ دی��ار ب��وو وە‬ ‫لە خوولەکى ‪ ٧٥‬یاریزان مارکۆ‬ ‫بۆرێللۆ توانى گۆڵى دووەم و دڵنیا‬ ‫بوون بۆ بیانکۆنێرى تۆمار بکات‪.‬‬ ‫بەم شێوەیە یوڤی نازناوى ژمارە‬ ‫‪ ٣٠‬لە مێژوودا تۆمار کرد‪.‬‬

‫سکۆلز ‪ :‬تا دوا هەنگاو لەسەر نازناوەکە دەجەنگین‬ ‫پۆل سکۆلز یاریزانى هێڵى ناوەڕاستى‬ ‫یانەى مانچستەر یونایتد دانى بەوە دانا‬ ‫کە هیواى یانەکەى لە پارێزگاریکردن‬ ‫لە نازناوى خولى نایابى ئینگلتەرا زۆر‬ ‫الوازە‪ ،‬بەاڵم بەڵێنى دا تا دواهەنگاو‬ ‫شەڕى یانەى مانچستەر سیتى دەکەن‬ ‫لە سەر نازناوەکە‪ ».‬سکۆلز لە دواى‬ ‫سەرکەوتنى یانەکەى بە سەر یانەى‬ ‫سوانزى سیتى و سەرکەوتنى یانەى‬ ‫مانچستەر سیتى بەسەر یانەى نیوکاسل‬ ‫یونایتد‪ ،‬دانى بەوە دانا کە ئەگەرى‬ ‫بەدەستهێنانى نازناوەکە لە الیەن‬ ‫شەیتانە سوورەکان زۆر کەم بووەتەوە‪.‬‬ ‫سکۆلز لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵى سکاى‬ ‫سپۆرت گوتی‪« :‬بە هەموو توانامان‬ ‫ه���ەوڵ دەدەی����ن ب��ۆ ئ���ەوەى خەونى‬ ‫هاندەرانمان بهێنە دى لە پارێزگاریکردن‬ ‫لە نازناوەکەى خولى ئینگلتەرا‪ .‬بەڵێ‬ ‫ئێمە دەزانین کە ئەم کارە زۆر زەحمەتە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئێمە بەڵێنمان داوە تا دواهەنگاو‬ ‫شەڕ لەسەر ئەم نازناوە دەکەین‪».‬‬


‫خاوەنی ئیمتیاز‬

‫سەرنووسەر‬

‫جێگری سەرنووسەر‬

‫دیزاین‬

‫عەبدوڵـاڵ حاجی مەحمود‬

‫پشدەر بابەکر‬

‫عومەر غواڵمی‬

‫سەعید ئەحمەد‬

‫‪0748 010 8289‬‬

‫‪RebaziAzadi@Gmail.com‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەرێمی کوردستان سلێمانی ‪ -‬گردی ریعایه ‪ -‬گەڕەکی ‪ - 115‬کۆاڵنی ‪ - 7‬دەرگای ‪6‬‬ ‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬ ‫«نرخ‪ 500 :‬دینار»‬

‫پیرمێرد‪ :‬میللەت تا خوێندەوار نەبێت هەنگاوێک نانێت‬ ‫ئا‪~ :‬‬ ‫شاعیران بە سەرمایەی هەر میلەتێک و‬ ‫گەنجینەی هەر واڵتێک هەژمار دەکرێن‪،‬‬ ‫پیرەمێردیش یەکێکە لەو شاعیرانەیە‪،‬‬ ‫پیرەمێرد ناوى تۆفیق کوڕى مەحموود‬ ‫ئاغا ک��وڕى هەمزاغاى مەسرەفە‪ .‬لە‬ ‫ساڵى ‪ ١٨٦٧‬لە گەڕەکى گۆیژەى شارى‬ ‫سلێمانى لە دایکبووە‪ .‬لە تەمەنى شەش‬ ‫حەوت ساڵیدا‪ ،‬لە سلێمانیدا نێرداوەتە‬ ‫حوجرە و مزگەوت و پ��اش ماوەیەک‬ ‫دەبێت بە فەقێ دەستدەکات بە خوێندن و‬ ‫فێربوونى زمانی عەرەبى و وانەى ئایینی‪.‬‬ ‫لە خوێندنى عەرەبیدا دەچێتە پێشەوە‬ ‫و دەست دەکات بە خوێندنى سیوتی‪.‬‬ ‫پاش ئەوەى زۆربەى مزگەوتەکانى شارى‬ ‫سلێمانى گ��ەڕاوە ئەوسا ڕووى کردۆتە‬ ‫مزگەوتەکانى شارى بانە لە ڕۆژهەاڵتى‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫لە ‪ ١٨٨٢‬دا لەتەمەنى ‪ ١٥‬ساڵیدا‪ ،‬کراوە‬ ‫بە نووسەرى بەڕێوبەرایەتى ڕەگەزنامە‬ ‫لە سلێمانی‪ .‬لە ‪ ١٨٨٣‬دا ک��راوە بە‬ ‫نووسەرى ئەمالکى هومایۆنى لە هەڵەبجە‪.‬‬ ‫لە ‪١٨٨٦‬دا ک��راوە بە سەرنووسەرى‬ ‫دادگ���اى ش��ارب��اژێ��ڕ‪ ،‬ئ��ەو دەم��ە پێیان‬ ‫وتووە «باشکاتب»‪ .‬لە ‪ ١٨٩٥‬دا کراوە‬ ‫بە یاریدەرى داواکارى گشتى لە کەربەال‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەو کارەى بەدڵ نەبووە و وازى لە‬ ‫فەرمانى میرى هێناوە‪ .‬شێخ مستەفاى‬ ‫نەقیب کردوویەتى بە جێگرى خۆى بۆ‬ ‫ڕاپەڕاندنى کارەکانى و ژیانێکى باش و‬ ‫لەبارى بۆ گونجاند‪ .‬لەساڵى ‪ ١٨٩٩‬دا‬ ‫بەفەرمانى شاهانە دەبێت بە ئەندامى‬ ‫ئەنجومەنى بەرزى ئەستەمبوڵ‪ .‬بەهۆى‬ ‫عیزەت پاشاوە لە ئەستەمبوڵ لە کۆلیژى‬ ‫یاسا دەخوێنێت‪ ،‬بڕوانامەى یاساناس‬ ‫وەردەگریت‪ .‬لە ‪ ١٩٠٧‬دا بووە بە ئەندامى‬ ‫کۆمەڵەى کورد کە بە نهێنى پێکهاتبوو‬ ‫بە سەرۆکایەتى شێخ عەبدولقادرى‬

‫شەمزینی‪ .‬لە ئەیلوولى ‪ ١٩٠٩‬دا بووە‬ ‫قائیمقامى چۆڵەمێرگ‪ ،‬دواتر قائیمقامى‬ ‫قەرەمورسل‪ ،‬دوات��ر قائیمقامى ب��االوا‬ ‫و قائیمقامى بیت الشباب‪ ،‬لە ‪١٩١٧‬‬ ‫دا بووە بە قائیمقامى گموش کوی‪.‬لە‬ ‫نیسانى ‪ ١٩١٨‬دا بووە بە پارێزگارى‬ ‫(موتەسەڕیف) شارى ئەماسیە لە تورکیا‪.‬‬ ‫تاکوو ساڵى ‪ ١٩٢٣‬لەوێ بووە‪ .‬حاجى‬ ‫تۆفیق کە زۆربەى تەمەنى گەنجێتى و‬ ‫هەرزەکارى لە تورکیادا ڕابواردبوو و لەوێ‬ ‫ژنێکى هێنابوو دوو کوڕى (نەژاد و وەداد)‬ ‫لێ هەبوو‪ .‬بە هۆى شۆڕشى کورد لە‬ ‫تورکیا و تێکچوونى بار و بەهۆى ئەوەى‬ ‫کە پیرەمێرد خۆشى ئەندامى کۆمەڵەى‬ ‫ک��ورد بوو لە ساڵى ‪ ١٩٢٣‬پیرەمێرد‪،‬‬ ‫ژن و منداڵەکانى لە ئەستەمبوڵ بەجێ‬ ‫ئەهێڵێت و لەڕێگەى سوریاوە بە شارى‬ ‫حەلەب دا دێتەوە بۆ بەغدا و لەوێوە‬ ‫دەگەڕێتەوە بۆ کوردستان‪.‬‬ ‫ژیانی ڕۆژنامەنووسی‬ ‫پ��ی��رەم��ێ��رد ل��ە س��اڵ��ەک��ان��ى یەکەمى‬ ‫گەیشتنى بە تورکیا و هەر لەو کاتەوە‬ ‫کە ئەندامى مەجلیسى عالى ئەستەنبوڵ‬ ‫و خوێندکارى کۆلیژى یاسا ب��ووە‪،‬‬ ‫دەستى کردووە بە نووسین و وەرگێڕانى‬ ‫شیعر و وتار و زیندووکردنەوەى وێژەى‬ ‫کوردى و ناساندنى بەو جیهانە نوێیە‪.‬‬ ‫لە چەندین گۆڤار و ڕۆژنامەدا یا خاوەن‬ ‫و سەرنووسەر بووە یاخود لە دەستەى‬ ‫نووسەراندا بووە و نووسەرێکى چاالک‬ ‫بووە‪ .‬پاش گەڕاندەوەى لە تورکیا‪ ،‬چەند‬ ‫ساڵێک لە شارى سلێمانیدا دەمێنێتەوە‬ ‫بەبێ ئەوەى توخنى کارى میرى بکەوێت‪،‬‬ ‫لە ساڵى ‪ ١٩٢٦‬دا لە مانگى کانوونى‬ ‫یەکەمدا شارەوانى سلێمانى ڕۆژنامەى‬ ‫ژیان دەردەکات و پیرەمێردیش دەکرێت‬ ‫بە سەرپەرشتکارى ڕۆژنامەکە‪ .‬لە ساڵى‬ ‫‪ ١٩٣٢‬دا دەکرێت بە بەڕێوبەرى ئەو‬ ‫ڕۆژنامەیە‪ .‬ئەو رۆژنامانەی پیرمێرد کاری‬

‫تێدا کردوون و بابەتی ناوبراوی تێدا بەاڵو‬ ‫بۆتەوە بریتین لە رۆژنامەی «ڕەسملى‬ ‫کاتب لە ئەستەنبوڵ‪ ،‬ڕۆژنامەى کورد‬ ‫تەعاون و ترقى غزەتەسى بە دوو زمانى‬ ‫ک��وردى و تورکى‪ ،‬ڕۆژن��ام��ەى مسەوێ‌‬ ‫موحیت‪ ،‬ڕۆژن��ام��ەى شەمس لە تاران‬ ‫دەردەچ��وو‪ ،‬ڕۆژنامەى ژین کە خۆى لە‬ ‫سلێمانى چاپیدەکرد وەک درێژکراوەیەکى‬ ‫ڕۆژن��ام��ەى ژی����ان‪ ،‬ه��ەروەه��ا‬ ‫گۆڤارى ژین لە ئەستەنبوڵ‬ ‫لە سااڵنى ‪ ١٩١٨‬و ‪١٩١٩‬‬ ‫بە دوو زمانى کوردى‬ ‫و تورکى دەرچ���ووە‪.‬‬ ‫ب�������ەدەر ل����ەوان����ەى‬ ‫س����ەرەوە‪ ،‬پیرەمێرد‬ ‫لەگەلێک ب�ڵاوک��راوەى‬ ‫تردا دەست ڕەنگینى خۆى‬ ‫لە نووسیندا نیشانداوە و‬ ‫چاالک بووە وەکوو گۆڤارى‬ ‫ف��ەره��ەن��گ و ڕۆژن��ام��ەى‬ ‫شفق سرخ کە لە تاران‬

‫کۆڕێکى شیعرى‬ ‫بۆ عەبدوڵاڵ پەشێو‬

‫لە هۆڵى پێشەوا لە هەولێر بە‬ ‫ئامادەبوونى جەماوەرێکى زۆر‬ ‫کۆڕێکى شیعرى ب��ۆ شاعیرى‬ ‫نەتەوەیى مامۆستا عەبدواڵ پەشێو‬ ‫لە ‪ ٢٠١٢/٥/٦‬بەڕێوەچوو‪.‬‬ ‫سەرەتا نیگەرانیى خۆى لەمەڕ‬ ‫چ��ەن��د پرسێکى ه��ەن��ووک��ەی��ى‬ ‫دەرب����ڕى و ب��اس��ى ل��ە پرسى‬ ‫ژن ک��وژى و سیستەمى بانکى‬ ‫کرد و لەبارەى مەترسییەکانى‬ ‫سەر زمانى کوردی وتی «زمان‬ ‫غ��ی��رەت��م��ان��ە‪ ،‬ش��ەڕەف��م��ان��ە‪،‬‬ ‫نامووسمانە‪ ،‬دوات��ر بە شیعرى‬

‫(سەربازى ون) دەستى پێکرد‬ ‫و بە شیعرێکى ن��وێ بە ناوى‬ ‫«دوب��ەی» کۆتایى بە کۆڕەکەى‬ ‫هێنا‪ ،‬لە سەرەتاى دەستپێکردن‬ ‫تا کۆتایى وەک هەر جارێکى تر لە‬ ‫نێو چەپڵەڕێزانى خۆشەویستانى‬ ‫شیعرەکانى دەخوێندەوە‪ .‬دواى‬ ‫ک��ۆت��ای��ى ک��ۆڕەک��ە ج��ەم��اوەرى‬ ‫ئامادەبوو بە مەبەستى وێنەگرتن‬ ‫و نزیکبوونەوە لە شاعیر دەوریان‬ ‫دا و پەشێو بە ئاستەنگیەکى زۆر‬ ‫لەالیەن بەڕێوەبەرانى کۆڕەکە لە‬ ‫هۆڵى پێشەوا دەربازکرا‪.‬‬

‫دیدارێکى تەلەفزیۆنى ‪ 26‬کاتژمێرى خایاند‬

‫دەردەچ�����وون‪ ،‬ڕۆژن��ام��ەى ئیقدام و‬ ‫حوڕییەت‪ ،‬گۆڤارى ئیجتیهاد‪.‬‬ ‫بەرهەمەکانى پیرەمێرد‬ ‫جگە لە جێدەستى لە ڕۆژنامەگرى‬ ‫کوردیدا‪ ،‬پیرەمێرد خاوەنى دیوانێکى‬ ‫ش��ی��ع��ری��ی��ە‪ ،‬ک��ە چ��ەن��دی��ن ج���ۆر و‬ ‫ب��وارى شیعرى تیا ب��ەدى دەکرێت‪،‬‬ ‫کۆمەاڵیەتی‪ ،‬فەلسەفە‪ ،‬ڕام��ی��ارى و‬ ‫‪...‬هتد‪ ،‬بەرهەمەکانى بەناوى‬ ‫حاجى تۆفیق بەگەوە‬ ‫ب�ڵاودەب��وەوە‪ ،‬کاتێک‬ ‫ک����ە پ��ی��رەم��ێ��رد‬ ‫ل���ە ت���ورک���ی���اوە‬ ‫دەگ���ەڕێ���ت���ەوە‬ ‫ب���ۆ سلێمانی‪،‬‬ ‫ت��ەم��ەن��ى ب��ەرەو‬ ‫پیربوون دەچێت‪،‬‬ ‫ک��ە س��اڵ��ى ‪١٩٣٢‬‬ ‫ش��ی��ع��رى «ب��ەی��ان��ى‬ ‫بوو لەخەو هەستام»‬ ‫ب�ڵاودەک��ات��ەوە‪،‬‬

‫ب��ۆ یەکەمجار ن��ازن��اوى پیرەمێرد‬ ‫بۆخۆى هەڵدەبژێرێت و دەینووسێت‪،‬‬ ‫لەوەبەدواوە بە پیرەمێرد دەناسرێت‪.‬‬ ‫پیرەمێرد خۆى لەیاداشتەکانیدا باسى‬ ‫دەکات و بە بەرهەم و کارى ئەدەبیش‬ ‫س��اخ ب��ۆت��ەوە‪ ،‬ک��ە بەچاکى زمانى‬ ‫تورکى و فارسى و عەرەبى زانیوە‪.‬‬ ‫پیرمێرد خاوەنى چەند کتێبێکە‪ ،‬لەو‬ ‫کتێبە چاپکراوانەش‪ :‬دیوانى مەولەوى‬ ‫(ئ��ەس��ڵ و ڕۆح)‪ ،‬چیرۆکى م��ەم و‬ ‫زین‪ ،‬دوانزە سوارەى مەریوان‪ ،‬کتێبى‬ ‫پەندى پێشینان‪ ،‬چیرۆکى محمود‬ ‫ئاغاى شێوەکەل‪ ،‬گاڵتەوگەپ‪ ،‬دیوانى‬ ‫مەوالنا خالیدى نەقشبەندى ‪ -‬بەزنجیرە‬ ‫لە ڕۆژنامەکەیدا ب�ڵاوى دەک���ردەوە‪،‬‬ ‫شیعرەکانى وەلى دێوانە و بێسارانی‪،‬‬ ‫ئەوى دەستى کەوتبێ‪ ،‬لە هەورامییەوە‬ ‫کردوویە بە شێوەى سلێمانی‪ ،‬شیعرى‬ ‫گەلێ لەشاعیرانى هەورامان و زەنگەنەى‬ ‫بە شێوەزارى سلێمانى باڵوکردۆتەوە‬ ‫وەک‪ :‬ش��ەف��ی��ع‪ ،‬م��ەال وەل��ەدخ��ان‪،‬‬ ‫مەجزوب‪ ،‬فخرالعلما‪ ،‬مەالى جەباری‪،‬‬ ‫عەبدوڵالبەگى زەنگەنە و ‪...‬هتد‪.‬‬ ‫زنجیرە وتارێک دەرب���ارەى مێژووى‬ ‫میرنشینى بابان و خیڵ و تیرەکانى‬ ‫ج��اف‪ ،‬و گەلێک ڕووداوى مێژوویى‬ ‫گرنگ‪ .‬لەو کتێبانەى وەریگێڕاونەتە‬ ‫س��ەر زمانى ک��ورد دەتوانین ناوی‬ ‫گەشتى هۆنەرمەندێک لە جیهاندا‪،‬‬ ‫ڕۆمانى کەمانجەژەن‪ ...‬هتد‪.‬‬ ‫پیرەمێرد تا دواهەناسەى ژیانى بە‬ ‫ڕۆژنامە و نووسینەوە خەریک بووە‪ ،‬تا‬ ‫لە ‪١٩‬ى حوزەیرانى ‪ ١٩٥٠‬دا‪ ،‬بەرانبەر‬ ‫بە ‪٤‬ى ڕەمەزانى ‪١٣٦٩‬ى کۆچی‪ ،‬لە‬ ‫شارى سلێمانى لە تەمەنى ‪ ٨٣‬ساڵیدا‬ ‫بەهۆى نەخۆشیى شەکرە و نەخۆشیى‬ ‫گورچیلەوە کۆچى دواییکردوە‪ .‬لەسەر‬ ‫خواستى خۆى لە گ��ردى مامەیارە‪،‬‬ ‫نێژراوە‪.‬‬

‫تابلۆی «هاواری» مەنک پلەى یەکەمى‬ ‫لە نیگارکێش پیکاسۆ سەندەوە‬

‫ت��اب��ل��ۆى نیگارکێشى ن��ەروی��ج��ی‪،‬‬ ‫ئێدڤارد مەنک‪ ،‬بەناوى هاوار (‪The‬‬ ‫‪ )Scream‬کە ناسراوترین وێنەیە‬ ‫لە مێژوودا‪ ،‬پلەى جیهانى شکاند‬ ‫ل��ە ف��رۆش��ران��ى ب��ە ب��ەرزت��ری��ن نرخ‬ ‫کە بەبڕى نزیکەى (‪ )١٢٠‬ملیۆن‬ ‫دۆالربوو لە نیویۆرک‪ .‬ئەم تابلۆیە‬ ‫کە لە ساڵى (‪)١٨٩٥‬دا کێشراوە‬ ‫کە وێنەى کەسێکە کە سەرى خۆى‬ ‫گرتووەو ه��اواردەک��ات کە ئەمەش‬ ‫واى کردووە ببێتە هێمایەکى مۆدێرن‬ ‫بۆ پێشاندانى «نیگەرانی‪ ،‬خەم و‬ ‫ئ��ازاری» مرۆڤ‪ .‬تابلۆکەى مەنک‪،‬‬ ‫پلەى دووەمى هەیە لە بەناوبانگى‬

‫لەسەر ئاستى جیهان لەدواى تابلۆى‬ ‫مۆنا لیزا‪ .‬مەزادکردنى ئەم تابلۆیە‬ ‫لە (‪ )٥٠‬دۆالرەو دەستیپێکردوو‬ ‫لە زیادکردن بەردەوامبوو تا دواى‬ ‫(‪ )١٥‬خولەک مەزادکەرێکى نەناسراو‬ ‫لەڕێگەى تەلەفۆنەوە دوا نرخى‬ ‫پێشکەشکرد کە (‪)١١٩.٩٢٢.٥٠٠‬‬ ‫دۆالر بوو لەگەڵ کرێى ئامادەکارى‬ ‫مەزادکردنەکە‪« .‬ه���اواری» مەنک‬ ‫پلەى یەکەمى لە نیگارکێش پیکاسۆ‬ ‫سەندەوە کە سێ لە تابلۆکانى لە‬ ‫مەزادکردنێکدا بە (‪ )١٠٦‬ملیۆن‬ ‫و (‪ )٥٠٠‬هەزار دۆالر فرۆشران لە‬ ‫ساڵى (‪)٢٠١٠‬دا‪.‬‬

‫بۆ یەکەمجار لەمێژوودا‪ ،‬یۆنانییەکان‬ ‫ب��وون ک��ە بیریان ل��ەدان��ان��ى پلەى‬ ‫سەربازیى کردەوە‪ .‬ئەوەبوو لەساڵى‬ ‫‪501‬ى پێش زاییندا سوپا دابەشکرا بۆ‬ ‫چەند کەتیبەیەک‌و هەر کەتیبەیەکیش‬ ‫ژەن��ەڕال��ێ��ک��ى ب��ۆ دان����راو ل��ەس��ەروو‬ ‫ئەوانیشەوە فەرماندەى جەنگ دانرا کە‬

‫پلەى لەهەموویان بەرزتر بوو‪ .‬بەاڵم‬ ‫لەسەردەمى نوێدا‪ ،‬النکەو شوێنى‬ ‫پۆلێنکردنى سەربازیى بریتى بوو لە‬ ‫بەریتانیاو دواتریش لەالیەن خودى‬ ‫بەریتانییەکان‌و هەر یەک لە فەرەنساو‬ ‫ئەڵمانیا‌و واڵتانى ترى ئەوروپاوە کارى‬ ‫زیاترى لەسەرکراو بەرەوپێش برا‪.‬‬

‫کێ پلەى سەربازیى داهێنا؟‬

‫سەرۆکى شارەوانى شارێکى نیوزلەندا‬ ‫درێ��ژت��ری��ن دی����دارى تەلەفزیۆنى‬ ‫ئەنجامدا کەماوەکەى بریتى بوو‬ ‫لە‪ 26‬کاتژمێر‪ .‬کەناڵى تەلەفزیۆنى‬ ‫«‪ »CUE TV‬ى دی��دارێ��ک��ى‬ ‫لەگەڵ «تیم شادبۆت» ى سەرۆکى‬

‫شارەوانى شارى «ئینڤێر کارجێل»‬ ‫لەنیوزلەندا ئەنجامدا ک��ەم��اوەى‬ ‫‪ 26‬کاتژمێرى خایاندو تێیدا زۆر‬ ‫بابەتى جۆراو جۆرا خرانە بەرباس‬ ‫کەهەندێکیان تایبەتى و هەندێکى‬ ‫تریشیان گشتى ب���وون‪ .‬دی��دارى‬

‫تەلەفزیۆنى پێشتر گەیشتبووە ‌‪24‬‬ ‫کاتژمێر‪ ،‬ب��ەاڵم بێژەرو میوانەکە‬ ‫‌ڕێککەوتبوون لەسەر ئەوەى ئەوان‬ ‫ئ��ەو پێوانەیە بشکێنن و ناویان‬ ‫بچێتە ‌ناو کتێبى گینیس بۆ ژمارە‬ ‫پێوانەییەکان‪.‬‬

‫ڕزگار غەفور‬

‫کورد لە نێوان دووڕیانى‬ ‫مالیکى و جەعفەریدا‬ ‫ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ مێژوو‬ ‫دەبینین عێراق لە دواى ساڵى‬ ‫‪2003‬وە چ��ەن��دی��ن ک��ۆس��پ و‬ ‫گرفت هاتۆتە ڕێگاى ئەویش‬ ‫بوونى پێکهاتەى عێراق واى‬ ‫خواستووە‪ ،‬بەاڵم دەبینین هەر‬ ‫گرفتەو قۆناغ و چ��ارەس��ەرى‬ ‫خۆى هەبووە لە ڕوووى کاتەوە‬ ‫زۆر جار الیەنێک داواکاریەکى‬ ‫ه��ەب��ووە س��ەی��ر دەک��ەی��ن لە‬ ‫ق��ۆن��اغ��ى دوات���رد ئ��ەو الیەنە‬ ‫داواک��اری��ی��ەک��ى ت��رى ه��ەب��ووە‬ ‫جیاوازتر لەوەى پێشوو‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوەى جێی سەرنجە کورد لەم‬ ‫نێوەندەدا ستراتیژێکى دیارى‬ ‫کراوى نەبووە کە بتوانێت کارى‬ ‫لەسەر بکات لە کاتى کێشەو‬ ‫گرفتەکاندا تا بیچەسپێنێت‬ ‫وەک کارتێکى فشار کە هەمیشە‬ ‫خ��ۆم��ان ب��وی��ن��ەت��ە ه��ەوێ��ن��ى‬ ‫یەکخستنى عێراق و بەهێزکردنى‬ ‫حکومەتە جۆراوجۆرەکان‪ ،‬بە‬ ‫پێچەوانەوە الیەنەکانى ترى‬ ‫عێراق گەرچى ناکۆکن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەسەر داواکاریەکانى کورد کۆک‬ ‫و تەبان کە هیچ حکومەت و‬ ‫الیەنێک سیاسەتێکى ڕوون و‬ ‫تەبایان نیە بەرامبەر کورد و‬ ‫دان بە مافەکانى کورددا نانێن‬ ‫بۆیە کوردیش ئەوەندەى خۆى‬ ‫بە الیەکانى عێراقەوە مەشغول‬ ‫کردووە نەیتوانیوە ئەوەندە فشار‬ ‫بکات بۆ داخوازیەکانى خۆى‬ ‫وە زۆر جار ئەم ناوبژیوانیەى‬ ‫بۆتە هۆى تێوەگالنى لەشەرى‬ ‫الیەنەکانى تر وەکو بینیمان‪،‬‬ ‫ل��ەوە ن��اوازەت��ر ئ��ەوەی��ە کورد‬ ‫ل��ە ڕووى هەست و س��ۆزەوە‬ ‫کار لەسەر هاوپەیمانى دەکات‬ ‫وە زۆر جار کێشەکانى خۆى‬ ‫بچوک ئەکاتەوە بە ئاڕاستەى‬ ‫کەسانێک پێشتر پێمان وابوو‬ ‫جەعفەرى الببرێت ئەوا دەتوانین‬ ‫کێشەکانمان چارەسەر بکەین‪،‬‬ ‫بەاڵم دەرکەوت کێشەکان خودى‬ ‫کەسەکان نین بەڵکو الیەنە‬ ‫عەرەبیەکان یەک ستراتیژیان‬ ‫ه��ەی��ە ب���ەرام���ب���ەرم���ان ب��ۆی��ە‬ ‫ئێستاش کە باس لە جەعفەرى‬ ‫دەکرێت وەکو ئەڵتەرناتیڤێک‬ ‫بۆ چارەسەرى دۆخەکەى عێراق‬ ‫بەهەڵەداچونێکى‬ ‫پێموایە‬ ‫ترمانە کە وابزانین کێشەکانمان‬ ‫چارەسەر دەبێت‪ ،‬چونکە ئەوە‬ ‫دەیسەلمێنێت ئەو کاتەى کورد‬ ‫ه��ەوڵ��ى دا جەعفەرى الببات‬ ‫کورد بە هەڵەداچووە‪ .‬ئەگینا‬ ‫ب��ۆ ج��ارێ��ک��ى ت��ر دەم��ان��ەوێ��ت‬ ‫بگەڕێتەوە ب��ۆ س��ەر کورسی‬ ‫دەسەاڵت‪ .‬بۆیە پێویستە کورد‬ ‫ستراتیژى خۆى دیارى بکات و‬ ‫بەهەمان شێوەى الیەنەکانى تر‬ ‫لە عێرراقدا مامەڵە بکەین بۆ‬ ‫چەسپاندن و دەستبەر کردنى‬ ‫مافەکانمان‪.‬‬

Rebazi Azadi 701  

Rebazi Azadi 701

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you