Page 1

‫سێشەممە ‪/16‬ڕەشەمێ‪ 2711/‬کوردی • ‪ 2012/03/06‬زایینی • ژمارەی ‪ • 693‬ساڵی ‪ 12 • 31‬الپەڕە‬

‫‪ 4‬نرخى (پەیوەندیکردن) لە (نەوت) و‬ ‫(بەنزین) گرانترە !‬

‫»‬

‫هەڵسوکەوتى مندااڵن و کاریگەرى خێزانى…‬

‫‪ 8‬دیموکراسی کوردستان‬ ‫لە گە‌شە‌کرد‌ندایە‌‬

‫»‬

‫ڕیاڵ مەدرید لە بەدەست هێنانى…‬

‫شە‌رمنی نە‌خۆشییە‌‬

‫ڕۆژنامەی جەماوەری کوردستان‬ ‫هەفتەنامەیەکی سیاسییە حزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان دەریدەکات‬

‫»‪9‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫»‪10‬‬

‫»‪11‬‬

‫محەمەدى حاجى مەحمود‪:‬‬

‫بەرەی کوردستانی توانی خەڵک یەک بخات‬ ‫بۆ ڕاپەڕینی بەهاری ‪1991‬‬

‫تایبەت بە ~‬ ‫محەمەدى حاجى مەحمود‪ ،‬لە دیدارێکى‬ ‫تایبەتى ~ ئاماژە بەوە دەکات‬ ‫«لە ڕاپەڕیندا یەکەم جار پێشمەرگەى‬ ‫سۆسیالیست گەیشتە ناو ڕانیە و یەکەم‬ ‫شەهیدیش حزبى سۆسیالیست دای»‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو هێماش ب��ۆ ئ��ەوە دەک��ات‬ ‫«کیمیایی ب��ۆ ی��ەک��ەم ج��ار دەنگى‬ ‫خەفەکراوى ک��وردى گەیاندە هەموو‬ ‫دن��ی��ا‪ ،‬دنیا تێگەشت ک��ە کیمیایی‬ ‫لە کورد دراوە‪ ،‬ئەوە زۆر گرنگ بوو‬ ‫هەڵەبجە بوو بە پێناسەیەک‪ ،‬ڕاپەڕین‬ ‫ڕەنگە تەواوکەرى ئەو زوڵمە بێت کە لە‬ ‫کورد کرا»‪.‬‬ ‫م��ح��ەم��ەدى ح��اج��ى م��ەح��م��ود بە‬ ‫~ ڕاگەیاند «کورد بۆ یەکەم‬ ‫ج��ار لە ڕاپ��ەڕی��ن��ەدا بەشێکى زۆرى‬ ‫کوردستانى ئازاد کرد»‪.‬‬ ‫ناوبراو ئاماژە بەوە دەکات «کیمیایی بۆ‬ ‫یەکەم جار دەنگى خەفەکراوى کوردى‬ ‫گەیاندە هەموو دنیا‪ ،‬دنیا تێگەشت‬ ‫کە کیمیایی لە کورد دراوە‪ ،‬ئەوە زۆر‬

‫گرنگ بوو هەڵەبجە بوو بە پێناسەیەک‪،‬‬ ‫ڕاپەڕین ڕەنگە تەواوکەرى ئەو زوڵمە‬ ‫بێت کەلە ک��ورد ک��را‪ ،‬ک��ۆڕەو بوو بە‬ ‫تاجێک هەرسێکیانى ت��ەواو کرد ئەم‬ ‫سیانە سێ شتى گرنگ بوو سەرەنجى‬ ‫دنیاى ڕاکێشا و ڕق و کینەشى دروست‬ ‫کرد لە دڵى میللەتى کورد بەرامبەر‬ ‫دوژمن‪ ،‬بڕیارى (‪ )688‬کە لە ڕێکخراوى‬ ‫نەتەوە یەکگرتووەکان دەرچوو بڕیارێکى‬ ‫گرنگ بوو بۆ یەکەم جار بوو بڕیارێکى‬ ‫وادەربچێت بە نیسبەت کوردەوە‪.‬‬ ‫لەبارەى یەکڕیزى کوردەوە محەمەدى‬ ‫ح��اج��ى م��ەح��م��ود وت���ى ی��ەک��ڕی��زی‬ ‫ب��ۆ میللەتێک ب��ۆ ن��ەت��ەوەی��ەک بۆ‬ ‫حزبێک بۆ عەشیرەتێک بۆ خێزانێک‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت��ە‪،‬ی��ەک��ڕی��زی ب��ۆ خەڵکی‬ ‫کوردستان ئەمڕۆ لە هەموو کاتەکانی‬ ‫تر زیاتر پێویستە‪ ،‬چونکە دەمانەوێت‬ ‫دەسەاڵتی ئیداری و سیاسی خۆمان‬ ‫ل���ەوەى ک��ە ه��ەی��ە زی��ات��ری بکەین‪،‬‬ ‫ئەمانەوێت بیر لەشتی گەورەتر لە‬ ‫فیدراڵی بکەینەوە‪ ،‬بۆیە ئێستا لەهەموو‬ ‫کاتێک زەروورت���رە کە هەموو هێزە‬

‫کوردستانیەکان و ڕێکخراوەکان و‬ ‫تاکەکانی خەڵکی کوردستان پێکەوە‬ ‫زیاتر تەبابن و کاربکەن و خەبات‬ ‫بکەن بۆ بەدەستهێنانی دەستکەوتی‬ ‫زی��ات��ر ل���ەوەى ک��ە ئێستا ه��ەی��ە لە‬ ‫کوردستاندا بەو ئومێدەی ئەو یادە‬ ‫بتوانێت ئەو هەموو هیز و الیەنانە‬ ‫پێکەوە یەک بخاتەوە و کۆیان بکاتەوە‪،‬‬ ‫کورد هەمیشە لەدوای تێکشکانی دوای‬ ‫ئ��ەوەى کە توشی کێشەیەک دەبێت‬ ‫ئەوکاتە بیرەکانی ئاقاڵنەیە و ژیرانە‬ ‫بیردەکاتەوە بۆنمونە ئێمە ئەمان‬ ‫توانی لە ساڵی (‪ 85‬و ‪ 86‬و‪)87‬‬ ‫بەرەی کوردستانی دامەزرێنین و بیر‬ ‫لە یەکخستنی ماڵی کوردی بکەینەوە‪،‬‬ ‫ب���ەاڵم ئ��ەوک��ات��ان��ەی ک��ە زۆرب���ەی‬ ‫کوردستانمان لەبەردەست بوو نەمان‬ ‫کرد تا ساڵی ‪ 1988‬لەدوای ئەنفال و‬ ‫کیمیاباران هەموومان چوینە ئەودیوو‬ ‫سنورەکانى ئێران ئەو کاتە ژیرانە‬ ‫بیرمانکردەوە و بەرەی کوردستانیمان‬ ‫دروستکرد‪ ،‬بۆیە پێموایە پێش ئەوەى‬ ‫هەرشتێک ڕووب��دات پێویستە کورد‬

‫ئەندامێکی ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‪:‬‬

‫پشتگیری عێراق بۆ سوریا لەبەر ئەوەیە کە عێراق لەوە‬ ‫دەترسێت کە ڕوخانی سوریا کاریگەری لەسەر ئەو هەبێت‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫دلێر عەبدولقادر‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى‬ ‫نوێنەرانى عێراق لە دیدارێکى تایبەتى‬ ‫~ دا ئ��ام��اژە ب��ەوە دەک��ات‬ ‫«عێراق هەڵوێستى خ��ۆى دەگۆڕێت‬ ‫و دەبێتە پشتیوانى ک��ردن لە گەلى‬ ‫سووریا»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئەوە دەکات «حکومەت‬ ‫ن��ات��وان��ێ��ت داوا ب��ک��ات ک��ەی��اس��ای‬ ‫پ��ەس��ەن��دک��راوى ب���وودج���ە ه��ەم��وار‬ ‫بکرێتەوە»‪.‬‬ ‫دلێر عەبدولقادر‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى‬ ‫ن��وێ��ن��ەران��ى ع��ێ��راق ب��ە ~‬ ‫ڕاگەیاند بەستنى کۆنگرەى سەرانى‬ ‫عەرەب لەبەغداد خاڵێکى گرنگە‪ ،‬چونکە‬ ‫لەم ب��ارودۆخ��ەدا کە عێراق بتوانێت‬ ‫ئەو کۆنگرەیە لەخۆبگرێت و بەڕێوەى‬ ‫ببات ئ��ەوە کارێکى گرنگە دی��ارە لە‬ ‫کۆبوونەوەکانى پێشووتردا کۆمکارى‬

‫عەرەبی و واڵتانى عەرەبی پەیوەندیەکى‬ ‫بەهێزیان بە دۆسیەى سووریاوە هەبووە‬ ‫و زۆر گرنگیان بە چارەسەرکردنى‬ ‫کێشەکانى گەلى سووریا داوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫حکومەتى عێراق لەو کۆبوونەوانەدا‬ ‫هەڵوێستى تەحەفوزیان هەبووە لە دژى‬ ‫ئەو بڕیارانەى کە دژى ڕژێمى سووریا‬ ‫دەرچوون‪ ،‬عێراق دەڵێت تەحەفوزەکەى‬ ‫دژى گەلى سووریا نییە‪ ،‬بۆ پشتیوانى‬ ‫کردن لە ڕژێم نییە‪ ،‬بەڵکو ترسە لەوەى‬ ‫کە ڕووخاندنى ڕژێم کاردانەوەى لەسەر‬ ‫عێراق هەبێت ئێستاش پێموایە عێراق‬ ‫هەڵوێستى خۆى دەگۆڕێت و دەبێتە‬ ‫پشتیوانى کردن لە گەلى سووریا ‪.‬‬ ‫لەبارەى دابینکردنى ئۆمبیلى گولەنەبڕ‬ ‫بۆ پەڕلەمانتاران ناوبراو وتی بڕیارە‬ ‫جارێکى تر ئەو باسە لەناو پەڕلەماندا‬ ‫قسەى لەسەر بکرێتەوە‪.‬‬ ‫لەبارەى دروست بوونى هەرێم تر دلێر‬ ‫عەبدولقادر ئاماژە بۆ ئ��ەوە دەک��ات‬ ‫«نابێت هەرێم دروست بێت کە کێشەى‬

‫بەڕێوەبەرى کەشناسى سلێمانى‪:‬‬

‫دارا حەسەن‪ ،‬بەڕێوەبەری کەشناسی‬ ‫سلێمانی ب��ە ~ راگەیاند‬ ‫«بارانى تر دەبارێت و وشکەساڵیش‬ ‫ئەسڵ و ئەساسى نییە‪ ،‬تا ئێستاش‬ ‫بڕى بارانى پێویست بۆ سەرجەم شار‬ ‫و شارۆچکەکانى هەرێمى کوردستان‬ ‫باریوە‪ ،‬لە ناوچەى گەرمیان کەمێک‬ ‫جیاوازى هەیە لە چاو سااڵنى ڕابروودا‪».‬‬ ‫شایانی باسه بەهۆی کەمی بارانەوە‬ ‫لەسااڵنی ڕاب��ردوو وشکەساڵی ڕووی‬

‫لەهەرێمی ک��وردس��ت��ان ک��ردب��وو کە‬ ‫ئەمەش چەند کاردانەوە و گۆڕانکاریکی‬ ‫بەدوای خۆیدا هێنا لەوانە دیاردەی خۆڵ‬ ‫بارین‪ .‬ئەمە سەرباری ئەوەی حکومەتی‬

‫»‪7-6‬‬

‫هاژە سلێمان‪ ،‬ئەندامى پەڕلەمانى کوردستان‪:‬‬

‫چاوەڕوان دەکرێت ‪ 3/7‬سەرۆکی هەرێم‪،‬سەرۆکی کابینەی‬ ‫نوێ و جێگرەکەی ڕابسپێرێت‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫زۆرى ب��ەدواوە بێت بۆ نمونە ئەگەر‬ ‫پارێزگاى سەالحەدین ببێتە هەرێمێک‬ ‫ئایا مەسەلەى ناوچەى دوزخورماتوو‬ ‫چی لێ بەسەر دێت؟ تا ئێستا سەر‬ ‫بە پارێزگاى کەرکوک بووە‪ ،‬بۆیە ئەو‬ ‫مەسەلەیە هێڵراوەتەوە بۆ حکومەت و‬ ‫هێشتا گفتوگۆى تێروتەسەلى لەسەر‬ ‫نەکراوە»‪3» .‬‬

‫بارانى پێویست بۆ سەرجەم شار و شارۆچکەکانى هەرێمى‬ ‫کوردستان باریوە‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫بیر لەوە بکاتەوە کە خۆی ئامادە‬ ‫بکات بۆ هەر ڕووداوێکی تر کە ئێستا‬ ‫بەڕێوەیەلە عێراق و لە ناوچەکەو لە‬ ‫دنیادا‪ ،‬گۆڕانکاری گەورە بەڕێوەیە‬ ‫پێش ئەوەى کە شتەکانی بەسەردا‬ ‫بسەپێنرێت شپرزە ببێت ‪.‬‬ ‫وتیشى «ب���ەرەى کوردستانى‬ ‫یەکێک بوو لە دەستکەوتە‬ ‫گ����ەورەک����ان ک���ە ت��وان��ى‬

‫ئەنجامى ڕاپەڕینى دەس��ت پێبکات‬ ‫وخەڵک یەکبخات»‪.‬‬

‫هەرێم لەڕێگەی بوودجەیەکی تایبەتەوە‬ ‫بەناوی بوودجەی وشکەساڵی لەهەوڵی‬ ‫کەمکردنەوەی کاریگەریەکانی ئەو‬ ‫دیاردەیەدا بو‪.‬‬ ‫هەر لە سەر ئەم بوودجەیە لەڕێگەی‬ ‫تەنکەر ئ��اوی خ��واردن��ەوە بۆ چەند‬ ‫گوندێکی سنووری ناوچە جیاجیاکانی‬ ‫هەرێمی کوردستان دابیندەکرا‪.‬‬ ‫ئەم شەپۆلە باران بارین و بەفرە جێگەی‬ ‫دڵخۆشی خەڵکی کوردستانە بەو‬ ‫پێیەی چەند ڕێکخراوێک لەپێشووتردا‬ ‫باسی ئەگەری بەبیابان بوونی عێراقیان‬ ‫کردبوو‪.‬‬

‫ه��اژە سلێمان‪ ،‬ئەندامى پەڕلەمانى‬ ‫کوردستان لە دیدارێکى تایبەتى‬ ‫~ دا ئاماژە ب��ەوە دەکات‬ ‫«چ��اوەڕوان دەکرێت ڕۆژى ‪7‬ى مانگ‬ ‫س��ەرۆک��ى ه��ەرێ��م ه���ەردوو س��ەرۆک‬ ‫و جێگرى س��ەرۆک��ى کابینەى نوێ‬ ‫ڕابسپێرێت بۆ پێکهێنانى کابینەى‬ ‫نوێی حکومەت»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئ��ەوە دەک��ات «بەو‬ ‫هیوایەى کە بتوانین هەوڵەکانمان بەو‬ ‫ئاراستەیە بێت کە النى کەم (‪ 3‬تا‬ ‫‪ )4‬ئافرەت لە کابینەى نوێی حکومەتدا‬ ‫پۆستی وەزاریان بدرێتێ و بەشدارى‬ ‫بکەن»‪.‬‬ ‫ه��اژە سلێمان‪ ،‬ئەندامى پەڕلەمانى‬

‫کوردستان بە ~ ڕاگەیاند‬ ‫ئەو پڕۆژانەى کە چ��اوەڕێ دەکرێت‬ ‫ل��ەم خ��ول��ەدا گفتوگۆیان لەسەر‬ ‫بکرێت یاسای لێبووردنى گشتى کە‬ ‫ڕاپۆرتەکەى ئامادەیە و پڕۆژە یاسایى‬ ‫بەدەست هێنانى زانیارى و بێگومان‬ ‫هەر کاتێکیش پڕۆژە یاساى بوودجە‬ ‫گەیشتە پەڕلەمان ئەویش لەو خولەدا‬ ‫گفتوگۆى لەسەر دەکرێت‪ ،‬هەروەها‬

‫پ���ڕۆژە یاسایى پ��ەی��ڕەوى ناوخۆى‬ ‫پەڕلەمان کە دراوەتە پەڕلەمانتاران‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم پەیوەندى ب���ەوەوە هەیە کە‬ ‫خوێندنەوەى یەکەمى بۆ بکرێت ئەو‬ ‫کاتە ئاراستەى ئەندامانى پەڕلەمان و‬ ‫لیژنەکان بکرێت ئەو کاتە گفتوگۆى‬ ‫لەسەر بکرێت‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشى پێکهێنانى کابینەى‬ ‫ح��ەوت��ەم��ى ح��ک��وم��ەت��ى ه��ەرێ��م��ى‬ ‫کوردستان‪ ،‬لەبەر ئ��ەوەى تا ئێستا‬ ‫سەرۆکى هەرێم س��ەرۆک و جێگرى‬ ‫سەرۆکى کابینەى نوێى حکومەتى‬ ‫ڕانەسپاردووە بۆ پێکهێنانى کابینەکە‪،‬‬ ‫چ��اوەڕوان دەکرێت ڕۆژى ‪7‬ى مانگ‬ ‫س��ەرۆک��ى ه��ەرێ��م ه���ەردوو س��ەرۆک‬ ‫و جێگرى س��ەرۆک��ى کابینەى نوێ‬ ‫ڕابسپێرێت بۆ پێکهێنانى کابینەى‬ ‫نوێی حکومەت‪3» .‬‬

‫بەڕێوەبەرى گشتى پەروەردەى سلێمانى‪:‬‬

‫ئەو خوێندکار و مامۆستا و فەرمانبەرانەى کە نەتەوەى‬ ‫ترن دەتوانن پۆشاکى خۆیان لەبەر بکەن‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫وەزارەت���ى پ����ەروەردەى حکومەتى‬ ‫هەرێمى کوردستان بڕیارى دا لە‬ ‫ن��اوەن��دەک��ان��ى خوێندندا پۆشاکى‬ ‫کوردى لەبەر بکرێت بۆ ڕۆژانی ‪8،9‬‬ ‫و ‪10‬ی ئازار‪.‬‬ ‫جەبار حەمە ئەمین‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫گشتى پ�����ەروەردەى سلێمانى بە‬ ‫~ ڕاگەیاند پۆشینى جلى‬ ‫کورد لە ماوەى ئەو سێ ڕۆژەى کە‬ ‫دیاریکراوە ئارەزوومەندانەیە‪ ،‬ئەوە‬ ‫بڕیارێکە لە وەزارەت��ى پ��ەروەردەوە‬ ‫دەرچ��ووە‪،‬ن��اوب��راو ئ��ام��اژەى ب��ەوە‬

‫ک��رد ئ��ەو خوێندکار و مامۆستا و‬ ‫فەرمانبەرانەى کە ن��ەت��ەوەى ترن‬ ‫دەتوانن پۆشاکى خۆیان لەبەر بکەن‪،‬‬ ‫چونکە زیندووکردنەوەى پۆشاکى‬ ‫نەتەوییە لەو ڕۆژەدا‪.‬‬ ‫ب��ەڕێ��وەب��ەرى گشتى پ����ەروەردەى‬ ‫سلێمانى وتیشى دەوام��ى خوێندن‬ ‫وەک ڕۆژانى پێشوو ئاساییە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫لەو ڕۆژەدا جلوبەرگ دەگۆڕێت ئەویش‬ ‫ئارەزوومەندانەیە‪.‬‬ ‫ل��ەب��ارەى پ��ش��ووى بەهارییەوە بۆ‬ ‫خوێندکاران جەبار حەمە ئەمین‬ ‫وتى وەک خۆى ماوەتەوە پشووکەلە‬ ‫(‪)3/11‬وە دەست پێدەکات‪.‬‬

‫شایانی باسه تا ئێستا ڕوون نییە‬ ‫کە ئەم پشووە جگە لە وەزارەت��ی‬ ‫پەروەردە و خوێندنی بااڵ فەرمانبەرانی‬ ‫وەزارەتەکانی تر دەگرێتەوە یان نا‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫هەواڵ و ڕاپۆرت‬

‫په‌یامى بەڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود له‌ساڵیادى ڕاپەڕینى‬ ‫جه‌ماوه‌رى کوردستان‬

‫ب��ەڕێ��ز م��ح��ەم��ەدی ح��اج��ی مەحمود‬ ‫پەیامێکی ئ��اراس��ت��ەی ج��ەم��اوەری‬ ‫کوردستان کرد بە بۆنەی ‪21‬هەمین‬ ‫ساڵڕۆژی ڕاپەڕێنی گەلی کوردستان‪.‬‬ ‫ئەمە دەقەکەیەتی‪:‬‬ ‫بە ناوى خواى بەخشندەو میهرەبان‬ ‫لەیادى ‪ 21‬ساڵەى ڕاپەڕینە مەزنەکەى‬ ‫بەهارى ‪ 1991‬دا کە ڕۆژى ڕووخاندنى‬ ‫دیکتاتۆرى و نەمانى جەورو ستەمە بەسەر‬ ‫گەلە قوربانیدەرو بەخشندەکەمانەوە‪،‬‬ ‫لەناخى دڵ��ەوە پیرۆزبایى لە تەواوى‬ ‫ج��ەم��اوەرى کوردستان و کەسوکارى‬

‫س��ەر بڵندى شەهیدان و پێشمەرگە‬ ‫قارەمانەکانى گەلەکەمان و سەرجەم‬ ‫چین و توێژە جیاوازەکانى کوردستان‬ ‫دەکەم‪.‬‬ ‫ڕاپ��ەڕی��ن هەڵڕشتنى رق و کینەى‬ ‫نەتەوەیەکى چەوساوە بوو لەبەرامبەر‬ ‫ئەنفال و کیمیاباران و لەناوبردنى‬ ‫سەدان ڕۆڵەى ئەم گەلە لەناو ژوورە‬ ‫تاریکەکانى ڕژێمى بەعسى لەناوچوودا‪،‬‬ ‫ب���ەگ���ژداچ���وون���ەوەى دەس��ەاڵت��ێ��ک��ى‬ ‫دیکتاتۆرى گەورەى جیهانی بوو لەالیەن‬ ‫گەلێکى بێ دۆس��ت و گیان بەخشى‬

‫نیشتیمان پەروەر‪ ،‬تەبایى و یەکدەنگى‬ ‫جەماوەرى کوردستان لەو ڕۆژەدا توانى‬ ‫گۆڕانکارى گەورە لە عێراق و هەرێمى‬ ‫کوردستان بێنێتەدى و دەسەاڵتێکى‬ ‫خوێنڕێژ لە خاکەکەى وەدەربنێت و‬ ‫حکومەت و پەرلەمانى کوردستان‬ ‫دابمەزرێنێت‪.‬‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت��ە ل����ەم ی�������ادەدا ڕۆڵ���ی‬ ‫الیەنەسیاسییەکانی کوردستان بەرز‬ ‫بنرخێنین‪ ،‬چونکە لەوکاتەدا بەرەی‬ ‫کوردستانی بوو توانی ببێتە پاڵنەری‬ ‫یەکەم بۆ جەماوەری کوردستان لەپێناو‬ ‫بەرپابوونی ڕاپەڕێن‪ ،‬پێشمەرگەکانی‬ ‫ح��زب��ی سۆسیالیست ل��ەب��ەرام��ب��ەر‬ ‫ئ��ەو ئ��ەرک��ەی کە پێیان سپردرابوو‬ ‫بەچەندین مەفرەزەی جیاوازەوە وەولە‬ ‫چەندین سنوری جیاوازەوەتوانیان‬ ‫بڵیسەی ڕاپەڕێن لە ڕانیەی دەروازە‬ ‫وە دەست پێبکەن و سەرجەم شاروو‬ ‫شارۆچکەکانی تری کوردستان بکرێتەوە‬ ‫وێراى دووبارەکردنەوەى پیرۆزباییمان‬ ‫لەم یادە مەزنەدا جەخت لەسەر یەکڕیزى‬ ‫و یەکهەڵوێستى و تەبایى و برایەتى‬ ‫نێو ماڵى ک��وردى دەکەینەوە لەپێناو‬ ‫بەدیهێنانى سەرجەم ئەو مافە نەتەوەیى‬ ‫و نیشتیمانیانەى خەباتى دوورو درێژمان‬ ‫بۆى کردووەو تا ئێستا بەدى نەهاتوون‪.‬‬ ‫هەر سەرکەوتوو سەرفرازبن‬ ‫محەمەدى حاجى مەحمود‬ ‫‪2012/3/5‬‬

‫لەیادی ڕاپەڕیندا مەڵبەندی ڕانیەی «حسدک»‬ ‫بەیاننامەیەکی باڵوکردەوە‬ ‫جە‌ماوە‌رى ئازادیخوازو تێکۆشە‌رى‬ ‫کوردستان‬ ‫خ�ە‌ڵ��ک��ى ت��ێ��ک��ۆش �ە‌رو نیشتیمان‬ ‫پە‌روە‌رى دە‌روازە‌ى ڕاپە‌ڕین ‪...‬‬ ‫کە‌سوکارى سە‌ربە‌رزى شە‌هیدان‬ ‫لە‌ئە‌نجامى زوڵ���م و زۆردارى و‬ ‫سیاسە‌تى وێرانکارى و چە‌وساندنە‌وە‌و‬ ‫ن��اع�ە‌دال�ە‌ت��ى ڕژێ��م��ى ب�ە‌ع��س ل ‌ە‬ ‫ڕۆژێکى مێژوویى وە‌ک (‪5‬ى‬ ‫ئازار)‪ ،‬گە‌نجان و ڕۆشنبیران‬ ‫و جوتیاران و کاسبکاران‬ ‫وئ��اف��رە‌ت��ان و سە‌رجە‌م‬ ‫چ��ی��ن و ت��وێ��ژە‌ک��ان��ى‬ ‫دە‌ڤ���ە‌رى ڕاپ��ە‌ڕی��ن بۆ‬ ‫ڕووب �ە‌ڕووب��ون �ە‌وە‌ى ئە‌و‬ ‫سیاسە‌تانە‌ى بە‌عس‪،‬‬ ‫بە‌پشتیوانى وهاوکارى‬ ‫پێشمە‌رگ ‌ە‬ ‫هێزە‌کانى‬ ‫توانیان لە‌سە‌روە‌رییە‌کى‬ ‫ک���ە‌م وێ���ن���ە‌دا ن��اوچ �ە‌ک � ‌ە‬ ‫لە‌داگیرکە‌ران پاک بکە‌نە‌وە‪،‬‬ ‫مژدە‌ى کۆتایى ئە‌و ڕژێم ‌ە بگە‌یە‌نن‬ ‫ب ‌ە دنیا‪ ،‬خۆشبە‌ختان ‌ە ئە‌م ڕاپە‌ڕین ‌ە‬ ‫جە‌ماوە‌ری ‌ە بووە‌ هە‌وێنى ڕاپە‌ڕینە‌کان‬ ‫لە‌کوردستان و بوو‌ە دە‌روازە‌یە‌ک بۆ‬ ‫ڕزگ��ارى و سە‌ربە‌ستى کوردستان‬ ‫و ش��ارى کە‌رکوکى پ��ڕ گ�ە‌وه�ە‌رى‬ ‫کوردستان بۆ یە‌کە‌م جار لە‌مێژوودا‪،‬‬ ‫وە‌ خۆشب ‌ە ختان ‌ە ل �ە‌م دە‌ڤ���ە‌رە‌دا‬ ‫پێشمە‌رگە‌کانى سۆسیالیست یە‌کە‌مین‬

‫مە‌فرە‌ز‌ە بوون ک ‌ە خۆیان گە‌یاند‌ە‬ ‫ن��اوچ�ە‌ک�ە‌و شانبە‌شانى ج�ە‌م��اوە‌ر‬ ‫سە‌روە‌ریە‌کانیان تۆمار دە‌ک��رد ک ‌ە‬ ‫ب���ووە‌ ه��ۆى ب �ە‌ دە‌ستهێنانى ئە‌و‬

‫بپارێزین بۆ پاراستنى دە‌ستکە‌وتە‌کانى‬ ‫ڕاپە‌ڕین‪ ،‬چونک ‌ە گۆڕانکارى گە‌ور‌ە‬ ‫ل ‌ە ناوچە‌ک ‌ە ڕوی���داوە‌و ڕودە‌دات‪،‬‬ ‫هە‌رو‌ەها لە‌م یادە‌دا جێى خۆیە‌تى ک ‌ە‬ ‫هە‌موان ببین ‌ە فاکتە‌رى بە‌ هێزکردن‬ ‫وپێشکە‌وتنى ئ ‌ە زمونى گە‌لە‌کە‌مان ل ‌ە‬ ‫ڕێگاى پێشکە‌ش کردنى خزمە‌تى زیاتر‬ ‫ب ‌ە جە‌ماوە‌رى کوردستان بە‌گشتى‬ ‫وبە‌تایبە‌ت دە‌ڤە‌رى ڕاپە‌ڕین و ئ ‌ە‬ ‫نجامدانى چاکسازى لە‌ پێناو‬ ‫دەستە‌ بە‌رکردنى دادوە‌رى‬ ‫کۆمە‌اڵیە‌تى‪ ،‬و‌ە لە‌م یاد‌ە‬ ‫دا س�ڵ�او دە‌ ن��ێ��ری��ن بۆ‬ ‫گیانى پاکى شە‌هیدانى‬ ‫ئە‌و ڕاپە‌ڕینە‌و سە‌رجە‌م‬ ‫کوردستان‪،‬‬ ‫شە‌هیدانى‬ ‫ئێم ‌ە لە‌ حزبى سۆسیالست‬ ‫دیموکراتى کوردستان هە‌ر‬ ‫وە‌ک چۆن ئە‌و شە‌ر‌ە فە‌مان‬ ‫پێ بڕا ل ‌ە ڕاپە‌ڕینە‌کە‌ى بە‌هارى‬ ‫‪ 91‬دا پێشە‌نگ بین لە‌هە‌مان‬ ‫کاتدا جە‌خت لە‌سە‌ر بە‌ردە‌وامبوونى‬ ‫خۆمان دە‌کە‌ینە‌و‌ە بۆ بە‌دە‌ستهێنانى‬ ‫مافە‌ بە‌دى نە‌هاتووکانى گە‌لە‌کە‌مان‪.‬‬

‫دە‌سکە‌وتانە‌ى ئە‌مڕۆى گە‌لە‌کە‌مان ک ‌ە‬ ‫ب ‌ە ئازادان ‌ە ئە‌مرۆ ئە‌و یادە‌ى تیادا‬ ‫دە‌ک�ە‌ی��ن�ە‌وە‪ ،‬بۆی ‌ە پێویستە‌ چۆن‬ ‫هە‌مووان بە‌شداربووین لە‌وڕاپە‌ڕین ‌ە‬ ‫مە‌زن ‌ە ئاواش ب ‌ە شداربین و یە‌کڕیزى‬

‫بە‌رزو پیرۆزبێت یادى ڕاپە‌ڕین‬ ‫سە‌رکە‌وتوبێت خە‌باتى ڕە‌واى‬ ‫گە‌لە‌کە‌مان‬ ‫مەڵبەندی ڕانیەی «حسدک»‬ ‫‪2012/3/4‬‬

‫سه‌نته‌ری به‌رگری یاسایی بۆ ڕۆژنامه‌نوسان دامه‌زرا‬

‫ڕۆژی ‪ ،2012/3/5‬سه‌نته‌ری‌ به‌رگر ‌‬ ‫ی‬ ‫یاسایی‌ بۆ ڕۆژنامه‌نوسان له‌هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان ڕاگەیه‌نرا‪ ،‬كه‌له‌الیه‌ن‬ ‫سه‌نته‌ری‌ په‌ره‌پێدانی‌ دیموكراسی‌‬ ‫و مافی‌ مرۆڤ و سه‌نته‌ری‌ میترۆ‬ ‫بۆ داكۆكیكردن له‌ ڕۆژنامه‌نووسان‬ ‫ب�ه‌ه��اوك��اری‌ رێ��ك��خ��راوی‌ پاڵپشتی‌‬ ‫میدیای‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ ئه‌نجام ده‌درێت‪.‬‬ ‫ل �ه‌ كۆنگره‌یه‌كی‌ ڕۆژن��ام �ه‌وان��ی��دا‬ ‫ل �ه‌ سلێمانی‌‪ ،‬ب �ه‌ ئ��ام��اده‌ب��وون �ی‌‬ ‫نوێنه‌رایه‌تی‌ هه‌ر سێ‌ رێكخراوه‌كه‌؛‬ ‫هه‌ڵوێسته‌ ك��را ل �ه‌ س��ه‌ر گرنگی‌‬ ‫ئ�ه‌و پ��ڕۆژه‌ی�ه‌ بۆ داكۆكیكردن له‌‬ ‫ڕۆژنامه‌نووسان‪.‬‬ ‫ئ��اوات عه‌لی‌‪ ،‬له‌ سه‌نته‌ری‌ میترۆ‬ ‫ئ��اش��ك��رای��ك��رد‪ :‬ئ���ه‌م س �ه‌ن��ت �ه‌ره‌‬ ‫(س�ه‌ن��ت�ه‌ری‌ ب �ه‌رگ��ری‌ یاسایی‌ بۆ‬ ‫ڕۆژنامه‌نوسان له‌هه‌رێمی‌ كوردستان)‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌و هه‌واڵنه‌ی‌ كه‌ ده‌درێت‬ ‫ب���ۆ داك��ۆك��ی��ك��ردن ل���ه‌ ئ����ازادی‌‬ ‫ڕۆژنامه‌گه‌ری‌ و ئازادی‌ راده‌ربڕین‪،‬‬ ‫ئه‌ویش به‌پێدانی‌ ڕاوێ��ژی‌ یاسایی‌‬

‫و نوێنه‌رایه‌تیكردنی‌ یاسایی‌ له‌‬ ‫به‌رده‌م بنكه‌كانی‌ پۆلیس و به‌رده‌م‬ ‫دادگاكان له‌ قۆناغی‌ دادگاییكردندا‬ ‫ئه‌مه‌ش له‌ ڕێی‌ دابینكردنی‌ پارێزه‌ر‬ ‫بۆ ڕۆژنامه‌نووسان به‌بێ‌ به‌رامبه‌ر‪.‬‬ ‫ئ������اوات ب���اس���ی ئ��ه‌وه‌ش��ی��ك��رد‪:‬‬ ‫ته‌رخانكردنی‌ هێڵێكی‌ گ �ه‌رم كه‌‬ ‫ڕۆژنامه‌نووسان ده‌توانن به‌درێژایی‌‬ ‫‪ 24‬كاتژمێر په‌یوه‌ندی‌ پێوه‌ بكه‌ن‬ ‫ئ���ه‌م ه��ێ��ڵ�ه‌ش ب��ه‌ ژم����اره‌ ‪3344‬‬ ‫له‌الیه‌ن كۆمپانیای‌ ئاسیا سێڵه‌وه‌‬ ‫دابینكراوه‌‪.‬‬ ‫ئامانجی‌ پڕۆژه‌كه‌شی‌ ڕوونكرده‌و ‌ه‬ ‫ك��ه‌ خ���ۆی ل�����ه‌وه‌دا ده‌ب��ی��ن��ێ��ت�ه‌و ‌ه‬ ‫ك�ه‌ كاربكرێت ب��ۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی‬ ‫پێشێلكاریی به‌رامبه‌ر ڕۆژنامه‌نووسان‬ ‫و هۆشیاركردنه‌وه‌ی‌ ڕۆژنامه‌نووسان‬ ‫ی‬ ‫به‌یاسای‌ ڕۆژنامه‌نووسی‌ و چوونیه‌ت ‌‬ ‫ئ��ی��ج��رائ��ات �ه‌ك��ان �ی‌ ل��ێ��ك��ۆڵ��ی��ن�ه‌وه‌و‬ ‫دادگاییكردن و هۆشیاركردنه‌وه‌ی‌‬ ‫ی‬ ‫ڕۆژن���ام���ه‌ن���ووس���ان ل��ه‌ چۆنیه‌ت ‌‬ ‫ڕوماڵكردنی‌ هه‌واڵی‌ دادگاكان‪.‬‬

‫به‌پێی تۆمارێكی لیژنه‌ی داكۆكیكردن‬ ‫له‌ ئ��ازادی ڕۆژنامه‌نوسی و مافی‬ ‫ڕۆژنامه‌نوسان له‌ كوردستان‪ ،‬له‌ماوه‌ی‬ ‫ساڵی‌ (‪ )2011‬له‌هه‌رێمی‌ كوردستان‬ ‫(‪ )359‬حاڵه‌تی‌ پێشێلكاری‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ڕۆژن��ام��ه‌ن��ووس��ان و په‌یامنێر ‌‬ ‫كه‌ناڵه‌كانی‌ ڕاگەیاندن تۆماركراوه‌‪،‬‬ ‫له‌نێو پێشێلكارییه‌كانیشدا ؛ چوار‬ ‫برینداری‌ فیشه‌ك و (‪ )8‬سوتان‬ ‫و تێكدانی‌ نوسینگه‌ و كه‌ناڵی‌‬ ‫ڕاگەیاندن‪ )85( ،‬حاڵه‌تی‌ لێدان‬ ‫(‪ )57‬حاڵه‌تی‌ ه �ه‌ڕه‌ش �ه‌ك��ردن ‪،‬‬ ‫(‪ )52‬ح��اڵ�ه‌ت�ی‌ ده‌س��گ��ی��رك��ردن‪،‬‬ ‫(‪ )81‬حاڵه‌تی‌ ڕێگریكردن‪)9( ،‬‬ ‫حاڵه‌تی‌ شكاندنی‌ ئامێر و كه‌ره‌سه‌ی‌‬ ‫ڕۆژن���ام���ه‌وان���ی‌‪ )9( ،‬ح��اڵ�ه‌ت�ی‌‬ ‫هه‌ڵكوتانه‌ س��ه‌رم��اڵ و كه‌ناڵی‌‬ ‫ڕاگەیاندن‪ )9( ،‬حاڵه‌تی‌ ته‌قه‌كردن‬ ‫له‌ڕۆژنامه‌نوس تۆماركراون‪)41( ،‬‬ ‫حاڵه‌تی‌ ده‌سگرتن به‌سه‌ر كه‌ره‌سه‌ی‌‬ ‫ڕۆژنامه‌نوسی‌‪ )2( ،‬حاڵه‌تی‌ ته‌قه‌‬ ‫له‌كه‌ناڵی‌ ڕاگەیاندن تۆماركراون‪.‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود په‌یامێکى پیرۆزبایى‬ ‫ئاراسته‌ى ڕادیۆى ئاسمانى جه‌ماوه‌رى کوردستان کرد‬

‫ب�ه‌ڕێ��ز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‬ ‫ب �ه‌ب��ۆن �ه‌ى ش�ه‌ش�ه‌م��ی��ن س��اڵ��ی��ادى‬ ‫دام��ه‌زان��دن��ى ڕادی����ۆى ج��ه‌م��اوه‌رى‬ ‫کوردستان بروسکه‌یه‌کى پیرۆزبایى‬ ‫ئاراسته‌ى به‌ڕێوه‌به‌رو ستافى ڕادیۆى‬ ‫ئاسمانى جه‌ماوه‌رى کوردستان کرد‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ ده‌قه‌که‌یه‌تى‪:‬‬ ‫ب ‌ه ناوى خواى مه‌زن و به‌خشنده‌‬ ‫بەڕێزان به‌ڕێوه‌به‌رو تێکراى ستافى‬ ‫ڕادیۆى‬ ‫ئاسمانى جه‌ماوه‌رى کوردستان‬

‫ساڵو و ڕێز‬ ‫ب � ‌ه ب��ۆن �ه‌ى شه‌شه‌مین ساڵیادى‬ ‫دام���ه‌زران���دن���ى ڕادی����ۆى ئاسمانى‬ ‫جه‌ماوه‌رى کوردستانەوە‌‪ ،‬ک ‌ه هاوکات ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ ڕاپه‌ڕین ‌ه مه‌زنه‌که‌ى گه‌له‌که‌مان‪،‬‬ ‫پیرۆزباییه‌کى گ���ه‌رم ئ��اراس��ت�ه‌ى‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رو ستافى ک��ارم�ه‌ن��دان و‬ ‫بیسه‌رانى ڕادیۆ خۆشەویسته‌که‌تان‬ ‫ده‌ک���ه‌م و ئ �ه‌م بۆنه‌یه‌ش ب�ه‌ هه‌ل‬ ‫ده‌زان���م بۆ ئ��ەوه‌ى ده‌ستخۆشیتان‬ ‫لێبکه‌م و ستایشى کارو ماندووبوون‬

‫و شەونخونیتان بکه‌م‪.‬‬ ‫دام �ه‌زران��دن��ى ڕادی���ۆى ج�ه‌م��اوه‌رى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ده‌ستکەوتێکى ترى‬ ‫گ��رن��گ��ى ک���ارى م��ی��دی��ای��ى ب���وو ل ‌ه‬ ‫ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان و ئومێدم ‌ه‬ ‫به‌ردەوامبن له‌ سه‌رکەوتن و زیاتر‬ ‫به‌رەو پێشەوه‌چوونى کاره‌کانتان و‬ ‫خزمه‌تکردنى زیاتر به‌ سه‌رجه‌م کوردو‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‬ ‫‪2012/3/5‬‬

‫به‌بۆنه‌ى ساڵیادى دامه‌زراندنى ڕادیۆى جه‌ماوه‌رى‬ ‫کوردستان مه‌راسیمێک سازکرا‬

‫پ��اش��ن��ی��وه‌ڕۆى دوێ��ن��ی ل �ه‌ ش��ارى‬ ‫سلێمانى مه‌کته‌بى ڕاگەیاندنى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫ب �ه‌ب��ۆن �ه‌ى شه‌شه‌مین ساڵیادى‬ ‫دام��ه‌زران��دن��ى ڕادی���ۆى ئاسمانى‬ ‫جه‌ماوه‌رى کوردستان مه‌راسیمێکى‬ ‫ڕێکخست‪.‬‬ ‫ل�ه‌و مه‌راسیمه‌دا که‌ هه‌ریه‌ک له‌‬ ‫به‌رپرسى ئه‌نجوومه‌نى ڕێکخستنى‬ ‫ناوه‌ندى و ژماره‌یه‌ک له‌ ئه‌ندامانى‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ووم�ه‌ن��ى س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى و‬ ‫کۆمه‌ڵێک له‌و که‌سانه‌ى له‌ ڕادیۆی‬ ‫جه‌ماوه‌ر کاریان کردووه‌ ئاماده‌یبوون‬ ‫چه‌ندین وتار خوێندرانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌ ده‌ستپێکدا ه�ه‌ڤ��اڵ ره‌فعه‌ت‬ ‫م��ح �ه‌م �ه‌د ب��ه‌رپ��رس��ى مه‌کته‌بى‬ ‫ڕاگەیاندنى حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان وته‌یه‌کى‬ ‫پێشکه‌رکردو پیرۆزبایى مه‌کته‌بى‬ ‫ڕاگەیاندنى له‌ به‌ڕێوه‌به‌رو ستافى‬ ‫ڕادی���ۆى ج �ه‌م��اوه‌ر ک��ردو خه‌باتى‬ ‫م��ی��دی��ای��ى ح��زب��ى سۆسیالیست‬ ‫دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان��ى به‌بیر‬ ‫ئاماده‌بووان هێنایه‌وه‌‪.‬‬ ‫دوات�����ر ه���ه‌ڤ���اڵ رزگ�����ار غ �ه‌ف��ور‬

‫ئ �ه‌ن��دام��ى م�ه‌ک��ت�ه‌ب��ى س��ی��اس��ى و‬ ‫به‌رپرسى ئه‌نجوومه‌نى ڕێکخستنى‬ ‫ناوه‌ندى له‌ وته‌یه‌کدا پیرۆزبایى‬ ‫گ �ه‌رم��ى ئ��اراس��ت �ه‌ى کارمه‌ندانى‬ ‫ڕادی���ۆى ج��ه‌م��اوه‌رى کوردستان‬ ‫ک���ردو پشتگیرى و ه��اوک��ارى‬ ‫حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫ک��وردس��ت��ان��ی��ش��ى ب��ۆ ب�ه‌ه��ێ��زت��ر‬ ‫کردنى کارى پیشه‌یى و میدیایی‬ ‫دووپ��ات��ک��رده‌وه‌و هیواى خواست‬

‫هه‌میشه‌ به‌رده‌وامبن له‌ خزمه‌تکردنى‬ ‫جه‌ماوه‌رى کوردستان‪.‬‬ ‫له‌ کۆتایى مه‌راسیمه‌که‌شدا مه‌کته‌بى‬ ‫ڕاگ��ەی��ان��دن خ �ه‌اڵت��ى رێزلێنانى‬ ‫به‌خشیه‌ به‌ڕێوه‌به‌رانى پێشووى‬ ‫ڕادی��ۆى جه‌ماوه‌رى کوردستان و‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ى تا هه‌نووکه‌ کار له‌و‬ ‫ڕادیۆیه‌ ده‌که‌ن وه‌ک وه‌فایه‌ک بۆ‬ ‫ماندووبون و شه‌ونخوونى چه‌ندین‬ ‫ساڵه‌ى کارکردنیان‪.‬‬

‫ڕێکخراوى مامۆستایانى کوردستان به‌یاننامه‌یه‌ک‬ ‫له‌باره‌ى کوشتنى مامۆستا ئه‌مریکیه‌که‌و‌ه باڵوده‌کاته‌و‌ه‬

‫ل��ەب��ارەی کوشتنی مامۆستایەکی‬ ‫ئەمریکی لەالیەن خوێندکارەکەیەوە لە‬ ‫شاری سلێمانی ڕێکخراوی مامۆستایانی‬ ‫کوردستان بەیاننامەیەک باڵو دەکاتەوە‬ ‫ئەمەی خوارەوە دەقەکەیەتی‪:‬‬ ‫مامۆستانى خۆشه‌ویست ‪....‬‬ ‫خویندکارانى تێکۆشه‌ر‪...‬‬ ‫ئاشکرای ‌ه ل ‌ه هه‌رێمى کوردستاندا و‬ ‫ل ‌ه دواى ئ�ه‌و گۆڕانکاری ‌ه گرنگانه‌ى‬ ‫ک ‌ه ل ‌ه بوار‌ه جۆر به‌جۆره‌کانى ژیاندا‬ ‫هاتۆت ‌ه ئ��اراو‌ه ئه‌و پێشکه‌وتننانه‌ى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان سه‌رجه‌م الیه‌نه‌کانى‬ ‫ژیانیشى گرتۆته‌و‌ه ب ‌ه تایبه‌تى پرۆسه‌ى‬ ‫په‌روه‌رده‌و فێرکردن ک ‌ه وه‌ک به‌شێکى‬ ‫گرنگ ئێستا ل ‌ه هه‌رێمى کوردستاندا‬ ‫گوزه‌رده‌کات ک ‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌و گه‌ش ‌ه سه‌ندنه‌‬ ‫به‌رچاوه‌ى الیه‌نه‌کانى ژیان پرۆسه‌یه‌ى‬ ‫په‌روه‌رده‌ش تا ڕاده‌یه‌کى باش گه‌شه‌ى‬ ‫کردو‌ه سه‌ڕاى که‌موکوڕیه‌کان و کێشه‌و‬ ‫گرفته‌کان ل ‌ه بواره‌دا‪.‬‬ ‫هه‌رێمى کوردستان له‌م هه‌لو مه‌رجه‌ى‬ ‫ئێستادا ل � ‌ه ه �ه‌م��وو کاتێک زیاتر‬ ‫پێویستى ب� ‌ه پ��رۆس �ه‌ى پ���ه‌روه‌رده‌و‬ ‫فێرکردن و ئه‌زموون شاره‌زاى ناوخۆیی‬ ‫و ده‌ره‌و‌ه هه‌ی ‌ه تاکو له‌و ڕێگایه‌و‌ه کار‬ ‫بکه‌ین بۆ به‌رجه‌سته‌کردنى شوناسى‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تیمان و ب� ‌ه ده‌ستهێنانى‬ ‫مافه‌ڕه‌واکانمان ک ‌ه زیاتر ل ‌ه سه‌ده‌یه‌که‌‬ ‫قوربانى بۆ ده‌ده‌ی��ن و ئه‌سته‌میشه‌‬ ‫پرۆسه‌ى په‌روه‌رده‌و فێرکردن ل ‌ه هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ب ‌ه بێ ئه‌زمون و شاره‌زایی‬ ‫که‌سانى پسپۆری بیانى و ناوخۆیی‬ ‫چه‌که‌ر‌ه بکات و ل ‌ه ئاست گۆڕانکاریه‌‬ ‫مۆدیرنه‌کاندا بگونجێت‪.‬‬ ‫خۆشبه‌ختان ‌ه ل ‌ه ماوه‌ى ڕاب��وردوداو له‌‬ ‫دواى ئه‌و گۆڕانکاریانه‌ى ک ‌ه عێراقى‬ ‫گرته‌و‌ه پرۆسه‌ى پ�ه‌روه‌رده‌و فێرکردن‬ ‫ل ‌ه هه‌رێمى کوردستان ب ‌ه ب �ه‌رورد به‌‬ ‫ناوچه‌کانى ترى عێراق هه‌نگاوى باشى‬ ‫بڕیو‌ه ئه‌و یش به‌و هه‌وڵ و ته‌قه‌الیانه‌ى‬ ‫ک ‌ه ل ‌ه الیه‌ن هه‌ندێک واڵتى پێشکه‌وتووى‬ ‫جیهان ک ‌ه ژماره‌یه‌ک سه‌نته‌رو ده‌زگاو‬ ‫دامه‌زراوه‌ى جیهانى و ناوه‌ندى خوێندن‬

‫ل ‌ه سه‌ر ئاستى قۆناغ ‌ه جیاجیاکانى‬ ‫خوێندن ل ‌ه هه‌رێمى کوردستان به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى سه‌ره‌میان ‌ه کراونه‌تو‌ه که‌‬ ‫ئه‌مه‌ش کاریگه‌رى باشى ده‌بێت له‌‬ ‫سه‌ر ئاستى زانستى خوێندکاران و له‌‬ ‫هه‌مان کاتیشدا سودێکى زۆرباشیش‬ ‫ب ‌ه مامۆستایان ده‌گه‌یه‌نێت ل ‌ه سه‌ر‬ ‫شێوازى وانه‌وتنه‌وه‌و ئاستى چۆنێتى‬ ‫ب�ه‌ڕێ��وه‌چ��وون��ى پ��رۆس �ه‌ى پ���ه‌روه‌رده‌‬ ‫به‌رامبه‌ر ده‌زگاو ناوه‌نده‌کانى خوێندن‬ ‫ل ‌ه هه‌رێمى کوردستان ‪.‬‬ ‫ڕێکخراوى مامۆستایانى کوردستان وه‌ک‬ ‫ئه‌رکێکى هه‌میشه‌یى جه‌خت ده‌کاته‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر زیاتر پاریزگارییکردن و بره‌ودان‬ ‫ب �ه‌و ن��اوه‌ن��دان�ه‌ى ک ‌ه ک��ار ده‌ک��ه‌ن بۆ‬ ‫به‌روه‌پێشبردنى پرۆسه‌ى خوێندن له‌‬ ‫هه‌رێمى کوردستان و ل ‌ه هه‌مان کاتدا‬ ‫به‌پێویستى ده‌زانێت ڕێز ل ‌ه که‌سایه‌تى‬ ‫مامۆستا بگیرێت و ئه‌و گرفتانه‌ى ک ‌ه له‌‬ ‫ناوه‌نده‌کانى خوێندندا ڕوو ده‌ده‌ن ده‌بێت‬ ‫به‌ریان لێ بگیرێت و هێرش کردن ‌ه سه‌ر‬ ‫مامۆستا چیتر دووبار‌ه نه‌بێته‌و‌ه ‪.‬‬

‫ج��ێ��گ�ه‌ى ن��ی��گ�ه‌ران��ی� ‌ه ک�� ‌ه ب����ه‌روارى‬ ‫‪ 2012/3/1‬خوێندکارێک ل ‌ه خوێندگاى‬ ‫میدیاى نموونه‌یى ل ‌ه شارى سلێمانى به‌‬ ‫هۆى کێشه‌ی ئاینى ل ‌ه گه‌ڵ مامۆستاکه‌ى‬ ‫ده‌بێت ‌ه ده‌م�� ‌ه قاڵیان و دوات���ر ئه‌و‬ ‫مامۆستایه‌و خۆشى ده‌کوژێت‪ ،‬بۆی ‌ه به‌‬ ‫بڕواى ئێم ‌ه هێرشکردن ‌ه سه‌ر مامۆستاو‬ ‫دروستکردنى نائارامى ل ‌ه ناوه‌نده‌کانى‬ ‫خوێندن و ده‌زگ��او دام�ه‌زراوه‌ک��ان��دا‪،‬‬ ‫حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان لێى‬ ‫به‌رپرسیاره‌‪ ،‬چونک ‌ه کاره‌ساتى له‌و‬ ‫ج��ۆر‌ه نائارامى ل ‌ه ناو خوێندکاراندا‬ ‫دروست ده‌کات و ل ‌ه هه‌مان کاتیشدا‬ ‫پرۆسه‌ى په‌روه‌ده‌و فێرکردن ل ‌ه هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ده‌خات ‌ه ژێر پرسیاره‌و‌ه بۆیه‌‬ ‫دووب���ار‌ه جه‌ختده‌که‌ینه‌و‌ه ک ‌ه گه‌لى‬ ‫کوردستان ل ‌ه ئێستادا ل ‌ه هه‌موو کات‬ ‫زیاتر پێویستى ب ‌ه ئارامى و ئاشتى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى و دروستکردنى په‌یوه‌ندى‬ ‫هه‌ی ‌ه ل ‌ه گه‌ڵ سه‌رجه‌م واڵتانى جیهاندا‪.‬‬ ‫ڕێکخراوى مامۆستیانى کوردستان‬ ‫‪2012/3/2‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫دلێر عەبدولقادر‪ ،‬ئەندامى ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق‪:‬‬

‫دیدار‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫‪3‬‬

‫کڕینى ئۆتۆمبێلى گولەنەبڕ لە پەرلەمان قسەى لەسەر دەکرێتەوە‬

‫دیمانە‪ :‬عومەر عەبدوڵاڵ‬ ‫دل��ێ��ر ع��ەب��دول��ق��ادر‪ ،‬ئەندامى‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەرانى عێراق لە‬ ‫دیدارێکى تایبەتى ~‬ ‫دا ئاماژە ب��ەوە دەک��ات «عێراق‬ ‫ه��ەڵ��وێ��س��ت��ى خ���ۆى دەگ��ۆڕێ��ت‬ ‫و دەبێتە پشتیوان ب��ۆ گەلى‬ ‫سووریا»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئ��ەوە دەکات‬ ‫«حکومەت ناتوانێت داوا بکات‬ ‫کە یاسای پەسەندکراوى بوودجە‬ ‫هەموار بکرێتەوە»‪.‬‬ ‫*هەڵوێستى پەرلەمان لەسەر‬ ‫داواکەى حکومەت بۆ پێداچوونەوە‬ ‫بە بودجەى پەسەندکراوى ساڵى‬ ‫‪ 2012‬چییە؟‬ ‫سەرەتا دەبێت ئەوە بڵێین کە‬ ‫حکومەت ناتوانێت داوا بکات کە‬ ‫یاسای پەسەندکراوى بوودجە‬ ‫هەموار بکرێتەوە‪ ،‬بەڵکو کاتێک‬ ‫کە یاسایەک لە پەرلەمان تێپەڕ‬ ‫دەکرێت تەنها سەرۆک کۆمار بۆى‬

‫هەیە داواى هەموارکردنەوەى‬ ‫بکاتەوە خۆ ئەگەر لەحاڵەتێکدا‬ ‫حکومەت ئ��ەو یاسایەى بەدڵ‬ ‫نەبێت دەب��ێ��ت بچێتە دادگ��اى‬ ‫فیدراڵى و لەوێوە داواى هەموار‬ ‫ک��ردن��ەوەى ی��ان ڕەت��ک��ردن��ەوەى‬ ‫بکاتەوە ئەمە خاڵێک ‪ ،‬خاڵى‬ ‫دووەم ئ��ەوەی��ە ح��ک��وم��ەت کە‬ ‫ئ���ەو داوای�����ەى ک����ردووە بڕگە‬ ‫سەرەکیەکانى داواکەى ئەوەیە کە‬ ‫ماددەى ‪ 36‬پەیوەندیدارە بەوەى‬ ‫حکومەت دەیەوێت بڕێک پارەى‬ ‫بەشێوەى قەرزى دوورە دەست‬ ‫بەدەست بهێنێت کە ئێستا لە‬ ‫بانکەکان قەرزى دەکات و دواتر‬ ‫حکومەت قەرزەکە بە سااڵنێکى‬ ‫زۆر دەدات��ەوە لەهەموو دنیاشدا‬ ‫ئەو جۆرە قەرزە سودێکى زۆرى‬ ‫دەچێتە سەر وئەمەش کارێکى‬ ‫ناتەندروستە بۆ واڵتێکى وەکو‬ ‫عێراق کە پارە بە قەرزى دوورە‬ ‫دەست بەدەست بهێنێت کاتێک‬ ‫حکومەت داواى ئەو پارەیەش‬ ‫دەکات تەنها دوو ترلیۆن دینارى‬

‫حکومەت ناتوانێت داوا بکات کە‬ ‫یاسای پەسەندکراوى بوودجە هەموار‬ ‫بکرێتەوە‪ ،‬بەڵکو کاتێک کە‬ ‫یاسایەک لە پەرلەمان تێپەڕ دەکرێت‬ ‫تەنها سەرۆک کۆمار بۆى هەیە‬ ‫داواى هەموارکردنەوەى بکاتەوە‬

‫دی���ارە ک��ە ب��ۆ دروس���ت کردنى‬ ‫خ��ان��ووب��ەرەی��ە ب��ڕەک��ەى ت��رى‬ ‫ئ��ەو پ��ارەی��ە کە داواى دەک��ات‬ ‫ق��ەرزى بکات دی��ار نییە بۆ چ‬ ‫مەبەستێک بەکارى دێنن واتە‬ ‫حکومەت ڕوون���ى ن��ەک��ردۆت��ەوە‬ ‫ئ��ەو پ��ارەی��ەى بۆچییە کاتێک‬ ‫ک��ە ئێمەش س��ەی��رى کارنامەو‬ ‫پ��ڕۆژەک��ەى حکومەت دەکەین‬ ‫دەبینین ک���ارى ل��ە پێشینەى‬ ‫حکومەت گرنگیدانیەتى بە سوپا‬ ‫و پڕچەک کردنى سوپایە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئایا ئەو پارەیە بۆ ئەو مەبەستە‬ ‫بەکاردێت یان بۆ شتێکى ترەو‬ ‫ئەوەش یەکێکە لەو خاڵەى کە‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان��ت��اران بەشێوەیەکى‬ ‫گشتى پێیان واب��وو کەکارێکى‬ ‫ب��اش نییە ئ��ەو ق���ەرزە دوورە‬ ‫دەستە وەربگرێت‪ .‬خاڵێکى تر‬ ‫کە پەرلەمانتاران سەرنجیان هەیە‬ ‫لەسەرى ئەوەیە بڕگەیەک هەیە‬ ‫لەداواکەى حکومەتدا کە بڕى ‪6‬‬ ‫ترلیۆن دینار بەسلفە وەرگیراوە‬ ‫وەتا ئێستا یەکالیى نەکراوەتەوە‬ ‫ئەم سولفانە دیار نین و بۆچین‬ ‫هەندێکیان لە دانیشتنى لیژنەى‬ ‫دارایی و وەزیرى دارایی ڕوونى‬ ‫کردۆتەوە و هەندێکى تریان دیار‬ ‫نین کە بە کێ دراوەو بۆچی‬ ‫خەرج کراوە‪.‬‬ ‫*ل��ە ک��ۆن��گ��رەى ب���ااڵى س��ەران��ى‬ ‫ع������ەرەب������دا ک����ەل����ە ب����ەغ����داد‬ ‫دەبەسترێت س��ووری��ا بانگهێشت‬ ‫ن��ەک��راوە هەڵوێستى حکومەتى‬ ‫عێراق لەو ڕووەوە چۆن دەبینن؟‬ ‫سەرەتا دەمەوێت ئەوە بڵێم کە‬ ‫بەستنى کۆنگرەى سەرانى عەرەب‬ ‫لە بەغداد خاڵێکى گرنگەو زۆر‬ ‫بە ئەرێنى دەزان��م‪ ،‬چونکە لەم‬ ‫بارودۆخەدا کە عێراق بتوانێت ئەو‬ ‫کۆنگرەیە لەخۆ بگرێت و بەڕێوەى‬

‫ببات ئەوە کارێکى گرنگە دیارە‬ ‫لە کۆبوونەوەکانى پێشووتردا‬ ‫ک��ۆم��ک��ارى ع��ەرەب��ی و واڵتانى‬ ‫عەرەبی پەیوەندیەکى بەهێزیان‬ ‫بە دۆسیەى سووریاوە هەبووە و‬ ‫زۆر گرنگیان بە چارەسەرکردنى‬ ‫ک��ێ��ش��ەک��ان��ى گ��ەل��ى س��ووری��ا‬ ‫داوە‪ ،‬ب��ەاڵم حکومەتى عێراق‬ ‫لەو کۆبوونەوانەدا هەڵوێستى‬ ‫تەحەفوزیان ه��ەب��ووە لە دژى‬ ‫ئەو بڕیارانەى کە دژى ڕژێمى‬ ‫سووریا دەرچ��وون‪ ،‬بەاڵم عێراق‬ ‫دەڵێت تەحەفوزەکەى دژى گەلى‬ ‫سووریا نییەو بۆ پشتیوانى کردن‬ ‫لە ڕژێم نییە‪ ،‬بەڵکو ترسە لەوەى‬ ‫کە ڕووخاندنى ڕژێم کاردانەوەى‬ ‫لەسەر عێراق هەبێت ئێستاش‬ ‫پێموایە عێراق هەڵوێستى خۆى‬

‫دەگۆڕێت و دەبێتە پشتیوانى‬ ‫کردن لەگەلى سووریا‪.‬‬ ‫*هەڵوێستى پەرلەمان لەسەر‬ ‫پاشگەزبوونەوەى حکومەت لە‬ ‫کڕینى ئۆتۆمبێلى گولەنەبڕ بۆ‬ ‫پەرلەمانتاران چییە ؟‬ ‫پێمباشە ئەو پرسیارە ئاراستەى‬ ‫ئەو پەڕەلەمانتارانە بکرێت کە‬ ‫داواى کڕینى ئەو ئۆتۆمبێالنەیان‬ ‫کردووە و واژۆیان لەسەر کردووە‪،‬‬ ‫بەاڵم بڕیار وایە جارێکى تر ئەو‬ ‫باسە لەناو پەرلەماندا قسەى‬ ‫لەسەر بکرێتەوە‪.‬‬ ‫*هەڵوێستى پ��ەرل��ەم��ان چییە‬ ‫لەسەر ڕەتکردنەوەى داواک��ارى‬ ‫ب��ەه��ەرێ��م ب��وون��ى پارێزگاکان‬ ‫ل����ەالی����ەن ن�����ورى م��ال��ی��ک��ی��ەوە‬ ‫ل���ە ک��ات��ێ��ک��دا ئ����ەوە م��اف��ێ��ک��ى‬

‫هاژە سلێمان‪ ،‬ئەندامى پەرلەمانى کوردستان‪:‬‬

‫دەستووریە؟‬ ‫هەڵوێست وەرگرتن لەسەر ئەو‬ ‫بابەتانە لەناو پەرلەمان ئالیەتى‬ ‫خ���ۆى دەوێ����ت ه��ەن��دێ��ک شت‬ ‫پەیوەندى بە هەڵوێستى تاکەوە‬ ‫ه��ەی��ە و ه��ەن��دێ��ک هەڵوێستى‬ ‫ت��ر پ��ەی��وەن��دى ب��ە هەڵوێستى‬ ‫کوتلەکانەوە هەیە پەیوەندى‬ ‫بە زۆری��ن��ەى پەرلەمانتارانەوە‬ ‫هەیە بەهەرێم ب��وون مافێکى‬ ‫دەستووریە بەاڵم چەندین پڕۆژەى‬ ‫جیاجیا هەیە لەسەر مەسەلەى‬ ‫ب��ە ه��ەرێ��م ب��وون��ى پارێزگاکان‬ ‫بەوەى کە کاتەکەیى و ئالیەتى‬ ‫بەهەرێم ب��وون چ��ۆن بکرێ و‬ ‫دی��ارى بکرێن بە تایبەتى ئەو‬ ‫ناوچانەى کەلە سنوورى ناوچە‬ ‫کێشە لەسەرەکاندان پێویستە‬ ‫ووردبینەیەکى تەواو بکرێت لەسەر‬ ‫ئەو بابەتە کە شوێنێک دەبێتە‬ ‫هەرێم ئایا کاتێک پارێزگایەک‬ ‫لەنێوان هەرێمى کوردستان و‬ ‫حکومەتى فیدڕاڵدا دەبێتە هەرێم‬ ‫ئەو بابەتە چۆن سەیر دەکرێت‬ ‫بۆیە ئەو بابەتە پێویستى بە‬ ‫لێکۆڵینەوەو ووردبینى زیاتر‬ ‫هەیە و نابێت هەرێم دروس��ت‬ ‫بێت کە کێشەى زۆرى بەدواوە‬ ‫بێت بۆ نمونە ئەگەر پارێزگاى‬ ‫سەالحەدین ببێتە هەرێمێک ئایا‬ ‫مەسەلەى ناوچەى دوزخورماتوو‬ ‫چی لێ بەسەر دێت کە تائێستا‬ ‫سەر بە پارێزگاى کەرکوک بووە‪،‬‬ ‫بۆیە ئەو مەسەلەیە هێڵراوەتەوە‬ ‫بۆ حکومەت و هێشتا گفتوگۆى‬ ‫تێروتەسەلى لەسەر نەکراوە بەاڵم‬ ‫لە دەس��ت��ووردا ئالیەتى داواى‬ ‫بەهەرێم ب��وون دی��ارى ک��راوە و‬ ‫وەکو مافێکى دەستوورى هەموو‬ ‫پارێزگایەکە کە داواى بە هەرێم‬ ‫بوون بکات‪.‬‬

‫هەوڵەکانمان بەردەوامە بۆ ئەوەى چوار وەزارەت بدرێت بە ئافرەتان‬

‫دیمانە‪~:‬‬

‫ه����اژە س��ل��ێ��م��ان‪ ،‬ئ��ەن��دام��ى‬ ‫پەرلەمانى کوردستان لە دیدارێکى‬ ‫تایبەتى ~ دا ئاماژە‬ ‫بەوە دەکات « چاوەڕوان دەکرێت‬ ‫ڕۆژى ‪7‬ى مانگ سەرۆکى هەرێم‬ ‫ه�����ەردوو س����ەرۆک و جێگرى‬ ‫سەرۆکى کابینەى نوێ ڕابسپێرێت‬ ‫ب��ۆ پێکهێنانى کابینەى نوێی‬ ‫حکومەت»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئ��ەوە دەکات‬ ‫«ب���ەو ه��ی��وای��ەى ک��ە بتوانین‬ ‫هەوڵەکانمان بەو ئاراستەیە بێت‬ ‫کە النى کەم (‪ 3‬تا ‪ )4‬ئافرەت لە‬ ‫کابینەى نوێی حکومەتدا پۆستی‬ ‫وەزاری����ان بدرێتێ و ب��ەش��دارى‬ ‫بکەن»‪.‬‬ ‫*دانیشتنى ئ��ەم��ڕۆى پەرلەمان‬ ‫لەسەر چی دەبێت و ئەو پڕۆژە‬ ‫یاسایانە چین کەلە دانیشتنى‬ ‫ئ���ەم���ڕۆدا گ��ف��ت��وگ��ۆی��ان ل��ەس��ەر‬ ‫دەکرێت؟‬ ‫لە ڕاستیدا دانیشتنى ئاسایی‬ ‫ئەمڕۆى پەرلەمان دانیشتنێک‬ ‫دەبێت کەتایبەتە بە کردنەوەى‬ ‫خولى نوێی یاسای پەرلەمان واتە‬ ‫خولى دەستپێک کەتایبەت دەبێت‬ ‫بەو بابەتەو گفتوگۆ لەسەر هیچ‬ ‫پڕۆژە یاسایەک ناکرێت‪ ،‬ئەو پڕۆژە‬ ‫یاسایانەى کەئێستا ڕاپۆرتەکانیان‬ ‫لە پەرلەماندا ئامادەن و دراوەتە‬ ‫س��ەرۆک��ای��ەت��ى پ���ەرل���ەم���ان و‬ ‫س��ەرۆک��ای��ەت��ى پەرلەمانیش بە‬ ‫پێی بەرنامەیەکى داڕێژراو کاریان‬ ‫لەسەر دەک��ات و لە پەرلەماندا‬ ‫ڕێکدەخرێن و گفتوگۆیان لەسەر‬

‫دەک��رێ��ت‪ ،‬زیاتر ئ��ەو پ��ڕۆژان��ەى‬ ‫کە چاوەڕێ دەکرێت لەم خولەدا‬ ‫گفتوگۆیان لەسەر بکرێت یاسای‬ ‫لێبووردنى گشتى کە ڕاپۆرتەکەى‬ ‫ئامادەیە و پڕۆژە یاسایى بەدەست‬ ‫هێنانى زانیارى و بێگومان هەر‬ ‫کاتێکیش پڕۆژە یاساى بوودجە‬ ‫گەیشتە پەرلەمان ئەویش لەو‬ ‫خولەدا گفتوگۆى لەسەر دەکرێت‪،‬‬ ‫هەروەها پڕۆژە یاسایى پەیڕەوى‬ ‫ناوخۆى پەرلەمان کە دراوەت��ە‬ ‫پەرلەمانتاران‪ ،‬بەاڵم پەیوەندى‬

‫ب��ەوەوە هەیە کە خوێندنەوەى‬ ‫یەکەمى ب��ۆ بکرێت ئ��ەو کاتە‬ ‫ئاراستەى ئەندامانى پەرلەمان‬ ‫و لیژنەکان بکرێت ئ��ەو کاتە‬ ‫گفتوگۆى لەسەر بکرێت زیاتر ئەو‬ ‫بابەتانەن وئەو پڕۆژە یاسایانەن‬ ‫کە ئێستا لەناو پەرلەماندا هەن‬ ‫و دەکرێت لەم خولەدا گفتوگۆیان‬ ‫لەسەر بکرێت‪.‬‬ ‫*ئ��ای��ا ل��ە پ��ەرل��ەم��ان��دا پ��ڕۆژە‬ ‫یاسا و پێشنیارى نوێ هەیە بۆ‬ ‫گرنگیدان بە بەرهەمى خۆماڵى لە‬

‫پڕۆژە یاسایى بوودجە تائێستا‬ ‫نەگەیشتۆتە پەرلەمان‬

‫کشتوکاڵ و کەرتى پێشەسازیدا؟‬ ‫پ���ڕۆژە ی��اس��ای��ى زۆر ه��ات��ووە‬ ‫ب��ۆ س��ەرۆک��ای��ەت��ى پ��ەرل��ەم��ان و‬ ‫خوێندنەوەشیان بۆ کراوە تایبەت‬ ‫بە مەسەلەى وەبەرهێنانى خۆماڵى‬ ‫وتایبەت بەکەرتى پیشەسازى کە‬ ‫چەند بتوانین ئەو کەرتانە زیاتر‬ ‫پ��ەرەی��ان پێبدەین ب��ۆ ئ��ەوەى‬ ‫زیاتر ئێمە لەهەرێمى کوردستاندا‬ ‫ب��ت��وان��ی��ن پشت ببەستین بە‬ ‫بەرهەمى ناوخۆى کوردستان‪،‬‬ ‫دیارە هێشتا ئەو پڕۆژە یاسایانە‬ ‫ڕاپ��ۆرت��ی��ان ل��ەس��ەر ن��ەن��وس��راوە‬ ‫و گفتوگۆی زیاتر هەڵدەگرێت‬ ‫ل��ەن��او پەرلەمانى کوردستاندا‬ ‫ت��ا ئ��ەو ک��ات��ەى ڕاپۆرتەکانیان‬ ‫ئامادە دەکرێت ناکرێت لەهۆڵى‬ ‫پەرلەماندا بکرێتە بەرنامەى کار‬ ‫و گفتوگۆى لەسەر بکرێت‪.‬‬ ‫*پ���ێ���ت���ان���وای���ە ل���ە ب���وودج���ەى‬ ‫ئ���ەم���س���اڵ���دا پ�������ڕۆژەى زی��ات��ر‬ ‫پێشکەش ب��ەه��اواڵت��ی��ان بکرێت‬ ‫لەچاو بوودجەى ساڵى ڕابردوو؟‬ ‫پڕۆژە یاسایى بوودجە تائێستا‬ ‫نەگەیشتۆتە پ��ەرل��ەم��ان بۆیە‬ ‫ت��ا ئێستا م��ن وەک خ��ۆم هیچ‬ ‫زانیاریەکم لەسەر پڕۆژە یاساکە‬ ‫نییە کەئاخۆ زی��ات��ر پ���ەرە بە‬ ‫چ الیەنێک و بە چ ب��وارێ��ک لە‬ ‫بوارەکانى ژیان دەدات‪ ،‬بەاڵم هەر‬ ‫کاتێک پ��ڕۆژە یاساکە گەیشتە‬ ‫پەرلەمان و خوێندنەوەى یەکەمى‬ ‫بۆکرا ئەو کاتە دەتوانین زیاتر بە‬ ‫ناوەڕۆک و وردەکاریەکانى بوودجە‬ ‫ئاشنابین و بزانین پڕۆژەى بودجە‬ ‫گرنگى بە چ الیەنێک داوە تا‬ ‫ئێمەش پاڵپشتى لێبکەین و‬ ‫پەسەندى بکەین‪.‬‬ ‫*پێکهێنانى کابینەى حەوتەم‬ ‫لە ئارادایەو چ��اوەڕوان دەکرێت‬

‫لە ڕۆژان���ى داه��ات��وودا کابینەى‬ ‫نوێ متمانە وەربگرێت ئێوە وەکو‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان��ت��اران��ى ک��وردس��ت��ان و‬ ‫ئافرەتە پەرلەمانتارەکان سەرنج‬ ‫و داواکاریەکانتان چ��ۆن دەبێت‬ ‫لەسەر بەشداربوونى ئافرەتان‬ ‫لە کابینەى نوێی حکومەتدا ؟‬ ‫مەسەلەى پێکهێنانى کابینەى‬ ‫ح��ەوت��ەم��ى حکومەتى هەرێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ل��ەب��ەر ئ���ەوەى تا‬ ‫ئێستا سەرۆکى هەرێم سەرۆک‬ ‫و جێگرى س��ەرۆک��ى کابینەى‬ ‫نوێى حکومەتى ڕانەسپاردووە بۆ‬ ‫پێکهێنانى کابینەکە چ��اوەڕوان‬

‫بۆ پێکهێنانى ئەو کابینەیە لە‬ ‫ڕاستیدا ئێمە بەو هیوایەین کە‬ ‫ئ��ەو کابینەیە کابینەیەک بێت‬ ‫گرنگى بەوە بدات کە چۆن بتوانن‬ ‫ئ��اف��رەت زیاتر ب��ەش��دارى تیادا‬ ‫بکات بۆ ئەوەى لەناو کوردستاندا‬ ‫گرنگى زیاتر بەو چینەى کۆمەڵگا‬ ‫بدرێت و ئافرەتان بتوانن بگەنە‬ ‫ناوەندى بڕیاردان و بەو هیوایەى‬ ‫کە بتوانین هەوڵەکانمان بەو‬ ‫ئاراستەیە بێت کەالیەنى کەم (‪3‬‬ ‫تا ‪ )4‬ئافرەت لە کابینەى نوێی‬ ‫حکومەتدا پۆستی وەزاریان بدرێتێ‬ ‫و بەشدارى بکەن لە پەرەپێدانى‬

‫چاوەڕوان دەکرێت ڕۆژى ‪7‬ى‬ ‫مانگ سەرۆکى هەرێم هەردوو‬ ‫سەرۆک و جێگرى سەرۆکى‬ ‫کابینەى نوێ ڕابسپێرێت بۆ‬ ‫پێکهێنانى کابینەى نوێی حکومەت‬ ‫دەکرێت ڕۆژى ‪7‬ى مانگ سەرۆکى‬ ‫هەرێم هەردوو سەرۆک و جێگرى‬ ‫سەرۆکى کابینەى نوێ ڕابسپێرێت‬ ‫ب��ۆ پێکهێنانى کابینەى نوێی‬ ‫حکومەت‪ .‬بێگومان بە پێی یاسا‬ ‫دواى ڕاسپاردنى سەرۆک و جێگرى‬ ‫سەرۆکى حکومەت بە پێکهێنانى‬ ‫کابینەى نوێ حکومەت ماوەى‬ ‫ی��ەک مانگیان لەبەردەستادایە‬

‫بوارەکانى ژیانى کۆمەڵگاکەیاندا و‬ ‫ئێمە ڕۆڵى ئافرەتان بە کەمتر لە‬ ‫ڕۆڵى پیاوان نابینین نمونەشمان‬ ‫بۆ ئەوە سەرکەوتوویى کارەکانى‬ ‫ئافرەتە وەزیرەکانى کابینەکانى‬ ‫پ��ێ��ش��ووى حکومەتى هەرێمى‬ ‫کوردستانە کە چۆن توانیویانە‬ ‫پ��ەرە ب��ەو ن��اوەن��دان��ە ب��دەن کە‬ ‫کاریان تیادا کردووە‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫بیروڕا‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ڕاپە‌ڕین دە‌ستکە‌وتێکى مێژوویى بە‌رە‌ى کوردستانى و جە‌ماوە‌رى گە‌ل ‌ە‬

‫د‪ .‬كەیوان ئازاد‬

‫هه‌ڵه‌ مێژووییه‌کان‬

‫‪KaiwanAzad@yahoo.com‬‬

‫ئەو هەڵەیەی نەدەبوایە‬ ‫حکومەتی هەرێمی کوردستان‬ ‫بیکات!‬ ‫یەکێک لەو کێشانەی بەردەوام ڕووبەڕووم دەبێتەوە‪،‬‬ ‫هەڵوێستمە لەسەر حکومەتی هەرێمی کوردستان‪.‬‬ ‫کێشەکەش ئەوەیە‪ ،‬کە هەندێک تاک و الیەنی سیاسی‬ ‫و فەرهەنگی و کۆمەاڵیەتی ب��ەردەوام ڕەخنەی ئەوەم‬ ‫لێدەگرن‪ ،‬کە کاتێک بەندە زۆر بە توندی بەرگری لە‬ ‫حکومەتی هەرێمی کوردستان و دەسکەوتەکانی دەکەم و‬ ‫ئەو حکومەتە بە هی خۆم دەزانم‪ ،‬ئەی بۆ بەردەوامیش‬ ‫ڕەخنەی لێدەگرم و کەموکوڕییەکانی دەخەمەڕوو؟ وەک‬ ‫ئەوەی کەسێک کەسێکی خۆش بووێت‪ ،‬نابێت ڕەخنەی‬ ‫لێبگرێت و عەیبە و کەموکوڕییەکانی بخاتەڕوو! ئەمەو‬ ‫بەردەوامیش پێم دەڵێن‪ :‬باشە حکومەتێک خاوەنی‬ ‫ئەو هەموو کەموکوڕییە بێت و ب��ەردەوام هەڵە بکات‪،‬‬ ‫شایەنی بەرگری لێکردنە؟ یان النی کەم شایەنی ئەوەیە‬ ‫کورد واتەنی (پیاو خۆی لەسەری عەیبدار بکات)؟‬ ‫دیارە لە کاتێکدا هەموو ئەو وتانەی سەرەوە ڕاستن و‬ ‫هەمووشیان لە دەروون و ناخێکی پاکەوە هەڵدەقوڵێت‬ ‫و مەبەستیان شکاندن و لێدانی حکومەتی هەرێمی‬ ‫کوردستان نییە‪ ،‬بەڵکو مەبەستیان باشتر کردنی ئەرک‬ ‫و کارەکانییەتی‪ ،‬بەاڵم ئێستاشی لەگەڵدا بێت‪ ،‬الم‬ ‫وایە بەرگریکردن لەو حکومەتە کارێکی زۆر گەورە و‬ ‫پێویست و شەرف مەندایە‪ .‬ئەوەش بە تەنیا بۆ خاوەن‬ ‫پسپۆرییەکی مێژوویی وەک بەندە نا‪ ،‬کە بەهۆی نەبوونی‬ ‫دەوڵەتێکی کوردی لە ڕابردوودا و بەردەوام خەون بینینم‬ ‫بە قەوارەیەکی سەربەخۆیی کوردییەوە‪ ،‬بە حەسرەتەوە‬ ‫بۆ ئەم حکومەتە و دەسکەوتەکانی دەڕوانم‪ .‬ئەمەو الشم‬ ‫وایە هەر تاکێکی کورد لەسەر ئەم زەمینە‪ ،‬خەون بەوەوە‬ ‫دەبینێت‪ ،‬کە ئەم حکومەتە بناغەیەکی دەوڵەتی کوردی‬ ‫داهاتوو بێت‪ ،‬بۆیە الم وایە گرفتەکە لە بەرگریکردنەکە‬ ‫نییە‪ ،‬بەڵکو گرفتەکە لە ڕەخنەکان و خستنەڕووی عەیبە‬ ‫و کەموکوڕییەکانییەتی‪ .‬بۆ وەاڵمی ئەو پرسیارەش تەنیا‬ ‫ئەوەندە بەسە‪ ،‬کە بڵێم‪ :‬ئاخر ئەگەر هەر یەکێک لە ئێمە‬ ‫بە ووردی چاودێری ئەرک و کارەکانی حکومەتەکەمان‬ ‫نەکەین و لە کەمووکووڕی و هەڵەکانی نەپرسینەوە‪،‬‬ ‫ئەی چۆن هیوای داهاتوویەکی گەشی بۆ بخوازین؟ یان‬ ‫ئەگەر کەسانێکی وەک ئێمە بەردەوام هەڵەکانی نەخەینە‬ ‫بەرچاو و ڕەخنەی دڵسۆزانەی لێنەگرین‪ ،‬چۆن بیر لەوە‬ ‫بکەینەوە‪ ،‬کە ئەم حکومەتە بناغەی دەسەاڵتێکی کوردی‬ ‫سەربەخۆ بێت؟ بۆیە لە پەراوێزی ئەو دەقانەی سەرەوە و‬ ‫بۆ سەلماندنی ئەو ڕاستییەشی‪ ،‬کە ڕەخنەکانی بەندە لە‬ ‫حکومەتەکەمان لەوە سەرچاوەی گرتووە‪ ،‬کە هیچ کەس و‬ ‫الیەن و حکومەتێک بێ کەموکوڕی و هەڵە نابێت‪ ،‬وا لە دوا‬ ‫ساتەکانی تەمەنی کابینەی شەشەمی حکومەتی هەرێمی‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬هەڵەیەکی تر دەخەینەڕوو‪ .‬هەڵەکەش‬ ‫ئەوەیە‪ ،‬کە کاتێک بە بڕیاری سەرۆکایەتی ئەنجومەنی‬ ‫وەزیران ڕۆژانی (یەکشەممە و دووشەممە) بەروارەکانی‬ ‫(‪5-4‬ی ئ��ازاری‪2012‬ز) بە بۆنەی (بیست و یەکەمین)‬ ‫ساڵ ڕۆژی ڕاپەڕینە مەزنەکەی بەهاری (‪1991‬ز) کرایە‬ ‫پشووی فەرمی لە سەرجەم دامودەزگاکانی حکومەتی‬ ‫هەرێمی کوردستاندا‪ ،‬بەرپرسانی حکومەت بۆ ئەوە‬ ‫نەچوون‪ ،‬کە لە نێو حکومەتەکەیاندا (دوو) وەزارەت‬ ‫بە ناوەکانی (وەزارەتی پەروەردە و وەزارەتی خوێندنی‬ ‫بااڵ و توێژنیەوەی زانستی) هەیە‪ ،‬کە الی ئەوان ڕۆژانی‬ ‫(شەممە) دەوام ئاساییە و ڕۆژانی (سێشەممە تا پێنج‬ ‫شەممە)ش‪ ،‬کە دەکاتە (‪6‬بۆ‪8‬ی ئازار) دوا ڕۆژەکانی‬ ‫دەوامی وەرزی یەکەمی خوێندنی ساڵە‪ ،‬چونکە لە ڕۆژانی‬ ‫(‪25-11‬ی ئازار) پشووی بەهارەی خوێندنگا و پەیمانگا‬ ‫و زانکۆکانی ئەو (دوو) وەزارەتەیە؟ باشە ئەگەر لە‬ ‫هەفتەیەکی (حەوت) ڕۆژیدا (‪ )3‬ڕۆژی نێوانیان پشوو‬ ‫بێت‪ ،‬ئەوا لەالیەک خوێندکاران دەوام دەکەن و لەالیەکی‬ ‫دی خوێندکاران فێری چ جۆرە خوێندن و فێربوونێک‬ ‫دەب��ن؟ ئەمەو جگە ل��ەوەی ئەگەر بە پێی ساڵنامەی‬ ‫خوێندنی حکومەتەکەمان لە کۆی (‪ )365‬ڕۆژی ساڵ‬ ‫تەنیا (‪ )180‬ڕۆژ دەوام بێت و (‪ )185‬ڕۆژیش پشوو‬ ‫بێت‪ ،‬ئەی کەی خوێندن بکرێت؟ ئەمە لە چ شوێنێکی‬ ‫ئەم جیهانە پان و پۆڕەدا هەیە تائەم وێنەیەی الی ئێمە‬ ‫هەبێت؟ ئەی بۆ لەوە نەپرسین‪ ،‬کە ئەگەر چەخماخەی‬ ‫ڕاپەڕین لە (‪5‬ی ئازاری‪1991‬ز) بووبێت و ئەوەش کرابێتە‬ ‫بۆنەیەکی نیشتمانی هەرێمی کوردستان‪ ،‬ئەی پشووی‬ ‫(‪4‬ی ئازار) لە پای چی؟‬

‫بە‌فرین حسێن خلیفە‌*‬

‫ج��ێ��گ��اى خ��ۆی��ە‌ت��ى ل��ێ��رە‌دا‬ ‫سە‌رە‌قە‌ڵە‌مێک بە‌ نێو مێژووى‬ ‫پڕ لە‌ ناسۆرو ئازاردیدە‌ى گە‌لى‬ ‫کوردو شۆڕش و ڕاپە‌ڕینە‌کانمان‬ ‫دا بهێنین‪ ،‬ئە‌و یادە‌وە‌ریانە‌ش‬ ‫بۆ هە‌میشە‌ لە‌ فیکرو زهنى‬ ‫ڕۆڵە‌کانى ک��ورددا وە‌ک چراى‬ ‫ک��وردای��ە‌ت��ى ب��درە‌وش��ێ��ت �ە‌وە‌و‬ ‫ل �ە‌ تاریکیدا س��ۆم��ای�ە‌ک بێت‬ ‫ب��ۆ ڕێنیشاندان و لووتکە‌ى‬ ‫سە‌رکە‌وتن‪.‬‬ ‫گە‌لى ک��ورد هە‌میشە‌ ڕە‌مزێک‬ ‫ب�����ووە‌ ب���ۆ م���ە‌زڵ���وم���ی���ە‌ت و‬ ‫قوربانیدان‪ ،‬ب��ە‌اڵم ئە‌مانە‌ش‬ ‫چۆکى بە‌ میللە‌تە‌کە‌مان نە‌دا‬ ‫کە‌ دە‌ستە‌وەسان بێت بۆ ژێر‬ ‫دە‌ستە‌یى بە‌ڵکو بە‌ دروشمى‬ ‫دیموکراتى بۆ عێراق و حوکمى‬ ‫زات��ى بۆ کوردستان خە‌باتى‬ ‫خوێناوى و ه �ە‌زاران شە‌هیدى‬ ‫پیشکە‌ش ب �ە‌ خ��اک و ئ��اوى‬ ‫کوردستان کردووە‌‪.‬‬ ‫بە‌ درێژایى زیاتر لە‌ (‪ )90‬ساڵى‬ ‫ڕاب��ردوودا لە‌ نێو بۆتە‌ى زوڵم‬ ‫و نادادگە‌ریدا گڕدە‌دراین بە‌اڵم‬

‫هە‌رگیز تواندنە‌وە‌ بە‌شیک نە‌بووە‌‬ ‫لە‌ میژووى پرشنگدارمان‪.‬‬ ‫ل��ە‌ ب��ە‌رام��ب��ە‌ر ه���ە‌ر ت����اوان و‬ ‫کردە‌یە‌کى نامرۆڤانە‌ دا‪ ،‬تە‌نانە‌ت‬ ‫جینۆساید و ئە‌نفال‪....‬هتد‬ ‫ج�ە‌م��اوە‌رى کوردستان پە‌ناى‬ ‫ب��ۆ داک��ۆک��ى و سە‌رهە‌ڵدانى‬ ‫خە‌باتى شۆڕشگێرى بردووە‌ و‬ ‫چە‌ندین شۆڕش و ڕاپە‌ڕین بۆ‬ ‫داکۆکیکردن لە‌ مافە‌کانمان و‬ ‫جوگرافیاى کوردستان لە‌نێو‬ ‫ه���ە‌ن���اوى ک��وردس��ت��ان دا لە‌‬ ‫دایک بوون بە‌رامبە‌ر بە‌ڕژێمە‌‬ ‫سە‌رکوتکارو فاشیستە‌کان‪ .‬لە‌و‬ ‫نێوە‌ندە‌شدا ڕاپە‌رینى بە‌هارى‬ ‫ساڵى (‪ )1991‬وانە‌یە‌ک بوو بۆ‬ ‫زاڵمان و ئە‌وانە‌ى نرخ و بە‌ها‬ ‫بۆ ڕێزو کە‌رامە‌تى مرۆڤایە‌تى‬ ‫قبوڵ ناکە‌ن و دار بە‌ ڕۆحى‬ ‫ئینسانیە‌ت دا هە‌ڵدە‌کێشن و‬ ‫مافە‌کانى مرۆڤ هە‌ڵدە‌پاچن‪،‬‬ ‫ڕاپ �ە‌ڕی��ن ڕاماڵینى کوشت و‬ ‫بڕو نایە‌کسانى و سە‌رکوتکردن‬ ‫ب����وو ل���ە‌ م����ە‌ش دا ش���ۆڕش‬ ‫و ب���زووت���ن���ە‌وە‌ى ڕزگ�����ارى و‬ ‫پێشمە‌رگە‌ و جە‌ماوە‌ر یە‌کدە‌نگ‬ ‫و پشتیوانى یە‌کتر ب��وون بۆ‬

‫س �ە‌رک �ە‌وت��ن‪ ،‬دە‌ستپێشخە‌رى‬ ‫بە‌رە‌ى کوردستانى زە‌مینە‌سازى‬ ‫ڕاپ���ە‌ڕی���ن���ى خ���ۆش���ک���رد بە‌‬ ‫ه���اوک���ارى ج���ە‌م���اوە‌رى گ �ە‌ل‬ ‫سە‌راپاى کوردستانى گرتە‌وە‌‪،‬‬ ‫ڕژێمە‌ ترسنۆک و بە‌زیوە‌کان‬ ‫(بە‌عسیە‌کان) قە‌ڵە‌مى ئە‌ژنۆو‬ ‫ب��ڕب��ڕە‌ى پشتیان ش��ک��او لە‌‬ ‫ب��ە‌ردە‌م وورە‌ى پۆالینى گە‌ل‬ ‫دا بە‌ چۆکدا هات و کوردستان‬ ‫لە‌ زب��ڵ و بۆگە‌نى پۆستاڵ و‬ ‫بە‌عسیە‌کان خاوین کرایە‌وە‌و‬ ‫ئاگرى نە‌ورۆزى ساڵى (‪)1991‬‬ ‫ل �ە‌ ک �ە‌رک��وک��ى کوردستانیدا‬ ‫گ�ە‌ش��ێ��ن��رای�ە‌وە‌ پێشمە‌رگە‌و‬ ‫ج �ە‌م��اوە‌ر دووب���ارە‌ ب�ە‌ یە‌کتر‬ ‫شادوو گە‌شاوە‌ بوون ‪.‬‬ ‫ب��ە‌رە‌ى کوردستانى زە‌مینە‌ى‬ ‫سازو ئامادە‌ کرد بۆ هە‌لبژاردن‪،‬‬ ‫پ���رۆس���ە‌ى ی���ە‌ک���ە‌م ئ �ە‌زم��ون��ى‬ ‫هە‌لبژاردنى ئە‌نجومە‌نى نیشتمانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان (پ�ە‌ڕل�ە‌م��ان ) لە‌و‬ ‫دۆخ ‌ە ناسک و دژوارە‌دا ب ‌ە ئە‌نجام‬ ‫گە‌یە‌نرا وپە‌رلە‌مان و حکومە‌ت‬ ‫پێکهات‪.‬‬ ‫لە‌ ساڵى (‪ ‌)2003‬حوکمى ئاگرو‬ ‫ئاسنى بە‌عسیە‌کان بە‌ پایان هات‬

‫و عێراقیش ب��وو ب ‌ە عێراقیکى‬ ‫کۆمارى فیدراڵى پشت بە‌ستوو‬ ‫بە‌ فرەیى سیاسى‪ ،‬بۆ یە‌کە‌م‬ ‫جاریش لە‌ م��ی��ژووى عێراق دا‬ ‫پێشمە‌رگە‌یە‌کى ماندوونە‌ناسى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ب��ە‌ری��ز (س���ە‌رۆک‬ ‫ت��اڵ �ە‌ب��ان��ى) ب � ‌ە س��ە‌رۆک��ى ئە‌و‬ ‫ک��ۆم��ارە‌ هە‌ڵبژێردرا‪ ،‬هە‌روە‌ها‬ ‫پێشمە‌رگە‌یە‌کى کوردستان ڕیزدار‬ ‫(سە‌رۆک بارزانى) سە‌رۆکایە‌تى‬ ‫هە‌رێمى کوردستانى ل ‌ە دە‌ست‬ ‫گرت‪.‬‬ ‫هە‌رچە‌ند‌ە ک ‌ە ئە‌مە‌ش درە‌نگ ‌ە‬ ‫بە‌اڵم کاتى ئە‌وە‌ هاتوو‌ە حکومە‌تى‬ ‫هە‌رێمى ک��وردس��ت��ان ئاوڕێکى‬ ‫ج��دى ل � ‌ە خە‌ڵکى ک��وردس��ت��ان‬ ‫بداتە‌وە‌‪ ،‬دە‌ستى ئاوە‌دانى زیاتر‬ ‫ب ‌ە ڕووى کوردستان و گوندو‬ ‫دێهاتە‌ کاولکراوو چۆلکراوە‌کان‬ ‫دا بهێنێت‪ ،‬داواکارى و موعاناتى‬ ‫خە‌ڵکى ڕە‌ش و ڕووتى کوردستان‬ ‫ل ‌ە پێش چاو بگرن و داواک��ارى‬ ‫خ��وی��ن��دک��اران و دە‌رچ�����وان و‬ ‫دامە‌زراندن و خزمە‌تى زیاتر ل ‌ە‬ ‫س��ە‌رە‌وە‌ى هە‌ڕە‌مى کارە‌کانیدا‬ ‫بێت‪ ،‬کە‌رتى تایبە‌ت ووێڕاى گرنگى‬ ‫زیاتر جێ دە‌ستى دی��ار بێت‪،‬‬

‫و‌ە بێکارى سیما مە‌زڵومە‌کە‌ى‬ ‫کۆمە‌ڵگا چ��ارە‌س �ە‌ر بکرێت و‬ ‫ب� ‌ە پ�لان و ستراتیژى ن��وێ و‬ ‫تۆکمە‌وە‌‪ ،‬وە‌لە‌ داهاتى کوردستان‬ ‫و پارە‌ى نە‌وت‌ هە‌موو هاواڵتیە‌کى‬ ‫ئ �ە‌م کوردستانە‌ پشکى خۆى‬ ‫دیار بێت‪ .‬حوکمە‌ت چە‌تر‌ە بۆ‬ ‫هەموان پێویستیش ‌ە سێبە‌رە‌کە‌ى‬ ‫بۆ ه��ەم��وان بێت و هە‌موانیش‬ ‫ڕۆڵە‌ى ئە‌م خاک و نیشتمانە‌ین و‬ ‫مافمان بە‌سە‌ر حوکمە‌تە‌کە‌مانە‌و‌ە‬ ‫هە‌یە‌ ک�ە‌ قوربانیمان ب��ۆ ئە‌م‬ ‫ئە‌زمونە‌ى داوە‌‌ بە‌ گە‌ورە‌و بچوکی‬ ‫ئە‌م کوردستانە‌ بە‌ خوێنى ئاڵى‬ ‫پێشمە‌رگە‌ شۆڕشگێڕە‌کان و‬ ‫تاکە‌کانى میللە‌تە‌کە‌مان‪.‬‬ ‫پێویستە‌ هە‌موو حزب و الیە‌ن ‌ە‬ ‫سیاسیە‌کان ئاشت ب��وون�ە‌وە‌ى‬ ‫نیشتمانى بە‌ زوویى ڕابگە‌یە‌نن و‬ ‫ل ‌ە بە‌رامبە‌ر هە‌ر ئە‌گە‌رێک دا کورد‬ ‫یە‌ک هە‌ڵوێست بێت و موعاناتى‬ ‫یاساییانە‌ى ئۆپۆزسیۆنیش ل ‌ە‬ ‫بە‌رچاو بگرێت‪.‬‬ ‫ل � ‌ە ک��ۆت��ای��دا ڕاپ��ە‌ڕی��ن مێژووى‬ ‫گە‌لێکى قارە‌مان ‌ە شانازی ‌ە بۆ‬ ‫نە‌وە‌کانى داهاتوو‪.‬‬ ‫*ئەندامی پەرلەمانی کوردستان‬

‫کوردو وێستگە مێژووییەکانى مانگى ئازار‬

‫کامیل مەحمود‬

‫مانگى ئ���ازار ب��ۆ گ��ەل��ى ک��ورد‬ ‫س��ەرەت��اى مێژوویەکى ن��وێ و‬ ‫قۆناغێکى بایەخدارە کە چەندین‬ ‫بیرەوەرى تاڵ و شیرینى لەخۆ‬ ‫گرتووەو ڕووداوەک��ان��ى ناو ئەم‬ ‫مانگە خوڵقێنەرى گۆڕانکارى‬ ‫و وەرچەرخانى مەزنە لەژیانى‬ ‫سیاسى و کۆمەاڵیەتى و کلتوورى‬ ‫گەلەکەمان و ناوچەکەدا‪ ،‬ئازار‬ ‫وێستگەى ی��ادو بۆنە نەتەوەیى‬ ‫و نیشتیمانییەکانەو ڕۆژەکانى‬ ‫بەزنجیرەیەک ڕووداوى گرنگ پڕ‬ ‫بوونەتەوە‪.‬‬ ‫سەرەتاى مانگەکە بەیادى ڕاپەڕین‬ ‫و بەهارى ئازادى ساڵى(‪)1991‬‬

‫دەست پێ دەکات‪ ،‬دواتر کارەساتى‬ ‫دەروون��ه��ەژێ��ن��ى کیمیابارانى‬ ‫هەڵەبجەلە(‪16‬ى ئازارى ‪)1988‬‬ ‫گەلەکەمان ئاوێزانى پرسەو یادى‬ ‫ه���ەزاران شەهید دەک��ات��ەوە کە‬ ‫لەو کارەساتەدا بوونە قوربانى‪،‬‬ ‫بۆنەى مێژوویى نەورۆزو سەرەتاى‬ ‫وەرزى بەهاریش لە(‪21‬ى ئازار)دا‬ ‫دڵ و دیدەمان بەڕووى سرووشتى‬ ‫جوانى کوردستاندا دەکاتەوە‪،‬‬ ‫یادى کۆڕەوە ملیۆنییەکەى گەلى‬ ‫ک��وردی��ش ک��ە دووەم قۆناغى‬ ‫خەبات و شۆرشى جەماوەریى‬ ‫خەڵکى کوردستان بوو لەکۆتایى‬ ‫مانگەکەدا ڕۆژە سەختەکانى‬ ‫ئاوارەیى و ڕازینەبوونمان بەستەمى‬ ‫دیکتاتۆران بیر دەخاتەوە‪.‬‬ ‫ئەمانە پوختەى خەبات و خوێن و‬ ‫بەرگرى و وێستگە مێژووییەکانى‬ ‫ژیانى ئێمەیە کە لەمانگى ئازاردا‬ ‫کۆبوونەتەوەو شوناسێکى بەم دۆزە‬ ‫داوەو هەموو ساڵێک لەم مانگەدا‬ ‫فالشباک بەزاکیرەى هەریەکەمان‬ ‫دەک����ات‪ ،‬ه��ەڵ��ەب��ج��ە ق����ەوارەى‬ ‫تاوانەکانى ڕژێمى سەدامى زەق‬ ‫ک��ردەوەو دەرفەتێکى بۆ دۆست‬ ‫و پشتیوانەکانى نەهێشتەوە‬ ‫ب��ۆ خ��ۆدزی��ن��ەوەو ڕەت��ک��ردن��ەوە‬ ‫تراژیدیاکە‪ ،‬هەرچەندە هەموو‬ ‫هەوڵەکانیان لەوەدا چڕکردەوە کە‬ ‫تاوانەکە بدەنە پاڵ سوپاى ئێران‪.‬‬

‫س��ێ س���اڵ دواى ئ���ەو ت��اوان��ە‬ ‫گەورەیە خواى گ��ەورە دۆخێکى‬ ‫ئیقلیمى و نێودەوڵەتى خوڵقاند‬ ‫کە تیایدا چیتر جیهان و واڵتانى‬ ‫ناوچەکە تاوان و سەرەڕۆییەکانى‬ ‫دەسەاڵتدارانى بەعسیان پێ قبوڵ‬ ‫نەکرێت‪ ،‬دواى دەستدرێژییەکانى‬ ‫ڕژێ���م���ى س�����ەدام ک��ۆم��ەڵ��گ��ەى‬ ‫نێودەوڵەتى چەندین سیناریۆى بۆ‬ ‫ڕووخاندنى ئەم ڕژێمە ڕێکخست‪،‬‬ ‫خۆشبەختانە لەمانگى نیسان‬ ‫‪2003‬دا بەتەواوى بەعس ڕەوانەى‬ ‫زبڵدانى مێژوو کرا‪.‬‬ ‫پێش ڕووخاندنى ڕژێمى بەعس‬ ‫و لەیەکەم کاردانەوەى سەربازى‬ ‫هاوپەیماناندا بۆ ئازادکردنى‬ ‫ک��وەی��ت و وەش��ان��دن��ى زەب��رى‬ ‫ک��اری��گ��ەر ل��ەس��وپ��اى ع��ێ��راق‪،‬‬ ‫ک��وردی��ش دەرف��ەت��ى ڕاپەڕینى‬ ‫بۆ ڕەخساو لەهەفتەى یەکەمى‬ ‫مانگى ئ��ازاردا ڕق و تووڕەیى‬ ‫جەماوەر سەرى هەڵدا‪ ،‬خەڵک‬ ‫ڕووب�������ەڕووى س��وپ��او دەزگ���ا‬ ‫ئەمنییە س��ەرک��وت��ک��ەرەک��ان‬ ‫ب����وون����ەوەو زۆر ب��ەخ��ێ��رای��ى‬ ‫ه��ەم��وو ئ��ەو ه��ێ��زە ل��ەرزۆک��ان��ە‬ ‫ب���وون ب��ەژێ��رپ��ێ��ى ج��ەم��اوەرى‬ ‫ڕاپەریوى کوردستانەوەو هەموو‬ ‫شارەکانمان لەو دام و دەزگایانە‬ ‫پاک کرانەوە‪.‬‬ ‫کاردانەوەى سوپاى بەعس دواى‬

‫شکستەکانى لەکوەیت و ڕاونانیان‬ ‫لەکوردستان ڕقئەستوورترى کرد‬ ‫بەرامبەر ب��ەک��وردو بەنەفەسە‬ ‫دوژمنکارانەکەى جارانەوە ڕووى‬ ‫کردەوە واڵتەکەمان‪ ،‬بەاڵم ئەوەى‬ ‫ب��ۆ ئ��ەو چ��اوەڕوان��ک��راو نەبوو‬ ‫ک��ۆرەوى چەند ملیۆنى خەڵکى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ب��وو ک��ە وی��ژدان��ى‬ ‫هەموو جیهانى هەژاندو واڵتانى‬ ‫دنیا نەیانتوانى بێ هەڵوێستبن‬ ‫لەبەرامبەر ئەم موعاناتە مرۆییەدا‬ ‫کە بەهۆى ستەمکارى و دڕندەیى‬ ‫ڕژێمى سەدامەوە دووچارى گەلى‬ ‫ک��ورد ب��ووە‪ ،‬دەستکەوتى ئەم‬ ‫ک��ۆڕەوەش دابینکردنى ناوچەى‬ ‫ئارام بوو کە مەترسییەکانى سەر‬ ‫ژیانى ئێمەى کەم کردەوە‪.‬‬ ‫لەئازاردا بۆنەى نەتەوەیى نەورۆز‬ ‫ئاوێتەى ب��ۆن��ەو ڕووداوەک��ان��ى‬ ‫ک��ۆت��ای��ى س����ەدەى بیستەمى‬ ‫ن��او ه��ەم��ان م��ان��گ دەب��ێ��ت و‬ ‫داستانەکانى ئازادکردنى کەرکوک‬ ‫و دەوروبەریشى لەبەهارى ساڵى‬ ‫‪1991‬دا هاوکاتى هەمان بۆنە‬ ‫دەبێت‪ ،‬لەمەشدا ئ��ەو پەیامە‬ ‫نەتەوەییە بۆ بەرامبەرەکانمان‬ ‫هەیە کە کەرکوک کوردستانییەو‬ ‫لەنەورۆزى ‪1991‬دا یەکەم ئاگرى‬ ‫نەورۆزى بەئازادى کردووەتەوە‪.‬‬ ‫ب��ەه��ارى ئ����ازادى ک��وردس��ت��ان‬ ‫‪21‬س��اڵ پێش بەهارى عەرەبى‬

‫ڕووى داوەو لەبارودۆخێکى‬ ‫دژوارو س��ەخ��ت��ى م��ێ��ژووی��ی��دا‬ ‫چۆکى بەئیرادەى شەڕەنگێزانەى‬ ‫ب��ەع��س دادا‪ ،‬ئێستا گەالنى‬ ‫عەرەبى هەمان جۆرى ڕاپەڕینى‬ ‫ج��ەم��اوەری��ى ب��ەرپ��ا دەک���ەن‪،‬‬ ‫هەرچەندە ڕەوشە جیهانییەکە بۆ‬ ‫ئەوان زیاتر لەبارە بۆ ڕووبەڕووى‬ ‫ڕژێمە دیکتاتۆرەکان و لەڕۆژگارى‬ ‫ب��ەه��ارى ک���وردی���دا س��ەخ��ت و‬ ‫دژوارتربوو سەرەڕاى گۆڕانکارییە‬ ‫ئیقلیمى و نێودەوڵەتییەکانیش‬ ‫لەو کاتەدا کە ڕەوت��ى خەباتى‬ ‫ئێمەى بەرەو پێشەوە برد‪.‬‬ ‫ب��ۆن��ەو ڕووداوەک����ان����ى مانگى‬ ‫ئ����ازار دەم��ان��خ��ات��ەوە ب���ەردەم‬ ‫بەرپرسیاریەتى نەتەوەیى گەورەو‬ ‫مێژووییەوە کە نابێت خەبات و‬ ‫خوێنى ئەم گەلە بەزایە بدرێت‬ ‫و دەس��ت��ک��ەوت��ەک��ان��ى ڕاپ��ەری��ن‬ ‫لەبار ببرێن‪ ،‬ئەوەى زیاتر ئەرکە‬ ‫ن��ەت��ەوەی��ى و ئەخالقییەکەى‬ ‫ق���ورس و هەستیارتر ک��ردوە‬ ‫دەسەاڵتدارانى کوردە کە پێویستە‬ ‫هەمیشە زاک��ی��رەی��ان بەبۆنەو‬ ‫ڕووداوەکانى مانگى ئازار فۆرمات‬ ‫بکەنەوەو بزانن کە ئەم ڕۆژانەى‬ ‫ئێستا بەرهەمى ئازارەکانى مانگى‬ ‫ئازارو گشت ساڵ و مانگەکانیترى‬ ‫تەمەنى خەباتى ڕزگاریخوازى ئەم‬ ‫گەلەیە‪.‬‬

‫نرخى (پەیوەندیکردن) لە (نەوت) و (بەنزین) گرانترە !‬ ‫هەوراز زایر‬

‫ش���م���ەک و خ���زم���ەت���گ���وزارى‬ ‫دوو پ��ێ��داوی��س��ت��ى ڕۆژان����ەى‬ ‫ب��ەک��ارب��ەران��ن‪ ،‬هەمیشە و بە‬ ‫بەردەوامى لەالیەن تاکەکانەوە‬ ‫بەکاردەبرێن و لەالیەن کارگە‬ ‫و کۆمپانیاکانیشەوە بەرهەم‬ ‫دەهێنرێن‪ ،‬گرانى و هەرزانى‬ ‫شمەکیش بە بەهاکەى پێوانە‬ ‫دەکرێت و دیاریکردنى بەهاکەشى‬ ‫ب��ە ب��ڕى تێچونەکەى پێوانە‬ ‫دەکرێت‪ ،‬سەرەتا دەبێت بزانین‬ ‫کە (نەوت) و (بەنزین) شمەکن‬ ‫واتە خزمەتگوزارى نین چونکە‬ ‫دوو شمەکى بەرجەستەن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫پەیوەندیکردن خزمەتگوزارییە‬ ‫و ناتوانرێت بەرجەستە بکرێت‪،‬‬ ‫بە گشتى نەوتى خ��او بڕێکى‬ ‫دی��اری��ک��راوى هەیە و لە دواى‬ ‫بەکاربردن ناتوانرێت ئەو بڕەى‬ ‫بەکارمان بردووە بیگەڕێنینەوە‬ ‫دۆخەکەى یەکەمجارى و دووبارە‬ ‫ب���ەک���ارى ب��ه��ێ��ن��ی��ن��ەوە‪ ،‬ب��ەاڵم‬ ‫خزمەتگوزارى پەیوەندى کردن‬

‫هیچ ج��ۆرە تەواوبونێکى نیە‬ ‫و هیچ وزەی��ەک نییە تاسەرفى‬ ‫بکات‪ ،‬دەرهێنان و پااڵوتنى‬ ‫ن���ەوت و ب��ەن��زی��ن��ی��ش بڕێکى‬ ‫زیاترى تێدەچێت بە ب��ەراورد‬ ‫بە پەیوەندیکردن تا ئامادە‬ ‫دەکرێت بۆ بەکاربردن‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ل��ە ک��وردس��ت��ان ل��ەالی��ەن دوو‬ ‫خزمەتگوزارى‬ ‫کۆمپانیایەوە‬ ‫(هێڵى پەیوەندى بێتەل) ناسراو‬ ‫ب��ە (م��ۆب��ای��ل) ب��ۆ ب��ەک��ارب��ەران‬ ‫دابین دەکرێت و بە ئ��ارەزووى‬ ‫خۆیان و بێ هیچ چاودێرییەک‬ ‫نرخ دی��ارى دەک��ەن‪ ،‬دەمەوێت‬ ‫ل��ێ��رەدا ب��ەراوردێ��ک ل��ە نێوان‬ ‫نرخى پەیوەندیکردن و نرخى‬ ‫(ن��ەوت و بەنزین) دا بکەین و‬ ‫بزانین کامیان گرنگترن؟ بەاڵم‬ ‫س��ام��ان��ى ن���ەوت و ب��ەن��زی��ن لە‬ ‫چەند واڵتێکى دیاریکراودا هەیە‬ ‫بەپێى هەڵکەوتەى جوگرافیایى‬ ‫و جیۆلۆجى‪ ،‬هەروەها هەموو‬ ‫واڵتێک ناتوانێت ببێتە خاوەنى‬ ‫ئەو سامانە‪ ،‬بەاڵم خزمەتگوزارى‬ ‫پەیوەندیکردن هەموو واڵتێک‬

‫دەت��وان��ێ��ت ببێتە خ��اوەن��ى و‬ ‫پ��ەی��وەن��دى ب��ە پێشکەوتنى‬ ‫تەکنەلۆژیاوە هەیە‪ ،‬دواى ئەو‬ ‫ڕوونکردنەوانە ب��ەراوردى نرخى‬ ‫‪ 10‬خ��ول��ەک پ��ەی��وەن��دی��ک��ردن‬ ‫دەکەین بە ‪ 10‬خولەک ئیشکردنى‬ ‫بزوێنەرى ئۆتۆمبێلێک‪ ،‬بۆ هەر‬ ‫خولەکێک پ��ەی��وەن��دى ک��ردن‬ ‫دەبێت ‪ 120‬دینار بدەین واتە بۆ‬

‫‪ 10‬خولەک ‪ 1200‬دینار‪ ،‬بەاڵم بۆ‬ ‫‪ 10‬خولەک کارپێکردنى بزوێنەرى‬ ‫ئۆتۆمبێل تەنها پێویستمان بە‬ ‫‪ 1,5‬لیتر بەنزین هەیە‪ ،‬نرخى ‪1‬‬ ‫لیتر بەنزینیش تەنها ‪ 500‬دینارە‬ ‫و نەوتیش لەو نرخە هەرزانترە‬ ‫وات��ە بۆ ‪ 10‬خولەک کارکردنى‬ ‫بزوێنەرى ئۆتۆمبێل ‪ 750‬دینار‬ ‫دەدەی����ن ب��ە ب��ەن��زی��ن‪ ،‬ئێستا‬

‫بۆمان دەردەک��ەوێ��ت کە نرخى‬ ‫پەیوەندیکردن لە کوردستان بۆ‬ ‫قۆرخکارى کۆمپانیاکانى گەیاندن‬ ‫دەگەڕێتەوە و دەبێت حکومەت‬ ‫سیاسەتى کێبڕکێ بگرێتە بەر‬ ‫و مۆڵەت بداتە کۆمپانیاى زیاتر‬ ‫تا بتوانرێت نرخ کەمبکرێتەوە‬ ‫و داهاتى تاکەکەس بە هەدەر‬ ‫نەچێت‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ئافرةتان‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫‪5‬‬

‫‪8‬ى مارس‪ ،‬ڕۆژى ئافرەت و هەڵوێستى پیاو‬ ‫بێستون سڵێمان‬ ‫نایشارمەوە شتگەلێک لێرەو لەوێ‬ ‫دەگ���وزەرێ���ت جێى س��ەرس��وڕم��ان��ە‪،‬‬ ‫هەڵبەتە بەالى منەوە‪ ،‬یەکێک لەو‬ ‫شتانەش یادکردنەوە یان با بڵێین‬ ‫هەندێک ساڵڕۆژە کەلە بنەڕەتدا کەم‬ ‫لە مرۆڤەکان کەبە پێچەوانەیەوە‬ ‫ناجوڵێنەوە ک��ە ئەوانیش «ڕۆژى‬ ‫ئافرەتان و ڕۆژى خۆشەویستى و‬ ‫ڕۆژى منااڵن و ‪»...‬ە‪ ،‬ڕەنگە کەسێک‬ ‫هەبێت بڵێت‪ :‬چۆن؟ کوا؟ وە ڕەنگە‬ ‫لە دواج���اردا بشڵێن‪ :‬بۆ؟ بێگومان‬ ‫هەریەک لەو پرسیارانە جوانن و لە‬ ‫جێى خۆیاندان‪ ،‬چونکە هەموو کارێک‬ ‫کە ئەنجام دەدرێ���ت‪ ،‬ئەگەر وەاڵم‬ ‫دەرەوەى ئەو سێ پرسیارە نەبێت‪،‬‬ ‫ئ��ەوا بێ چەندوچوون دەرئەنجامى‬ ‫ئەو سێ پرسیارەن لەبەر ئەوەى‬ ‫ئەو سێ پرسیارە ڕەگەزى سەلماندن‬ ‫و دیارى کردنن‪ ،‬کەواتە لەبەر ئەوە‬ ‫منیش ئەمەوێت مەبەستەکەم بکەم بە‬ ‫دەرەنجامى ئەو سێ پرسیارە و لەبارەى‬ ‫ڕۆژى جیهانى ئافرەتانەوە باس لە‬ ‫ڕۆژى ئافرەت و هەڵوێستى پیاو بکەم‪،‬‬ ‫لێرەدا قسەیەکى سینۆهەم بیردێتەوە‬ ‫کە دەڵێت «ئەقڵم نایگرێت‪ ،‬کەسێک‬ ‫هەم پیاو بێت و هەم ئافرەت»‪ ،‬جوانە!‪،‬‬ ‫چونکە من لە دیدى خۆمەوە پێموایە کە‬ ‫ئافرەت و پیاو تەنها لە مافدا یەکسانن‪،‬‬

‫دەنا لە هەموو شتێکدا جیاوازن‪ ،‬بۆیە‬ ‫ناچارم و دەبێت بڵێم «تکایە با پیاو‬ ‫پیاو بێت و ئافرەتیش ئافرەت» نەک‬ ‫بەو شێوەیەى کەوتراوە‪ ،‬بەڵکو من‬ ‫مەبەستم لەوەیە کەبا پیاوان کەوەکو‬ ‫لەهەندێک تەعبیر و دەستەواژەدا فڕێ‬ ‫دەدرێت و دەوترێت «شانى وایە وباڵى‬ ‫وایە و‪»...‬ە ئافرەتانیش باواز لەوە‬ ‫بێنن نەهامەتیەکانیان بخەنە پاڵ پیاو‬ ‫وخۆیان بکەن بە پەپوولە وهەمیشە‬ ‫لەنێو خێزانەکاندا چەکى دەستیان‬ ‫گریان بێت‪ ،‬بەڵکو کەمێک بەڕۆحیەتى‬ ‫خۆیاندا بچنەوە وئەو گەرد و دەردەى‬ ‫پێوەى دەناڵێن فڕێى بدەن و لەوەها‬ ‫ڕۆژێ��ک��دا نەیخەنە ب���ەردەم پیاوان‬ ‫بەناوى ڕۆژى جیهانى ئافرەتانەوە‪،‬‬ ‫چونکە من دڵنیام زۆر بەداخەوە زۆر‬ ‫کەمن ئەو پیاوانەى کە دەچنە وەها‬ ‫یادێکەوە وب��اوەڕی��ان بەپیادەکردنى‬ ‫ماناکەى هەبێت لەژیانى ڕۆژانەدا‪ .‬وە‬ ‫دیسان بەداخەوەم بۆ هەندێک شت‬ ‫کە بە ناوماندا دەگوزەرێت و باکمان‬ ‫نیە لە تێپەڕبوونى وبگرە ئاهەنگیشى‬ ‫بۆ دەگێڕین‪ ،‬ئەگەر ڕۆژى ئافرەتان‬ ‫وەربگرین بە نمونە و دەبینین هەرچى‬ ‫ڕێکخراو و سەنتەرەکانى ئافرەتانە لە‬ ‫شوێنێک و لە ژێر ناوێکدا کۆدەبنەوە کە‬ ‫من پێموایە دوو حاڵەتى تێدایە ئەچێتە‬ ‫چوارچێوەى کارەساتەوە کەئەوانیش‬ ‫پڕکردنەوەى ڕاپۆرتى مانگانەکەیان‬ ‫بۆ وەزارەت و بانگێشتکردنى هەندێک‬

‫پ��ی��او ک��ەت��ا دەچ��ن��ە ه��ۆڵ��ەک��ەوە بە‬ ‫موناسەباتەکە پێدەکەنن‪ ،‬من پێموایە‬ ‫یەکەمیان خودى ئافرەتان دەخاتە ژێر‬ ‫پرسیار و گومانەوە و دووەمیشیان‬ ‫دی��س��ان ب��ەداخ��ەوە نەبوونى ب��اوەڕ‬ ‫بەخۆبوون دەسەلمێنێت کەئەمەش وا‬ ‫دەکات یادکردنەوە و کارەکانیان لەو‬

‫ئەوەى ئافرەتان‬ ‫داواى دەکەن خۆ‬ ‫هى ئێمەى پیاو نیە‪،‬‬ ‫بەاڵم الوازى و بێ‬ ‫ئیرادەیى ئافرەت‬ ‫ئێمەى پیاوى کردووە‬ ‫بەو کائینەى کە‬ ‫هەموو شتێک بە‬ ‫هى خۆمان بزانین‬ ‫ڕۆژەدا نەک هەر خزمەت بەخۆیان‬ ‫ن��ەک��ات بگرە کەمێک ب���ەرەو پاش‬ ‫بیان ب��ات��ەوە و ڕووب����ەڕووى دەرد‬ ‫وگەردی ڕۆحى زیاتر ببنەوە‪ ،‬ئەگەر‬ ‫هەڵوێستەیەکیش بکەین لەسەر‬

‫ئەوەى کەئایا ڕۆژى جیهانى ئافرەتان‬ ‫وبەڕێوەچوونى ئەو چاالکیانەى ئەنجام‬ ‫دەدرێن تاچەند خزمەت بە ئافرەتان‬ ‫دەک��ات؟ ئ��ەوا ڕاستەوخۆ بێت یان‬ ‫ناڕاستەوخۆ ئەگەر ڕووبەڕووى ڕەخنە‬ ‫وقسەى بێ ئومێدی پیاوان نەبنەوە‪،‬‬ ‫بێگومان ڕاستەوخۆ بۆچوونى جیاواز‬ ‫لە نێو ئافرەتان خۆیاندا دەبیستین‬ ‫و دەبینین و بگرە هەندێک جاریش‬ ‫ڕەتکردنەوە و باوەڕنەبوون بە وەها‬ ‫ڕۆژێ��ک هەست پێدەکەین‪ ،‬چونکە‬ ‫تاوەکو ئێستا ئافرەتێک یان گروپێک‬ ‫نیە لەئافرەتان بەشێوەیەکى جدى‬ ‫ک��ار لەسەر مەسەلەکانى ئافرەتان‬ ‫بکات بەدواى داواکاریەکانیانەوە بچێت‬ ‫کەمن پێموایە ئەمە گەورەترین گرفتى‬ ‫ئافرەتانى نێو کۆمەڵگاى ئێمەیە‬ ‫و ئ��ەگ��ەر ب��ەم ئاڕاستەیەشدا بێت‬ ‫ئەوا لە داهاتوودا ڕەنگە سەنتەر و‬ ‫ڕێکخراوەکانى ئافرەتان چۆڵ ببن وئەو‬ ‫چەند چاالکیەشیان نەمێنێت کە هەن‬ ‫مانگانە یان سااڵنە ئەنجامى دەدەن‪،‬‬ ‫چونکە نەبوونى وەها ئافرەتێک کەبە‬ ‫هەموو یەقینێکەوە کار لەسەر مەسەلەى‬ ‫ئافرەتان بکات ئافرەتان بەرەو ئەو‬ ‫دۆخ��ە دەب��ات کەئێستا هەندیک لە‬ ‫ئافرەتان خۆیان و زۆرێک پیاوان لەم‬ ‫شوێن و لەو شوێن لە بارەیەوە دەدوێن‪،‬‬ ‫ئەگەر کەمێکیش باسى هەڵوێستى‬ ‫پیاو بکەین ئەوەمان بەر چاو دەکەوێت‬ ‫کە مەسەلەکانى ئافرەتان هاوشێوەى‬

‫گیروگرفتەکانى‬ ‫تر لەالیەن پیاوانە‬ ‫ب�����ە ش���ێ���وەی���ەک‬ ‫ل���ە ش���ێ���وەک���ان و‬ ‫ب��ەت��ەع��ب��ی��رێ��ک��ى‬ ‫ئەدەبیانە چووەتە‬ ‫چوارچیوەى کات بەسەر‬ ‫بردن و کەمێک موجامەلە و‬ ‫پەیوەندى شەخسیەوە‪ ،‬دەنا‬ ‫ئەوەى ئافرەتان داواى دەکەن‬ ‫خۆ هى ئێمەى پیاو نیە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫وەکو وتم الوازى و بێ ئیرادەیى‬ ‫ئافرەت ئێمەى پیاوى کردووە بەو‬ ‫کائینەى کە هەموو شتێک بە هى‬ ‫خۆمان بزانین بە داخەوە بە ئافرەتان‬ ‫خۆشیانەوە ن��ەک ه��ەر ئ��ەو چەمک‬ ‫و ماف و کارانەى کە هى ئافرەتان‬ ‫وهەڵگرێتى تایبەتمەندى ئافرەتانن‪،‬‬ ‫لە کۆتایى دا ولەدوای پیرۆزبایم بۆ‬ ‫ئافرەتان دمەوێت بڵێم «ئافرەتان‬ ‫ئافرەت بن‪ ،‬تا پیاوان پیاو بن»‪.‬‬

‫گوزەرێک بە الپەڕەکانی مێژووی ڕۆژی ئافرەتان‬ ‫ئا‪ :‬ژاڵە محەمەد‬ ‫ڕۆژى جیهانى ئافرەتان ‪8‬ى مارس‬ ‫و میژووەکەشى نە پیرۆزبایی‬ ‫کەسێکە و ن��ەل��ەس��ەر بنەماى‬ ‫خۆشگوزرانى و جەژن دان��راوە‪.‬‬ ‫‪8‬ى مارس ڕۆژێکە کە مرۆڤەکان‬ ‫بەرامبەر خواست و داواک���ارى‬ ‫خۆیان دێنە سەر شەقامەکان و‬ ‫دەنگی خۆیان بە دنیا دەگەیەنن‪.‬‬ ‫لە مێژووى خەبات هەموو کاتێک‪،‬‬ ‫ڕۆژانى بیرەوەرى هەیە‪ .‬ڕۆژانێک‬ ‫کە وەک��وو نیشانى ئەو خەباتە‬ ‫دی��ارى ئەکرێت‪‌ .‬و ئەو رۆژان��ە‪،‬‬ ‫خۆى دەبێتە بانگەوازێک بۆ ئەو‬ ‫خەباتە‪ .‬هەموو ساڵێک لەم ڕۆژادا‬ ‫ئارەزوو و ئامانجەکانى خەبات بە‬ ‫دەنگى بەرز ڕائەگەینرێت‪ .‬هەر‬ ‫ساڵە بەجیهان ڕائەگەیەنرێت ئەم‬ ‫ئامانجانە زیندوون و ئەو کێشانە‬ ‫کە بوونەتە هۆى دروستبوونى ئەم‬ ‫خەبات هەر وەکو خۆى ماوەتەو‪.‬‬ ‫ئەم خەباتە لەمێشکى ئافرەتانی‬ ‫ئازادیخواز لە ئەمریکا نەخشى‬ ‫گ��رت��ووە‪ .‬سااڵنى داه��ات��وو‪ ،‬لە‬ ‫سەردەمێک خەباتى ئافرەتان بۆ‬ ‫دابینکردنى مافەکانى سیاسى‬ ‫و ک��ۆم��ەاڵی��ەت��ى س���ەرى هەڵدا‬ ‫ب���وو‪ ،‬ب��ە ب��ۆن��ەى پەنجاهەمین‬ ‫ساڵیادى ‪8‬ى م��ارس‪ ،‬ئافرەتان‬ ‫خۆپیشاندانیان رێکخست‪ ،‬ساڵى‬ ‫‪ 1907‬بوو‪ ،‬بزووتنەوەى کرێکارى‬ ‫و سۆسیالیستى ل��ەو سەردەمە‬ ‫بوو بە ڕووداوی��ک��ى یەکگرتووى‬ ‫نێونەتەوەی‪.‬‬ ‫ل��ە ه��ەش��ت��ى م��ارس��ى ‪،1857‬‬ ‫ئ��اف��رەت��ان��ى ک��رێ��ک��ارى کەرتى‬ ‫ڕستن‌و درووم���ان و کارگەکانى‬ ‫قوماش و بەرگدوورى شیکاگۆی‬ ‫ئەمریکا هاتنە سەر شەقامەکان و‬ ‫داواکارى زیادکردنى مووچەکانیان‬ ‫و‪ ،‬کەمکردنى م���اوەى ک��ار لە‬ ‫ڕۆژ و باشکردنى بارودۆخى زۆر‬ ‫نالەبارى کارگەکان بوون‪ .‬دواى‬ ‫ئەم خۆپیشاندانە پۆلیس هێرشى‬ ‫کردە سەریان و دەستیان کرد بە‬ ‫لێدانى ئافرەتان‪.‬‬ ‫*ل���ە س��اڵ��ى ‪ 1907‬ل��ە دوای‬ ‫م��اوەی��ک کە خەباتى ئافرەتان‬ ‫بۆ دابینکردنى مافى سیاسیى و‬

‫کۆمەاڵیەتى گەیشتبووە لووتکەى‬ ‫خ��ۆی‪ ،‬بە بۆنەى پەنجاهەمین‬ ‫ساڵیادى خۆپیشاندانى نیویۆرک‬ ‫ل��ە ه��ەش��ت��ى م���ارس ئ��اف��رەت��ان‬ ‫دەستیانکرد بە خۆپیشاندان‪.‬‬ ‫*ف��ک��رەى ه��ەڵ��ب��ژاردن��ى ڕۆژێ��ک‬ ‫لەساڵ بەناوى «ڕۆژى ئافرەتان»‬ ‫ب��ۆ ی��ەک��ەم ج���ار ل��ە پ��رۆس��ەى‬ ‫خەباتى ئ��اف��رەت��ان��ى نیویۆرک‬ ‫درووش��م��ى «مافى دەن��گ��دان بۆ‬ ‫ئ��اف��رەت��ان» ب��اس��ک��را‪2 .‬ه���ەزار‬ ‫خۆپیشاندەر ل��ە ‪1909/3/23‬‬ ‫پێشنیاریانکرد کە هەموو ساڵێک‬ ‫لە دوای��ن یەکشەممەى مانگى‬ ‫فێڤریدا خۆپیشاندانێکى گشتى‬ ‫لە ئەمریکا بۆ رێزگرتن بەبۆنەى‬ ‫«ڕۆژى ئافرەت» بەڕێوە بچێت‪.‬‬ ‫*لە ساڵى ‪« ،1910‬دووهەمین‬ ‫ک���ۆن���ف���ران���س���ى ئ���اف���رەت���ان���ى‬ ‫س��ۆس��ی��ال��ی��س��ت» ک���ە «ک�ل�ارا‬ ‫زتکین» لە ڕێبەرانى بوو‪ ،‬باسى‬ ‫لە دیاریکردنى ڕۆژێ��ک بە ناوى‬ ‫«ڕۆژى نێونەتەوەى ئافرەت»‬

‫کرد‪« .‬ئافرەتانى سۆسیالیستى‬ ‫نەمسا» پێشتر یەکەمى مانگى‬ ‫«م��ەی»ی��ان پێشنیار ک��رد بوو‪،‬‬ ‫بەاڵم یەکەمى مانگى مەى واتاى‬ ‫تایبەت بە خۆى بوو و دەیتوانى‬ ‫شێواز و واتاى خەباتى دیاریکراوى‬ ‫ئافرەتان لە ناو ببات‪ .‬ئافرەتانى‬ ‫سۆسیالیستى ئەڵمانیا‪ ،‬ڕۆژى‬ ‫‪19‬ى مارسی یان پێشنیار کرد‪،‬‬ ‫هۆکاریشى ئەوە بوو کە خەباتى‬ ‫شۆڕشگێڕانەى ساڵى ‪ 1848‬دژ‬ ‫بە پادشاى پرووس بوو کە بووە‬ ‫بەهۆى دواکشانەوەى حکومەت لە‬ ‫‪19‬ى مارس ئەو ساڵە کە بەشێک‬ ‫لەو خەباتە داواک��ارى ئافرەتان‬ ‫ب���وو‪ .‬دووه��ەم��ی��ن کۆنفرانسى‬ ‫ئافرەتانى سۆسیالیست بەروارى‬ ‫یەکەمین ڕۆژى رێزگرتن لە «ڕۆژى‬ ‫ئ��اف��رەت»ى ‪19‬ى مارسى ‪1911‬‬ ‫دی��اری��ک��رد‪ .‬دوای��ن بڕیاریش بۆ‬ ‫دیاریکردنى ڕۆژى جیهانى ئافرەت‬ ‫دواخرا‪.‬‬ ‫* دواى ب��ڵ�او ب����وون����ەوەى‬

‫دەس��ت��ک��ەوت��ەک��ان��ى کۆنفرانس‬ ‫سەبارەت بە دیاریکردنى ڕۆژى‬ ‫ئافرەت‪ ،‬ئەنتەرناسیوناڵى دووەم‬ ‫پشتیوانى ل��ەم ب��ڕی��ارە ک��رد و‬ ‫یەکەمین ڕێکخراوەیەک بوو کە‬ ‫ئەم ڕۆژەى بە فەرمى پەسند کرد‪.‬‬ ‫*‪ 19‬مارسى ‪ 1911‬شەقامەکانى‬ ‫ئەڵمانیا‪ ،‬نەمسا ‪ ،‬سویسرا و‬ ‫دانیمارک بە مارشى ئافرەتان‬ ‫ک��ەوت��ە ل���ەرزە‪ .‬ب��ەش��دارب��ووان��ى‬ ‫ئافرەتان لەم خۆپیشاندانە لە‬ ‫نەمسا نزیک بە ‪30‬ه��ەزار کەس‬ ‫بوو‪ .‬هێزەکانى پۆلیس هێرشیان‬ ‫ک��ردە س��ەر خ��ۆپ��ی��ش��ان��دەران و‬ ‫دەستیانکرد بە لێدانى ئافرەتان‬ ‫و دەی���ان ک��ەس ل��ە ئافرەتانى‬ ‫دەستبەسەر کرد‪.‬‬ ‫*س��اڵ��ى ‪ 1913‬ڕێ��ک��خ��راوەى‬ ‫نێوەنەتەوەى ئافرەتان یەکێک‬ ‫لە ڕێکخراوەکانى ئەنتەرناسیوناڵ‬ ‫سۆسیالیستى دووەم‪ 8 ،‬مارسى‬ ‫ب��ۆ ڕێ��زگ��رت��ن ل��ەی��ادى خەباتى‬ ‫ئافرەتانى کریکار لەئەمریکا‪ ،‬بە‬

‫ناوى «ڕۆژى جیهانى ئافرەت»‬ ‫ه��ەڵ��ب��ژارد‪ .‬ل��ە ه��ەم��ان ساڵدا‬ ‫ئافرەتانى ڕەنجدەر و ئافرەتانى‬ ‫ڕووناکبیرى شۆڕشگێر لە ڕووسیا‬ ‫و ل��ە س��ەران��س��ەرى ئ��ەوروپ��ا‪،‬‬ ‫م��ەراس��م��ى «‪8‬م���ارس»ی���ان بە‬ ‫شێوەى خۆپیشاندان بەڕێوەبرد‪.‬‬ ‫*ل����ە س��اڵ��ى ‪ 1914‬ش���ەڕى‬ ‫یەکەمى جیهانى دەستیپێکرد‪.‬‬ ‫ئ��ەوروپ��ا ن��اوەن��دى ش��ەڕ ب��وو‪،‬‬ ‫ئافرەتانى شۆڕشگێر هەوڵیاندا‬ ‫خۆپیشاندانى ‪8‬ى مارسى ‪،1915‬‬ ‫‪ 1916‬بە درووش��م��ى سەرەکى‬ ‫«دژ بە ش��ەڕى ئیمپڕیالیستی»‬ ‫بەڕێوەببەن‪ .‬لە واڵتانى بەشدار‬ ‫لە ش��ەڕ چینە جۆراجۆرەکانى‬ ‫کۆمەڵگا بە دوو بەشى پشتیوان‬ ‫و دژ بە شەڕ دابەشبوون و هەر‬ ‫ئەمەش ب��وو بە ه��ۆى ڕوودان��ى‬ ‫ناکۆکى لە نێوان بزووتنەوەى‬ ‫ئافرەتان‪ ،‬و دوا هۆکاریشى ئەوە‬ ‫بوو کە ڕۆژى جیهانى ئافرەتان‬ ‫بەڕێوە نەچوو‪.‬‬ ‫*ل��ە ساڵى ‪ 1917‬ئافرەتانى‬ ‫ک��رێ��ک��ارى خ��ۆپ��ی��ش��ان��دەر لە‬ ‫پ��ت��روگ��راد دژ ب��ە برسیەتى و‬ ‫شەڕ و تزاریسم یەکەم بانگەشى‬ ‫دەستپێکردنى شۆڕشى ڕووسیا‬ ‫بوو‪ .‬کرێکارانى شار لەپشتیوانى‬ ‫لە ئەم خۆپیشاندانە مانگرتنیان‬ ‫دەستپێکرد‪8 .‬مارسى ‪ 1917‬بوو‬ ‫بە ڕۆژێکى مێژووى لە مێژووى‬ ‫شۆڕشى ڕووسیا‪.‬‬ ‫*س��اڵ��ى ‪ ،1921‬کۆنفرانسى‬ ‫ئەنتەرناسیوناڵى‬ ‫ئ��اف��رەت��ان��ى‬ ‫س��ێ��ه��ەم ش��ی��وع��ى ل��ە مۆسکۆ‬ ‫ب��ەڕی��وەچ��وو‪ .‬ل��ەم کۆنفرانسە‪،‬‬ ‫ڕۆژى ‪8‬م��ارس بە ن��اوى «ڕۆژى‬ ‫جیهانى ئافرەتان» پەسەندکرا‪.‬‬ ‫کۆنفرانس‪ ،‬ئافرەتانى سەرانسەرى‬ ‫جیهانى بە پەرپێدانى خەبات دژ‬ ‫بە یاسا کۆنەپەرستانەى ئەو‬ ‫سەردەمە بە مەبەستى گۆڕینى بە‬ ‫بارودوخێکى بەرانبەر بۆ ئافرەتان‬ ‫و پیاوان بانگکرد‪.‬‬ ‫*ل���ە ن��ی��وەک��ان��ى ‪1930‬ەک�����ان‬ ‫جیهان بۆ جاریکى دیکە بەرەو‬ ‫شەڕێکى جیهانى نوێ ڕۆیشت‪.‬‬ ‫بەڕێوەبردنى خۆپیشاندانى «ڕۆژى‬ ‫جیهانى ئافرەت» لە واڵتانێک کە‬ ‫لە ژێر دەسەاڵتى فاشیزم بوون‬

‫قەدەغە کرا‪ .‬بەاڵم لە ‪8‬ى مارسى‬ ‫‪ 1936‬ئافرەتان لەشارى بەرلین‬ ‫دەستیاندایە خۆپیشاندان‪ .‬لە‬ ‫هەمان ڕۆژدا لە شارى مەدرید لە‬ ‫واڵتى ئیسپانیاى ژێر دەسەاڵتى‬ ‫فاشیزم خۆپیشاندان بەڕێوە‬ ‫چوو‪ 30 .‬هەزار ئافرەتى شیوعى‬ ‫و کۆماریخواز‪ ،‬درووشمى «ئازادى‬ ‫و ئاشتی» یان لەو ش��ارە بەرز‬ ‫کردبۆەوە‪.‬‬ ‫*ل��ە ن��ێ��وان ش���ەڕى دووه��ەم��ى‬ ‫جیهانى ش��ۆڕش و بزوتنەوەى‬ ‫ڕزگ��اری��خ��وازان��ە ل��ە چەند واڵت‬ ‫ڕووی��دا‪ .‬چین بە ڕێژەیەکى زۆر‬ ‫لە ئافرەتان و پیاوانى توانى‬ ‫لەماوەیکى کورتدا گۆڕانیکى زۆر‬ ‫بۆ پێشخستنى و ڕزگارکردنى‬ ‫ئ��اف��رەت��ان ئ��ەن��ج��ام��ب��دات‪ .‬ل��ەو‬ ‫س��ااڵن��ەدا‪ ،‬زۆرب���ەى حکومەتە‬ ‫پێشکەوتوەکان بۆ بەڕێوەبردنى‬ ‫«ڕۆژى جیهانى ئافرەت» هەوڵیکى‬ ‫زۆریاندا‪.‬‬ ‫*لە ساڵەکانى ‪60‬دا‪ ،‬لە واڵتانى‬ ‫ئاسیا و ئەفریقا و ئەمریکاى‬ ‫باشوور بزووتنەوى ڕزگاریخوازانەى‬ ‫زۆرێک سەریان هەڵدا‪ .‬لە واڵتە‬ ‫پێشکەوتووەکانیش بزووتنەوە و‬ ‫خەباتى ڕزگاریخوازانەى سەرى‬ ‫هەڵدا و توانى پێشکەوتنى زۆر‬ ‫بەدەست بهێنیت‪.‬‬ ‫*لە ئەمریکاو ئەوروپا ئافرەتان دژ‬ ‫بە سونەت و یاسا پیاوساالریەکان‬ ‫و یاسا کۆنەپەرستانەکانى کنیسا‬ ‫شۆڕشیان کرد‪ .‬لە بزووتنەوەى‬ ‫ئافرەتان چەندین بابەت وەکو‬ ‫مافى جیابوونەوە‪ ،‬لە ناوبردنى‬ ‫ک��ۆرپ��ەل��ە‪ ،‬داب��ی��ن��ک��ردن��ى ک��ار‪،‬‬ ‫قەدەغە کردنى ئازارى ڕەگەزی‪،‬‬ ‫کەمکردنى ماوەى کارى ڕۆژانە و‬ ‫هتد‪ ،...‬داواکارى لە سەر دەکرا‪.‬‬ ‫ئەم بزووتنەوەیە توانى لە زۆربەى‬ ‫داواکاریکانى سەرکەوتن بەدەست‬ ‫بهێنێت‪ .‬لە خۆپیشاندانى ‪8‬ى‬ ‫مارسى ‪ 1969‬ئافرەتان لە زانکۆى‬ ‫برکلى لە ئەمریکا کۆبوونەو و دژ‬ ‫بە شەڕ لە ڤێتنام خۆپیشاندان‬ ‫س���از ک����رد‪ ،‬دواب�������ەدوای ئ��ەم‬ ‫سەرهەرڵدانانە لە ساڵى ‪1979‬‬ ‫نەتەوە یەکگرتووەکان ‪8‬مارسى‬ ‫بە ناوى «ڕۆژى جیهانى ئافرەتان»‬ ‫پەسند کرد‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫محەمەدى حاجى مەحمود‪:‬‬

‫دیداری تایبەت‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫دیداری تایبەت‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫‪7‬‬

‫یەکەم جار پێشمەرگەى سۆسیالیست گەیشتە ناو ڕانیـــــــە و یەکەم شەهیدی ڕاپەڕینیش حزبى سۆسیالیست دای‬ ‫دیمانە‪~ :‬‬

‫محەمەدى حاجى مەحمود‪،‬‬ ‫ل���ە دی���دارێ���ک���ى ت��ای��ب��ەت��ى‬ ‫~ ئ���ام���اژە ب���ەوە‬ ‫دەکات «لە ڕاپەڕیندا یەکەم‬ ‫جار پێشمەرگەى سۆسیالیست‬ ‫گەشتە ن��او ڕان��ی��ە و یەکەم‬ ‫شەهیدیش حزبى سۆسیالیست‬ ‫دای»‪.‬‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئەوە دەکات‬ ‫«چەکی کیمیایی بۆ یەکەم جار‬ ‫دەنگى خ��ەف��ەک��راوى ک��وردى‬ ‫گەیاندە هەموو دونیا‪ ،‬دونیا‬ ‫تێگەشت کە کیمیایی لە کورد‬ ‫دراوە‪ ،‬ئ��ەوە زۆر گرنگ بوو‬ ‫هەڵەبجە بوو بە پێناسەیەک‪،‬‬ ‫ڕاپەڕین ڕەنگە تەواوکەرى ئەو‬ ‫زوڵمە بێت کەلە کورد کرا»‪.‬‬

‫*ئەو هۆکارەنە چى بوون کە بونە‬ ‫ه���ۆى س��ەره��ەڵ��دان��ى ڕاپ���ەڕی���ن لە‬ ‫هەرێمى کوردستاندا؟‬ ‫مانگى ئ��ازار مانگێکى پڕ لە ئازار‬ ‫و پڕ لە ناخۆشى پڕ لە خۆشیشە‪،‬‬ ‫مانگى سێ ئ��ەو مانگەیە پ��ڕە لە‬ ‫ڕووداو و گۆڕانکارى بەو بۆنەیەوە‬ ‫ساڵو بۆ گیانى پاکى شەهیدەکانى‬ ‫دەنێرم‪.‬‬ ‫ئەوەى توانى ڕاپەڕینى ئازار دروست‬ ‫ب��ک��ات‪ ،‬کۆمەڵێک ه��ۆک��ارى گرنگ‬ ‫ب��وو یەکێک ل��ەوان��ە زوڵ���م زۆرى‬ ‫ڕژێمى بەعس ب��وو کە ماوەیەکى‬ ‫زۆر بوو لەسەر دەسەاڵت بوو ئازار‬ ‫و ئەشکەنجەیەکى زۆرى خەڵکى‬ ‫عێراقیان دابوو ئەمە کەڵەکە ببوو‬ ‫لەسەر هەموو خەڵکى عێراق و بە‬ ‫تایبەتى خەڵکى کوردستان پەنگى‬ ‫خواردبووەوە ئەمە خاڵى یەکەم بوو‪.‬‬ ‫خاڵى دووەم شەڕى یەکەمى کەنداو‬ ‫کە هەشت ساڵى خایاند ئ��ەوەش‬ ‫خۆى بۆ خۆى خەڵکەکەى ئازار دابوو‬ ‫لە کوردستانیش ویرانکارى واڵت‪،‬‬ ‫ئەوەش یەکێک بوو لەو هۆکارانەى‬ ‫کە خەڵک بێزار بێت لەو دەسەاڵتە‪،‬‬ ‫خاڵى سێهەم شەڕى دووەمى کەنداو‬ ‫(‪ )33‬دەوڵ��ەت بە سەرکردایەتى‬ ‫ئەمریکا لە عێراقیاندا‪ ،‬سیستەمى‬ ‫س���ەرب���ازى ع��ێ��راق��ى ل��ەب��ەر ی��ەک‬ ‫هەڵوەشاندەوە‪،‬شوێنە ئابووریەکانى‬ ‫بەر تۆپ و تەیارە کەوتبوو لە ڕووى‬ ‫سیاسیشەوە تاک ببووەوە ئەمانە‬ ‫وایکرد کە خەڵک هانبدات و بە هەلى‬ ‫بزانێت دواى شکاندنى و دەرکردنى لە‬ ‫کوێت خەڵک بیر لەوە بکاتەوە چى‬ ‫تر ناتوانن چاوەڕێ بکەن و دەبێت‬ ‫ئەو دەسەاڵتە لەناو بچێت‪ ،‬ئەوە بوو‬ ‫لە (‪)2/27‬وە لە خواروى عێراقەوە‬ ‫ڕاپەڕین دەستى پێکرد‪ ،‬ئێمە هەموو‬ ‫هێزەکانمان کۆکردبۆوە‪ .‬لە دواى‬ ‫ئەنفال و کیمیایی ڕایەڵەیەک دروست‬ ‫بوو لە نێوان پێشمەرگە و جەماوەرى‬ ‫کوردستان‪ ،‬چونکە حکومەتى بەعس‬ ‫ه��ەم��وو گ��ون��دەک��ان��ى کوردستانى‬ ‫وی��ران کردبوو وە فاسیلەیەکى لە‬ ‫ن��ێ��وان پێشمەرگە و میلەتەکەدا‬ ‫دروستکردبوو لە ئۆردوگاکان کۆى‬ ‫ک��ردب��ون��ەوە لە شوێنە دوورەک���ان‬ ‫داینابوون‪ ،‬ئەمانە وایکرد کە خەڵک‬ ‫ه��ەم��ووى بیر ل��ەوە ب��ک��ات��ەوە‪ ،‬وە‬ ‫بەرەى کوردستانى لەوانەیە تەنها‬ ‫چەترێک بێت لە دواى شەڕەکانى‬ ‫ناخۆ لە شەستەکانەوە تا گەیشتە‬ ‫هەشتاکان لە دواى ئەوانە بەرەى‬ ‫کوردستانى کە لەسەرەتاى (‪)88‬‬ ‫دا دروست بوو بەرەى کوردستانى‬ ‫توانى هەموو هێزەکان کۆبکاتەوە وە‬ ‫ڕایەڵەیەک بێت لە نێوان پێشمەرگە‬ ‫و خەڵکى کوردستان لە ئۆردوگاکان‬ ‫و شارەکان ئەمانە هەموو فاکتەرى‬ ‫ئەوە بوون ڕاپەڕین لە کوردستانەوە‬ ‫دەست پێ بکات‪ ،‬ئەوە بوو هێزەکانى‬ ‫بەرەى کوردستانى بەرنامەیان دانا‬ ‫وە شتێکى کوتوو پڕ نەبوو خۆیانیان‬ ‫ئامادە کردبوو چ وەک حزبەکان چ‬

‫وەک بەرەى کوردستانى لە بیرمە‬ ‫ئەو کاتانە تەنها هێزى پێشمەرگە‬ ‫ک��ە ن��ێ��ردرا ب��ۆ ک��وردس��ت��ان حزبى‬ ‫سۆسیالیست ن���اردى ه��ەرئ��ەوەش‬ ‫ب��وو لە ن��اوچ��ەى پشدەر و بتوێن‬ ‫مەفرەزەکانى حزبى سۆسیالیست بوو‬ ‫چوونە ناو ڕانیە لە کاتى ڕاپەڕیندا‪،‬‬ ‫لە کێوە ڕەش و حاجى ئاوا یەکەم‬ ‫شەهیدیش حزبى سۆسیالیست دای‬ ‫ب��ە ن��اوى (ش��ی��روان) ل��ە فیرقەى‬ ‫چ���وار ق��وڕن��ە‪ ،‬وە م��ەف��رەزەک��ان‬ ‫هاتن ب��ەدەم خەڵکەوە بە ه��اوارى‬ ‫ئەو خوێندکارانەى کە لە ڕانیەوە‬ ‫ئەمنەکان ڕاویان نان بەرەو بنارى‬ ‫کێوە ڕەش‪ ،‬یەکەم جار پێشمەرگەى‬ ‫سۆسیالیست گەیشتە ناو ڕانیە‪.‬‬ ‫*ئەگەر بەرەى کوردستانى نەبوایە‬ ‫ئەو ڕاپەڕینە سەرکەتوو دەبوو؟‬ ‫بەرەى کوردستانى بنەبڕى شەڕى‬ ‫ن��اخ��ۆى ک��رد‪ ،‬ب��ۆ ی��ەک��ەم ج��ار لە‬ ‫مێژووى کورددا‪ ،‬لە کۆتاى (‪)87‬وە‬ ‫بەرەى کوردستانى کە پرۆژەى بۆ‬ ‫ئامادە کرا لە (‪)88‬دا جێبەجێکرا‬ ‫شەڕى ناخۆى لە کوردستان ڕاگرت‬

‫هەتا ساڵى (‪ ، )93‬ساڵى (‪)93‬‬ ‫کە بەرەى کوردستانى حەلکرا شەڕى‬ ‫ناخۆ دەستى پێکردەوە‪.‬‬ ‫*ڕاپەڕین چى بەدەست هێناو چى‬ ‫ماوە بەدەستى بهێنێت؟‬ ‫کورد بۆ یەکەم جار لەو ڕاپەڕینە‬ ‫بەشێکى زۆرى کوردستانی ئازاد‬ ‫ک��رد‪ ،‬جیاوازییەکەى ئێمە لەگەڵ‬ ‫خوارووى عێراق ئەوە بوو خوارووى‬ ‫عێراق نەیانتوانى ناوچەکەى خۆیان‬ ‫بپارێزن‪ ،‬لەبەر ئەم هۆکارانە ئێمە‬ ‫نەتەوەیەکى جیاواز بووین دووەم‬ ‫شتێکمان ه��ەب��وو ن���اوى هێزى‬ ‫پێشمەرگە ب���وو‪ ،‬ب��ۆ پاراستنى‬ ‫دەسکەوتەکانى هەرێمى کوردستان‪،‬‬ ‫وە چیاکانى کوردستانیش‪ ،‬ڕاکێشانى‬ ‫سۆزى دونیاش لە دواى کۆنفراسى‬ ‫پاریسى ‪89‬وە‪ ،‬پاشان کۆڕەوەکەش‬ ‫سۆزى دونیاى ڕاکێشا و دەرچونى‬ ‫ب��ڕی��ارى ‪688‬ى ن��ی��ودەوڵ��ەت��ى بۆ‬ ‫یەکەم جار لە مێژوودا لەسەر کورد‬ ‫دەرچوو‪ ،‬ئەمانە توانى دەسکەوتى‬ ‫گەورە بن‪ ،‬یەکێک لە دەستکەوتە‬ ‫گ��ەورەک��ان ئینتفازەى دووەم بوو‬ ‫چونکە ڕاپەڕینى دووەم جارێکى‬ ‫ت��ر واى لەحکومەتى ع��ێ��راق کرد‬ ‫ح��ک��وم��ەت ب��ە خ��ۆی��دا بچێتەوە‬ ‫ئیتر خەڵکى کوردستان ملکەچى‬ ‫دەسەاڵتى نابێت‪ ،‬ئەمانە وایکرد‬ ‫ببنە دەسکەوتى گەورە‪.‬‬ ‫ئ��ەو ڕۆژان���ەى حکومەتى عێراقى‬ ‫ناوچەکەى چۆڵکرد قیادەى کوردى‬ ‫ه��ەم��وو ش��پ��رزە ب��ب��وون ئەیانوت‬ ‫حکومەتى عێراقى ڕۆشتەوە ئێمە‬ ‫ه��ی��چ��م��ان پ��ێ��ن��اک��رێ��ت‪ ،‬ب���ەاڵم بە‬ ‫پ��ێ��چ��ەوەان��ەوە خ��ەڵ��ک ب��ووب��ەوەى‬ ‫کە ب��اوەڕى بەخۆى هەبێت‪ ،‬خۆى‬ ‫ئیدارەى خۆى بکات‪ ،‬ک��ورد بیرى‬ ‫لەوە کردەوە ئەو کاتە بە تایبەتى‬ ‫ئەوان هەوڵیان دەدا خوێندن پەک‬

‫بخەن مامۆستاکانى کوردستان شتى‬ ‫ماڵى خ��ۆی��ان ف��رۆش��ت و ڕۆیشتن‬ ‫نەیانهێشت خوێندنگاکان دابخرێت‪،‬‬ ‫خوێندن بەردەوام بوو‪ ،‬پاشان وردە‬ ‫وردە پشتیوانییە مرۆڤایەتییەکان بۆ‬ ‫ئێمە سیاسى بوون بەتایبەتى بڕیارى‬ ‫(‪ ،)986‬ڕاستە مرۆڤى بوون‪ ،‬بەاڵم‬ ‫سیاسى بوون بۆ کورد‪(،‬ئەنچەرلیک)‬ ‫بەناوى مرۆڤایەتییەوە بوون‪ ،‬بەاڵم‬ ‫هەموو بڕیارى سیاسى بوو بۆ کورد‪،‬‬ ‫ئەمانە وایکرد کورد باوەڕى بە خۆى‬ ‫هەبێت‪ ،‬وات��ە ک��ش��ان��ەوەى ڕژێمى‬ ‫عێراق وای��دەزان��ى کە بکشێتەوە‬ ‫هیچمان پێناکرێت‪ ،‬بەاڵم کورد‬ ‫ب����اوەڕى ب��ە خ��ۆى هەبوو‬ ‫بەرەى کوردستانیش توانى‬ ‫ئیدارەکان بەڕێوەببات‪.‬‬

‫*کۆڕە و بۆ کورد گرنگتر بوو یان‬ ‫ڕاپەڕین؟‬ ‫ل��ە ڕاستیدا ئ��ەوان��ە زنجیرەیەکن‬ ‫ڕەنگە لەیەک جیا نەبنەوە‪،‬کیمیایی‬ ‫بۆ یەکەم جار دەنگى خەفەکراوى‬ ‫کوردى گەیاندە هەموو دونیا‪ ،‬دونیا‬ ‫تێگەشت ک��ە کیمیایی ل��ە ک��ورد‬ ‫دراوە‪ ،‬ئەوە زۆر گرنگ بوو هەڵەبجە‬ ‫بوو بە پێناسەیەک‪ ،‬ڕاپەڕین ڕەنگە‬ ‫تەواوکەرى ئەو زوڵمە بێت لە کورد‬ ‫کرا‪ ،‬پێموایە کۆڕەوەکە تاجەکەى‬ ‫خستە س���ەرى‪ ،‬ک��ۆڕەوەک��ە بوبە‬ ‫تاجێک هەرسێکیانى ت��ەواو کرد‬

‫عێراق کپ دەکرایەوە؟‬ ‫خۆى گەر بەرەى کوردستانى نەبوایە‬ ‫شەڕى ناخۆ هەر ب��ەردەوام دەبوو‬ ‫کە ش��ەڕى ناخۆ ب���ەردەوام بوایە‬ ‫نەدەتوانرا پێکەوە ئیدارەیەکەک‬ ‫ڕێکبکەویت لەسەرى‪ ،‬ئەگەر شەڕى‬ ‫ناوخۆش نەبوایە بەرەى کوردستانى‬ ‫نەبوایە ئەگەر حزبێک یان دوو حزب‬ ‫یان سێ حزب بڕیارى بدایە ئیدارە‬ ‫بەڕێوە ببات پێى بەڕێوە نەدەچوو‪،‬‬ ‫لەبەرئەوەى ئەو حزبانەى پێکەوە‬ ‫ب��وون پێکەوە ڕێککەوتن‬ ‫ل��ەس��ەر ئ��ی��دارات��ى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ئەو‬ ‫ک��ات��ە ب��ڕی��ار بە‬

‫کۆمەڵ بوو وات��ە ئەو پێنچ شەش‬ ‫ح��زب��ەى ب���ەرەى کوردستانى گەر‬ ‫یەکێکیان ڕازى نەبوایە لەسەر‬ ‫بڕیارێک بڕیارەکە ن���ەدەدرا‪ ،‬بۆیە‬ ‫پێموایە بەرەى کوردستانى یەکێک‬ ‫بوو لە دەستە بەرە گەورەکان کە‬ ‫توانى ئەنجامى ڕاپەڕینى دەست‬ ‫پێبکات خەڵک یەکبخات‪ ،‬لەبەرئەوە‬ ‫خەڵک پێشتر متمانەى بەیەکتر نەبوو‬ ‫خەڵک بەشکرابوو لە کوردستاندا‪،‬‬ ‫ب����ەاڵم ب�����ەرەى ک��وردس��ت��ان��ى و‬ ‫بەیاناتەکانى بەرەى کوردستانى و‬ ‫یەکخستنى ب��ەرەى کوردستانى و‬

‫یەکێکە لە سەروەرییە گەورەکانى‪،‬‬ ‫جگە ل��ەوەى کەتوانى لەماوەیەکى‬ ‫ک��ەم��دا ب��ەخ��وێ��ن��ى شەهیدەکانى‬ ‫بەدۆست و دوژمنەکانى بسەلمێنێ‬ ‫شۆڕش لە ناو ناچێت لە کوردستاندا‬ ‫وە خ��اوەن��ى ئ��ەو س��ەروەری��ان��ەی��ە‪،‬‬ ‫هەوڵیدا هێزە کوردستانییەکان‬ ‫و ع��ێ��راق��ی��ی��ەک��ان ڕێ��ک��ب��خ��ات‪ ،‬لە‬ ‫بەرەى جود و لە بەرەى جەوقەت‬ ‫و ل��ە ب���ەرەى ک��وردس��ت��ان��ى و لە‬ ‫هاوپەیمانییەکان جگە لە ب��وارى‬ ‫ع��ەس��ک��ەری��دا دەورى ک��اری��گ��ەر و‬ ‫گرنک و لەسەرنگەر پێشەوە و لە‬ ‫ب��وارى سیاسى و ڕاگەیاندا ئەمانە‬

‫کـــۆنفـــــــدراڵـــــــی دەتوانــێـــت‬ ‫چــارەســـــــەری کـــێــــشــــەکــــانی‬ ‫عێـــــراق بکــــات‬ ‫ئەم سیانە سێ شتى گرنگ بوون‬ ‫ل��ە دون��ی��ادا و سەرەنجى دونیاى‬ ‫ڕاکێشا‪،‬ڕق و کینەشى دروستکرد لە‬ ‫دڵى میللەتى کورد بەرامبەر دوژمن‪،‬‬ ‫بڕیارى (‪)688‬پێموایە (‪ )4/5‬بوو‬ ‫لەڕێکخراوى نەتەوە یەکگرتووەکان‬ ‫دەرچوو ئەو بڕیارە بڕیارێکى گرنگ‬ ‫ب��وو ی��ەک��ەم ج��ار ب��وو بڕیارێکى‬ ‫وادەربچێت بە نیسبەت ک��وردەوە‪،‬‬ ‫پێموایە ئەوە گەورەترین دەسکەت‬ ‫بوو لەمێژووى کورددا کە بەدەستى‬ ‫هێنا‪.‬‬ ‫*ئ��ای��ا گ���ەر ب����ەرەى ک��وردس��ت��ان��ى‬ ‫ن��ەب��وای��ە وەک ڕاپ��ەڕی��ن��ى ب��اش��ورى‬

‫عەفواتى بەرەى کوردستانى ئەمانەى‬ ‫هەموو یەکخست توانى ئیداراتى‬ ‫بەرەى کوردستانى خەڵکەکە یەک‬ ‫بخات‪.‬‬ ‫*ڕۆڵ���ى ح��زب��ى سۆسیالیست چۆن‬ ‫ه��ەڵ دەسەنگێنیت لە ئازادکردنی‬ ‫کوردستاندا؟‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیست س���ەروەرى‬ ‫گ�������ەورەى ه���ەی���ە‪ ،‬س������ەروەرى‬ ‫دروستکردنەوەى شۆڕشى هەیە‪ ،‬ئەو‬ ‫شۆڕشە جارێکى تر دروست بویەوە‬ ‫لە شوێنەوارى ڕێکەوتننامەى شومى‬ ‫جەزائیر لەئەو برینە قوڵەى کەلە‬ ‫جەستەى ک��ورددا دروستبوو ئەوە‬

‫ه��ەم��وو س��ەروەری��ن‪ ،‬ه��ەروەه��ا لە‬ ‫کۆبونەوەکانى دەرەوە ڕێکخستنى‬ ‫ماڵى کوردى لە کۆبونەوەکانى نەمسا‬ ‫لە ‪ 92‬لە کۆبونەوەکانى نیورک لە‬ ‫ئەمریکا لە کۆبونەوەکانى لەندەن‬ ‫لەمانەدا حزبى سۆسیالیست یەک لە‬ ‫دواى یەک تێدا بەشدار بووە لە ئازاد‬ ‫کردنى کوردستانیش بە تایبەتى لە‬ ‫کەرکوک و خانەقین و لە شارەکانى‬ ‫ترى کوردستان کە خەریک بوو لە‬ ‫بیرى خەڵکى کوردستان دەچونەوە‬ ‫حزبى سۆسیالیست دەستپێشخەر‬ ‫و پێشڕەو و لە پێشەوە ب��ووە وە‬ ‫ل��ە ئ���ازاد ک��ردن��ى عێراقیشدا لە‬

‫کاتى ‪2003‬دا ئێمە‬ ‫ش��ەه��ی��دەک��ان��م��ان ل��ە خانەقین و‬ ‫ج���ەل���ەوالو ک���ەرک���وک و دوس و‬ ‫سەعدییە و لە هەموو شوێنەکانى‬ ‫کوردستان شەهیدەکانمان دیارن‪،‬‬ ‫تا هێزکانمان گەیشتە بەغداد لە‬ ‫ئازادکردنى عێراق دەورێکى دیار و‬ ‫کاریگەرمان هەبووە‪،‬لە دواى ئەوەش‬ ‫ب��ەردەوام لە ب��وارە سیاسییەکاندا‬ ‫و ل��ە ه��ەڵ��ب��ژاردن��ەک��ان��دا ل��ەوان��ە‬ ‫حزبى سۆسیالیست دەورى گرنگ‬ ‫و ک��اری��گ��ەرى ه��ەب��ووە ه��ەرئ��اواش‬ ‫بەردەوامە‪.‬‬ ‫*ل��ە دواى ڕاپ��ەری��ن پەرلەمانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ب��ڕی��ار دەدات ل��ە چ��وار‬ ‫چێوەى عێراقدا بمێنێتەوە پێویست‬ ‫نەبوو لە دواى ‪2003‬وە کۆنفیدراڵى‬ ‫بۆ کوردستان داوابکرایە؟‬ ‫پێموایە میلەتێک کیمیای لێبدرێ‬ ‫و ئەنفال برکرێ و میلەتێک زیندە‬ ‫بە چاڵ بکرێ میلەتێک واڵتەکەى‬ ‫ویران بکرێ‪ ،‬ئەمانە ڕەنگە فیدراڵى‬ ‫بۆ قۆناغێک گونجاو بێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئ��ەو میلەتە ئ��ەو هەموو ئ��ازەرەى‬ ‫چەشتبێت پێویستە بیر لە شتى‬ ‫گ����ەوەرە ت��ر ب��ک��ات��ەوە پێموایە‬ ‫ک��ۆن��ف��ی��دراڵ��ى ئێستا ئەتوانێت‬ ‫ج���ارەس���ەرى ه��ەم��وو کێشەکانى‬ ‫هەموو پێکهاتەکانى عێراق بکات‪ ،‬بۆ‬ ‫کوردیش بە هەمان شێوە‪.‬‬ ‫* پەرلەمان و حکومەت بەرهەمى‬ ‫یەکڕیزى ک��وردە ئایا یەکڕیزى بۆ‬ ‫ئەمڕۆش پێویستە؟‬ ‫پێموایە یەکڕیزی ب��ۆ میللەتێک‬ ‫ب��ۆ ن��ەت��ەوەی��ەک ب��ۆ ح��زب��ێ��ک بۆ‬ ‫عەشیرەتێک بۆ خێزانێک پێویستە‪،‬‬ ‫پ��ێ��م��وای��ە ی��ەک��ڕی��زی ب��ۆ خەڵکی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ئ��ەم��ڕۆ ل��ە ه��ەم��وو‬ ‫کاتەکانی تر زیاتر پێویستە‪ ،‬چونکە‬ ‫دەم��ان��ەوێ��ت دەس��ەاڵت��ی ئ��ی��داری و‬ ‫سیاسی خۆمان ل��ەوەى کە هەیە‬

‫زیاتری بکەین‪ ،‬ئەمانەوێت بیر لەشتی‬ ‫گەورەتر لە فیدراڵی بکەینەوە‪ ،‬بۆیە‬ ‫ئێستا لەهەموو کاتێک زەروورترە کە‬ ‫هەموو هێزە کوردستانیەکان هەموو‬ ‫ڕێ��ک��خ��راوەک��ان ه��ەم��وو تاکەکانی‬ ‫خەڵکی کوردستان پێکەوە زیاتر‬ ‫تەبابن و کاربکەن خەبات بکەن بۆ‬ ‫بەدەستهێنانی دەستکەوتی زیاتر‬ ‫لەوەى کە ئێستا هەیە لە کوردستاندا‬ ‫ب��ەو ئومێدەی ئ��ەو ی��ادە بتوانێت‬ ‫ئەو هەموو هیز و الیەنانە پێکەوە‬ ‫ی��ەک بخاتەوە و کۆیان بکاتەوە‪،‬‬ ‫ک��ورد هەمیشە ل��ەدوای تێکشکانی‬ ‫دوای ئ��ەوەى کە توشی کێشەیەک‬ ‫دەبێت ئەوکاتە بیرەکانی ئاقاڵنەیە‬ ‫و ژیرانە بیردەکاتەوە بۆنمونە ئێمە‬ ‫ئەمان توانی لە ساڵی (‪ 85‬و ‪86‬‬ ‫و‪ )87‬بەرەی کوردستانی دامەزرێنین‬ ‫و بیر لە یەکخستنی ماڵی کوردی‬ ‫بکەینەوە‪ ،‬ب��ەاڵم ئەوکاتانەی کە‬ ‫زۆرب��ەی کوردستانمان لەبەردەست‬ ‫بوو نەمان کرد تا ساڵی ‪ 1988‬لەدوای‬ ‫ئەنفال و کیمیاباران هەموومان‬ ‫چوینە ئەودیوو سنورەکانى ئێران‬ ‫ئەو کاتە ژیرانە بیرمانکردەوە و‬ ‫ب��ەرەی کوردستانیمان دروستکرد‪،‬‬ ‫بۆیە پێموایە پێش ئەوەى هەرشتێک‬ ‫ڕووب��دات پێویستە کورد بیر لەوە‬ ‫بکاتەوە ک��ە خ��ۆی ئ��ام��ادە بکات‬ ‫بۆ ه��ەر ڕووداوێ��ک��ی تر کە ئێستا‬ ‫بەڕێوەیەلە عێراق ولە ناوچەکەو لە‬ ‫دنیاداکە گۆڕانکاری گەورە بەڕێوەیە‬ ‫پێش ئەوەى کە شتەکانی بەسەردا‬ ‫بسەپێنرێت شپرزە ببێت‪.‬‬ ‫*کێشەکانی عێراق لە بارودۆخی‬ ‫ئێستا دا ک��ەچ��ارەس��ەری کێشەی‬ ‫الی��ەن��ە سیاسییەکان بەبنبەست‬ ‫گەیشتووە باشترین چ��ارەس��ەر بۆ‬ ‫ئ��ەم��ڕۆی ع��ێ��راق ب���ەڕای جەنابتان‬ ‫چییە؟‬ ‫ئ��ەوەى کە ئێستا لەعێراقدا هەیە‬ ‫نابێت ک��ورد لێی نیگەران بێت‪،‬‬ ‫چونکە ئەوە ئەسڵی واقعی خەڵکی‬ ‫عێراقە بەهەموو پێکهاتەکانیەوە‬ ‫ع��ێ��راق ل���ەدوای جەنگی جیهانی‬ ‫یەکەمەوە دروستکرا ئەگەر چی‬ ‫پێشتر ک���اری ب��ۆک��راب��وو ل���ەدوای‬ ‫پەیمانی (سایکس بیکۆ) لەنێوان‬ ‫بەریتانیا وفەرەنساو هاوپەیمانەکان‬ ‫پاشان لەدابەشکردنی دنیادا لەنێوان‬ ‫هاوپەیمانەکان دنیا دابەشکرایەوە‬ ‫جارێکی تر جوگرافیایی سیاسی‬ ‫دەستکاریکرایەوە ئەمانە هەمووی‬ ‫کۆمەڵێک شتی گرنگ بوون کە کران‬ ‫دابەشکردنەوەى دنیا ل��ەدوای ئەو‬ ‫ش��ەڕەوە و هاتنی (عصبت االمم)‬ ‫ئەمانە وایان کرد کە کەمکرنەوەو‬ ‫داب��ەش��ک��ردن��ی دەس��ەاڵت��ی پیاوە‬ ‫نەخۆشەکە یان ئەوەى پێی دەڵێن‬ ‫عوسمانی دەسەاڵتەکانی ئ��ەوان‬ ‫کەم کرایەوە و مەرج و سنوریان بۆ‬ ‫دانرا‪ ،‬ئەوە بوو بیریان لەوە کردەوە‬ ‫شتێک دروست بکەن بەناوى عێراق‬ ‫کە عێراق وەک ئەو عێراقەى ئێستا‬ ‫ن��ەب��ووە‪ ،‬ڕەنگە شتێک ل��ەدەوری‬ ‫ب��ەغ��داد هەبووبێت ن���اوى عێراق‬ ‫بووبێت‪ ،‬بەاڵم ئەو عێراقە نەبووە‬ ‫عێراق ڕەنگە وەک مەنتیقەیەکی‬ ‫ب��چ��ووک ب��اس��ی��ان ک��ردب��ێ��ت چ��ۆن‬ ‫ئەڵی دەشتی هەولێر یان شەمامک‬ ‫یان ش��ارەزوور‪ ،‬لەو بابەتە ڕەنگە‬ ‫عێراق ئەو کاتە وابووبێت‪ ،‬بەاڵم‬ ‫دوای ئەوەی سێ ویالیەتی بەغداو‬

‫موسڵ و بەسرە هێنایان پێکەوە‬ ‫لەژێر دەسەاڵتی بەریتانیا عێراقیان‬ ‫لێ دروستکرد‪ ،‬ب��ەاڵم ئەوکاتەش‬ ‫کۆمەڵێک مەرج بوو‪ ،‬ئەگەر کورد‬ ‫کەوتە سەر عێراق مافی پارێزراوبێت‬ ‫ئ��ەوە ب��وو هەڵبژاردنی ‪ 1930‬کرا‬ ‫کە ک��ورد بەتایبەتی لەسلێمانی و‬ ‫کۆیسنجق ئامادە نەبوون دەنگ بە‬ ‫عێراق بدەن داوای جیابونەوەیانکرد‬ ‫ئ��ام��ادەن��ەب��وون ل��ەس��ەر تورکیا و‬ ‫دەوڵەتی عوسمانی‪ ،‬بخرێنە سەر‬ ‫دەوڵەتی عێراق‪ ،‬ئەو دوو ناوچەیە‬ ‫واتا لەپارێزگای هەولێر و کۆیە و‬ ‫پارێزگای سلێمانی ئەمان دەنگیان‬ ‫نەدا بەحکومەتی ئەو کاتەى عێراق‬ ‫ئەوە بوو مەلیکێکیان هێنا لە ئەردەن‬ ‫و سعودیە بۆ عێراق تا هەڵبژاردنی‬ ‫‪ 1930‬شەرعیەتی بداتێ کە خەڵک‬ ‫ئ��ام��ادە نەبوو ئ��ەوە ب��وو بینیمان‬ ‫شەڕی ڕۆژی ڕەشی ‪6‬ی ئەیلولی بەر‬ ‫دەرکی سەرای سلێمانی لێکەوتەوە‪،‬‬ ‫ئەو کاتە ناوی چەکەکانیان مەترەلۆز‬ ‫بوو ڕوویانکردە خەڵکی بێ چەک و‬ ‫دەیان کەسیان شەهید و بریندارکرد‬ ‫لە پیاو لە ئافرەت لە بەردەرکی‬ ‫س��ەرای سلێمانیدا ئەمە ناڕەزایی‬ ‫ک��ورد ب��وو‪ ،‬ب��ەاڵم ب��ە زۆرپێکەوە‬ ‫لکاندیانەوە وە بەزۆر ڕێکیانخستن‬ ‫لەگەڵ عێراق‪ ،‬دەوڵەتەکەیان ناونا‬ ‫عێراق ئەم عێراقە دوای ئەوە بەزۆر‬ ‫بەزەبرو زەنگ و ئاگر و ئاسن پێکەوە‬ ‫لکاندیان تا دوای (سەدام حسین)‬ ‫لە ‪2003‬کە ئەو زەبرو زەنگە نەماوە‬ ‫ئێستا ه��ەر ک��ەس تبیعەن چ��ۆوە‬ ‫س��ەر ئەسڵەکەی خ��ۆی بۆ نمونە‬ ‫ئ��ەوە شیعەیە لە سنوری خۆیەتی‬ ‫ئ��ەوە سونەیە لە سنوری خۆیەتی‬ ‫ئ��ەوە ک���وردە ل��ەس��ن��وری خۆیەتی‬ ‫وات��ا هەرسێ ویلەیەتەکەی بەغدا‬ ‫و ب��ەس��رەو موسڵ خ��ۆی بۆ خۆی‬ ‫چۆتەوە سەر جێگەی تەبیعی خۆی‪،‬‬ ‫چونکە ئەبینی لە دەنگدانەکاندا‬ ‫کورد دووملیۆن و شەش سەد هەزار‬ ‫دەنگی هێناوە هەزار دەنگی شیعەو‬ ‫سونەى تێدا نییە هەروەها شیعە‬ ‫پێنچ ملیون و ش��ەش س��ەد ه��ەزار‬ ‫دەنگی هێناوە دوو ه��ەزار دەنگی‬ ‫کوردو سوننەی تێدا نییە‪ ،‬هەروەها‬ ‫لە ناوچە سونیەکانیش بەهەمان‬ ‫شێوەیە دەنگی کوردی تێدا نییە واتا‬ ‫ئەمە لەڕووی پێکهاتەوە جیا بۆتەوە‬ ‫وە لە دەستوریشدا بەهەمان شێوە‬ ‫ئاماژەی پێدەدات لە ڕووی دەسەاڵتی‬ ‫سیاسیش لەعێراقدا سەرۆک کۆمار‬ ‫کورد بەهی خۆی دەزانێت سەرۆک‬ ‫وەزی��ر شیعە بەهی خۆی دەزانێت‬ ‫سەرۆکی پەرلەمانیش هى سوننەیە‬ ‫ئەمە ئەسڵی مەوزوعەکە گەڕاوەتەوە‬ ‫شوێنی تەبیعی خ���ۆی‪ ،‬پێموایە‬ ‫ئەبێت کورد نیگەران نەبێت عێراق‬ ‫دەبێتە دوو ب��ەش و سێ ب��ەش و‬ ‫هەرچی لێدێت کورد نابێت نیگەران‬ ‫بێت لەوە هەرکاتێک عێراق بوو بە‬ ‫دوو بەشەوە ک��ورد م��اف و بەشی‬ ‫خۆی دی��ارە‪ ،‬ب��ەاڵم باشتر ئەوەیە‬ ‫پێکەوە ڕێککەون لەڕووی ئابووری و‬ ‫سیاسی لەهەموو ڕوو یەکەوە ئەگەر‬ ‫بیانەوێت پێکەوە بژین و خەتێک‬ ‫بەچوارچێوەى عێراقدابنێن‪ ،‬دەبێت‬ ‫کۆنفیدراڵی بێت کۆنفیدراڵی ڕەنگە‬ ‫هەندێک شتی هاوبەشیان هەبێت بە‬ ‫ئارەزوومەندانە‪.‬‬ ‫*دەم�����ەوێ�����ت ب����ەه����اری ‪ 1991‬ى‬

‫کوردستان ببەستمەوە بە بەهاری‬ ‫عەرەبی ئێستا وە ئ��ەوەى جەنابت‬ ‫بە پایزى عەرەبی دادەنێیت ئایا‬ ‫هیچ پەیوەندیەک لەنێوان ڕاپەرینی‬ ‫‪ 1991‬ی کوردستان و ڕاپەرینەکانی‬ ‫ئێستای واڵتانی عەرەبی دا هەیە؟‬ ‫ئەو نیمچە کیانەی کە لە بەهاری‬ ‫‪1991‬دا لە کوردستان دروست بوو‬ ‫دەستکەوتێکی گرنگ ب��وو ئەگەر‬ ‫کورد خۆی ئەوکاتە بەشەڕی ناوخۆ‬ ‫سەرقاڵ نەبوایە و بەفیڕۆی نەدایە‬ ‫باشترین هەل و مەرج بوو کە کورد‬ ‫پێش تەیموری ڕۆژه���ەاڵت و پێش‬ ‫میتینیگرۆ و پێش پانزە واڵتەکەی‬ ‫سۆڤیەتی پێشوو و پێش واڵتەکانی‬ ‫کۆسۆڤو و ئ��ەوان��ەى یۆگۆسالڤی‬ ‫پێش باشوری سودان کورد دەبووە‬ ‫حکومەتی سەربەخۆ‪ ،‬ب��ەاڵم لەبەر‬ ‫ئ���ەوە ب��ەداخ��ەوە بەشێکی زۆری‬ ‫ب��ەش��ەڕی ن��اوخ��ۆ بەفیرۆ ڕۆیشت‬ ‫بەشەکەی تریش بە تموحی ئیداری‬ ‫و دارای��ی و مەسئولیات و ئەوانە‬ ‫بەفیڕۆ ڕۆیشت ئەمانە نەیتوانی کورد‬ ‫بەرەو ئەوە بەرێت پێداگرتن لەسەر‬ ‫مەسەلە نەتەوەى و نشتیمانیەکان‬ ‫وەکو پێویست نەکرا ئەوانە وایکرد‬ ‫کە خەڵکی تر پێش ئێمە بکەوێت‬ ‫هەتا زۆر جار باسی فیدراڵی ئەکرێت‬ ‫تەنها ک��ورد خ��ۆی باسی فیدراڵی‬ ‫دەکات کەسی تر پشتگیرى ناکات‬ ‫ئەمانە کۆمەڵێک شتن لە دەستمان‬ ‫دەرچ����وون‪ ،‬ب���ەاڵم ل��ەگ��ەڵ هەموو‬ ‫ئەمانەپێموایە ئ��ەو مەنتیقەیە‬

‫یەعنی نەیتوانیوە وەک��و ناوەکە‬ ‫کارەکانی خ��ۆی ئەنجام ب��دات کە‬ ‫ن���اوى سیستەمێکی دیموکراتی‬ ‫پەرلەمانی فرە حیزبی فیدراڵی یە‪،‬‬ ‫بەاڵم وەکو شکڵەکە وەکو ئەوەى‬ ‫کە هەیە ئێستا هەندێک شت کراوە‬ ‫ئێستا پێنچ پێکهاتەى سەرەکی‬ ‫دەستیانگرتووە بەسەر عێراقدا ئەو‬ ‫پێنچ پێکهاتە خۆیان ڕێککەوتون‬ ‫لەنێوان خۆیاندا پێکهاتەکانی تر‬ ‫پ��ەراوێ��زخ��راون‪ .‬ئ��ەوەى ئێستا لە‬ ‫واڵتانی عەرەبی ڕوو دەدات لە ‪2003‬‬ ‫لەعێراق ڕوویدا باوەر ناکەم جارێکی‬ ‫تر ئەمە لەعێراقدا ڕووبدات‪.‬‬ ‫*ب���ەڕێ���زت ل��ە چاوپێکەوتنێکدا‬ ‫دەڵیت کورد ل��ەدوای بەشار ئەسەد‬ ‫ناتوانێت مافەکانی خۆی لەسوریا‬ ‫زامن بکات ئایە کورد ئێستا لەسوریا‬ ‫چ��ی ه��ەی��ە ت��ا ل��ەدەس��ت��ی ب���دات ؟‬ ‫ی��ان جەنابت ڕەشبینی بەرامبەر‬ ‫ئۆپۆزسیۆنی ئێستا؟‬ ‫ڕەشبینم ل��ە ئ��ای��ن��دەی سیاسی‬ ‫وواڵتانی عەرەبی بەرامبەر بەکورد‬ ‫ه��ەم��ووی ن��ەک س��وری��ا هەموویان‬ ‫ئ��ەوەى کە هەشمانە ڕەنگە عێراق‬ ‫هان بدەن لێی پەشیمان ببێتەوە‪،‬‬ ‫وابیر دەکەمەوە هەروەها لەماوەی‬ ‫ئەو خۆپێشاندانانەى کە نزیکەی‬ ‫ن��ۆ مانگە ل��ەس��وری��ا ه��ەی��ە ک��ورد‬ ‫توانیویەتی هەندێک دەستکەوتی‬ ‫بچوک ب��ەدەس��ت بهێنێت یەکێک‬ ‫لەوانە کورد شیعارەکەی ئاقاڵنە و‬ ‫ژیرانە بوو وتیان ئێمە چاکسازیمان‬

‫ئەوەى کە ئێستا لەعێراقدا‬ ‫هەیە نابێت کورد لێی‬ ‫نیگەران بێت‬

‫دەس��ت پێشخەریەکی گ��ەورە بوو‬ ‫ک��ردی ک��ورد ڕێچکەکەی شکاند بۆ‬ ‫ناوچەکانی تری دنیاش توانی کاری‬ ‫باش بکات لەو بارەیەوە بەهاوکاری‬ ‫واڵتانی دەسەاڵتدار و ئەوانەی کە‬ ‫بەرژەوەندیان لەگەڵ حکومەتی عێراق‬ ‫و (س���ەدام حسین) دا کەوتبووە‬ ‫خەتەر ئەمانە هەمووی کاری باش‬ ‫بوون بۆیانکرا‪ ،‬بۆیە ئەوەى ئێستا‬ ‫ل��ە وواڵت��ان��ی ع��ەرەب��ی ڕوودەدات‬ ‫ناوی بەهارەو من بە پایزی دەزانم‬ ‫لەعێراقدا لە ‪ 2003‬دا ڕوویدا لە ‪2003‬‬ ‫ڕژێمێکی پڕ تاوان و مجریم و مرۆڤ‬ ‫کوژی وەکو ڕژێمی بەعس بەهاوکاری‬ ‫هێزەکانی هاوپەیمانان ئەو حکومەتە‬ ‫ڕوخا و کۆتایى پێ هات لەجێگەى‬ ‫ئەو حکومەتە سیستەمێک هاتووە‬ ‫ئەو سیستەمە ناوى سیستەمێکی‬ ‫دیموکراتی پەرلەمانی فرە حیزبی‬ ‫وە فیدراڵی‪ ،‬ئەم سیستەمە هەتا‬ ‫هەتایە کەس بەرپرسى نییە چوار‬ ‫س��اڵ جارێک هەڵبژاردن دەکرێت‬ ‫لە وواڵتدا ئەمە وەکو سیستەمەکە‬ ‫سیستەمێکی باشە‪ ،‬ب��ەاڵم وەکو‬ ‫ک���اری س��ەرس��اح��ەک��ە نەیتوانیوە‬ ‫بچێتە چوارچێوەی ئ��ەو قاڵبەوە‬ ‫ی��ان ئ��ەو ن��اوەوە کە ب��ۆی دان��راوە‬

‫ئەوەى ئێستا لە واڵتانی عەرەبی ڕوودەدات‬ ‫ناوی بەهارەو من بە پایزی دەزانم‪ ،‬ئەوەی‬ ‫لە ‪ 2003‬دا ڕوویدا باوەڕ ناکەم جارێکی تر‬ ‫لە عێراق ڕووبداتەوە‬

‫دەوێ��ت سوریاش بۆ ئەوەى کورد‬ ‫نەکات بە دوژمنی خۆی تا ئێستا‬ ‫کوردێک بەدەستی سوپای سوریا‬ ‫نەکوژراوە ئەوە ڕۆژانە دەیان کەس‬ ‫دەک���وژرێ���ت ئ��ەم��ە خ��ۆی بۆخۆی‬ ‫سەرکەوتنێکە کە ماڵەکانی کورد‬ ‫ج��ەن��ازەی��ان ب��ۆ ن��ەڕۆی��ش��ت��ۆت��ەوە‬ ‫بەشەرتیێک کورد مزاهەرە دەکات‬ ‫پەیکەر دەڕوخێنێت تا ئێستا سوپای‬ ‫سوریا ڕووی تفەنگەکانیان نەکردۆتە‬ ‫خ��ەڵ��ک و ب��ی��ک��وژن ل��ەک��وردس��ت��ان‬ ‫ئەمەش لەوانەیە پەیوەندی بەکوردی‬ ‫عێراقەوە هەبێت بەکوردی تورکیاوە‬ ‫هەبێت بەکوردی سوریا خۆشیان‬ ‫کە ژیرانە بیریان کردۆتەوە لەوە‬ ‫وەتوانیان جنسیە وەربگرن زۆربەی‬ ‫زۆری����ان ج��ن��س��ی��ەی��ان وەرگ��رت��وە‬ ‫کەپێشتر ن��ەی��ان ب��وو ک��ە ئێستا‬ ‫جنسیەی وەرگرت تازە دەبێتە یاسا‬ ‫ئەو ڕژێمەش بڕوخێت کەس ناتوانێت‬ ‫لێی پەشیمان ببێتەوە هەروەها‬ ‫مەسەلەی موڵکداریان بۆ چارەسەر‬ ‫کراوە بۆیە ئومێد دەکەم کە ئێستا‬ ‫کورد داوای کۆمەڵێک شتی تر بکات‬ ‫شیعاری چاکسازیان بەردەوام بێت‬ ‫هەروەها داوای مەسەلە نەتەوەیەکە‬ ‫بکەن هەروەها داوای ئیعتراف بکەن‬ ‫ب��ەوەى کە خاکیان هەیە لەسوریا‬ ‫هەتاوەکو ئێستا کورد خاکی نییە‬ ‫ل���ەالی دەوڵ��ەت��ی س���وری دەڵێن‬ ‫ک��وردی سوریا ناڵێن کوردستانی‬ ‫سوریا کەس لەناو سوریا ناوێرێت‬ ‫بڵێت کوردستانی سوریا لەدەرەوە‬ ‫دەڵ��ێ��ن کوردستانی س��وری��ا چۆن‬ ‫تۆ بتوانیت بیسەلمێنیت کە کورد‬ ‫خاکی هەیە لەو ناوچەیە‪ ،‬کەخاک‬ ‫هەبوو یعنی مەسەلە نەتەوەیەکەش‬ ‫چارەسەر دەبێت هەروەها مەسەلە‬ ‫ڕۆشنبیریەکەش ڕەن��گ��ە مەسەلە‬ ‫ڕۆشنبیریەکە ئاسانتر بێت داوای‬ ‫کۆمەڵێک بڕیاربکرێت‪ ،‬چونکە ئێستا‬ ‫هەر بڕیارێک بدرێت دەبێتە یاسا‬ ‫دوای ئەم حکومەتە کەس ناتوانێت‬

‫لە یاساکان پەشیمان ببێتەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫دوای ئەوحکومەتە کۆمەڵک کەس‬ ‫دێنە س��ەر حوکم لەوانە سونە و‬ ‫عەلەویی و مەسیحی درووزیە ئەمانە‬ ‫تا یەکێک ڕازی دەبێت ئەوانی تر‬ ‫ڕازی نابن کە کورد میللەتێکە و مافی‬ ‫هەیە ئەوەتا لەعێراق کورد دووەم‬ ‫نەتەوەیە دەیانەوێت پاشگەز ببنەوە‬ ‫لە دەستورەکە لەعێراقدا هەموو‬ ‫ڕۆژێ��ک هەڕەشەى دەستورەکەمان‬ ‫لێدەکەن دوێ��ن��ی و پێرێ دەڵێن‬ ‫ئ���ەوەى ک���ورد ل��ەع��ێ��راق دەستی‬ ‫کەوتوە خۆ لە ئێران و تورکیا و‬ ‫شوێنەکانی تر دەستی نەکەوتووە‬ ‫لەبەر ئەوە پێموایە کورد لە سوریا‬ ‫دەب��ی��ت ژی��ران��ە کاربکات وەک تا‬ ‫ئێستا کاریکردووە ئەوەتا (بورهان‬ ‫غیون) س��ەرک��ردەی ئۆپۆزسیۆنی‬ ‫سوریا دەڵێت کورد خەڵکی سوریا‬ ‫نین ک��ورد وەک��و میوان لەسوریان‬ ‫بەدڵنیایەوە ک��ە ئۆپۆزسیۆنێک‬ ‫تەوجیهات لە واڵتێک وەرگرێت کە‬ ‫دژی کوردە لەوە زیاتری پێ ناکرێت‪.‬‬ ‫*لە ئێستادا گرنگی دروستکردنى‬ ‫ئ���ەن���ج���وم���ەن���ى ب�������ااڵى پ���ارت���ە‬ ‫سیاسییەکاندا هەمان ئەو گرنگییە‬ ‫کە لەدروستکرنی بەرى کوردستانیدا‬ ‫هەبوو؟‬ ‫لە هەموو دونیادا و کوردستانیش‬ ‫بەشێکە ل���ەو دون��ی��ای��ە شتێکت‬ ‫پێویستە کە ڕەئى هەموو خەڵک بێت‬ ‫بەچین و توێژەکانەوە‪ ،‬ئەو دەزگایە‬ ‫مەرج نییە وەک بەرەى کوردستانى‬ ‫ت��ەن��ف��ی��زى ب��ێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک��ە ب��ەرەى‬ ‫کوردستانى سیاسى و عەسکەرى‬ ‫و تەنفیزى و ئیدارى ب��وو هەموو‬ ‫شتەکانى لە خۆ گرتبوو ب��ەرەى‬ ‫کوردستانى حاکمى واڵت بوو‪ ،‬ڕەنگە‬ ‫ئێستا بەو شێوەیە نەبێت‪ ،‬چونکە‬ ‫پەرلەمان و حکومەتیشت هەیە‪،‬‬ ‫بۆیە پێموایە ئێستا ناوەکەشى‬ ‫بەرەى کوردستانى بێت یا ناوەکەى‬ ‫ناوێکى تر بێت کونگرەى نەتەوەى‬ ‫یان ئەنجومەنى نەتەوەى کورد بێ‬ ‫تۆ دەزگایەکت پێویستە کە هەموو‬ ‫ب��ڕی��ارەک��ان��ى چین و توێژەکانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان��ى ت��ێ��دا ب��ەش��دار بێت‪،‬‬ ‫ئەو دەزگایە دەزگ��ای��ەک بێت ئایا‬ ‫تەنها بۆ کوردستانى عێراق بێت؟‬ ‫ی��ان دەزگ��ای��ەک بێت ک��ورد هەموو‬ ‫تێیدا بەشدار بێت‪ ،‬هەرپارچەیەکى‬ ‫ک��وردس��ت��ان تایبەتمەندى خۆى‬ ‫هەیە لەگەڵ ئەو واڵت��ەى کە تێدا‬ ‫دابەشکراوە‪ ،‬بەنیسبەت کوردستانى‬ ‫ب��اش��وورەوە من قسە دەک��ەم ئەو‬ ‫ه��ەل و م��ەرج��ەى ئێستا هەیە لە‬ ‫کوردستاندا ئێمە پێویستمان بە‬ ‫دەزگایەک هەیە دەسەاڵتى لەسەر‬ ‫ه��ەر سێ دەس��ەاڵت��ەک��ەى هەرێمى‬ ‫کوردستانەوە بێت‪،‬ئەو دەزگایە‬ ‫پێک بێت لە نوێنەرى حزبەکان و‬ ‫نوێنەرى هەموو چین و توێژەکانى‬ ‫پێویستە لە سنورى (‪ )150‬کەسدا‪،‬‬ ‫ئەم دەزگایە دەزگایەکى ڕاوێژکارى‬ ‫پێشنیار ب��ێ��ت‪ ،‬ب���ەاڵم گ��وێ��ى بۆ‬ ‫بگیرێت‪ ،‬خەڵکى کوردستان هەست‬ ‫بکەن ب��ەش��دارن ل��ەو دەس��ەاڵت��ەى‬ ‫کە ئێستا هەیە بۆ پاراستنەکەى‪،‬‬ ‫چونکە زۆر جار باسى دیموکراتى‬ ‫دەک��رێ��ت دیموکراتى زۆر خەڵک‬ ‫والێى تێگەشتووە کە دیموکراتى‬ ‫ئەکسەریەت و ئەقەلیەتە کەلە‬ ‫دیکتاتۆرى پرۆلیتارییەوە هاتووە لە‬ ‫کۆنەوە وابیرى لێکراوەتەوە و سەیر‬ ‫دەکرێت لە ئەنجومەنى وەزیران (‪)20‬‬ ‫وەزیر هەیە (‪)10‬ى لەم الیە و (‪)10‬‬ ‫ى لەو الیەیە‪ ،‬هەر (‪)10‬ى ڕەئییەکى‬ ‫ج��ی��اوازى هەیە (‪)10‬ک���ەى تریان‬ ‫ڕەئێکى جیاواتزیان هەیە‪ ،‬بەاڵم یەک‬ ‫کەسیان پشتگیرى الیەکیانى کرد‬ ‫یەعنى بوو بە (‪ )11‬حەقى (‪)9‬‬ ‫کەسەکەى تر دەفەوتێت ئەو(‪)9‬‬ ‫کەسە ڕەنگە نوێنەرى ژمارەیەکى زۆر‬ ‫خەڵک بێت‪ ،‬بۆنمونە حزبێک (‪)30‬‬ ‫سەرکردایەتى هەیە (‪ )15‬ڕەئییەکى‬ ‫ج��ی��اوازى هەیە پ��رۆژەی��ەک ت��ەرح‬ ‫دەکات پانزەکەی تریان ڕەئییەکى‬ ‫ترى هەیە کە بوو بە (‪ )16‬واتە‬ ‫نیوەى ئەو حزبە گوێى بۆ ناگیرێت‪،‬‬

‫چونکە دەوتریت زۆرینە بڕیارى داوە‪،‬‬ ‫لەبەرئەوە پێموایە ئەو دیموکراسییە‬ ‫نەخزمەتى عێراق و نە خزمەتى‬ ‫ک��ورد و نە خزمەتی هیچ حزبێک‬ ‫بکات‪ ،‬پێموایە ئەو دیموکراتییە بە‬ ‫هەڵە لێتێگەیشتوین‪ ،‬بۆ نمونە لە‬ ‫عێراقیشدا (‪ )325‬ئەندامى پەرلەمان‬ ‫هەیە (‪ )57‬پەرلەمانتارمان هەیە‬ ‫لەو (‪)57‬تە‪ ،‬دیموکراتى بێت دەست‬ ‫هەڵبڕیت هیچ سەرۆکایەتییەکت‬ ‫بەرناکەوێت‪ ،‬ڕەنگە بەڕێوەبەرى‬ ‫ن��اح��ی��ەى ت��ەوێ��ڵ��ە و ب��ام��ەڕن��ێ و‬ ‫گەرمکیشت بەر نەکەوێت‪ ،‬لەبەرئەوە‬ ‫ئەوەنەى من تێگەشتبم لە دیموکراتى‬ ‫دەبێت موراعاتى کەمینەکان بکرێت‪،‬‬ ‫جا ئەو کەمینە دینى و مەزهەبى و‬ ‫حزبى و سیاسیش بێ‪ ،‬نوێنەرایەتى‬ ‫هەموو تێدا ب��ەش��دار بێت هەموو‬ ‫نوێنەرەکان گوێیشیان بۆ بگیرێ‪،‬لە‬ ‫هەندێک واڵتى ئەوروپا ئەگەر بگاتە‬ ‫(‪ )8‬خوێندکار لە گەڕەکێکدا بۆى‬ ‫هەیە قوتابخانەیەک بکاتەوە بە‬ ‫زمانى خۆى‪.‬‬ ‫*ب��ەڕاى بەڕێزتان دیموکراسییەت‬ ‫ئ��ەوەن��دە پ��اراس��ت��ن��ى کەمینەکانە‬ ‫ئەوەندە حکومى زۆرینە نییە؟‬ ‫واى بۆ دەچم‪ ،‬بەاڵم ئەوەى ئێستا‬ ‫پەیڕەو دەکرێت دیموکراسى لەئاستى‬ ‫دەس��ەاڵت و لەئاستى دەوڵەمەندو‬ ‫دەس��ت ڕۆیشتوو یارمەتى ئەوانە‬ ‫دەدات‪ ،‬مەبەست ئەوەیە بۆنمونە لە‬ ‫نێوان دیکتاتۆرێک و دیموکراتییەکدا‬ ‫ب���ەراوردى بکە کەسێک بە تەنها‬ ‫دەبێتە سەرۆکى واڵتێک دیکتاتۆرە‬ ‫خەڵک دەگرێت و دەیکوژێت و پارە‬ ‫و سامانى واڵت دەبات‪ ،‬ئەمە یەک‬ ‫کەس دەیکات خەڵک پێى ناخۆشە‬ ‫خەڵک دژیەتى‪ ،‬بەاڵم ئەوەى دێت‬ ‫ب��ە شەرعییەت دەی��ب��ات‪ ،‬دەڵێت‬ ‫مادەم دیموکراتییەتە الیەکى دەنگى‬ ‫ت��ۆ ف��ەوت��اوە‪ ،‬چونکە ت��ۆ دەنگت‬ ‫نییە بەشەرعییەت دێ��ت س��ەرت‬ ‫دەبڕێت‪ ،‬ناتوانى قسە بکەیت دەڵێت‬ ‫م���ادەم دیموکراتییە چ��ى بکەم‪،‬‬ ‫دیموکراتییەکەى ک��ردووە بە یاسا‬ ‫تۆى پێ دەکوژێت و بەرامبەرەکەتى‬ ‫پێدەخنکێنێت‪ ،‬ب��ەاڵم ڕەنگە کە‬ ‫تەنها دیکتاتۆرێک بیکات خەڵک لێى‬ ‫ن��اڕازى بێت‪ ،‬بوو بە دیموکراتى و‬ ‫بە ناوى دیموکراتییەوە ناچاریت ملى‬ ‫بدەیتێ و تەسلیمى بیت ‪.‬‬ ‫*کەواتە دیموکراتییەت ئەو فێڵەیە‬ ‫کە بەکار دەهێنرێت نە دیکتاتۆریەتە‬ ‫و پێشیلکردنى مافى کەمینەیە؟‬ ‫پێموایە ئەو دیموکراسییەى کە تا‬ ‫ئێستا پەیڕەو دەکرێت لە هەموو‬ ‫دونیادا ئەو دیموکراتییەتەیە کە بە‬ ‫شەرعییەت وەک دیکتاتۆریەت وایە‪،‬‬ ‫بەاڵم شەرعییەتى پێدەدرێت‪.‬‬ ‫*لەبارەى عێراقەوە دیموکراسییەتى‬ ‫ڕەه���ا کێشەى لێدەبێتەوە‪ ،‬ب��ەاڵم‬ ‫دیموکراسییەتى تەوافوق دەتوانێت‬ ‫چارەسەرى کێشەکانى عێراق بکات؟‬ ‫سیستەمێکى دیموکراتى پەرلەمانى‬ ‫و فرە حزبى و فیدراڵى هەموو ئەم‬ ‫ناوانەى لێبنێت‪ ،‬تا نەڵێت تەوافوق‬ ‫هیچت پێناکرێت‪ ،‬چونکە تەوافوقەکە‬ ‫هەم مافى کەمینەکان و مافى ئەو‬ ‫کەسانەى کە دەنگى کەمى هێناوە‬ ‫ئەو کەسانەى کە نەتەوەیەکى کەمە و‬ ‫دینێکى کەمە مافى ئەوانیش دەدات‪،‬‬ ‫لەبەر ئ��ەوە تەوافوقەکە پێموایە‬ ‫یارمەتى دەر دەبێت بۆ ئەوە‪،‬چونکە‬ ‫تەوافوقى نەبێت ئێستا عێراق دەبینین‬ ‫دەستوورى هەیە لە دەستوورەکەشدا‬ ‫یاساکان زۆرى جیاکراوەتەوە‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەچن کۆبونەوەى پەرلەمان دەکەن‬ ‫هیچى بە دەستوورى عێراقى نییە‪،‬‬ ‫هیچى بە یاساى عێراقى نییە‪ ،‬بۆنمونە‬ ‫دێن لە پێشەوە دوو مانگ کۆبونەوە‬ ‫لە نێوان حزبەکاندا دەکەن سەرۆکى‬ ‫کۆمار بۆ کى بێ؟ سەرۆکى وەزیران‬ ‫بۆ کێ بێ؟ سەرۆکى پەرلەمان و‬ ‫وزیرى دەسەاڵت دار بۆ کێ بێ؟‬ ‫ئ��ەم��ان��ە ه��ەم��ووى پ��ەی��وەن��دى بە‬ ‫تەوافوقییەوە هەیە ئەبێ هەموو‬ ‫دیموکراتییەک تەوافوقێکى بۆ زیاد‬ ‫کرێ‪ ،‬بێ تەوافوقى دیموکراتى وەک‬ ‫دیکتاتۆریەت وایە‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫کورد لە میدیاکانەوە‬

‫دیموکراسی کوردستان لە گە‌شە‌کرد‌ندایە‌‬

‫ڕۆژن���ام���ەى (ن��ی��وی��ۆرک ت��ای��م��ز)‬ ‫ى ئەمریکى نوسینێکى ه��ەردوو‬ ‫ڕۆژنامەنوس (سڤەرکر ئۆردیسۆن‪،‬‬ ‫ئۆلال شمێت)ى لەبارەى بارودۆخى‬ ‫ک��وردس��ت��ان��ى ع���ێ���راق‌و ئ��ەگ��ەرى‬ ‫ب��ەرەوپ��ێ��ش��چ��وون��ى دی��م��وک��راس��ى‬ ‫ل��ەن��اوچ��ەک��ان��ى ژێ���ر دەس��ەاڵت��ى‬ ‫ح��ک��وم��ەت��ى ه��ەرێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫باڵوکردەوە‪.‬‬ ‫لە سەرەتاى ئەم نوسینەدا هاتووە‪:‬‬ ‫کوردستانی عێراق ناوچە‌یە‌کە ک ‌ە‬ ‫دانیشتوانە‌کە‌ی لە‌چوار ملیۆن کە‌س‬ ‫پێکهاتووە‌ و هاوسنورى تورکیا‌ و‬ ‫ئێرانە‌‪ ،‬لە‌ ساڵی ‪ 1992‬ە‌وە کوردەکان‬

‫لە هەوڵى بنیاتنانى کۆمە‌ڵگایە‌کدان‬ ‫کە‌ سەرجەم بنەماکانى دیموکراسى‬ ‫ل���ەخ���ۆی���دا ب��ەرج��ەس��ت��ە ب��ک��ات‪،‬‬ ‫شارەکوردییەکان بەبەراورد لەگەڵ‌‬ ‫ش��ارەک��ان��ى ن��اوەڕاس��ت‌و ب��اش��ورى‬ ‫عێراقدا خاوە‌نی سە‌قامگیرییە‌کی‬ ‫زۆر زیاترە‌ ودیموکراسی لە‌هەرێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ل��ەگ�ە‌ش�ە‌ک��رد‌ن��ێ��ک��ى‬ ‫بەردەوامدایە‌‪ ‌،‬دەوڵەتى عێراقیش‬ ‫دانی بە‌م ڕاستییە‌دا ناوە‌‪ .‬ماوەیەک‬ ‫لەمەوپێش‪ ،‬گە‌شتمان بۆ کوردستانى‬ ‫عێراق کرد لەکاتى گە‌ڕانە‌وەدا‌ چەندین‬ ‫دیمەنى‌ پڕ لە‌ئازار و ڕاوە‌دوونانمان‬ ‫لە‌سە‌ر سنووری تورکیا‪-‬عێراق بینى‬

‫چونکە کاربە‌دە‌ستانی مە‌دە‌نی تورک‬ ‫حاشایان لە‌ بوونی کورد و شتێک‬ ‫بە‌ناوی کوردستان دە‌کرد‪.‬‬ ‫لە بەشێکیترى وتارەکەدا هاتووە‬ ‫ک��ە‪ :‬ڕۆژه �ە‌اڵت��ی ن��اوە‌ڕاس��ت لێوان‬ ‫ل��ێ��وە ل��ە ڕژێ��م��ی ک��ۆن�ە‌پ�ە‌رس��ت��ى‬ ‫دیکتاتۆر و نادیموکرات‪ .‬ئێستا‬ ‫دەسەاڵتێکى نوێ لە عێراقدا هەیە‬ ‫بادە‌‌سە‌اڵتە‌کە‌ی بە‌رتە‌سکیش بێت‪،‬‬ ‫لەناو ئەم هەلومەرجەدا کوردستان‬ ‫دەتوانێ‌ ببێتە مۆدیلێکى سەرکەوتوو‬ ‫بۆ ئەو واڵت‌و ناوچانەى دەیانەوێ‌‬ ‫لە دیکتاتۆرییەوە بەرەو دیموکراسى‬ ‫هەنگاو بنێن‪.‬‬

‫دەوڵ�������ەت�������ى ت����ورک����ی����ا ب��ۆ‬ ‫ل��ەم��پ��ەردروس��ت��ک��ردن ل��ەب��ەردەم‬ ‫جێبەجێکردنى م���اددەى (‪)140‬‬ ‫و نەگەیشتنە ڕێککەوتنى عەرەب‌و‬ ‫تورکمانەکان لەگەڵ‌ کورد لەشارى‬ ‫ک��ەرک��وک��دا‪ ،‬ت����ەوەرەى س��ەرەک��ى‬ ‫چەندین ڕاپۆرتە هەواڵى ڕۆژنامەى‬ ‫(‪ )THE TIMES‬ب���ووە‌و‬ ‫ل��ەم��اوەى چەند مانگى ڕاب���ردوودا‬ ‫چەندین ڕاپ��ۆرت��ى پڕ لەزانیاریى‬ ‫لەوبارەیەوە باڵوکردۆتەوە‪.‬‬ ‫لە نوێترین ڕاپۆرتى ل��ەوج��ۆرەدا‪،‬‬ ‫ڕۆژن��ام��ەى (‪)THE TIMES‬‬ ‫لە ڕاپۆرتە هەواڵێکدا ڕایگەیاند‪:‬‬ ‫دەوڵەتى تورکیا هەموو هەوڵەکانى‬ ‫خۆى بۆ سڕینەوەو البردنى ماددەى‬ ‫(‪ )140‬خستۆتەگەڕ کە تایبەتە‬ ‫بەئاسایى ک��ردن��ەوەى ب��ارودۆخ��ى‬ ‫ش��ارى ک��ەرک��وک کە دەوڵەمەندە‬ ‫ب��ە ن���ەوت‪ ،‬ه��ەروەه��ا تورکیا دژ‬

‫بە کوردستانی بوونى کەرکوکە‌و‬ ‫ئ��ام��اژەى بۆ ه��ەوڵ‌و لێدوانەکانى‬ ‫سکرتێرى ئەنجومەنى ئاسایشى‬ ‫تورکیا کردووە کەلە گەشتێکدا بۆ‬ ‫ئەمریکا و لەپەیمانگاى واشنتۆن‪،‬‬ ‫لەسیمینارێکى سیاسیدا بەتوندى‬ ‫دژ بە کوردستانی بوونى کەرکوکەو‬ ‫جەختى لەسەر جێبەجێ نەکردنی‬ ‫م����اددەى (‪ )140‬ک���ردۆت���ەوە کە‬ ‫دەیەوێ‌ ڕووخسارى دیمۆگرافیانەى‬ ‫شارى کەرکوک بەقازانجى کوردەکان‬ ‫بشێوێنێت‪ .‬ل��ەم سیمینارەشدا‬ ‫پێشنیازى ئەوەى کردووە هەر جۆرە‬ ‫ڕاپرسییەک ب��ۆ ی��ەک�لاک��ردن��ەوەى‬ ‫بارودۆخى شارەکە‪ ،‬بۆ ماوەى (‪)4‬‬ ‫ساڵیتر دوابخرێت‪ ،‬ئەگەرنا ئەوا‬ ‫دەوڵەتى تورکیا ڕازى نابێت هیچ‬ ‫جۆرە دەستوەردانێک لە بارودۆخى‬ ‫ناوخۆى شارەکەدا ئەنجام بدرێت‪.‬‬ ‫ناوبراو ڕایگەیاندووە کە بەهەموو‬

‫شێوەیەک بەرپەرچى هەر هەوڵێکى‬ ‫ک���وردەک���ان دەدەن������ەوە ئ��ەگ��ەر‬ ‫بیانەوێت پێکهاتەى دانیشتوانى‬ ‫ش���ارى ک��ەرک��وک ب��گ��ۆڕن یاخود‬ ‫لەڕووى ئیدارییەوە بیلکێننەوە بە‬ ‫ئیدارەکانیانەوە‪ ،‬بۆ ئەم مەبەستەش‬ ‫تورکیا عەرەبەکانى لەو مەترسییە‬ ‫ئاگادار کردۆتەوە کە کورد مەترسییە‬ ‫بۆ سەر شارى کەرکوک‌و هەڕەشە لە‬ ‫ئایندەى یەکپارچەیى خاکى عێراق‬ ‫دەکات‪.‬‬ ‫بەپێ‌ى وتەکانى ئەلباگۆن‪ ،‬هەرجۆرە‬ ‫ب��ڕی��اردان��ێ��ک ل��ەس��ەر چارەنوسى‬ ‫ک��ەرک��وک بەبێ‌ لەبەرچاوگرتنى‬ ‫بەرژەوەندییەکانى عەرەب‌و تورکمان‪،‬‬ ‫ئ��ەوا دەوڵ��ەت��ى تورکیا ئ��ام��ادەى‬ ‫ه��ەرج��ۆرە ب��ەرپ��ەرچ��دان��ەوەی��ەک��ى‬ ‫کوردەکانە تا دەگاتە پەالماردانى‬ ‫سەربازییانە بۆسەر شارى کەرکوک‌و‬ ‫ناوچە کوردییەکانی تر‪.‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫سەرژمێرى دانیشتوانى شارى کەرکوک دوادەکەوێت‬

‫ڕۆژنامەى (‪ )Daily star‬ئاشکراى‬ ‫کرد کەحکومەتى عێراق تائێستاش‬ ‫بڕیارى نەداوە دەست بە سەرژمێرى‬ ‫دانیشتوانى ش��ارى کەرکوک بکات‬ ‫تاوەکو بەپێ‌ى ئ��ەو سەرژمێرییە‪،‬‬ ‫ڕیفراندۆم لەپێناو جێبەجێکردنى‬ ‫ماددەى (‪)140‬دا ئەنجام بدات‪.‬‬ ‫س���ەرچ���اوەی���ەک���ى ئ����اگ����ادار ب��ەو‬ ‫ڕۆژنامەیەی ڕاگەیاندووە‪ :‬ڕیفراندۆمى‬ ‫یەکالکردنەوەى چارەنوسى شارى‬ ‫کەرکوک کە بە بەشێک لە ماددەى‬

‫(‪)140‬ى دەستور هەژمار دەکرێت‌و‬ ‫ب��ڕی��ارە لەمانگى کانونى یەکەمى‬ ‫ئەمساڵدا ڕیفراندۆمەکە بەڕێوەبچێت‪،‬‬ ‫بەهۆى ئەنجام نەدانى سەرژمێریی‬ ‫دان��ی��ش��ت��وان��ى ش���ارى ک��ەرک��وک��ەوە‬ ‫ئ��ەگ��ەرى دواخستنى ئ��ەو ماددەیە‬ ‫هاتۆتەئاراوە‪ ،‬تائێستاش حکومەتى‬ ‫ناوەندى بەغدادیش هیچ هەڵوێستێکى‬ ‫ئەوتۆى ل��ەب��ارەى ئ��ەم دواکەتنەوە‬ ‫ڕانەگەیەندووە‪.‬‬ ‫بەرپرسێکى بااڵى حکومەتى هەرێمیش‬

‫بەو ڕۆژنامەیەى ڕاگەیاندووە‪«:‬بێگومان‬ ‫ئەوە نیشانەى سستییە لە بەڕێوەچوونى‬ ‫ماددەکانى ئەو دەستورەی کە زۆرینەى‬ ‫خەڵک دەنگیان لەسەر داوە و لەسەرى‬ ‫هاودەنگن‪ .‬تائێستاش هەنگاوەکانى‬ ‫جێبەجێکردنى م���اددەى (‪)140‬ى‬ ‫تایبەت بە کێشەى کەرکوک‪ ،‬زۆر بە‬ ‫سستى بەڕێوەدەچێت‌و سەرکردایەتى‬ ‫کوردیش خاوەنى گوتارێکى یەکگرتوو‬ ‫نین بۆ گێڕانەوەى ناسنامە ڕەسەنە‬ ‫کوردییەکەى کەرکوک»‪.‬‬

‫تورکیا هەڕەشە لە کورد دەکات‬

‫ئەنقەرە پشتیوانى لە عەرەب‌و تورکمانی‬ ‫کەرکوک دەکات‬

‫ڕۆژن�����ام�����ەى (‪The New‬‬ ‫‪ )Anatolian‬لە ڕاپۆرتە هەواڵێکدا‬ ‫ئاماژە بۆ مەترسییەکانى بەرنامەى‬ ‫سوپاى تورکیا کرد بۆ پەالماردانى‬ ‫کورد‪ ،‬تیایدا ئاماژە بۆ ئەوە دەکات‬ ‫کە ئەمە پاشەکشەى تورکیایە لەو‬ ‫ڕیفۆرمانەى بڕیارى دابوو ئەنجامیان‬ ‫بدات‪.‬‬ ‫لە سەرەتاى ئەو ڕاپۆرتەدا هاتووە‪:‬‬ ‫«پارلەمانی تورکیا قسەى لەبارەى‬ ‫توندترکردنى یاساى بەگژداچوونەوەى‬ ‫تیرۆر کرد کە تائێستاش یەکێکە لە‬ ‫لەمپەرەکانى قبوڵکردنى تورکیا لە‬ ‫یەکێتى ئەوروپادا‪ .‬سوپاى تورکیا بۆ‬ ‫پەیڕەویى لە سیاسەتەکانى دەوڵەت‪،‬‬ ‫لەم ڕۆژانەدا دەستى بەلەشکرکێشى‬ ‫ک��ردووە بۆسەر سنورەکانى عێراق‌و‬ ‫لە ئامادەباشیدایە بۆ هێرشکردنە‬ ‫سەر شۆڕشگێڕە کوردەکان کەلەو‬ ‫دەوروب��������ەرەدا ن��ی��ش��ت��ەج��ێ��ن‪ .‬بە‬ ‫تێڕوانینى چاودێرانیش ئەم ئاراستەیە‬ ‫نیشاندەرى پاشەکشەیە لە مەسەلەى‬ ‫چاکسازى و ڕیفۆرم لە تورکیادا‪.‬‬ ‫چاودێران دەپرسن کێ‌ لەم ڕووداوانەدا‬ ‫بەرپرسیارە‪ ،‬بەشێک لە وەاڵمى ئەم‬ ‫دوو پرسیارە لە شارۆچکەى شێرناخ‬ ‫خۆى حەشارداوە کەدەیان هاواڵتى‬ ‫بێتاوانى کورد کوژران‪ ،‬مانگى تشرینى‬ ‫ێ کارمەندى‬ ‫دووەمى ساڵى ڕابردوو س ‌‬ ‫ئاسایشى تورکیا کەدەیانویست‬ ‫کتێبخانەیەکى سەربە پارتى کرێکارانى‬ ‫کوردستان (‪ )PKK‬بتەقێننەوە ‌و‬ ‫بەپیالن خاوەن کتێبخانەکەیان خستە‬ ‫داوەوە‪ .‬زۆرکەس بڕوایان وایە کە ئەم‬

‫پیالنە لەالیەن هەمان ئەو دەستە‬ ‫ئەفسەرانەى سوپاوە ئەنجام دەدرێت‬ ‫کە دژ بە چوونى تورکیان بۆ یەکێتى‬ ‫ئەوروپا‪ ،‬چونکە ئەم کارە بەتەواوەتى‬ ‫بەزیانى ئەوان تەواو دەبێت‪.‬‬ ‫ب��ەم پێیە ئ���ەوان ه���ەوڵ‌ دەدەن‬ ‫بەئەنجامدانى ئەوچەشنە کردەوانە‪،‬‬ ‫ک��وردەک��ان دژ بەسوپا ببزوێنن‌و‬ ‫ببنەمایەى ئ���ەوەى ک��ە دەوڵ���ەت‬ ‫ناچار بێت چاوپۆشى ل��ەو یاساى‬ ‫ڕیفۆرمانە بکات کە جێمەبەستى‬ ‫یەکێتى ئەوروپایە و زیان بەم گروپە‬ ‫دەگەیەنێت‪ ،‬سەرەنجام بیرۆکەى‬ ‫چوونەناو یەکێتى ئەوروپا لە سەرى‬ ‫خۆیان دەربکەن‪.‬‬ ‫هەروەها لەبەشێکى تری ئەو ڕاپۆرتە‬ ‫شیکارییەدا ه��ات��ووە‪ :‬ئ��ەو یاساو‬ ‫دەستورى کارانەى یەکێتى ئەوروپا‬ ‫ب��ۆ ت��ورک��ی��اى پێشنیاز ک���ردووە‪،‬‬ ‫بەتەواوەتى لە قازانجى کوردەکاندایە‪.‬‬ ‫لەڕاستیدا‪ ،‬کاتێک کوردەکانى تورکیا‬ ‫(عەبدوڵاڵ ئۆجەالن)ى ڕێبەرى پارتى‬ ‫کرێکارانى ک��وردس��ت��ان (‪)PKK‬‬ ‫یان لەداوى سوپاى تورکیادا بینى‪،‬‬ ‫زۆربەى ئارەزووەکانیان لەنێوچوو‪.‬‬ ‫لەو ژینگە نوێیەدا کە لێوانلێوە لە‬ ‫نائومێدى ک��وردەک��ان‪ ،‬بۆیەکەمین‬ ‫جار خوێندن بە زمانى ک��وردى بۆ‬ ‫ئ��ەم گ��روپ��ەى هاواڵتیانى تورکیا‬ ‫ئ���ازاد ک���را‪ .‬ت��ەن��ان��ەت ک��وردەک��ان‬ ‫ڕێگەیان پێدرا ت��ۆڕى تەلەفزیۆنى‬ ‫ب��ەزم��ان��ى ک����وردى داب��م��ەزرێ��ن��ن‪.‬‬ ‫هەڵبەتە زۆر کار‌و هەنگاوى دڵخواز‬ ‫هەیە کە دەبێ‌ دەوڵەتى تورکیا بۆ‬

‫کوردەکانى ئەنجام بدات‪ ،‬بۆ نمونە‬ ‫دەکرێ‌ ئاماژە بۆ قەرەبووکردنەوەى‬ ‫ئ��ەو میلیۆنەها ک��وردان��ە بکرێت‬ ‫ک��ە ل��ەپ��رۆس��ەى پ��اک��س��ازى سوپا‬ ‫دژ بەهێزەکانى پارتى کرێکارانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان (‪ )PKK‬ل��ە دەی��ەى‬ ‫(‪)90‬ى زاینییەوە‪ ،‬ماڵ‌و کێڵگەکانى‬ ‫خۆیان لەدەست داوە‪ ،‬لە م��اوەى‬ ‫ئەم شەڕانەى نێوان سوپا و پارتى‬ ‫کرێکارانى کوردستان (‪)PKK‬‬ ‫کە لە ساڵى (‪)1984‬ەوە دەستى‬ ‫پ��ێ��ک��ردووە‪ ،‬پتر ل��ە (‪ )40‬ه��ەزار‬ ‫کەس لەهەردووال ک��وژراون‌و دەیان‬ ‫ه��ەزار برینداریشى لێکەوتۆتەوە‪،‬‬ ‫هەزاران هەزار گوندى ڕازاوەش کە‬ ‫بە قەدپاڵى چیاکانى کوردەکانەوە‬ ‫بوون کاول‌و وێران کراون‪.‬‬ ‫ل��ە دەوڵ��ەت��ى ت��ورک��ی��ادا‪ ،‬بەهۆى‬ ‫زاڵ��ب��وون��ى ج��ەن��ەڕاڵ��ەک��ان بەسەر‬ ‫ڕەوتى سیاسەتى واڵتەکەدا هەمیشە‬ ‫ش��ەڕ لە ئ��ارادای��ەو ل��ەب��ەرژەوەن��دى‬ ‫سوپادا نییە جەنگ ڕابوەستێت‪،‬‬ ‫تا جەنەڕاڵەکانیش لە تورکیادا‬ ‫دەسەاڵتداربن ئومێدێک نابینرێت‬ ‫ک��ە ئاشتییەکى س��ەرت��اس��ەرى لە‬ ‫واڵتەکەدا بێتەئارا‪ ،‬لەم ساڵیشدا‬ ‫چاوەڕوانی هەڵگیرسانى جەنگێکى‬ ‫سوتێنەر دەک��رێ لەنێوان سوپاى‬ ‫ت���ورک���ی���او پ���ارت���ى ک��رێ��ک��اران��ى‬ ‫ک��وردس��ت��ان (‪ )PKK‬دەک��رێ��ت‪،‬‬ ‫بەاڵم نازانرێ چارەنووسى تورکیا‬ ‫لەنێوان دەستپێکردنەوەى جەنگ‌و‬ ‫جێبەجێکردنى مەرجەکانى یەکێتى‬ ‫ئەوروپا بەکام ئاقاردا دەڕوات؟‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫کۆمەاڵیەتی‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫‪9‬‬

‫هاوڕێ کاریگەرى هەیە لە گێڕانەوەى خەندە بۆ سەر لێو‬ ‫کاروان سابیر‬ ‫خ��ەن��دە دروس��ت��ک��ردن لەسەر‬ ‫لێو جوانترین ڕوخسارى مرۆڤ‬ ‫دەردەخ��ات‪ ،‬هەمیشە مرۆڤ بە‬ ‫بەختەوەرى دەهێلێتەوە و لە ناو‬ ‫کۆمەڵگاش خۆشەویست دەبیت‪.‬‬ ‫مرۆڤەکان پێویستیان بە بەختەوەرى‬ ‫هەیە‬ ‫سەربەست باقى‪ ،‬خوێندکارى زانکۆ‪:‬‬ ‫ئەو کاتانەى خەندە و پێکەنین الى‬ ‫مۆڤەکان دروست دەبێت کە دڵخۆش‬ ‫ببن یان بەسەرهاتێکى خۆش بە‬ ‫خەیاڵیاندا دێ��ت پێدەکەنن‪ ،‬یان‬ ‫ئەوەیە بە قسەى خۆش پێدەکەنن‪.‬‬ ‫وتیشى گرنگە بۆ مرۆڤ کە هەمیشە‬ ‫خەندە لە لێوى نەبڕێت بۆ ئەوەى بە‬

‫بەختەوەرى بژى و دەوربەر لە خۆى‬ ‫ڕازى بکات‪.‬‬ ‫هاوڕێ کاریگەرى زۆرى هەیە لە‬ ‫گێڕانەوەى خەندە بۆ سەر لێو‬ ‫باران کەمال‪ ،‬خوێندکارى پەیمانگا‪:‬‬ ‫ئەو کاتانەى کە مرۆڤ غەمبارە و‬ ‫دڵى تەنگە پێویستى بە کەسانى تر‬ ‫هەیە بۆ ئەوەى ئەو ناخۆشیانەى لە‬ ‫بیر بباتەوە بەوەى کە شتە خۆشەکان‬ ‫بخاتەوە یادى و هەروەها هانى بدات‬ ‫کە ب��اوەڕى بە خ��ۆى هەبێت و بۆ‬ ‫ئ��ەوەى بزە بگەڕێتەوە ب��ۆى‪ ،‬بۆیە‬ ‫ه��اوڕێ کاریگەرى زۆرى هەیە لە‬ ‫دڵخۆش کردنى ئ��ەو کەسانەى کە‬ ‫دڵیان تەنگە و دوچ��ارى ناخۆشى‬ ‫بوون‪ ،‬هاوڕێ کاریگەرى زۆرى هەیە‬ ‫لە گێڕانەوەى خەندە و بزە بۆ سەر‬ ‫لێوى هاوڕێکانیان‪.‬‬ ‫پێکەنین سڕینەوەى گریانە‬ ‫چنور حەسەن‪،‬خوێندکارى زانکۆ‪:‬‬ ‫پێکەنین سڕینەوەى گریانە‪ ،‬بۆیە‬

‫پێویستە هەموو مرۆڤێک گرنگى بە‬ ‫بەختەوەرى خۆى بدات و هەمیشە‬ ‫بزە لەسەرلێوەکانى بێت‪ ،‬پێکەنین‬ ‫فەرامۆش نەکات‪ ،‬دەربڕینى هەستى‬ ‫خۆشى الى م��رۆڤ‪ ،‬مرۆڤەکانى تر‬ ‫بەختەوەر دەکات‪.‬‬ ‫هەندیک کەس بە پێکەنین کەسانى‬ ‫دەوروبەریان نیگەران دەکەن‬ ‫بوشرا کەریم‪ ،‬خوێندکار لە دواى هەموو‬ ‫ناخۆشییەک خۆشیەک دێت‪ ،‬لە دواى‬ ‫هەموو گریانێک خەندەیەک دێت‪،‬‬ ‫مرۆڤ دەبێت هەست بکات بەخۆشی و‬ ‫ئەو خۆشییەش بە خەندەى سەر لێو‬ ‫دەریبڕێت و کاتێکیش پێدەکەنێت‬ ‫دەب��ێ��ت ل��ە ک��ات��ى گ��ون��ج��اودا بێت‬ ‫پێکەنینەکەى نەبێتە هۆى نێگەران‬ ‫کردنى دەوروب���ەرى‪ ،‬بۆیە هەندێک‬ ‫کەس هەیە کاتێک کە پێدەکەنن و‬ ‫دەیانەوێت خۆشییەکانیان دەرببڕن‬ ‫کەسانى دەوروب���ەری���ان نیگەران‬ ‫دەکەن‪.‬‬

‫چەند ئامۆژگارییەک بۆ سەرکەوتنى گەنجان‬ ‫کارە ڕاستەکانتدا پێبگۆڕێت و‬ ‫هەنگاوت بۆ ڕێگایەکى نەزانراو و‬ ‫ناڕۆشن پێهەڵبهێنێت‪ ،‬چوارەمین‬ ‫ئامۆژگاریش بریتیە لە هەبوونى‬ ‫ئامانجێک ل��ە ژی��ان��ى تایبەتى‬ ‫خۆتدا بۆ ئەوەى هەمیشە بۆ ئەو‬ ‫ئامانجە هەوڵبدەیت و هەرگیز‬ ‫کۆڵنەدەیت ل��ەو بەربەستانەى‬ ‫دێنە ڕێ��گ��ات ب��ۆ گەیشتن بەو‬ ‫ئامانجەى بۆ خۆتت دەستنیشان‬ ‫کردووە‪ ،‬بە کەڵک وەرگرتن لەو‬ ‫بیرۆکەیەى دەڵێت ‪( :‬هیچ شتێک‬ ‫مەحاڵ نییە) دەتوانیت ببیتە‬ ‫خاوەنى ئەو شتەى الى هەموان‬ ‫م��ەح��اڵ��ە‪ ،‬ب��ۆ ن��م��وون��ە ئ��ەگ��ەر‬ ‫خوێندکارێک بیەوێت نمرەیەکى‬ ‫ب��ەرز ل��ە وان��ەک��ان��ی��دا بەدەست‬ ‫بهێنێت ئەوا دەبێت سەرەتا ئەوە‬ ‫لە مێشکى خۆیدا جێگیربکات کە‬ ‫ئەو لە توانایدا هەیە ئەو نمرە‬ ‫بەرزە بەدەست بهێنێت و دواتر‬ ‫بە ب��ەردەوام��ى ک��ارى بۆ بکات‬ ‫ئ��ەوا بێ دوو دڵى دەگاتە ئەو‬ ‫ئامانجەى کە سەرەتا لە مێشکیدا‬ ‫چەسپاندبووى‪ ،‬ئەم نموونەیە بۆ‬ ‫هەموو کارەکانى دیکەى ژیانمان‬ ‫ڕاستە بۆیە هیوادارین هەمیشە‬ ‫هەمووان لە کارى بەردەوامدابین‬

‫ڤان سەردار‬ ‫دکتۆر سێزارى بەرازیلى پسپۆڕ‬ ‫ل��ە ب���وارى دەرون��ی��دا چەندین‬ ‫ڕێنماى و ئ��ام��ۆژگ��ارى گرنگى‬ ‫بۆ گەنجان باڵوکردووەتەوە کە‬ ‫جێبەجێکردنیان بەرەو لوتکەى‬ ‫سەرکەوتن و خۆشبەختیان دەبات‬ ‫لە ژیاندا ‪ ،‬سەرەتا بە لێبوردن‬ ‫دەس��ت پ��ێ��دەک��ات و دەڵ��ێ��ت ‪:‬‬ ‫دەبێت لە ژیانماندا لێبوردەبین بۆ‬ ‫ئەوەى زوو بڕیارى هەڵە نەدەین‬ ‫و دواتر لێى پەشیمان بینەوە و‬ ‫نەتوانین کێشەکە بگەڕێنینەوە‬ ‫خاڵى سەرەتا ‪ ،‬دووەمین دەبێت‬ ‫خۆمان لە بێکارى بپارێزین بە‬ ‫هەرجۆرێک بێت کارێک بدۆزینەوە‬ ‫و کاتى بۆشایمانى پێ پڕبکەینەوە‬ ‫و داه��ات��ێ��ک پ��ەی��داب��ک��ەی��ن بۆ‬ ‫پێداویستییەکانمانى‬ ‫ئ���ەوەى‬ ‫پ��ێ��داب��ی��ن��ب��ک��ەی��ن‪ ،‬سێیەمین‬ ‫ئامۆژگارى بۆ گەنجان ک��ەزۆر‬ ‫پێویستە بریتیە ل��ەوەى بڕوات‬ ‫ب��ە خ��ۆت هەبێت ل��ە ت���ەواوى‬ ‫ک��اروب��ارەک��ان��ى ڕۆژان���ەت���دا بۆ‬ ‫ئ���ەوەى هەرگیز هیچ کەسێک‬ ‫نەتوانێت بیروباوەڕى خۆتت لە‬

‫بۆ بەدیهێنانى ئامانجەکانمان و‬ ‫هەرگیز بێ هیوا نەبین‪.‬‬ ‫ش����ای����ان����ی ب����اس����ه ک��ێ��ش��ە‬ ‫کۆمەاڵیەتیەکان لە واڵتانی دنیای‬ ‫سێ بە تەواوەتی درکیان پێدەکرێت‬ ‫و دەسەاڵتە جۆربەجۆرەکانیش‬ ‫ل���ە چ���ارەس���ەرک���ردن���ی ئ��ەو‬ ‫کێشانە دەستەوستانن بە هۆی‬ ‫سنوورداربوونی توانا ئابووری‬ ‫و مادیەکانیانەوە گەنجانیش‬ ‫بەشێکی گەورەی ناو ئەو کێشە‬ ‫کۆمەاڵیەتیانەن‪ .‬ب��ەو پێیەی‬ ‫زۆرج��ار قوربانی کێشەکانن و‬ ‫زۆرجاریش خولقێنەرن‪ .‬گرنگیدان‬ ‫ب��ە پ�����ەروەردەی ه���ەرزەک���اران‬ ‫ئەرکی هەرە گرنگی پ��ەروەردەو‬ ‫خێزان و کۆمەڵگایە سەرەتای‬ ‫پ�����ەروەردەش دەب��ێ��ت ل���ەوەوە‬ ‫دەستپێبکات کە بڕوا بە خۆ بوون‬ ‫الی گەنج بکات بەشتێکی نەگۆڕ‪.‬‬ ‫بونیادنانی گەنجێکی پ��ەروەردە‬ ‫دروست یارمەتیدەرە بۆ خێزان‬ ‫و کۆمەڵگا و تا بە ئاسانی تر‬ ‫بتوانن ئەو گەنجە بۆ خزمەتی‬ ‫خۆی و کۆمەڵگەکەی بەکاربهێنن‪.‬‬ ‫لەواڵتانی دنیای یەکدا پەروەردە‬ ‫بە ئاراستەی تاکی ب��ڕوا بەخۆ‬ ‫بووی مرۆڤ دۆستە‪.‬‬

‫هەڵسوکەوتى مندااڵن و کاریگەرى خێزانى کەم ئەزموون‬ ‫هاوڕێ فەریق‬ ‫بەپێى لێکۆڵینەوەیەک کەلەالیەن‬ ‫ڕێ��ک��خ��راوێ��ک��ى ج��ی��ه��ان��ى تایبەت‬ ‫بەمندااڵن والوان دەرى خستووە‬ ‫کەئەو مندااڵنەى کە لەالیەن ئەو‬ ‫دای��ک وباوکانەوە پ��ەروەردەک��راون‬ ‫کەئەزموونێکى پەروەردەیى نزمیان‬ ‫هەبووە‪ ،‬ئەگەرێکى زۆرتریان هەبووە‬ ‫بۆپیشاندانى هەڵسوکەوتى نەشیاو‬ ‫ون��ات��ەن��درووس��ت‪ .‬لێکۆڵینەوەکە‬ ‫دەرى دەخ���ات کەلێپرسینەوەى‬ ‫(تووند ونەشیاو) لەنێوماڵەکاندا‬ ‫خ��ۆراک بەجیلێکى نوێ لەمندااڵن‬ ‫دەدات ل��ەڕووى زاڵنەبوون بەسەر‬ ‫تووڕەیى والوازى سەر ڕووانین و‬ ‫نزمى ئاستى خوێندەوارییان‪ .‬هەر‬ ‫لە ڕاپ��ۆرت��ەک��ەدا ه��ۆش��دارى دراوە‬ ‫ل��ەس��ەر ئ���ەوەى کەپەیوەندییەکە‬ ‫«بەهەمان شێوە وەک خۆى مایەوە‬ ‫تەنانەت پاش ئەوەى کەکۆمەڵێک‬ ‫ه��ۆک��ارى ک��وم��ەاڵی��ەت��ى و ئ��اب��ورى‬ ‫هێنرانە ناوباسەکەوە» بەپێشبینى‬ ‫ک��ردن��ى ئ���ەوەى ک��ەئ��ەوم��ن��دااڵن��ەى‬ ‫لەناوخێزانە ئاست مامناوەندییەکاندا‬ ‫پ���ەروەردەک���راون ب���ەزۆرى ڕووی��ان‬ ‫لەالدان وهەڵسووکەوتى نەشیاوکرد‬ ‫پ��اش ئاشنابوونیان وخستنە ژێر‬ ‫چ��اودێ��رى خ��ێ��زان��ەه��ەژارەک��ان��ەوە‪.‬‬ ‫لێکوڵینەوەکە کە (سپێردرابوو‬ ‫ب��ەڕێ��ک��خ��راوێ��ک��ى پ����ەروەردەی����ى‬

‫جیهانی) پێشنیارى بەکارهێنانى‬ ‫ب��ەرن��ام��ەی��ەک��ى خ��ێ��زان��ى ک���ردووە‬ ‫بۆڕاهێنانى دایکان وباوکان لەسەر‬ ‫چۆنییەتى پەروەردەکردنى مندااڵن‬ ‫بەشێوەیەکى ڕاست ودروست‪.‬‬ ‫ل��ێ��ک��وڵ��ی��ن��ەوەک��ە ڕای��گ��ەی��ان��دک��ە‬ ‫(بەپێى کۆمەڵێک هەڵسەنگاندن‪،‬‬ ‫پەیوندییەکى نەگۆربوونى هەیە‬ ‫ل��ەن��ێ��وان خێزانى ک��ەم ئ��ەزم��وون‬ ‫وهەڵسووکەوتى نەشیاوى مندااڵندا)‪،‬‬ ‫وەپەیوندییەکە ه��ەرب��ەردەوام بوو‬ ‫پاش سنوردارکردنى هەندێک لەکێشە‬ ‫کومەاڵیەتییەکان وەک جیاوازى‬ ‫ن��ەت��ەوە وپ�������ەروەردەى خێزانى‬ ‫وکێشەکانى ترى وەک جیابوونەوە‬ ‫(ت��ەاڵق) و م��ردن و ‪...‬هتد لەناو‬ ‫خێزانەکاندا‪.‬‬ ‫لەڕاپۆرتەکەدا تاقى کردنەوە لەگەڵ‬ ‫‪٢٧٨‬خێزان داکراوە کەمنداڵەکانیان‬ ‫لەتەمەنى نێوان ‪ ٤‬بۆ ‪ ٧‬ساڵیدابوون‪،‬‬ ‫ودان��ی��ش��ت��ووى ن��اوش��ارەک��ان��ب��وون‪.‬‬ ‫هەریەکێک لەمانە چاوپێکەوتنیان‬ ‫لەگەڵ کراو زانیارى ووردیان لەسەر‬ ‫ک��ۆک��رای��ەوە بۆزانینى پەیوەندى‬ ‫م��ن��داڵ��ەک��ان��ی��ان ل��ەن��ێ��وان م��اڵ��ەوە‬ ‫وهەڵسوکەوتیان وەک فێرخوازێک‬ ‫ل��������ەدەرەوەى خ��ێ��زان��ەک��ان��ی��ان‪.‬‬ ‫ڕاپۆرتەکە ناونرا (ب��ەچ شێوازێک‬ ‫پ����ەروەردەى خ��ێ��زان ک��اری��گ��ەرەى‬ ‫لەسەر هەڵسوکەوتى نەشیاوى منداڵ‬ ‫دەکات ؟)‪.‬‬

‫لەڕاپۆرتەکەدا ئەوخێزانانەى ناوى‬ ‫(خێزانى سەرکەوتوو) یان لێنرابوو‪،‬‬ ‫ل��ەس��ەر ئەوبنەمایە ب��وو کەتا چ‬ ‫ڕادەی����ەک هەستى منداڵەکانیان‬ ‫ب��ەرز ڕادەگ���رن‪ ،‬ه��ەروەه��ا پێدانى‬ ‫دی��ارى وئ��اگ��ادار ب��وون لەڕەوشتى‬ ‫منداڵەکانیان بەبەردەوامى وڕۆژانە‪.‬‬ ‫وەئ���ەو خ��ێ��زان��ان��ەى بەخێزانى نا‬ ‫تەندروست ناسرابوون ئەوانەبوون‬ ‫کەفەشەلیانهێنابوو لەبەکارهێنانى‬ ‫ه��ەڵ��س��ووک��ەوت��ى شییاو لەگەڵ‬ ‫منداڵەکانیان‪ ،‬شێوازى نەگونجاو‬ ‫وبەکارهێنانى‬ ‫بۆلێپرسینەوە‬ ‫لێدان وشێوازەکانى ت��رى سزا‪.‬‬ ‫لێکۆڵەرەوەکان دەریانخستووە کە‬ ‫لەهەر ‪ ٥‬مندڵ چواریان لەالیەن ئەو‬ ‫دایک وباوکانەوە پەروەردە کراون‬ ‫کەسەر بەخێزانى کەم ئەزموون‬ ‫ب��وون‪ ،‬دی���اردەى هەڵسووکەوتى‬ ‫ن��ەش��ی��اوی��ان ت��ی��اب��ەدى ک���راوە‪،‬‬ ‫ب��ە ب���ەراورد ل��ەگ��ەڵ پێنجەمیان‬ ‫کەسەر بەخێزانێک لەئاستێکى‬ ‫ب��ەرزت��رداب��وون‪ .‬هەروەها ئەوەش‬ ‫ڕوون��ب��ووەت��ەوە ک��ەب��ارى ئابورى‬ ‫ئ���ەوخ���ێ���زان���ان���ەش ک��اری��گ��ەرى‬ ‫لەسەر چۆنییەتى هەڵسوکەوت‬ ‫وق���س���ەک���ردن���ى ئ����ەو م��ن��دااڵن��ە‬ ‫دەرخستووە‪ .‬لەهەمانکاتدا ڕێژەکە‬ ‫ت���ەواو ب��ەن��دب��وو ل��ەس��ەر ئاستى‬ ‫پەروەردەیى خێزانەکان‪ .‬هەریەکێک‬ ‫بەشدارییانکردبوو‬ ‫لەوخێزانانەى‬

‫لەلێکۆڵینەوەکەدا‪ ،‬بەیەکێک لەو سێ‬ ‫بەرنامە پەروەردەییە خێزانییەى‬ ‫کەڕێخراوەکە دایڕشتبوو‪ ،‬ڕاهێنانیان‬ ‫پێکرابوو‪ ،‬ئەمەش تاوەکوو ڕاددەى‬ ‫کاریگەرى هەریەکێک لەو بەرنامانە‬ ‫لەسەر هەڵسوکەوتى ئەو مندااڵنە‬ ‫دەرب��ک��ەوێ��ت‪ .‬ل��ێ��ک��ۆڵ��ەرەوەک��ان‬ ‫ئەوەشیان ڕاگەیاند کە (لەبەرئەوەى‬

‫ل��ێ��ک��ۆڵ��ی��ن��ەوە ک���ەب���ەت���ەواوى‬ ‫سەلماندوویەتى کەپەیوەندییەکى‬ ‫ت��ەواو هەیە لەنێوان خێزانە کەم‬ ‫ئ��ەزم��وون��ەک��ان وهەڵسووکەوتى‬ ‫ن��ەش��ی��اوى م��ن��داڵ��ەک��ان��دا) بۆیە‬ ‫پێویستە هەموو خێزانێک شێوازى‬ ‫مامەڵەکردنى بەزۆرکەم بکاتەوە‪،‬‬ ‫کە دەبێتە هۆى گەشەپێدانى خێزانە‬

‫سەرکەوتووەکان وکەم کردنەوەى‬ ‫هەڵسوکەوتى ناتەندروست لەالیەن‬ ‫م��ن��دااڵن��ەوە‪( .‬ه��اوش��ێ��وەى ئەم‬ ‫لێکۆڵینەوانە کار لەسەر چینەکانى‬ ‫س���ەرووت���رى ک��ۆم��ەڵ��گ��ە دەک���ات‬ ‫کەتەمەنیان لە ‪ ٧‬ساڵ و بەرەو‬ ‫ژوورن‪ ،‬ک��ە دەگونجێ ه��اوک��ارى‬ ‫خێزانى سوودبەخشبێت بۆیان)‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫هەمەڕەنگ‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫لەیالن*‬

‫‪ 4/20-3/21‬گ��ـ��ـ��ـ��ـ��ا‬ ‫‪ 7/20-6/21‬ش���ێ���ر‬ ‫‪ 8/20-7/21‬ف��ه‌ری��ک‬

‫ل ‌ه په‌نده‌کانی ژیان‬

‫لە مامەڵکردن لەگەڵ خەڵکیدا وا‬ ‫هەڵسوکەوت مەکەن کە گوایە‬ ‫ئامرازن بەڵکو وا هەڵسوکەوت‬ ‫بکەن کە ئامانجن‬ ‫کانت‬ ‫لە دونیادا حەشارگەیەک نییە‬ ‫مرۆڤ پەناى بۆبەرێت بۆئەوەى‬ ‫بەرگەى ئازار نەگرێت‬ ‫ئەدیسۆن‬

‫ئ�������ەم ه���ەف���ت���ەی���ە‬ ‫س��ەردان��ێ��ک��ی گرنگى‬ ‫تێدایەو خۆت تووشى‬ ‫م���ان���دووى‌و شەکەتى‬ ‫م��ەک��ەو ئ��ەم م��اوەی��ە‬ ‫ئ��ام��اژەى تێدایە ب��ۆ پەیوەندیەکى‬ ‫نهێنى‌و بە ئاگابە لە هەندێ ڕەخنەو‬ ‫ڕووبەڕووبوونەوە‪ ،‬هەستت ئاشکرا مەکە‬ ‫بۆ کەس‪.‬‬ ‫ئ�������ەم ه���ەف���ت���ەی���ە‬ ‫بڕیارێکى یەکالکەرەوە‬ ‫ئ���ەدەی���ت‌و هەستت‬ ‫بەهێزئەکەیت‌و مێشکت‬ ‫ئەکەیتەوە بۆ لێکنزیک‬ ‫بوونەوەیەک‪ ،‬کەسانى نوێ ئەناسیت‌‪،‬‬ ‫تاقیکردنەوەیەکى ج��ی��اواز ئەنجام‬ ‫ئەدەیت‌‪ ،‬پەیوەندیەکانت سەرکەوتوو‬ ‫ئەبن لەم ماوەدا‪.‬‬ ‫ئ��ەم هەفتەیە ح��ەزت‬ ‫ل��ە گۆشەگیریە‪ ،‬بیر‬ ‫ک��ردن��ەوەت هەراسانت‬ ‫ئەکەن‪ ،‬بەاڵم پێویستە‬ ‫دانایانە رەفتار بکەیت‌و‬ ‫ه��ەڵ��ەک��ان ڕاس��ت بکەیتەوەو ش��ەرم‬ ‫مەکە ل��ە دەرخستنى ڕاس��ت��ى‪ ،‬ئەم‬ ‫ماوەیە ئاماژەى تێدایە بۆ دروستبوونى‬ ‫چیرۆکێکى ڕۆمانسى‪.‬‬ ‫ئ�������ەم ه���ەف���ت���ەی���ە‬ ‫هەڵچوونەکانت کۆنترۆڵ‬ ‫بکە‪ ،‬بەاڵم لەسەرکێش‌و‬ ‫ت��اق��ی��ک��ردن��ەوەى نوێ‬ ‫م��ەت��رس��ەو خ���ۆت لە‬ ‫دژایەتى‌و دوژمنکارى بپارێزە لەوانەیە‬ ‫تووشى نائومێدى ببیت‪ ،‬بەمتمانەوە‬ ‫هەنگاو ئەنێت‌و خۆشەویستیەکى نوێ‬ ‫ئەهێنیتە جۆش‪.‬‬

‫‪ 12/20-11/21‬گیسک‬

‫مامۆستایە‌کى زان��ک��ۆ ل�ە‌ لوبنان‬ ‫دواى تێپە‌ربونى س��ێ کاتژمێر‬ ‫بە‌سە‌ر مردنى دە‌ستگیرانە‌کە‌یدا‬ ‫گیان لە‌‌دەست دە‌دات‪ .‬مامۆستاکە‌‬ ‫تە‌مە‌نى ‪ 52‬ساڵ بووە‌و دواى ئە‌وە‌ى‬ ‫دە‌ستگیرانە‌ ‪27‬سااڵنە‌کە‌ى گیان‬ ‫لە‌دە‌ست دە‌دات‪ ،‬تووشى‬ ‫خ �ە‌م��ۆک��ی��ی �ە‌ک��ى‬ ‫زۆر دە‌ب���ێ���ت‌و‬ ‫پاش تێپە‌ڕبوونى‬ ‫‪3‬کاتژمێر ئە‌ویش‬ ‫گ��ی��ان ل �ە‌دە‌س��ت‬ ‫دە‌دات‪ .‬ه��ە‌ردوو‬

‫دە‌ستگیرانە‌کە‌ ل�ە‌ مە‌راسیمێکى‬ ‫تایبە‌تدا بە‌یە‌کە‌وە‌ بە‌خاک سپێردران‪.‬‬

‫‪ 1/20-12/21‬س��ه‌ت��ڵ‬

‫بە‌گوێر‌ە لێکۆڵینە‌وە‌یە‌کی ئە‌ڵمانی‬ ‫(‪ %5‬تا ‪ )%10‬الوانی ئە‌ڵمانیا بە‌دە‌ست‬ ‫ترسێکی کۆمە‌اڵیە‌تی زۆر توندە‌وە‌‬ ‫دە‌ناڵێنن‪ ،‬ئ �ە‌م ترسە‌ش یە‌کێکە‌‬ ‫لە‌کێش ‌ە دە‌روون��ی��ی� ‌ە خراپە‌کانی‬ ‫تە‌مە‌نی منداڵی‌و الوێتی لە‌و واڵتە‌دا‪.‬‬ ‫لە‌زانیارییە‌کانی یە‌کێتی (سوفو‬ ‫نێت)دا ک ‌ە تایبە‌ت ‌ە بە‌لێکۆڵە‌رە‌وە‌‬ ‫دە‌روونییە‌کانی ئە‌ڵمانیا هاتووە‌‪،‬‬ ‫ئێستا ئ���ە‌وان س �ە‌رق��اڵ��ن بۆ‬ ‫دۆزینە‌وە‌ی هۆکارە‌کانی ئە‌و‬ ‫ت��رس��ە‌‌و ڕێ��گ�ە‌چ��ارە‌ک��ان��ی‪.‬‬ ‫بە‌وتە‌ی ئە‌وان‪ ،‬ژمارە‌یە‌ک‬ ‫هۆ هە‌ن ک ‌ە هۆکاری ئە‌و‬ ‫ترسە‌ن‪ ،‬لە‌وان ‌ە هۆکارە‌‬ ‫ب��ۆم��اوە‌ی��ی �ە‌ک��ان ک��ە‌وا‬ ‫ل����ە‌الوان دە‌ک����ات‪ ،‬زۆر‬ ‫شە‌رمن بن لە‌منداڵیدا‪،‬‬ ‫ه �ە‌م��ی��ش � ‌ە پاشە‌کشێ‬ ‫دە‌ک����ە‌ن ل���ە‌ب���ە‌ردە‌م هە‌موو‬ ‫شتێکی ن��وێ��دا‌و ت��ووش��ی‬ ‫ش���ۆک دە‌ب���ن ل�����ە‌ڕووداوە‌‬ ‫ترسناکە‌کاندا‪ .‬هۆکاری‬ ‫دووهە‌م‪ ،‬ئە‌و تاقیکردنە‌وە‌‬ ‫خ��راپ��ان�ە‌ی� ‌ە ک � ‌ە پێیدا‬ ‫تێپە‌ڕدە‌بن لە‌منداڵیدا‌و‬ ‫ت�����ووش�����ی گ���رێ���ی‬ ‫دە‌روونییان دە‌ک��ات‪،‬‬ ‫وە‌ک گاڵتە‌پێکردنیان‬ ‫ل���ە‌م���ن���داڵ���ی���دا‪ ،‬ی���ان‬ ‫سوکایە‌تیکردن پێیان‪ ،‬یان‬ ‫بێبە‌شکردنیان لە‌شتە‌کان‪،‬‬ ‫ئە‌مان ‌ە ب �ە‌وت �ە‌ی زان��اک��ان‬ ‫هە‌مووی هۆکاری ئە‌و ترس‌و‬ ‫شە‌رمنییە‌ن لە‌گە‌ورە‌ییدا‪.‬‬

‫‪ 9/20-8/21‬ت���ه‌رازوو ‪ 10/20-9/21‬دووپشک ‪ 11/20-10/21‬ک���ه‌وان‬

‫شە‌رمنی نە‌خۆشییە‌‬

‫لە‌خە‌فە‌تى مردنى‬ ‫دە‌ستگیرانە‌کە‌ی‪ ،‬گیانى لە‌دە‌ست دا‬

‫‪ 2/20-1/21‬ن�ه‌ه�ه‌ن��گ‬

‫*مێژونووس‬

‫ژنێکی خە‌ڵکی کنتاکی ئەمریکا‬ ‫تاوانبارە‌ بە‌وە‌ی کە‌ ژنێکی دوو گیانی‬ ‫کوشتووە‌ و منداڵە‌کە‌ی لە‌سکی‬ ‫ژنە‌کە‌ دە‌رهێناوە‌ و دزیویە‌تی‪ ،‬ئە‌م‬ ‫ژنە‌ لە‌گە‌ڵ نە‌خۆشیە‌کی دە‌روونى دا‬ ‫دە‌ژی و خۆی خاوە‌نی دوو منداڵە‌‬ ‫ب��ە‌اڵم ل��ە‌الی خ��ۆی ن��اژی��ن‪ .‬بە‌پێی‬ ‫دە‌رکە‌وتە‌کان ئە‌م ژنە‌ بکوژە‌ کە‌ناوی‬ ‫(ک��وی)ی �ە‌ بە‌چە‌کێکی بێهۆشکە‌ر‬ ‫خاتوو (ئە‌ستایس) ی بێ‌ هۆش‬ ‫خستووە‌و دە‌ماری دە‌ست و پاشان‬ ‫ق��وڕگ��ی ب��ڕی��وە‌و دوات��ری��ش سکی‬ ‫هە‌ڵدریوە‌ و منداڵە‌کە‌ی بە‌زیندووی‬ ‫دە‌ره��ێ��ن��اوە‌و ڕف��ان��دووی �ە‌ت��ی‪ ،‬ئە‌م‬ ‫دوو ژنە‌ لە‌ڕێگە‌ی فە‌یس بووکە‌و ‌ە‬ ‫یە‌کتریان ناسیوە‌ و خاتوو ئە‌ستایس‬ ‫دواجار کاتێک لە‌ماڵ چۆتە‌ دە‌رە‌و ‌ە‬ ‫ل �ە‌گ �ە‌ڵ ت��اوان��ب��ارە‌ک��ە‌دا ب��ی��ن��راوە‌‪،‬‬

‫بکوژە‌ بێ‌ ڕە‌حمە‌کە‌ دوای کوشتنی‬ ‫ڕۆیشتووە‌ بۆ نە‌خۆشخانە‌ و الی‬ ‫پزیشکە‌کان واپیشان دە‌دات ک ‌ە‬ ‫منداڵی خۆیە‌تی و لە‌ماڵە‌وە‌ لە‌دایک‬ ‫ب���ووە‌‪ ،‬ب���ە‌اڵم دوات���ر پزیشکە‌کان‬ ‫ب��ۆی��ان دە‌ردە‌ک���ە‌وێ���ت و دە‌ی��دە‌ن � ‌ە‬ ‫دە‌ست پۆلیس و ئە‌وانیش ڕاپێچی‬ ‫زیندانی دە‌ک��ە‌ن‪ .‬ئێستاش دادگ��ا‬ ‫پێداچوونە‌ی خۆی بە‌م دۆسیە‌یە‌دا‬ ‫گ �ە‌ی��ان��دە‌ ک��ۆت��ای��ی و ب��ک��وژە‌ک�ە‌ی‬ ‫خاتوو ئە‌ستایس بۆ هە‌تاهە‌تای ‌ە‬ ‫زیندانی کرد بە‌بی ئازادکردن‪ .‬ئە‌م‬ ‫ڕووداوە‌ لە‌کاتێکدابوو کە‌ خاتوو‬ ‫ئە‌ستایس تە‌نها ‪ 5‬هە‌فتە‌یەکی مابوو‬ ‫کە‌بە‌شێوە‌یە‌کی ئاسایی کۆرپە‌کە‌ی‬ ‫لە‌دایک ببێت و ئیستاش ئە‌م منداڵ ‌ە‬ ‫گ���ە‌ورە‌ ب��ووە‌ و دە‌ت��وان��ێ��ت چە‌ند‬ ‫قسە‌یە‌کیش بکات‪.‬‬

‫بە‌شێک لە‌گە‌ندە‌ڵییە‌کانی بنە‌ماڵە‌ی‬ ‫شای سعودیە‌ لە‌سایتێکی سعودیە‌و ‌ە‬ ‫ئاشکرا دە‌کرێ‌‌و باڵودە‌کرێتە‌وە‌‪ ،‬ناوی‬ ‫ئ �ە‌و ماڵپە‌ڕە‌ش بە‌ویکلیکسە‌کە‌ی‬ ‫سعودیە‌ ناوبانگی دە‌رکرد‪ .‬موجتە‌هید‬ ‫بن حارس بن هە‌مام‪ ،‬هاواڵتییە‌کی‬ ‫سعودی چۆنێتی گە‌ندە‌ڵی‌و بە‌تااڵن‬ ‫بردنی سامانی گشتی ل �ە‌و واڵت ‌ە‬ ‫باڵویکردە‌وە‌‪ ،‬عە‌بدولعە‌زیز بن فە‌هد‬ ‫بن عە‌بدولعە‌زیز ئال سعود ڕاوێژکاری‬ ‫وە‌زیر‌و سە‌رۆکی پێشووی نوسینگە‌ی‬ ‫تە‌شریفات‪ ،‬سە‌رە‌کیترین ئە‌ندامی‬ ‫بنە‌ماڵە‌ی ئال سعودە‌ کە‌ گە‌ندە‌ڵیی ‌ە‬

‫داراییە‌کانی باڵوکراوە‌تە‌وە‌‪ .‬کۆشکی‬ ‫ئە‌م ش��ازادە‌ی�ە‌ی سعودیە‌ لە‌ڕیازی‬ ‫پایتە‌خت (‪ )12‬ملیارو ماڵێکیشی‬ ‫ل �ە‌ج��دە‌ ه �ە‌ی �ە‌ ک �ە‌ ن��رخ��ی بە‌یە‌ک‬ ‫ملیار ڕیالی سعودی دە‌خە‌مڵێنرێت‪،‬‬ ‫هە‌روە‌ها ‪ 300‬ملیار ڕیاڵیشی لە‌بانکی‬ ‫ئە‌هلی‪ ،‬جینڕاڵ ئە‌لکتریک مارسیدس‌و‬ ‫لە‌چە‌ند کۆمپانیایە‌کی گ���ە‌ورە‌دا‬ ‫پشکی هە‌یە‌‌و سە‌رباری ئە‌مانە‌ش‬ ‫ئە‌م شازادە‌یە‌ پێنج فڕۆکە‌ی تایبە‌تی‬ ‫ه�ە‌ی��ە‌‌ ک �ە‌ سیانیان لە‌بوئینگە‌و‬ ‫نرخی ئە‌وانیش بە‌ملیارێک ڕیال‬ ‫دە‌خە‌مڵێنرێت‪.‬‬

‫ئەم هەفتەیە هەندێک‬ ‫ب��ەرپ��رس چ��اودێ��ری��ت‬ ‫ئ���ەک���ەن‌‪ ،‬ب��ای��ەخ بە‬ ‫هەندێک بابەتى داراى‬ ‫ئەدەیت‌‪ ،‬شتى باشیان‬ ‫تێدایە‪ ،‬ئەم ماوەیە گەشبینى خۆت‬ ‫بپارێزەو س��وود لە هەلێک ئەبینیت‪،‬‬ ‫چاالکیت زۆر ئەبێت‪ ،‬هەوڵى ڕاکێشانى‬ ‫سەرنجى ڕەگەزى بەرامبەر ئەدەیت‪.‬‬ ‫متمانەت ب��ە خۆت‬ ‫زۆر ئەبێت‌‪ ،‬دۆخەکە‬ ‫ل����ە ب�����ەرژەوەن�����دى‬ ‫ت�����ۆ ئ����ەگ����ۆڕێ����ت‌‪،‬‬ ‫ڕۆمانسیەتێکى نوێى‬ ‫تێدایە‌‪ ،‬هەست بە دڵنیایى ئەکەیت‌و هان‬ ‫ئەدرێیت بۆ ئەنجامدانى کارى نائاسایى‬ ‫پێویستە دان��ای��ان��ە رەف��ت��ار بکەیت‪،‬‬ ‫ئاگاداری باری تەندروستیت بە‪.‬‬ ‫ئەم هەفتەیە چاالکى‪،‬‬ ‫توانات پێ ئەبەخشێ‬ ‫ب��ەت��ای��ب��ەت ل��ەب��وارى‬ ‫س���ۆزداری���دا‪ ،‬ل��ەگ��ەڵ‬ ‫کچێکدا کارئەکەیت‬ ‫هەوڵبدە تاقیکردنەوەى نوێ ببینیت‪،‬‬ ‫ب��ەدواى جێگرى‌‪ ،‬دڵنیایدا ئەگەرێیت‪،‬‬ ‫حەوسەڵەت باش ئەبێت‌‪ ،‬چاالک ئەبیت‪،‬‬ ‫بیر لە کچە دەکەیتەوە‪.‬‬ ‫ئەم هەفتەیە گۆڕانى‬ ‫باشى تێدایە لەبوارى‬ ‫س��ۆزداری��دا‪ ،‬خ��ۆت لە‬ ‫ماندووبوون‌و شەکەتى‬ ‫ب��ەدوور بگرە بەئاگابە‬ ‫لەکەسانى دەورووب�����ەرت‪ ،‬سەرقاڵی‬ ‫کارێکى بەکۆمەڵ ئەبیت‌‪ ،‬مامەڵەى‬ ‫دارایى گرنگى تێدایە‌‪ ،‬بایەخ بە بوارى‬ ‫داراى ئەدەیت‪.‬‬ ‫لەم هەفتەیە سەرقاڵی‬ ‫کارێکى گرنگ ئەبێت‪،‬‬ ‫ئەم ماوەیە بەهەنگاوى‬ ‫ن���وێ ‌و ب��ەپ��ارێ��زەوە‬ ‫رەف���ت���ار ب��ک��ە‪ ،‬سێ‬ ‫شەممە‌و چوار شەممە دوو رۆژى باشن‌و‬ ‫هەندێک شتى نوێیان پێیە لەوانەیە‬ ‫کۆسپ بێتە بەردەم هەندێک هەنگاوت‪.‬‬

‫‪3/20-2/21‬‬

‫ئ��اس��ەوارەک��ان��ی پێنجوێن ئ��ەوە‬ ‫دەسەلمێنن کە مێژووی دروست‬ ‫بوونی ئەم ناوچەیە دەگەڕێتەوە‬ ‫بۆ چەند هەزار ساڵ پێش زایین‪.‬‬ ‫ئەم شارۆچکە جوانەی کوردستان‬ ‫ناوچەیەکی جوان و شاخاوییە و‬ ‫چیاکانی بە داری بەڕوو‪ ،‬قەزوان و‬ ‫مازوو گوێز و بەاڵڵووک داپۆشراون‪،‬‬ ‫دوو پانتایی زەوی تەختیشی تێدایە‬ ‫کە یەکەمیان دەشتی پێنجوێن و‬ ‫ڕوک��ان و قزڵجەو ه��ەردوو کانی‬ ‫میران و نزارە و هۆمەر سێنان و‬ ‫وریاوا دەگرێتەوە‪ ،‬دووهەمیشیان‬ ‫کە ن��اوچ��ەی گ��ەرم��ەک دەشتایە‬ ‫کانی گۆخاڵن و س��ەری س��وار و‬ ‫وێنە و تاڤان و گۆڵی و گڵێنە و‬ ‫سێ یەکان و بێتان و سێرانەیە‪.‬‬ ‫ئاسەوارە بەناوبانگەکانی پێنجوێن‬ ‫بریتین لە ق��ەاڵی کچێ‪ ،‬قزڵجە‪،‬‬ ‫بێتان و ن��ۆب��ووک‪ .‬ل��ە ب��ارەی‬ ‫ناوچەی پێنجوێنەوە مێژوو نووسی‬ ‫کورد مامۆستا ئەمین زەکی بەگ‬ ‫فەرموویەتی‪ :‬ناوی پێنجوێن لە‬ ‫پێنج وێنەوە هاتووە بە گوێرەی‬ ‫دیمەنی شارۆچکەکە بە تەماشا‬ ‫کردنی پێنج نیگا لەبەر چ��اودا‬ ‫دەن��وێ��ن��ێ‪ .‬م��ام��ۆس��ت��ا حوسێن‬ ‫حوزنی موکریانیش وتوویەتی‪:‬‬ ‫منیش هەمان بۆچوونی مێژوو‬ ‫ن��ووس ئەمین زەک��ی بەگم هەیە‬ ‫لەم بارەیەوە‪ ،‬مێژوو نوس شێخ‬ ‫محەمەدی مەردوخیش‪ ،‬وتوویەتی‪،‬‬ ‫ئەوانەی کە پێنجوین یان ئاوەدان‬ ‫کردۆتەوە پێنج برا بوون و چونکە‬ ‫ئ��اژەڵ��دار ب��وون هەریەکەیان لە‬ ‫بناری شاخێکدا خانوویان دروست‬ ‫کردووە بەرامبەر بە یەک‪.‬‬ ‫قەاڵی بێجان‬ ‫قەاڵی بێجان یەکێکە لە قەاڵکانی‬ ‫ناوچەکەی ڕەوان���دز و لە الیەن‬ ‫پ��اش��ای گ���ەورەی ڕەوان����دز میر‬ ‫م��ح��ەم��ەدەوە درووس���ت���ک���راوە‪.‬‬ ‫قەاڵکە کەوتۆتە خ��وارووی دۆڵی‬ ‫ئەناسۆوە‪ .‬لەم دۆڵ��ەوە ئاوێکی‬ ‫سازگار دێت و دەڕژێتە ڕووباری‬ ‫ڕەوان������دزەوە‪ ،‬ن��زی��ک ب��ە کانی‬ ‫وەت��م��ان‪ .‬ڕێگەیەکیش دەچێت‬ ‫بۆ چیای کرێک ب��ەو ڕێگەیەش‬ ‫دەوت����رێ ڕێ��گ��ەی ب��ێ��ج��ان‪ ،‬ئەم‬ ‫ڕێگەیە بە دەربەندێکی تەسکدا‬ ‫دەڕوات کە لەنێوان دوو لووتکەی‬ ‫ب���ەرز دای���ە‪ ،‬ن��زی��ک ب��ە ڕێگەی‬ ‫بێجانیش‪ ،‬چەندین ئەشکەوتی‬ ‫گ��ەورە بە پاڵ چیاکانەوە هەن‪.‬‬ ‫جگە لە قەاڵی بێجان میر محەمەد‬ ‫گەلێ ق��ەاڵی دیکەشی درووس��ت‬ ‫ک��ردووە بۆ پاراستنی میرنشینی‬ ‫سۆران لە هێرشی داگیرکەران و‬ ‫تۆپی جەنگیشی دروست کردووە‬ ‫و ئ��ەوەت��ا ئ��ەو تۆپانەی وەستا‬ ‫رەجەب لە سەردەمی میرمحەمەدی‬ ‫ڕەواندزدا دروستی کردوون تاکوو‬ ‫ئێستاش لە مۆزەخانەکاندا ماون‪،‬‬ ‫میر محەمەد کاری زۆر گرنگی کرد‬ ‫بۆ ئ��اوەدان کردنەوەی ناوچەکە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم خ��اڵ��ی الوازی ئ��ەوە بوو‬ ‫بە قسەی مەالی خەتێ چوو بۆ‬ ‫تورکیا و لەوێ لە شاری سیواس‬ ‫گرتیان و کوشتیان و هەرەسیان‬ ‫بە میرنشینی سۆران هێنا‪.‬‬

‫دادگاییکردنى دڵڕە‌قترین دایک!‬

‫‪ 6/20-5/21‬ق����رژاڵ‬

‫پێنجوێن شارۆچکەیەکی دێرین‬ ‫و مێژوویی کوردستانە‬

‫شازادە‌یەکی سعودیە‌پێنج‬ ‫فڕۆکە‌ی تایبە‌تی هە‌یە‌‬

‫‪ 5/20-4/21‬دووان����ە‬

‫ئاسەوارەکانی‬ ‫ناوچەی پێنجوێن‬

‫خورما خۆراکێکی زۆر دە‌وڵە‌مە‌ند ‌ە‬ ‫بە‌گە‌لێک کانزاو خوێ‌‌و ڤیتامینی‬ ‫گرنگ کە‌ کاریگە‌ری بۆ سە‌ر مێشک‬ ‫هە‌یە‌‌و کە‌موکورتیە‌ خۆراکیە‌کە‌کانی‬ ‫لە‌شیش پ��ڕدە‌ک��ات�ە‌وە‌‪ .‬خواردنی‬ ‫خ���ورم���ا س��ودێ��ک��ی زۆری بۆ‬ ‫ئێمە‌ی م��رۆڤ هە‌یە‌‌و دە‌توانرێت‬ ‫لە‌هە‌مانکاتدا وە‌ک دە‌رمانێک‬ ‫بۆ ئە‌و کە‌سانە‌ی ژە‌ه��راوی بوون‬ ‫بە‌کاربهێنرێت‪ ،‬خواردنی ڕۆژانە‌ی‬ ‫خ��ورم��ا ی��ارم �ە‌ت��ی ل��ە‌ش دە‌دات‬ ‫بە‌شێک لە‌و ژەهرانە‌ی لە‌خانە‌کانیدا‬ ‫ماون کە‌ لە‌م سە‌ردە‌مە‌دا بە‌هۆی‬ ‫پیسبوونی ئاووهە‌واوە‌ زیادیکردووە‌‬ ‫ف���ڕی ب����دات‪ .‬پزیشکە‌کانیش‬ ‫ئامۆژگاریمان دە‌کە‌ن کە‌وا خورما‬

‫ب�ە‌م�ە‌ب�ە‌س��ت��ی چ��ارە‌س��ە‌رک��ردن‌و‬ ‫ک���ە‌م���ک���ردن���ە‌وە‌ی ن��اڕە‌ح��ە‌ت��ی‬ ‫ڕی��خ��ۆڵ�ە‌ک��ان ب��خ��ۆی��ن‪ ،‬بە‌هە‌مان‬ ‫ش��ێ��وە‌ خ��ورم��ا ب��ۆ ڕزگ��ارک��ردن��ی‬ ‫جگە‌ر لە‌ژە‌هراوی بوون بە‌سوودە‌‪.‬‬ ‫یە‌کێکی تر لە‌و نە‌خۆشیانە‌ی خورما‬ ‫وە‌ک چارە‌سە‌رکردنی بە‌کاردێت‬ ‫نە‌خۆشی قە‌ڵە‌وییە‌‪ ،‬بە‌خواردنی‬ ‫چ��ە‌ن��د دە‌ن��ک��ە‌ خ��ورم��ای��ە‌ک‬ ‫بە‌هۆی بڕێکی زۆری توخم ‌ە‬ ‫خۆراک‌و شە‌کرە‌وە‌ هە‌ست‬ ‫ب��ە‌ت��ێ��رب��وون دە‌ک��رێ��ت‬ ‫ه��ە‌س��ت��ی ب��رس��ێ��ت��ی��ش‬ ‫نامێنێت‪ .‬سودە‌کانی ئە‌م‬ ‫خۆراکە‌ نایابە‌ هە‌ر‬ ‫ئە‌وە‌ندە‌نییە‌‪ ،‬بە‌ڵکو‬

‫لە‌زۆر بواری تردا وە‌ک چارە‌سە‌ر‌و‬ ‫دە‌رم��ان��ی چە‌ندین نە‌خۆشی تر‬ ‫بە‌کاردێت لە‌وانە‌ش (هە‌وکردنی‬ ‫سییە‌کان‌و هە‌اڵمە‌ت‌و نە‌خۆشیە‌کانی‬ ‫قوڕگ‌و کلۆربوونی ددان) تە‌نانە‌ت‬

‫وە‌ک چارە‌سە‌رێکیش بۆ نە‌خۆشی ‌ە‬ ‫دە‌روونیە‌کان بە‌کاردە‌هێنرێت‪.‬‬

‫ک��ـ��ـ��اوڕ‬

‫خورما هە‌م خۆراک و هە‌م دە‌رمان‬

‫ئ����ەم ه��ەف��ت��ەی��ە لە‬ ‫پ��رۆژەی��ەک��ى گرنگدا‬ ‫کارئەکەیت‌‪ ،‬سەرقاڵى‬ ‫ب��ارى خێزانى تایبەت‬ ‫ئەبیت‌‪ ،‬ئاماژەى تێدایە‬ ‫بۆ پەیوەندییە تایبەتیەکانت لەوانەیە‬ ‫ئاشکرابێت‪ ،‬کارێکى گرنگ بەئەنجام‬ ‫ئەدەیت‌‪ ،‬پەیوەندى سۆزداریت گومانى‬ ‫تێدایە‪.‬‬ ‫ئ��ەم هەفتەیە سەفەر‬ ‫لەوانەشە‬ ‫ئەکەیت‪،‬‬ ‫ل��ەم م��اوەی��ەدا هەلى‬ ‫باشى ک��ارک��ردن��ت بۆ‬ ‫ب��ڕەخ��س��ێ��ت‪ ،‬ڕۆژان���ى‬ ‫کۆتایى هەفتە سەرگەرمى دۆخێکى‬ ‫تەندروستى ئەبیت‪ ،‬بەئاگابە لەدڵە‬ ‫ڕاوکێ‌و دژایەتى‌و ڕووبەڕووبوونەوە لە‬ ‫گەڵ کەسانی دەورووبەرت‪.‬‬ ‫ئ�����ەم ه��ەف��ت��ەی��ە‬ ‫زۆر ب��ەره��ەم��دارەو‬ ‫پێشهاتى شادیهێنى‬ ‫ت��ێ��دای��ە ب���ۆت‪ ،‬زۆر‬ ‫بە پارێزەوە ڕەفتار‬ ‫بکە‪ ،‬تووشى دڵە ڕاوک��ێ ئەبیت‪،‬‬ ‫چ���او ب��ە ه��ەن��دێ��ک پ��ەی��وەن��دی��دا‬ ‫ئەخشێنیتەوە‪.‬‬


‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫وةرزش‬

‫سێشەممە ‪ ● 2012/03/06‬ساڵی ‪ ● 31‬ژماره ‪693‬‬

‫هەفتەى ئایندە پاڵەوانێـتى کینــگ بۆکسێنــگى کــوردستــان دەســت پێدەکــات‬

‫دوێنێ سەرۆکى ناوەندى‬ ‫یەکێتى کینگ بۆکسێنیگ‬ ‫کوردستان ڕایگەیاند کە‬ ‫هەفتەى داهاتوو پاڵەوانێتى‬ ‫کینگ بۆکسێنیگ لە شارى‬ ‫سلێمانى بەڕێوەدەچێت‪،‬‬ ‫وە هەروەها عەدنان نورى‬ ‫ڕای��گ��ەی��ان��د ‪ :‬وا ب��ڕی��ارە‬ ‫کە ن��ازن��اوەک��ە بۆ ئاستى‬ ‫پێشکەوتوان بێت بۆ کێبڕکێ‬ ‫کردن لەسەر پشتێنەکان و‬ ‫بەدەست هێنانى نازناوەکە‬ ‫وە هەروەها عەدنان نورى‬ ‫ڕای��گ��ەی��ان��د ک��ە ‪ 12‬یانە‬ ‫بەشدارى دەورەک��ە دەکەن‬ ‫وە ب��ۆ م���اوەى دوو ڕۆژ‬ ‫بەردەوام دەبێت‪.‬‬

‫‪11‬‬

‫ئازاد ڕەحمان‬

‫بەراوردکردنێک لەنێوان‬ ‫وەرزش ل���ە ه��ەرێ��م��ى‬ ‫کوردستان و واڵتانى تر‬

‫ڕیاڵ مەدرید لە بەدەست هێنانى نازناوى‬ ‫خولى ئیسپانى نزیک دەبێتەوە‬

‫لە دوایین ی��ارى هەفتەى ‪٢٦‬ى‬ ‫خولى ئیسپانیدا ی��ان��ەى ڕی��اڵ‬ ‫م��ەدری��دى پێشەنگى خولەکە‬ ‫م��ی��وان��دارى یانەى ئیسپانیۆلى‬ ‫کاتالۆنى ک���رد‪ .‬ڕی���اڵ م��ەدری��د‬ ‫خاوەنى نۆ سەرکەوتنى یەک لە‬ ‫دواى یەکە و بە ئاسانى توانى‬ ‫شکست بەمیوانە ڕۆح سوکەکەى‬ ‫بهێنێت‪ .‬جگە لەبەدەستهێنانى‬ ‫سێ خاڵى یارییەکە‪ .‬لەم یارییەدا‬ ‫سامى خزێرە یەکەم گۆڵى خۆى‬ ‫لەم وەرزەدا تۆمارکرد و گۆنزالۆ‬ ‫هیگواین و ڕی��ک��ارۆ کاکاش کە‬ ‫لە هەفتەکانى ڕابردوو ئاستییان‬

‫وەک پێویست نەبوو لەم یارییەدا‬ ‫ڕۆڵێکى کاریگەریان هەبوو لەسەر‬ ‫ئەنجامى یارییەکە‪ .‬ڕی��اڵ هەر‬ ‫لە س��ەرەت��اوە باشتر یاریکرد و‬ ‫کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ لە خولەکى ‪٢٤‬‬ ‫گۆڵى پێشکەوتنى تۆمارکرد کە‬ ‫گۆڵى ژمارە ‪ ٣٠‬ئەو یاریزانەبوو‬ ‫لەم وەرزەدا‪ .‬پاشان لە پالنێکى‬ ‫تاکتیکى ب���ەرزدا سامى خزێرە‬ ‫دووەم گ��ۆڵ��ى ی��ان��ەى خ���اوەن‬ ‫یاریگاى ت��ۆم��ارک��رد‪ .‬لە دووەم‬ ‫خولەکى نیوەى دووەمدا گۆنزالۆ‬ ‫هیگواین ک��ە چ��ەن��دی��ن یارییە‬ ‫گ��ۆڵ��ى ت��ۆم��ارن��ەک��ردووە توانى‬

‫گ��ۆڵ��ى ئیسپانیۆل بهەژێنێت‬ ‫و ج��ی��اوازی��ی��ەک��ە ب��ەرزب��ک��ات��ەوە‬ ‫بۆ سێ گ��ۆڵ‪ .‬ئەنجامەکە بەم‬ ‫شێوەیە ن��ەم��ای��ەوە و ڕی��ک��اردۆ‬ ‫کاکاى ئەستێرەى یارییەکە کە‬ ‫دروستکەرى گۆڵى سێیەم خۆى‬ ‫گۆڵى چوارەمى تۆمار کرد‪ .‬پاشان‬ ‫هەر لە تۆپێکى کاکا هیگواین‬ ‫گۆڵى پێنجەمى ڕیاڵ و دووەمى‬ ‫خۆى لە یارییەکەدا تۆمارکرد‪ .‬بەم‬ ‫سەرکەوتنە گەورەیە ڕیاڵ مەدرید‬ ‫ک��ۆى خاڵەکانى گەیاندە ‪٦٧‬‬ ‫خاڵ بە جیاوازى ‪ ١٠‬خاڵ لەگەڵ‬ ‫بەرشلۆنەى خاوەن پلەى دووەم ‪.‬‬

‫ی��ان��ەى چێڵسی ئینگلیزى بە‬ ‫ف��ەرم��ى ڕاه��ێ��ن��ەرى پورتوگالى‬ ‫ئەندرى ڤیالس بواسی لە ئەرکى‬ ‫ڕاه��ێ��ن��ان��ى تیپى ت��ۆپ��ى پێى‬ ‫یانەى ناوبراو دوورخستەوە‪ .‬لە‬ ‫بەیاننامەیەکدا کە لە ماڵپەرى‬

‫فەرمى یانەى بلوز باڵوکرایە‪،‬‬ ‫یانەى چێڵسی ڕایگەیاند‪ :‬بە‬ ‫هۆى ئەنجامە خەراپەکانى یانە‬ ‫لە سەرجەم خولەکان بە تایبەتى‬ ‫لە خولى ئینگلتەرا و خولى یانە‬ ‫پاڵەوانەکانى ئەوروپا بڕیاردرا‬

‫ب���ەدوور خستنەوەى ب��واس لە‬ ‫ئەرکەکەى‪ ،‬لە هەمان بەیاننامەدا‬ ‫یانەى چێڵسی سوپاسى ڕاهێنەر‬ ‫بواسى ک��رد لە م��اوەى دەست‬ ‫بەکاربوونى وەک ڕاهێنەرى یانە‬ ‫و ئەو خزمەتانەى کە پێشکەشى‬ ‫بە یانەکە کردووە‪ .‬بەیاننامەکەى‬ ‫یانەى چێڵسی ئەوەشى ڕاگەیاند‬ ‫کە یاریدەدەرى ڕاهێنەر ڕۆبەرتۆ‬ ‫دى م��ات��ی��ۆ ک��ە ڕاه��ێ��ن��ەرێ��ک��ى‬ ‫ئیتاڵیە ل��ە شوێنى ڕاهێنەر‬ ‫بواس ئەرکەکان وەردەگرێت بە‬ ‫شێوەیەکى کاتى‪ ،‬ڕاهێنەر بواس‬ ‫لەسەرەتاى ئەم وەرزە ئەرکى‬ ‫ڕاهێنانى یانەى چێڵسی وەرگرت‬ ‫دواى ئەوەى توانى لەگەڵ یانەى‬ ‫پۆرتۆى پورتوگالى لە وەرزى‬ ‫پێشووتر نازناوەکانى خ��ول و‬ ‫جامى پورتوگال و جامى یۆرۆ‬ ‫لیگ بەدەست بهێنێت‪.‬‬

‫یانەى چێڵسی بە ڕەسمى ڤیالس بواسی لە پۆستەکەى دوورخستەوە‬

‫لیژنەى هونەرى یەکێتى‬ ‫ناوبژیواناى ئیسپانیا داواى‬ ‫یاسایی لەسەر پیکێ تۆمار دەکات‬

‫س���ەرۆک���ى ل��ی��ژن��ەى ه��ون��ەرى‬ ‫نابژیوانان لە یەکێتى تۆپی‬ ‫پ��ێ��ی ئیسپانى فیکتۆریانۆ‬ ‫سانچێز ڕایگەیاند کە ئ��ەوان‬ ‫داوا لەسەر بەرگریکارى یانەى‬ ‫بەرشەلۆنە پیکێ تۆمار دەکەن‬ ‫بەهۆى ئەو وتە ناشرینانەى کە‬ ‫وتبوى بەرامبەر بە ناوبژیوانى‬ ‫یاریەکە ڤیالسکۆ کاربایۆ لە‬ ‫یاریى یانەکەى بەرامبەر یانەى‬ ‫سپۆرتینگ خیخۆن پاش کردنە‬ ‫دەرەوەى‪ ،‬وە هەروەها سەرۆکى‬ ‫لیژنەکە ڕایگەیاند کە ووتەکانى‬ ‫پیکێ زۆر ناشرین بوون و زۆر‬

‫ترسناک ب��وون بەرامبەر بەو‬ ‫ناوبژیوانە وە هەروەها ووتى‬ ‫ئێمە ل��ە ب���ارودۆخ���ى پیکێ‬ ‫تێدەگەین کاتێک کارتى سوورى‬ ‫ب���ەڕوودا ب��ەرز ک��رای��ەوە ب��ەاڵم‬ ‫لەسەر وەرزش���ەوان پێویستە‬ ‫ڕێ��ز لە کەسانى تر بگرێت و‬ ‫کۆنتڕۆڵى ب��ارودۆخ��ى نەفسی‬ ‫خۆى بکات‪ ،‬وە پیکێ یاریزانى‬ ‫بەرشەلۆنە ڕایگەیاند کە پاش‬ ‫ئ����ەوەى س��ەی��رى ی��اری��ک��ەی��ان‬ ‫کردۆتەوە دەرکەوتووە کە ئەو‬ ‫بڕیارەى ناوبژیوان لە دەستى‬ ‫ئەنقەست بووە‪.‬‬

‫یاریزانى ئیسپانى دێڤێد فێرێر‬ ‫نازناوى ئاکابولکۆى بەدەستهێنا‬ ‫یاریزانى ئیسپانى‬ ‫دێ���ڤ���ێ���د ف��ێ��رێ��ر‬ ‫شەشەمى ڕیزبەندى‬ ‫جیهانى ن��ازن��اوى‬ ‫پ���اڵ���ەوان���ی���ەت���ى‬ ‫ئ���اک���اب���ول���ک���ۆى‬ ‫م��ەک��س��ی��ک��ى بۆ‬ ‫ت��ێ��ن��س��ى س���ەر‬ ‫زەوى ک���وڕان���ى‬ ‫ب��ەدەس��ت هێنا‪.‬‬ ‫یاریزانى ئیسپانى‬ ‫دێ���ڤ���ێ���د ف��ێ��رێ��ر‬ ‫یەکەمى ڕیزبەندى‬ ‫ئ��ەم پاڵەوانیتیە‬ ‫سەرکەوت بەسەر‬ ‫یاریزانى ئیسپانى‬ ‫فرناندۆ فێرداسکۆ‬ ‫ه����ەش����ت����ەم����ى‬ ‫ڕی���زب���ەن���دى ئ��ەم‬ ‫پ��اڵ��ەوان��ی��ت��ی��ە‬ ‫ب����ە ئ��ەن��ج��ام��ى‬ ‫دوو ک��ۆم��ەڵ��ەى ب��ێ ب��ەرام��ب��ەر ‪،‬‬ ‫کۆمەڵەکانیش ‪ .٢-٦ ، ١-٦‬بەمەش‬ ‫یاریزانى ئیسپانى دێڤێد فێرێر نازناوى‬

‫پاڵەوانیەتى ئاکابولکۆى مەکسیکى‬ ‫بەدەست هێنا و لەهەفتەى ڕابردوو‬ ‫توانى نازناوى پاڵەوانیەتى بۆینس‬ ‫ئایرس بەدەستبێنێت‪.‬‬

‫وەرزش بەهەموو جۆرەکانیەوە‬ ‫وەک پێویستیەکى جەستەیى‬ ‫وە هەروەها وەک ئارەزوویەک‬ ‫لەالیەن خەڵکیەوە‪ ،‬وەکو هەموو‬ ‫الیەنەکانى ترى ژیان لەهەموو‬ ‫واڵت��ان��ى دن��ی��ادا گەشەیەکى‬ ‫بەرچاوى بەخۆیەوە بینیووە وە‬ ‫لە زۆربەى واڵتاندا گرنگیەکى‬ ‫زۆرى پێدەدرێت و بەچەندین‬ ‫ش���ێ���وە ه����ەوڵ����دەدرێ����ت بۆ‬ ‫پێشکەوتنى وەرزش وە لەکاتى‬ ‫پێشبڕکێیەکى‬ ‫بەڕێوەچوونى‬ ‫وەرزش لە یەکێک لە واڵتانى‬ ‫دن��ی��ادا ب��ە چ��ەن��دی��ن شێوە‬ ‫ئامادەکارى دەکرێت بۆ ئەو‬ ‫پێشبڕکێیە ب��ۆ ن��م��ون��ە لە‬ ‫واڵتێکى وەک بەریتانیادا کە‬ ‫ئۆڵۆمپیادى ‪ 2012‬لەو واڵتە‬ ‫بەڕێوەدەبرێت تا ئێستا چەندین‬ ‫یاریگاو شوێنى وەرزشى تایبەت‬ ‫ب��ەوەرزش لەو واڵتەدا دروست‬ ‫کراوە و هەروەها ئەو کاتەى کە‬ ‫هەڵبژاردن کرا بۆ ئۆڵۆمپیادى‬ ‫‪ 2012‬کە بەریتانیا بردیەوە و‬ ‫بڕیاردرا ئۆلۆمپیادى ‪ 2012‬لەو‬ ‫واڵت��ە ئەنجام بدرێت وەزی��رى‬ ‫کشتوکاڵى بەریتانیا ڕایگەیاند‬ ‫کە دەبێت ‪ 1600000‬دار لەناو‬ ‫لەندەنى پایتەختدا بڕوێنن‬ ‫تا ساڵى ‪ 2012‬بۆ ئ��ەوەى کە‬ ‫هاندەران لە هەموو واڵتانەوە‬ ‫ڕوو لەبەریتانیا دەکەن دیمەنى‬ ‫سروشتى ج��وان��ى ئ��ەو واڵت��ە‬ ‫سەرنجیان ڕابکێشێت وە بێجگە‬ ‫ل��ە الی��ەن��ى ئ��اب��وورى ک��ە ئەو‬ ‫واڵتە هەوادارانێکى زۆر ڕووى‬ ‫تێدەکەن و ئەو واڵتە سوودێکى‬ ‫ئابوورى زۆر دەکات واتە لەو‬ ‫واڵتانەدا وەرزش بەستراوەتەوە‬ ‫بەزۆربەى کایەکانى ژیانەوە‪،‬‬ ‫وە لە هەرێمى کوردستان کە‬ ‫واڵتێکە لە ڕووى وەرزشەوە تا‬ ‫ئاستێک بەرەو پێشچووە بەاڵم‬ ‫لەچاو واڵتانى دنیادا لە ئاستى‬ ‫پێویستدا نیەو بەپێی پێویست‬ ‫گرنگى ب��ە وەرزش ن���ەدراوە‬ ‫بەهەموو جۆرەکانیەوە بۆ نمونە‬ ‫هەندێک وەرزش کە لەهەندێک‬ ‫واڵت��ان��ى دن��ی��ادا لەڕیزبەندى‬ ‫یەکەمدا لەهەموو وەرزشەکان‬ ‫وەک یارى باسکە کە لەواڵتێکى‬ ‫وەک ئەمەریکادا ڕێژەیەکى‬ ‫ب���ەرچ���او ه���ان���دەرى ه��ەی��ەو‬ ‫گرنگیەکى زۆرى پێدەدرێت‬ ‫بەبەراورد بەهەموو وەرزشەکانى‬ ‫تر بەاڵم لە هەرێمى کوردستان‬ ‫هیچ گرنگیەکى ئ��ەوت��ۆ بەو‬ ‫وەرزشە نەدراوەو تەنانەت هیچ‬ ‫یانەیکى بەتواناشمان نییە لەو‬ ‫وەرزشەدا وە هەروەها چەندین‬ ‫وەرزش��ى تر بۆ نمونە تێنسی‬ ‫س��ەر زەوى ک��ە ل��ە هەرێمى‬ ‫کوردستاندا لە ئاستێکى زۆر‬ ‫الوازدایە و هیچ پێشکەوتنێکى‬ ‫بەخۆیەوە نەبینیوە‪ .‬هیوادارین‬ ‫کە حکومەتى هەرێمى کوردستان‬ ‫زیاتر گرنگى بەالیەنى وەرزش‬ ‫بدات و پێداویستى زیاتر دابین‬ ‫بکات بۆ وەرزشکاران و ئاستى‬ ‫وەرزش��ى هەرێمى کوردستان‬ ‫بەرزببێتەوە‪.‬‬


‫خاوەنی ئیمتیاز‬

‫سەرنووسەر‬

‫جێگری سەرنووسەر‬

‫دیزاین‬

‫عەبدوڵـاڵ حاجی مەحمود‬

‫پشدەر بابەکر‬

‫عومەر غواڵمی‬

‫سەعید ئەحمەد‬

‫‪0748 010 8289‬‬

‫‪RebaziAzadi@Gmail.com‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەرێمی کوردستان سلێمانی ‪ -‬گردی ریعایه ‪ -‬گەڕەکی ‪ - 115‬کۆاڵنی ‪ - 7‬دەرگای ‪6‬‬ ‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬ ‫«نرخ‪ 500 :‬دینار»‬

‫نوێنەر ئەحمەد‪ ،‬هونەرمەند‪:‬‬

‫حەیدەر عوسمان‬

‫بەڕاستی ڕۆشنبیری هونەرە‬ ‫دیمانە‪~ :‬‬ ‫دنیای هونەر دنیایەکی گەورەو‬ ‫بەربەاڵوە و هەر هونەرمەندێک‬ ‫تایبەتمەندی و کاریگەری خۆی‬ ‫هەیە لە سەر ژیانی هەر تاکێکی‬ ‫کومەڵگا‪.‬‬ ‫نوێنەر ئەحمەد‪ ،‬هونەرمەند‬ ‫ل����ەدی����دارێ����ک����ی ت��ای��ب��ەت��ی‬ ‫~ی����دا ئ���ام���اژە ب��ەوە‬ ‫دەک��ات «تەنها کێشەی من کە‬ ‫کێشەی زۆرێک لە هونەرمەندانە‬ ‫ئەویش تۆمار کردنە»‪.‬‬ ‫*ک���ەى و چ��ۆن ب��ە دن��ی��اى ئ���اوازو‬ ‫گۆرانى ئاشنابوویت؟ ئ��ەو کەسەى‬ ‫ه��ان��دەرت ب��وو تا چەند توانیوتە‬ ‫لەگەڵ هاندانى ئەو ئەم ڕێچکەیە‬ ‫بگریت؟‬ ‫لە ڕاستیدا هەر لە سەرەتاوە بە هۆی‬ ‫برایەکی گەورەتر لە خۆم بەناوی‬ ‫دەروێش ئەحمەد کە لە هەشتاکانەوە‬ ‫لەناو مۆسیقادا بوو‪ ،‬لەگەڵ ئەوەشدا‬ ‫هەموو کاتێک ماڵی ئێمە ئامێری‬ ‫مۆسیقای تێدا هەبووە‪ ،‬خۆیشم هەموو‬ ‫کاتێک حەزم لە شیعر و ئەدەب بووە‬ ‫و سەرەتا بە شیعر نووسین دەستم‬ ‫پێکرد و لە ساڵەکانی و‪1996‬و ‪97‬‬ ‫و ‪ 98‬شیعرم نووسیوە و ئەوانە زۆر‬ ‫پاڵنەر بوون بۆ من و لە ساڵی ‪2000‬‬ ‫وە دەستم بەکاری هونەری کردووە و‬

‫لە ‪ 2001‬دا گۆرانیم تۆمار کردووە و‬ ‫لە کونسێرتدا گۆرانیم وتووە‪ ،‬ئەمانە‬ ‫کاریگەری هەبووە و هەر بۆیە تا‬ ‫ئێستا بەردەوامم‪.‬‬ ‫*نوێنەر خۆی لەژێر کاریگەرى چ‬ ‫هونەرمەندێکدا دەبینێتەوە؟‬ ‫تا ئێستا لە ژێ��ر کاریگەری هیچ‬ ‫هونەرمەندێکدا نیم‪ ،‬ب��ەاڵم وەکوو‬ ‫حەز و خولیای و گوێگرتن هەندێک‬ ‫ستایل هەیە بە تایبەتی ستایلە‬ ‫سونەتییەکان و ستایلی پۆپی‬ ‫ک��وردی کە ح��ەزم لێیەتی‪ ،‬بەاڵم‬ ‫حەز ئەکەم خاوەن ستایلی خۆم بم‬ ‫و ڕێچکەیەکی خۆمم هەبێت‪ ،‬هەر‬ ‫وەکوو باسم کرد‪ ،‬ئەو قوتابخانەیەی‬ ‫کە من هەوڵی بۆ دەدەم زیاتر لە‬ ‫بنەماڵەکەی خۆمدا هەبووە‪.‬‬ ‫*لە چ ئامێرێکى میوزیک شارەزایت‬ ‫هەیە؟‬ ‫من بە تایبەتی ئامێری گیتار ئەژەنم‪،‬‬ ‫ه��ەر وان��ەی گیتاریش ئەڵێمەوە‪،‬‬ ‫ئامێرەکانی ت��ر ک��اری��ان پێدەکم‬ ‫بەاڵم زیاتر لە سەر ئامێری گیتار‬ ‫کار دەکم و ئێستاش کتێبێکم هەیە‬ ‫لە سەر مەسەلەی ئامێری گیتار و‬ ‫پ��ەروەردەی گیتار‪ ،‬لە بازاڕدایە بە‬ ‫ن��اوی��ی گیتاری کالسیک و چەند‬ ‫کتێبێکی ترم هەیەکە لە داهاتوودا‬ ‫ئەبنە بەرهەمی ماڵی هونەری باران‪.‬‬ ‫* نوێنەر ح��ەز بە ه��ۆن��راوەى کام‬ ‫شاعیر دەک��ات کە گونجاو بێت بۆ‬ ‫ئەوەى لە داهاتوودا بۆ گۆرانیەکانى‬ ‫هەڵیبژێرێت؟‬ ‫وەکوو شاعیرەکان‪ ،‬ژەنڕاڵی پاییز‪،‬‬ ‫«م��ح��ەم��ەد ع��وم��ەر ع��وس��م��ان» کە‬

‫دیوانێکی هەیە لە غوربەتا‪ ،‬کومەڵێک‬ ‫ئیشی ق��ادر عیزەالدین هەیە کە‬ ‫شاعیرێکی سەردەمی هەشتاکانە زۆر‬ ‫کاریگەری لە سەرم هەیە‪ ،‬شیعری‬ ‫شاعیرانی کالسیک وەک���وو نالی‬ ‫و مەحوی‪ ،‬کە من لەهەر کامیاندا‬ ‫هەستێکی تایبەت دەبینم‪.‬‬ ‫*ق��ورس��ت��ری��ن ش���ت چ���ى ب���وە الى‬ ‫نوێنەر؟‬ ‫کارنەکردن و دواکەوتن لە ئیش بە‬ ‫هۆی کێشەکانی ئەم واڵتەو نەداری و‬ ‫تەنها ئەوە قورسیە لە ڕێگای مندا‪،‬‬ ‫دەن��ا هیچ ئاستەنگی و کێشەیەک‬ ‫نەهاتۆتە ب��ەردەم��ی من لە کاری‬ ‫هونەریدا‪ .‬بەس تەنها کێشەی من‬ ‫کە کێشەی زۆرێک لە هونەرمەندانە‬ ‫ئەویش تۆمار کردنە‪.‬‬ ‫*ئەو تێکستانەى کە گونجاون بۆ‬ ‫گۆرانى بێژ بۆ ئ��ەوەى خۆیان تیا‬ ‫بدۆزێتەوە مەرجە لە ناخ و سۆزى‬ ‫نزیک بێت یان نا؟‬ ‫مەرج نییە‪ ،‬ئێستا کە من چیرۆکی‬ ‫کەسێک یا دوو عاشق یان دوو مرۆڤ‬ ‫ئەبیستم‪ ،‬چیرۆکێک یان شیعرێکی‬ ‫جوانە کە بۆ ڕۆژگارێک وتراوە ئەگەر‬ ‫کاریگەری هەبێت لە سەرم پێمخۆشە‬ ‫کاری باشی لە سەر بکەم‪.‬‬ ‫*چی تازەت بە دەستەوەیە؟‬ ‫لە ئێستادا شوێنێکمان هەیە بە‬ ‫ناویی ماڵی باران کە درێژەپێدەری‬ ‫شوێنەکانی ترمە کە بۆ پەروەردەی‬ ‫مۆسیقا دام���ەزرا‪ ،‬ئێستا لە ماڵی‬ ‫باران چەند مامۆستایەکیش هەن کە‬ ‫وانەی مۆسیقا دەڵێنەوە‪ ،‬ئێمە لێرە‬ ‫ستایلی وانە وتنەوەی خۆمان هەیە‬

‫و کتێب و هونەری خۆمان‬ ‫هەیە‪ ،‬ئامانجی من لەو‬ ‫ب��وارە بە تایبەتی ئەوەیە‬ ‫ک��ە «ڕۆش��ن��ب��ی��ری ه��ون��ەرە‬ ‫بەڕاستی» ه��ەر مرۆڤێک لە‬ ‫دنیای هونەردا دەخوێنێت لە‬ ‫هونەر تێدەگات و گۆڕانکاری‬ ‫لە ژیانیدا ڕوو دەدات‪.‬‬

‫لەساڵیادی ڕاپەرینی‬ ‫بەهاری ‪ 1991‬دا‬

‫قە‌تە‌ر‪ ،‬دە‌وڵە‌مە‌ندترین واڵتى جیهان ‌ە پشیلە‌یە‌ک دە‌بێتە‌ ئە‌ندامى‬ ‫ئە‌نجومە‌نى پیرانى ئە‌مریکا‬ ‫بە‌پێى ڕی��زب�ە‌ن��دی��ی�ە‌ک��ى گ��ۆڤ��ارى‬ ‫(ف��ۆرب��س)ى ئە‌مریکا‪ ،‬قە‌تە‌ری ل ‌ە‬ ‫پلە‌ى یە‌کە‌مدا ل ‌ە نێو هە‌موو واڵتانى‬ ‫جیهاندا دان��ا‪ ،‬بە‌جۆرێک داهاتى‬ ‫س��ااڵن �ە‌ی هە‌رتاکێکى ئ��ە‌و واڵت � ‌ە‬ ‫دە‌گات ‌ە ‪ 88‬هە‌زار دۆالر‪ .‬هە‌ر بە‌پێى‬ ‫ئە‌و ڕیزبە‌ندییە‌ واڵتى لۆکسە‌مبۆرگ‬ ‫ل ‌ە پلە‌ى دوهە‌مدایە‌‪ ،‬داهاتى تاکێکى‬ ‫واڵت دە‌گاتە‌‪ 81‬هە‌زار دۆالر‪ ،‬هە‌ریە‌ک ‌ە‬ ‫ل ‌ە واڵتانى سە‌نگافور‌ە ‌و نە‌رویج ‌و‬ ‫بڕۆناى ‌و ئیماراتى عە‌رە‌بى لە‌ پلە‌ى‬ ‫سێیە‌م تا شە‌شە‌مى ڕیزبە‌ندیەکە‌دان‪.‬‬

‫دواى ‪ 50‬ساڵ مردنى لە‌الیە‌ن ڤیستیڤاڵى سینە‌مایى‬ ‫کان ڕێزى لێدە‌گرێت‬

‫هانک‪ ،‬پشیلە‌یە‌کى نۆ سااڵنە‌‪ ،‬کێبڕکێى‬ ‫ئە‌و‌ە دە‌کات نوێنە‌رایە‌تى ویالیە‌تى‬ ‫ڤێرجینیا ل ‌ە ئە‌نجومە‌نى پیرانى‬ ‫ئە‌مە‌ریکادا بە‌دە‌ستبهێنێت‪ .‬هانک ل ‌ە‬ ‫وێنە‌کانى هە‌ڵمە‌تى هە‌ڵبژاردنە‌کە‌یدا‬ ‫زۆر قۆز دە‌ردە‌کە‌وێت‌و بۆینباخێکیشى‬

‫ب���ە‌س���ت���ووە‌‪ ،‬ب �ە‌ڵ��ێ��ن��ى ئ����ە‌و‌ە ب ‌ە‬ ‫ئە‌مریکییە‌کان دە‌دات هەلى کاری‬ ‫زیاتریان بۆ دە‌ستبخات‪ .‬سایتێک‬ ‫بە‌ناوى پشیلە‌کە‌و‌ە کراوە‌تە‌و‌ە تێیدا‬ ‫شانازى بە‌وە‌و‌ە دە‌کات بە‌ڕە‌نجى‌شانى‬ ‫خۆی‪ ،‬خۆى پێگە‌یاندووە‌‪.‬‬

‫ژم���ارە‌ی���ەک هندستانى ت��ون��دڕە‌و‬ ‫ه��ە‌ڵ��م��ە‌ت��ێ��ک��ی��ان ب���ۆ رێ��گ��رت��ن‬ ‫لە‌بە‌رهە‌مهێنانى فیلێمکى ئە‌مریکى‬ ‫دە‌ستپێکرد کە باس لەچۆنێتى گە‌ڕانى‬ ‫دە‌زگە هە‌واڵگرییە‌ نێودە‌وڵەتییە‌کان‬ ‫دە‌ک���ات ب���ەدواى ئوسامە ب��ن الدن‬ ‫س���ەرۆک���ى ک�����وژراوى رێ��ک��خ��راوى‬

‫قاعیدە‌دا‪ .‬هۆکارى ناڕە‌زایى ئە‌و گروپ ‌ە‬ ‫ئە‌وەیە نایانە‌وێت ئ��ااڵى پاکستان‬ ‫لە‌سە‌ر خاکە‌کە‌یان هە‌ڵبکرێت‪ ،‬چونکە‬ ‫پێشتر دانیشتوانى الهورى پاکستان‬ ‫رازى نەبون فیلمەکە لە‌شارەکە‌یاندا‬ ‫دە‌ربکرێت‪ ،‬بۆیە‌ دە‌رهێنە‌رى فیلمە‌ک ‌ە‬ ‫پە‌ناى بۆ هندستان برد‪.‬‬

‫نایانە‌وێت بن الدن بکرێتە‌ فیلم‬

‫جیهانى مارلین مۆنرو دە‌ستنیشانکراو‌ە بۆ ڕێزلێنان لە ڤێستیڤاڵى سینە‌مایى کان بۆ ساڵى ‪ ،2012‬و‌ە ئە‌مە‌ش پاش ‪50‬‬ ‫ساڵ ل ‌ە مردنى ناوبراو ئە‌و رێزە‌ى پێدە‌بە‌خشرێت ‪.‬لە‌م ڤیستیڤالە‌دا وێنە‌یە‌کى مۆنرو ک ‌ە ل ‌ە ساڵى ‪ 1965‬بۆى کێشراوە‌ ب ‌ە‬ ‫شێوە‌یە‌کى گە‌ور‌ە بە‌ ڕە‌نگى ڕە‌ش و سپى هە‌ڵدە‌واسرێت ‪.‬مۆنرو نیشانە‌ى دە‌رکە‌وتنى سینە‌مایە‌ ل ‌ە فیلمدا ‪ ،‬ب ‌ە تایبە‌ت‬ ‫بە‌هۆى ئە‌و ڕۆڵە‌ى لە‌ فیلمى ‪ Some Like It Hot‬پێشکە‌شى کردبوو ‪.‬‬ ‫جێى باسە‌ مۆنرو ل ‌ە ساڵى ‪ 1962‬ل ‌ە شارى لۆس ئە‌نجلێس ل ‌ە تە‌مە‌نى ‪ 36‬ساڵیدا کۆچى دواى کردوو‌ە ‪.‬‬

‫ڕۆژی (‪)5‬ی ئازاری ساڵی ‪1991‬‬ ‫خەڵکی دەڤەری ڕانیە مێژوویەکی‬ ‫گەورەیان تۆمارکرد بەوەى بوونە‬ ‫پێشەنگی سەرهەڵدانی جەماوەری‬ ‫لەدژی ڕژێمێکی خوێن ڕێژو خوێن‬ ‫مژ سەرهەڵدانی ڕاپەرینی بەهاری‬ ‫‪ 1991‬ک��ارێ��ک��ی ئ��اس��ان ن��ەب��وو‬ ‫ڕاستە سوپای عێراق تێکشکاوی‬ ‫جەنگی ع��ێ��راق ئ��ێ��ران وجەنگی‬ ‫یەکەمی کەنداو بوو ب��ەاڵم ئەمە‬ ‫بەو مانایە نەبوو کە لەتوانایدا‬ ‫ن��ەب��ێ��ت ڕووب�������ەڕووی خەڵکی‬ ‫سڤیلی کوردستان ببێتەوە بەاڵم‬ ‫یەکریزی گەلەکەمان و بوونی‬ ‫هێزی پێشمەرگەی کوردستان‬ ‫وای��ک��رد ک��ە ڕاپ��ەری��ن��ی ک��ورد لە‬ ‫ڕاپەرینی شیعەکان جیاوازبێت‬ ‫و سەرکەوتن ب��ەدەس��ت بهێنێت‬ ‫ئ��ەم��ە س���ەرب���اری ئ�����ەوەى کە‬ ‫سروشتی ش��اخ��اوی ناوچەکانی‬ ‫کوردستان وایکردوە پێشمەرگە‬ ‫لەوناوچانەدا بمێنێتەوە ئەوەى‬ ‫پەیامێکی گ��ەورەت��ر لەڕاپەرینی‬ ‫گەیاند کۆرەوە مەزنەکەبوو چونکە‬ ‫ڕەت��ک��ردن��ەوەى دەس��ەاڵت��ی حزبی‬ ‫بەعس بوو ئەو ساتەوەختەبوو کە‬ ‫خەڵک ئامادەبوو شار و گوند و‬ ‫شارۆچکەکان چۆڵ بکات ڕووبکاتە‬ ‫شاخ و سنورەکان تەنها بۆ ئەوەى‬ ‫بە دەسەاڵتی بەعس ڕازی نەبن‬ ‫واتا خەڵک لە خانوو ماڵەکانیانەوە‬ ‫ڕوویانکردە بەر ب��اران و بەفر و‬ ‫س��ارد و سەرما ب��ەس لەپێناوى‬ ‫ئەوەى جارێکی تر پۆستاڵی بەعس‬ ‫نەبینەوە ئەمە ئەو پەیامە بوو کە‬ ‫کورد بە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی‬ ‫گەیاند ئەمەش فاکتەری دەرکردنی‬ ‫بڕیاری ‪ 688‬بوو ئەو ڕاپەرین و‬ ‫ک��ۆرەوە ئ��ەو ڕاستیەى سەلماند‬ ‫کە کورد بەغەدری مێژووی و بە‬ ‫بریاری ناعادیالنە خراوەتە سەر‬ ‫عێراق ئ��ەو عێراقەى کە ئێسک‬ ‫و پروسکى خەڵکەکەی بناغەی‬ ‫دروستکردنەکەی بوو نەک حەزو‬ ‫ئ����ارەزووى خەڵکەکەی ئەمەش‬ ‫هۆکاری شکستی ئەو واڵتە بوو‪،‬‬ ‫ئ���ەوەى ئ��ەم��ڕۆ ب��ۆ ک��ورد گرنگە‬ ‫گەڕانەوەیە بۆ دۆخی پێش ڕاپەرین‬ ‫بۆ دی��راس��ەک��ردن و لێکدانەوەى‬ ‫وردی بابەتیانە بۆ خاڵە بەهێز و‬ ‫الوازەکان هەروەها سود وەرگرتن لە‬ ‫و ڕاپەرین و کۆڕەوە وەک خاڵێکی‬ ‫مێژووى گرنگ هەروەک یەکڕیزی‬ ‫و تەبایی الیەنە سیاسیەکان بووە‬ ‫هۆی سەرکەوتنی ئەو ڕاپەرینە و‬ ‫دواتریش هەڵبژاردنی پەرلەمان‬ ‫و حکومەتی هەرێمی کوردستان‬ ‫بۆیە وەک وەفاداریەک بۆ ئەوانەى‬ ‫گیانی خ��ۆی��ان ک���ردە قوربانی‬ ‫ڕزگ��اری گەل و نشتیمانەکەیان‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت��ە پ����ارێ����زگ����اری لە‬ ‫دەستکەوتەکانی ئ��ەو ڕاپەرینە‬ ‫بکەین و ئاوڕی جدی لە هەموو‬ ‫شار و شارۆچکەکانی کوردستان‬ ‫ب��درێ��ت��ەوە و زی��ات��ر ئ����اوەدان‬ ‫بکرێنەوە سەبارەت بەعێراقیش‬ ‫ئێستا کە قۆناغی هەستانەوەى‬ ‫عێراقە ل��ە ب���واری س��ەرب��ازی و‬ ‫ئ��اب��وری و سیاسی گرنگە کە‬ ‫بەکردەوە بۆ هاواڵتیانی عێراق و‬ ‫دەواڵتانی دراوسێ ی بسەلمێنێت‬ ‫کە بڕوای بە شۆڤێنیزم و سڕینەوە‬ ‫و لەناوبردنی ئ��ەوان��ی تر نیە‪،‬‬ ‫پێویستە عێراق لەدوای ئەم قۆناغە‬ ‫واڵتێکی مەدەنی و ئاشتیخواز‬ ‫بێت تا بەغداو شارەکانی تری‬ ‫ببنە شاری ڕۆشنبیری و ئەدەبی‬ ‫و بەرهەمهێنی نوسەرو شاعیر و‬ ‫لێکۆڵەر‪.‬‬

Rebazi Azadi 693  

Rebazi Azadi 693