Issuu on Google+

‫ڕۆژنامه‌ى جه‌ماوه‌رى کوردستان‬ ‫‪ 12‬الپەڕە‬

‫هه‌فته‌نامه‌یه‌کى سیاسییـــ ‌ه حزبى سۆسیالــیست دیموکـــراتى کوردستان ده‌ری��د‌هک��ات ● ژم��اره‌‬

‫هەرێمی کوردستان هیوایەکی زیاتر‌…‬

‫‪634‬‬

‫ل‪4‬‬

‫بۆ ڕوو لە بازاری کۆنە دەکرێ…‬

‫ل‪5‬‬

‫به‌رش����ه‌ییه‌کان ش����ایه‌نى تۆپ����ى…‬

‫● سێشـه‌ممه ‪/16‬س��ەرم��اوەز‪ 2710/‬ک��وردی ● ‪ 2010/12/07‬زاییـــنـــی ● ساڵـــی ‪30‬‬

‫کورد شه‌ش وه‌زاره‌ت و سه‌در هه‌شتى به‌رده‌که‌وێت‬ ‫سکرتێری گشتی سەردانی مەکتەبی ڕێکخراوە پیشەیی و‬ ‫جەماوەریەکانی «حسدک»ی کرد‬

‫ل‪11‬‬

‫ل‪8‬‬

‫دوو په‌رله‌مانتاری کورد‪ ،‬حکومه‌تی عێراق ب ‌ه په‌کخستنی‬ ‫ماده‌ی ‪ 140‬تۆمه‌تبار ده‌که‌ن‬ ‫دوو په‌رله‌مانتاری کورد‪ ،‬حکومه‌تی‬ ‫عێراق ب ‌ه په‌کخستنى جێبه‌جێکردنی‬ ‫بڕیاره‌کانی تایبه‌ت ب ‌ه ناوچ ‌ه کێش ‌ه‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ره‌ک��ان ت��ۆم �ه‌ت��ب��ار ده‌ک���ه‌ن‬ ‫له‌ناویشیاندا خه‌رجکردنی قه‌ره‌بوو بۆ‬ ‫زه‌ره‌رمه‌ندبووانی ئه‌و ناوچانه‌‪.‬‬ ‫ه����ه‌ردوو پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��اری س��ه‌ر ب ‌ه‬ ‫هاوپه‌یمانی کوردستان‪ ،‬مه‌حما خه‌لیل‬ ‫و قاسم شه‌نگالی له‌ به‌یاننامه‌یه‌کی‬ ‫هاوبه‌شدا ڕایانگه‌یاند‪ :‬دوای ڕووخانی‬ ‫ڕژێ��م��ی س���ه‌دام حسێن و دانانی‬

‫ده‌ستوری نوێی عێراق که‌ زۆربه‌ی‬ ‫گه‌لی عێاق ده‌نگیان بۆ دا‪ ،‬به‌گوێره‌ی‬ ‫ماده‌ی ‪58‬ی یاسای ئیداره‌ی ده‌وڵه‌ت‬ ‫بۆ ماوه‌ی گواستنه‌وه‌‪ ،‬چاره‌سه‌ر بۆ‬ ‫کێشه‌ی نه‌و ناوچان ‌ه دانرا و دواتریش‬ ‫به‌رپرسیارێتی جێبه‌جێکردنی ماده‌ی‬ ‫‪140‬ی ده‌ستوری هه‌میشه‌یی خرای ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆی حکومه‌ت ک ‌ه به‌گوێره‌ی ئه‌و‬ ‫ده‌ستوره‌ پێکهێنرا‪.‬‬ ‫ل���ه‌ ب��ه‌ی��ان��ن��ام��ه‌ک��ه‌دا ه���ات���ووه‌‪:‬‬ ‫پێویستبوو م��اده‌ی ‪ 140‬له‌ماوه‌ی‬

‫سێ ساڵدا جێبه‌جێبکرێت به‌هه‌موو‬ ‫قۆناغه‌کانیه‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ده‌بینین ک ‌ه‬ ‫حکومه‌ت خاوو خلیچکی ده‌نوێنێت‬ ‫له‌و ڕووه‌وه‌و بڕیاره‌کانی لژنه‌ی بااڵی‬ ‫ماده‌ی ‪ 140‬جێبه‌جێ ناکات‪ ،‬له‌الیه‌کی‬ ‫ت��ری��ش�ه‌و‌ه ه �ه‌وڵ��ی ت��ر ده‌درێ���ت بۆ‬ ‫دواخستنی خه‌رجکردنی ئه‌و پاره‌یه‌ی‬ ‫وه‌ک قه‌ره‌بوو ده‌درێته‌ ئه‌و هاواڵتیانه‌ی‬ ‫که‌ له‌و ناوچانه‌ له‌ئه‌نجامی سیاسه‌تی‬ ‫گۆڕینی دیمۆگرافی و پاکتاوی نه‌ژادی‬ ‫زه‌ره‌مه‌ندبوون‪ .‬ل‪2‬‬

‫ڤیستیڤاڵێک بۆ کامه‌ران موکرى شاعیر ڕێکدەخرێت‬ ‫~‬

‫پێش نیوه‌ڕۆی ‪ 2010/12/6‬هه‌ڤا ‌ڵ‬ ‫محه‌مه‌د حاجى محمود سکرتیرى‬ ‫گشتى حزبى سۆسیالست دیموکراتى‬ ‫کوردستان سه‌ردانى مه‌کته‌بى ڕێکخراو‌ه‬ ‫پیشه‌یى و جه‌ماوه‌ریه‌کانى کرد ل ‌ه شارى‬ ‫سلیمانى و ل ‌ه الیه‌ن خاتوو به‌ناز عومه‌ر‬ ‫به‌رپرسى مه‌کته‌بى ڕێکخراو‌ه پیشه‌یى‬ ‫و جه‌ماوه‌ریه‌کان و حاکم ڕزگار غه‌فور‬

‫به‌رپرسى مه‌کته‌بى هه‌ڵبژاردنه‌کان‬ ‫و جیگرى ب �ه‌رپ��رس��ى م�ه‌ک��ت�ه‌ب و‬ ‫ژم��اری �ه‌ک ل� ‌ه ئه‌ندامانى مه‌کته‌بى‬ ‫ڕێکخراو‌ه پیشه‌یى جه‌ماوه‌ریه‌کانى‬ ‫سکرتیرى ڕێکخراوه‌کانى ئافره‌تان و‬ ‫خویندکاران و الوان و توێژه‌کانى ترى‬ ‫ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى ب ‌ه‬ ‫گه‌رمى پێشوازیکرا‬

‫ل ‌ه دیدارێکدا به‌ڕێزى ئاماژه‌ى ب ‌ه قۆناغى‬ ‫سه‌ختى خه‌بات و تێکۆشانى حزبى‬ ‫سۆسیالست دیموکراتى کوردستان‬ ‫کرد ل ‌ه قۆناغ ‌ه جیاجیاکاندا و ئه‌و‬ ‫ده‌ستکه‌وتانه‌شى به‌گرنگ وه‌سفکرد ک ‌ه‬ ‫ل ‌ه سایه‌ى هه‌وڵ و تێکۆشانى حزبى‬ ‫سۆسیالست دیموکراتى کوردستاندا‬ ‫هاتۆت ‌ه بوون‪ .‬ل‪2‬‬

‫کورد دژی تاکڕه‌وی نوجێفیه‌ له‌ سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان‬

‫پ��ه‌رل��ه‌م��ان��ت��اران��ی ئیئتیالفی‬ ‫ک���وردس���ت���ان���ی دژی پێدانی‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��ی ف��راوان��ن به‌ سه‌رۆکی‬ ‫په‌رله‌مان و داواده‌که‌ن بڕیاره‌کانی‬ ‫سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان به‌ ته‌وافوق‬ ‫ده‌ربکرێت له‌نێوان سه‌رۆک و دوو‬ ‫جێگره‌که‌یدا‪.‬‬ ‫شه‌ریف سلیمان په‌رله‌مانتاری‬ ‫ک��ورد ل �ه‌وب��اره‌ی �ه‌وه‌ ڕایگه‌یاند‪،‬‬ ‫زۆربه‌ی کوتله‌ سیاسیه‌کان له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌دان که‌ ده‌سته‌ی سه‌رۆکایه‌تی‬

‫په‌رله‌مان ده‌سه‌اڵتی هه‌بێت نه‌ک‬ ‫ته‌نها سه‌رۆک‪.‬‬ ‫ووتیشی‪ :‬ناکۆکی هه‌یه‌ له‌باره‌ی‬ ‫ده‌س�����ه‌اڵت�����ی س���ه‌رۆک���ای���ه‌ت���ی‬ ‫په‌رله‌مانه‌وه‌‪ ،‬به‌شێک له‌ کوتله‌کان‬ ‫پشتیوانی له‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ سه‌رۆک‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ی ت����ه‌واوی ه�ه‌ب��ێ��ت و‬ ‫به‌شیکی تر داواده‌که‌ن بڕیاره‌کانی‬ ‫ده‌سته‌ی سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان‬ ‫هاوبه‌ش و به‌کۆی ده‌نگ بێت‪.‬‬ ‫ووتیشی‪ :‬عێراق له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫ته‌وافوق بنیادنراوه‌و به‌وپێیه‌ش‬ ‫ده‌بێت سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان‬ ‫ب��ه‌ت��ه‌واف��وق ک��اره‌ک��ان��ی بکات‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ جگه‌ ل���ه‌وه‌ی ک�ه‌ سه‌رۆک‬ ‫و دوو ج��ێ��گ��ره‌ک �ه‌ی به‌هه‌مان‬ ‫ده‌نگی یه‌کسان له‌ناو په‌رله‌ماندا‬ ‫هه‌ڵبژێردراون‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا موحسین سه‌عدون‬

‫په‌رله‌مانتاری سه‌ربه‌ هاوپه‌یمانی‬ ‫کوردستانی ڕایگه‌یاند‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫بڕیاره‌کانی سه‌رۆکایه‌تی په‌رله‌مان‬ ‫ب �ه‌ه �ه‌م��ان ش��ێ��وازو میکانیزمی‬ ‫پێشوو بێت‪ ،‬هه‌روه‌ک ئه‌ندامانی‬ ‫ده‌سته‌ی سه‌رۆکایه‌تی به‌ته‌وافوق‬ ‫ه���ه‌ڵ���ب���ژی���دراون و پێویسته‌‬ ‫کاره‌کانیشیان به‌ته‌وافوق بێت‪.‬‬ ‫ووت��ی��ش��ی‪ :‬ل �ه‌ خ��ول��ی پێشوودا‬ ‫په‌یره‌وێکی ناوخۆمان دان��ا که‌‬ ‫ده‌س��ه‌اڵت��ه‌ک��ان��ی ه���ه‌ری���ه‌ک له‌‬ ‫سه‌رۆک و هه‌ردوو جێگری یه‌که‌م‬ ‫و دووه‌م��ی سه‌رۆکی په‌رله‌مانی‬ ‫ده‌ستنیشانکردوه‌و هه‌ندێک بڕیار‬ ‫پێویسته‌ به‌ ته‌وافوق بدرێن‪ ،‬نه‌ک‬ ‫به‌و شێوه‌یه‌ی که‌ لیستی عێراقیه‌‬ ‫داوایکردووه‌ ده‌سه‌اڵتی سه‌رۆکایه‌تی‬ ‫په‌رله‌مان ته‌نها له‌ده‌ستی ئوسامه‌‬ ‫نوجێفی سه‌رۆکدا بێت‪.‬‬

‫ل ‌ه باره‌ى ره‌وشى مافى مرۆڤ‪ ،‬شاندێکى ‪ UN‬گه‌یشته‌ هه‌رێم‬ ‫ب ‌ه ئامانجى ئاماده‌کردنى راپ��ۆرت ل ‌ه‬ ‫باره‌ى چۆنییه‌تى به‌ره‌و پێشه‌و‌ه بردنى‬ ‫ره‌وشى مافى مرۆڤ‪ ،‬شاندێکى بااڵى‬ ‫کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌ران و مافى‬ ‫مرۆڤى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان ئێستا ل ‌ه‬ ‫هه‌رێمى کوردستانه‪.‬‬ ‫که‌مال که‌رکوکى سه‌رۆکى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان له‌نوسینگه‌ى خ��ۆى ل ‌ه‬ ‫ته‌الرى په‌رله‌مان پێشوازى ل ‌ه شاندێکى‬ ‫بااڵى کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌ران و‬ ‫مافى مرۆڤ ل ‌ه نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان‬ ‫کرد ک ‌ه پێکهاتبوون ل ‌ه (فرج فینیجی)‬ ‫س �ه‌رۆک��ى نووسینگه‌ى رۆژهه‌اڵتى‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت و ب��اک��وورى ئه‌فریقیا ل ‌ه‬ ‫کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌رانى نه‌ته‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتوه‌کان و (هیوما شاکیب خان)‬ ‫سه‌رۆکى نووسینگه‌ى مافى مرۆڤ ل ‌ه‬ ‫نێرده‌ى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان ل ‌ه عێراق‬

‫و (روه‌ی��د‌ه ئه‌لحاج) ل ‌ه نووسینگه‌ى‬ ‫مافى مرۆڤ ل ‌ه رۆژهه‌اڵتى ناوه‌ڕاست‬ ‫و باکوورى ئه‌فریقیاى کۆمسیۆنى بااڵى‬ ‫مافى مرۆڤ‪ .‬ل ‌ه دیدارێکدا ک ‌ه سه‌رۆک‬ ‫و ئه‌ندامانى لیژنه‌ى مافى مرۆڤ ل ‌ه‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان ئاماده‌یبوون‪،‬‬ ‫دک��ت��ۆر ک�ه‌م��ال که‌رکوکى سه‌رۆکى‬ ‫په‌رله‌مانى کوردستان هه‌ماهه‌نگى‬ ‫و گ��ۆڕی��ن �ه‌وه‌ى ب��ی��روڕاى ل � ‌ه نێوان‬ ‫کۆمسیۆنى بااڵى په‌نابه‌ران و مافى‬ ‫مرۆڤ له‌رێکخراوى نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان‬ ‫و لیژنه‌ى مافى مرۆڤى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستانى ب ‌ه گرنگ زانی‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ن خۆیه‌و‌ه فرج فینیجى سه‌رۆکى‬ ‫نووسینگه‌ى رۆژه �ه‌اڵت��ى ناوه‌ڕاست‬ ‫و باکورى ئه‌فریقیا بۆ مافى مرۆڤ‬ ‫له‌نه‌ته‌و‌ه یه‌کگرتوه‌کان پوخته‌یه‌کى‬ ‫له‌باره‌ى ئامانجى سه‌ردانى شانده‌که‌یان‬

‫بۆ هه‌رێمى کوردستان و عێراق خست ‌ه‬ ‫ڕوو ب ‌ه ئامانجى ئاماده‌کردنى راپۆرت‬ ‫له‌باره‌ى چۆنیه‌تى به‌ره‌و پێشه‌و‌ه بردنى‬ ‫ره‌وش��ى مافى مرۆڤ و گه‌شه‌پێدانى‬ ‫زیاتر و کردنه‌وه‌ى ک ‌ه ناڵى په‌یوه‌ندى‬ ‫ل ‌ه نێوان لیژنه‌ى مافى مرۆڤى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان و نووسینگه‌ى نه‌ته‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتوه‌کان ل ‌ه هه‌ولێر‪.‬‬

‫ئه‌مڕۆ لقى سلێمانى یه‌کێتى نووسه‌رانى‬ ‫کورد ڤستیڤاڵێکى تایبه‌ت بۆ شاعیرى‬ ‫گ �ه‌وره‌ى کورد کامه‌ران مه‌کرى ڕێک‬ ‫ده‌خ��ات و دوو ڕۆژ ده‌خایه‌نێت و ب ‌ه‬ ‫چوار دانیشتن ته‌واو ده‌بێت‪ ،‬د‪ .‬شێرکۆ‬

‫عەبدوڵاڵ بە ~ ڕایگەیاند‪ :‬جگ ‌ه‬ ‫ل ‌ه ڕێوڕه‌سمى کردنه‌وه‌ى ڤستیڤاڵه‌ک ‌ه‬ ‫(‪ )5‬لێکۆڵینه‌وه‌ى ئه‌کادیمى له‌سه‌ر‬ ‫شیعرو به‌رهه‌مه‌کانى کامه‌ران موکرى‬ ‫پ��ێ��ش��ک�ه‌ش ده‌ک���رێ���ن ک�� ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫مامۆستایانى زانکۆو که‌سانى پسپۆڕه‌و‌ه‬ ‫ئاماد‌ه کراو‌ه هه‌روه‌ها کردنه‌وه‌ى ئه‌و‬ ‫به‌رهه‌م ‌ه شیعرانه‌ى ک ‌ه ک���راون ب ‌ه‬

‫گۆرانى‪,‬ڤستیڤاڵ گروپێکى مۆسیقاى‬ ‫بانگێشت کردوو‌ه ل ‌ه الیه‌ن هونه‌رمه‌ند‬ ‫دیارى قه‌ره‌داغییه‌و‌ه ئه‌و گۆرانییان ‌ه‬ ‫پێشکه‌ش ده‌کرێته‌و‌ه هه‌روه‌ها د‪ .‬شێرکۆ‬ ‫وتیشی‪ :‬ل ‌ه کۆتایى ڤستیڤاڵه‌که‌شدا ڕێز‬ ‫ل ‌ه شاعیرێکى گه‌وره‌ى کورد ده‌گیرێت‬ ‫ک ‌ه هاوته‌مه‌نى کامه‌ران موکریی ‌ه ئه‌ویش‬ ‫مامۆستا ع‪.‬ع‪.‬شه‌ونمه‌‪.‬‬

‫ناسنامه‌ى ئه‌نجامده‌رانى کرده‌و‌ه تیرۆریستیه‌که‌ى سه‌یده‌ نه‌جات ئاشکرا کرا‬ ‫وته‌بێژى فه‌رمانده‌ى سه‌ربازى به‌غدا‬ ‫لیوا قاسم عه‌تا ئه‌مڕۆ له‌کۆنگره‌یه‌کى‬ ‫ڕۆژنامه‌وانیدا ناسنامه‌ى ئه‌و که‌سانه‌ى‬ ‫ئاشکراکرد ک ‌ه هه‌ستان ب ‌ه هێرشکردن ‌ه‬ ‫سه‌ر که‌نیسه‌ى سه‌ید‌ه نه‌جات ل ‌ه به‌غدا‪.‬‬ ‫لیوا عه‌تا ل ‌ه کۆنگره‌یه‌کى ڕۆژنامه‌وانیدا‬ ‫ئاماژه‌ى به‌و‌ه کردوو‌ه ک ‌ه زانیارى ته‌واو و‬ ‫ڕاست و دروستمان کۆ کردۆته‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌نجامده‌رانى ڕوداو‌ه تیرۆریستیه‌که‌ى‬ ‫که‌نیسه‌ى سه‌ید‌ه نه‌جات‪.‬‬ ‫گوتیشى ئ �ه‌وان �ه‌ى ک ‌ه هه‌ستاون ب ‌ه‬ ‫ئه‌نجامدانى ئه‌و ک��رده‌و‌ه تیرۆریستی ‌ه‬ ‫سه‌رجه‌میان عه‌ره‌بن و خه‌ڵکى واڵتێکى‬ ‫دیکه‌یان له‌گه‌ڵدا نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ش��ى ب��ه‌و‌ه ک���ردوو‌ه ک� ‌ه چه‌ند‬ ‫سه‌ره‌داوێکى دیکه‌یان ده‌ست که‌وتوو‌ه‬

‫سه‌باره‌ت ب ‌ه شوێنى ئه‌و تیرۆریستانه‌ى ک ‌ه‬ ‫ده‌ستگیرنه‌کراون‪ ،‬عه‌تا ئاشکراشیکرد ک ‌ه‬

‫تیرۆریسته‌کان ل ‌ه پارێزگاى سه‌الحه‌دین‬ ‫نیشته‌جێن‪.‬‬

‫زیاتر له‌ شه‌ش هه‌زار که‌س تۆمه‌تبارن ب ‌ه گه‌نده‌ڵی‬ ‫زی��ات��ر ل� ‌ه ‪ 6‬ه���ه‌زار و ‪ 30‬ک��ه‌س‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫ئه‌نجامدانى گه‌نده‌ڵى تۆمه‌تبارن ‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫نێویاندا چوار وه‌زیر و ‪250‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫گشتین و له‌الیه‌ن ده‌سته‌ى نه‌زاهه‌و‌ه‬ ‫داواکراون‪.‬‬ ‫دادوه‌ر (مشرق عه‌دنان ئه‌لغزالی)‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى لێکۆڵینه‌وه‌ى ده‌سته‌ى‬ ‫نه‌زاه ‌ه ل ‌ه که‌ربه‌ال رایگه‌یاند؛ گه‌نده‌ڵى‬

‫واقعێک ‌ه و هه‌وڵى به‌رده‌وامى ده‌دات‪.‬‬ ‫ناوبراو وتی‪ :‬پێویست ‌ه دان ب ‌ه بوونى‬ ‫گه‌نده‌ڵى و کاریگه‌رییه‌کانى بنێین‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى چاودێرى و ب ‌ه دواداچوونى بۆ‬ ‫بکه‌ین و سنوورێک بۆ کاریگه‌رییه‌کانى‬ ‫دابنێین‪.‬‬ ‫ل ‌ه به‌شێکى ترى قسه‌کانیدا‪ ،‬دادوه‌ر‬ ‫(مشرق عه‌دنان ئه‌لغزالی) ئاشکرایکرد‪،‬‬

‫ل ‌ه ‪9‬مانگى ئه‌م ساڵدا زیاتر ل ‌ه ‪ 6‬هه‌زار و‬ ‫‪ 270‬ئاگه‌دارکردنه‌وه‌یان ل ‌ه باره‌ى کارى‬ ‫گه‌نده‌ڵیه‌و‌ه به‌ده‌ست گه‌یشتووه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها راشیگه‌یاند؛ ئه‌وانه‌ى داواکراو‬ ‫و تۆمه‌تباران ب ‌ه ئه‌نجامدانى گه‌نده‌ڵى‬ ‫ژماره‌یان گه‌یشتۆت ‌ه ‪ 6‬هه‌زار و ‪ 31‬که‌س‪،‬‬ ‫ک ‌ه له‌نێویاندا‪4 ،‬ی��ان وه‌زی��رو ‪250‬یان‬ ‫پله‌یان به‌ڕێوه‌به‌رى گشتییه‌‪.‬‬

‫وه‌زاره‌تى پالندانى عێراق‪ :‬ئاماده‌ین سه‌رژمێرى ئه‌نجام بده‌ین‬ ‫بریکارى وه‌زاره‌ت��ى پالندانى عێراقى‬ ‫فیدراڵ‪ ،‬رایگه‌یاند‪ :‬وه‌زاره‌ته‌که‌یان‬ ‫ئاماده‌یی ‌ه سه‌رژمێرى گشتى ئه‌نجام‬ ‫ب��دات و ئاماده‌کارییه‌کانیش بۆ ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌ی ‌ه ته‌واو بووه‌‪.‬‬ ‫مه‌هدى ئه‌لعالق بریکارى وه‌زاره‌ت��ى‬ ‫پالندانى عێراقى فیدراڵ دووپاتیکرده‌وه‌‪،‬‬ ‫‪ 15‬ملیۆن فۆڕمى سه‌رژمێرییان ل ‌ه چاپ‬ ‫داوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ‪ 235‬ه �ه‌زار کارمه‌ند‬ ‫راهێنانیان پێکراوه‌‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو وتیشی‪ :‬نه‌خشه‌و وێنه‌ى‬ ‫ئاسمانى پێویست بۆ ئه‌نجامدانى ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌ی ‌ه ئاماده‌کراوه‌‪.‬‬ ‫م�ه‌ه��دى ئه‌لعالق دووپاتیکرده‌وه‌‪،‬‬ ‫سه‌رجه‌م الیه‌ن ‌ه ئیدارى و ته‌کنیکى و‬ ‫مه‌یدانییه‌کانى په‌یوه‌ست ب ‌ه سه‌رژمێرى‬

‫ئاماد‌ه و ته‌واوکراوه‌‪.‬‬ ‫بریکارى وه‌زاره‌ت��ى پالندانى عێراقى‬ ‫فیدراڵ وتیشی‪ :‬پرۆسه‌ى هه‌ژماردن‬ ‫و دیاریکردنى ناوچه‌کان‪ ،‬له‌ماوه‌ى‬ ‫راب��ردوودا ئه‌نجامدراوه‌‪،‬ک ‌ه به‌بڕبڕه‌ى‬ ‫پشتى پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى داده‌نرێت‪،‬‬ ‫ل ‌ه چه‌ند هه‌فته‌ى که‌مى داهاتوودا‬ ‫راده‌گه‌یه‌نێرێ‪.‬‬ ‫جێى ئاماژه‌یه‌‪ ،‬دوێنێ کۆبوونه‌وه‌یه‌کى‬ ‫لوتک ‌ه ل ‌ه ب��اره‌ى سه‌رژمێرى گشتى‬ ‫ب�ه‌ڕێ��وه‌چ��وو‪ ،‬ل�ه‌و ب��اره‌ی �ه‌و‌ه "محه‌ما‬ ‫خه‌لیل" ئه‌ندامى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى‬ ‫عێراق له‌سه‌ر لیستى هاوپه‌یمانیى‬ ‫کوردستانى سه‌باره‌ت ب ‌ه کۆبوونه‌وه‌ى‬ ‫دوێنی راگه‌یاند‪ :‬کۆبوونه‌وه‌ک ‌ه ب ‌ه‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى "جه‌الل تاڵه‌بانی" سه‌رۆک‬

‫کۆمار و ب ‌ه ئاماده‌بوونى "نورى مالکی"‬ ‫سه‌رۆک وه‌زیران‪" ،‬تارق هاشمی" جێگرى‬ ‫سه‌رۆک کۆمار‪" ،‬رۆژ نورى شاوێس"‬ ‫جێگرى س��ه‌رۆک وه‌زی���ران‪" ،‬عه‌مار‬ ‫حه‌کیم" سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى بااڵى‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬وه‌زیرى پالن‌دانانى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و شانده‌که‌ی‪" ،‬ئیبراهیم‬ ‫ج�ه‌ع��ف�ه‌ری" و وه‌زی���رى پالن‌دانانى‬ ‫عێراق‪ ،‬پارێزگار و ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫پارێزگاى موسڵ و هه‌روه‌ها پارێزگارى‬ ‫که‌رکوک و ئه‌ندامانى ئه‌نجومه‌نى ئه‌م‬ ‫پارێزگای ‌ه ئه‌نجام درا‪ ،‬بۆ چاره‌سه‌ر‬ ‫کردنى کێشه‌ى سه‌رژمێرى و هه‌روه‌ها‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى سه‌رژمێرییه‌کى پ��اک و‬ ‫بێگه‌رد ک ‌ه حکومه‌تى فیدراڵ بڕیارى‬ ‫له‌سه‌ر داو‌ه ئه‌مساڵ به‌ڕێوه‌بچێت‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫راپۆرت و هەواڵ‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫سکرتێری گشتی «حسدک» بەشداری مه‌راسیمى کردنه‌وه‌ى مزگه‌وتى ئه‌حمه‌د حاجى على کرد لە شاری سلێمانی‬

‫ئ��ی��واره‌ى دوێ��ن��ی ه�ه‌ڤ��اڵ‌ محه‌مه‌د‬ ‫حاجى محمود سکرتیرى گشتى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالست دیموکراتى‬ ‫کوردستان له‌ ش��ارى سلێمانى به‌‬ ‫ئاماده‌ بونى ژماره‌یه‌ک له‌ به‌رپرسانى‬ ‫حزبى و حکومى و ک �ه‌ سایه‌تى‬ ‫ئاینى و کۆمه‌اڵیه‌تى به‌ شداریکرد‬ ‫له‌ مه‌راسیمى کردنه‌وه‌ى مزگه‌وتى‬

‫ئه‌حمه‌د حاجى على له‌ گه‌ڕه‌کی‬ ‫سه‌رچنارو به‌رامبه‌ر ته‌الری هونه‌ر‪،‬‬ ‫له‌ شاری سلێمانی‬ ‫ل���ه‌ ده‌س��ت��پ��ێ��ک��ى ک����ردن����ه‌وه‌ى‬ ‫مه‌راسیمه‌که‌دا وتار بێژو مامۆستاى‬ ‫م��زگ��ه‌وت��ى ئ �ه‌ح��م �ه‌ ح��اج��ى على‬ ‫ئاماژه‌ به‌ گرنگى زیاترى کردنه‌وه‌ى‬ ‫مزگه‌وت و دام �ه‌زراوه‌ ئاینه‌کان کرا‬

‫له‌ کوردستاندا که‌ ده‌توانریت له‌‬ ‫ڕێگایه‌وه‌ خزمه‌تى زیاتر به‌ ئاینى‬ ‫پیرۆزى ئیسالم بکرێت‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى ج��ێ��گ��اى خ��ۆش��ح��اڵ �ه‌ له‌‬ ‫کوردستاندا ڕۆژبه‌ڕۆ ژماره‌ى مزگه‌وت‬ ‫دام �ه‌زاروه‌ ئاینیه‌کان له‌ کوردستان‬ ‫په‌ره‌ ده‌ستێت و جێگاى شانیازییه‌‬ ‫گه‌لى کوردى موسوڵمان شانازى به‌‬

‫ئاینى پیرۆزى ئیسالمه‌وه‌ بکات‬ ‫شایه‌نى باسه‌ ئه‌و مزگه‌وته‌ له‌الیه‌ن‬ ‫خیرخواز ئه‌حمه‌دی حاجی عه‌لییه‌وه‌‬ ‫دروستکراوه‌ و جێگه‌ی ‪ 3500‬نوێژکه‌رو‬ ‫شوێنی ‪ 3000‬که‌سی بۆ ته‌عزێخانه‌‬ ‫دی��اری��ک��راوه‌و شوێنی ژنانیش ‪500‬‬ ‫ک �ه‌س ده‌گ��رێ��ت‪ ،‬ڕووب���ه‌ری گشتی‬ ‫مزگه‌وته‌که‌ش‪ 4550‬مه‌تر دوجایه‌‪.‬‬

‫چاالکیەکانی مەڵبەندی کەرکوکی «حسدک»‬ ‫ڕۆژى چوار شه‌ممه‌ ‪ 12/1‬وه‌فدێکى‬ ‫مه‌ڵبه‌ندى که‌رکوکى حسدک به‌سه‌ر‬ ‫په‌رشتى شێخ حسیب شوانى به‌ر‬ ‫پرسى مه‌ڵبه‌ند سه‌ردانى مه‌ڵبه‌ندى‬ ‫که‌رکوکى ى‪.‬ن‪.‬ک یان کردو له‌الیه‌ن‬ ‫به‌ر پرسى مه‌ڵبه‌نده‌وه‌ پێشوازییان‬ ‫لێ کرا‪ ،‬له‌ دیدارێکدا باس له‌بارودۆخى‬ ‫ش��ارى که‌رکوک و پێکه‌وه‌ ژیانى‬ ‫ئاشتیانه‌ى پێکهێنه‌کانى ئه‌و شاره‌و‬ ‫پاراستنى ئاسایش و ئارامى شاره‌که‌‬

‫کرا‪ ،‬له‌ته‌وه‌رێکى ترى دیداره‌که‌دا‬ ‫باس له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانى یه‌کێتى‬ ‫مامۆستایان و کۆنگره‌ى داهاتووى‬ ‫مامۆستایانى ک��وردس��ت��ان کراو‬ ‫جه‌خت له‌سه‌ر سه‌رخستنى ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌یه‌ کرایه‌وه‌‪ ،‬هاوکات جه‌خت‬ ‫له‌سه‌ر په‌ره‌ پێدانى په‌یوه‌ندیه‌کانى‬ ‫نێوان حسدک و یه‌کێتى نیشتیمانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان و س��ه‌ر ج��ه‌م هێزه‌‬ ‫سیاسیه‌کانى کوردستان کرایه‌وه‌‪.‬‬

‫*****‬ ‫ڕۆژى پێنج شه‌ممه‌ ‪2010/12/2‬‬ ‫وه‌فدێکى مه‌ڵبه‌ندى که‌رکوک کۆمه‌ڵى‬ ‫ئیسالمى س��ه‌ردان��ى مه‌ڵبه‌ندى‬ ‫ک��ه‌رک��وک��ى ح��س��دک ی���ان ک��ردو‬ ‫له‌الیه‌ن به‌ڕێز شێخ حه‌سیب شوانى‬ ‫به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ند و ژماره‌یه‌ک له‌‬ ‫ئه‌ندامانى مه‌ڵبه‌نده‌وه‌ پێشوازییان‬ ‫لێ کرا‪ ،‬له‌ دیدارێکدا باس له‌ دواین‬

‫دانیشتنی دوێنێى په‌رله‌مانی کوردستان دواخرا‬ ‫به‌هۆى ئاماده‌نه‌بوونى وه‌زیرى پالندانانه‌وه‌‬

‫گۆڕانکاریه‌ سیاسیه‌کانى عێراق و‬ ‫کوردستان ک��راو ئاماژه‌ به‌ نزیک‬ ‫بوونه‌وه‌ى واده‌ى سه‌رژمێرى گشتى‬ ‫دانیشتوان و چۆنێتى به‌ڕێوه‌چوونى‬ ‫ئه‌و پرۆسه‌یه‌ کرا‪ ،‬هه‌ر له‌و دیداره‌دا‬ ‫جه‌خت له‌سه‌ر به‌هێزکردنى زیاترى‬ ‫پ �ه‌ی��وه‌ن��دى ن��ێ��وان ه��ێ��زو الیه‌نه‌‬ ‫سیاسیه‌کانى کوردستان و پاراستنى‬ ‫یه‌کڕیزى نێوان الیه‌نه‌ سیاسیه‌کان‬ ‫کرایه‌وه‌‪.‬‬

‫دانیشتنى دوێنێى په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان که‌تایبه‌تبوو به‌خستنه‌روو‬ ‫گفتوگۆکردنی ‪11‬پ���رۆژه‌ یاسا‪،‬‬ ‫به‌هۆى ئاماده‌نه‌بوونى وه‌زیرى‬ ‫پ�لان��دان��ى ح��ک��وم�ه‌ت��ى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان دواخرا بۆ کاتێکى تر‪.‬‬ ‫ئه‌و ‪ 11‬پ��ڕۆژه‌ یاسایه‌ که‌ برتى‬ ‫بوون له‌ "پرۆژه‌ی خشته‌ی بودجه‌ی‬ ‫ته‌واوکاری په‌ره‌پێدانی پارێزگاکانی‬ ‫هه‌رێم بۆ ساڵی ‪ 2010‬و پێشنیاری‬ ‫یاسای ئه‌و نه‌هێشتنی له‌شفرۆشی‬ ‫و پێشنیاری ی��اس��ای وانه‌بێژی‬ ‫مامۆستایان له‌قۆناغه‌کانی بنه‌ره‌تی‬ ‫و پێشنیاری یاسای پشتگیری‬ ‫دارایی حزب و قه‌واره‌ سیاسییه‌کان‬ ‫و پێشنیاری یاسای بوژاندنه‌وه‌ی‬

‫پێشخستنی کشتوکاڵ و پێشنیاری‬ ‫یاسای کاروباری شارستانی ژماره‌‬ ‫‪65‬ی ساڵی ‪ 1972‬هه‌موارکراو‬ ‫و پێشنیاری یاسای پێشینه‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیری و پێشنیاری یاسای‬ ‫مادده‌ هۆشبه‌ره‌کان و پێشنیاری‬ ‫چاککردنی م��ووچ�ه‌ی هێزه‌کانی‬ ‫ئاسایش وپێشمه‌رگه‌و پێشنیاری‬ ‫یاسای به‌خاوه‌ن کردنی خانووه‌‬ ‫ب��ێ ت���ۆم���اره‌ک���ان وپێشنیاری‬ ‫ی��اس��ای ده‌س��ت��ه‌ی کۆمسیۆنی‬ ‫ب����ااڵی ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن��ه‌ک��ان‪ .‬به‌ر‬ ‫ل�ه‌وه‌ی خاڵی یه‌که‌م بخرێته‌روو‪،‬‬ ‫ک��ه‌ب��ه‌رده‌وام��ب��وون ب��وو له‌سه‌ر‬ ‫خستنه‌رووی خشته‌ی بودجه‌ی‬ ‫ته‌واوکاری په‌ره‌پێدانی پارێزگاکانی‬

‫به‌بۆنه‌ى هاتنه‌وه‌ى سه‌رى ساڵى نوێى کۆچی‪ ،‬هه‌ڤاڵ محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود سکرتێرى گشتیى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‪،‬‬ ‫په‌یامێکى پیرۆزبایى ئاراسته‌ى جه‌ماوه‌رى کوردستان و موسڵمانان کرد‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ ده‌قه‌که‌یه‌تی‪:‬‬ ‫باناوى خواى گه‌وره‌ى میهره‌بان‬ ‫به‌بۆنه‌ى ساڵیادى کۆچى پێغه‌مبه‌رى ئیسالم حه‌زره‌تى محه‌مه‌د (د‪.‬خ)‬ ‫و هاتنه‌وه‌ى سه‌رى ساڵى نوێى کۆچیى ‪ ،1432‬جوانترین پیرۆزبایى‬ ‫له‌سه‌رجه‌م جه‌ماوه‌رى کوردستان و موسڵمانانى عێراق و جیهان ده‌که‌م‬ ‫و هیوادارم ساڵى نوێى کۆچى و ئه‌و یاده‌ که‌ مێژووى سه‌رله‌به‌رى‬ ‫موسڵمانان و مرۆڤایه‌تى گۆڕی‪ ،‬مایه‌ى خێرو خۆشى و ساڵى نوێ ساڵى‬ ‫ئاشتى و ئاسووده‌یى و مایه‌ى خێرو به‌ره‌که‌ت بێت بۆ هه‌مووان‪.‬‬ ‫له‌خواى میهره‌بان داواکارم ساڵى نوێى کۆچى که‌ هاوکاته‌ له‌گه‌ڵ هه‌وڵه‌کانى‬ ‫پێ��هێنانى حکومه‌تى نوێ له‌عێراقدا‪ ،‬ب ‌ه ئارامى به‌سه‌ر گه‌لى کوردستان و‬ ‫عێراقدا بگوزه‌رێت و بۆ کوردستان ساڵى ئاوه‌دانکردنه‌وه‌ى زیاترو یه‌کێتى‬ ‫ڕیزه‌کان و برایه‌تى بێت که‌ به‌هاوکرۆکى په‌یامى هیجره‌تن‪.‬‬ ‫دووباره‌ پیرۆزبێت ساڵیادى هیجره‌ت و سه‌رى ساڵى نوێى کۆچی‪.‬‬ ‫دڵسۆزتان‬ ‫محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود‬ ‫‪29‬ى ذوالحج ‌ه ‪1431‬ى کۆچى‬

‫وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف کۆنفرانسێک له‌سه‌ر توندوتیژى و‬ ‫مافى مێینه‌ له‌ئیسالمدا به‌ڕێوه‌ده‌بات‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی ئ�ه‌وق��اف و کاروباری‬ ‫ئایینیی حکومه‌تی هه‌رێم‪ ،‬بۆ روون‬ ‫کردنه‌وه‌ی رۆڵی ئایین سه‌باره‌ت به‬ ‫مافی ژنان و توندوتیژی دژی ژنان‪،‬‬ ‫بڕیار وای��ه سیمینارێک ئه‌نجام‬ ‫بدات‪.‬‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی ئه‌وقاف وێ��ڕای جه‌خت‬ ‫ک��ردن��ه‌وه ل �ه‌س �ه‌ر م��اف��ی ژن��ان‪،‬‬ ‫رایگه‌یاندووه‪" :‬له ئاینى پیرۆزى‬ ‫ئ��ی��س�لام��دا ب �ه‌ه��ی��چ شێوه‌یه‌ک‬ ‫م��اف��ى ژن���ان پێشێل ن��اک��رێ��ت و‬ ‫روون��ک��ردن �ه‌وه‌ى رۆڵ��ى ئایین له‌‬ ‫مه‌سه‌له‌ی توندوتیژى به‌رامبه‌ر‬ ‫مێینه‌‪ ،‬به‌اڵم لێره‌ و له‌وێ هه‌ست‬ ‫به‌گومانى هه‌ندێک ده‌که‌ین که‌ ئایین‬ ‫رۆڵى هه‌بێت له‌و توندوتیژیه‌ى دژ‬ ‫به ئافره‌تانى کوردستان ده‌کرێت‪،‬‬ ‫بۆیه‌ وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف و کاروبارى‬ ‫ئاینى حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان‬

‫هه‌رێم بۆ ساڵی ‪ ،2010‬له‌الیه‌ن‬ ‫س��ۆزان خاڵه‌ شه‌هاب سه‌رۆکی‬ ‫فراکسیۆنی کوردستانی که‌ چه‌ند‬ ‫فراکسۆنه‌کانی‬ ‫په‌رله‌مانتارێکی‬ ‫دیکه‌ش پشتگیری بوو‪ ،‬پێشنیاری‬ ‫دواخستنی دانیشتنه‌که‌ کرا‪،‬‬ ‫ک �ه‌ه��ۆک��اره‌ک �ه‌ی گ���ه‌ران���ده‌وه‌ بۆ‬ ‫ئاماده‌نه‌بوونی وه‌زیری پالندانان‬ ‫ک��ه‌ ل��ه‌ب��ه‌ر پ��رس��ی سه‌رژمێری‬ ‫له‌به‌غدایه‌‪ ،‬ئه‌م پێشنیازه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫س �ه‌رۆک��ی پ �ه‌رل �ه‌م��ان �ه‌وه‌ خرایه‌‬ ‫ده‌ن��گ��دان�ه‌وه‌و به‌یه‌ک ده‌نگی دژ‬ ‫په‌سندکراو سه‌رۆکی په‌رله‌مانیش‬ ‫ب �ه‌پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��اران��ی راگه‌یاند‪:‬‬ ‫له‌دانیشتنی داه��ات��وو ئاگادار‬ ‫ده‌کرێنه‌وه‌‪.‬‬

‫پەیامی پیرۆزبایی‬

‫بڕیاری داوه‌ له ئاینده‌یه‌کى نزیکدا‬ ‫کۆنفرانسێکى تایبه‌ت به‌ مافى‬ ‫مێینه‌ له ئیسالمدا ئه‌نجام بدات و له‬ ‫رووى شه‌ریعه‌تى ئیسالم و زانسته‌‬ ‫شه‌رعى و کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کانه‌وه‌ ئه‌م‬ ‫دۆسیه‌ ده‌خاته‌ به‌رده‌م راى گشتى و‬ ‫بۆچوونى ره‌سمى وه‌زاره‌تى ئه‌وقاف‬ ‫له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا ده‌خرێته‌روو‪".‬‬

‫بڕیار وای��ه ئه‌نجامى کۆنفرانسه‬ ‫بکرێته به‌رنامه‌ى کارى وه‌زاره‌ت‬ ‫ئ���ه‌وق���اف و ل���ه‌گ���ه‌ڵ الی���ه‌ن���ه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌کان کار بکرێت بۆ‬ ‫چه‌سپاندنى مافه‌کانى ژنان و که‌م‬ ‫کردنه‌وه‌ و بنبڕکردنى توندوتیژى‬ ‫به‌رامبه‌ر ئه‌م توێژه‌ کاریگه‌ره‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‪.‬‬

‫الیه‌نه‌کان له‌سه‌ر دابه‌شکردنى ده‌سه‌اڵتى ده‌سته‌ى‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران کۆک نین‬ ‫له‌باره‌ى ده‌سه‌اڵته‌کانى سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران جیاوازى و‬ ‫ناکۆکى له‌ نێوان الیه‌نه‌کاندا هه‌یه‌و‬ ‫تا ئێستا دوووب��ۆچ��وون هه‌یه‌ له‌و‬ ‫باره‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌م��ب��اره‌ی �ه‌وه‌‪ ،‬ئ�ه‌ن��دام��ى لیستى‬ ‫ئیتیالفى کوردستانى "شه‌ریف‬ ‫سلێمان" راگه‌یاند‪ ،‬له‌ نێوان الیه‌نه‌‬ ‫سیاسیه‌کاندا ناکۆکى هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌کانى سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى‬

‫نوێنه‌ران‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ی‪ :‬ه �ه‌ن��دێ��ک الی���ه‌ن داوا‬ ‫ده‌که‌ن ده‌سته‌ى سه‌رۆکایه‌تى که‌‬ ‫بریتین له‌ س�ه‌رۆک��ى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫نوێنه‌ران و ه���ه‌ردوو جێگره‌که‌ى‬ ‫پێکه‌وه‌ بڕیاربده‌ن‪ ،‬که‌چى هه‌ندێک‬ ‫الیه‌ن پێیان وایه‌ ده‌بێت سه‌رۆکى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران که‌ ئوسامه‌‬ ‫نوجێفیه‌ به‌ ته‌نها بڕیاربدات‪.‬‬ ‫ئه‌ندامه‌ کورده‌که‌ وتیشی‪ :‬له‌به‌ر‬

‫ئ��ه‌وه‌ى له‌ عێراقدا کاروباره‌کان‬ ‫به‌شێوه‌ى ته‌وافوق به‌ڕێوه‌ده‌چن‪،‬‬ ‫ده‌بێت له‌ په‌رله‌مانیش هه‌مان شێواز‬ ‫پ �ه‌ی��ڕۆ بکرێت‪ ،‬نابێت سه‌رۆکى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن به‌ته‌نها بڕیاربدات‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاشکرایکرد‪ ،‬ده‌سه‌اڵته‌کانى‬ ‫سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران له‌‬ ‫چوارچێوه‌ى سیسته‌مى ناوخۆیى‬ ‫ئه‌نجومه‌ن و ته‌وافوقى الیه‌نه‌کاندا‬ ‫گفتوگۆیان له‌باره‌وه‌ ده‌کرێت‪.‬‬

‫کۆمپانیایه‌کى ئه‌مه‌ریکى فیلمێک له‌باره‌ى کوردستان به‌رهه‌م دێنێت‬ ‫ن���ۆرس ک��ارۆالی��ن��ا‪ -‬کۆمپانیاى‬ ‫"ئۆتێر ئایدى ستیچ"ى ئه‌مه‌ریکی‪،‬‬ ‫پێشنیارى به‌رهه‌مهێنانى فیلمێکى‬ ‫دۆکیۆمێنتى له‌باره‌ى کوردستان‬ ‫کرد‪.‬‬ ‫له‌چوارچێوه‌ى دیدار و کۆبوونه‌وه‌کانى‬ ‫پاشماوەی الپەڕە ‪1‬‬

‫سکرتێری گشتی…‬

‫ل �ه‌ به‌شێکى ت��رى دیاره‌که‌دا‬ ‫ب �ه‌ڕێ��زى ب �ه‌ گرنگیه‌وه‌ باسى‬ ‫ل�ه‌ ک��اری��گ�ه‌رى ڕێکخراوه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى ک��رده‌وه‌ له‌‬ ‫وش��ی��ارک��ردن �ه‌وه‌ى جه‌ماوه‌رى‬ ‫کوردستان و ئه‌رک و ڕۆڵى ئه‌و‬ ‫ڕێکخروانه‌ى شیکرده‌وه‌‬ ‫ل �ه‌ به‌شێکى ت��رى دیاره‌که‌دا‬ ‫ب �ه‌ڕێ��زى ئ��ام��اژه‌ى ب �ه‌ ئه‌رکى‬

‫ش��ان��دى هه‌رێمى ک��وردس��ت��ان له‌‬ ‫ویالیه‌ته‌ یه‌کگرتوه‌کانى ئه‌مه‌ریکا‪،‬‬ ‫شاندى سیاسى و ئایینى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان به‌سه‌رۆکایه‌تى محه‌مه‌د‬ ‫ش��اک �ه‌ل��ى راوێ���ژک���ارى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان بۆ کاروبارى‬

‫ئایینی‪ ،‬ئ�ه‌م��ڕۆ یه‌کشه‌ممه‌‪ ،‬له‌‬ ‫ویالیه‌تى "نۆرس کارۆالینا" چاویان‬ ‫به‌ "بنجامین کینک" و "تۆنى مات"‬ ‫نوێنه‌رانى کۆمپانیاى "ئۆتێر ئایدى‬ ‫ستیچ" به‌ناوبانگى ئه‌مریکى که‌وت‪،‬‬ ‫بۆ به‌رهه‌مهێنانى فیلمێک له‌ باره‌ى‬

‫کوردستانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش دواى ئ��ه‌وه‌ى گوێبیستى‬ ‫پانۆراماى رابردوو و ئێستاى ژیان و‬ ‫به‌سه‌رهاته‌کانى خه‌ڵکى کوردستان‬ ‫بوون‪ ،‬پێشنیارى ده‌رهێنانى فیلمێکى‬ ‫دیکۆمینتاریان کرد له‌سه‌ر مێژووى‬

‫خه‌بات و تێکۆشانى گه‌لى کوردستان‬ ‫و ژیانى ئه‌مڕۆى و به‌یه‌که‌وه‌ ژیانى‬ ‫ئاشتیانه‌ى نێوان سه‌رجه‌م نه‌ته‌وه‌ و‬ ‫ئایین و مه‌زهه‌به‌کان‪.‬‬ ‫به‌ڵێنیشیاندا ک��ه‌وا فیلمه‌که‌ به‌‬ ‫ئاستێکى زۆر به‌رزى هونه‌رى ئاماده‌‬

‫بکرێت و به‌ده‌نگى سینه‌ماکارى‬ ‫ن���اودارى جیهانى عومه‌ر شه‌ریف‬ ‫کۆمێنته‌کانى تۆمار بکرێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌ب��ه‌رام��ب��ه‌ردا ش��ان��دى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ئاماده‌یى خۆى نیشاندا‬ ‫بۆ سه‌رخستنى ئه‌و پڕۆژه‌یه‌‪.‬‬

‫نوێ ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى‬ ‫م��ه‌ده‌ن��ى ک��رد و جه‌ختى له‌‬ ‫سه‌ر سه‌رکه‌وتنى ئه‌رکانى ئه‌و‬ ‫ڕێکخراونه‌ کرده‌وه‌ که‌ ده‌توانن‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ى پ��رۆژه‌ کانیان‬ ‫داکۆکیکردن له‌ ماف و خواست و‬ ‫ئامانجه‌کانى توێژه‌کانیان بکه‌ن‬ ‫هه‌وه‌ها به‌ڕێزى ئاماژه‌ى به‌وه‌دا‬ ‫ک �ه‌ پێویسته‌ ڕێکخراوه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگاى م �ه‌ده‌ن��ى خاوه‌نى‬ ‫پ��رۆژه‌ى خۆیان بن کار بکه‌ن‬ ‫بۆ دروستکردنى راى گشتى و‬ ‫چه‌سپاندنى داواکاریه‌کانیان‬ ‫وتیشى له‌ سه‌رجه‌م واڵتانى دنیا‬

‫ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى‬ ‫ده‌ت��وان��ن گۆڕانکارى بکه‌ن له‌‬ ‫سیته‌مى سیاسى واڵت���دا له‌‬ ‫ڕێگاى پیشکه‌ش کردنى پرۆژه‌و‬ ‫و خوپیشاندانى هێمانه‌ دا‬ ‫دوات��ر ئ��ام��اده‌ب��وان باسیان له‌‬ ‫شێوازى میکانزمى نوێ کارکردنى‬ ‫ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگاى مه‌دنى‬ ‫کرده‌و له‌ کوردستان جه‌ختیان‬ ‫له‌ سه‌ر بره‌ودانى زیاتریان به‌‬ ‫پرۆژه‌کانیان کرده‌وه‌‪.‬‬

‫مالکى جه‌ختى ل�ه‌س�ه‌ر ئه‌وه‌‬ ‫کردۆته‌وه‌ له‌م ماوه‌یه‌دا بابه‌ته‌‬ ‫سه‌ره‌کاییه‌کان چاره‌سه‌ر بکرێن‬ ‫و سووره‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى ئه‌مساڵ‬ ‫پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى به‌ڕێوه‌بچێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌زیرى پالن‌دانانى عێراق‬ ‫کۆسپى ده‌خسته‌ ب��ه‌رده‌م ئه‌م‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‬ ‫‪ .‬ڕۆژى ی �ه‌ک��ش �ه‌م��م �ه‌ش له‌‬ ‫ک��ۆب��وون �ه‌وه‌ی �ه‌ک��ى ب����ااڵدا که‌‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بانى سه‌رۆک کۆمار‬ ‫و ن����ورى م��ال��ک��ى و به‌شێک‬ ‫له‌سه‌رکرده‌ سیاسیه‌کانى عێراق‬ ‫ئ��ام��اده‌ى ب��وون‪ ،‬که‌ مه‌به‌ست‬

‫لێى گفتوگۆکردن ب��وو له‌سه‌ر‬ ‫مه‌سه‌له‌ى س�ه‌رژم��ێ��رى گشتى‬ ‫دانیشتووان و ده‌ستنیشانکردنى‬ ‫واده‌ی���ه‌ک���ى ک��ۆت��ای��ى ب��ۆ ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌یه‌ بوو‪.‬‬ ‫ل�ه‌ ک��ۆب��وون �ه‌وه‌ک �ه‌دا تاڵه‌بانى‬ ‫گرنگى ب �ه‌زووی��ى ئه‌نجامدانى‬ ‫سه‌رژمێرى گشتى دانیشتوانى‬ ‫دووپاتکرده‌وه‌‪ ،‬به‌وپێیه‌ى یه‌کێکه‌‬ ‫له‌و کاره‌ گرنگانه‌ى که‌ ده‌وڵه‌ت‬ ‫چاوه‌ڕوانى ده‌ک��ات‪ ،‬چونکه‌ بۆ‬ ‫ماوه‌یه‌کى دوور و درێ��ژه‌ ئه‌و‬ ‫کاره‌ نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫س��ه‌رۆک ک��ۆم��ار ئ��ام��اژه‌ى کرد‬

‫بۆ پێویستى سه‌رژمێرى گشتى‬ ‫دان��ی��ش��ت��ووان و گ��رن��گ��ى ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌یه‌شى له‌ گه‌شه‌سه‌ندن‬ ‫و پالندانان بۆ بنیاتنانى واڵت‪،‬‬ ‫روونکرده‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ن خۆیه‌وه‌ ن��ورى مالکى‬ ‫سه‌رۆک وه‌زیران ئاماژه‌ى به‌وه‌کرد‬ ‫ئه‌گه‌ر ل �ه‌راب��ردوودا پاساوێکى‬ ‫ئه‌منى هه‌بووبێت ئ �ه‌وا ئێستا‬ ‫ئه‌و پاساوانه‌ نه‌ماون‪ ،‬ئێستاش‬ ‫کاتێکى له‌باره‌ بۆ په‌له‌کردن له‌و‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌دا‪ ،‬چونکه‌ په‌یوه‌ندى‬ ‫به‌ پ��رۆس�ه‌ى گه‌شه‌سه‌ندنه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌ له‌هه‌موو بواره‌کاندا‪.‬‬

‫وه‌زاره‌تى پالندانى …‬

‫محه‌ما خه‌لیل ئاماژه‌ى دا‪ :‬نورى‬


‫دیدار‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫‪3‬‬

‫هەڤاڵ محەمەد حاجی محمود‪:‬‬

‫روانین (‪)19‬‬

‫ئەگەر سوننەش بەشداری نەکات‪ ،‬مالیکی لە ماوەی دیاریکراودا حکومەت پێکدەهێنێ‬ ‫ئا‪ :‬عومەر عەبدوڵاڵ‬ ‫ل ‌ه دیمانه‌یه‌کدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ى‬ ‫~ ه����ەڤ����اڵ م���ح���ه‌م���ه‌د‬ ‫حاجى مه‌حمود سکرتێرى گشتى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان تیشک ده‌خات ‌ه سه‌ر دواین‬ ‫گۆڕانک��ریه‌کانى عێڕاق و هه‌وڵه‌کانى‬ ‫پێکهێنانى حکومه‌ت و دابه‌ش کردنى‬ ‫پۆست ‌ه وه‌زارییه‌کان ل ‌ه نێوان لیست و‬ ‫قه‌وار‌ه سیاسیه‌کاندا و پێگه‌ى کورد ل ‌ه‬ ‫ئاینده‌ى پڕۆسه‌ى سیاسى و پێکهێنانى‬ ‫حکومه‌تدا به‌گرنگ ل ‌ه قه‌ڵم ده‌دات‪.‬‬ ‫* دواى ئ����ه‌وه‌ى ل �ه‌س �ه‌ر بنه‌ماى‬ ‫پێشنیاره‌که‌ى س �ه‌رۆک��ى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان کۆتایى ب ‌ه قه‌یرانى سیاسى‬ ‫و پێکهێنانى حکومه‌تى نوێ هێنرا‬ ‫و م �ه‌رج و داخوازییه‌کانى لیستى‬ ‫عێڕاقیی ‌ه و لیسته‌کانى تر له‌به‌رچاو‬ ‫گیران چاره‌نوسى داخوازییه‌کانى کورد‬ ‫له‌و پێشنیاره‌دا چی لێهات و ئایینده‌ى‬ ‫جێبه‌جێکردنیان چۆن ده‌بێت؟‬ ‫ له‌ڕاستیدا ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ى هه‌رێمى‬‫کوردستان به‌شێک ‌ه ل ‌ه عێڕاق ئه‌گه‌ر‬ ‫گیروگرفته‌کان ل ‌ه عێڕاقدا دروست بن‬ ‫کاریگه‌رى له‌سه‌ر کوردستانیش ده‌بێت‬ ‫چ چ��اک بێت ی��ان خ��راپ بێت‪,‬وات ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر کێشه‌یه‌ک ل ‌ه به‌غداد هه‌بێت‬ ‫ڕه‌نگدانه‌وه‌ى له‌سه‌ر کوردستانیش‬ ‫ده‌بێت ئه‌م جار‌ه دواى ئه‌وه‌ى هه‌شت‬ ‫مانگ هه‌وڵێکى زۆر درا له‌الیه‌ن‬ ‫واڵته‌کانى ئه‌مه‌ریکا و سعودیی ‌ه و میسر‬ ‫و تورکیا و واڵتانى ترى دنیاو‌ه بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ک ‌ه بتوانن هه‌موو پێکهاته‌کانى عێڕاق‬ ‫کۆبکه‌نه‌وه‌و پێکه‌و‌ه بگه‌ن ‌ه چارونوسێک‬ ‫بۆ کۆتایى هێنان به‌و قه‌یرانه‌ى ک ‌ه دواى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کانى عێڕاق دروست بوو ل ‌ه‬ ‫ڕستیدا ئه‌و هه‌واڵن ‌ه هیچیان بۆ نه‌کراو‬ ‫نه‌گه‌یشتن ‌ه ئه‌نجامێک به‌اڵم ئه‌و‌ه بوو ل ‌ه‬ ‫کوردستان له‌سه‌ر بانگهێشتى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێمى ک��وردس��ت��ان ت��وان��را ل� ‌ه ناو‬ ‫خاکى عێڕاق و ل ‌ه چوارچێوه‌ى عێرقدا‬ ‫هه‌موو پێکهاته‌کان به‌تایبه‌تى دوو‬ ‫پێکهاته‌ى گه‌وره‌و دژى یه‌کى شیعه‌و‬ ‫سون ‌ه ل ‌ه عێڕاقدا بتوانن ل ‌ه هۆڵێکدا‬ ‫ل ‌ه هه‌ولێر کۆببنه‌و‌ه و پێشنیاره‌که‌ى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێمى کوردستان و هه‌موو‬ ‫هێز‌ه سیاسیه‌کانى کوردستان قبووڵ‬ ‫بکه‌ن و پێکه‌و‌ه به‌شدارى بکه‌ن له‌و‬ ‫کۆبوونوه‌یه‌دا‪,‬ک ‌ه ئه‌و‌ه ڕواندنه‌وه‌ى ئه‌و‬ ‫ناکۆکى و ته‌موومژان ‌ه بوو ک ‌ه ل ‌ه نێوان‬ ‫ئه‌و الیه‌نانه‌دا هه‌بوو و‌ه پێکه‌و‌ه دانیشتن‬ ‫و گفتوگۆیانکرد ئ �ه‌و‌ه هه‌نگاوێکى‬ ‫باش بوو‪,‬پاشان کۆبوونه‌وه‌ى به‌غداد‬ ‫کراو توانرا دواى هه‌شت مانگ له‌سه‌ر‬ ‫ده‌س��ت��ى ک���ورد بگه‌ن ‌ه ئه‌نجامێک‬ ‫که‌ئه‌ویش دانیشتنى په‌رله‌مانى عێڕاق‬ ‫بوو هه‌روه‌ها ل ‌ه الیه‌ن په‌رله‌مانیشه‌و‌ه‬ ‫کاندیدى ک��ورد بۆ پۆستى سه‌رۆک‬ ‫کۆمارى عێڕاق ک ‌ه به‌رێز مام جه‌الل‬ ‫بوو په‌سه‌ند کرا‪,‬ئه‌مان ‌ه بون ‌ه هه‌نگاوی‬ ‫یه‌که‌م و دواتریش له‌الیه‌ن به‌ڕێز مام‬ ‫جه‌الله‌و‌ه نورى مالکى ڕاسپێردرا بۆ‬ ‫پێکهێنانى حکومه‌ت‪,‬ئه‌مان ‌ه سێ پۆست ‌ه‬ ‫گرنگ و سه‌ره‌کیه‌کانى عێڕاق بوون‬ ‫یه‌کالیى کرانه‌و‌ه ک ‌ه کێشه‌یان له‌سه‌ر‬ ‫بوون‪,‬یه‌کالیى کردنه‌وه‌ى ئه‌و کێشه‌و‬ ‫گرفتان ‌ه خ��ۆى بۆخۆى هه‌نگاوێکى‬ ‫گرنگ بوو هه‌موو دنیاش دانى به‌وه‌دا‬ ‫نا ک ‌ه کوردستان ده‌ست پێشخه‌ر بوو‌ه‬ ‫ل ‌ه کۆتایى هێنان ب ‌ه قه‌یرانى سیاسى‬ ‫عێڕاق و هه‌ندێک الیه‌نیش ڕه‌نگ ‌ه پێیان‬ ‫وابێت ک ‌ه ئه‌و ده‌ست پێشخه‌رییه‌ى کورد‬ ‫زیانى بۆ کورد خۆى هه‌بووه‌‪,‬نه‌خێر‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ئه‌گه‌ر کێشه‌یه‌ک ل ‌ه عێڕاقدا‬ ‫هه‌بێت کوردستانیش زیانى لێده‌کات‬ ‫بۆی ‌ه ئه‌و‌ه هه‌نگاوێکى گرنگ بوو ل ‌ه‬ ‫کاتێکدا هه‌موو ئه‌و ده‌وڵه‌تان ‌ه به‌هه‌موو‬ ‫توانایانه‌و‌ه ک ‌ه هه‌یان ‌ه نه‌یان توانى ئه‌و‬ ‫کێشانه‌ى عێڕاق چاره‌سه‌ر بکه‌ن به‌اڵم‬ ‫الیه‌نى کورد توانى ئه‌نجامێکى باش له‌و‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ریی ‌ه بهێنێته‌دى‪ .‬مانه‌و‌ه‬ ‫س�ه‌ر داب��ه‌ش کردنى پۆسته‌کان بۆ‬ ‫دابه‌شکردنى پۆسته‌کانیش کورد حه‌ق‬ ‫نیی ‌ه خۆى وه‌ک چواره‌م لیستى براوه‌ى‬ ‫هه‌ڵبژاردن حساب بکات و نابێت وه‌کو‬ ‫سێ الیه‌نى ک��ورد و شیعه‌و سون ‌ه‬ ‫خۆى حساب بکات به‌ڵکو ده‌بێت وا‬ ‫حساب بۆ خۆى بکات ک ‌ه له‌عێڕاقدا دوو‬ ‫نه‌ته‌وه‌ى سه‌ره‌کى هه‌ی ‌ه ک ‌ه نه‌ته‌وه‌ى‬ ‫ع�ه‌رب و نه‌ته‌وه‌ى ک��وردن که‌له‌گه‌ڵ‬

‫ڕێبین حەسەن‬ ‫‪Rebin.1987@yahoo.com‬‬

‫ویکلیکس و مه‌ترسی ‌ه‬ ‫نوێیه‌که‌ى به‌رده‌م‬ ‫ئه‌مریکا‬

‫نه‌ته‌وه‌و پێکهاته‌کانى تر ل ‌ه عێڕاقدا‬ ‫پێکه‌و‌ه ده‌ژی��ن‪,‬ئ �ه‌و دوو نه‌ته‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌توانن چاره‌نوسى عێڕاق له‌ڕووى‬ ‫ئابورى و هه‌موو بواره‌کانى تره‌و‌ه دیارى‬ ‫بکه‌ن‪,‬ئه‌و دوو نه‌ته‌وه‌ی ‌ه هاوبه‌شن‬ ‫ل ‌ه عێڕاقدا که‌وات ‌ه کورد ده‌توانێ و‬ ‫ده‌کرێت وه‌کو کورد ده‌سکه‌وته‌کانى‬ ‫خۆى به‌ده‌ست بهێنێت نه‌ک له‌سه‌ر‬ ‫استحقاقى هه‌ڵبژاردن و ڕیزبه‌ندى‬ ‫لیسته‌کان چونک ‌ه ب �ه‌و استسحاقى‬ ‫هه‌ڵبژاردن و ڕیزبه‌ندى لیسته‌کان ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫ده‌ستکه‌وتێکى ئه‌وتۆى ده‌ست نه‌که‌وێت‬ ‫به‌اڵم وه‌کو نه‌ته‌وه‌ى دووه‌م ل ‌ه عێڕاقدا‬ ‫ده‌توانن ده‌ستکه‌وتى زیاتر به‌ده‌ست‬ ‫بهێنن چونک ‌ه به‌بێ ک��ورد حکومه‌ت‬ ‫ل ‌ه عێڕاقدا پێکناهێنرێت‪,‬چونک ‌ه کورد‬ ‫پێکهاته‌یه‌کى گرنگ ‌ه و زیاتر ل ‌ه ‪50‬‬ ‫ساڵ ‌ه گیروگرفت و شه‌ڕوکێشه‌کانى‬ ‫عێڕاق هه‌مووى ئه‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ک� ‌ه مه‌سه‌له‌ى ک��ورد به‌شێوه‌یه‌کى‬ ‫ئاشتییان ‌ه چاره‌سه‌ر نه‌کراو‌ه بۆی ‌ه به‌بێ‬ ‫کورد هیچ حکومه‌تێک دروست ناکرێت‬ ‫ئه‌گه‌ر دروستیش بکرێت سه‌رکه‌وتوو‬ ‫نابێت بۆی ‌ه من پێم وای ‌ه کورد وه‌کوو‬ ‫نه‌ته‌وه‌ى دووه‌م ل ‌ه عێڕاقدا ده‌توانێت‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کانى خۆى به‌ده‌ست بێنێت‬ ‫و ئه‌و پۆستانه‌ى کورد به‌ده‌ستى دێنێ‬ ‫ده‌ستکه‌وتن پۆستى س �ه‌رۆک کۆمار‬ ‫یه‌کێک ‌ه ل ‌ه ده‌ستکه‌وت ‌ه گرنگه‌کان ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫‪ 192‬ده‌وڵه‌تى دنیا سه‌رۆکى ده‌وڵه‌تێک‬ ‫کوردبێت‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌وه‌زاره‌ته‌کانیش‬ ‫پێم وای ‌ه شه‌ش وه‌زاره‌ت وه‌رده‌گیرێن‬ ‫ک ‌ه وه‌زاره‌ت��ى ده‌ره‌وه‌و پیالن دانانى‬ ‫تیادای ‌ه جگ ‌ه ل ‌ه کۆمه‌ڵێک وه‌زاره‌تى ترو‬ ‫جێگرى سه‌رۆک وه‌زیران‪.‬‬ ‫* ب �ه‌اڵم کوردستان تائێستا وه‌کو‬ ‫ناوبژیوان ڕۆڵى دیاره‌و داواکاریه‌کانى‬ ‫خۆى ک ‌ه ‪ 19‬خاڵى و وه‌ک مه‌رجێک بۆ‬ ‫پێکهێنانى حکومه‌ت پێشکه‌ش کردون‬ ‫چاره‌نوسیان نازانین؟‬ ‫ له‌ڕاستیدا ئه‌گه‌ر یه‌کێک بیه‌وێ‬‫چ��اره‌س�ه‌رى خه‌ڵکى تر بکات ده‌بێ‬ ‫خۆى هه‌ندێک زه‌ره‌رى تیادا بکات‬ ‫مه‌سه‌له‌ى م���ادده‌ى ‪ 140‬و ناوچ ‌ه‬ ‫دابڕاوه‌کان ئه‌و‌ه مه‌سه‌له‌یه‌کى تره‌و‬ ‫به‌ستراو‌ه به‌مه‌سه‌له‌ى بارودۆخى عێراق‬ ‫به‌گشتى و بابه‌تى ده‌س��ت��ورو خاڵ ‌ه‬ ‫گرنگه‌کانى تر‪ ،‬ئه‌وه‌یان په‌یوه‌ندى‬ ‫به‌کاته‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬بۆی ‌ه من پێم وانی ‌ه له‌م‬ ‫کاته‌داو به‌خێراى ماده‌ى ‪ 140‬و کێشه‌ى‬ ‫ناوچ ‌ه دابڕاوه‌کان و گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ‬ ‫سه‌ر هه‌رێمى کوردستان ته‌واوبێت‪،‬‬ ‫ئه‌مان ‌ه کاتیان ده‌وێت ئه‌م کێشان ‌ه ک ‌ه‬ ‫دروست بوون کاتى خۆى ڕژێمى به‌عس‬ ‫ب ‌ه بڕیارى سه‌رۆکایه‌تى کۆمار دایناون‬ ‫و دروستى ک��ردون‪ ،‬هه‌ندێک ناوچ ‌ه‬ ‫کراونه‌ت ‌ه ناوچه‌ى عه‌ره‌بى که‌له‌بنه‌ڕه‌تدا‬ ‫ن��اوچ �ه‌ى ک��وردی��ن‪ ،‬ی��ان خه‌ڵکانێک‬ ‫ه �ه‌ن ک���وردن و خۆیانیان به‌عه‌رب‬ ‫نوسیو‌ه ئه‌مان ‌ه هه‌موویان به‌مه‌رسومى‬ ‫کۆمارى کراون‪ ،‬ئه‌مان ‌ه له‌م کاته‌شدا‬ ‫بێویستیان به‌وه‌ی ‌ه که‌مه‌رسومى کۆمارى‬ ‫بگه‌ڕینه‌وه‌و چاره‌سه‌ر بکرێن‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش ماوه‌یه‌کى زۆرت��رى بوێت و‬

‫چاره‌سه‌رى ل ‌ه ماوه‌یه‌کى کورتدا ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫ئاسان نه‌بێت‪.‬‬ ‫* به‌شدارى کردنى سونه‌کان ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫لیستى عێراقیه‌دا خۆیان ده‌بیننه‌و‌ه‬ ‫چ کاریگه‌رییه‌کى ل ‌ه سه‌ر پێگه‌ى کورد‬ ‫و داواکاریه‌کانى ده‌بێت له‌ئاینده‌دا؟‬ ‫ له‌ڕاستیدا ده‌توانین لیستى عێراقی ‌ه‬‫وه‌ک��و گورچیله‌ى گ��ا بشوبهێنین‪،‬‬ ‫گ��ورچ��ی��ل �ه‌ى گ��ا هه‌رپارچه‌یه‌کى‬ ‫له‌شوێنێکه‌و‌ه پێوه‌ى نوساوه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫لیستى ع��ێ��راق��ی�ه‌ش ب � ‌ه ته‌وجیهو‬ ‫ئاراسته‌کردن دروست کراوه‌‪ ،‬بۆنمون ‌ه‬ ‫لیستى به‌ره‌ى تورکمانى تیادایه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫تورکیا بزوێنه‌رى به‌ره‌ى تورکومانى‬ ‫نه‌بێت ناتوانێت عه‌الوى قبوڵ بکات‪،‬‬ ‫که‌شیعه‌یه‌و سه‌رۆکى لیسته‌که‌یان بێت‪،‬‬ ‫یان عه‌شایه‌رى سونه‌ى ناوه‌ڕاستى‬ ‫عێراق ‌ه تیایدایه‌‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر سعودی ‌ه‬ ‫ته‌وجیهیان نه‌کات ناتوانێت شیعه‌یه‌کى‬ ‫وه‌کو عه‌الوى قبوڵ بکات و سه‌رۆکى‬ ‫لیسته‌که‌ى بێت‪ ،‬به‌هه‌مان شێو‌ه‬ ‫به‌عسیه‌کانى تیایدایه‌و سونه‌ى موسڵى‬ ‫تیادای ‌ه ئه‌مان ‌ه هه‌موویان ب ‌ه ته‌وجیهى‬ ‫ئه‌مالو ئه‌وال کۆبونه‌وه‌و لیستێکیان‬ ‫دروست کرد بۆئه‌وه‌ى به‌ڕه‌ک ‌ه له‌ژێرپێ‬ ‫ى شیع ‌ه ده‌رکه‌ن‪ ،‬وات ‌ه پۆستى سه‌رۆک‬ ‫وه‌زی��ران له‌ده‌ست شیع ‌ه بسه‌ننه‌وه‌و‬ ‫پ��اش ماوه‌یه‌کیش ب �ه‌ع �ه‌الوى بڵێن‬ ‫تۆسه‌رۆکى لیستێکى وه‌ک��و لیستى‬ ‫عێراقیه‌یت به‌اڵم خۆت له‌و لیسته‌(‪)91‬‬ ‫که‌سی ‌ه دا ته‌نها(‪ )11‬که‌ست هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئێم ‌ه س����ه‌رۆک وه‌زی�����ران ده‌ده‌ی���ن‬ ‫به‌یه‌کێکى تر‪ ،‬من پێم وای ‌ه ئه‌و بێنه‌و‬ ‫به‌ره‌ی ‌ه بۆئه‌وه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم شیعه‌کان زوو‬ ‫له‌و هه‌وڵ ‌ه تێگه‌یشتن‪ ،‬شیع ‌ه جارێکى‬ ‫تر پۆستى سه‌رۆک وه‌زیران ناده‌نه‌و‌ه‬ ‫ب ‌ه عه‌ره‌بى سونه‌‪ ،‬س�ه‌رۆک وه‌زیران‬ ‫خاوه‌نى کۆمه‌ڵێک ده‌سه‌اڵت ‌ه ک ‌ه شیع ‌ه‬ ‫قبوڵ ناکات جارێکى تر بکه‌وێته‌و‌ه‬ ‫ده‌ستى سونه‌کان من پێشتریش ب ‌ه‬ ‫ڕۆژنامه‌که‌ى ئێوه‌م ڕاگه‌یاندو‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫پۆستى سه‌رۆک وه‌زی��ران نه‌درێت ب ‌ه‬ ‫ع�ه‌الوى لیسته‌که‌ى هه‌ڵ ده‌وه‌شێت‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌شمان هه‌ر له‌یه‌که‌م دانیشتنى‬ ‫په‌رله‌ماندا بینى کاتێ ع���ه‌الوى و‬ ‫کۆمه‌ڵێک ئه‌ندامى لیسته‌که‌ى چون ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌و داواى ل ‌ه ئوسام ‌ه نوجه‌یفى‬ ‫کرد بچێت ‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم نوجه‌یفى‬ ‫ووتى" من ئێستا سه‌رۆکى په‌رله‌مانى‬ ‫عێراقم و نه‌چوو‌ه ده‌ره‌و‌ه ل ‌ه گه‌ڵیاندا‪،‬‬ ‫ئێستاش زۆر له‌کوتله‌ک��نى ناو لیستى‬ ‫عێراقی ‌ه ڕه‌نگ ‌ه په‌یوه‌ندیان کردبێ و‬ ‫بیانه‌وێت به‌شدارى ل ‌ه حکومه‌تدا بکه‌ن‬ ‫و بۆیان ده‌رکه‌وتوو‌ه کاتێک شیعه‌کان‬ ‫له‌ساڵه‌کانى بیسته‌کاندا به‌شدارى‬ ‫حکومه‌تیان نه‌کرد‪ ،‬هه‌تا گه‌یشتن ‌ه‬ ‫ساڵى ‪ 2003‬چه‌وسانه‌وه‌و له‌ناو ده‌بران‪.‬‬ ‫ل ‌ه ‪ 2004‬یشدا سوننه‌کان ل ‌ه په‌رله‌مان و‬ ‫حکومه‌ت دا به‌شداریان نه‌کرد‪ ،‬ماوه‌ى‬ ‫ئه‌و ساڵ و نیو‌ه سه‌دان که‌سیان کوژران‬ ‫و له‌ناو چوون‪ ،‬ژماره‌یه‌کى زۆریان لێ‬ ‫ده‌ستگیر کر ا به‌یاساش ده‌ستگیر‬ ‫ده‌کران و زیندانى ده‌کران‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫سونه‌کان ناتوانن له‌ده‌ره‌وه‌ى حکومه‌ت‬

‫و پرۆسه‌ى سیاسى دا بمێننه‌و‌ه چونک ‌ه‬ ‫زیانى لێ ده‌که‌ن‪ ،‬بێگومان ئه‌مجار‌ه‬ ‫بۆی ‌ه هاتونه‌ت ‌ه ن��او هه‌ڵبژاردنه‌و‌ه‬ ‫بۆئه‌وه‌ى به‌شدارى ل ‌ه حکومه‌ت دا‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬به‌شداریشیان کردوه‌و سه‌رۆکى‬ ‫په‌رله‌مانیان وه‌رگرتوه‌و بێگومان ل ‌ه‬ ‫حکومه‌تیشدا ب �ه‌ش��دارى ده‌ک���ه‌ن و‬ ‫پۆستى بااڵ وه‌رده‌گرن و ئه‌نجومه‌نێکیش‬ ‫دروست ده‌کرێت به‌ناوى ئه‌نجومه‌نى بااڵ‬ ‫بۆسیاسه‌ت ‌ه ستراتیژیه‌کان ک ‌ه عه‌الوى‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى ده‌کات‪.‬‬ ‫* لیستى عێراقی ‌ه داوا ده‌ک��ات ئه‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌ه ده‌س �ه‌اڵت��ى جێ به‌جێ‬ ‫کردنى هه‌بێت تاچه‌ند ئه‌و داوای ‌ه جێى‬ ‫خۆى ده‌گرێت‪ ،‬له‌کاتێکدا ده‌وڵه‌تى‬ ‫یاسا ئه‌وداوای ‌ه ڕه‌ت ده‌کاته‌وه‌؟‬ ‫ له‌ڕاستیدا ئ�ه‌و ئه‌نجومه‌ن ‌ه له‌به‌ر‬‫چاره‌سه‌ر کردن و ڕازى کردنى لیستى‬ ‫عێراقی ‌ه دروس��ت ده‌کرێت‪ ،‬ئه‌گه‌رنا‬ ‫ئه‌و ئه‌نجومه‌ن ‌ه ڕه‌نگ ‌ه به‌شێوه‌یه‌ک ل ‌ه‬ ‫شێوه‌کان پێویست بێت‪ ،‬بۆنمون ‌ه ل ‌ه‬ ‫زۆر واڵتانى دنیا دا هاوشێوه‌ى ئه‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ل ‌ه تورکیادا ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ئاسایشى نه‌ته‌وه‌یى پێ ده‌ڵێن‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ریکا ئه‌نجومه‌نى پیرانى پێ ده‌ڵێن‬ ‫و ل ‌ه ئێران ئه‌نجومه‌نى خوبرگانى پێ‬ ‫ده‌ڵێن‪ ،‬له‌به‌ریتانیا لوردات و ل ‌ه واڵتانى‬ ‫عه‌ره‌بى ئه‌نجومه‌نى ئه‌عیان پێ ده‌ڵێن‪،‬‬ ‫ئه‌م ‌ه له‌سه‌ر ده‌سه‌اڵتى په‌رله‌مان و‬ ‫حکومه‌ت و ده‌س�ه‌اڵت�ه‌ک��ان��ى تریش‬ ‫ده‌سه‌اڵتى هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه هه‌موو کاتێدا‬ ‫ئه‌و ده‌سه‌اڵت ‌ه ده‌سه‌اڵتێکى جێ به‌جێ‬ ‫کردن نیه‌‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ه کارێکى حکومه‌تى‬ ‫یان بڕیارو یاسایه‌کى په‌رله‌مان ڕابگرن‪،‬‬ ‫به‌اڵم نابێت ‌ه ئه‌نجومه‌نێکى جێ به‌جێ‬ ‫ک��ردن‪ ،‬ئه‌مان ‌ه وات ‌ه لیستى عێراقی ‌ه‬ ‫ده‌یانه‌وێت به‌وجۆره‌بێت که‌ده‌سه‌اڵتى‬ ‫جێ به‌جێ کردنى هه‌بێت‪ ،‬که‌من بڕوا‬ ‫ناکه‌م شیع ‌ه قبوڵ بکات دوو حکومه‌ت ل ‌ه‬ ‫واڵتێکدا دروست بکرێت‪ ،‬له‌به‌ر ئه‌و‌ه من‬ ‫واده‌بینم ئه‌و ئه‌نجومه‌ن ‌ه ئه‌نجومه‌نێکى‬ ‫ڕاوێژکارى ده‌بێت و له‌وه‌ش زیاتر هیچى‬ ‫پێ ناکرێت‪.‬‬ ‫* بۆچى زۆربه‌ى کوتل ‌ه سیاسیه‌کان‬ ‫داواى ئه‌و وه‌زاره‌تان ‌ه ده‌که‌ن که‌خزمه‌ت‬ ‫گوزارین‪ ،‬ئایا ئه‌و‌ه ده‌گه‌یه‌نن ک ‌ه ئه‌و‬ ‫کوتل ‌ه سیاسیان ‌ه ده‌یانه‌وێت ل ‌ه ڕێگه‌ى‬ ‫ئه‌و وه‌زاره‌تانه‌و‌ه متمانه‌ى خه‌ڵک بۆ‬ ‫خۆیان ڕابکێشنه‌وه‌؟‬ ‫ هۆکارى گه‌ڕانى کوتل ‌ه سیاسیه‌کان‬‫به‌دواى وه‌زاره‌ت ‌ه خزمه‌ت گوزاریه‌کان‬ ‫ناگه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌و بۆچونه‌ى ک ‌ه تۆ‬ ‫باست کرد‪ ،‬به‌ڵکو هۆکاره‌که‌ى ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫که‌پۆست ‌ه وه‌زاری �ه‌ک��ان بۆسێ شێو‌ه‬ ‫داب�ه‌ش ک��راون‪ ،‬خاڵ به‌ندى دانراوه‌‪،‬‬ ‫بۆنمون ‌ه پێشتر پۆست ‌ه سیادیه‌کان ل ‌ه‬ ‫وه‌رگرتنى وه‌زاریه‌کانى که‌م نه‌کرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئێستا پۆسته‌کانى سه‌رۆک‬ ‫کۆمارو سه‌رۆک وه‌زی��ران و سه‌رۆکى‬ ‫په‌رله‌مان یه‌کى ‪ 10‬خاڵ ده‌بات‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئ �ه‌و پۆست ‌ه بده‌یت ‌ه وه‌زاره‌ته‌کانى‬ ‫ده‌وڵه‌ت د‌ه وه‌زاره‌ت ده‌کات‪ ،‬بۆنمون ‌ه‬ ‫وه‌زاره‌تێکى سیادى(‪ )5‬خاڵ ‌ه وه‌ک‬ ‫وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌ره‌و‌ه و پالن دانان‬

‫و به‌رگرى و ناوخۆ و ن �ه‌وت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫وه‌زاره‌ته‌کانى ترى وه‌ک کشتوکاڵ و‬ ‫ژینگ ‌ه و پیشه‌سازى ‪ 3‬خاڵه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى ک ‌ه‬ ‫ده‌چێ وه‌زاره‌تێکى سیادى وه‌رده‌گرێت‬ ‫ل ‌ه وه‌زاره‌ته‌کانى ترى که‌م ده‌کاته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌و‌ه کوتله‌کان ئه‌و وه‌زاره‌تان ‌ه‬ ‫وه‌رده‌گرن که‌خاڵه‌کانیان که‌مه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌و‌ه نه‌بوای ‌ه هه‌موان داواى وه‌زاره‌ت ‌ه‬ ‫سیادیه‌کانیان ده‌کردو کوردیش وه‌زاره‌تى‬ ‫ده‌ره‌و‌ه و پالن دانانى به‌ر نه‌ده‌که‌وت‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ته‌نها په‌یوه‌ندى به‌وه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ک ‌ه‬ ‫ئه‌وان چه‌ند وه‌زیریان هه‌بێت ‪ ،‬ئه‌گه‌ر نا‬ ‫مه‌سه‌له‌ک ‌ه خزمه‌ت کردن نیه‌‪ ،‬بڕۆ بزان ‌ه‬ ‫له‌شاره‌کانى باشورى عێراقدا چى کراو‌ه‬ ‫بێگومان هیچ نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫* به‌اڵم وه‌زاره‌ت � ‌ه سیادیه‌کان وه‌کو‬ ‫وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌و پالن دانان و نه‌وت‬ ‫بۆ کورد گرنگى خۆیان هه‌یه‌؟‬ ‫ به‌ڵى وه‌زاره‌تێکى وه‌کو وه‌زاره‌تى‬‫ده‌ره‌و‌ه بۆ کورد گرنگه‌‪ ،‬خۆتان ده‌زانن‬ ‫کێشه‌ى ئێمه‌ى ک��ورد ئ �ه‌و‌ه بوو ک ‌ه‬ ‫ده‌وڵ�ه‌ت��ان ل ‌ه ڕێگه‌ى وه‌زاره‌ته‌کانى‬ ‫ده‌ره‌وه‌یانه‌و‌ه بڕیاریان ل ‌ه چاره‌نوسى‬ ‫ئێم ‌ه ده‌دا ل ‌ه کوردستاندا‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه بۆ ئێمه‌ى کورد گرنگ بێت‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫هه‌موو حاڵه‌ته‌کاندا کوردێک بچێت‬ ‫ل ‌ه کۆبوونه‌وه‌کانى دنیادا دانیشتبێت‬ ‫ب��ۆ ئێم ‌ه گرنگه‌‪ ،‬بێگومان هه‌موو‬ ‫وه‌زاره‌ت��ه‌ک��ان گرنگن‪ ،‬ب �ه‌اڵم ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫وه‌زاره‌ت���ى ده‌ره‌و‌ه بۆ ئێم ‌ه گرنگتر‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫* تاچه‌ند گه‌شبینن به‌وه‌ى ک ‌ه نورى‬ ‫مالیکى بتوانێ له‌و ماوه‌یه‌ى ک ‌ه بۆى‬ ‫دیارى کراو‌ه حکومه‌ت پێک بهێنێت؟‬ ‫ ل � ‌ه ڕاس��ت��ی��دا دوو ح��اڵ �ه‌ت هه‌ی ‌ه‬‫حاڵه‌تێکیان ئه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه حکومه‌تى‬ ‫شه‌راکه‌ت به‌ڕێکه‌وتنى هه‌موو الیه‌نه‌کان‬ ‫سون ‌ه و شیعه‌و کورد و پێکهاته‌کانى‬ ‫تر به‌شدارى تییا ده‌که‌ن پێى ده‌ڵێن‬ ‫حکومه‌تى شه‌راکه‌تى نیشتمانى ‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر مالکى له‌ماوه‌ى ئه‌و ‪30‬‬ ‫ڕۆژه‌ى ک ‌ه بۆى دان���راو‌ه بۆ نموون ‌ه‬ ‫سون ‌ه ئاماد‌ه نه‌بوو به‌شداى له‌گه‌ڵ‬ ‫بکات یان الیه‌نێکى تر به‌شدارى نه‌کرد‬ ‫من پێم وای ‌ه مالکى حکومه‌ته‌ک ‌ه هه‌ر‬ ‫دروس��ت ده‌ک��ات ب �ه‌اڵم حکومه‌تێکى‬ ‫زۆری��ن � ‌ه دروس���ت ده‌ک���ات‪ .‬ئ��ه‌و ک ‌ه‬ ‫ژماره‌ى زۆرین ‌ه بوو ده‌توانێت حکومه‌ت‬ ‫دروست بکات‪,‬چونک ‌ه ئه‌و ڕاسپێردراو‌ه‬ ‫و ل ‌ه کاتى خۆیدا حکومه‌ت دروست‬ ‫ده‌کات به‌اڵم ئه‌و حکومه‌ت ‌ه تا چه‌ند‬ ‫سه‌رکه‌وتوو ده‌بێت یان نا شتێکى تر‌ه‬ ‫به‌اڵم حکومه‌تێکى زۆرین ‌ه ده‌بێت‪.‬‬ ‫* ت��ا چه‌ند ئ �ه‌و حکومه‌ته‌ى ک ‌ه‬ ‫حکومه‌تى شه‌راکه‌ت ده‌بێت به‌هێز‬ ‫ده‌بێت؟‬ ‫ ئه‌گه‌ر کوردى له‌گه‌اڵ بێت به‌هێزتر‬‫ده‌بێت وات ‌ه ئه‌گه‌ر کوردو شیع ‌ه پێکه‌و‌ه‬ ‫حکومه‌ت پێکبهێنن ک ‌ه سیشى تیا‬ ‫نه‌بێت ده‌توانن به‌ڕێوه‌ى به‌رن چونک ‌ه‬ ‫سه‌رۆکى په‌رله‌مان سونه‌یه‌و به‌شى‬ ‫ئ��ه‌وه‌ش ل ‌ه سونه‌کان ده‌مێنێت ک ‌ه‬ ‫به‌شدارى بکه‌ن و پۆستى وه‌زاره‌ت‬ ‫وه‌ربگرن‪.‬‬

‫له‌چه‌ند ڕۆژى ڕاب���ردوودا جارێکى تر‬ ‫م��اڵ��پ�ه‌ڕى ویکلیکس نزیکه‌ى ‪250‬‬ ‫هه‌زار به‌ڵگه‌نامه‌ى نهێنى باڵوکرده‌و‌ه‬ ‫و چه‌ندین زان��ی��ارى گرنگ و نوێ‪،‬‬ ‫ک ‌ه هێشتا به‌شێکى ئه‌و واڵتانه‌شى‬ ‫خۆیان ب ‌ه هاوپه‌یمانى نزیکى ویالیه‌ت ‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا له‌قه‌ڵه‌مداو‌ه‬ ‫تا کاتى ب�ڵاوک��ردن �ه‌وه‌ک �ه‌ى درکیان‬ ‫پێنه‌کردبوو‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌کى گشتى‬ ‫له‌و به‌ڵگه‌نامان ‌ه بڕوانین‪ ،‬تێبینى ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌که‌ین ک ‌ه له‌ڕووى کاته‌و‌ه باڵوکردنه‌وه‌ک ‌ه‬ ‫بۆ تێکدانى سه‌قامگیرى جیهان به‌گشتى‬ ‫و ویالیه‌ت ‌ه یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا‬ ‫ب ‌ه تایبه‌تى‪ ،‬هێنده‌ى مه‌ترسیدار بوو‬ ‫هێند‌ه نه‌یتوانى گرنتى پاراستنى‬ ‫ئاسایشى جیهان ل ‌ه ئه‌ستۆ بگرێت‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم له‌ڕوانگه‌ى بۆچوونه‌کانیشه‌و‌ه‬ ‫باڵوکردنه‌وه‌ى به‌ڵگه‌نام ‌ه نهێنییه‌کان‬ ‫ن��ه‌ک پێویست ب��وو ک � ‌ه ماوه‌یه‌کى‬ ‫زووت���ر ئاشکرا بکرێن‪ ،‬به‌ڵکو به‌و‬ ‫به‌ڵگه‌نامان ‌ه نیه‌تى ڕاسته‌قینه‌ى پشت‬ ‫په‌رده‌ى مه‌به‌ست ویسته‌کانى ئه‌مریکا‬ ‫ده‌رکه‌وت‪ ،‬بێگومان هه‌تا ئه‌م ساته‌ش‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌کانى ویکلیکس بۆت ‌ه دیارترین‬ ‫باسى ناوه‌ند‌ه سیاسى و میدیاکان و‬ ‫ئه‌وه‌ى له‌و نێوه‌نده‌شدا بۆت ‌ه جێگاى‬ ‫پ��رس��ی��ار ئ��ه‌وه‌ی��ه‌‪ ،‬ئ��اخ��ۆ کێن ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ى دزه‌یان کردۆت ‌ه ناو به‌ڵگه‌نام ‌ه‬ ‫نهێنیه‌کانى وه‌زاره‌تى ده‌ره‌وه‌ى ئه‌مریکا‬ ‫و زۆربه‌ى ناوه‌ند‌ه سه‌ربازیه‌کانى ترى‬ ‫ئه‌و واڵت �ه‌؟ یاخود ویکلیکس بۆچى‬ ‫ته‌نیا ب ‌ه باڵوکردنه‌وه‌ى به‌ڵگانامه‌کانى‬ ‫هه‌ردوو جه‌نگى ئه‌فغانستان و عێراقه‌و‌ه‬ ‫نه‌وه‌ستاو واڵتانى دیکه‌ى له‌و ملمالنێ‬ ‫توند‌ه تێو‌ه گالند؟ دیار‌ه بۆ وه‌اڵمى‬ ‫ئ��ه‌م دوو پ��رس��ی��اره‌ش به‌پێى ئه‌و‬ ‫زانیارانه‌ى بوونیان هه‌یه‌‪ ،‬ده‌توانین‬ ‫بڵێین پێده‌چێت ئه‌و ماڵپه‌ڕ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫چه‌ند واڵتێکى ن �ه‌ی��ارى ئه‌مریکاو‌ه‬ ‫پشتیوانى لێبکرێت و له‌گه‌یاندن و‬ ‫پێدانى به‌ڵگه‌کان کار ئاسانى زۆرى بۆ‬ ‫کرا بێت‪ ،‬له‌الیه‌کى دیکه‌شه‌و‌ه پێده‌چێت‬ ‫ل ‌ه ناوخۆى ئه‌مریکادا له‌الیه‌ن نه‌یارانى‬ ‫دیموکراته‌کان و ب ‌ه تایبه‌تیش باراک‬ ‫ئۆباما‪ ،‬پێدانى به‌ڵگه‌کان وه‌ک گورزێکى‬ ‫توند بێت بۆ کارى ئیداره‌که‌ى ئۆباما و‬ ‫له‌و ڕێیه‌و‌ه دژایه‌تى زیاترى کاره‌کانى‬ ‫بکرێت‪ ،‬چونک ‌ه ب ‌ه شێوه‌یه‌کى گشتى‬ ‫باڵوکردنه‌وه‌ى به‌ڵگه‌نام ‌ه نهێنیه‌کان‬ ‫کاریگه‌رى خراپى بۆ سه‌ر ئاسایشى‬ ‫ده‌ره‌ک����ى ئه‌مریکا ه�ه‌ی� ‌ه و خودى‬ ‫لێدوانه‌کانى ئۆباماش ل ‌ه سه‌ره‌تاى ده‌ست‬ ‫به‌کاربوونیه‌و‌ه زیاتر جه‌ختکردنه‌وه‌بوو‬ ‫ب��ۆ پاراستنى ئاسایشى ده‌ره‌ک���ى‬ ‫ئه‌مریکا‪ ،‬ئێستاش ک ‌ه ویکلیکس هه‌ستا‬ ‫به‌و کار‌ه ب ‌ه ئاشک��ا ئه‌و‌ه ده‌رکه‌وت ک ‌ه‬ ‫هه‌ر جۆر‌ه تێکدانێکى دۆخى ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫ئه‌مریکا ڕاسته‌وخۆ ده‌بێت ‌ه هۆى تێکدان‬ ‫و کاردانه‌وه‌ى نێگه‌تیڤ بۆ سه‌ر ڕه‌وشى‬ ‫ناوخۆى ئه‌و ده‌وڵه‌ت ‌ه زلهێزه‌ى ئه‌مرۆِى‬ ‫جیهان‪ ،‬چونک ‌ه هه‌میش ‌ه ئیداره‌کانى‬ ‫پێشووى ئه‌مریکا کاریان بۆ پاراستنى‬ ‫ئاسایشى ده‌ره‌کى واڵته‌که‌یان کردوو‌ه‬ ‫و نه‌یانویستوو‌ه هیچ کات له‌ڕێگه‌ى‬ ‫مامه‌ڵه‌ى پێچه‌وان ‌ه و نا ته‌ندروسته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاسایشى ناوخۆى ئه‌مریکا بکه‌وێت ‌ه به‌ر‬ ‫ڕێژنه‌ى کار‌ه تێکدر‌ه و تیرۆریسته‌کانه‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ئ�ه‌وه‌ى ده‌مێنێته‌و‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌کانى ماڵپه‌ڕى ویکلیکس‬ ‫لێر‌ه به‌دواو‌ه ده‌بێت ‌ه نه‌یارى سه‌ره‌کى‬ ‫ویالیه‌ت ‌ه یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مریکا و‬ ‫وا ده‌کات ک ‌ه ئیداره‌ى کۆشکى سپى‬ ‫به‌رده‌وام ل ‌ه هه‌وڵى بیرۆکه‌ى نوێدا بێت‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ى ب ‌ه به‌رنام ‌ه و پالنى نوێو‌ه‬ ‫ڕووب���ه‌ڕووى هه‌ڕه‌ش ‌ه نوێیه‌کانى ئه‌و‬ ‫ماڵپه‌ڕ‌ه ببێته‌وه‌‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫بیروڕا‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫بیره‌وه‌رییه‌کانی‬ ‫مــــێــــژوو‬

‫هه‌رێمى کوردستان ‪....‬هیوایه‌کى زیاتر‬

‫د‪ .‬که‌یوان ئازاد‬ ‫‪Kaiwanazad@yahoo.com‬‬

‫ژنهێنان ل ‌ه نێوان‬ ‫ڕابردوو و ئێستادا!‬ ‫که‌سێکی خۆشه‌ویستم‪ ،‬که‌ به‌ داخه‌وه‌‬ ‫ئێستا له‌ ژیاندا نه‌ماوه‌ بۆی گێڕامه‌وه‌ و ووتی‪:‬‬ ‫تازه‌ گه‌یشتبوومه‌ قۆناغی هه‌رزه‌کاری و ماڵمان‬ ‫له‌ گوند بوو‪ .‬ئێستاش ئه‌و ڕۆژه‌م له‌ یاده‌‪ ،‬که‌‬ ‫باوکم وه‌ک زۆربه‌ی ڕۆژه‌کانی هه‌فته‌ و له‌ دوای‬ ‫نوێژی عه‌سر‪ ،‬له‌سه‌ر بانیژه‌که‌ی ماڵمان و له‌سه‌ر‬ ‫ته‌نه‌که‌یه‌ک داده‌نیشت‪ ،‬بانگی کردم و ووتی‪:‬‬ ‫فه‌یزه‌ گیان وه‌ره‌ بۆ ئێره‌‪ .‬منیش هاتمه‌ سه‌ره‌وه‌‬ ‫و چووم ‌ه خزمه‌تی و ڕووم تێکرد و ووتم‪ :‬به‌ڵی‬ ‫باوکه‌ ئه‌مرێکت هه‌بوو؟ ئه‌ویش ووتی‪ :‬ڕۆڵه‌‬ ‫حه‌ز ئه‌که‌ی ژنت بۆ بێنم؟ منیش‪ ،‬که‌ ناخم له‌‬ ‫خۆشیاندا هه‌ڵده‌په‌ڕی و نه‌مده‌وێرا ڕاسته‌وخۆ به‌‬ ‫باوکم بڵێم (ئه‌رێ وه‌لاڵ حه‌جێک بکه‌یت وایه‌)‪،‬‬ ‫ڕووم تێکرد و ووت��م‪ :‬باوکه‌ گیان ئاره‌زووی‬ ‫جه‌نابته‌‪ .‬ئه‌ویش ووتی‪ :‬مادام ئ��اره‌زووی منه‌‬ ‫که‌واته‌ بۆت ده‌هێنم‪ .‬چه‌ند ڕۆژێک تێپه‌ڕی و‬ ‫من هه‌ر چاوه‌ڕوانی وه‌اڵمی باوکم بووم‪ ،‬تا ئه‌و‬ ‫که‌سه‌ی بۆی دیاری کردبووم نیشانم بدات‪ .‬ئه‌وه‌‬ ‫بوو ڕۆژێک له‌سه‌ر بانیژه‌که‌ی ماڵمان‪ ،‬به‌هۆی‬ ‫خوشکێکمه‌وه‌ بانگی کردم و ووتی‪ :‬کوڕم بیرت‬ ‫ماوه‌ ئه‌و ڕۆژه‌ پێم ووت��ی‪ :‬حه‌ز ده‌ک�ه‌ی ژنت‬ ‫بۆ بهێنم؟ منیش ووت��م‪ :‬به‌ڵی باوکه‌ گیان‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌یش ووتی‪ :‬ئه‌زانی کێت بۆ ده‌هێنم؟ منیش‬ ‫ووتم‪ :‬نه‌خێر باوکه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر که‌سێک جه‌نابت‬ ‫په‌سندی بکه‌ی‪ ،‬من قبوڵمه‌‪ .‬ئه‌ویش ووتی‪ :‬ده‌‬ ‫که‌واته‌ سه‌یری ئه‌و توله‌ ڕێگه‌ی سه‌ر کانی بکه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ها ئه‌و کچه‌ کراس سووره‌ بااڵ به‌رزه‌ به‌ره‌و‬ ‫کانی ده‌ڕوات‪ ،‬چاوت لێیه‌؟ منیش ووتم‪ :‬به‌ڵی‬ ‫باوکه‌ ده‌یبینم‪ .‬ئه‌ویش ووتی‪ :‬ده‌ که‌واته‌ ئه‌وه‌ت‬ ‫بۆ ده‌هێنم‪.‬‬ ‫ووته‌که‌ی باوکم ئه‌وه‌نده‌ خۆش بوو‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫نه‌وێرام بڵێم باوکه‌ چۆنه‌؟ نه‌ نه‌توانیم پێ بڵێم‪:‬‬ ‫باوکمه‌ ئاخیر ناوی چییه‌ و کچی کێیه‌ ؟ بۆیه‌‬ ‫بێ گه‌یشتن به‌و وه‌اڵمانه‌‪ ،‬له‌ خۆشیاندا ده‌ستیم‬ ‫ماچ کرد و له‌ بانیژه‌که‌ هاتمه‌ خواره‌وه‌‪ .‬چه‌ند‬ ‫ڕۆژێ��ک تێپه‌ڕی بێ ئ �ه‌وه‌ی بۆ یه‌ک ساتیش‬ ‫کچه‌که‌م بینیبێت و هه‌ر بزانم کچی کێیه‌ و‬ ‫چۆنه‌؟ کچه‌یان بۆ خوازبێنی کردم و لێیان‬ ‫ماره‌ بڕیم و بۆیان گواستمه‌وه‌‪ .‬شه‌وی زاوایه‌تی‬ ‫کاتێک پێویست بوو بچمه‌ الی کچه‌که‌‪ ،‬چووم و‬ ‫شه‌ومان به‌ یه‌که‌وه‌ به‌ڕێکرد‪ ،‬تا گه‌یشتینه‌ کاتی‬ ‫به‌یانی‪ ،‬کاتێک ته‌قه‌ی ده‌رگای ژووره‌که‌مان به‌‬ ‫ئاگای هێناین‪ ،‬بۆیه‌ داوام له‌ ژنه‌که‌م کرد‪ ،‬که‌‬ ‫بچێت ده‌رگاکه‌ بکاته‌وه‌‪ ،‬کاتێک هه‌ستا و ده‌رگای‬ ‫کرده‌وه‌ سه‌یرم کردم شه‌له‌‪ .‬ئه‌وسا زانیم ئه‌وه‌ی‬ ‫باوکم بۆی هێناوم شه‌ل و که‌م ئه‌ندامه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫(سی و پێنچ) ساڵ له‌ ژیانی ژن و مێردایه‌تیمان‬ ‫تێپه‌ڕی‪ ،‬ئێستاش بۆ یه‌ک سات دڵی یه‌کترمان‬ ‫نه‌شکاند و له‌ یه‌ک زوویر نه‌بووین‪ ،‬بۆیه‌ (که‌یوان‬ ‫گیان) ئه‌وه‌ جیاوازی ژنهێنانی عه‌سری ئێمه‌ و‬ ‫سه‌رده‌مه‌که‌ی ئێوه‌یه‌‘‘‪.‬‬ ‫له‌ په‌راوێزی ئه‌و ڕووداوه‌دا ده‌بێت بڵێین‪،‬‬ ‫که‌ ئه‌گه‌ر دوێنی ژنهێنان به‌و شێوه‌یه‌ و ته‌نانه‌ت‬ ‫له‌ هه‌ندێک شوێن و ناوچه‌ی کوردستان له‌وه‌‬ ‫خراپتریش بووبێت و ڕێژه‌ی ته‌اڵق و جیابوونه‌وه‌‬ ‫زۆر ده‌گمه‌ن بووبێت؟ ئه‌ی بۆ ئێستا (کوڕ و‬ ‫کچ) دوای چه‌ند ساڵێک له‌ خه‌باتی ژێر زه‌مینی‬ ‫و سه‌ر زه‌مینی به‌ ن��اوی له‌ یه‌کتر گه‌یشتن‬ ‫یه‌کتری بینین‪ ،‬چه‌ندین جار به‌ یه‌که‌وه‌ قسه‌ و‬ ‫باس کردن‪ ،‬تا باشتر یه‌کتر بناسن‪ ،‬به‌اڵم دواتر‬ ‫به‌ بیانووی جۆراوجۆر له‌ یه‌ک جیاده‌بنه‌وه‌! هه‌ر‬ ‫وه‌ک ئه‌وه‌ی ڕۆژ نییه‌ به‌ ئه‌ندازه‌ی دیارده‌ی‬ ‫ژنهێنان‪ ،‬حاڵه‌تی جیابوونه‌وه‌ ڕوونه‌دات؟ ئه‌مه‌و‬ ‫ئه‌و پرسیاره‌یه‌ بێئه‌وه‌ی الوه‌کان به‌ وه‌اڵمه‌که‌ی‬ ‫گه‌یشتبن‪ ،‬سیسته‌می جیهانگیری وه‌اڵمی‬ ‫ده‌دات��ه‌وه‌‪ ،‬وه‌اڵمه‌که‌ش ئه‌وه‌یه‌ ’’ئه‌و عه‌یامه‌‬ ‫گوزه‌شت‘‘‪.‬‬

‫سه‌ردار محمه‌د ساڵح‬

‫له‌دوواى پرۆسه‌ى ئازادى عێراق و‬ ‫گۆرانکارى له‌ نه‌خشه‌ى سیاسى‬ ‫وواڵت����دا ه�ه‌رێ��م��ى کوردستان‬ ‫له‌چوارچێوه‌ى عێراقى فیدراڵدا‬ ‫بووه‌ جێگاى سه‌رنجى ده‌وروبه‌ر‬ ‫‪.‬به‌اڵم له‌کاتى ئه‌و گۆرانکارییه‌‬ ‫ده‌وڵه‌تێکى‬ ‫ری��ش��ه‌ی��ی��ه‌ى‬ ‫ئیفلیجکراوى پێشوه‌خته‌ى وه‌ک‬ ‫عێراق هه‌ندێک به‌خاڵى مه‌ترسیان‬ ‫چوواند ‪.‬له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا به‌ده‌ر‬ ‫له‌جیاوازى الیه‌نى ئه‌منى له‌گه‌ڵ‬ ‫ن��اوه‌ن��د ه�ه‌رێ��م��ى کوردستان‬ ‫پشت به‌ستوو به‌ده‌سته‌اڵته‌کانى‬ ‫خۆى ه��ه‌رزوو پێوه‌ى دیاربوو‬ ‫که‌ ده‌یه‌وێت ب��ه‌رده‌وام هه‌نگاو‬ ‫بۆ پێشه‌وه‌ بنێت ‪,‬ه �ه‌م وه‌ک‬ ‫هه‌ستانه‌وه‌ى ژێرخان و خستنه‌وه‌‬ ‫گه‌رى سه‌رمایه‌گوزارى و هه‌میش‬

‫وه‌ک خاوه‌ن هێزێک که‌ له‌رێگه‌ى‬ ‫پ���رۆس���ه‌ى دی��م��وک��راس��ی��ه‌وه‌‬ ‫حکومرانى خۆى بگرێته‌ ئه‌ستۆو‬ ‫ده‌رفه‌تى ئۆپۆزسیۆنیش بدات‬ ‫ت��ا ببێته‌ ره‌خ��ن�ه‌گ��رو چاودێر‬ ‫به‌سه‌ر ک��اروب��ارى حکومه‌ته‌وه‌‬ ‫‪,‬له‌هه‌مان کاتیشدا به‌رده‌وام له‌‬ ‫هه‌وڵدایه‌ گومانى ده‌رودراوسێ‬ ‫و ه �ه‌رالی �ه‌ک نه‌هێڵێ و بڵێت‬ ‫نه‌خێر هه‌رێم پێگه‌ى دۆستایه‌تى‬ ‫و پێکه‌وه‌ ژیانه‌و چیتر نابێته‌‬ ‫م��ای �ه‌ى ه��ه‌ره‌ش��ه‌ بۆسه‌رهیچ‬ ‫الیه‌نێک ‪ .‬به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌مه‌‬ ‫له‌الیه‌که‌وه‌ هامشۆى چه‌ندجاره‌ى‬ ‫وه‌زی���رى ده‌ره‌وه‌ى تورکیایه‌‬ ‫بۆ هه‌رێمى کوردستان که‌کار‬ ‫ده‌گاته‌ ئه‌وه‌ى (داود ئوغلو )‬ ‫بڵێ په‌یوه‌ندى ئێستامان له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌رێمى کوردستان ته‌نیا بووارى‬ ‫ئه‌منى نییه‌و بوواره‌کانى ئابورى‬ ‫و مرۆیشى گرتۆته‌وه‌ تا ئه‌و‬ ‫راده‌یه‌ى بۆ یه‌که‌م جار له‌ نێو‬ ‫کونسوڵگه‌رى تورکیا له‌ هه‌ولێر‬ ‫ئااڵى کوردستان شه‌کێنرایه‌وه‌‬ ‫‪.‬ه���ه‌روه‌ه���ا ه �ه‌رچ��ى کۆمارى‬ ‫ئیسالمى ئێرانی دراوسێشه‌ ئه‌م‬ ‫راستییه‌ى له‌به‌رچاو گرتووه‌ که‌‬ ‫هه‌رێمى کوردستان ب �ه‌ده‌ر له‌‬ ‫په‌یوه‌ندى باشى بازرگانى له‌هه‌مان‬ ‫کاتیشدا فیلته‌رى راگرتنى هه‌ر‬ ‫هه‌ره‌شه‌یه‌که‌ بۆسه‌ر سه‌روه‌رى‬ ‫خاکى ئێران که‌ مێژووه‌یه‌ک له‌‬

‫دژایه‌تى دیکتاتۆریه‌ت پێکه‌وه‌ى‬ ‫گرێداون و نایانه‌وێت هه‌رگیز‬ ‫دووباره‌ بێته‌وه‌ ‪.‬که‌واته‌ هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ئێستا له‌نێو بازنه‌ى‬ ‫تێگه‌یشتندایه‌ له‌گه‌ڵ هه‌مووالیه‌ک‬ ‫‪,‬ناوه‌ند ‪ ,‬دراوسێ ‪ ,‬سیاسه‌تى‬ ‫نێوده‌وڵه‌تى ‪ ,‬وه‌ ئه‌و پرسه‌‬ ‫ه��ه‌ڵ��واس��راوان��ه‌ش که‌هێشتا‬ ‫له‌گه‌ڵ ناوه‌ند له‌ تاووتوێدان‬ ‫ی��ان واى دابنێین له‌ته‌نیشت‬ ‫پ�ه‌راوێ��ز خستندان خێرابه‌جێ‬ ‫گه‌یاندنیان و پاراستنیان به‌نده‌‬ ‫ب �ه‌ ب���ه‌رده‌وام���ى ئ��ه‌م شێوازه‌‬ ‫ل��ه‌س��ه‌رخ��ۆو حه‌کیمانه‌یه‌ى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى کوردخۆى ‪ ,‬که‌‬ ‫له‌که‌مترین م��اوه‌دا تاراده‌یه‌ک‬ ‫توانیوێتى زۆرت��ری��ن دۆست‬ ‫ب��ۆخ��ۆى م��س��ۆگ �ه‌ر ب��ک��ات و‬ ‫که‌مترین دژ بهێڵێته‌وه‌ که‌ به‌شێک‬ ‫له‌و دژانه‌ش له‌ بنه‌ره‌تدا دژى‬ ‫رێره‌وى دیموکراتى و کۆمه‌ڵگاى‬ ‫مۆدیرنن له‌هه‌ر وواڵتێکدا نه‌ک‬ ‫به‌ته‌نها ک��ورد ‪ .‬چونکه‌ ئه‌مه‌‬ ‫که‌‬ ‫دیمه‌نێکى دڵخۆشکه‌ره‌‬ ‫له‌هه‌رێمى کوردستاندا ته‌واوى‬ ‫کوتله‌ جیاوازه‌کانى عێراق که‌‬ ‫به‌شاده‌مارى ده‌سته‌اڵتى عێراقى‬ ‫ده‌ژمێرێن دێن و له‌سه‌ر داخوازى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێم له‌سه‌ر مێزى‬ ‫گفتوگۆ ‪,‬نه‌خشه‌ى ئاینده‌ى‬ ‫وواڵتێکى پرله‌ کێشمه‌کێشى‬ ‫سیاسى و مه‌زهه‌بى ده‌کێشن‬

‫‪ .‬ئ�ه‌م�ه‌ چانسێکى ب��اش�ه‌ بۆ‬ ‫هه‌رێمى کوردستان که‌ پیشانى‬ ‫هه‌مووالیه‌کى ده‌دات ئیتر به‌‬ ‫کردار ده‌مانه‌وێت هه‌رێمه‌که‌مان‬ ‫بنیات بنێینه‌وه‌ و نه‌وه‌کانمان‬ ‫ن��ه‌وه‌ى س���ه‌رده‌م و پارێزه‌رى‬ ‫ئ��اش��ت��ى ب��ن ‪ .‬وه‌ ده‌بێت‬ ‫پێکهاته‌کانى دیکه‌ى عێراقیش‬ ‫هه‌مان ئاراسته‌ هه‌ڵبژێرن بۆ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى ی�ه‌ک��پ��ارچ�ه‌ی��ى خاکى‬ ‫عێراق ب�ه‌خ��وازراوى بمێنێته‌وه‌‬ ‫‪..‬روونتر بڵێین تا ئه‌وکاته‌ى‬ ‫عێراق یارمه‌تى ده‌رى ژیانه‌وه‌ى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان ده‌بێت و‬ ‫وی��س��ت��راوه‌ که‌ جێبه‌جێکارى‬ ‫ده‌ستور بێت و خۆى له‌و هێڵه‌‬ ‫س��وران �ه‌ ن���ه‌دات ک �ه‌ هه‌میشه‌‬ ‫بونه‌ته‌ م��ای�ه‌ى هه‌ڵگیرسانى‬ ‫ش �ه‌روو داروخ��ان ‪.‬بۆ ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌بازنه‌ى تێگه‌یشتنى زۆرینه‌‬ ‫له‌ کۆمکارى عه‌ره‌بیدا هه‌ست‬ ‫به‌م به‌رپرسیارێتیه‌ گه‌وره‌یه‌‬ ‫ده‌ک���ه‌ن ک �ه‌ب��اس له���مانه‌وه‌ى‬ ‫عێراق ده‌که‌ن به‌ یه‌کپارچه‌یى‬ ‫‪.‬که‌واته‌ ئه‌وه‌ى ئێستا شێوه‌ى‬ ‫ن��اوب��ژی��وان��ى ه �ه‌ڵ��گ��رت��ووه‌ له‌‬ ‫چاره‌سه‌رى بێنه‌وبه‌رده‌ى هه‌شت‬ ‫مانگه‌ى حکومه‌تى شه‌راکه‌تى‬ ‫پ��ێ ده‌چ��ێ��ت ک���ورد ب��ێ��ت ‪,‬‬ ‫ره‌نگه‌ ئه‌مه‌ چاوه‌رێ نه‌کرابێت‬ ‫‪..‬ب���ه‌اڵم رێگه‌ ته‌ندروسته‌که‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ که‌ ده‌بێت هه‌مووالیه‌ک‬

‫هاوکاربن له‌ پاراستنى مافى‬ ‫گشتى و رێزگرتن له‌چاوه‌روانى‬ ‫ده‌نگده‌ران ‪ .‬له‌ هه‌مانکاتیشدا‬ ‫هه‌ندێک چاوپۆشى بکرێت له‌‬ ‫پێناو ئامانجێکى گه‌وره‌تر که‌‬ ‫رێگرییه‌ له‌ به‌رده‌وامى تیرۆرو‬ ‫تۆقاندن که‌ هه‌موو عێراقییه‌ک‬ ‫یه‌ک چاره‌نوسى هه‌یه‌ له‌ چاوى‬ ‫تیرۆردا ‪ ,‬ئیستا کاتى ئه‌وه‌یه‌‬ ‫بڵێین (هه‌ولێر ) له‌ پایته‌ختێکى‬ ‫گ��وم��ان��اوی �ه‌وه‌ ناسنامه‌یه‌کى‬ ‫راسته‌قینه‌ پیشانى هه‌مووان‬ ‫ده‌دات که‌ ئه‌ویش بانگێشتى‬ ‫ه��ه‌م��وان��ه‌ ب���ۆ چ���اره‌س���ه‌رى‬ ‫کێشه‌یه‌ک که‌ ته‌نیا له‌ناوخۆدا‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌بێت ئه‌ویش به‌‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رچ��اوگ��رت��ن��ى بارودۆخى‬ ‫ئێستاى عێراق و نیازپاکى له‌‬ ‫ئاست به‌دیهێنانى ئاینده‌یه‌کى‬ ‫گ��ه‌ش ب��ۆ گ��ه‌ل ‪ .‬چونکه‌ به‌‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‌ ناوى عێراق ته‌نیا‬ ‫ناچێته‌ ناو کتێبى (گینس ) ه‌‬ ‫وه‌ له‌ دوواکه‌وتنى پێکهێنانى‬ ‫حکومه‌تدا به‌ڵکو وواڵت ده‌بێته‌‬ ‫ساغکردنه‌وه‌ى‬ ‫گ��ۆره‌پ��ان��ى‬ ‫چه‌کوچۆڵى ئه‌وانه‌ى بازرگانى‬ ‫به‌ جه‌نگه‌وه‌ ده‌ک��ه‌ن ‪..‬به‌اڵم‬ ‫ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان هیواى‬ ‫ب���ه‌رده‌وام و زیاترى هه‌یه‌ بۆ‬ ‫چه‌سپاندنى ئاشتى و دوور‬ ‫که‌تنه‌وه‌ له‌ ناکۆکى و به‌روونى‬ ‫دیاره‌ له‌ قۆناغى ژیانه‌وه‌دایه‌ ‪.‬‬

‫تیشکێک بۆسه‌ر شوێنه‌وارى گودین ته‌په‌ى چاخى ماد‬

‫و‪ .‬جەمال نوری مەعروف‬

‫ش���وێ���ن���ه‌وارى گ���ودی���ن ت��ه‌پ�� ‌ه‬ ‫له‌ناوچه‌یه‌کى فراواندای ‌ه ده‌که‌وێت ‌ه‬ ‫سنورى دوانز‌ه کیلۆمه‌ترى باشورى‬ ‫خ��ۆره�ه‌اڵت��ى (گ��ن��ک��اوه‌ر)ى نزیک‬ ‫(ک��رم��اش��ان)ى نێوان کوردستان‬ ‫لوڕستان‪,‬شوێنه‌وارى ناوبراو ک ‌ه‬ ‫ڕوبه‌رێکى گه‌وره‌ى ل ‌ه خۆ گرتوو‌ه و ل ‌ه‬ ‫سنورى (‪ )5‬هه‌کتاردای ‌ه به‌رزییه‌مه‌ى‬ ‫نزیکه‌ى ‪ 26‬مه‌تر‌ه به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ‬ ‫زه‌ویه‌کانى دراوسێ‪,‬ئه‌م ناوچه‌ی ‌ه‬ ‫الى باکوریه‌و‌ه ده‌گاته‌و‌ه ب ‌ه لقه‌کانى‬ ‫ڕوب��ارى (گاماسبى) سنوردار‪ ,‬ل ‌ه‬ ‫سنورى ‪ 300×450‬مه‌تر‌ه و به‌یه‌کێک‬ ‫ل� ‌ه گ �ه‌وره‌ت��ری��ن ته‌پ ‌ه کۆنه‌کانى‬ ‫ده‌ژمێردرێ‪(,‬گودین)‬ ‫ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫به‌سه‌رپه‌رشتى (کایلریانگ) کارى‬ ‫کن ‌ه و پشکنینى تیادا ئه‌نجامدا‬ ‫سه‌رئه‌نجام بوو‌ه خاوه‌نى(‪ )7‬چینى‬ ‫کلتورى ی��ان شارستانى جیاجیا‬ ‫که‌چینه‌کانى به‌وردى هه‌ڵسه‌نگێنران‬ ‫و به‌چه‌ن لقێکى جیا جیا دابه‌ش‬ ‫ک��راون که‌ل ‌ه ناویاندا چینى (‪)2‬‬ ‫ى س�ه‌رده‌م��ى م��اد دێ ک ‌ه تیایدا‬ ‫ماونه‌ته‌وه‌‪ ,‬ئه‌وان ‌ه ڕۆشنایى ده‌خه‌ن ‌ه‬ ‫س��ه‌ر پاشماوه‌کانى ته‌الرسازى‬ ‫چینه‌کانى تر وات ‌ه ده‌بن ‌ه سه‌رچاوه‌ى‬ ‫لێکۆلینه‌و‌ه و ب��ڕی��اردان له‌سه‌ر‬ ‫پاشماوه‌کانى‪ ,‬بیناى قه‌اڵک ‌ه وادیار‌ه‬ ‫و ل����ه‌وه‌ش‬ ‫‌که‬ ‫ته‌واوى ته‌په ‌ ‬ ‫دورتر ده‌ره‌وه‌ى شاره‌که‌ى گرتۆته‌و‌ه‬ ‫و ئاسه‌وارێکیش ب�ه‌ده‌س��ت ئیم ‌ه‬ ‫گه‌یشتوو‌ه له‌وباره‌یه‌و‌ه په‌یوه‌ست بن‬ ‫ب ‌ه چینى سێیه‌م‪ ,‬به‌درێژایى باکورى‬ ‫قه‌اڵک ‌ه که‌له‌سنورى (‪ )400‬مه‌ترى‬ ‫چوارگۆشه‌دای ‌ه پاشماوه‌ى دوو بیناى‬ ‫گه‌وره‌تر ده‌رده‌ک��ه‌ون ک ‌ه مێژویان‬ ‫په‌یوه‌ستن ب ‌ه هه‌مان سه‌رده‌مى‬ ‫کارى کنه‌و پشکنینه‌ک ‌ه و کۆمه‌ڵه‌ى‬ ‫ئه‌و دوو بینایه‌ش پێکهاتوو‌ه ل ‌ه‬ ‫ژورى باریک په‌یوه‌ست ‌ه به‌هه‌مان‬

‫س���ه‌رده‌م و له‌به‌شى خۆرهه‌اڵتى‬ ‫دا ب �ه‌چ��وار ده‌وری���دا ش��ورا هه‌ی ‌ه‬ ‫ب�ه‌رل�ه‌وه‌ش دیمه‌نى بیناک ‌ه ده‌رى‬ ‫ئه‌خات که‌بیناى گه‌ور‌ه بوو‌ه به‌اڵم‬ ‫ئاینى نه‌بوو‌ه له‌م به‌شه‌دا ژماره‌ک‬ ‫ته‌نورو ئاگردان دۆزارن �ه‌و‌ه به‌سه‌یر‬ ‫کردنیان ده‌رئه‌که‌ون ک ‌ه له‌هه‌مان‬ ‫ک �ه‌ره‌س �ه‌ى بیناکه‌ن ک ‌ه دروست‬ ‫کراون‪,‬به‌بونى ئه‌وان ‌ه به‌شێکى زۆر‬ ‫ل ‌ه دیواره‌کانى وه‌کو دیار‌ه به‌هۆى‬ ‫بومه‌له‌زه‌و‌ه ڕوخ��ان و تێکه‌ڵ ب ‌ه‬ ‫زه‌وى چوارده‌ورى بوون به‌اڵم بیناک ‌ه‬ ‫وا ده‌رئه‌که‌وێت ک ‌ه تواناى مانه‌وه‌ى‬ ‫ب�ه‌ه��ۆى ئ �ه‌و ک �ه‌ره‌س��ان �ه‌و‌ه بوو‌ه‬ ‫ک ‌ه له‌و ڕۆژگ��اردا هه‌بوون و به‌کار‬ ‫هێنراون‪ ,‬به‌رده‌وامى مانه‌وه‌ى مرۆڤ‬ ‫له‌و شوێنه‌دا بۆت ‌ه خاوه‌نى شوێنى‬ ‫مانه‌وه‌ى پێویست ک ‌ه پاشماوه‌که‌ى‬ ‫پێویست ‌ه ب ‌ه کۆتایى چینى سێیه‌م‬ ‫و وێنه‌که‌ى دیارو له‌به‌رچاو‌ه به‌اڵم‬ ‫به‌هۆى ئه‌و گۆڕانکارییانه‌ى به‌درێژایى‬ ‫هه‌زاره‌ى یه‌که‌م به‌سه‌ر ناوچه‌که‌دا‬ ‫هاتوو‌ه شێوه‌که‌ى گۆڕیوو‌ه به‌هۆى‬ ‫ئ��ه‌وه‌ى به‌ش ‌ه کۆنه‌کانى نه‌ماون‬ ‫و ڕوخ��اون‪,‬ب �ه‌اڵم ت��از‌ه بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ک���ارى ک��ن �ه‌و پشکنین تیایدا‬ ‫به‌رده‌وام به‌زیاتر ده‌رخستنى به‌ش ‌ه‬ ‫جیاجیاکانى ئه‌و قه‌اڵی ‌ه و ئه‌وه‌ى‬ ‫له‌و ڕووه‌و‌ه به‌ده‌ستمان گه‌یشتوو‌ه‬ ‫نیشانى ده‌دات چه‌ندین ڕیزى ژورو‬ ‫وشوێنى تایبه‌تى تێدا هه‌بوو‌ه له‌وان ‌ه‬ ‫ک ‌ه دی��ارن دیوارێکى گ �ه‌وره‌ی � ‌ه و‬ ‫له‌گه‌ڵ چه‌ند ژورێکى دیارى کراو ک ‌ه‬ ‫ده‌توانین ئه‌و پاشماوان ‌ه بخه‌ین ‌ه به‌ر‬ ‫چاو ک ‌ه به‌شێکن ل ‌ه بینا ئه‌سڵییه‌ک ‌ه‬ ‫له‌وانه‌ش ‌ه ئه‌و ژوران ‌ه دواى وێرانبونیان‬ ‫به‌بومه‌له‌رز‌ه ل ‌ه قۆناغى یه‌که‌مدا سه‌ر‬ ‫له‌نوێ دروستیان کردبنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب�ه‌رده‌واک��ى ک��ارى کن ‌ه و پشکنین‬ ‫ل�ه‌م چینه‌دا ک ‌ه شێوه‌ى ستونى‬ ‫وه‌رگرت و له‌ڕێکى ئه‌و دیوار‌ه چوون ‌ه‬ ‫خواره‌و‌ه به‌و هۆیه‌و‌ه چینى دووه‌م‬ ‫ک ‌ه به‌رامبه‌ر چاخى حه‌وته‌مى پ‪.‬ز‪.‬‬ ‫ده‌وه‌ستێته‌وه‌‪ ,‬لێره‌دا پاشماوه‌ى ئه‌و‬ ‫دیوار‌ه ک ‌ه ماوه‌ته‌و‌ه درێژیه‌که‌ى ‪65‬‬ ‫مه‌تره‌و ڕاڕه‌وێک ‌ه له‌به‌رده‌م قه‌اڵکه‌و‌ه‬ ‫درێژ بۆته‌وه‌‪ ,‬دیوارى ناو براو ب ‌ه‬ ‫خشت دروست کراو‌ه به‌اڵم پانییه‌که‌ى‬ ‫له‌سه‌ر شێوه‌یه‌ک نه‌وه‌ستاو‌ه به‌ڵکو‬ ‫ل ‌ه ڕویه‌کیه‌و‌ه که‌متر ل ‌ه (‪ )3‬مه‌تر‌ه و‬ ‫له‌ڕوى نزمییه‌و‌ه (‪ )4‬مه‌تره‌‪,‬له‌پشتى‬ ‫ئ �ه‌و دی���واره‌و‌ه دواى جێهێشتنى‬ ‫نێوانێک قولل ‌ه ده‌بینین ک ‌ه ژورى‬

‫ت��ێ��دای�ه‌و به‌خشتى ک��اڵ دروست‬ ‫کراو‌ه له‌به‌شى باشوورى قه‌اڵکه‌شدا‬ ‫قولله‌ى خۆرئاوا هه‌یه‌و که‌به‌هه‌مان‬ ‫ده‌ستوور پاشماوه‌ى ژورێکى تێدای ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ چێشتخانه‌یه‌ک و ته‌نورێک و‬ ‫ئاگردانێک و ئاوخوڕى ئاژه‌ڵێک‪.‬‬ ‫ب�ه‌درێ��ژای��ى خ��ۆرئ��اواى ئ �ه‌و ژور‌ه‬ ‫ته‌الرێکى گ���ه‌وره‌و پ��ان ده‌بینرێ‬ ‫ک�ه‌ب��اڵ�ه‌ک��ان��ى ‪ 24‬م �ه‌ت��ر درێ���ژه‌و‬ ‫پانیه‌که‌ى ‪ 18‬پانه‌و له‌الیه‌کییه‌و‌ه‬ ‫دیوارى حه‌وشه‌ى هه‌ی ‌ه که‌به‌شێک ‌ه‬ ‫له‌دیواره‌کانى ئه‌م ت �ه‌الره‌و سودى‬ ‫هه‌بوو‌ه بۆ پاراستنى‪ ,‬له‌ناوه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌م ت�لاره‌دا ‪ 5×6‬ڕیز کۆڵه‌که‌ى‬ ‫ته‌خت ‌ه هه‌ن ک ‌ه بنکه‌کانیان به‌ردن‬ ‫و ل ‌ه شوێنه‌کانیاندا دانراون‪ ,‬خاڵى‬ ‫سه‌رنج ڕاکێشى ئ�ه‌م قه‌اڵی ‌ه له‌م‬ ‫شوێنه‌دای ‌ه ک ‌ه ته‌ره‌فى باشورى‬ ‫گرتوو‌ه و ئ��ه‌وه‌ى لێى ماوه‌ته‌و‌ه‬ ‫سه‌کۆیه‌کى گچکه‌ی ‌ه ک ‌ه تا کۆتایى‬ ‫دی��واره‌ک� ‌ه درێژبۆته‌و‌ه و له‌به‌شى‬ ‫باکوریدا ژورێکى گه‌ور‌ه یان هۆڵێک‬ ‫هه‌ی ‌ه و ک ‌ه ته‌خت ‌ه وادیار‌ه بۆ دانیشتن‬ ‫دروس���ت کرابێت له‌نێوان چینى‬ ‫یه‌که‌م و ده‌ووه‌مى ستونیدا کۆڵک ‌ه‬ ‫هه‌ی ‌ه ک ‌ه به‌ڕیز دانراون وادیار‌ه بۆ‬ ‫گه‌یشتن بوو‌ه ب ‌ه ته‌ختى سوڵتان‬ ‫هه‌روه‌ها شوێنی ئاگردانێکیش هه‌ی ‌ه‬ ‫که‌به‌خشت دروست کراوه‌و له‌ته‌ختى‬ ‫زه‌وی �ه‌ک �ه‌ى بڵندتره‌‪,‬لێکۆلینه‌و‌ه‬ ‫له‌سه‌ر پاشماوه‌ى ئه‌و قه‌اڵ گچکه‌ی ‌ه‬ ‫نه‌کراو‌ه تاکو ده‌رباره‌ى دانیشتوانى‬ ‫چینى دووه‌م شتێک بزانین بۆی ‌ه‬

‫ته‌نها هه‌ر ئه‌وه‌ند‌ه ده‌ڵێین‪ :‬قاڵیه‌کى‬ ‫گچک ‌ه له‌ڕوى ته‌په‌ک ‌ه دروست کراو‌ه‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه به‌هه‌ڵدانى شوێنه‌کانى ترى‬ ‫ده‌ربکه‌وێت که‌بینایه‌کى ت�ه‌واو پڕ‬ ‫ژورو و ڕێڕه‌و و چێشتخانه‌و غه‌یرى‬ ‫ئه‌وانیشى تێدا بێت که‌مه‌به‌ست ل ‌ه‬ ‫دیوارى توندو تۆڵو قه‌لله‌و شورای ‌ه‬ ‫که‌چوار ده‌ورى گیرابێت و بۆ یه‌کێک‬ ‫ل ‌ه شازاد‌ه گه‌وره‌یه‌کى (ماد) بگه‌ڕێتو‌ه‬ ‫ک ‌ه ل ‌ه ده‌ربه‌ندى (گه‌نکاوه‌ر) ژییاوه‌‪,‬‬ ‫ی��ان ل �ه‌و ڕۆژگ����اره‌دا پێچده‌چێت‬ ‫سه‌ربازخانه‌یه‌ک بوبێت ک ‌ه سه‌دى‬ ‫لێ بینراوه‌‪.‬‬ ‫ت �ه‌الرى کۆڵه‌که‌دار ک ‌ه له‌سه‌ره‌و‌ه‬ ‫باسمان کرد ل ‌ه کۆشکه‌کانى (ئاپادانا)‬ ‫له‌(نۆشیجان)و (پاسارگاد) و ته‌ختى‬ ‫جه‌مشید هه‌بوو‌ه ک ‌ه به‌شێوه‌ى ئاسیى‬ ‫ل ‌ه ته‌الرسازى ناوخۆییدا ئێرانییه‌کان‬ ‫دروستیان کردووه‌‪,‬هه‌ڵبه‌ت ‌ه ئه‌و‬ ‫ج���ۆر‌ه ت���ه‌الر‌ه ک��ۆڵ��ک �ه‌داران � ‌ه ل ‌ه‬ ‫ته‌الرسازى چینى چواره‌مى ته‌په‌ى‬ ‫دێرینى (حه‌سه‌نلۆ) وه‌رگیراو‌ه ک ‌ه‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه ماده‌کان له‌ژێر کاریگه‌رى‬ ‫ئه‌واندا دروستیان کردبێت‪ ,‬ئه‌م جۆر‌ه‬ ‫ته‌الرسازیی ‌ه ناوخۆییه‌ش بۆیه‌که‌م‬ ‫جار ک ‌ه ئاماژه‌مان دا ل ‌ه (حه‌سه‌نلۆ)‬ ‫ى (‪ )4‬دروست کراو‌ه جگ ‌ه له‌وه‌ش‬ ‫ل � ‌ه ج���ۆر‌ه ت���ه‌الر‌ه کۆڵکه‌داره‌ش‬ ‫له‌(گودین ته‌په‌) و (نۆشیجان)یش‬ ‫به‌رچاو ده‌که‌ون‪,‬هه‌رچۆنێک بێت‬ ‫نه‌خشه‌ى بیناى (گودین ته‌په‌) و‬ ‫دااڵنى کۆڵکه‌ى نموونه‌ى سه‌ره‌تایى‬ ‫دااڵن��ى ک��ۆڵ�ه‌ک�ه‌دارى ئاسیین ک ‌ه‬

‫دواتر ل ‌ه ته‌الرسازى هه‌خامه‌نشیدا‬ ‫ش��ێ��وه‌ک�ه‌ى ب � ‌ه ڕه‌ن��گ��ى ئاڵتونى‬ ‫خۆى گه‌یشت باشترین نموونه‌ش‬ ‫بۆ ئه‌م ‌ه له‌(پاسارگاد)و (ته‌ختى‬ ‫جه‌مشید) له‌ڕۆژگارى کۆرشى دووه‌م‬ ‫و داریوش دا دروست ��راون و ئه‌مڕۆ‬ ‫پاشماوه‌کانیان له‌و شوێن ‌ه ناوبراوانه‌دا‬ ‫ده‌رکه‌وتون و ب ‌ه پێوه‌ماون‪.‬‬ ‫مێژووى گودین ته‌په‌‪:‬‬ ‫به‌پێى ئه‌و پاشماوانه‌ى له‌چینى‬ ‫کنه‌و پشکنینه‌که‌دا ده‌رکه‌وتن‬ ‫تاقیکردنه‌وه‌کانى کاربۆن ‪ 14‬مێژووى‬ ‫ئه‌و چینه‌ى ل ‌ه سه‌رو سنورى ‪824‬‬ ‫پ‪.‬ز داناوه‌‪ ,‬ئه‌وه‌ش ب ‌ه هۆى ده‌رزى‬ ‫سنجاقێکى داخراوى ل ‌ه ئاسن دروست‬ ‫کراو ک ‌ه ل ‌ه چینى (‪ )2‬دۆزرایه‌وه‌‪,‬ک ‌ه‬ ‫ل ‌ه مێژووشدا ئه‌و چین ‌ه به‌سووده‌و‬ ‫ده‌توانین دۆزراوه‌که‌ى به‌راورد بکه‌ین‬ ‫ب ‌ه نموونه‌کانى (زیۆیه‌)و (نوشیجان‬ ‫ته‌په‌)له‌سه‌رو ئه‌وه‌شه‌و‌ه ئه‌و ده‌رزیی ‌ه‬ ‫سنجاق ‌ه داخ��راو‌ه ل ‌ه ئاشووریشدا‬ ‫به‌کارهێنراو‌ه به‌اڵم ل ‌ه نموونه‌کانى‬ ‫(گودین) و (نوشیجان) و (زیۆیه‌)‬ ‫و (لوڕستان) ناچێت به‌اڵم هیچ کام‬ ‫له‌وان ‌ه ته‌رزییان ل ‌ه چاخى هه‌شته‌مى‬ ‫پ‪.‬ز ک��ۆن��ت��ر نیی ‌ه ل�� ‌ه مێژووى‬ ‫ئۆرارتییه‌کان و حیسیه‌کانیشدا ئه‌و‬ ‫جۆر‌ه سنجاق ‌ه هه‌ر به‌و جۆر‌ه سودى‬ ‫هه‌بووه‌‪ ,‬به‌و پێی ‌ه سنجاقى داخراو‬ ‫به‌ر له‌چاخى هه‌شته‌مى پ‪.‬ز‪ .‬نه‌بووه‌و‬ ‫ئه‌و مێژووه‌ش که‌متر یان پێشتر‬ ‫به‌رامبه‌ر جێگیربوونى ماده‌کان له‌و‬ ‫شوێنه‌دا دیاریده‌کات‪.‬‬


‫کۆمەاڵیەتی‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫بۆچی ڕوو ل ‌ه بازاری کۆن ‌ه فرۆشی ده‌کرێت؟‬

‫‪5‬‬

‫پەنهان‬ ‫به‌رز بوونه‌وه‌ی به‌رده‌وامی کااڵکان ل ‌ه‬ ‫نێو بازڕاره‌کانی کوردستاندا‌و خراپی‬ ‫ج��ۆره‌ک �ه‌ی��ان هاواڵتیانی نیگه‌ران‬ ‫ک����ردووه‌‌و ه �ه‌م��وو کاتێک ه���اورای‬ ‫سنورێک ده‌که‌ن بۆ ئه‌م بار‌ه دابنرێت‪،‬‬ ‫ئه‌م حاڵه‌ته‌ رای جیاۆازی له‌ سه‌ره‌‌و‬ ‫ته‌نها خاڵکیش ک ‌ه هاواڵتیان ته‌ئکیدی‬ ‫ل ‌ه سه‌ر بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬ویژدانی بازرگانه‌کان‌و‬ ‫بێ هه‌ڵوێستی حوکومه‌ته‌‪ ،‬ئه‌م حاڵ ‌ه‬ ‫ک ‌ه وای کردوو‌ه که‌ هاواڵتیان ڕوو ل ‌ه‬ ‫بازاڕی کۆن ‌ه فرۆشه‌کان بکه‌ن‪ ،‬ئه‌‌و‬ ‫هاواڵتیانه‌ی ک ‌ه سه‌رقاڵی که‌ڕین‌و‬ ‫فرۆشتنی کااڵ کۆنه‌کان ب��وون به‌م‬ ‫شێوه‌ی ‌ه بۆ رێبازی ئازادی دووان‪.‬‬ ‫خالید ئه‌حمه‌د‪ :‬کۆنه‌ فرۆشه‌کێکی‬ ‫ناو بازاڕی کۆن ‌ه فرۆشه‌کانی شاری‬ ‫سلێمانیه‌‌و ته‌ئکید ل ‌ه س �ه‌ر ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌کاته‌و‌ه ک ‌ه شته‌کانی کڕیاری زۆره‌‌و‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬بۆیه‌ خه‌ڵک کڕیاری کااڵ‬ ‫کۆنه‌کانن چونک ‌ه جیاۆازی زۆری هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌ گه‌ڵ کااڵ تازه‌کاندا‌و ئه‌وانه‌ی ک ‌ه‬ ‫دێهێنین مارکه‌یان ب ‌ه تاێبه‌تی مارکه‌ی‬ ‫(‪)HM‬ن ‌و زۆر ب��اش��ن‪ .‬پاشان‬ ‫ل�ه‌ درێ���ژه‌ی قسه‌کانی ب��ۆ رێبازی‬ ‫ئازادی ئه‌و فرۆشیاره‌ وتی‪ :‬له‌ ڕووی‬ ‫نرخیشه‌وه‌ جیاوتزیه‌کی زۆر هه‌یه‌ ل ‌ه‬ ‫نێوان جل‌وبه‌رگی باله‌‌و جل‌وبه‌رگی‬ ‫تازه‌دا‪ ،‬پاشان ئاماژه‌ی به‌وه‌ دا ک ‌ه‬ ‫ئ�ه‌و کۆنانه‌ی که‌ دێهێنن ب ‌ه کیلۆ‬ ‫ده‌یکڕن‌و ل ‌ه واڵتانی سوید‌و نه‌رویژو‌ه‬ ‫بۆیان دێن ل ‌ه رێگه‌ی کۆمپانیاوه‌‪.‬‬ ‫"چه‌ری"‪ ،‬ناوی خوازیاری کچێک ‌ه ک ‌ه‬ ‫خه‌ریکی جل‌وبه‌رگ کڕین بوو ئه‌وه‌ی‬ ‫ڕوون ک���رده‌و‌ه ک��ااڵی ئ �ه‌م ب���ازاڕ‌ه‬ ‫"کۆن ‌ه فرۆشه‌کان" نرخ دا‌و جۆری‬ ‫باشن‌و پاشانیش ل ‌ه ڕووی مۆدێله‌و‌ه‬ ‫زۆرشیاون‪ ،‬پاشان به‌ پێکه‌نینه‌و‌ه‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی ب �ه‌وه‌ دا که‌ کااڵتازه‌کان‬ ‫ئه‌ڵیی له‌ گه‌ڵ بایعی دا دێن بۆی ‌ه‬

‫خه‌ڵکی زۆر ڕویان تێ ناکه‌ن به‌اڵم‬ ‫کۆنه‌کان مارکه‌ن‪.‬‬ ‫جه‌اڵل محه‌مه‌د کۆنه‌فرۆشێک بوو بۆ‬ ‫رێبازی ئازادی ڕوون کرده‌و‌ه ک ‌ه ‪11‬‬ ‫ساڵ ‌ه ئه‌م کاره‌ ده‌کات هه‌تا ئێستا‬ ‫رۆژانه‌ کڕیارێکی زۆری هه‌یه‌‌و وتی‪:‬‬ ‫گرانی کااڵ نۆێکان‌و خرپیان ل ‌ه جۆردا‬

‫وای کردووه‌ خه‌ڵکی ڕوو ل ‌ه کۆن ‌ه کڕین‬ ‫بکه‌ن پاشان ناوبراو وتیشی‪ :‬کورد‬ ‫جوانی وتووه‌ ده‌ڵی دوور ده‌رمانه‌‌و‬ ‫ل ‌ه ڕاستیشدا ئه‌م کااڵ کۆنان ‌ه جوانن‌و‬ ‫پاشان ل ‌ه جۆری باشیشن‪.‬‬ ‫سیروان مه‌سته‌فا ئاماژه‌ی به‌وه‌دا ک ‌ه‬ ‫‪ 10‬ساڵ سه‌رقاڵی کۆن ‌ه فرۆشتنه‌‌و‬

‫جل‌وبه‌رگه‌کانی خۆی ‌و ماڵه‌وه‌شیان‬ ‫هه‌ر ل ‌ه مانه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش ب ‌ه هۆی ئه‌وه‌ی‬ ‫جۆری چاکن‌و جوانیشه‌ن ل ‌ه ڕووی‬ ‫مۆدێله‌وه‌‌و وتی‪ :‬کۆنه‌کان تێکناچن‌و‬ ‫مارکه‌ن هه‌رچه‌ند نرخه‌کانیشیان ل ‌ه‬ ‫چاو بازاڕی نۆی فرۆشه‌کاندا که‌متره‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ناوبراو ئاماژه‌ی ب�ه‌و‌ه دا‬

‫ک� ‌ه ه �ه‌ر ئ��ه‌وه‌ نیی ‌ه چینی هه‌ژار‬ ‫بێت ‌ه المان‪ ،‬به‌ڵکو زیاتر خوێندکاری‬ ‫جامیعه‌‌و چینی ده‌وڵه‌مه‌ندن‪.‬‬ ‫به‌یان ره‌سوڵ ئافره‌تێک بوو وتی‪ :‬من‬ ‫زۆر ده‌مێکه‌ له‌م بازاڕه‌ شت ده‌کڕم‬ ‫چونک ‌ه نرخه‌که‌ی جیاوازه‌‌و جۆره‌که‌شی‬ ‫باشه‌‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا ن��اوب��را‌و ڕوونیشی‬

‫کرده‌و‌ه ک ‌ه ئه‌گه‌ر نرخه‌که‌شی گران‬ ‫بێ گرنگ ئه‌وه‌ی ‌ه کااڵک ‌ه باش بێت‪.‬‬ ‫خاتوون ئافره‌تێکی ب ‌ه ته‌مه‌ن بوو‬ ‫کۆنه‌ی ده‌فرۆشت‌و چه‌ند ئافره‌تێک‬ ‫ده‌وریان لێ دابوو وتی‪ :‬هه‌ژاری ئه‌م‬ ‫کار‌ه ب ‌ه من ده‌ک��ات‌و هه‌ژریش ئه‌م‬ ‫ئافره‌تانه‌ی هێناو‌ه بۆ الی من‪.‬‬

‫چیرۆکه‌کانى کوڕ و کچان له‌ شه‌ودا چى تیادایه‌؟‬ ‫کوڕێک شه‌وى وا هه‌یه‌ نزیکه‌ى ‪ 3‬کاتژمێر له‌گه‌ڵ که‌پڵه‌که‌م قس ‌ه ده‌که‌ین و ڕازه‌کانمان ده‌گۆڕینه‌وه‌ ‪...‬‬ ‫رێباز حه‌سه‌ن‬

‫به‌شێک له‌و کور و کچانه‌ى که‌‬ ‫خۆشه‌ویستى یه‌کترین و ڕاوى‬ ‫یه‌کتر ده‌که‌ن و له‌ شه‌واندا و‬ ‫له‌ ڕێگه‌ى ئامێرى مۆبایله‌وه‌‬ ‫ڕازه‌کانیان بۆ یه‌کتر ده‌گێڕنه‌وه‌‬ ‫له‌م ڕاپۆرته‌دا وورده‌کارى زیاتر‬ ‫باس کراوه‌ ‪..‬‬ ‫هێڤى که‌مال ته‌مه‌ن ‪ 25‬ساڵ‬ ‫خ��وێ��ن��دک��ارى زان��ک��ۆی �ه‌و له‌م‬ ‫باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫رۆژان �ه‌ به‌ خوێندن و ئیش و‬ ‫ک��ارى م��اڵ�ه‌وه‌ س�ه‌رق��اڵ ده‌بم‬ ‫مه‌جالێکى وا نابێ که‌ قسه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ خۆشه‌ویسته‌که‌م بکه‌م‬ ‫ب��ۆی�ه‌ ه��ه‌ر ق��س�ه‌و ڕازێکمان‬ ‫هه‌بێت ده‌یخه‌ینه‌ شه‌و به‌تایبه‌ت‬ ‫کاتژمێر ‪ 12‬به‌دواوه‌ چونکه‌ ئه‌و‬ ‫کاته‌ گونجاوه‌ ده‌توانین به‌‬ ‫ئاسانى قسه‌ بکه‌ین و ماڵه‌وه‌ش‬ ‫نه‌زانن ‪.‬‬ ‫کاروخ عه‌لى ته‌مه‌ن ‪ 27‬ساڵ‬ ‫دووک���ان���داره‌ س��ه‌ب��اره‌ت به‌و‬ ‫دی��ارده‌ی��ه‌ ووت���ى له‌راستیدا‬ ‫زۆرب��ه‌ى ئ�ه‌و ک��وڕ و کچانه‌ى‬ ‫به‌ ن��اوى خۆشه‌ویستیه‌وه‌ له‌‬ ‫شه‌واندا قسه‌ ده‌که‌ن هه‌ندێکیان‬ ‫ئامانجیان ک��ارى سێکس و‬ ‫باسکردنى سێکسه‌ من وه‌ک و‬ ‫خۆم یه‌کێک بووم له‌و گه‌نجانه‌ى‬ ‫که‌ ئه‌و حاڵه‌ته‌م تیادا ڕوویداوه‌‬

‫ب�ه‌اڵم نزیکه‌ى ‪ 8‬مانگه‌ وازم‬ ‫هێناوه‌ چونکه‌ جگه‌ له‌ کات‬ ‫به‌فیڕۆدان و وه‌حده‌ سه‌رفکردن‬ ‫هیچى ترى تیادا نییه‌ ‪..‬‬ ‫هه‌رێم عه‌بدواڵ ته‌مه‌ن ‪ 31‬ساڵ‬ ‫ف �ه‌رم��ان��ب �ه‌ره‌و ده‌ڵ��ێ��ت له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ى خۆشه‌ویسته‌که‌م وه‌ک‬ ‫خ��ۆم ف �ه‌رم��ان��ب �ه‌ره‌و مه‌جالى‬ ‫قسه‌ کردنى به‌رۆژدا زۆر که‌مه‌‬

‫هه‌ر قسه‌و باسێکمان هه‌بێت‬ ‫ده‌یخه‌ینه‌ ئه‌و کاته‌و شه‌وى وا‬ ‫هه‌یه‌ نزیکه‌ى ‪ 3‬کاتژمێر له‌گه‌ڵ‬ ‫خۆشه‌ویسته‌که‌م قسه‌ ده‌که‌ین‬ ‫و ڕازه‌کانمان ده‌گۆرینه‌وه‌ و‬ ‫ته‌له‌فۆن بۆ یه‌کتر ده‌که‌ین و له‌‬ ‫قسه‌ى یه‌کتر تێرنابین و زیاتر‬ ‫له‌یه‌کتر ده‌گه‌ین و به‌ڕاستی‬ ‫یه‌کترمان خۆش ده‌وێت‪..‬‬

‫شۆخان ئه‌مین ته‌مه‌ن ‪ 21‬ساڵ‬ ‫کچى ماڵه‌وه‌یه‌و له‌م باره‌یه‌وه‌‬ ‫ووت���ى ‪ :‬م��ن ه�ه‌رگ��ی��ز ب��ڕوام‬ ‫به‌و جۆره‌ خۆشه‌ویستیه‌ نییه‌‬ ‫چونکه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر ب��و ڕاس��ت��ی و‬ ‫پاکى کوڕ و کچێک یه‌کتریان‬ ‫خ��ۆش ب��وێ��ت نابێت هه‌موو‬ ‫قسه‌و داواکاریه‌کانیان بخه‌نه‌‬ ‫شه‌و چونکه‌ ئه‌و کاته‌ له‌ شه‌ودا‬

‫کاتێکى نه‌گونجاوه‌ بۆ قسه‌‬ ‫ک��ردن م��ن خ��ۆم وه‌ک کچێک‬ ‫هه‌رگیز ڕێگه‌ به‌ کوڕ ناده‌م له‌‬ ‫شه‌ودا قسه‌م له‌گه‌ڵدا بکات و‬ ‫خۆشه‌ویستیم ل �ه‌گ �ه‌ڵ بکات‬ ‫چونکه‌ ده‌بینین و ده‌بیستین‬ ‫ده‌یان کوڕو کچ به‌هۆى مۆبایله‌وه‌‬ ‫تووشى کێشه‌ بوون ‪.‬‬ ‫ت��وێ��ژه‌ران��ى کۆمه‌اڵیه‌تى ئه‌م‬

‫دیارده‌یه‌ به‌ کارێکى خراپ ل‬ ‫قه‌ڵه‌م دده‌ن و پێیان وایه‌ ئه‌و‬ ‫کاته‌ى قسه‌ کردنه‌ بۆ کوڕان و‬ ‫کچان کاریگه‌رى خراپ له‌سه‌ر‬ ‫که‌سێتیان به‌جێده‌هێڵت ‪.‬‬ ‫نازه‌نین سیاپۆشى توێژه‌رى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیه‌و ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌‬ ‫ده‌ک���ات زۆرب���ه‌ى ئ��ه‌و ک��وڕ و‬ ‫کچانه‌ى به‌ ناوى خۆشه‌ویستیه‌وه‌‬ ‫ش �ه‌وان �ه‌ قسه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ یه‌کتر‬ ‫ده‌که‌ن ئامانجى سێکسی و کات‬ ‫به‌سه‌ربردنیان هه‌یه‌ له‌ ڕێگه‌ى‬ ‫ئ��ام��ێ��رى م��ۆب��ای��ل�ه‌وه‌ ئه‌مه‌ش‬ ‫دواج��ار به‌ زیانى هه‌ردووالیان‬ ‫کۆتاى پێدێت بگره‌ ئه‌گه‌ر ببنه‌‬ ‫ه��اوس �ه‌رى یه‌کتریش تووشى‬ ‫ج��ورێ��ک ل �ه‌ بێڕێزى ده‌ب��ن و‬ ‫زیان به‌ به‌ها کۆمه‌اڵیه‌تیه‌کان‬ ‫ده‌گه‌یه‌نن ‪.‬‬ ‫مامۆستا ئه‌حمه‌د عه‌بدواڵ خاوه‌نى‬ ‫ماسته‌ر له‌ فیکرى ئیسالمى و‬ ‫شاره‌زا له‌ مه‌سه‌له‌ شه‌رعیه‌کانى‬ ‫ئاینى پیرۆزى ئیسالم ئه‌و قسه‌‬ ‫کردنه‌ چ رۆژ بێت ی��ان شه‌و‬ ‫له‌ نێوان ک��وڕان و کچاندا به‌‬ ‫کارێکى نا شه‌رعى ده‌زانێت و‬ ‫ده‌ڵێت مه‌گه‌ر نیه‌تێکى پاک و‬ ‫ئیشوکارێک پێکه‌وه‌یان گرێبدا‬ ‫ده‌توانین قسه‌ بکه‌ین ئه‌گینا به‌‬ ‫هیچ جۆرێک شه‌رعى نییه‌ کوڕو‬ ‫کچ له‌ شه‌ودا قسه‌ بکه‌ن خواى‬ ‫گ��ه‌وره‌ س��زاى ئ�ه‌و که‌سانه‌ش‬ ‫ده‌دات‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫تەوەر‬

‫تەوەر‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫نه‌جیب ‌ه عومه‌ر‪:‬‬

‫‪7‬‬

‫ێ ده‌درێــــــــــن‌ لـــه‌ نــــــــــــه‌خـــۆشخـــــانـــــه‌کـــــانـــــدا ل ‌ه ‪%90‬ی کـــــچن‬ ‫ئه‌و منـــــــدااڵنه‌ی فــڕ ‌‬

‫ه محه‌مه‌د‬ ‫ژاڵ ‌‬ ‫ل ‌ه ماده‌ى ‪ 4‬ل ‌ه جاڕنامه‌ى پێشگیرى ل ‌ه‬ ‫توندوتیژى ل ‌ه دژى ئافره‌تان هاتوو‌ه‬ ‫ک ‌ه ده‌وڵه‌تان ده‌ب ‌ێ توندوتیژى دژى‬ ‫ئافره‌تان مه‌حکووم بکه‌ن و ناب ‌ێ هیچ‬ ‫دابونه‌ریت‪ ،‬یان تێبینییه‌کى ئایینى‪،‬‬ ‫بکه‌ن ‌ه بیانوو بۆ ب ‌ه ئه‌نجام نه‌دانى‬ ‫ئه‌رکه‌کانیان ل ‌ه پێوه‌ندى ل ‌ه گ ‌ه ‌ڵ‬ ‫نه‌هێشتنى توندوتیژیدا‪ .‬ده‌وڵه‌تان‬ ‫ده‌ب ‌ێ ب ‌ه که‌ڵک وه‌رگرتن ل ‌ه هه‌موو‬ ‫شێو‌ه گونجاوه‌کان و بێ‌راوه‌ستان‪،‬‬ ‫سیاسه‌تى نه‌هێشتنى توندوتیژى‬ ‫دژى ئافره‌تان هه‌تا سه‌ر ئه‌نجامه‌که‌ى‬ ‫دژێ���ژ‌ه پ �ێ‌ب��ده‌ن‪25 .‬ى نوامبر ب ‌ه‬ ‫رۆژى جیهانى سرینه‌وه‌ى توندوتیژى‬ ‫ناسراوه‌‪ .‬ئه‌و رێکه‌وت ‌ه بۆ رێزگرتن‬ ‫ل ‌ه س ‌ێ خوشکى چاالکى سیاسى ک ‌ه‬ ‫ب ‌ه خوشکانى میرابال ناسراون دیارى‬ ‫کراوه‌‪ .‬ئه‌وان چه‌ندین سا ‌ڵ ل ‌ه دژى‬ ‫دیکتاتۆرى واڵته‌که‌ى خۆیان ب ‌ه ناوى‬ ‫"تروهیلو" خه‌باتیان ک��رد‪ .‬هه‌ر‬ ‫بۆی ‌ه ب ‌ه سیمبولى خه‌بات ل ‌ه دژى‬ ‫توندوتیژى ناسراون‪ .‬سه‌ره‌نجام هه‌ر‬ ‫ب ‌ه ده‌ستى عامیالنى ئه‌و دیکتاتۆر‌ه‬ ‫ب ‌ه شێوه‌یه‌کى گوماناوى کوژران‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌و کاته‌و‌ه له‌الیه‌ن ئافره‌تانی چاالکى‬ ‫دومینیکه‌نه‌و‌ه رۆژى کوژرانى ئه‌وان‬ ‫وه‌ک رۆژى خه‌بات دژى توندوتیژى‬ ‫راگ���ه‌ی���ان���دراو‌ه و پێشنیاریان ب ‌ه‬ ‫رێکخراوى ن�ه‌ت�ه‌و‌ه یه‌کگرتووه‌کان‬ ‫کرد بۆ رێزگرتن له‌و س ‌ێ خوشک ‌ه‬ ‫ک ‌ه به‌ره‌نگارى دیکتاتۆرى بوونه‌ته‌و‌ه‬ ‫ئه‌م پێشنیار‌ه په‌سند بکا‪ .‬شووراى‬ ‫رێکخراوى نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کانیش‬ ‫ل ‌ه ساڵی ‪1999‬و‌ه ئ �ه‌و رۆژه‌ى وه‌ک‬ ‫رۆژى جیهانى سڕینه‌وه‌ى توندوتیژى‬ ‫ل ‌ه دژى ئافره‌تان په‌سند کردوه‌‪ .‬ل ‌ه‬ ‫جاڕنامه‌ى پێشگیرى ل ‌ه توندتیژى‬ ‫دژى ئ���اف���ره‌ت���ان په‌سندکراوى‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ى گشتیى رێکخراوى نه‌ته‌و‌ه‬ ‫یه‌کگرتووه‌کان دا هاتوه‌‪ ،‬مه‌به‌ست‬ ‫ل ‌ه "توندوتیژى دژى ئافره‌تان"‪ ،‬هه‌ر‬ ‫کرده‌وه‌یه‌کى توندوتیژ له‌سه‌ر بناغه‌ى‬ ‫جنسیه‌ت ‌ه ک ‌ه ببێت ‌ه هۆى ئازاردان و‬ ‫زیان پێگه‌یاندنى جه‌سته‌یى‪ ،‬جینسى‪،‬‬ ‫یان ده‌روونیى ئافره‌تان‪ ،‬وه‌ک لێدان‪،‬‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌‪ ،‬بێبه‌شکردنى زۆردارانه‌ى‬ ‫ئه‌وان ل ‌ه ئ��ازادى‪ ،‬زۆرى لـێ‌کردن و‬ ‫هتد ک ‌ه ل ‌ه ریزى ره‌فتار و کرده‌وه‌ى‬ ‫ت��ون��دوت��ی��ژدان"‪ .‬که‌ڵک وه‌رگرتنى‬ ‫جینسى‪ ،‬جیسمى‪ ،‬یان عاتیفى له‌الیه‌ن‬ ‫شه‌ریکى ژی��ان �ه‌وه‌‪ ،‬که‌ڵکوه‌رگرتنى‬ ‫جسمى یان جینسى ئه‌ندامانى بنه‌ماڵ ‌ه‬ ‫و خه‌ڵکى دیکه‌‪ ،‬ئازار و ئه‌زیه‌ت یان‬ ‫که‌ڵکوه‌رگرتنى جینسى ل� ‌ه الیه‌ن‬ ‫که‌سانێکه‌و‌ه وه‌ک مامۆستا‪ ،‬پۆلیس‪،‬‬ ‫ب�ه‌رپ��رس��ى ئ��ی��داره‌‪ ،‬ده‌ستدرێژیى‬ ‫جینسى‪ ،‬کرده‌وه‌ى سوننه‌تى ب ‌ه زۆر‬ ‫وه‌ک خه‌ته‌نه‌ى کچان ل ‌ه هێندێک‬ ‫کلتوور دا‪ ،‬به‌شوودانى کچانى منداڵ‌‪،‬‬ ‫کوشتنى ئافره‌ت ب ‌ه ناوى پارستنى‬ ‫ئابڕووى بنه‌ماڵ ‌ه یان که‌ڵکوه‌رگرتنى‬ ‫جینسى ل �ه‌الی �ه‌ن نیزامیانه‌و‌ه ل ‌ه‬ ‫کاتى ش �ه‌ڕدا‪ ،‬توندوتیژى سیاسى و‬ ‫هتد ئه‌مان ‌ه هه‌مووى ده‌چن ‌ه خانه‌ى‬ ‫توندوتیژییه‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌میر‌ه محه‌مه‌د (رۆژنامه‌نووس ‌و‬ ‫چاالک ل ‌ه بواری ژنان)‪:‬‬ ‫ده‌رب��اره‌ی توندوتیژیی و ئه‌و تاوانان ‌ه‬ ‫ئه‌چن ‌ه چوارچێوه‌ی ئه‌و توندوتیژیان ‌ه‬ ‫وت����ی‪ :‬دی����ار‌ه پێناس ‌ه زۆر‌ه بۆ‬ ‫توندوتیژی‪،‬توندوتیژی ئه‌و ره‌فتارو‬ ‫کردار‌ه دوژمن کارانه‌ی ‌ه ک ‌ه ئامانجێکی‬ ‫ل ‌ه پشت ‌ه بۆ ئازاردانی که‌سی به‌رامبه‌ر‬ ‫واتا ئه‌و ده‌رئه‌نجامه‌ی ‌ه ک ‌ه زیانی مادیو‬ ‫رۆحی ئه‌گه‌ێه‌نێت ب ‌ه به‌رامبه‌ره‌که‌ت‪،‬‬ ‫ته‌ندوتیژی سیکسیمان هه‌ی ‌ه ک ‌ه‬ ‫به‌راستی ئه‌م ‌ه مه‌ترسیدارترینیانه‌‪،‬‬ ‫ت��ون��دوت��ی��ژی ج�ه‌س��ت�ه‌ی��م��ان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫توندوتیژی وته‌یمان هه‌یه‌‪ ،‬تونده‌تیژی‬ ‫ده‌رونیشمان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌تۆانین بڵێن ل ‌ه‬

‫یاسای‬ ‫توندوتیژی‬ ‫خێزانی ل ‌ه‬ ‫په‌رلەماندا‬ ‫ئه‌بێت په‌له‌ی لێ‬ ‫بکرێت‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫ئه‌و ‌ه یه‌کێک ‌ه ل ‌ه‬ ‫رێگه‌چاره‌کان بۆ‬ ‫کەمکردنەوەی‬ ‫سه‌میر ‌ه محه‌مه‌د‬

‫ده‌ره‌وه‌ی خێزان توندوتیژی ئیداریمان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬وه‌کوو بێ به‌ش کردنی ئافره‌ت‬ ‫ل ‌ه پۆست ‌ه ئیداریه‌کان‪ ،‬توندوتیژی‬ ‫س��ی��اس��ی��م��ان ه��ه‌ی��ه‌‪ ،‬توندوتیژی‬ ‫فه‌رمانگه‌یمان هه‌ی ‌ه ک ‌ه ئه‌مه‌ش ئه‌چێت ‌ه‬ ‫چوار چێوه‌ی ته‌ندوتیژی ئیدارییه‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه لێر‌ه ‌وه‌تۆانین بڵێن که‌لتور‌و‬ ‫عاداتی کۆمه‌ڵگا ب ‌ه گویره‌ی ئه‌وان ‌ه‬ ‫توندوتیژی جۆرا‌وجۆری لێئه‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫نه‌جیب ‌ه عومه‌ر‪( ،‬س�ه‌رۆک��ی پارتی‬ ‫چاره‌سه‌ری دیموکراتی کوردستان ‌ه و‬ ‫ئه‌ندامی به‌ڕێوەبه‌رایه‌تی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ژن��ان��ی ئ����ازاد)‪ :‬ل ‌ه س �ه‌ر تێڕۆانینی‬ ‫کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت ک ‌ه چ‬ ‫جۆر‌ه تێرۆانینیکه‌؟ ده‌ڵێت‪ :‬کاتێک ک ‌ه‬ ‫خۆێندنه‌و‌ه بۆ ئه‌م مه‌سه‌له‌ی ‌ه بکه‌ین‪،‬‬ ‫ل ‌ه هه‌موو بواره‌کاندا ل ‌ه بورای سیاسیدا‪،‬‬ ‫ل ‌ه بواری ئابوریدا‪ ،‬ل ‌ه بواری یاسایدا‪،‬‬ ‫ئه‌تۆانین بڵین ک ‌ه ئه‌و هه‌ڵویست ‌ه یان‬ ‫ئه‌و نزیک بوونه‌و‌ه ک ‌ه بۆ ئافره‌ت هه‌یه‌‪،‬‬ ‫نزیکبونێک ‌ه ک ‌ه عه‌قڵیتی جیاکاری‬ ‫ره‌گه‌زی تێدا بااڵده‌سته‌‪ ،‬واتا فه‌زڵی‬ ‫نێرین ‌ه ئه‌دا ب ‌ه سه‌ر مێینه‌دا بۆ ئه‌و‬ ‫عه‌قڵیه‌ت ‌ه یه‌عنی ئه‌تۆانین بڵین ب ‌ه‬ ‫هه‌موو خانه‌کانی کۆمه‌ڵگادا رۆ چووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش بووه‌ت ‌ه هۆکاری ئ �ه‌وه‌ی ک ‌ه‬ ‫ئافره‌ت ل ‌ه زۆر مافه‌کانی خۆی بێ‬ ‫به‌ش بکرێت بێگومان به‌هان ‌ه چیی ‌ه بۆ‬ ‫ئ�����ه‌وه‌‪ ،‬ب��ه‌ه��ان�� ‌ه ب���ۆ ئ�����ه‌وه‌ی ک ‌ه‬ ‫هه‌ڵویستێکی به‌م شێو‌ه هه‌ی ‌ه ئه‌و‬ ‫عه‌قڵیه‌ت ‌ه که‌السیکیه‌ی ‌ه ک ‌ه به‌رهه‌می‬ ‫عه‌قڵیه‌تی پیاوساالرییه‌‪ ،‬ک ‌ه پێوای ‌ه‬ ‫ئافره‌ت ل ‌ه بواری جه‌سته‌ییو زهنیه‌تدا‬ ‫الوازتر‌ه ل ‌ه پیاو‪ ،‬ل ‌ه سه‌ر ئه‌و بنه‌مای ‌ه‬ ‫هه‌موو جۆر‌ه چه‌وساندنه‌وه‌ی ‌هک‌و کویل ‌ه‬ ‫کردن‌و جیاۆازییه‌کی ڕه‌گه‌زی ل ‌ه سه‌ری‬ ‫ف �ه‌رز ئه‌کرێت‪ ،‬ل ‌ه س �ه‌ری به‌ریو‌ه‬ ‫ئه‌برێت‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌وه‌ی ک ‌ه ئه‌بینین ل ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵگادا‪ ،‬ئافره‌ت تا ئاستێکی زۆر‬ ‫وه‌کوو که‌سێکی ده‌ره‌ج ‌ه دوو ئه‌بینرێت‌و‬ ‫مامه‌ڵه‌ی ل ‌ه گ �ه‌ڵ ئه‌کرێت‪ ،‬ئیته‌ر‬ ‫ئه‌گه‌ر ل ‌ه کۆمه‌ڵگادا ل ‌ه چوارچێوه‌ی‬ ‫خێزاندا ئ �ه‌و هه‌ڵسووکه‌وته‌ی ک ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت ب ‌ه هوکاری ئه‌وه‌ی‬ ‫وه‌کوو که‌سێکی ده‌ره‌ج ‌ه دوو مامه‌ڵه‌ی‬ ‫ل ‌ه گه‌ڵ ئه‌کرێت‌و ل ‌ه هه‌موو بواره‌کانی‬ ‫ژی��ان��دا وه‌ک���وو پێویست ده‌رفه‌تی‬ ‫پێنادرێت‪ ،‬ک ‌ه به‌شداری بکات‪ ،‬وه‌کوو‬ ‫که‌سێکی الواز ک ‌ه مامه‌ڵه‌ی ل ‌ه گه‌ڵ‬ ‫ئه‌کرێت بۆ هه‌ندێک ک��ار ده‌رفه‌تی‬ ‫پێئه‌درێت‌و بۆ هه‌ندێک کاری تریش‬ ‫ده‌رفه‌تی پێنادرێت‪ ،‬ل ‌ه بواری ئابوریدا‬ ‫ئێم ‌ه ئه‌بینین هه‌تاکوو ئێستا چه‌مکێکی‬ ‫وه‌ها ماو‌ه ک ‌ه ئه‌ڵێت ئافر‌هت‌و ئیش‬ ‫کردنیان نه‌وتوو‌ه یا ئێستا ب ‌ه هۆی‬ ‫گورانکاریه‌کان ئه‌تۆانین بڵێن تا‬ ‫ئاستێک ب� ‌ه ه��ۆی خۆێندنی ئه‌و‬ ‫ئافره‌تانه‌ی ک ‌ه شه‌هاده‌یان هه‌ی ‌ه یان‬ ‫خ��ۆێ��ن��دن ت����ه‌واو ئ��ه‌ک��ه‌ن مه‌جالی‬ ‫کارکردنیان هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم زۆری جاریش‬

‫توندوتیژی‬ ‫ب ‌ه هۆکاری ئه‌وه‌ی ک ‌ه پیا‌و‪ ،‬باوک یان‬ ‫برا رازی نه‌بێت ئه‌و مافه‌یشی لێ زه‌وت‬ ‫ئه‌کرێت‪ ،‬چ ل ‌ه بواری خوێندندا چ ل ‌ه‬ ‫بواری کارکردن‌و خویندندا‪ ،‬جارێکی تر‬ ‫ل ‌ه بواری یاسایدا ئه‌وه‌ی ک ‌ه ئه‌ێبینین‬ ‫کۆمه‌ڵیک یاسا هه‌ی ‌ه ک ‌ه دیار‌ه چیتر‬ ‫ب ‌ه عه‌قڵیه‌تی جیاکاری ره‌گه‌زیبه‌و‌ه‬ ‫س��راوه‌ت��ه‌و‌ه ک ‌ه جارێکی تر دژ ب ‌ه‬ ‫ماف‌وئازادیه‌کانی ئافره‌تانه‌‪ ،‬ل ‌ه به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی ک ‌ه ل ‌ه بواری یاسایشدا ئه‌بێت‬ ‫ب ‌ه قوربانی ک ‌ه ئێم ‌ه زۆر جاریش‬ ‫ئه‌بینین ک � ‌ه هێشتا ی��اس��ای باری‬ ‫که‌سیتی ئه‌و یاسایه‌ی ک ‌ه هی ساڵی‬ ‫‪ 1959‬ی ‌ه گۆرانکارییه‌کی نه‌سبی‬ ‫تێاکراو‌ه ب�ه‌اڵم هه‌مووی نه‌گۆراوه‌‪،‬‬ ‫ج��ارێ��ک��ی ت��ر ئ����ه‌وه‌ی ب�� ‌ه پ��ێ ئه‌و‬ ‫به‌ندوماد‌ه یاسایانه‌ی ک ‌ه ل ‌ه یاسای‬ ‫باری که‌سێتی هه‌ی ‌ه هێشتا مه‌سه‌له‌ی‬ ‫شاهده‌‪ ،‬مه‌سله‌ی میراته‌‪ ،‬مه‌سله‌ی‬ ‫فره‌ژنییه‌‪ ،‬ئه‌وان ‌ه کۆمه‌ڵیک ئاسته‌نگه‌ن‪،‬‬ ‫جارێکی تر ئ �ه‌وه‌ی ک ‌ه ئه‌بینین ک ‌ه‬ ‫ی��اس��ای ل��ه‌ش ف��رۆش��ی ت����ه‌واوی بۆ‬ ‫سزادانی ئافره‌ت دانراو‌ه به‌اڵم پیاوێک‬ ‫ک ‌ه له‌ش فرۆشی بکات ئه‌و وه‌ک له‌ش‬ ‫فرۆش پێناس ‌ه بکات یان بۆ نمون ‌ه ئه‌و‬ ‫تاوان ‌ه هه‌مان ت��اوان ک ‌ه بۆ ئافره‌ت‬ ‫دائه‌نرێت بۆ پیاویش هه‌مان سزا‬ ‫جێ به‌جێ ناکرێت‪ ،‬یان هه‌مان سزا‬ ‫ب ‌ه سه‌ر پیاویشدا ناسه‌پێندرێت‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫هه‌مان شێو‌ه ل ‌ه بواری ره‌گه‌ز نامه‌و‬ ‫په‌ساپۆرتدا‪ ،‬جاریکیتر کۆمه‌ڵێک‬ ‫ق��ان��ون��ی ع �ه‌ق��وب��ات ه �ه‌ی � ‌ه ک � ‌ه به‌م‬ ‫عه‌قڵیه‌ت ‌ه دا رێژراو‌ه ک ‌ه ئافره‌ت ئه‌کات‬ ‫ب ‌ه قوربان ئه‌مان ‌ه ل ‌ه بورای یاسایدا‪،‬‬ ‫جارێکیتر ئه‌تۆانین بڵێن ل ‌ه بواری‬ ‫سیاسیدا ئ���ه‌وه‌ی ک � ‌ه رووب����ه‌رووی‬ ‫کۆمه‌ڵگای ئێم ‌ه ئه‌بێته‌و‌ه ل ‌ه گه‌ڵ‬ ‫داب‌ونه‌ریت ‌ه که‌السیکه‌که‌دا ک ‌ه من پێم‬ ‫وای ‌ه ته‌واو ره‌نگدانه‌وه‌ی سیاسه‌تی‬ ‫سیستمی ده‌سه‌اڵتدار‌ه هه‌تا ئێستاش‬ ‫سیاسه‌ت ک��ردن بۆ ئافره‌ت وه‌کوو‬ ‫ئه‌وه‌ی ک ‌ه ئیشی ئه‌و نیی ‌ه یان نابێت‬ ‫ئ��اف��ره‌ت سیاست بکات ی��ان عه‌یب ‌ه‬ ‫ئافره‌ت سیاست بکات ئه‌م ‌ه سنوورێک‬ ‫یه‌عنی ئاسته‌نگیه‌کی گه‌وره‌ی ‌ه ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر ئافره‌تدا دائه‌نرێت جیاۆاز‬ ‫له‌و‌ه ل ‌ه الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌و‌ه رێگ ‌ه ناگرێت‬ ‫بۆ هه‌موو چین‌و تۆێژه‌کانی ئافره‌تان‬ ‫ب ‌ه تاێبه‌ت بۆ هه‌موو چینه‌کان ک ‌ه‬ ‫به‌شداری ل ‌ه سیاسه‌تدا بکات‪ ،‬ته‌نیا بۆ‬ ‫کۆمه‌ڵێک که‌س ‌ه ک� ‌ه موماره‌سه‌ی‬ ‫سیاست بکه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش راسته‌‌وخۆ‬ ‫ره‌نگدانه‌وه‌ی ل ‌ه سه‌ر تاکی کۆمه‌ڵگا‬ ‫ئه‌بێت‪ ،‬ک ‌ه ئافره‌تێک ل ‌ه الی خۆیه‌و‌ه‬ ‫پێوای ‌ه ک ‌ه ئه‌گه‌ر ل ‌ه نا‌و ئه‌و سیتمه‌دا‬ ‫یان ل ‌ه ناو ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌دا جێگه‌ی‬ ‫خۆی نه‌گرێت مافی ئه‌وه‌ی نیی ‌ه ک ‌ه‬ ‫موماره‌سه‌ی سیاست بکات و ته‌نها‬ ‫کۆمه‌ڵیکه‌ن ک ‌ه موماره‌سه‌ر سیاست‬ ‫ئه‌که‌ن‪ ،‬ئه‌وانیش ناتۆانه‌ن سیاسه‌تێکی‬

‫گه‌ل بکه‌ن یان سیاسه‌تیک ک ‌ه ده‌نگ‌و‬ ‫ره‌نگی گه‌ل بگه‌یه‌نێت‪ ،‬ل ‌ه به‌ر ئه‌وه‌ش‬ ‫ئ���ه‌م��� ‌ه ل��� ‌ه ک��ۆم��ه‌ڵ��گ��ای ئێمه‌دا‬ ‫ره‌نگدانه‌وه‌یه‌کی نه‌گه‌تیڤی ل ‌ه سه‌ر‬ ‫کۆمه‌ڵگا دروست کردووه‌‪ ،‬جارێکی تر‬ ‫ل ‌ه ئێستاشدا هه‌ر ب ‌ه هۆکاری ئه‌وه‌ی‬ ‫ک ‌ه ئێم ‌ه پارت ‌ه سیاسیکان ‌و حزب ‌ه‬ ‫سیاسیکانیش به‌شێکه‌ن ل ‌ه کۆمه‌ڵگا‪،‬‬ ‫ئه‌وانه‌ش ل ‌ه ناو حزب ‌ه سیاسی کانیش‬ ‫تا دوا راد‌ه سنوور بۆ ئافره‌تان هه‌ی ‌ه‬ ‫ک ‌ه به‌شداری سیاسه‌ت بک ‌هن‌و ئاکتیڤ‬ ‫ب ‌هن‌و ئاسته‌نگ هه‌ی ‌ه ل ‌ه به‌ریاندا بۆ‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی ک ‌ه به‌ره‌نگی خۆیانه‌وه‌‌و ب ‌ه‬ ‫ده‌نگی خۆیانه‌و‌ه سیاسه‌ت بکه‌ن‪،‬‬ ‫چونک ‌ه زۆرێک ل ‌ه پارت ‌ه سیاسیه‌کان‬ ‫ئ�ه‌و عه‌قڵیه‌ته‌ی ک ‌ه هه‌یان ‌ه هه‌مان‬ ‫عه‌قڵیه‌ت ‌ه ‪ ،‬عه‌قڵیه‌تێکی جیاکاری‬ ‫ڕه‌گه‌زییه‌‪ ،‬ک ‌ه چ��ۆن ل ‌ه کۆمه‌ڵگادا‬ ‫جیاکارییه‌کی ڕه‌گه‌زی هه‌یه‌‪ ،‬ل ‌ه نا ئه‌و‬ ‫پارت ‌ه سیاسیانه‌شدا ب ‌ه هه‌مان شێۆه‌ی ‌ه‬ ‫بۆی ‌ه زۆرج��ار ره‌نگی ئافره‌ت ل ‌ه نا‌و‬ ‫سیاستدا ده‌رنه‌که‌وتووه‌‪ ،‬ئێستا زۆر‬ ‫ب ‌ه ئاشکرا ئه‌تۆانیین بڵین ئێم ‌ه ل ‌ه‬

‫کۆمه‌ڵگایه‌کداین ک ‌ه ره‌نگی سیاست‬ ‫ره‌نگی پیاوه‌‪ ،‬ره‌نگی ئافره‌ت نیه‌‪ ،‬یا‬ ‫نه‌سبه‌یه‌کی که‌م ئافره‌ت به‌شداری‬ ‫سیاسه‌ت ئه‌بێت‪ ،‬به‌تاێبه‌ت ل ‌ه جێگه‌ی‬ ‫بریار گرتندا کۆمه‌ڵێک ئافره‌تی که‌م‬ ‫به‌شدار ئه‌بن‪ ،‬ئه‌مان ‌ه هه‌مووی خۆی‬ ‫ئ�ه‌ب��ێ��ت ب�� ‌ه ه���ۆک���اری ئ����ه‌وه‌ی ک ‌ه‬ ‫ئافره‌تێکیش ک � ‌ه ل � ‌ه ن��او خێزاندا‬ ‫رووب��ه‌رووی هه‌موو جۆرێک ناحه‌قی‬ ‫یان مامه‌ڵه‌یه‌کی جیاکاری ره‌گه‌زی‬ ‫ببێته‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه نمون ‌ه ل ‌ه خێزاندا زۆره‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ل ‌ه درێژه‌ی قسه‌کانیدا نه‌جیب ‌ه‬ ‫عومه‌ر وتی‪ :‬تا ئێستاش ل ‌ه کۆمه‌ڵگای‬ ‫ئێمه‌دا ئه‌و هه‌ڵسوکه‌وت ‌ه ک ‌ه ل ‌ه گه‌ڵ‬ ‫که‌چ ئه‌رکرێت هه‌ر له‌‌و کاته‌ی ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫سه‌کی دایکیایه‌تی هه‌تاکوو ل ‌ه دایک‬ ‫ئه‌بێت ئه‌وترێت که‌چ وه‌جاخ نیی ‌ه ل ‌ه‬

‫کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا ئه‌تۆانم بڵێم رۆژان ‌ه‬ ‫ل ‌ه خسته‌خانه‌کاندا ئه‌و مندااڵنه‌ی ک ‌ه‬ ‫فڕ‌ه ئه‌درێن ک ‌ه خاوه‌نی لێ ده‌رناکه‌وێت‬ ‫ل ‌ه ‪ %90‬کچه‌ن ی��ان مێینه‌ن ل ‌ه به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ش ئه‌م ‌ه یه‌کێک ‌ه له‌و عه‌قڵیه‌ت ‌ه ک ‌ه‬ ‫پێ وایه‌‪ ،‬ل ‌ه خێزانێک ئه‌گه‌ر که‌چی زۆر‬ ‫بێت‪ ،‬که‌چ وه‌کوو وه‌جاخ‪ ،‬یان وه‌کوو‬ ‫به‌رده‌وام کردنی ئه‌و‌ه ک ‌ه که‌چ پشتی‬ ‫کۆمه‌ڵگا بێت ئه‌و‌ه نابینرێت‪ ،‬بۆ ئه‌و‌ه‬ ‫ئ�ه‌و ف �ه‌ڕه‌دان��ی منداڵ ی��ان خاوه‌ن‬ ‫ل��ێ��ده‌رن�ه‌ک�ه‌وت�ه‌ن��ی��ش ل � ‌ه ه���ه‌ر دوو‬ ‫ره‌گ���ه‌زه‌ک���ه‌دا ‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ی ک � ‌ه زیاتر‬ ‫قوربانیی ‌ه ره‌گه‌زی مێینه‌یه‌‪ ،‬جارێکی‬ ‫تر ئه‌وه‌ی ک ‌ه ئه‌بینین ئێم ‌ه خه‌ته‌ن ‌ه‬ ‫کردنه‌‪ ،‬خه‌ته‌ن ‌ه کردن خۆی گه‌وره‌ترین‬ ‫ئیهانه‌ی ‌ه ک� ‌ه ب� ‌ه ک �ه‌چ ئه‌کرێت ب ‌ه‬ ‫هوکاری ئه‌وه‌ی ک ‌ه ره‌گ�ه‌زی ئافره‌ت‬ ‫الوازت��ر‌ه ل ‌ه هه‌ست ‌ه غه‌ریزییه‌کان یا‬ ‫غه‌ریزه‌ی جنسیدا‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆ خۆی‬ ‫گه‌وره‌ترین تاوانه‌‪ ،‬ک ‌ه تا رۆژی ئه‌مرۆ‬ ‫ماو‌ه ک ‌ه دینیش زۆر ل ‌ه گه‌ڵ ئه‌وه‌دا‬ ‫نیی ‌ه به‌اڵم ئه‌بینین ل ‌ه ژێر ناوی دین‌و‬ ‫پرده‌ی باوه‌ڕه‌کاندا ئه‌م شت ‌ه به‌رێو‌ه‬

‫ئه‌چێت‪ ،‬ئیدی ئه‌گه‌ر ئێم ‌ه ریزی بکه‌ین‬ ‫زۆره‌‪ ،‬وه‌ک��وو ئ �ه‌وه‌ی ک ‌ه تا ئێتا ل ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵگای ئه‌ێمه‌دا ئه‌گه‌ر کچێک ل ‌ه‬ ‫ب �ه‌ری پ��ار‌ه ئه‌درێت ک ‌ه وات � ‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫حیسابی مرۆڤی بۆ ناکرێت یان وه‌کوو‬ ‫کااڵ ئه‌فرۆشرێت‌و ئه‌کڕیه‌ت‪ ،‬کاتێک‬ ‫ک ‌ه تۆ ژن ب ‌ه ژنی پێ ئه‌که‌ێت یان‬ ‫کاتێک ب��اس��ی ف��ه‌ره‌ژن��ی ئه‌کرێت‪،‬‬ ‫فره‌ژنی ب ‌ه واتای مرۆڤێک چۆن حه‌ز‬ ‫ئه‌کات شتێکی مادی کۆن ئه‌بێت ‌و‬ ‫شتێکی تازه‌تر ئه‌کڕێت‪ ،‬ئه‌و مامه‌ڵه‌ی‬ ‫فره‌ژنیش ‌ه هه‌مان شت ‌ه ک ‌ه به‌رامبه‌ر ب ‌ه‬ ‫ئافره‌ت ئه‌کرێت‪ ،‬هه‌مووی ئه‌و دیاردان ‌ه‬ ‫ک ‌ه ئه‌بینرێت ل ‌ه خوێن داینه‌‪ ،‬گه‌ور‌ه ب ‌ه‬ ‫به‌چووک داینه‌‪ ،‬ئه‌مان ‌ه کۆمه‌ڵێک شته‌ن‬ ‫ک ‌ه تا رادیه‌یه‌ک که‌م بوونه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هێشتا ماوه‌ن‪ ،‬ل ‌ه کۆمه‌ڵگایه‌کدا ئه‌گه‌ر‬

‫ئه‌وه‌ ژنی کورد ‌ه‬ ‫ک ‌ه به‌ تێکوشانی‬ ‫ئازادیخوازانه‌ی‬ ‫ل ‌ه به‌ره‌ی شه‌ڕدا‬ ‫پێشه‌نگایه‌تی‬ ‫شه‌ر ئه‌کات‌و‬ ‫له‌ پێنا‌و ئاشتی‬ ‫و ئازادی‌و‬ ‫دیموکراسیدا شه‌ڕ‬ ‫نه‌جیبه‌ عومه‌ر‬

‫ئه‌و دیاردان ‌ه ما‪ ،‬که‌واتا ئه‌و عه‌قڵییه‌ت ‌ه‬ ‫چاره‌س ‌هر‌و بنه‌به‌ڕ نه‌بووه‌‪ ،‬ب ‌ه گه‌شتیدا‬ ‫ئه‌‌و جیاکاریی ‌ه ره‌گه‌زیی ‌ه ته‌نها ل ‌ه نا‬ ‫خێزاندا نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو ل ‌ه ده‌موو ده‌زگا‬ ‫حکومییه‌کانیشدا تا دوا راد‌ه به‌ریو‌ه‬ ‫ده‌چ���ێ���ت‪ ،‬ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ی ئافره‌تان‬ ‫تواناکارییه‌کانی خۆیان ته‌ڤگه‌ر نه‌که‌ن‬ ‫رووب��ه‌رووی هه‌موو شێو‌ه سنووردار‬ ‫کردنێک ئه‌بنه‌وه‌‪ ،‬ئیته‌ر ل ‌ه بواری‬ ‫یاسیدا بێت ل� ‌ه ب���واری خوێندندا‪،‬‬ ‫رۆژنامه‌گه‌ریدا‌وکاری فه‌رمانبه‌ریدا‌و چ‬ ‫ل ‌ه ب��واری بریارداناندا‪ ،‬هه‌موو ئه‌و‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وتانه‌ی ک� ‌ه به‌رامبه‌ر ب ‌ه‬ ‫ئافره‌ت ئه‌کرێت یان ئه‌و عه‌قڵیه‌ته‌ی‬ ‫ک ‌ه ئافره‌تی پێ په‌روه‌رد‌ه ئه‌کرێت‪،‬‬ ‫عه‌قڵیه‌تێک ‌ه ک ‌ه بچووک کردنه‌وی‬ ‫ئافره‌ته‌‪‌،‬و په‌راوێز کردنی ئافره‌ته‌‪ ،‬جا‬ ‫ل��ێ��ره‌دا ل � ‌ه وان �ه‌ی � ‌ه ئ��ه‌م شتان ‌ه ل ‌ه‬

‫ئه‌کات‬

‫کۆمه‌ڵگایه‌که‌یه‌و‌ه بۆ کۆمه‌ڵگایه‌کی تر‬ ‫جیا‌واز بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌وانه‌ی ‌ه ره‌نگی ئه‌و‬ ‫هه‌ڵسوکه‌وت ‌ه ک ‌ه به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت‬ ‫ئه‌کرێت گ��ۆرا بێت ب �ه‌اڵم ل ‌ه بنگه‌دا‬ ‫نه‌گۆراوه‌‪ ،‬یان ئه‌و هه‌ڵسووکه‌وته‌ی ک ‌ه‬ ‫زۆر جار ده‌س �ه‌اڵت یا سیستمێک بۆ‬ ‫ج����وان ک���ردن���ی ح���زب���ه‌ک���ه‌ی یان‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت�ه‌ک�ه‌ی ئ��اف��ره‌ت دێنێت ‌ه نا‌و‬ ‫حزبه‌که‌ی ب��ه‌اڵم ل ‌ه ئه‌ساسدا بێ‬ ‫ئیراده‌ی ده‌ک��ات ل ‌ه بنه‌مادا نایه‌وێت‬ ‫ده‌رکه‌وێت‪ ،‬تا وه‌کوو ئیراده‌ی ئافره‌ت‬ ‫کار بکات‌و ده‌ربکه‌وێت‪ ،‬ئه‌و عقڵیه‌ته‌ش‬ ‫هه‌مان عه‌قڵیت ‌ه ک ‌ه پیاوێک ل ‌ه ناو‬ ‫خێزاندا ناهێڵێت ژنه‌که‌ی راو بۆچوونی‬ ‫خۆی ده‌رببرێت‪.‬‬ ‫پ����ه‌روی����ن ح����ه‌س����ه‌ن(ت����وێ����ژه‌ری‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی)‪ ،‬سه‌باره‌ت به‌م پرس ‌ه‬

‫ئ�ه‌ڵ��ێ��ت‪ :‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ئێم ‌ه بێن باسی‬ ‫تیرۆانینی کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت‬ ‫بکه‌ێن‪ ،‬تێڕۆانینه‌کی هه‌ڵه‌یان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫دایم ‌ه ئافره‌تان ب ‌ه پل ‌ه دوو دائه‌نرێن‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێمه‌یش بمانه‌وی قۆناخی‬ ‫ئێستاش ‌و تێرۆانینی ئافره‌ت جیاۆاز‬ ‫ل ‌ه سااڵکانی پێشودا هه‌ڵسه‌نگێنین‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵگا ل ‌ه سااڵنی پێشودا خراپتر‬ ‫باسیان ل ‌ه ئ��اف��ره‌ت ئ�ه‌ک��رد‪ ،‬ئێستا‬ ‫تۆزێک ب ‌ه هۆی هه‌ندێک هۆشیارییه‌و‌ه‬ ‫جیاواۆییه‌ک هه‌ی ‌ه به‌اڵم ئێستاش هه‌ر‬ ‫تێرۆانینیان بۆ ئافره‌ت‪ ،‬تێڕۆانینێکی‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬ئافره‌ت وه‌کوو مرۆڤێک سه‌یر‬ ‫ناکرێت به‌ڵکو وه‌کوو ئه‌وه‌ی ک ‌ه ئافره‌ت‬ ‫ده‌سه‌اڵتێکی الوازی هه‌ی ‌ه ئافره‌ت ئه‌بێت‬ ‫ل ‌ه ماڵه‌و‌ه بێت ئیش‌وکاره‌کانی ته‌نیا‬ ‫ل ‌ه چۆارچێوه‌ی ماڵه‌و‌ه قه‌تیس کرا‬ ‫بێت‌و ئافره‌ت پێویست ‌ه ل ‌ه ژێر ئه‌مری‬ ‫پیاودا بێت‪ ،‬ئافره‌ت ته‌نها بۆ خزمه‌تی‬ ‫منداڵ دانراوه‌‪ ،‬بیر له‌و‌ه نه‌کراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ئه‌ویش وه‌کوو که‌سی به‌رامبه‌ر مافی‬ ‫ئه‌وه‌ی هه‌ی ‌ه ک ‌ه بتۆانێت خۆی خاوه‌ن‬ ‫بریار بێت و بتۆانێت وه‌کوو ڕه‌گه‌زی‬

‫به‌رامبه‌ری ل ‌ه هه‌موو بواره‌کاندا کار‬ ‫بکات‪.‬‬ ‫س �ه‌م��ی��ر‌ه م��ح �ه‌م �ه‌د س���ه‌ب���اره‌ت ب ‌ه‬ ‫تێڕۆانینی کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬تێرۆانینی کۆمه‌ڵگای کوردی‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت دیار‌ه مێژینه‌یه‌کی‬ ‫دورو درێژی هه‌یه‌‪ ،‬مێژووی تێرۆانینی‬ ‫کۆمه‌ڵگای کوردی به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت‬ ‫به‌داخه‌و‌ه گۆرانکاری زۆری ب ‌ه سه‌ردا‬ ‫هاتوو‌ه سه‌رده‌مانێک ئه‌گه‌ر بگرێنه‌و‌ه‬ ‫ب��ۆ چه‌ند س��ه‌ده‌ی��ه‌ک پێش ئێستا‬ ‫تێرۆانینی کۆمه‌ڵگای ک���ورده‌واری‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت ل ‌ه ئاستی ئینسانیدا‬ ‫ب���وو‌ه ‌و ب �ه‌ه��ای ئینسانی ئافره‌ت‬ ‫خوێندراۆه‌ته‌وه‌‪ ،‬ل ‌ه گه‌ڵ تێپه‌ر بوونی‬ ‫کات ئه‌بوای ‌ه هه‌نگاوه‌کان به‌ره‌و باشتر‬

‫بوون به‌رۆێشتنای ‌ه به‌اڵم ب ‌ه پێچه‌وان ‌ه‬ ‫بووه‌ته‌و‌ه که‌لتوری خێڵ گه‌ریو هێزی‬ ‫خێڵ‌و عه‌قڵیه‌تی پیا‌وساالری هه‌روه‌ها‬ ‫بۆ ماوه‌ی سه‌رده‌مانێک ل ‌ه ناو که‌مه‌ڵگای‬ ‫ک��وردی��دا چه‌سپاو‌ه تا ئێستاش ک ‌ه‬ ‫قس ‌ه ئه‌که‌ین تێرۆانینی کۆمه‌ڵگای‬ ‫کوردی تێرۆانینی دوخی پێشوو بووه‌‪،‬‬ ‫بیریشمان نه‌چێت سه‌رده‌مانێک ئافره‌تی‬ ‫کورد سه‌رۆکایه‌تی خێڵ ی کردووه‌‪،‬‬ ‫نمونه‌نه‌ی وه‌کوو عادیل ‌ه خان‌و ئه‌وانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم کاتێک ئافرتانێکی زۆر هاتوونه‌ت ‌ه‬ ‫نا‌و کۆمه‌ڵگا‌و ئه‌یانه‌وێت ده‌ور ببینه‌ن‪،‬‬ ‫ب �ه‌داخ �ه‌و‌ه تێرۆانینی کۆمه‌ڵگا تا‬ ‫سه‌ر ئێسقان تێروانینێکی نامرۆڤانه‌ی ‌ه‬ ‫ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب � ‌ه ئ��اف��ره‌ت‪ ،‬ئه‌بینرێت‬ ‫ل ‌ه رووی عه‌قڵه‌و‌ه ئ��اف��ره‌ت وه‌کوو‬ ‫که‌سێکی که‌م عه‌قڵ سه‌یر ئه‌کرێت‪‌،‬و‬ ‫ل ‌ه رووی تۆاناکانیه‌و‌ه پیا‌و دان نانێت‬ ‫ب ‌ه تۆانانکانی ئافره‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌تۆانیین‬ ‫بڵێن ئافره‌ت ته‌نها بونه‌وه‌رێک ‌ه بۆ تێر‬ ‫کردنی غه‌ریز‌ه سێکسیه‌کان‌و هه‌روه‌ها‬ ‫بۆ منداڵ خستنه‌وه‌‌و ببێت ب ‌ه دایک‌و‬ ‫نه‌نک‪ ،‬منداڵ ب��وون پ��ی��رۆزی خۆی‬

‫هه‌ی ‌ه ئه‌گه‌ر تۆ منداڵه‌ت هه‌بێت به‌اڵم‬ ‫تێرۆانینه‌کان کاتێک تۆ وه‌کوو ئاله‌تێک‬ ‫سه‌یر ئه‌کات‪ ،‬ئاله‌تێکی هه‌ڵ ‌ه ک ‌ه تۆ‬ ‫ته‌نیا ئه‌تۆانی وه‌چ ‌ه بخه‌ێته‌و‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫تێرۆانینێکه‌‪ ،‬هه‌ڵ ‌ه ئه‌تۆانین بڵێن‬ ‫تێرۆانینێکی توندوتیژانه‌ی ‌ه ب ‌ه گه‌شتی‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌ت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ک ‌ه ئه‌زانین بێده‌نگبوونی‬ ‫ئ��اف��ره‌ت��ان ل � ‌ه ئاست پێشێلکردنی‬ ‫مافه‌کانیان ‪ ،‬هه‌ڵه‌یه‌کی گه‌وره‌ی ‌ه‬ ‫ک ‌ه ئافره‌تی کورد به‌رامبه‌ر ب ‌ه خۆی‬ ‫ئه‌یکات‪ .‬له‌مباره‌و‌ه نه‌جیب ‌ه عومه‌ر وتی‪:‬‬ ‫بێگومان ئه‌وه‌ی ک ‌ه ئه‌بینرێت بێده‌نگ‬ ‫بوون من وهای ئه‌نرخێنم ‪ ،‬کاتێک ک ‌ه‬ ‫بێده‌نگبوون دروست ئه‌بێت زۆر هۆکاری‬ ‫هه‌ی ‌ه ل ‌ه الیه‌که‌و‌ه کاتێک ئافره‌تێک‬ ‫ک ‌ه ل ‌ه ماڵدایه‌‌و ژنی ماڵه‌وه‌ی ‌ه بۆچی‬

‫بێده‌نگبوونی‬ ‫ئافره‌ت‬ ‫ل ‌ه هه‌موو‬ ‫الیه‌که‌و ‌ه‬ ‫هه‌ڵه‌ی ‌ه ک ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه‬ ‫مافه‌کانی خۆی‬ ‫ده‌یکات‬ ‫بێده‌نگه‌‪ ،‬بێگومان ئاسته‌نگی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی ده‌نگی خویان به‌رز بکه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫لێره‌دا رێگ ‌ه به‌و ئافره‌ت ‌ه نادرێت بچێت ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌‪ ،‬ئه‌و عه‌قڵیه‌ت ‌ه ک ‌ه ئه‌وی پێ‬ ‫په‌روه‌رد‌ه کراو‌ه عه‌قڵیه‌تێک بوو‌ه ک ‌ه‬ ‫ئه‌و ئافره‌ت ‌ه ته‌نیا کاری ل ‌ه ماڵه‌وه‌یه‌‌و‬ ‫یان ئه‌گه‌ر کاری ده‌ره‌وه‌یشی هه‌بێت‬ ‫دوا جار ئه‌بێت بگرێته‌و‌ه ماڵ ‪ ،‬ئیته‌ر‬ ‫بۆی نیی ‌ه به‌شداری هیچ چاالکیه‌ک‪،‬‬ ‫خۆپیشاندانێک بکات‪ ،‬زۆر حاریش‬ ‫ئه‌وترێت ک ‌ه سیاسه‌ت ئه‌رکی ئه‌و نییه‌‪،‬‬ ‫ل ‌ه الیه‌کی تره‌و‌ه هه‌موو ده‌سه‌اڵته‌کان‬ ‫هه‌ڵویستی وا نیشان ئه‌ده‌ن ک ‌ه نه‌ک‬ ‫ته‌نیا ل ‌ه مه‌سه‌له‌ی ئافره‌تدا ل ‌ه زۆر‬ ‫مه‌سله‌ی تردا بۆچی ده‌نگی ناره‌زایی‬ ‫زۆر به‌رز نابێته‌و‌ه هوکاری ئه‌وه‌ی ‌ه ئه‌و‬ ‫سیاسه‌ت ‌ه ک ‌ه ده‌سه‌اڵت به‌ریوه‌ی ئه‌بات‬ ‫هه‌موو کاتێک خه‌ڵک ل ‌ه ناخه‌و‌ه بێ‬ ‫باوه‌ر ئه‌کات ب ‌ه هه‌وڵ‌و ب ‌ه تێکوشان‪،‬‬ ‫ئێستا ئێم ‌ه ل ‌ه هه‌رێمی کوردستاندا‬ ‫ئه‌و سیاسه‌ت ‌ه ک ‌ه ل ‌ه الیه‌ن ده‌سه‌اڵته‌و‌ه‬ ‫ب �ه‌ری��و‌ه ئه‌چێت سیاسه‌تێک ‌ه ک ‌ه‬ ‫هه‌مووکاتێک هه‌وڵ ئه‌دات ک ‌ه ئافره‌تان‬ ‫باوه‌ریان ب ‌ه تێکۆشانی خۆیان نه‌بێت‪،‬‬ ‫چۆن ل ‌ه پراکتیکدا ئه‌وه‌یان کردوو‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵێک دام‌وده‌زگ���ا گ �ه‌رێ دراوی‬ ‫ده‌سه‌اڵتیان دروس��ت ک���ردووه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ده‌موده‌زگایان ‌ه ب ‌ه ناوی ژنه‌و‌ه دروست‬ ‫کراوه‌ن به‌اڵم ل ‌ه ناوه‌رۆکدا کار بۆ ژن‬ ‫ناکه‌ن‪ ،‬ئه‌م ‌ه ل ‌ه خۆیدا بێ باوه‌ڕی‬ ‫کردنی هه‌موو ئافره‌تانه‌‪ ،‬ل ‌ه الیه‌کی‬ ‫تره‌و‌ه وه‌کوو بینیمان ل ‌ه ماوه‌ی رابردودا‬ ‫چه‌ندین ده‌زگا ‌و جێگا ک ‌ه ل ‌ه رێگای‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌و‌ه دروست کرابوو بۆ ئافره‌تان‬ ‫بوون ب ‌ه جێگایه‌ک ک ‌ه بازرگانیان ب ‌ه‬ ‫ئافره‌تانه‌و‌ه کرد‪‌.‬و زۆر شتی تر‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه ئه‌بێت وه‌کوو ئافره‌تان باوه‌رمان‬ ‫به‌و‌ه هه‌بێت ک ‌ه ئێم ‌ه خۆمان ئه‌بێت‬ ‫ب ‌ه ده‌ستی خۆمان ماف به‌سێنین ‪،‬‬ ‫هه‌موو ئازادیه‌کیش ب ‌ه تێکوشان‌و ب ‌ه‬ ‫قوربانی دان ب ‌ه ده‌س��ت گه‌ێشتوو‌ه‬ ‫نابێت چاوه‌روانی ئه‌و‌ه بین ک ‌ه به‌راستی‬ ‫سیسمی پیاوساالری پاشگه‌ز بێته‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه زهنیه‌تی خۆی‪ ،‬ئه‌بێت بۆ خۆمان‬ ‫تێبکوشین‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌ڵێم ‪ ،‬بێگومان‬ ‫ئافره‌تان له‌م بوارانه‌دا خه‌مساردن‪ .‬ل ‌ه‬ ‫الیه‌کی تره‌و‌ه وه‌کوو گه‌لی کورد ل ‌ه‬ ‫به‌ر ئه‌وه‌ی ل ‌ه تێکوشانداین ئافره‌تی‬ ‫کوردیش ب���ه‌رده‌وام ل ‌ه تێکوشاندا‬ ‫ب��وو‌ه ئێستاش ل ‌ه تێکۆشاندای ‌ه ‌و‬ ‫ژنی کوردیش سه‌لماندوی ‌ه ل ‌ه هه‌موو‬ ‫بورایکدا هیچ که‌میه‌کی نیی ‌ه ل ‌ه پیاو‪،‬‬ ‫ئ�ه‌و‌ه ژنی ک��ورد‌ه ک ‌ه ب ‌ه تێکوشانی‬ ‫ئ��ازادی خ��ۆازان�ه‌ی ل ‌ه ب �ه‌ره‌ی شه‌ڕدا‬ ‫پیشه‌نگایه‌تی شه‌ر ئه‌کات‌و ل ‌ه پێنا‌و‬ ‫ئاشتیو ئ��ازادی ‌و دیموکراسیدا شه‌ڕ‬ ‫ئه‌کات‌و سه‌لماندوویه‌تی ک ‌ه باشترین‬ ‫سیاسه‌ت سیاسه‌تێک ‌ه ک ‌ه ئافره‌تی‬ ‫کوردی تێدا به‌شدار بێت‪‌،‬و منیش له‌و‬ ‫باوه‌ره‌دام ل ‌ه ئێستادا ژنی کورد ل ‌ه هه‌ر‬

‫په‌روین حه‌سه‌ن‬

‫چوار به‌شی کوردستان له‌و تێکوشانه‌ی‬ ‫ک ‌ه تێدایه‌تی ئه‌تۆانی پێشانگایه‌تی بۆ‬ ‫هه‌موو ئافره‌تانی جیهان بکات‪.‬‬ ‫پ��ه‌روی��ن ح �ه‌س �ه‌ن س���ه‌ب���اره‌ت به‌م‬ ‫مه‌سه‌له‌ی ‌ه وتی‪ :‬بێده‌نگبوونی ئافره‌ت‬ ‫ل ‌ه هه‌موو الیه‌که‌و‌ه هه‌ڵه‌ی ‌ه ک ‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫ب ‌ه مافه‌کانی خۆی ئه‌ێکات‪ ،‬به‌راستی‬ ‫ئافره‌ت ل ‌ه سه‌ره‌تای ل ‌ه دایک بوونییه‌و‌ه‬ ‫ت��وش��ی حاڵه‌تێک ئه‌بێت ک � ‌ه وای‬ ‫لێئه‌کات ک ‌ه ل ‌ه منداڵیه‌و‌ه ب ‌ه جۆرێک‬ ‫وه‌کوو جیاۆازی ره‌گه‌زییه‌و‌ه په‌روه‌رد‌ه‬ ‫کراوه‌‪ ،‬به‌وه‌ی ک ‌ه کۆمه‌ڵێک شت عه‌یب ‌ه‬ ‫بۆ کچه‌ک ‌ه به‌اڵم بۆ کوره‌ک ‌ه ئاساییه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م ‌ه ئه‌یخات ‌ه حاڵه‌تێکی ت��ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌یش هه‌ی ‌ه ک ‌ه به‌راستی الی ئێم ‌ه‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‪ ،‬په‌روه‌رده‌یه‌کی ته‌ندروست‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئه‌م په‌روه‌ده‌ی ‌ه وای کردوو‌ه ک ‌ه‬ ‫ل ‌ه کۆمه‌ڵگادا ئافره‌ت دایم ‌ه وا سه‌یر‬ ‫بکرێت ک ‌ه شه‌ره‌فی ئ�ه‌و خێزانه‌ی ‌ه‬ ‫بۆی ‌ه وای لێده‌کات ک ‌ه ئه‌م شه‌ره‌ف ‌ه‬ ‫بپارێزرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش وای لێده‌کات‬ ‫ئافره‌ت بێده‌نگ بێت له‌و هه‌اڵنه‌ی ک ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت‪‌،‬و لێره‌دا ب ‌ه هه‌مان‬ ‫شێۆه‌‪ ،‬باری ئابوریش وای لێده‌کات‬ ‫چونک ‌ه تۆ بته‌وێت‌و نه‌ته‌وێت ژنی ئێم ‌ه‬ ‫له‌م کۆمه‌ڵگایدا ئابووریه‌کی سه‌رب ‌ه‬ ‫خۆی نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو ئه‌و ژن ‌ه پابه‌ند‌ه‬ ‫به‌‌و خێزانه‌ی ک ‌ه تیایدا ئه‌ژی‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫شوێنی نیشته‌جێبوون وای لێده‌کات ک ‌ه‬ ‫ئافره‌ته‌ک ‌ه بێده‌نگ بێت به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫توندوتیژیانه‌ی ک ‌ه به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت‪،‬‬ ‫یه‌ک شت تریش ک ‌ه لێره‌دا جێگه‌ی باس ‌ه‬ ‫هوشیاری ئافره‌تانه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها تێرۆانینی‬ ‫کۆمه‌ڵگا به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌تێک ک ‌ه زۆر‬ ‫قس ‌ه بکات به‌رامبه‌ر به‌م شتان ‌ه ب ‌ه‬ ‫چاوێکی سووکه‌و‌ه سه‌یر ئه‌کرێت‌و ب ‌ه‬ ‫که‌سێکی به‌د ره‌وشتی دائه‌نێن‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫زۆر جار ئه‌و ئافره‌تانه‌ش بێده‌ونگی‬ ‫هه‌ڵده‌بژێرن به‌رامبه‌ر به‌و که‌سان ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی ب ‌ه خراپ سه‌یر نه‌کرێن‪.‬‬ ‫سه‌میر‌ه محه‌مه‌د وتی‪ :‬بێگومان‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بۆ خۆی دراسه‌ی توندوتیژی بکه‌ین ئه‌و‌ه‬ ‫خۆی یه‌کێک ل ‌ه هوکاره‌کان ‌ه ل ‌ه به‌رده‌وام‬ ‫ب��وون��ی توندوتیژی‪ ،‬بێده‌نگبوونی‬ ‫ئ��اف��ره‌ت��ان ل � ‌ه ئاست پێشێلکردنی‬ ‫مافه‌کانیان ب ‌ه مه‌عنای ئه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه‬ ‫ئه‌و دۆخه‌یان قه‌بوڵ کردووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ل ‌ه کۆمه‌ڵگایه‌کدا ئافره‌تان خۆیان ئه‌و‬ ‫توندوتیژیان ‌ه ره‌د بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬بێگومان‬ ‫ئه‌و توندوتیژیان ‌ه که‌م ئه‌بنه‌وه‌‌و به‌ره‌و‬ ‫نه‌مان ئه‌چه‌ن‪ ،‬کاتێک ک ‌ه ئافره‌ت‬ ‫توندوتیژی قه‌بوڵ ئه‌کات ئه‌م ‌ه خۆی‬ ‫ئه‌بێت ‌ه حاڵه‌تێکی ئاسایی‪ ،‬بۆی ‌ه هه‌موو‬ ‫قسه‌کان ل ‌ه سه‌ر ئه‌و‌ه کۆکه‌ن چیته‌ر‬ ‫ئافره‌ت ئه‌بێت ده‌نگی به‌رز بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫س���ه‌ب���اره‌ت ب�� ‌ه چ���اره‌س���ه‌ر کردنی‬ ‫کێشه‌کانی ئافره‌تان نه‌جیب ‌ه عومه‌ر‬ ‫وتی‪ :‬رێگ ‌ه چار‌ه بۆ بنه‌به‌ڕ کردنی‬ ‫توندوتیژی ب ‌ه یه‌ک الیه‌ن ‌ه ناکرێت‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫ب ‌ه رێکخراوه‌کان ئه‌کرێت ‪ ،‬ب ‌ه رێکخراوی‬ ‫کۆمه‌ڵگای م �ه‌ده‌ن��ی ئ�ه‌ک��رێ��ت‪ ،‬ب ‌ه‬

‫حکوم ‌هت‌و ب ‌ه هه‌موو تاکێکی کۆمه‌ڵگا‬ ‫ئه‌کرێت‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌بێت ل ‌ه چاره‌سه‌ر‬ ‫کردنی ئه‌م کێشان ‌ه هه‌موو تاکێکی‬ ‫کۆمه‌ڵگا به‌شدار بێت‪ ،‬حکومه‌ت ب ‌ه‬ ‫چی به‌شدار بێت ب �ه‌وه‌ی ک ‌ه بژیوی‬ ‫ژیانی ئافره‌تان دابین بکرێت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫یاسایه‌کی به‌هێز دابنرێت ‪ ،‬سزایه‌کی‬ ‫به‌هێز دابنرێت بۆ ئه‌و که‌سانه‌ی ک ‌ه‬ ‫پاڵنه‌ری ئه‌و ئافره‌تانه‌ن ک ‌ه خۆیان‬ ‫ئه‌کوژن‪ ،‬یان ئه‌و ژنانه‌ی ک ‌ه توندوتیژی‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه ئافره‌تان ئه‌که‌ن ئه‌مان ‌ه‬ ‫به‌راستی رێگ ‌ه چ��اره‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ها ب ‌ه‬ ‫حکوم ‌هت‌و ب ‌ه راگه‌یاندنه‌کان‌و ب ‌ه هه‌موو‬ ‫رێکخراوه‌کان هه‌ڵمه‌تێکی زۆر باش‬ ‫بکرێت بۆ هۆشیار کردنه‌وه‌ی ئافره‌تان‬ ‫‌وهه‌موو تاکێکی کۆمه‌ڵگا‪.‬‬ ‫سه‌میر‌ه محه‌مه‌د ده‌رباره‌ی رێگ ‌ه چار‌ه‬ ‫بۆ حه‌ل کرنی مه‌سه‌له‌کانی ئافره‌تان‬ ‫زت��ی‪ :‬رێگ ‌ه چ��ار‌ه زۆر‌ه یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫رێگ ‌ه چاره‌کان ئه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه ئه‌بێت ل ‌ه‬ ‫ئافره‌ت خۆیه‌و‌ه ده‌س��ت پێبکرێت‪،‬‬ ‫ئه‌بێت هه‌ڵمه‌تێک یان خود پرۆگرامێک‬ ‫بێت بۆ هوشیار کردنه‌وه‌ی ئافره‌ت‪،‬‬ ‫هوشیار ک��ردن�ه‌وه‌ی ئافره‌ت له‌وه‌ی‬ ‫ک ‌ه خاوه‌ن بیرو بۆچون بێت‪ ،‬خاوه‌ن‬ ‫زان��ی��اری بێت‪ ،‬خ��اوه‌ن ئیراده‌یه‌کی‬ ‫به‌هێز بێت بۆ ره‌د ک��ردن�ه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫توندوتیژیانه‌ی ک ‌ه به‌رامبه‌ری ئه‌کرێت‪،‬‬ ‫هوشیاری ل ‌ه سه‌ر زاتی ئافره‌ت یه‌کێک‬ ‫ل ‌ه مه‌کانیزم ‌ه باشه‌کان ‌ه بۆ چاره‌سه‌ر‬ ‫ک��ردن��ی کێشه‌کانه‌‪ ،‬ل� ‌ه الی�ه‌ک��ی تر‬ ‫دروست کردنی کو ده‌نگیه‌کی گه‌وره‌ی ‌ه‬ ‫ل ‌ه به‌ینی رێکخراوه‌کانی ئافره‌تاندا ئه‌م ‌ه‬ ‫یه‌کێک ‌ه له‌و کارانه‌ی ک ‌ه تۆ بتۆانی‬ ‫هێزیکی گه‌وره‌ی کومه‌اڵیه‌تیت ل ‌ه پشت‬ ‫بێت بۆ ئه‌وه‌ی رووبه‌رووی کێشه‌یه‌کی‬ ‫گه‌ور‌ه نه‌بیته‌و‌ه ل ‌ه کۆمه‌ڵگا‪ ،‬یه‌کێک‬ ‫ل ‌ه رێگ ‌ه چاره‌کان هه‌وڵدان بۆ دروست‬ ‫کردنی بزوتنه‌وه‌یه‌کی گه‌وره‌ی ‌ه ل ‌ه نا‌و‬ ‫ئافره‌تاندا‪ ،‬راگه‌یاندنه‌کان هوکارێکی‬ ‫تری چاره‌سه‌رین‪ ،‬کاتێک تۆ کۆمه‌ڵگا‬ ‫هوشیار ئه‌که‌ێته‌و‌ه ئ�ه‌و تێرۆانین ‌ه‬ ‫هه‌ڵه‌ی ‌ه ل ‌ه سه‌ر ئافره‌ت هه‌یه‌‌و کاتێک‬ ‫ئافره‌تێک ئه‌بێت ب ‌ه قوربانی‌و ئافره‌ت‬ ‫ئه‌بێت ‌ه خ��اوه‌ن��ی کێش ‌ه ئافر‌هت‌و‬ ‫تۆمه‌تبار ئه‌کرێت ‪ ،‬ل��ێ��ره‌دا میدیا‬ ‫ئه‌تۆانێت ب ‌ه شیۆازیکی تر ل ‌ه شته‌کان‬ ‫به‌رۆانێت می��یا ئه‌تۆانێت ئافره‌ت ‌ه‬ ‫سه‌رکه‌وتووه‌کان ده‌ر بخات ‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫جارێکیتر ئافره‌تان هان ده‌دات به‌ره‌و‬ ‫ئه‌وه‌ی که‌دووبار‌ه ل ‌ه خۆیانه‌و‌ه ده‌ست‬ ‫پێبکه‌ن‪ ،‬یه‌کێکتر ل ‌ه رێگ ‌ه چاره‌کان‬ ‫په‌ل ‌ه کردن ل ‌ه ده‌رچوونی ئه‌و هه‌موو‬ ‫یاسا‌و به‌ڕگ ‌ه یاسایانه‌ی ک ‌ه رێگ ‌ه ل ‌ه‬ ‫پێشێلکردنی ماف ‌ه کانی ئافره‌تان‬ ‫ئه‌کات رێگ ‌ه ل ‌ه توندوتیژی ئه‌گرێت ب ‌ه‬ ‫تاێبه‌ت ئێستا ک ‌ه یاسای توندوتیژی‬ ‫خێزانی هه‌ی ‌ه ک ‌ه ل ‌ه په‌رلمانه‌‌و ئه‌بێت‬ ‫په‌له‌ی لێ بکرێت‪ ،‬چونک ‌ه ئه‌و‌ه یه‌کێک ‌ه‬ ‫ل ‌ه رێگ ‌ه هه‌ر‌ه چاره‌کان ک ‌ه توندوتیژی‬ ‫تیا به‌رو که‌مبوون ئه‌رۆات‪ ،‬یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫رێگا چاره‌کان ئه‌رکی ده‌سه‌اڵت ‌ه ک ‌ه‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کی روون‌و ئاشکرا به‌خات ‌ه‬ ‫به‌ر دست ک ‌ه ئه‌یه‌وێت چۆن سه‌المه‌تی‬ ‫ئافره‌ت ل ‌ه کۆمه‌ڵگادا بپارێزێت‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌وه‌ی ک ‌ه رێکخراوه‌کانی‬ ‫ژنان یان ئافره‌تان تا چه‌ند تۆانیویان ‌ه‬ ‫ک��ار بۆ ئافره‌تان بکه‌ن تاکوو بۆ‬ ‫حیزبه‌کانیان؟ سه‌میر‌ه محه‌مه‌د وتی‪:‬‬ ‫ئێم ‌ه ئه‌گه‌ر سه‌یری ئه‌و دۆخ ‌ه بکه‌ین‬ ‫ک ‌ه رێکخراوه‌کانی ئافره‌تانی تیا ل ‌ه‬ ‫داێک بووه‌‪ ،‬مێژووه‌که‌ی ئه‌گه‌رێتو‌ه بۆ‬ ‫سااڵنێک ک ‌ه حزب ‌ه کوردیه‌کان هاتنه‌و‌ه‬ ‫‌و هه‌ریه‌که‌‌و له‌و حزبان ‌ه که‌هاتنه‌و‌ه‬ ‫پاشکۆیه‌کیان بۆ خۆیان دروست کرد‬ ‫ناویان نا رێکخراوی ئافره‌تان‌و ژنان‌و تا‬ ‫دوایی‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌تۆانین بڵێن یه‌کێک ل ‌ه‬ ‫رێگ ‌ه هه‌ند‌ه دووره‌کانی رێکخراوه‌کانی‬ ‫ژنان‌و ئافره‌تان‪ ،‬ئه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه به‌ڕاستی‬ ‫زۆرینه‌یان حزب دروستی کردوون‪،‬‬ ‫زۆر به‌یان پاشکۆی حزب ‌هن‌و ئه‌مه‌ش‬ ‫وایان لێده‌کات هێند‌ه ملکه‌چی بریار‌ه‬ ‫حزبیه‌کان بن هێند‌ه مه‌لکچی ئه‌و‬ ‫ئامانج ‌ه نه‌بن ک ‌ه بۆی دروست بوون‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫ڕاپۆرت‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫کورد شه‌ش وه‌زاره‌ت و سه‌در هه‌شتى به‌رده‌که‌وێت‬ ‫له‌نێوان ئێمه‌و ئه‌وانه‌ى ئاره‌ووزى‬ ‫به‌شدارى پێکهێنانى حکومه‌ت ده‌که‌ن‬ ‫ته‌نها م��اوه‌ى ده‌ستووریه‌‪ ,‬چونکه‌‬ ‫هاوپه‌یمانى نیشتمانى له‌ماوه‌ى‬ ‫داه���ات���وودا ده‌ت��وان��ێ��ت حکومه‌ت‬ ‫پێکبهێنێت و زۆرینه‌ى ده‌نگه‌کان‬ ‫به‌ده‌ست بێنێت‪ ,‬ته‌نانه‌ت گه‌ر هیچ‬ ‫لیست وق �ه‌واره‌ی �ه‌ک��ى سیاسى تر‬ ‫به‌شداریمان له‌گه‌ڵدا نه‌که‌ن ‪.‬‬

‫~‬ ‫ئیستیحقاقى‬ ‫ب�����ه‌گ�����وێ�����ره‌ى‬ ‫ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ه‌ک���ان‪ ،‬ک����ورد شه‌ش‬ ‫وه‌زاره‌ت������ى ل�� ‌ه ح��ک��وم �ه‌ت��ى نوێى‬ ‫عێراقى به‌رده‌که‌وێت‪ ،‬که‌ چوار له‌و‬ ‫وه‌زاره‌تان ‌ه ل ‌ه نێوان یه‌کێتى و پارتى‬ ‫دابه‌شکراون وئۆپۆزسیۆنیش داواى‬ ‫چوار وه‌زاره‌تى ترده‌کات‪ ،‬له‌کاتێکدا‬ ‫ت �ه‌ن��ه��ا س����ه‌در ه �ه‌ش��ت وه‌زاره‌ت�����ى‬ ‫پێده‌درێت له‌حکومه‌تى نوێدا‪.‬‬ ‫کورد شه‌ش وه‌زاره‌تى به‌رده‌که‌وێت‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌کى ئاگادار له‌ گفتوگۆکانى‬ ‫تایبه‌ت به‌ پێکهێنانى حکومه‌تى نوێى‬ ‫عێراق ڕایگه‌یاند‪ ،‬به‌گوێره‌ى دوایین‬ ‫ئه‌نجامى گفتوگۆى نێوان کوتل ‌ه‬ ‫سیاسیه‌کان‪ ،‬شه‌ش پۆستى وه‌زارى‬ ‫به‌ر کورد ده‌که‌وێت ک ‌ه بریتیین ل ‌ه‬ ‫وه‌زاره‌ته‌کانى "ده‌ره‌وه‌‪ ،‬پالندانان‪،‬‬ ‫پیشه‌سازی‪ ،‬ته‌ندروستی‪ ،‬ژینگه‌‪،‬‬ ‫ده‌رام��ه‌ت�� ‌ه ئ��اوی �ه‌ک��ان"و بڕیاریش ‌ه‬ ‫وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌ره‌وه‌و پیشه‌سازى‬ ‫بۆ پارتى و ته‌ندروستى و ده‌رامه‌ت ‌ه‬ ‫ئاوییه‌کان بدرێته‌ یه‌کێتى به‌اڵم هێشتا‬ ‫چاره‌نووسى وه‌زاره‌ته‌کانى پالندانان و‬ ‫ژینگه‌ دیارنییه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کى ت��ره‌وه‌ فراکسیۆنى گۆڕان‬ ‫ک ‌ه ئێستا به‌جیا گفتوگۆ له‌گه‌ڵ نورى‬ ‫مالکى سه‌رۆک وه‌زیرانى ڕاسپێردراو‬ ‫ده‌کات له‌ به‌غدا‪ ،‬داواى دوو وه‌زاره‌تى‬ ‫خزمه‌تگوزارى ده‌کات به‌و ک ‌ه هه‌شت‬ ‫کورسى په‌رله‌مانیى هه‌ی ‌ه ک ‌ه چوار‬ ‫خاڵه‌و به‌هاى هه‌ر وه‌زاره‌تێکیش ل ‌ه‬ ‫خاڵێک بۆ دوو خاڵه‌‪ ،‬بایه‌زید حه‌سه‌ن‬ ‫ئه‌ندامى وه‌فدى دانوستانکارى گۆڕان‬ ‫له‌ به‌غدا ئه‌مه‌ى ڕایگه‌یاند‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ له‌کاتێکدای ‌ه ک ‌ه چاوه‌ڕوانده‌کرێت‬ ‫به‌شى گۆڕانیش ل ‌ه حکومه‌تى نوێدا‬ ‫له‌چوارچێوه‌ى ئه‌و وه‌زاره‌تانه‌دا بێت‬ ‫که‌ به‌گشتى به‌کورد ده‌درێن‪.‬‬ ‫له‌الیه‌کى ت��ره‌وه‌ محه‌مه‌د ئه‌حمه‌د‬ ‫ئ�ه‌ن��دام��ى وه‌ف���دى دانوستانکارى‬ ‫ئیئتیالفى فراکسیۆن ‌ه کوردستانیه‌کان‬ ‫له‌سه‌ر لیستى یه‌کگرتووى ئیسالمى‬ ‫کوردستان ڕایگه‌یاند که‌ یه‌کگرتوو‬ ‫ب �ه‌الى که‌مه‌و‌ه داواى وه‌زاره‌تێکى‬ ‫خزمه‌تگوزارى ده‌کات له‌ حکومه‌تى‬ ‫نوێدا وه‌ک به‌شێک ل ‌ه ئیستیحقاقى‬ ‫هه‌ڵبژاردن‪.‬‬ ‫شێخ فاتیح داراغایى په‌رله‌مانتارى‬ ‫کۆمه‌ڵى ئیسالمى کوردستانیش‬ ‫ڕایگه‌یاند کۆمه‌ڵى ئیسالمى ک ‌ه‬ ‫خاوه‌نى دوو کورسیه‌ له‌ په‌رله‌مانى‬ ‫عێراقدا‪ ،‬داواى پۆستێکى وه‌زیرى‬ ‫ده‌وڵ �ه‌ت ده‌ک��ات ک ‌ه به‌هاکه‌ى یه‌ک‬ ‫خاڵه‌‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ى سه‌رچاوه‌کانیش تائێستا‬ ‫ورده‌ک��ارى دابه‌شکردنى ئه‌و پۆست ‌ه‬ ‫وه‌زاری���ان���ه‌ى ب �ه‌ ک���ورد ده‌درێ���ت‪،‬‬ ‫له‌نێوان فراکسیۆنه‌کانى ناو ئیئتیالفى‬ ‫کوردستانیدا باس نه‌کراوه‌و دوورنیی ‌ه‬ ‫له‌داهاتوودا ببێته‌ مایه‌ى ناکۆکى‬ ‫له‌نێوان لیسته‌ کوردیه‌کاندا‪.‬‬ ‫کورد گله‌یى له‌ دابه‌شکردنى خاڵه‌کان‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬پێنج ش�ه‌م��م�ه‌ى داهاتوو‬ ‫حکومه‌تى نوێ ڕاده‌گه‌یه‌نرێت‬ ‫ئه‌ندامێکى هاوپه‌یمانى نیشتمانى‬ ‫پێشبینى ده‌کات ڕۆژى پێنج شه‌ممه‌ى‬ ‫داهاتوو حکومه‌تى نوێ به‌سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫ن����ورى م��ال��ک��ى ڕاب��گ��ه‌ی��ه‌ن��رێ��ت و‬ ‫په‌رله‌مانتارێکى کوردیش پێیوای ‌ه‬ ‫یه‌کسانبوونى خاڵه‌کانى سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫حکومه‌ت و سه‌رۆک کۆمار به‌ شتێکى‬ ‫قبوڵنه‌کراو ناوده‌بات‪.‬‬ ‫په‌رله‌مانتارى سه‌ر ب ‌ه هاوپه‌یمانى‬ ‫نیشتمانى ع �ه‌ب��دواڵ ئه‌سکه‌نده‌ر‪،‬‬ ‫ڕای��گ �ه‌ی��ان��د‪ :‬کوتل ‌ه سیاسیه‌کان‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ دابه‌شکردنى پۆست ‌ه‬ ‫وه‌زاریه‌کان گه‌یشتوونه‌ت ‌ه ڕێکه‌وتن و‬ ‫چاوه‌ڕوانده‌کرێت ڕۆژى پێنج شه‌ممه‌ى‬ ‫داهاتوو حکومه‌ت ڕابگه‌یه‌نرێت‪.‬‬ ‫ووتیشی‪ :‬هه‌ندێک ناکۆکى هه‌ی ‌ه‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ده‌سه‌اڵته‌کانى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫نیشتمانى بۆ سیاسه‌تى ستراتیژى‬ ‫و ئ���ه‌وه‌ش ه�ه‌ن��دێ��ک پرۆسه‌که‌ى‬

‫هێواشکردووه‌‪.‬‬ ‫سه‌رۆکایه‌تی چوار لیژنه‌ى په‌رله‌مان‬ ‫ب ‌ه کورد ده‌درێت‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌کى په‌رله‌مانیى ئاگادار‬ ‫ب ‌ه ~ ڕاگه‌یاند‪ ،‬ک��ورد ل ‌ه‬ ‫لیژن ‌ه هه‌میشه‌ییه‌کانى په‌رله‌مانى‬ ‫عێراقدا سه‌رۆکایه‌تى چوار لیژنه‌ى‬ ‫به‌رده‌که‌وێت‪.‬‬ ‫س����ه‌رچ����اوه‌ک����ه‌ ئ��اش��ک��رای��ک��رد‪،‬‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌کانى ته‌ندروستى‬ ‫و خ��زم �ه‌ت��گ��وزارى و ئ���اوه‌دان���ى و‬ ‫کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى بۆ ئیئتیالفى‬ ‫فراکسیۆن ‌ه کوردستانییه‌کان ده‌بێت و‬ ‫سه‌رۆکایه‌تى لیژنه‌ى کاروبارى هه‌رێم‬ ‫و پارێزگاکان و حکومه‌تى فیدراڵیش‬ ‫ده‌درێ��ت ب ‌ه فراکسیۆنى گ��ۆڕان ک ‌ه‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ى ئیئتیالفى کوردستانی‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫په‌رله‌مانى عێراق درێژه‌ به‌کاره‌کانى‬ ‫خۆى ده‌دات‪.‬‬ ‫به‌اڵم شه‌ریف سلێمان عه‌لی‪،‬ئه‌ندامى‬ ‫ئیئتیالفى کوتل ‌ه کوردستانییه‌کان‬ ‫دووپاتیکرده‌وه‌‪ ،‬که‌ لیژنه‌ى یاسایى‬ ‫ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن��ى ن���وێ���ن���ه‌ران به‌شى‬ ‫لیسته‌که‌یانه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى لیستى‬ ‫ئه‌لعێراقییه‌ داواى ده‌کات‪.‬‬ ‫ناوبراو له‌ لێدوانێکدا وتی‪ :‬لیژنه‌کانى‬ ‫م��اف��ى م���رۆڤ و خ��زم �ه‌ت��گ��وزارى و‬ ‫ئ��اب��وورى و لیژنه‌یه‌کى تر ده‌بێت ‌ه‬ ‫به‌شى لیسته‌که‌یان‪.‬‬ ‫ن���اوب���راو راش��ی��گ �ه‌ی��ان��د؛ کوتل ‌ه‬ ‫سیاسییه‌کان له‌سه‌ر ته‌واوى لیژنه‌کان‬ ‫رێککه‌وتوون‪ ،‬ته‌نیا لیژنه‌ى یاسایى‬ ‫نه‌بێت ک� ‌ه ل�ه‌ ن��ێ��وان هاوپه‌یمانى‬ ‫نیشتمانى و ئه‌لعێراقیی ‌ه ناکۆکى‬ ‫له‌سه‌ره‌‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ی‪ :‬ل��ه‌ رۆژان����ى داه���ات���وودا‬ ‫ن��اوى س �ه‌رۆک و ئه‌ندامى سه‌رجه‌م‬ ‫لیژنه‌کانى نێو ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌ران‬ ‫راده‌گ���ه‌ی���ه‌ن���درێ ب��ه‌گ��وێ��ره‌ى ئه‌و‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌‪ ،‬سه‌رۆکایه‌تى ‪ 13‬لیژنه‌ش‬ ‫بۆ هاوپه‌یمانى نیشتمانى ده‌بێت ک ‌ه‬ ‫لیژنه‌کانى ئاسایش و ب �ه‌رگ��رى و‬

‫په‌یوه‌ندیه‌کانى ده‌ره‌وه‌یان له‌نێواندایه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ‪ 7‬لیژنه‌ بۆ لیستى عێراقی ‌ه‬ ‫ک ‌ه لیژنه‌کانى ئاواره‌و کۆچپێکراوان و‬ ‫کاروبارى عه‌شایه‌ره‌کانى له‌نێواندایه‌و‬ ‫لیژنه‌یه‌کیش ده‌درێت ‌ه هاوپه‌یمانى‬ ‫وه‌سه‌ت‪.‬‬ ‫هه‌فته‌ى داهاتوو کورد هه‌ڵوێستى‬ ‫خۆى له‌ حکومه‌تى ئایند‌ه‬ ‫راده‌گه‌یه‌نێت‬

‫رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫ئه‌لعێراقی ‌ه‬ ‫لیستى‬ ‫ب�ه‌گ��وێ��ره‌ى رێکه‌وتنى الیه‌نه‌کان‪،‬‬ ‫ب��ڕی��اره‌ک��ان��ى ئه‌نجومه‌نى ب��ااڵ بۆ‬ ‫سیاسه‌تى ستراتیژى پابه‌ندیین نه‌ک‬ ‫راوێژکاریی‪.‬‬ ‫ل��ه‌م��ب��اره‌ی��ه‌و‌ه وت �ه‌ب��ێ��ژى لیستى‬ ‫ئه‌لعێراقی ‌ه ح �ه‌ی��ده‌ر ئه‌لموال ب ‌ه‬ ‫رۆژنامه‌ى شه‌رق ئه‌وسه‌تى راگه‌یاند‪،‬‬ ‫تا ئێستا سه‌رۆکى لیستى ئه‌لعێراقی ‌ه‬ ‫ئه‌یاد ع��ه‌الوى ب��ڕی��ارى ن���ه‌داو‌ه ک ‌ه‬ ‫پۆستى سه‌رۆکایه‌تى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ب��ااڵ بۆ سیاسه‌ت ‌ه ستراتیژییه‌کان‬ ‫وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬به‌ گوێره‌ى رێکه‌وتنى نێوان‬ ‫بارزانى و مالکى و عه‌الوی‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫بڕیاره‌کانى ئه‌نجومه‌نه‌ک ‌ه پابه‌ندیى بن‬ ‫نه‌ک راوێژکاری‪.‬‬ ‫ئه‌لموال ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو ئه‌وان ب ‌ه‬ ‫ئه‌نجومه‌نێک رازینابن ک ‌ه بڕیاره‌کانى‬ ‫راوێژکارى بێت‪.‬‬

‫ئیئتیالفى فراکسیۆن ‌ه کوردستانییه‌کان‪،‬‬ ‫جه‌ختیکرده‌وه‌ له‌سه‌ر ئ��ه‌وه‌ى ک ‌ه‬ ‫تائێستا ئ �ه‌و وه‌زاره‌ت���ه‌ سیادى و‬ ‫خ��زم �ه‌ت��گ��وزاری��ان �ه‌ى ده‌ستنیشان‬ ‫نه‌کردووه‌ که‌ بۆ به‌شدارى له‌ حکومه‌تى‬ ‫نوێدا داوایده‌کات‪ ،‬هه‌فته‌ى داهاتوو‬ ‫له‌وباره‌یه‌و‌ه هه‌ڵوێستى ره‌سمى خۆى‬ ‫ڕاده‌گه‌یه‌نێت‪.‬‬ ‫سه‌رکرد‌ه له‌ هاوپه‌یمانى کوردستان‪،‬‬ ‫فوئاد مه‌عسوم ڕایگه‌یاند‪ :‬هه‌فته‌ى‬ ‫پشکی سه‌در هه‌شت وه‌زاره‌ته‬ ‫داه��ات��وو ئیئتیالفى کوردستانى‬ ‫کۆده‌بێته‌و‌ه و داواک��ان��ى خ��ۆى بۆ‬ ‫حکومه‌تى داه��ات��وو ڕاده‌گه‌یه‌نێت‪ ‌ ،‬به‌ها ئه‌عره‌جى سه‌رکرد‌ه ل ‌ه ره‌وتى‬ ‫ئه‌وه‌ش یه‌کالده‌کرێته‌و‌ه که‌ کورد داواى س���ه‌در رای��گ �ه‌ی��ان��د‪ :‬ره‌وت���ى سه‌در‬ ‫کام ل ‌ه وه‌زاره‌ته‌ سیادیه‌کانى ده‌ره‌و‌ه له‌حکومه‌تى داه��ات��ووى عێراقدا‬ ‫هه‌شت وه‌زاره‌ت����ى به‌رده‌که‌وێت‪,‬‬ ‫یان نه‌وت یان دارایى ده‌کات‪.‬‬ ‫ووتیشی‪ :‬ئه‌و ڕاگه‌یاندنانه‌ى ک ‌ه باس ک ‌ه له‌نێوانیاندا یه‌کێک ل ‌ه وه‌زاره‌ت ‌ه‬ ‫له‌وه‌ ده‌که‌ن ئیئتیالفى کوردستانى سیادییه‌کان ده‌بێت‪.‬‬ ‫کام له‌ وه‌زاره‌ته‌کانى ده‌ره‌وه‌ یان ه��ه‌روه‌ه��ا وت��ی��ش��ی‪ :‬ره‌وته‌که‌یان‬ ‫نه‌وت وه‌رده‌گرێ و کامیانى پێباشتره‌‪ ،‬ه�ه‌وڵ��ى به‌ده‌ستهێنانى وه‌زاره‌ت��� ‌ه‬ ‫هێشتا کاتى نه‌هاتووه‌و دوات��ر ب ‌ه خزمه‌تگوزارییه‌کان ده‌دات ‪ ,‬چونک ‌ه‬ ‫رێژه‌یان ل ‌ه هاوپه‌یمانى نیشتمانى دا‬ ‫ره‌سمى ڕاده‌گه‌یه‌نرێت‪.‬‬ ‫م�ه‌ح��م��ود ع��وس��م��ان س��ه‌رک��رده‌ ل ‌ه ده‌گات ‌ه ‪ %25‬هاوپه‌یمانى نیشتمانیش‬ ‫هاوپه‌یمانى کوردستانى ل ‌ه باره‌ى ن��زی��ک �ه‌ى ن��ی��وه‌ى وه‌زاره‌ت��ه‌ک��ان��ى‬ ‫داواکارییه‌کانى کورده‌وه‌ ئاشکرایکرد به‌رده‌که‌وێت ‪.‬‬ ‫ره‌وتى گشتى ئیئتیالفى فراکسیۆن ‌ه ئه‌عره‌جى ئ�ه‌وه‌ش��ى راگه‌یاند‪ :‬ک ‌ه‬ ‫کوردستانیه‌کان ب �ه‌ره‌و ئه‌وه‌یه‌ ک ‌ه وه‌زاره‌ت���ه‌ک���ان به‌پێى گرنگییان‪,‬‬ ‫داواى وه‌زاره‌ت��ى نه‌وت بکات له‌برى داب�ه‌ش��ى س �ه‌ر سێ پله‌ ده‌کرێت‪,‬‬ ‫وه‌زاره‌ت���ى ده‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌هۆى گرنگى له‌نێوانیاندا ره‌وت���ى س��ه‌در مافى‬ ‫ئه‌و وه‌زاره‌ت ‌ه له‌چاره‌سه‌رکردنى کێش ‌ه وه‌رگرتنى وه‌زاره‌ت ‌ه پل ‌ه یه‌که‌مه‌کانى‬ ‫هه‌ڵواسراوه‌کانى نێوان به‌غداو هه‌رێم‪ .‬هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ع �ه‌الوی سه‌رکردایه‌تی ئه‌نجومه‌نی ئه‌عره‌جى ل�ه‌درێ��ژه‌ى لێدوانه‌که‌یدا‬ ‫ئه‌وه‌ى ره‌تکرده‌وه‌ پێشنیار کرابێت‬ ‫بااڵی ستراتیژی وه‌رناگرێت‬

‫بۆ بوونى پۆستێک به‌ناوى جێگرى‬ ‫سه‌رۆک وه‌زیران بۆکاروبارى ئه‌منی‪,‬‬ ‫که‌ده‌سه‌اڵتى له‌ده‌سه‌اڵتى وه‌زیرى‬ ‫ناوخۆ زیاتر بێت‪ ,‬به‌اڵم ره‌وتى سه‌در‬ ‫مافى وه‌رگرتنى پۆستێکى سیادى‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫مالکی به‌دیلی هه‌ی ‌ه بۆ ڕاگه‌یاندنی‬ ‫حکومه‌تی زۆرینه‌‬ ‫چه‌ند س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌ک��ى ب��ااڵ له‌ناو‬ ‫هاوپه‌یمانى نیشتمانى عێراقه‌وه‌‬ ‫ئاشکرایانکرد‪ ،‬نورى مالکى سه‌رۆک‬ ‫وه‌زی���ران���ى ڕاس��پ��ێ��ردراو پالنێکى‬ ‫ف��ری��اگ��وزارى ب�ه‌دی��ل��ى دان����اوه‌ بۆ‬ ‫پێکهێنانى حکومه‌تێکى زۆرینه‌ به‌ر‬ ‫له‌ کۆتاییهاتنى واده‌ى ده‌ستورى بۆ‬ ‫پێکهێنانى حکومه‌ت‪ ،‬ئه‌گه‌ر بێتو‬ ‫هه‌ر به‌ربه‌ستێکى له‌الیه‌ن لیستى‬ ‫عێراقیه‌وه‌ بۆ بێته‌ پێش‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ى ئه‌و سه‌رچاوانه‌‪ ،‬مالکى‬ ‫تا دواس���ات گفتگۆ له‌گه‌ڵ کوتله‌‬ ‫سیاسیه‌کاندا ده‌ک��ات سه‌باره‌ت به‌‬ ‫کابینه‌ى وه‌زارى حکومه‌ته‌که‌ی‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر نه‌گه‌نه‌ ئه‌نجام‪ ،‬لیستێکى‬ ‫ئ��ام��اده‌ک��راوى ن��اوى وه‌زیره‌کانى‬ ‫له‌به‌رده‌ستدایه‌و به‌ر له‌ کۆتاییهاتنى‬ ‫واده‌ى ده‌س��ت��ورى ل �ه‌ ‪25‬ى ئه‌م‬ ‫مانگه‌دا‪ ،‬ده‌یخاته‌ به‌رده‌م په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫ئ �ه‌و س�ه‌رچ��اوان�ه‌ ئاشکراشیانکرد‬ ‫هه‌ریه‌ک له‌ جه‌مسه‌ره‌کانى ناو لیستى‬ ‫عێراقیه‌ ساڵح موتڵه‌گ و رافیع‬ ‫عیساوى و ئوسامه‌ نوجێفى هاوڕان‬ ‫له‌گه‌ڵ مالکى و ته‌نها ئه‌یاد عه‌الوى‬ ‫ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ى پالنه‌که‌دایه‌‪ .‬جێگرى‬ ‫ئیئتیالفى ده‌وڵه‌تى یاساش "عه‌دنان‬ ‫شه‌حمانی" له‌لێدوانێکدا رایگه‌یاند‪,‬‬ ‫هاوپه‌یمانى نیشتمانى له‌توانایدایه‌‬ ‫ب�ه‌ت�ه‌ن��ی��ا ح��ک��وم �ه‌ت پێکبهێنێت‬ ‫له‌ماوه‌ى ئه‌و مانگه‌ى که‌ ده‌ستوور‬ ‫بۆى دیاریکردووه‌‪ ,‬به‌اڵم خوازیارین‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌ سیاسیه‌کان به‌شدارى‬ ‫له‌ پێکهێنانى حکومه‌تدا بکه‌ن ‪.‬‬ ‫ل �ه‌درێ��ژه‌ى لێدوانه‌که‌یدا وتیشی‪:‬‬

‫ورده‌ک���اری دابه‌شکردنی ئه‌و پۆسته‌ وه‌زاری��ان �ه‌ی به‌ کورد‬ ‫ده‌درێت‪ ،‬له‌نێوان فراکسیۆنه‌کانی ناو ئیئتیالفی کوردستانیدا‬ ‫باس نه‌کراوه‬

‫له‌الیه‌کى ت��ره‌وه‌‪ ،‬ئه‌و زانیاریانه‌ى‬ ‫له‌ ژوورى کۆبوونه‌وه‌کانى به‌غداوه‌‬ ‫دزه‌یانکردووه‌‪ ،‬ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌که‌ن که‌‬ ‫ژماره‌یه‌ک له‌ پۆسته‌کانى حکومه‌تى‬ ‫ن��وێ ی��ه‌ک�لاب��ووه‌ت��ه‌وه‌‪ ،‬له‌وانه‌ش‬ ‫ه �ه‌ری �ه‌ک ل�ه‌ ئیبراهیم جه‌عفه‌رى‬ ‫سه‌رۆکى ره‌وتى چاکسازى و عادل‬ ‫عه‌بدولمه‌هدى سه‌رکرده‌ له‌ ئه‌نجومه‌نى‬ ‫بااڵى ئیسالمى بۆ پۆستى جێگرى‬ ‫س��ه‌رۆک کۆمارو جێگرى سێیه‌مى‬ ‫سه‌رۆک کۆماریش بۆ ساڵح موتڵه‌گ‬ ‫یان تارق هاشمى ده‌بێت‪ ،‬که‌ به‌پێى‬ ‫سه‌رچاوه‌کان زۆربه‌ى ڕاوێکژکاره‌کانى‬ ‫مالکى خوازیارن موتڵه‌گ ئه‌و پۆسته‌‬ ‫وه‌ربگرێت به‌هۆى کێشه‌ى پێشوویان‬ ‫له‌گه‌ڵ هاشمى له‌و پۆسته‌داو ئامانجى‬ ‫دووه‌میشیان له‌ پشتگیرى موتڵه‌گ‬ ‫دروستکردنى ناکۆکیه‌ له‌ناو لیستى‬ ‫عێراقیه‌دا‪.‬‬ ‫ل����ه‌ب����اره‌ى ج��ێ��گ��ران��ى س����ه‌رۆک‬ ‫وه‌زیرانیش‪ ،‬ئاشکرابووه‌ که‌ ڕۆژ نورى‬ ‫شاوه‌یس له‌ هاوپه‌یمانى کوردستانى‬ ‫و ڕافیع عیساوى له‌ عێراقیه‌و حسێن‬ ‫شه‌هرستانیش بۆ ئه‌و پۆسته‌ کاندید‬ ‫کراون ئه‌گه‌ر بێتو وه‌زاره‌ت��ى نه‌وت‬ ‫بدرێته‌ عێراقیه‌‪ ،‬ه �ه‌روه‌ک هۆشیار‬ ‫زێبارى وه‌زیرى ده‌ره‌وه‌ له‌ پۆسته‌که‌یدا‬ ‫ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى به‌شى ئه‌نجومه‌نى بااڵى‬ ‫ئیسالمیشه‌وه‌ که‌ عه‌مار حه‌کیم‬ ‫س��ه‌رۆک��ای��ه‌ت��ى ده‌ک�����ات‪ ،‬مالکى‬ ‫سه‌رپشکى ک��ردوون له‌ وه‌رگرتنى‬ ‫دوو وه‌زاره‌تى خزمه‌تگوزارى و دوو‬ ‫وه‌زیرى ده‌وڵه‌ت یان مانه‌وه‌ى پۆستى‬ ‫وه‌زاره‌ت����ى دارای���ى ک�ه‌ پۆستێکى‬ ‫سیادیه‌ له‌ده‌ستى ئه‌نجومه‌ن له‌گه‌ڵ‬ ‫دوو وه‌زیرى ده‌وڵه‌ت و چاوه‌ڕوانى‬ ‫که‌ ئێستا مالکى چاوه‌ڕوانى وه‌اڵمى‬ ‫حه‌کیمه‌ له‌وباره‌یه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها توفیق ئه‌لیاسرى کاندیدى‬ ‫مالکیه‌ بۆ پۆستى وه‌زاره‌تى ناوخۆو‬ ‫چاوه‌ڕوانى ڕه‌زامه‌ندى سه‌دریه‌کان‬ ‫و ئه‌نجومه‌نى ب��ااڵى ئیسالمى و‬ ‫ف�ه‌زی��ل�ه‌ی�ه‌ ل��ه‌س��ه‌رى و کوردیش‬ ‫پشتیوانى له‌ کاندیدکردنى یاسرى‬ ‫ده‌ک��ات بۆ ئ�ه‌و پۆسته‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫مالکى خوازیارى مانه‌وه‌ى شیروان‬ ‫وائیلى وه‌زیرى ئاسایشى نیشتمانیه‌‬ ‫له‌ پۆسته‌که‌یداو داواشى له‌ عه‌الوى‬ ‫ک��ردووه‌ که‌سایه‌تیه‌کى بێالیه‌ن بۆ‬ ‫پۆستى وه‌زیرى به‌رگرى کاندید بکات‬ ‫به‌اڵم تائێستا وه‌اڵم نه‌دراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫جێى ئ��ام��اژه‌ی �ه‌ واب��ڕی��اره‌ مالکى‬ ‫حکومه‌تى نوێى عێراقى له‌ ناوه‌ڕاستى‬ ‫ئه‌م مانگه‌ پێکبهێنێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌م ب��اره‌ی��ه‌وه‌ سه‌فیه‌ سوهێلی‬ ‫ئه‌ندامی هاوپه‌یمانی نیشتیمانیی‪،‬‬ ‫رایگه‌یاند ن��وری مالیکیی سه‌رۆک‬ ‫وه‌زیرانی راسپێردراو له‌ ده‌وروبه‌ری‬ ‫‪15‬ی ئ���ه‌م م��ان��گ �ه‌دا پێکهاته‌ی‬ ‫حکومه‌ته‌که‌ی ده‌خ��ات �ه‌ ب���ه‌رده‌م‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران‪.‬‬ ‫س��وه��ێ��ل ڕاگ���ه‌ی���ان���د “مالیکیی‬ ‫له‌ده‌وروبه‌ری ‪15‬ی کانونی یه‌که‌م‪،‬‬ ‫وات �ه‌ ب�ه‌ر له‌ کۆتاییهاتنی واده‌ی‬ ‫ده‌ستوریی پێکهاته‌ی حکومه‌ته‌که‌ی‬ ‫ده‌خ���ات���ه‌ ب�����ه‌رده‌م ئه‌نجومه‌نی‬ ‫نوێنه‌ران”‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ی “ک��وت��ل �ه‌ سیاسییه‌کان‬ ‫ب��ۆ مه‌به‌ستی ده‌ستنیشانکردنی‬ ‫ک���اروب���اره‌ک���ان���ی پ��ه‌ی��وه‌س��ت به‌‬ ‫دابه‌شکردنی پۆسته‌ وه‌زارییه‌کان‬ ‫به‌پێی ئیستیحقاقی هه‌ڵبژاردن‬ ‫کۆبونه‌وه‌ ئه‌نجامده‌ده‌ن”‪ .‬ناکۆکى‬ ‫ک�ه‌وت��ۆت�ه‌ ن��ێ��وان ن��ورى مالکى و‬ ‫چ�ه‌ن��د لیستێکى دی��ک �ه‌وه‌ له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ى سه‌رۆک وه‌زیرى راسپێردراو‬ ‫ژماره‌یه‌ک کاندیدى ئه‌و الیه‌نانه‌ى‬ ‫ره‌تکردۆته‌وه‌‬


‫مێژوو‬ ‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫ڕووداو‌ه سیاسییه‌کانى سااڵنى‬ ‫«‪»1985 -1979‬‬

‫‪9‬‬

‫سه‌رهه‌ڵدانى کارى به‌ره‌یی له‌کوردستان‪ ،‬دروستبونى هه‌ردوو به‌ره‌ى جوقد‌و جود‬

‫سه‌الم عه‌بدولکه‌ریم*‬ ‫باسى دووه‌م ‪ -‬بەشی دووەم‬ ‫م�ه‌ال ئه‌حمه‌دى بانیخێاڵنى ده‌نوسێت‪":‬‬ ‫ئێم ‌ه وه‌ک حشع پ���رۆژه‌ى دامه‌زراندنى‬ ‫به‌ره‌یه‌کى نیشتمانیمان دابووه‌ الیه‌نه‌کان‪.‬‬ ‫یه‌کێتى وه‌اڵمى نه‌داوه‌یه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم حسیک‌و‬ ‫پارتى وه‌اڵمیان دای�ه‌وه‌‪ )275(.".....‬فاتیح‬ ‫ره‌سوڵیش باس له‌وه‌ ده‌کات‪ ،‬که‌به‌ڵگه‌نامه‌ى‬ ‫ب���ه‌ره‌ى ج��ود پێشتر ل �ه‌الی �ه‌ن حشعه‌و‌ه‬ ‫ئ��ام��اده‌ک��راوه‌‌و وه‌ک پ��رۆژه‌ی��ه‌ک‌و له‌ژێر‬ ‫ناونیشانى به‌ڵگه‌نامه‌ى هاریکارى‪ ،‬به‌نامه‌یه‌کى‬ ‫تایبه‌ت ل���ه‌رۆژى(‪ )1980/9/27‬ئاراسته‌ى‬ ‫پ��ارت��ى دیموکراتى ک��وردس��ت��ان‌و حسیک‬ ‫بۆدیراسه‌کردن‌و بڕیاردان له‌سه‌رى کراوه‌‪.‬‬ ‫(‪ )276‬بۆی ‌ه پارتى به‌نامه‌ى ژماره‌(‪)2745‬‬ ‫ى مه‌کته‌بى سیاسى له‌رۆژى(‪)1980/10/8‬‬ ‫وه‌اڵمى حشع ده‌داته‌وه‌‌و پێشنیازى گۆڕینى‬ ‫ه �ه‌ن��دێ ب��ڕگ �ه‌ى به‌ڵگه‌نامه‌ک ‌ه ده‌ک���ات‪.‬‬ ‫(‪ )277‬حسیکیش به‌نامه‌ى ژماره‌(‪)821‬ى‬ ‫مه‌کته‌بى سیاسى ل���ه‌رۆژى(‪)1980/10/26‬‬ ‫ره‌زام �ه‌ن��دى له‌سه‌ر ک��ارى هاوپه‌یمانێتى‌و‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌ى هاریکارییه‌که‌ ده‌رب���ڕى‌و‬ ‫په‌سه‌ندى ک���رد‪ )278(.‬دواج��ار پارتیش‬ ‫به‌نامه‌ى ژماره‌(‪)1882‬ى مه‌کته‌بى سییاسى‬ ‫ل���ه‌رۆژى(‪ )1980/10/25‬ره‌زامه‌ندى له‌سه‌ر‬ ‫پرۆژه‌که‌ ده‌ربڕى‌و په‌سه‌ندى کرد‌و وه‌اڵمى‬ ‫بۆحشع ن����ارده‌وه‌‪ )279(.‬هه‌ندێک حشع‬ ‫به‌و‌ه تاوانبار ده‌که‌ن‪ ،‬که‌ویستویه‌تى سود‬ ‫له‌و هێز‌ه سیاسییانه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندى خۆى‬ ‫به‌مه‌به‌ستى راگرتنى ت �ه‌رازووى هێز له‌نێو‬ ‫ج��واڵن��ه‌وه‌ى رزگ��اری��خ��وازی��ی ک���وردی له‌و‬ ‫قۆناغه‌دا وه‌ربگرێت‪ ،‬وات ‌ه هه‌وڵیداو‌ه به‌تیرێک‬ ‫دوو نیشان ‌ه بپێکێت‪)280(.‬‬ ‫عه‌زیز محه‌مه‌د له‌وه‌اڵمى ئه‌م تۆمه‌تبارکردنه‌ى‬ ‫حشعدا ده‌ڵێت‪ ":‬هیچ راستى تێدا نییه‌‪،‬‬ ‫حشع هه‌ردوو به‌ره‌ى جوقد‌و جودى بۆخۆى‬ ‫به‌کارهێنابێت‪ ،‬به‌ڵکو راستییه‌که‌ى ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ئێمه‌ ب�ه‌و مه‌رج ‌ه به‌شداریمان له‌به‌ره‌ى‬ ‫جوقددا ک��رد‪ ،‬که‌مافى هاوپه‌یمانیتێمان‬ ‫له‌گه‌ڵ الیه‌نى سیاسى تر هه‌بێت‪)281(."....‬‬ ‫هه‌رچى به‌شدارى حسیکیش بوو له‌هه‌ردوو‬ ‫به‌ره‌که‌دا وه‌ک پێشتر ئاماژه‌مان پێکرد‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندى به‌ناکۆکیى نێوان د‪.‬مه‌حمود‌و‬ ‫ره‌س��وڵ مامه‌نده‌وه‌ له‌نێو سه‌رکردایه‌تى‬ ‫حسیکدا هه‌بوو ‪ ،‬به‌جۆرێ د‪.‬مه‌حمود به‌هۆى‬ ‫نزیکى له‌یه‌کێتییه‌و‌ه‬ ‫به‌ره‌ى جوقدى له‌سوریا ئیمزاکرد‌و ره‌سوڵ‬ ‫مامه‌ندیش به‌هۆى نزیکى له‌پارتى‌و له‌ژێر‬ ‫کاریگه‌رى حشعدا‪ ،‬ل �ه‌راژان به‌ره‌ى جودى‬ ‫ئیمزاکرد‪ )282(.‬گوایه‌ ئه‌گه‌ر له‌هه‌ردوو‬ ‫به‌ره‌که‌دا به‌شدار بن‪ ،‬ده‌توانن کاربکه‌نه‌ سه‌ر‬ ‫یه‌کێتى‌و پارتى‌و ناکۆکییه‌کانى نێوانیان‬ ‫ناهێڵن‪.‬‬ ‫ل��ێ��ره‌دا ده‌ب��ێ ئ��ام��اژ‌ه ب��ۆئ �ه‌وه‌ش بکرێت‪،‬‬ ‫که‌ئێران له‌وکاته‌دا کاریگه‌رییه‌کى زۆرى‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر پ��ارت��ى‌و ت��اڕاده‌ی��ه‌ک��ى زۆری���ش‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ندی له‌سه‌رکرده‌کانى حسیک‪،‬‬ ‫بۆبه‌شداریکردن له‌به‌ره‌ى جوددا‪ ،‬هه‌بوو‪ .‬الى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى حسیکیش به‌ره‌ى جود زیاتر‬ ‫به‌ره‌یه‌کى کردارى بوو‪ ،‬وه‌ک له‌به‌ره‌ى جوقد‪.‬‬ ‫له‌والشه‌و‌ه له‌الیه‌ن سوریا‌و یه‌کێتى‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫عه‌ره‌بییه‌کانه‌و‌ه فشارى زۆر بۆبه‌شداریکردن‬ ‫له‌به‌ره‌ى جوقددا ده‌خرای ‌ه سه‌ر حسیک‪.‬‬ ‫(‪)283‬‬ ‫به‌شداریکردنى حسیک له‌هه‌ردوو به‌ره‌ له‌یه‌ک‬ ‫کاتدا کارێکى دروست نه‌بوو‪ .‬به‌تایبه‌تیش‬ ‫به‌شداریکردنى له‌به‌ره‌ى ج��وددا‪ ،‬تووشى‬ ‫چه‌ند گرفتێکى کرد‪ ،‬له‌وانه‌‪:‬‬ ‫ی��ه‌ک��ه‌م‪ :‬بڕینى ک��ۆم�ه‌ک��ى دارای����ی‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫له‌الیه‌نه‌کانى ب��ه‌ره‌ى ج��وق��ده‌و‌ه له‌لیبیا‬ ‫وه‌ریده‌گرت‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬ته‌قینه‌وه‌ى ملمالنێی چه‌کداریی‬ ‫له‌قۆناغى دواتر‪ ،‬له‌گه‌ڵ الیه‌نه‌کانیتر به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌نێوان جود‌و یه‌کێتیدا‪ ،‬که‌حسیک زیانى‬ ‫گه‌وره‌ى تێدا به‌رکه‌وتن‪ )284(.‬له‌هه‌موویشى‬ ‫گرنگتر به‌شداریکردنى حسیک له‌دوو به‌ره‌ى‬ ‫دژ به‌ی ‌هک‌و جیاواز بوو به‌هۆى قوڵبوونه‌وه‌ى‬ ‫ناکۆکى‌و ملمالنێى نێوخۆییه‌کانى حسیک‪.‬‬ ‫لێره‌وه‌ دوو به‌ره‌ى دژ به‌یه‌ک له‌نێو ریزه‌کانى‬ ‫حسیکدا به‌کردارى ده‌رکه‌وت‪ ،‬ئه‌ویش باڵى‬ ‫د‪.‬مه‌حمود عوسمان‌و باڵى ره‌سوڵ مامه‌ند‬ ‫ب����وو‪ )285(.‬جگ ‌ه ل��ه‌وه‌ى لێره‌ ب���ه‌دواو‌ه‬

‫به‌هۆى به‌شداریکردنى حسیک له‌هه‌ردوو‬ ‫به‌ره‌که‌دا نه‌ک نه‌یتوانى ببێت ‌ه کارتى فشار‬ ‫له‌سه‌ر یه‌کێتى‌و پارتى‪ ،‬به‌ڵکو به‌پێچه‌وانه‌و‌ه‬ ‫له‌پاڵ پارتى دیموکراتى کوردستانه‌وه‌‪،‬‬ ‫بوو به‌به‌شێک له‌ش ‌هڕ‌و ملمالنێى نێوان ئه‌و‬ ‫دوو هێزه‌‌و بوو‌ه هاوپه‌یمانێکى سیاسى‌و‬ ‫چه‌کدارى شه‌ڕ‪ ،‬بۆی ‌ه له‌برى سود‌و که‌ڵک‪،‬‬ ‫زیانى گ �ه‌وره‌ى له‌و به‌شداریکردن ‌ه بینى‪.‬‬ ‫دواج���ار ئاکامى به‌شداریکردنى حسیک‬ ‫له‌هه‌ردوو به‌ره‌که‌دا‪ ،‬بریتى بوو له‌هه‌ڵواسینى‬ ‫ئه‌ندامێتیان له‌گه‌ڵ حشع له‌به‌ره‌ى جوقد‌و‬ ‫بڕینى کۆمه‌کى داراییان‪ .‬دوات��ر له‌به‌ره‌ى‬ ‫جوددا درێژه‌یان به‌کارى سیاسى‌و چه‌کدارى‬ ‫خۆیان دا‪ .‬عه‌زیز محه‌مه‌د له‌مباره‌یه‌و‌ه‬ ‫ده‌ڵێت‪":‬ده‌رچوونى حشع‌و حسیک له‌به‌ره‌ى‬ ‫جوقد به‌هۆى ره‌تکردنه‌وه‌ى پره‌نسیپى هاتن ‌ه‬ ‫ناوه‌وه‌ى پارتى بۆناو به‌ره‌که‌ بوو‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫هاوپه‌یمانێتیمان له‌گه‌ڵ حسیک‌و پارتی‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌ره‌ى ج��وددا‪ ،‬ب��وو به‌هۆى سڕکردنى‬ ‫ئه‌ندامێتیمان له‌به‌ره‌ى جوقد له‌سه‌ره‌تاى‬ ‫ساڵى ‪ )286(،"1980‬ب�ه‌اڵم به‌شێکیترى‬ ‫راستى مه‌سه‌له‌ک ‌ه ئ �ه‌وه‌ب��وو‪ ،‬که‌یه‌کێتى‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى ملمالنێ‌و ناکۆکى له‌گه‌ڵ پارتیدا‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬قبوڵى نه‌بوو ئ��ه‌وان له‌یه‌ککاتدا‬ ‫ل �ه‌ه �ه‌ردوو ب �ه‌ره‌ک �ه‌دا به‌شداربن‌و له‌رووى‬ ‫واقیعیشه‌و‌ه نه‌ده‌گونجا‪ ،‬چونک ‌ه هه‌ردوو‬ ‫به‌ره‌که‌ له‌یه‌ک جیاوازبوو‪.‬‬ ‫به‌هه‌رحاڵ ئه‌گه‌ر هه‌ڵسه‌نگاندن بۆهه‌ردوو‬ ‫به‌ره‌ک ‌ه بکه‌ین‪ ،‬تێبینى چه‌ند شتێک ده‌که‌ین‪،‬‬ ‫چونک ‌ه ئه‌م دوو به‌ره‌یه‌‪ ،‬نه‌ک نه‌یانتوانى‬ ‫ئ �ه‌و ئامانجانه‌ى ده‌ستنیشانیانکردبوو‪،‬‬ ‫خه‌باتیان ب��ۆده‌ک��رد‪ ،‬وه‌دیبهێنن‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬بوون به‌سه‌ره‌تایه‌کى نوێ‬ ‫بۆده‌ستپێکردنه‌وه‌ى قۆناغێکیترى شه‌ڕى‬ ‫ناوخۆ له‌کوردستاندا‌و بوون به‌ته‌وه‌ره‌ى شه‌ڕ‬ ‫دژ به‌یه‌کترى‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه له‌دواییدا یه‌کێتى‬ ‫ته‌نها خۆى له‌به‌رامبه‌ر به‌ره‌ى جوددا مایه‌وه‌‪.‬‬ ‫(‪)287‬‬ ‫دیارترین ئه‌و که‌مو کورتییانه‌ى له‌به‌ره‌ى‬ ‫جوقد‌و جوددا هه‌بوو بریتیبوون له‌‪:‬‬ ‫یه‌که‌م‪ :‬هه‌ردوو به‌ره‌ک ‌ه له‌بارێکى نائاساییدا‬ ‫دام �ه‌زران‪ ،‬وات ‌ه له‌دۆخى مه‌ترسى هێرشى‬ ‫حکومه‌تى ب�ه‌ع��س ب��ۆس �ه‌ر جواڵنه‌وه‌ى‬ ‫رزگاریخوازیی کورد‪ ،‬سه‌ریانهه‌ڵدا‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬هیچ به‌ره‌یه‌کیان دامو ده‌زگاى ته‌واو‌و‬ ‫کاروبارى نه‌خش ‌ه بۆکێشراوى نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ه��ه‌ردوو ب �ه‌ره‌ له‌ئاکامى دۆخ��ى ملمالنێ‌و‬ ‫ناکۆکى سیاسى هاتبوونه‌وه‌ ئاراوه‌‪)288(.‬‬ ‫سێیه‌م‪ :‬ه�ه‌ردووک��ی��ان ئه‌گه‌رچى هه‌ندێ‬ ‫هۆکارى نێوخۆیی بوو‌ه مایه‌ى دامه‌زراندنیان‪،‬‬ ‫به‌اڵم کارتێکردنى ده‌ره‌وه‌ش رۆڵێکى گرنگى‬ ‫له‌دامه‌زراندن‌و ئاراسته‌کردنیاندا ده‌بینى‪،‬‬ ‫چونک ‌ه جوقد ل�ه‌الی�ه‌ن س��وری�ا‌و جودیش‬ ‫له‌الیه‌ن ئێرانه‌وه‌ ئاراسته‌ ده‌کران‪ .‬سوریا‌و‬ ‫الیه‌ن ‌ه عه‌ره‌بییه‌کانیش‪ ،‬هاوکاریی ماددى‬ ‫زۆرى یه‌کێتیان ده‌ک��رد‌و له‌والشه‌وه‌ ئێران‬ ‫ده‌وروب �ه‌رى(‪)9‬م��ل��ی��ۆن تومه‌نی مانگان ‌ه‬ ‫له‌وه‌زاره‌تى به‌رگرى ده‌دای �ه‌ پارتى‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫له‌خۆراک‌و چه‌ک‌و ته‌قه‌مه‌نى‪ ،‬که‌به‌شێکى‬ ‫لێده‌دا به‌حسیک‪ )289(.‬واته‌ به‌رژه‌وه‌ندى‌و‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانى واڵتانى دراوسێ له‌کاروبارى‬ ‫سیاسى‌و چه‌کداریى جواڵنه‌وه‌ى کوردى‪،‬‬ ‫رۆڵى له‌دامه‌زراندن‌و کۆمه‌ک کردنی هه‌ردوو‬ ‫به‌ره‌که‌دا هه‌بوو‪)290(.‬‬ ‫چ���واره‌م‪ :‬ه��ه‌ردوو به‌ره‌که‌ نه‌بوون ‌ه هۆى‬ ‫گه‌شه‌کردن‌و به‌ره‌و پێشچوونى جواڵنه‌وه‌ى‬ ‫رزگ��اری��خ��وازی��ی ک���وردى ل��ه‌و قۆناغه‌دا‌و‬ ‫نه‌یانتوانى هیچ له‌گیرگرفته‌کانى چاره‌سه‌ر‬ ‫ب��ک �ه‌ن‌و زی��ات��ر ب��وون � ‌ه ه��ۆى ئاڵۆزبوونى‬ ‫کێشه‌کان‪)291(.‬‬ ‫پێنجه‌م‪ :‬ناکۆکى نێوان به‌ره‌ى جوقد‌و جود‬ ‫گه‌وره‌ترین هه‌لى سود وه‌رگرتن له‌دۆخى‬ ‫ش�ه‌ڕى عێراق‪ -‬ئێرانى به‌درێژایی سااڵنى‬ ‫هه‌شتاکان له‌ده‌ستدا‪ ،‬به‌جۆرێ نه‌یانتوانى‬ ‫خ��ۆی��ان ب��ۆق��ۆس��ت��ن�ه‌وه‌ى ئ��ه‌و ده‌رفه‌ته‌‪،‬‬ ‫یه‌کبخه‌ن‪ .‬به‌پێچه‌وانه‌وه‌ هه‌ریه‌که‌یان‪ ،‬بوون‬ ‫به‌الیه‌نگرى یه‌کێک له‌م دوو واڵت �ه‌‪ ،‬جود‬ ‫چووه‌ ته‌نیشتى ئێران‌و یه‌کێتیش به‌هۆى‬ ‫ده‌ستپێکردنى وتووێژه‌وه‌چوو‌ه ته‌نیشتى‬ ‫حکومه‌تى عێراقه‌وه‌‪.‬‬ ‫شه‌شه‌م‪ :‬جیاوازى بیرو بۆچوون‌و ئامانج‌و‬ ‫به‌رنامه‌ى سیاسى‌و ئایدۆلۆژیاى پارت‌و‬ ‫رێکخراوه‌کانى نێو ئه‌و دوو به‌ره‌یه‌‪ ،‬هۆکارێکى‬ ‫ت��رى شکستهێنانى ه��ه‌دوو به‌ره‌که‌ بوو‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ک جوقد مافى چاره‌ى خۆنوسینى‬ ‫گه‌لى کوردى نه‌ده‌سه‌لماند‪ ،‬وشه‌ى(نیشتمانى)‬ ‫ب �ه‌وات��اى پاراستنى نیشتمان‌و ق��ه‌واره‌ى‬ ‫نیشتمان هاتووه‌‪ ،‬له‌مه‌شیاندا مه‌به‌ستیان‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تیى عه‌ره‌بى بوو‪ .‬له‌والشه‌وه‌ جود‬ ‫داواى ئۆتۆنۆمى بۆکوردستان ده‌کرد‪ .‬یه‌کێتى‌و‬ ‫حسیک له‌به‌ره‌ى جوقددا دوو حزبى کوردى‌و‬ ‫کوردستانى ب��وون‌و ئامانجى نه‌ته‌وه‌ییو‬ ‫ک��وردی��ان هه‌بوو‪ ،‬هێزه‌ عه‌ره‌بییه‌کانیش‬ ‫عێراقى بوون‌و ئامانجى عه‌ره‌بیو عێراقییان‬

‫هه‌بوو‪ ،‬ک ‌ه به‌تایبه‌ت له‌ناوه‌ڕۆکدا ئه‌م دووان ‌ه‬ ‫زۆر یه‌کیان نه‌ده‌گرته‌وه‌‪)292(.‬‬ ‫حه‌وته‌م‪ :‬ئه‌م دوو به‌ره‌ی ‌ه زۆرتر قه‌واره‌ى‬ ‫بێناوه‌ڕۆک‌و هیچ له‌بارا نه‌بوو بوون‪ ،‬نه‌ک‬ ‫دامو ده‌زگاى خه‌بات بۆرووخاندنى حکومه‌تى‬ ‫دیکتاتۆرى به‌عس‌و دامه‌زراندنى حکومه‌تێکى‬ ‫دیموکراتى‪.‬‬ ‫هه‌شته‌م‪ :‬هه‌ردوو به‌ره‌که‌ نه‌یانتوانى کێشه‌ى‬ ‫یه‌کخستنى میلیشیاى حزبه‌کانیان چاره‌سه‌ر‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه هه‌ر حزب ‌ه هه‌وڵیده‌دا‬ ‫خۆى زۆرترین ژم��اره‌ى چه‌کدارى هه‌بێ‌و‬ ‫له‌و رێگایه‌شه‌وه‌ ده‌ست به‌سه‌ر گۆڕه‌پانى‬ ‫چاالکیی ‌ه سیاسى‌و چه‌کدارییه‌کاندا بگرێت‪.‬‬ ‫(‪)293‬‬ ‫به‌هه‌رحاڵ له‌م قۆناغه‌دا به‌هۆى گه‌شه‌کردنى‬ ‫سیاسى‌و چه‌کدارى‌و گه‌وره‌بوونى قه‌واره‌ى‬ ‫حزبه‌که‌یانه‌وه‌‌و پێویستى رێکخستنه‌وه‌‌و‬ ‫بونیادى رێکخراوه‌ییو سیاسى‌و کاریگه‌رى‬ ‫گۆڕانکارییه‌کانى جیهان‌و ناوچه‌که‌وه‌‪،‬‬ ‫حسیک ک�ه‌وت� ‌ه ه�ه‌وڵ��ى به‌ستنى یه‌که‌م‬ ‫کۆنگره‌‪ )294(.‬بۆئه‌م مه‌به‌ست ‌ه له‌یه‌کێک‬ ‫له‌کۆبوونه‌وه‌کانى سه‌رکردایه‌تیى ئه‌و حزبه‌دا‬ ‫له‌به‌هارى(‪ )1981‬بڕیارى به‌ستنى کۆنگر‌ه‬ ‫درا(‪ .)295‬له‌نوسراوی ژماره‌(‪)5‬ى لیژنه‌ى‬ ‫ئاماده‌کارى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى حسیکیشدا‪،‬‬ ‫که‌ئاراسته‌ى هه‌موو هه‌رێم‌و لق‌و ناوچه‌کان‬ ‫کراوه‌‪ ،‬هاتووه‌‪ ":‬کۆمیته‌ى سه‌رکردایه‌تیى‬ ‫حزبمان بڕیارى گرتنى کۆنگره‌ى یه‌که‌میدا‪،‬‬ ‫به‌مه‌به‌ستى داڕشتنى پ���رۆژه‌‌و په‌یڕه‌و‌و‬ ‫پرۆگرامێکى ن��وێ‪ ،‬که‌بتوانێت بارودۆخى‬ ‫خ�ه‌ب��ات��ى ئ��ه‌و س���ه‌رده‌م���ه‌‌و داهاتوومان‬ ‫به‌رێبازێکى شۆڕشگێڕانه‌‪ ،‬به‌ره‌و سه‌رکه‌وتن‬ ‫ب��ب��ات"‪ )296(.‬رۆژى(‪)1981/5/12‬ی������ش‬ ‫ب��ۆرۆژى به‌ستنى کۆنگر‌ه ده‌ستنیشانکرا‪.‬‬ ‫(‪ )297‬ئه‌وه‌بوو له‌رۆژانى(‪)1981/5/15-12‬‬ ‫ل �ه‌دۆڵ �ه‌ت��وو ک��ۆن��گ��ره‌ى یه‌که‌مى حسیک‬ ‫به‌ئاماده‌بوونى نزیکه‌ى(‪)115‬ئه‌ندام به‌سترا‪.‬‬ ‫(‪)298‬‬ ‫ئه‌گه‌ر تێبینى ئه‌ندامه‌ به‌شداربووه‌کانى‬ ‫کۆنگره‌ بکه‌ین‪ ،‬ده‌بینین له‌پێکهاته‌یه‌کى‬ ‫هه‌مه‌جۆر پێکهاتبوو‪ ،‬به‌جۆرێ پێشمه‌رگه‌‌و‬ ‫ئه‌ندام‌و الیه‌نگرانى حسیک‪ ،‬ل�ه‌دوو باڵى‬ ‫سه‌ره‌کى د‪.‬مه‌حمود عوسمان‌و ره‌سوڵ‬ ‫مامه‌ند پێکهاتبوون‪ .‬له‌الیه‌کیتره‌وه‌ چه‌ند‬ ‫که‌سێکیتریش به‌ناوى بازنه‌ى رۆشنبیرییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ک �ه‌پ��ێ��ش��ت��ر س����ه‌ر ب��ه‌س��ه‌رک��ردای��ه‌ت��ى‬ ‫ک��ات��ی��ی(پ‪.‬د‪.‬ک)ب��وون‌و ت��ازه‌ هاتبوونه‌‬ ‫ناوحسیکه‌وه‌‌و رێگایان پێدرابوو به‌شدارى‬ ‫کۆنگره‌که‌ بکه‌ن‌و ئه‌مانه‌ خۆیان به‌چه‌پ‌و‬ ‫مارکسى ده‌زان���ى‪ .‬ه�ه‌روه‌ه��ا رێکخستنى‬ ‫نهێنى شاره‌کان‌و رێکخستنه‌کانى ده‌ره‌وه‌ى‬ ‫حسیکیش نوێنه‌رى خ��ۆی��ان بۆکۆنگره‌‬ ‫ناردبوو‪ )299(.‬له‌سه‌ره‌تاى ده‌ستپێکردنى‬ ‫کۆنگره‌ له‌الیه‌ن ره‌سوڵ مامه‌نده‌وه‌ راپۆرتى‬ ‫سیاسى خ��وێ��ن��رای�ه‌وه‌‪ ،‬ک�ه‌ه�ه‌ر خۆیشى‬ ‫راپۆرته‌که‌ى نوسیبوو‪ .‬له‌دواییدا چه‌ندین‬ ‫لیژنه‌ بۆبه‌ڕێوه‌برنى کاروباره‌کانى کۆنگره‌‬ ‫پێکهات‪ ،‬وه‌ک لیژنه‌ى راپۆرتى سیاسى‪،‬‬ ‫لیژنه‌ى رێکخستن‪ ،‬لیژنه‌ى کاروبارى‬ ‫دارایی‪ ،‬لیژنه‌ى پێشمه‌رگه‌‪ ،‬لیژنه‌ى سکااڵ‪،‬‬ ‫لیژنه‌ى په‌یڕه‌و‌و پرۆگرام‪ ،‬لیژنه‌ى بڕیار‌و‬ ‫راسپارده‌کان‪ )300(.‬لیژنه‌ى سه‌رپه‌رشتیارى‬ ‫کۆنگره‌ له‌عادل م��وراد‪ ،‬ره‌س��وڵ مامه‌ند‪،‬‬ ‫تایه‌رى عه‌لى والى‪ ،‬د‪.‬مه‌حمود عوسمان‬ ‫پێکهاتبوو‪ .‬له‌یه‌که‌م رۆژى کۆنگره‌شدا دوو‬ ‫بابه‌تى گرنگ جێگه‌ى قسه‌ له‌سه‌ر کردنى‬ ‫ئه‌ندامانى ناو کۆنگره‌ بوو‪:‬‬ ‫یه‌که‌م‪ :‬به‌شداریکرن له‌به‌ره‌ى جود‪ ،‬یان‬ ‫به‌ره‌ى جوقد؟‬ ‫دووه‌م‪ :‬ئایدۆلۆژیا‌و رێ��ب��ازى داهاتووى‬ ‫حزب‪.‬‬ ‫له‌راستیدا مشتومڕ‌و قسه‌‌و باس له‌سه‌ر ئه‌م‬ ‫دووخاڵه‌ به‌ر له‌ده‌ستپێکردنى کۆنگره‌ش‬ ‫له‌ئارادا بوو‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ک له‌سه‌ر ئه‌و دوو‬ ‫بابه‌ته‌ نه‌توانراوه‌ له‌نێو حسیکدا رێکه‌وتنیان‬ ‫له‌سه‌ر بکرێ‌و له‌سه‌ر یه‌کێک له‌و دووانه‌‬ ‫یه‌کالیی ببنه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ هۆکاره‌که‌ ئه‌وه‌بوو‪،‬‬ ‫ک �ه‌دوو هێڵى دژ به‌یه‌ک له‌نێو حسیکدا‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬هێڵى ره‌سوڵ مامه‌ند‪ ،‬که‌الیه‌نگرى‬ ‫بیرى سۆسیالیستى زانستى‌و چه‌پ بوو‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌ره‌ى جود‪ .‬له‌گه‌ڵ هێڵى د‪.‬مه‌حمود‬ ‫ع��وس��م��ان‪ ،‬ک �ه‌الی �ه‌ن��گ��رى راس���ت���ڕه‌وى‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ ب �ه‌ره‌ى جوقددا ب��وو‪ .‬د‪.‬مه‌حمود‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێ‪":‬راى ئێمه‌ هه‌روه‌کو راى‬ ‫ساڵه‌ح یوسفى وابوو‪ ،‬ده‌مانویست حزبى‬ ‫سۆسیالیست بێت‌و دیموکراتخواز بێت‪ ،‬واته‌‬ ‫موعته‌دیل بێت‪ ،‬نه‌ک سۆسیالیستى زانستى‪،‬‬ ‫که‌ئێمه‌ به‌توندڕه‌و‌و په‌ڕگیرمان ده‌زانى"‪.‬‬ ‫(‪ )301‬کاتێکیش ده‌ن��گ��دان له‌کۆنگره‌دا‬ ‫ده‌ستیپێکرد‪ ،‬ناکۆکۆییه‌کانى نێوان ئه‌م‬ ‫دوو هێڵه‌ زه‌قبوویه‌وه‌‌و د‪.‬مه‌حمود خۆى‬ ‫نه‌پااڵوت‌و کشایه‌وه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ باڵه‌که‌ى‬ ‫داوایان لێکرد‌و له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش ده‌مه‌ قاڵێ‬ ‫له‌گه‌ڵ باڵه‌که‌ى ره‌سوڵ مامه‌ند دروستبوو‪.‬‬

‫دواج��ار کۆنگره‌ ل�����ه‌رۆژى(‪)1981/5/16‬‬ ‫کۆتایی ه��ات‌و ده‌نگه‌کان جیاکرانه‌وه‌‌و‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ��ێ��ک ب��ۆس��ه‌رک��ردای��ه‌ت��ى حسیک‬ ‫سه‌رکه‌وتن‪ )302(.‬له‌کۆنگره‌دا چه‌ند بڕیارێک‬ ‫ده‌رده‌کرێن‪ ،‬له‌وانه‌‪ :‬هه‌ڵبژاردنى ساڵه‌ح‬ ‫یوسفى به‌سکرتێرى حزبه‌که‌یان‪ ،‬که‌ئه‌وکات‬ ‫له‌به‌غدا به‌نهێنى ک��ارى ده‌ک��رد‪ .‬گۆڕینى‬ ‫ناوى حزبه‌که‌یان له‌حزبى سۆسیالیستى‬ ‫ی �ه‌ک��گ��رت��ووى ک��وردس��ت��ان��ه‌وه‌ بۆحزبى‬ ‫سۆسیالیستى کوردستان‪ .‬هه‌ر له‌کۆنگره‌دا‬ ‫بڕیاردرا‪ ،‬هه‌ر یه‌که‌ له‌عه‌لى هه‌ژار‌و کاردۆ‬ ‫گه‌اڵڵى‪ ،‬که‌ناوى رێکخستنیان(سواره‌‌و‬ ‫حه‌سیب)بوو بۆلیژنه‌ى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫له‌گه‌ڵ شێخ محه‌مه‌د شاکه‌لى‪ ،‬که‌ئه‌ویش‬ ‫ناوى نهێنى‌و رێکخستنیی( خه‌ڵه‌ف)بوو‬ ‫دابنرێن‪ .‬بڕیاربوو له‌وکاته‌دا شێخ محه‌مه‌د‬ ‫شاکه‌لى بێته‌ شاخ‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌ر چاودێرى‬ ‫به‌عس‌و ره‌وش��ى ئاسایش نه‌یتوانیبوو‪.‬‬ ‫لێره‌دا پێویسته‌ ئاماژه‌ بۆئه‌وه‌ بکه‌ین‬ ‫هه‌ریه‌که‌ له‌عه‌لى ه��ه‌ژار‌و ک��اردۆ گه‌اڵڵى‬ ‫ل�������ه‌رۆژى(‪ )1979/9/4‬ل �ه‌الی �ه‌ن ده‌زگا‬ ‫سیخوڕى‌و ئه‌منییه‌کانى حکومه‌ته‌وه‌ له‌نێو‬ ‫فه‌رمانگه‌ى دادگ���اى هه‌ولێر ده‌ستگیر‬ ‫ک��راب��وون‌و شوێن بزرکرابوون‌و دواتریش‬ ‫وه‌ک له‌به‌ڵگه‌نامه‌کاندا ده‌رده‌ک��ه‌وێ��ت‬ ‫ل���ه‌رۆژى(‪)1982/6/15‬ل���ه‌الی���ه‌ن دادگاى‬ ‫سه‌ربازى به‌عسه‌وه‌ بڕیارى له‌سێداره‌یان‬ ‫ب��ۆده‌رچ��ووب��وو (‪ .)303‬وات���ه‌ له‌کاتى‬ ‫به‌ستنى کۆنگره‌دا سه‌رکردایه‌تى حسیک‌و‬ ‫ئه‌ندامانى به‌شداربووى کۆنگره‌ نه‌یانزانیبوو‬ ‫له‌ژیاندا نه‌ماون‌و زانیاریان له‌باره‌یانه‌وه‌‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬به‌زیندوو هه‌ژمارکرابوون‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫له‌کۆنگره‌دا بڕیار له‌سه‌ر پرۆگرامى حزب‌و‬ ‫په‌یڕه‌و‌و پرۆگرامى ناوخۆییو راپۆرتى سیاسى‬ ‫درا‪ .‬عه‌بدولخالق زه‌نگه‌نه‌ له‌مباره‌یه‌وه‌‬ ‫ده‌ڵێت‪":‬له‌کۆنگره‌دا ئێمه‌ به‌زۆرینه‌ى(‪،)%70‬‬ ‫نه‌ک به‌کۆده‌نگ بڕیارماندا ئایدۆلۆژیاى‬ ‫فه‌رمى حزب سۆسیالیزمى زانستى بێت‌و‬ ‫حزبمان حزبێکى دیموکراتى شۆڕشگێڕى‬ ‫پێشکه‌وتنخواز بێت‌و خه‌باتى چینایه‌تى‌و‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی پێکه‌وه‌ گرێبدات"‪)304(.‬‬ ‫ئ��ه‌گ��ه‌ر ل����ه‌دوات����ردا س��ه‌ی��رى پ����رۆژه‌‌و‬ ‫به‌رنامه‌ى(حسک)یش بکه‌ین‪ ،‬تێبینى ئه‌وه‌‬ ‫ده‌که‌ین‪ ،‬که‌ له‌سه‌ر ئایدۆلۆژیاى چه‌پى‬ ‫مارکسییانه‌ داڕێژراوه‌‪ ،‬به‌جۆرێ له‌شوێنکیدا‬ ‫هاتووه‌‪":‬ئێمه‌ ئه‌و تیکۆشه‌رانه‌ین‪ ،‬که‌خه‌بات‬ ‫بۆوه‌ده‌ستهێنانى ئازادانه‌ى مافى دیاریکردنى‬ ‫چاره‌نوسى نه‌ته‌وه‌ى کورد‪ ،‬که‌داگیرکه‌رانى‬ ‫کوردستان‌و ئیمپریالیزم دابه‌شیان کردووه‌‪،‬‬ ‫ده‌که‌ین‪ ".‬ئه‌وه‌ش هاتووه‌ "دژایه‌تى هه‌موو‬ ‫چه‌وساندنه‌وه‌یه‌کى نه‌ته‌وه‌یی‪-‬چینایه‌تى‪-‬‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى‪ ،‬مه‌زهه‌بى‌و سیاسى به‌ئه‌رکى‬ ‫بنچینه‌یه‌یی خۆمان ده‌زان��ی �ن‌و باوه‌ڕى‬ ‫ت�ه‌واوم��ان به‌دیموکراسیو ئ��ازادى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫که‌باشترین رێ‌و شوێنى چاره‌سه‌رکردنى‬ ‫گیرگرفته‌ کۆمه‌اڵیه‌تیو سیاسییه‌کانه‌"‪ .‬هه‌ر‬ ‫له‌پرۆژه‌‌و به‌رنامه‌ى حسک‌و له‌ریزى ئامانجه‌‬ ‫ستراتیژییه‌کان‌و له‌خاڵى چواره‌مدا جه‌خت‬ ‫له‌سه‌ر خه‌باتکردن دژى هه‌موو شێوه‌کانى‬ ‫ئیستعیمار‌و مۆنۆپۆڵه‌ جیهانییه‌کان‪،‬‬ ‫که‌سامانى میلله‌تان ب �ه‌ت��ااڵن ده‌ب��ه‌ن‌و‬ ‫به‌رهه‌ڵستیکردنى کۆنه‌په‌رستى‌و زایۆنیزم‬ ‫کراوه‌‪)305(.‬‬ ‫ئه‌مانه‌ش ئ��ام��اژه‌‌و خه‌سڵه‌ته‌کانى ئه‌و‬ ‫حزب‌و هێز‌و گروپانه‌ن‪ ،‬که‌ئایدۆلۆژیایه‌کى‬ ‫چه‌پى‌و مارکسییانه‌یان هه‌یه‌‌و ئه‌و ده‌ربڕین‌و‬ ‫ده‌سته‌واژانه‌ له‌چوارچێوه‌ى ئه‌ده‌بیاتى‬ ‫مارکسیزم‌و به‌رنامه‌ى سۆسیالیسیزمى‬ ‫زانستیدا خۆیان ده‌بیننه‌وه‌‌و به‌کردوه‌ش‬ ‫حسک ل����ه‌دواى ک��ۆن��گ��ره‌وه‌‪ ،‬له‌هه‌وڵى‬ ‫ئ �ه‌وه‌دا بوو‪ ،‬وه‌کو بزوتنه‌وه‌یه‌کى چه‌پى‬ ‫دیموکراسیى کوردستان گه‌شه‌ بکات‌و واش‬ ‫خه‌باتى ک��ردووه‌‪ )306(.‬ئه‌نجامى کۆنگره‌‬ ‫تاڕاده‌یه‌ک ره‌نگدانه‌وه‌ى خراپى کرده‌سه‌ر‬ ‫دۆخى نێوخۆیی حسک‌و که‌لێنه‌کانى فراوانتر‬ ‫کرد‌و جۆرێک له‌دوو به‌ره‌کى له‌نێو حسکدا‬ ‫دروستکرد‌و ناکۆکییه‌کانى قوڵتر کرده‌وه‌‪.‬‬ ‫دواى کۆنگره‌ش د‪.‬مه‌حمود ماوه‌یه‌ک هه‌ر‬ ‫ب�ه‌ن��اوى حسیکه‌وه‌ م��ای �ه‌وه‌‌و ژماره‌یه‌ک‬ ‫له‌فه‌رمانده‌‌و ئه‌ندامانى پێشووى حزبه‌که‌ى‬ ‫له‌گه‌ڵدابوو‪ .‬ئه‌مانه‌ باره‌گایان له‌گوندى‬ ‫شێنێ دانا‌و له‌یه‌کێتى نزیکبوونه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫دواى نزیکه‌ى ده‌وروب����ه‌رى س��ێ مانگ‬ ‫د‪.‬مه‌حمود چووه‌ سوریا‌و له‌گه‌ڵ حسکدا‬ ‫مایه‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌سه‌رکردایه‌تیدا نه‌بوو‪،‬‬ ‫الیه‌نگره‌کانیشى هه‌ندێکیان گه‌ڕانه‌وه‌‬ ‫نێو حسک‌و هه‌ندێکیشیان په‌یوه‌ندیان‬ ‫به‌یه‌کێتییه‌وه‌ کرد‌و چوونه‌ ناویانه‌وه‌‪)307(.‬‬ ‫دواى تیرۆرکردنى ساڵه‌ح یوسفیش له‌الیه‌ن‬ ‫حکومه‌تى به‌عسه‌وه‌ به‌نامه‌یه‌کى مینڕێژ‬ ‫کراو له‌به‌غدا‪ )308(،‬سه‌رکردایه‌تى حسک‬ ‫رایگه‌یاند ره‌س��وڵ مامه‌ندى بۆسکرتێرى‬ ‫لیژنه‌ى ن��اوه‌ن��دى ه�ه‌ڵ��ب��ژاردووه‌‌و لێره‌وه‌‬ ‫ره‌س���وڵ مامه‌ند ب��وو به‌که‌سى یه‌که‌م‌و‬

‫سکرتێرى حسک‪)309(.‬‬ ‫ئه‌وه‌ى جێگه‌ى سه‌رنجه‌ ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌دواى‬ ‫ک��ۆن��گ��ره‌ى ی��ه‌ک��ه‌م ح��س��ک سیاسه‌ت‌و‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کى روون‌و ئاشکراى بۆمامه‌ڵه‌کردن‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ردوو به‌ره‌ى جود‌و جوقددا نه‌بوو‪،‬‬ ‫به‌وه‌ى کامیان هه‌ڵبژێرێت‌و له‌گه‌ڵیدا درێژه‌‬ ‫به‌هاوپه‌یمانێتى‌و ک��ارى ب�ه‌ره‌ی��ی بدات‪،‬‬ ‫چونکه‌ هۆکاره‌که‌ى بۆبوونى جیاوازى‌و‬ ‫ناکۆکى له‌نێو س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى حسکدا‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕای �ه���وه‌‪ ،‬که‌هه‌ریه‌که‌ له‌د‪.‬مه‌حمود‌و‬ ‫ره‌سوڵ مامه‌ند رابه‌رایه‌تى ئه‌و ناکۆکى‌و‬ ‫جیاوازییانه‌یان ده‌کرد‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫هێزى کاریگه‌ر‌و زۆرینه‌ الى ره‌سوڵ مامه‌ند‬ ‫بوو‪ ،‬هه‌روه‌ها زیاتریش له‌پارتى‌و حشعه‌وه‌‬ ‫نزیکبوو‪ ،‬بۆیه‌ حسک دواى کۆنگره‌ زیاتر‬ ‫مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ به‌ره‌ى جوددا کرد‌و بوو‬ ‫به‌الیه‌نێکى بنه‌ڕه‌تى تیایدا‪ .‬له‌کۆنگره‌شدا‪،‬‬ ‫نه‌توانرا شه‌ڕ‌و ناکۆکى له‌گه‌ڵ یه‌کێتیدا‪،‬‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کى سیاسى گونجاوى بۆدابنرێت‪.‬‬ ‫هاوکات سه‌رده‌م‌و قۆناغى دواى دامه‌زراندنى‬ ‫ه���ه‌ردوو ب��ه‌ره‌ى ج��ود‌و جوقد به‌گشتى‌و‬ ‫ماوه‌ى دواى ته‌واوبوونى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى‬ ‫حسک به‌تایبه‌ت‪ ،‬بریتى ب��وو له‌قۆناغى‬ ‫توندبوونه‌وه‌‌و قوڵبوونه‌وه‌ى ناکۆکییه‌کانى‬ ‫نێوان یه‌کێتى له‌الیه‌ک‌و الیه‌نه‌کانى ناو‬ ‫ب�ه‌ره‌ى جود له‌الیه‌کتره‌وه‌‪ .‬بۆیه‌ لێره‌وه‌‬ ‫دۆخى سیاسى ئه‌و قۆناغه‌ى جواڵنه‌وه‌ى‬ ‫رزگاریخوازیی کورد به‌ره‌و سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌‌و‬ ‫ده‌ستپێکردنه‌وه‌ى سه‌رده‌م‌و قۆناغێکى نوێ‬ ‫له‌شه‌ڕى براکوژى هه‌نگاوى نا‪ ،‬که‌هه‌موو‬ ‫الیه‌نه‌کان به‌گوێره‌ى قورساییو پارسه‌نگ‌و‬ ‫قه‌واره‌ى سیاسى‌و چه‌کدارى خۆیان تیایدا‬ ‫به‌شداربوون‪.‬‬

‫په‌راوێزه‌وکانى باسى دووه‌م له‌به‌شى‬ ‫دووه‌م‬ ‫(‪ )250‬له‌و قۆناغانه‌دا زیاتر شێخ محه‌مه‌دى شاکه‌لى سه‌رپه‌رشتى‬ ‫رێکخستن ‌ه نهێنییه‌کانى ده‌کرد‪.‬چاوپێکه‌وتنى توێژه‌ر له‌گه‌ڵ شێخ‬ ‫محه‌مه‌د شاکه‌لى‪ ،‬له‌رۆژى(‪ ،)2009/2/24‬له‌هه‌ولێر‪.‬‬ ‫(‪ )251‬میهران ئیزه‌دى‪ :‬چ��ه‌رده‌‪ ،‬ل‪ ،486‬صالح الخرسان‪:‬‬ ‫التیارات‪ ،‬ص‪.490-488‬‬ ‫(‪ )252‬ب��ڕوان�� ‌ه ن���وس���راوى م�ه‌ک��ت�ه‌ب��ى س��ی��اس��ى حسیک‬ ‫ل �ه‌رۆژى(‪ )1980/4/17‬ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ‪ :‬چه‌ند الپه‌ڕه‌یه‌ک‬ ‫ب‪ ،)1981-1980(،2‬ل‪.46‬‬ ‫(‪ )253‬نوسراوى مه‌کته‌بى سیاسى یه‌کێتى بۆمه‌کته‌بى سیاسى‬ ‫حسیک‪ ،‬ل���ه‌رۆژى(‪ ،)1980/4/20‬ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ‪ :‬چه‌ن‪،‬‬ ‫ب‪ ،2‬ل‪.59‬‬ ‫(‪ )254‬نامه‌ى سوار‌ه عه‌باس ئاکۆ فه‌رمانده‌ى هه‌رێمى(‪)14‬ى‬ ‫یه‌کێتى ى نیشتمانى کوردستان بۆمحه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‬ ‫له‌رۆژى(‪ ، )1980/5/19‬دوو نامه‌ى عومه‌ر شێخموس بۆمحه‌مه‌دى‬ ‫حاجى مه‌حمود‪ ،‬نامه‌ى یه‌که‌م ل���ه‌رۆژى(‪ ،)1980/6/5‬نامه‌ى‬ ‫دووه‌م ل �ه‌رۆژى(‪ )1980/8/5‬ده‌قى هه‌ردوو نامه‌ک ‌ه له‌محه‌مه‌دى‬ ‫حاجى مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه‌ک‪ ،‬ب‪ ،2‬ل(‪،)403،404‬‬ ‫ل(‪.)426،431‬‬ ‫(‪ )255‬ئه‌م لیژنه‌ی ‌ه چه‌ند دانیشتنێکى کرد‌و هه‌ندێ هه‌وڵی‬ ‫بۆئاشتکردنه‌وه‌ى یه‌کێتى‌و پارتى دا‪ ،‬به‌اڵم سودى نه‌بوو‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ک ئه‌مان ‌ه له‌ده‌ره‌وه‌ى ئه‌وان بوون‌و له‌الیه‌کیتریشه‌و‌ه نوێنه‌رى‬ ‫یه‌کێـتى‌و پارتى تێدانه‌بوو‪ .‬لیژنه‌ک ‌ه ل���ه‌رۆژى(‪)1980/10/16‬‬ ‫دانیشتنى یه‌که‌مى ئه‌نجامدا‌و چه‌ند خاڵێکی خست ‌ه به‌ر باس‌و‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌‪ ،‬وه‌ک‪:‬‬ ‫ئه‌لف‪ -‬لیژنه‌ى لێتوێژینه‌و‌ه له‌حشع‌و سه‌رکردایه‌تى هه‌رێمى‬ ‫عێراقى حشع‌و پاسۆک پێکبهێنرێ بۆئه‌وه‌ى له‌م ناکۆکییانه‌ى‬ ‫نێوان حسیک‌و یه‌کێتى بکۆڵێته‌و‌ه له‌رووداوه‌کانى دوایی‪.‬‬ ‫بێ‪ -‬ته‌نسیق له‌نێوان حسیک‌و یه‌کێتیدا هه‌بێ به‌شاهێدى حشع‌و‬ ‫به‌عس‪.‬‬ ‫جیم‪ -‬هه‌ر چوار الیان چاره‌یه‌ک بۆئه‌م ناکۆکیانه‌ى نێوان یه‌کێتى‌و‬ ‫پارتى بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫دواتریش پاش ئاڵوگۆڕى چه‌ند نامه‌‌و په‌یوه‌ندییه‌ک له‌نێوان ئه‌م‬ ‫چوار حزبه‌دا سه‌باره‌ت به‌ناکۆکییه‌کانى نێوان یه‌کێتى‌و پارتى‬ ‫ئه‌وه‌بوو رۆژى(‪)1980/10/22‬ن��وێ��ن�ه‌ران��ی ئه‌م الیه‌نان ‌ه دووه‌م‬ ‫دانیشتنیان له‌باره‌گاى مه‌کته‌بى سیاسى حسیک له‌دۆڵه‌توو گرێدا‌و‬ ‫له‌سه‌ر چه‌ند خاڵێک پێکهاتن‪ ،‬که‌بریتیبوون له‌‪:‬‬ ‫ئه‌لف‪ -‬راگرتنى هه‌ڵمه‌تى پڕوپاگه‌ند‌ه له‌نێوان یه‌کێتى‌و پارتى‬ ‫ب��ۆم��اوه‌ى مانگێک‪ ،‬که‌قابیلى درێ��ژک��ردن �ه‌وه‌ب �ێ‌و هه‌ڵمه‌تى‬ ‫پڕوپاگه‌نده‌ییه‌ک ‌ه رادیۆ‌و باڵوکراوه‌‌و رژنامه‌‌و به‌یاننام ‌ه سیاسییه‌کان‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫بێ‪ -‬راگرتنى پێکدادان ‌ه چه‌کدارییه‌کانى نێوان هه‌ردووال(یه‌کێتى‌و‬ ‫پارتى) له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌کان‌و هه‌ریه‌که‌و هێز‌ه چه‌کدارییه‌کانى‬ ‫خۆى ئاراست ‌ه بکات‪ ،‬ک ‌ه له‌رۆژى دیاریکراودا پێکدادان نه‌که‌ن‪.‬‬ ‫جیم‪ -‬لیژنه‌ک ‌ه هه‌ڵده‌دات له‌پێناوى گرێدانى چاوپێکه‌وتنێکى‬ ‫راسته‌وخۆ له‌نێوان هه‌ردووال(یه‌کێتى‌و پارتى) به‌ئاماده‌بوونى‬ ‫نوێنه‌رى ئه‌و لیژنه‌ی ‌ه له‌پێناوى گه‌یشتن به‌چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌ى‬ ‫نێوانیان‪.‬‬ ‫دال‪ -‬لیژنه‌ک ‌ه رێزى ئه‌و الیه‌ن ‌ه ده‌گ��رێ‪ ،‬که‌نه‌رمى ده‌نوێنێ‌و‬ ‫وه‌اڵم ده‌دات �ه‌و‌ه بۆگه‌یشتن به‌چاره‌سه‌رى کێشه‌کان‌و لیژنه‌ک ‌ه‬ ‫به‌رپرسیارێتى ده‌خات ‌ه ئه‌ستۆى ئه‌و الیه‌نه‌ى تر‪ ،‬که‌رێگرى‌و‬ ‫به‌ربه‌ست ده‌خات ‌ه ب��ه‌رده‌م کۆششى ئه‌و لیژنه‌یه‌وه‌‪ .‬بڕوان ‌ه‬ ‫کۆنووسى لیژنه‌ى میانگیریی نیشتمانى له‌رۆژى(‪،)1980/10/22‬‬ ‫به‌ڵگه‌نامه‌ى ژماره‌(‪ ،)8‬ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )256‬فاتح رسول‪ :‬صفحات‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪.420،419‬‬ ‫(‪ )257‬راگه‌یه‌نراوى چوار قۆڵى(یه‌کێتى‪ ،‬حشع‪ ،‬حزبى به‌عس‬ ‫سه‌رکردایه‌تى هه‌رێمى عێراق‪ ،‬بزوتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى عه‌ره‌بى)‪،‬‬ ‫ده‌ق له‌فاتح رسول‪ :‬صفحات‪ ،‬ج‪ ،1‬ص‪ ،422،421‬عه‌لى ته‌ته‌ر‬ ‫نێروه‌ی‪ :‬بزاڤى‪ ،‬ل‪.185‬‬ ‫(‪ )258‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬په‌نجه‌کان‪ ،‬ل‪ .176‬حبیب محمد‬ ‫کریم‪ :‬تاریخ‪ ،‬ص‪.168‬‬ ‫(‪ )259‬بڕوان ‌ه به‌یاننامه‌ى دامه‌رزاندنى ب �ه‌ره‌ى نیشتمانى‌و‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی دیموکراسیى عێراق(جوقد)‪ ،‬له‌پاشکۆى ژماره‌(‪.)9‬‬ ‫ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )260‬حبیب محمد کریم‪ :‬تاریخ‪ ،‬ص‪ ،168‬شاخه‌وان شۆڕش‪:‬‬ ‫قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.135‬‬ ‫(‪ )261‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬په‌نجه‌کان‪ ،‬ل‪.177‬‬ ‫(‪ )262‬که‌ریم ئه‌حمه‌د‪ :‬رێڕه‌وى‪ ،‬ل‪ ،291‬ئه‌حمه‌د بانیخێاڵنى‪:‬‬ ‫بیره‌وه‌رییه‌کانم‪ ،‬ل‪.395‬‬ ‫(‪ )263‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ره‌سوڵ مامه‌ند‪ ،‬ل‪.114،113‬‬ ‫(‪ )264‬حامد محمود عیسی‪ :‬المشکل ‌ه الکوردیه‌‪ ،‬ص‪.265‬‬ ‫(‪ )265‬که‌ریم ئه‌حمه‌د‪ :‬رێڕه‌وى‪ ،‬ل‪ ،291‬ئه‌حمه‌د بانیخێاڵنى‪:‬‬ ‫بیره‌وه‌رییه‌کانم‪ ،‬ل‪ ،396‬له‌رۆژى(‪)1984/11/13‬یش هه‌ر یه‌ک ‌ه‬ ‫له‌پاسۆک‌و پارتى گه‌لى‌و حزبى سۆسیالیستى عێراق‌و گردبوونه‌وه‌ى‬ ‫دیموکراتى عێراق هاتن ‌ه ریزى به‌ره‌ى جوده‌وه‌‪ .‬حبیب محمد کریم‪:‬‬ ‫تاریخ‪ ،‬ص‪ ،169‬عزیز محمد‪ :‬تقریر اللجن ‌ه المرکزی ‌ه الى المۆتمر‬ ‫الوطنى الرابع للحزب الشیوعى العراقى‪ ،‬اقر‌ه المۆتمر(‪15-10‬تشرین‬

‫الپانى ‪ ،)1985‬منشورات االعالم المرکزى للحزب الشیوعى العراقى‪،‬‬ ‫بدون مکان الطبع‪ ،‬ص‪.83‬‬ ‫(‪ )266‬به‌یاننامه‌ک ‌ه کاتژمێر(‪)11‬ى شه‌و ئیمزا کرا‪ ،‬بڕوان ‌ه‬ ‫به‌یاننامه‌ى دامه‌زراندنى به‌ره‌ى نیشتمانى دیموکراتى عێراق(جود)‪،‬‬ ‫له‌پاشکۆى ژماره‌(‪ .)10‬ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )267‬حبیب محمد کریم‪ :‬تاریخ‪ ،‬ص‪.169‬‬ ‫(‪ )268‬عزیز محمد‪ :‬تقریر‪ ،‬ص‪.87‬‬ ‫(‪ )269‬گرنگترین ئامانجه‌کانى به‌ره‌ى جود بریتی بوون له‌‪:‬‬ ‫ئه‌لف‪ -‬رووخاندنى حکومه‌تى دیکتاتۆرى‌و دامه‌زراندنى حکومه‌تێکى‬ ‫ئیئتالفى‌و نیشتمانى‪ ،‬ک ‌ه له‌هه‌موو حزب‌و هێز‌ه تێکۆشه‌ره‌کانى دژ‬ ‫به‌ئیمپریالیزم‌و کۆنه‌په‌رستى‪......‬‬ ‫بێ‪ -‬چاره‌سه‌رکردنى مه‌سه‌له‌ى کورد به‌شێوه‌ى دیموکراتیانه‌ى‬ ‫دروست له‌سه‌ر بنچینه‌ى داننان به‌مافى نه‌ته‌وه‌یی ره‌واى کورد‌و‬ ‫که‌مایه‌تییه‌کان‌و به‌ته‌نگه‌و‌ه هاتنى چه‌سپاندنى برایه‌تى‌و هاوکارى‬ ‫تێکۆشه‌رانه‌ى نێوانیان‪ .‬بۆ زانیارى زیاتر له‌سه‌ر ناوه‌ڕۆکه‌که‌ى‬ ‫بڕوان ‌ه به‌یاننامه‌ى دامه‌زراندنى به‌ره‌ى نیشتمانى دیموکراتى‬ ‫عێراق(جود)‪ ،‬له‌پاشکۆى ژ(‪ ،)10‬ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )270‬بڕوان ‌ه بنه‌ماکانى په‌یوه‌ندى له‌نێوان حزب ‌ه هاریکاره‌کان‬ ‫له‌به‌ره‌ى جوددا‪ ،‬له‌پاشکۆى ژم��اره‌(‪ ،)11‬ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى‬ ‫حاجى مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )271‬ئه‌حمه‌د بانیخێاڵنى‪ :‬بیروه‌رییه‌کانم‪ ،‬ل‪.394،393‬‬ ‫(‪ )272‬چاوپێکه‌وتنى ت��وێ��ژه‌ر ل �ه‌گ �ه‌ڵ ع �ه‌زی��ز محه‌مه‌د‪،‬‬ ‫له‌رۆژى(‪ ،)2009/2/25‬هه‌ولێر‪.‬‬ ‫(‪ )273‬ب��ڕوان�� ‌ه ب��ان��گ��ه‌وازى ه��اوب �ه‌ش��ى حسیک‌و پارتى‬ ‫ل�����ه‌رۆژى(‪ ،)1980/8/15‬سه‌باره‌ت به‌پێکهێنانى به‌ره‌یه‌کى‬ ‫هاوبه‌ش‪ ،‬له‌پاشکۆى ژم��اره‌(‪ ،)12‬ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )274‬بڕوان ‌ه دانیشتنه‌کانى نێوان حشع‌و پارتى‪ ،‬حسیک‌و حشع‌و‬ ‫یه‌کێتى له‌‪ :‬فاتح رسول‪ :‬صفحات ج‪.172-158 ،1‬‬ ‫(‪ )275‬بیره‌وه‌رییه‌کانم‪ ،‬ل‪.396‬‬ ‫(‪ )276‬نامه‌ى مه‌کته‌بى هه‌رێمى کوردستانى حشع بۆ م‪.‬س‬ ‫پارتى دیموکراتى کوردستان له‌رۆژى(‪ ،)1980/9/27‬ده‌ق له‌فاتیح‬ ‫ره‌سوڵ‪ :‬چه‌ند‪ ،‬ب‪ ،2‬ل‪ ،227‬بۆده‌قى پرۆژه‌که‌ش بڕوانه‌‪ ،‬ل‪-228‬‬ ‫‪.230‬‬ ‫(‪ )277‬نامه‌ى م‪.‬س پارتى دیموکراتى کوردستان بۆمه‌کته‌بى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانى حشع ل�ه‌رۆژى(‪ ،)1980/10/8‬ده‌ق له‌فاتیح‬ ‫ره‌سوڵ‪ :‬چه‌ند‪ ،‬ب‪ ،2‬ل‪.232،231‬‬ ‫(‪ )278‬نامه‌ى م‪.‬س حسیک بۆمه‌کته‌بى هه‌رێمى کوردستانى‬ ‫حشع له‌رۆژى(‪ ،)1980/10/26‬ده‌ق له‌فاتیح ره‌سوڵ‪ :‬چه‌ند‪ ،‬ب‪،2‬‬ ‫ل‪.232‬‬ ‫(‪ )279‬نامه‌ى م‪.‬س پارتى دیموکراتى کوردستان بۆمه‌کته‌بى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانى حشع‪ ،‬له‌رۆژى(‪ ،)1980/10/25‬ده‌ق له‌فاتیح‬ ‫ره‌سوڵ‪ :‬چه‌ند‪ ،‬ب‪ ،2‬ل‪.233‬‬ ‫(‪ )280‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬په‌نجه‌کان‪ ،‬ل‪ ،177‬محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه‌ک‪ ،‬ب‪ ،2‬ل‪.19‬‬ ‫(‪ )281‬چاوپێکه‌وتنى ت��وێ��ژه‌ر ل �ه‌گ �ه‌ڵ ع �ه‌زی��ز محه‌مه‌د‪،‬‬ ‫له‌رۆژى(‪ ،)2009/2/25‬هه‌ولێر‪.‬‬ ‫(‪ )282‬محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه���ک‪،‬‬ ‫ب‪ ،2‬ل‪ ،19‬صالح الخرسان‪ :‬التیارات‪ ،‬ص‪.498‬‬ ‫(‪ )283‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ره‌سوڵ مامه‌ند‪ ،‬ل‪.114‬‬ ‫(‪ )284‬صالح الخرسان‪ :‬التیارات‪ ،‬ص‪.498‬‬ ‫(‪ )285‬محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى پیشمه‌رگه‌یه‌ک‪،‬‬ ‫ب‪ ،2‬ل‪.19‬‬ ‫(‪ )286‬تقریر اللجن ‌ه المرکزیه‌‪ ،‬ص‪.86،85‬‬ ‫(‪ )287‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ره‌سوڵ مامه‌ند‪ ،‬ل‪.123‬‬ ‫(‪ )288‬سه‌روتارى گۆڤارى سۆسیالیست‪ ،‬ژ(‪ ،)17‬ساڵى نۆیه‌م‪،‬‬ ‫تشرینى یه‌که‌مى ‪ ،1990‬ل‪.2‬‬ ‫(‪ )289‬صالح الخرسان‪ :‬التیارات‪ ،‬ص‪ ،266،265‬حبیب محمد‬ ‫کریم‪ :‬تاریخ‪ ،‬ص‪.169‬‬ ‫(‪ )290‬چاوپێکه‌وتنى تویێژه‌ر له‌گه‌ڵ شێخ محه‌مه‌د شاکه‌لى‪،‬‬ ‫له‌رۆژى(‪ ،)2009/2/24‬هه‌ولێر‪.‬‬ ‫(‪ )291‬على معروف‪ :‬هێندێ تێبینى له‌مه‌ڕ نه‌خشه‌ى سیاسى‬ ‫له‌کوردستاندا‌و مه‌سه‌له‌ى ب���ه‌ره‌‪ ،‬گ��ۆڤ��ارى سۆسیالیست‪،‬‬ ‫ژماره‌(‪ ،)17‬ل‪.22‬‬ ‫(‪ )292‬مه‌ال به‌ختیار‪ :‬یاخى بوون‪ ،‬ل‪ ،265،266‬نه‌وشیروان‬ ‫مسته‌فا‪ :‬په‌نجه‌کان‪ ،‬ل‪.177‬‬ ‫(‪ )293‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬په‌نجه‌کان‪ ،‬ل‪.178،206‬‬ ‫(‪ )294‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.136‬‬ ‫(‪ )295‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ره‌سوڵ مامه‌ند‪ ،‬ل‪.94‬‬ ‫(‪)296‬بڕوان ‌ه نوسراوى لیژنه‌ى ئاماده‌کارى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى‬ ‫حزبى سۆسیالیستى یه‌کگرتووى کوردستان له‌رۆژى(‪)1981/3/16‬‬ ‫له‌پاشکۆى ژماره‌(‪ .)13‬ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )297‬باس له‌و‌ه ده‌کرێت‪ ،‬ک����ه‌رۆژى(‪ 19819/5/5‬دانراو‌ه‬ ‫بۆده‌ستپێکردنى کۆنگره‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆى بۆردومانکردنى ناوچه‌ک ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن فڕۆکه‌کانى حکومه‌تى عێراقه‌و‌ه له‌به‌ر پاراستنى که‌شى‬ ‫کۆنگره‌ک ‌ه دواخراو‌ه ب���ۆرۆژى(‪ ،)1981/5/12‬محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى پیشمه‌رگه‌یه‌ک‪ ،‬ب‪ ،1‬ل‪ ،431‬صالح الخرسان‪:‬‬ ‫التیارات‪ ،‬ص‪ ،495‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.154‬‬ ‫(‪ )298‬له‌سه‌ر ژماره‌ى ئه‌ندامانى به‌شداربووى کۆنگر‌ه بیروڕاى‬ ‫جیاواز هه‌یه‌‌و ژماره‌یه‌کى ورد له‌به‌رده‌ستدا نییه‌‪ ،‬به‌جۆرێ‬ ‫هه‌ندێک ده‌ڵێن(‪ )115‬ئه‌ندام بووه‌‌و هه‌ندێکیتر(‪‌)114‬و هه‌ندێکیش‬ ‫به‌(‪)112‬ى ده‌ده‌ن ‌ه قه‌ڵه‌م‪ ،‬محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى‬ ‫پیشمه‌رگه‌یه‌ک‪ :‬ب‪ ،1‬ل‪.431‬‬ ‫(‪ )299‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.136‬‬ ‫(‪ )300‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ره‌سوڵ مامه‌ند‪ ،‬ل‪.95‬‬ ‫(‪ )301‬وتوێژ له‌گه‌ڵ د‪.‬مه‌حمود عوسمان له‌رێگاى په‌یوه‌ندى‬ ‫ته‌له‌فۆنییه‌و‌ه له‌رۆژى(‪.)2009/8/18‬‬ ‫(‪ )302‬ئه‌نجامى جیاکردنه‌وه‌ى ده‌نگه‌کانى کۆنگره‌ى یه‌که‌مى‬ ‫حسیک به‌مشێوه‌ی ‌ه بوو‪(:‬عادل موراد ‪ 98‬ده‌نگ‪ ،‬ره‌سوڵ مامه‌ند‬ ‫‪ 91‬ده‌نگ‪ ،‬تایه‌رى عه‌لى والى ‪ 89‬ده‌نگ‪ ،‬ئه‌حمه‌د فه‌قێ ره‌ش ‪86‬‬ ‫ده‌نگ‪ ،‬قادر عه‌زیز ‪ 83‬ده‌نگ‪ ،‬سه‌ید کاک ‌ه ‪ 79‬ده‌نگ‪ ،‬محه‌مه‌د‬ ‫ره‌حیم خاڵ ‌ه حاجى ‪ 78‬ده‌نگ‪ ،‬مه‌ال ناسیح ‪ 76‬ده‌نگ‪ ،‬قادر‬ ‫جه‌بارى ‪ 75‬ده‌نگ‪ ،‬عه‌زیز عه‌قراوى ‪ 75‬ده‌نگ‪ ،‬محه‌مه‌د فاتیح‬ ‫شێرکۆ شێخ عه‌لى‪ ،‬شیروان شیروه‌ندى ‪69‬‬ ‫‪ 70‬ده‌ن��گ‪،‬‬ ‫ده‌نگ‪ ،‬م‪.‬ئه‌مین ‪ 65‬ده‌نگ‪ ،‬قادر شۆڕش ‪ 64‬ده‌نگ‪ ،‬م‪.‬سه‌عد‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ‪ 64‬ده‌نگ‪ ،‬عه‌بدولخالق زه‌نگه‌ن ‌ه ‪ 51‬ده‌نگ)‪ ،‬ئه‌مانه‌ش‬ ‫بۆئه‌ندامى یه‌ده‌گ(احتیاط)ى سه‌رکردایه‌تى له‌کۆنگره‌دا ده‌رچوون‪،‬‬ ‫که‌بریتیبوون له‌(محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود ‪ 71‬ده‌نگ‪ ،‬د‪.‬هۆشیار‬ ‫‪ 56‬ده‌نگ‪ ،‬ئه‌بو عه‌لى ‪ 55‬ده‌نگ‪ ،‬عه‌دنان موفتى ‪ 53‬ده‌نگ‪، ،‬‬ ‫وریا مسته‌فا ‪ 36‬ده‌نگ)‪ ،‬محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى‬ ‫پیشمه‌رگه‌یه‌ک‪ :‬ب‪ ،1‬ل‪.436-435‬‬ ‫(‪)303‬انڤر قرار المحکمم ‌ه العسکری ‌ه الخاص ‌ه فى التامیم فى‬ ‫ال��ت��اری��خ(‪ )1982/6/15‬الخاص ‌ه باعدام(على عبدالله‌‌و عارب‬ ‫عبدالقهار= عه‌لى هه‌ژار‌و کاردۆ گه‌اڵڵى)‪ ،‬فى الملحق رقم(‪،)14‬‬ ‫ئه‌رشیفى محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪.‬‬ ‫(‪ )304‬گۆڤارى پێشکه‌وتن‪ ،‬ئۆرگانى حزبى سۆسیالیستى‬ ‫کوردستان‪ -‬عێراق‪ /‬ئیتیجاهى دیموکراتى شۆڕشگێڕ‪ ،‬ژ(‪،)3‬‬ ‫ساڵى یه‌که‌م‪ ،‬شوباتى(‪ ،)1987‬ل‪.10،9‬‬ ‫(‪ )305‬پرۆژه‌ى به‌رنامه‌ى حزبى سۆسیالیستى کوردستانى عێراق‪،‬‬ ‫چاپخانه‌ى شه‌هید سه‌یدا ساڵه‌ح یوسفى‪ ،‬بێ ساڵى چاپ‪ ،‬ل‪،4،3‬‬ ‫ل‪.18،17‬‬ ‫(‪ )306‬کریس کۆچێرا‪ :‬بزوتنه‌وه‌ى‪ ،‬ب‪ ،2‬ل‪.52‬‬ ‫(‪ )307‬ئه‌وانه‌ى له‌گه‌ڵ مه‌حمود عوسماندا مانه‌و‌ه بریتیبوون له‌‪:‬‬ ‫حاجى حاجى برایم‪ ،‬محه‌مه‌د وه‌تمان‪ ،‬عه‌بدوڵاڵ سور‪ ،‬موحسین‬ ‫بایز‪ ،‬عوسمان قادر منه‌وه‌ر‪ .‬ئه‌وانه‌ش دواتر چوون ‌ه ناو یه‌کێتییه‌و‌ه‬ ‫پێکهاتبوون له‌‪ :‬شێخ محه‌مه‌د‪ ،‬سه‌رباز‪ ،‬ئازاد حه‌م ‌ه گه‌مخان‪،‬‬ ‫موالزم فوئاد‪ .‬رێباز‪ :‬قه‌ندیل‪ ،‬ب‪ ،2‬ل‪ ،40‬محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود‪ :‬رۆژژمێرى پێشمه‌رگه‌یه‌ک‪ ،‬ب‪ ،1‬ل‪.469-468‬‬ ‫(‪ )308‬چاوپێکه‌وتن له‌گه‌ڵ عه‌دنان موفتى له‌رۆژى(‪،)2009/10/15‬‬ ‫هه‌ولێر‪.‬‬ ‫(‪ )309‬صالح الخرسان‪ :‬التیارات‪ ،‬ص‪.498‬‬ ‫*ماسته‌ر ل ‌ه مێژووى ن��وێ‌و ه��اوچ�ه‌رخ ‪ /‬زانکۆى‬ ‫سلێمانى‬ ‫‪Salam_80jornalist@yahoo.com‬‬


‫‪10‬‬

‫پشوو‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫خه‌بات مه‌ولودى سه‌ردانى هه‌رێمى کوردستان ده‌کات‬ ‫گۆرانیبێژى رۆژهه‌اڵتى کوردستان‬ ‫خه‌بات م �ه‌ول��ودی‪ ،‬به‌مه‌به‌ستى‬ ‫ئه‌نجامدانى چه‌ند کارێکى هونه‌ری‪،‬‬ ‫س��ه‌ردان��ى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫ده‌ک��ات‪ .‬له‌م گه‌شته‌دا مه‌ولودى‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌رهێنه‌رى بوارى کلیپسازى‬ ‫سلێمان ره‌حیمى دێته‌ کوردستان‪،‬‬ ‫وێڕاى سازکردنى چه‌ندین کۆنسێرت‬ ‫و ئاهه‌نگ و دیدارى رۆژنامه‌وانى‬ ‫ب �ه‌ن��ی��ازه‌ چ�ه‌ن��د گۆرانییه‌کیش‬ ‫کلیپ بکات‪ .‬خه‌باتى مه‌ولودى له‌‬ ‫لێدوانێکدا بۆ ده‌زگاکانى راگه‌یاندن‬ ‫ووتى "له‌ سه‌ردانى ئه‌مجاره‌م بۆ‬ ‫هه‌رێمى کوردستان‪ ،‬به‌نیازم چه‌ند‬ ‫چاالکییه‌کى هونه‌رى ئه‌نجام بده‌م‬ ‫و چه‌ند گۆرانییه‌کیش تۆمار و‬ ‫کلیپ ب��ک �ه‌م"‪ .‬ووتیشى "دواى‬ ‫دوورک �ه‌وت��ن �ه‌وه‌م له‌ جه‌ماوه‌رى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ل �ه‌ رێ��گ �ه‌ى کارى‬ ‫ه��ون��ه‌ری��ی��م��ه‌وه‌ پ��ێ��ی��ان شاد‬ ‫ده‌بمه‌وه‌"‪.‬‬

‫سودۆکو ‪Sudoku‬‬

‫زیاتر ل ‌ه ‪ 270‬کارى "پیکاسۆ" دۆزرایه‌وه‌‬ ‫پ��ی��ک��اس��ۆ ل�� ‌ه ڕووى ن��اوب��ان��گ و‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندیه‌وه‌‪ ،‬به‌سه‌رکه‌وتووترین‬ ‫هونه‌رمه‌ندى سه‌ده‌ى بیسته‌م دادنرێت‪.‬‬ ‫جێى ب��اس � ‌ه ‪ 270‬ک���ارى هونه‌رى‬ ‫نه‌ناسراوى "پابلو پیکاسۆ" ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫پۆلیسه‌و‌ه دۆزرای �ه‌و‌ه ک ‌ه بریتین له‌"‬ ‫چه‌ندین وێن ‌ه و کواالژه‌کان و چه‌ندین‬ ‫کارى شێوه‌کارى‪ ،‬ک ‌ه نرخ و به‌هاى‬ ‫هه‌موو ئه‌و ئاسه‌وارانه‌ى "پیکاسۆ"‬ ‫ده‌گات ‌ه زیاتر ل ‌ه ‪ 90‬ملیۆن دۆالر‪ .‬ئه‌و‬ ‫ئاسه‌وارانه‌ى "پیکاسۆ" ل ‌ه الى پیاوێکى‬ ‫خانه‌نشین بوون ب ‌ه ناوى " پیر لوگنگ"‬ ‫ک ‌ه نیشته‌جێى "کوت دازور"‌ه و ل ‌ه‬ ‫که‌نارى ده‌ریاى ناوه‌راست ل ‌ه باشوورى‬ ‫فه‌ره‌نسا ژی��ان به‌سه‌ر ده‌ب��ات‪ .‬ئه‌و‬ ‫پیاو‌ه ته‌مه‌ن ‪ 71‬ساڵه‌ی ‌ه سه‌ره‌تاى‬ ‫مانگى ئه‌یلولى ساڵى رابردوو سه‌ردانى‬ ‫"کلۆد پیکاسۆ" کورى " پیکاسۆ"ى‬ ‫هونه‌رمه‌ندى ش��ێ��وه‌ک��ارى ن���اودارى‬ ‫جیهانى کردبوو‪ ،‬هه‌تا واژویه‌کى بۆ‬ ‫به‌ناوکردنى ئه‌و ئاسه‌واران ‌ه ب ‌ه ناوى‬ ‫خۆى تۆمار بکات‪ ،‬به‌اڵم کورى پیکاسۆ‬ ‫ئاگادارى پۆڵیسى کرده‌وه‌‪ .‬جێى ئاماژ‌ه‬ ‫پێدان ‌ه ئه‌و پیاو‌ه ل ‌ه ‪ 3‬ساڵى کۆتایى‬ ‫ته‌مه‌نى ژیانى "پیکاسۆ" ل ‌ه الى ئه‌و‬

‫هونه‌رمه‌ند‌ه کارى کردبوو‪ .‬به‌ووته‌ى‬ ‫ئه‌و پیاوه‌‪ ،‬ئه‌و کار‌ه هونه‌رییانه‌ى ل ‌ه‬ ‫خودى "پیکاسۆ وهاوسه‌ره‌که‌ى" ب ‌ه‬ ‫دیارى وه‌رگرتووه‌‪ ،‬به‌اڵم کورى پیکاسۆ‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬باوکم ئه‌و کار‌ه هونه‌رییانه‌ى‬

‫‌زۆر شوشتنى ده‌ست‬ ‫ده‌بێته‌ هۆى تووشبوون به‌ نه‌خۆشى‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌کى نوێ که‌ ل ‌ه زانکۆى‬ ‫میشگان ل ‌ه ئه‌مه‌ریکا ئه‌نجام دراو‌ه‬ ‫‪،‬پیشانى داو‌ه که‌ ئه‌و که‌سانه‌ى رۆژان ‌ه‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کى زۆر سابوونى ئانتى‬ ‫باکتریال ک ‌ه ل ‌ه مادده‌ى "تریکلوزان"‬ ‫پێکهاتوو‌ه به‌کاردێنن‪ ،‬زۆرتر تووشى‬ ‫حه‌ساسیه‌ت ده‌بنه‌و‌ه چونک ‌ه مادده‌ى‬ ‫"بیزفنول ‪ "A‬ره‌نگ ‌ه کاریگه‌رى‬ ‫خ��راپ��ى ل�ه‌ س��ه‌ر سیستمى‬ ‫ب��ه‌رگ��رى ل���ه‌ش هه‌بێت‪.‬‬ ‫مادده‌ى تریکلوزان‪ ،‬جۆرێک‬

‫پێکهاته‌ى کیمیاییه‌ که‌ ب ‌ه شێوه‌ى‬ ‫ب �ه‌رف��راوان له‌ ناو سابوونى جۆرى‬ ‫"ئانتى باکتریاڵ " له‌ هه‌ویرى ددان‬ ‫و کیسه‌ى پاڵسیتیکى و هه‌روه‌ها‬ ‫که‌لوپه‌لى پزیشکى دا هه‌یه‌ و "بیزفنول‬ ‫‪ " A‬یش جۆرێک م��ادده‌ی�ه‌ که‌ ل ‌ه‬ ‫زۆرب����ه‌ى م���ادد‌ه‬

‫سه‌رى ساڵ‪ ،‬هه‌یسه‌م یوسف‬ ‫له‌ په‌نده‌کانی ژیان‬

‫بۆ جه‌ژنى سه‌رى ساڵ‪ ،‬گۆرانیبێژى‬ ‫ع��ێ��راق��ى ه��ه‌ی��س��ه‌م ی��وس��ف ب ‌ه‬ ‫گرێبه‌ستێک له‌گه‌ڵ کۆمپانیاى کوردی‪،‬‬ ‫دێت ‌ه کوردستان و ش �ه‌وى ‪12/31‬‬ ‫کۆنسێرتێکى خێزانى له‌شارى هه‌ولێر‬ ‫ساز ده‌کات‪ .‬دۆستى ئه‌حمه‌د‪ ،‬رێکخه‌رى‬ ‫کۆنسێرته‌ک ‌ه له‌کۆمپانیاى کوردى‬ ‫رایگه‌یاند‪ ،‬ب ‌ه گرێبه‌ستێک له‌گه‌ڵ‬ ‫کۆمپانیاى کوردی‪ ،‬گۆرانیبێژى عێراقى‬ ‫هه‌یسه‌م یوسف رۆژى ‪28‬ى مانگ‬ ‫له‌رێگه‌ى فرۆکه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى‬ ‫هه‌ولێر ده‌گات ‌ه شارى هه‌ولێر و بۆ‬ ‫ش���ه‌وى س���ه‌رى س��اڵ کۆنسێرتێک‬ ‫له‌شارى هه‌ولێر ساز ده‌کات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫چه‌ند گۆرانیبێژێکى دیکه‌ش به‌شدار‬ ‫ده‌ب���ن‪ .‬دۆس��ت��ى ئه‌حمه‌د ئاماژه‌ى‬ ‫به‌وه‌شدا نرخى بلیتى کۆنسێرته‌ک ‌ه ‪100‬‬ ‫و ‪ 150‬و ‪ 200‬دۆالره‌‪ .‬هه‌یسه‌م یوسف‬ ‫ل ‌ه ماڵپه‌ر‌ه تایبه‌تییه‌که‌ى خۆى ل ‌ه‬ ‫فه‌یسبووک‪ ،‬خۆشحاڵى خۆى به‌هانتى‬

‫مرۆڤی سه‌رکه‌وتوو که‌سێکه‌ که‌ل ‌ه‬ ‫تاریکیدا ب ‌ه دوای ڕۆشناییدا بگه‌ڕێت‪،‬‬ ‫نه‌ک ئه‌وه‌ی که‌چاوه‌ڕوان بێت تا ڕۆژ‬ ‫ده‌بێته‌وه‪.‬‬ ‫*****‬ ‫ژیان وه‌ک درووستکردنی قاڵیه‌به‌و‬ ‫شێوازه‌ی که‌خۆت له‌سه‌ری نه‌خش‬ ‫دروستده‌که‌یت‪.‬‬

‫کــاوڕ‬

‫‪4/20-3/21‬‬ ‫وریابه‌ ئه‌که‌ویته‌‬ ‫هه‌ڵه‌وه‌و نیگه‌ران‬ ‫ئه‌بیت به‌تایبه‌ت له‌بوارى سۆزداریدا‬ ‫به‌رنامه‌ بۆ رۆژانى داهاتوو دائه‌نێیت‌و‬ ‫خزمه‌تێکى ده‌وروب��ه‌ر ئه‌که‌یت‪ ،‬ئه‌م‬ ‫م��اوه‌ی�ه‌ ئ��ام��اژه‌ى ک��اروب��ارى دارایى‬ ‫تێدایه‌و ده‌سکه‌وتى باشت ئه‌بێت‪.‬‬ ‫ته‌رازوو‬ ‫‪10/20-9/21‬‬ ‫زی��ات��ر سه‌رنج‬ ‫راکێش ئه‌بیت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناچاریت بایه‌خ بده‌یت به‌ بارێکى‬ ‫دارایى به‌په‌له‌‪ ،‬به‌درێژایى ئه‌م هه‌فته‌یه‌‬ ‫ئاماژه‌ى قه‌یرانێکى تیایه‌‪ ،‬که‌له‌وانه‌یه‌‬ ‫ببێته‌ ه���ۆى رووداو و توڕه‌یى‌و‬ ‫دوژمنایه‌تى‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌بێت به‌ئاگاو ئارام‬ ‫بیت‪.‬‬

‫گـــــا‬

‫‪5/20-4/21‬‬ ‫ک�����ه‌ش�����ه‌ک�����ه‌‬ ‫ئ����ه‌گ����ۆڕێ����ت‌و‬ ‫ئ�ه‌ح�ه‌وێ��ی��ت�ه‌وه‌‪ ،‬ل �ه‌وان �ه‌ش �ه‌ بیر له‌‬ ‫س��ه‌ف��ه‌رێ��ک ب��ک��ه‌ی��ت��ه‌وه‌و هه‌ندێک‬ ‫گۆڕانکارى باشیشى تیایه‌‪ ،‬هه‌واڵى‬ ‫خۆشى کارێکت پێئه‌گات‌و توانایه‌کى‬ ‫باشى کارکردنت ئه‌بێت‪.‬‬

‫دووپشک‬

‫‪11/20-10/21‬‬ ‫ئ����ام����اده‌ی����ى‌و‬ ‫ئ���ه‌ف���س���وون���ت‬ ‫زیاتر ئه‌بێت‌و ره‌وت��ى رووداوه‌ک���ان‬ ‫ئ��ه‌ت��ح��ه‌وێ��ن��ن��ه‌وه‌‪ ،‬ئ���ه‌م م���اوه‌ی���ه‌‬ ‫ده‌ستباڵوى مه‌که‌‪ ،‬هه‌واڵێکى خۆش‬ ‫ئه‌بیستیت‌و بوارێک بۆ هاوسه‌ر‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌وینداره‌که‌ت بهێڵه‌ره‌وه‌و متمانه‌ى‬ ‫پێببه‌خشه‌‪.‬‬

‫ب�� ‌ه ک���ه‌س ن�ه‌ب�ه‌خ��ش��ی��وه‌‪ .‬جێگه‌ی‬ ‫ئاماژه‌ی ‌ه ئه‌و کار‌ه هونه‌ریی ‌ه دۆزراوان ‌ه‬ ‫بۆ س �ه‌رده‌م��ى الوێتى "پیکاسۆ" و‬ ‫مێژووه‌ک ‌ه بۆ سااڵنى ‪ 1901‬تا ‪1932‬‬ ‫ده‌گه‌رێته‌و‌ه ‪.‬‬

‫دووانه‬

‫‪6/20-5/21‬‬ ‫په‌یو ه‌ندییه‌کانت‬ ‫پ���ت���ه‌و ئ���ه‌ب���ن‌و‬ ‫له‌وانه‌یه‌ که‌سێک سه‌رنجت راکێشێت‪،‬‬ ‫م��اوه‌ی �ه‌ک��ى زۆر تایبه‌ته‌ به‌هه‌موو‬ ‫خۆشیێکته‌وه‌و دواى خۆشه‌ویستى‬ ‫ئ �ه‌ک �ه‌وی��ت‪ ،‬ل �ه‌وان �ه‌ی �ه‌ حه‌وسه‌ڵه‌ت‬ ‫تێکچێت‌و س�ه‌رگ�ه‌رم��ى کێشه‌یه‌کى‬ ‫خێزانى یان سۆزدارى ببیت‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫‪12/20-11/21‬‬ ‫خ���������������������ۆت‬ ‫له‌رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌‬ ‫ب�����ه‌دوور بگره‌‪،‬‬ ‫ل �ه‌وان �ه‌ی �ه‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ به‌رامبه‌ره‌که‌تدا‬ ‫رووبه‌ڕووببیته‌وه‌و نه‌رمى‌و دیپلۆماسییه‌ت‬ ‫هه‌ڵبژێره‌و رووبه‌ڕووى که‌س مه‌به‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م ماوه‌یه‌ بایه‌خ به‌دۆخى پیشه‌یى‬ ‫ئه‌ده‌یت‪.‬‬

‫پاڵستیکیه‌کاندا هه‌یه‌‪ .‬ه�ه‌ردوو ئه‌و‬ ‫ماددانه‌ به‌و مادد‌ه کیمیاییان ‌ه هه‌ژمار‬ ‫دێ��ن ک ‌ه کاریگه‌ر نه‌ره‌نى ل ‌ه سه‌ر‬ ‫ته‌ندورستى مرۆڤ دروست ده‌که‌ن و‬ ‫ده‌بن ‌ه هۆى گۆرانکارى هۆرمۆنه‌کان‪.‬‬ ‫ئه‌و ماددان ‌ه زۆرتر کاریگه‌رى ل ‌ه سه‌ر‬ ‫مندااڵنى ته‌مه‌ن ‪ 6‬تا ‪ 18‬ساڵ هه‌ی ‌ه‬ ‫و گرفت بۆ سیستمى به‌رگرى له‌شیان‬ ‫دروس���ت ده‌ک���ات‪ ،‬بۆی ‌ه پێویست ‌ه‬ ‫ڕه‌چ���اوى شوشتنى ده‌سته‌کانیان‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬

‫له‌ هــــه‌ولــــێــــره‌‬

‫بۆ کوردستان نیشانداوه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫دواى پانز‌ه ساڵ‪ ،‬جارێکى دیک ‌ه ل ‌ه‬ ‫عێراق کۆنسێرت سازده‌کاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مجاره‌یان ل ‌ه هه‌رێمى کوردستانه‌‪،‬‬ ‫هه‌یسه‌م ده‌ڵ��ێ��ت "ش���ه‌وى سه‌رى‬ ‫ساڵ رۆژى من و هه‌واداره‌کانم ‌ه‬ ‫له‌کوردستان"‪.‬‬

‫قرژاڵ‬

‫‪7/20-6/21‬‬ ‫ئ���اڵ���ۆزی���ی���ه‌ک���ان‬ ‫خ���او ئه‌بێته‌وه‌و‬ ‫ک�ه‌س��ێ��ک��ى نزیک‬ ‫ش��ادم��ان��ت ئ��ه‌ک��ات‌و په‌یوه‌ندییه‌ک‬ ‫تووشى په‌شۆکانت ئه‌کات‪ ،‬ئه‌م ماوه‌یه‌‬ ‫ئه‌رکه‌کانى خێزان‌و پیشه‌که‌ت به‌ریه‌ک‬ ‫ئه‌که‌ون‌و هه‌ستت ناسک‌و رۆمانسییانه‌‬ ‫ئه‌بیت‪.‬‬

‫گیسک‬

‫‪1/20-12/21‬‬ ‫س����ه‌رگ����ه‌رم����ى‬ ‫ب��ه‌دی��ه��ێ��ن��ان��ى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانت‬ ‫ئه‌بیت‌و ئامانجێک شادمانت ئه‌کات ئه‌م‬ ‫ماوه‌یه‌ خۆت دووره‌په‌رێز بگره‌و خۆت‬ ‫تووشى لێپرسینه‌وه‌ مه‌که‌‪ ،‬شته‌کان‬ ‫به‌ساده‌یى وه‌رگ��ره‌و به‌نه‌رمى سه‌یرى‬ ‫پێشهاته‌کانت بکه‌‪.‬‬

‫شێر‬

‫‪8/20-7/21‬‬

‫خ���ۆت ئ��ام��اده‌ک��ه‌‬ ‫بۆ رۆمانسیه‌تێکى‬ ‫گه‌رم‪ ،‬به‌اڵم ئاگات‬ ‫له‌ناو بانگت بێت‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانت‬ ‫بپارێزه‌ کارێکى نوێ ئه‌که‌یت رۆمانسییه‌تى‬ ‫تیایه‌و گونجاوه‌ بۆ سه‌فه‌رو پ��اره‌ت بۆ‬ ‫دێ‪ ،‬پێویسته‌ متمانه‌ به‌هه‌ندێک که‌س‬ ‫نه‌که‌یت‪.‬‬

‫سه‌تڵ‬

‫‪2/20-1/21‬‬ ‫ئ�����اگ�����ادارب�����ه‌‬ ‫ل����ه‌ک����ێ����ش����ه‌ى‬ ‫خێزانى‌و خوێندن‌و‬ ‫بیر له‌سه‌فه‌رێک ئه‌که‌یته‌وه‌‪ ،‬هه‌واڵى‬ ‫خۆشى پرۆژه‌یه‌کت پێئه‌گات گه‌ر‬ ‫ئازابیت ئه‌توانیت به‌ربه‌سته‌کان‬ ‫تێپه‌ڕێنیت‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ نهێنییه‌کى‬ ‫کۆنت بۆ ئاشکرابێت‪.‬‬

‫فه‌ریک‬

‫‪9/20-8/21‬‬ ‫ئ��ه‌ت��وان��ی��ت به‌‬ ‫ق�����ووڵ�����ى بیر‬ ‫ب���ک���ه‌ی���ت���ه‌وه‌و‬ ‫ب�ه‌رپ��رس��ی��ارێ��ت��ى ه �ه‌ن��دێ��ک دۆخى‬ ‫پیشه‌یى هه‌ڵگریت‪ ،‬ئه‌م ماوه‌یه‌ ئاگات‬ ‫له‌ هه‌ستى به‌رامبه‌ر‌و له‌ ته‌ندروستى‬ ‫خۆت بێت‌و گۆڕانکارییه‌کى تیایه‌ له‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى تۆیه‌‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫‪3/20-2/21‬‬ ‫ک �ه‌م��ێ��ک وره‌ت‬ ‫دائه‌به‌زێ‌و خۆت‬ ‫ب��گ��ره‌و به‌نه‌رمى‬ ‫ره‌فتار بکه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تى له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫بابه‌تێکى پیشه‌یى له‌ناکاو یارمه‌تى‬ ‫که‌سێکى به‌ته‌مه‌ن ئه‌ده‌یت‌و هاوسۆزى‬ ‫م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ی�ه‌ک ئ�ه‌ب��ی�ت‌و ه�ه‌س��ت به‌‬ ‫شادمانى ئه‌که‌یت‪.‬‬


‫وەرزش‬ ‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ڕۆژنامه‌ى الگــازیتا دێلۆ سپۆڕتى‬ ‫ئیتاڵى ڕایگه‌یاند که‌وا براوه‌ى تۆپى‬ ‫زێڕینى ســاڵى ‪ 2010‬له‌ (ئینیستا و‬ ‫چــاڤى و میـسی) ده‌رناچێت و ئه‌م‬ ‫ســێ‌ یاریزانه‌ له‌ لیستى کۆتایى ســێ‌‬ ‫یاریزانه‌که‌ ده‌مێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ى هه‌واڵێکى ڕۆژنامه‌که‌‬ ‫ئینیستا تۆپى زێر و چـاڤى تۆپى‬ ‫مـس و میـسى تۆپى بڕۆنزى به‌ده‌ست‬ ‫ده‌هێنن و به‌م پێیه‌ش شــنایده‌ر له‌‬ ‫نێو لیسته‌که‌ ده‌رده‌چێت‪ ،‬هه‌ر چه‌نده‌‬ ‫ئه‌و یاریزانه‌ هۆڵه‌ندییه‌ توانى هه‌موو‬ ‫نازناوه‌کان له‌گه‌ڵ یانه‌ى ئینته‌ر میالن‬ ‫به‌ده‌ست بهێنێت و له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ى‬ ‫واڵته‌که‌ى گه‌یشته‌ یارى کۆتایى جامى‬ ‫جیهانی‪.‬به‌اڵم ئاستى ب��ه‌رزى ئه‌و‬ ‫ســێ‌ یاریزانه‌ى به‌رشه‌ به‌درێژایى‬ ‫ســێ‌ ســاڵى ڕاب��ردوو واده‌ک��ات که‌‬ ‫پاڵێوراو بن بۆبردنه‌وه‌ى نازناوه‌کان‬ ‫ل��ه‌ وه‌اڵم����ى دوورخستنه‌وه‌شى‬ ‫له‌لیستى کۆتایى یاریزانه‌کان بۆ به‌‬ ‫ده‌ست هێنانى تۆپى زێڕینشنایده‌رى‬ ‫هۆڵه‌ندى ناڕزاییه‌ به‌ دوورخستنه‌وه‌ى‪.‬‬ ‫به‌ پێى ڕاپۆرتێکى ڕۆژنامه‌ ئیتاڵیه‌که‌‬

‫به‌رشه‌ییه‌کان شایه‌نى تۆپى زێڕینن‬

‫ی��اری��زان��ى هێڵى ن��اوڕاس��ت��ى یانه‌ى‬ ‫به‌رشلۆنه‌ى ئیسپانى ئاندریێس‬ ‫ئینیێستا خ�ه‌اڵت�ه‌ک�ه‌ وه‌رده‌گرێت‬ ‫وه‌ ه�ه‌ردوو هاوڕێى خۆى له‌ یانه‌ى‬ ‫کاتالۆنى چاڤى هێرناندێز و لیۆنێل‬ ‫میسیش دووه‌م و سێیه‌مین باشترین‬ ‫یاریزان ده‌بن‪.‬‬ ‫له‌ وه‌اڵمدانه‌وه‌یه‌ک بۆ ئه‌و ڕاپۆرته‌‬ ‫شنایده‌ر ب�ه‌م ج��ۆره‌ بۆ ڕۆژنامه‌ى‬ ‫‪De Telegraaf‬ـ����ى هۆڵه‌ندى‬ ‫دوا”من گوێبیستى دوور خستنه‌وه‌ى‬ ‫خۆم بووم له‌ بازنه‌ى ڕکابه‌رى کردن‬ ‫له‌سه‌ر خه‌اڵتى تۆپى زێڕین‪،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مه‌ شتێکى نامـۆیه‌ الم‪،‬چونکه‌ چۆن‬ ‫ده‌بێت یاریزانێک دوور بخرێته‌وه‌‬ ‫ک���ه‌وا سێرێئا و ک��ۆپ��ا ئیتاڵیا و‬ ‫چامپیۆنزلیگـى به‌ده‌ست هێنابێت‪.‬؟”‬ ‫وتیشى‬ ‫“س��ه‌رب��ارى ئ�ه‌م�ه‌ش توانیم پله‌ى‬ ‫دووه‌م له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ى نیشتیمانى‬ ‫به‌ده‌ست بهێنم له‌ جامى جیهانى‬ ‫وه‌ یه‌کێک ب���ووم ل �ه‌ گۆڵکارانى‬ ‫پاڵه‌وانیه‌تیه‌که‌ بۆیه‌ من هێشتا له‌‬ ‫بازنه‌ى ڕکابه‌رى کردنـدام”‪.‬‬

‫قه‌ته‌ر ‪ 78‬ملیۆن دۆالرى بۆ‬ ‫بردنه‌وه‌ى مۆندیالى ‪ 2022‬داوه‌‬

‫ڕۆژن���ام���ه‌ى (وۆل س��ت��ری��ت) له‌‬ ‫هه‌والێکدا واڵت��ى قه‌ته‌ر تاوانبار‬ ‫ده‌ک��ات ب�ه‌وه‌ى ‪ 78‬ملیۆن دۆالرى‬ ‫به‌ (خولیۆ گرۆندۆنــا) ى سه‌رۆکــى‬ ‫یه‌کێـتى تۆپى پێى ئه‌رجه‌نتینى و‬ ‫جێگرى یه‌که‌مى سه‌رۆکــى یه‌کێتى‬ ‫تۆپى پێى جیهانى داوه‌ وه‌ک ڕه‌شوه‌‬ ‫بۆ ده‌نگدان له‌به‌رژه‌وه‌ندى قه‌ته‌ر بۆ‬ ‫بردنه‌وه‌ى میواندارى کردنى جامى‬ ‫جیهانى ‪.2022‬‬ ‫ڕۆژن����ام����ه‌ ئ��ه‌م��ری��ک��ی��ه‌ک��ه‌ ئ��ه‌م‬ ‫تاوانبارکردنه‌ مه‌ترسیداره‌ ده‌خــاته‌‬ ‫س�ه‌ر قــه‌ته‌ر و ده‌لێت پــاره‌که‌‬ ‫له‌ژێر په‌رده‌ى یارمه‌تیدانى یه‌کێتى‬ ‫تۆپى پێى ئه‌رجه‌نتینى ک��راوه‌ بۆ‬ ‫که‌م کردنه‌وه‌ى قه‌رزه‌کانی‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ن خۆشیه‌وه‌ خولیۆ گرۆندۆنــا‬ ‫زۆر به‌توندى ئه‌م تاوانبار کردنه‌ى‬ ‫ڕه‌ت کرده‌وه‌ و ووتــى ” کــاتى ئه‌وه‌‬ ‫هاتووه‌ کۆتایى به‌م درۆیانه‌ بێنین”‬

‫گرۆندۆنــا له‌درێژه‌ى ووته‌کانى ووتى‬ ‫” چۆن باوه‌ڕده‌کرێت که‌ یه‌کێتى‬ ‫تۆپى پێى ئه‌رجه‌نتینى ئه‌م هه‌موو‬ ‫پاره‌یه‌ قه‌رزار بێت؟ له‌ڕاستیدا ئێمه‌‬ ‫زۆر به‌باشى پشتگیرى ده‌کرێین‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن حکومه‌تى ئه‌رجه‌نتینى‬ ‫و هیچ شتێکى ل �ه‌م ج��ۆره‌ ڕووى‬ ‫نه‌داوه‌”‬ ‫له‌هه‌مــان کـاتدا ڕۆژنامه‌ ئه‌مریکیه‌که‌‬ ‫باس له‌وه‌رگرتنى ‪ 15‬ملیۆن دۆالر‬ ‫ده‌کات له‌الیه‌ن زینه‌دین زێدانه‌وه‌ له‌‬ ‫به‌رامبه‌ر پشتگیرى کردنــى قه‌ته‌ر‬ ‫بۆ بردنه‌وه‌ى میوانداریکرنه‌که‌‪.‬‬ ‫تـاکو ئێستا هیچ وه‌اڵمێک له‌الیه‌نى‬ ‫قــه‌ته‌ره‌وه‌ ده‌رن �ه‌چ��ووه‌ بۆ ڕه‌ت‬ ‫کردنه‌وه‌ى ئه‌م تاوانبار کردنه‌وه‌ و‬ ‫دووریش نیه‌ قه‌ته‌ر په‌نا بۆ دادگــا‬ ‫ببات بۆ ســکااڵ تۆمارکردن له‌سه‌ر‬ ‫ڕۆژنامه‌ ئه‌مریکیه‌که‌‪.‬‬

‫مۆڕاتی تا ئێستا متمانه‌ی ب ‌ه‬ ‫بێنیتێز هه‌ی ‌ه‬ ‫سه‌رۆکى یانه‌ى ئه‌نته‌رناسیۆنالی‬ ‫ئیتاڵى ماسیمۆ مۆڕاتى ڕایگه‌یاند‬ ‫که‌وا داهاتووى ڕاهێنه‌رى یانه‌ ڕافائێل‬ ‫بێنیتێز مه‌ترسى له‌سه‌ر نیه‌ سه‌ره‌ڕاى‬ ‫به‌رده‌وام بوونى ئه‌نجامه‌ خراپه‌کانى‬ ‫یانه‌که‌ له‌سه‌ر ئاستى ناوخۆ‪.‬‬ ‫ڕاپۆرته‌کان له‌ دواى دۆڕانى نیڕازۆرى‬ ‫به‌رامبه‌ر یانه‌ى الزیۆ ڕۆژى هه‌ینى‬ ‫ڕابردوو باڵویان کرده‌وه‌ که‌وا بێنیتێز‬ ‫له‌ پۆسته‌که‌ى دوور ده‌خرێته‌وه‌‬ ‫ئه‌مه‌ش دواى دوور که‌وتنه‌وه‌یان‬ ‫به‌ ‪ 10‬خ��اڵ له‌گه‌ڵ یانه‌ى میالنى‬ ‫پێشه‌نگدا‪.‬‬ ‫گۆڵپارێزى پێشووى یانه‌ى ئه‌نته‌ر‬ ‫ۆاڵتێر زینگا پاڵێوراورى سه‌ره‌کى بوو‬

‫بۆ جێگرتنه‌وه‌ى ڕاهێنه‌رى پێشووى‬ ‫یانه‌ى لیڤه‌رپوول به‌اڵم مۆڕاتى تا‬ ‫ئێستاش متمانه‌ى به‌ بێنیتێز هه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌ لێدوانێکى مۆڕاتى له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌ى‬ ‫‪Corriere Dello Sport‬ـى‬ ‫ئیتاڵیدا ووتی…”ئایا من پێشبینى‬ ‫دۆڕانم ده‌کرد به‌رامبه‌ر یانه‌یه‌کى وه‌ک‬ ‫الزیۆ؟به‌ڕاستى من تیمێکم بینى که‌وا‬ ‫سه‌رنجى خۆى له‌سه‌ر جامى جیهانى‬ ‫یانه‌کان دانابوو زیاتر له‌سه‌ر یارییه‌که‌‬ ‫نه‌بوو”‪.‬‬ ‫“م��ن متمانه‌م به‌ بێنیتێز هه‌یه‌ و‬ ‫پێشبینى ده‌که‌م ئه‌نجامێکى باش له‌‬ ‫ئه‌بو زه‌بى به‌ده‌ست بهێنێت چونکه‌‬ ‫ڕاهێنه‌رێکى زۆر ئاست به‌رزه‌”‪.‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/12/07‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪634‬‬

‫‪11‬‬

‫ڕزگار حه‌مه‌عه‌لى‬

‫کردارى‬ ‫توندوتیژى‬ ‫وه‌رزشى له‌‬ ‫یاساى سزاداندا‬ ‫“به‌اڵم ئه‌گه‌ر بابه‌ته‌که‌ به‌سترابێته‌وه‌‬ ‫به‌ به‌ده‌ست هێنانى جامى جیهانى‬ ‫ئ �ه‌وا وات �ه‌ یاریزانێکى وه‌ک گارێپ‬

‫به‌یل هه‌رگیز خه‌اڵتى باڵۆن دى ئۆێ‌‬ ‫وه‌رناگرێت”‪.‬‬ ‫“هێشتا هیواى ب �ه‌ده‌س��ت هێنانى‬

‫خه‌اڵته‌که‌م ال هه‌یه‌‪،‬به‌اڵم هه‌ر هیچ‬ ‫نه‌بێت پێویسته‌ یه‌کێک بم له‌ سێ‬ ‫یاریزانه‌کان”‪.‬‬

‫ئه‌مشه‌و مانچسته‌ر و ڤالنسیا ڕووبه‌ڕووى یه‌ک ده‌بنه‌وه‌‬ ‫کاتژمێر (‪ )10.45‬ى ئەمشه‌و دوا یارى‬ ‫گرووپه‌کان ل ‌ه خولى یان ‌ه پاڵه‌وانه‌کانى‬ ‫ئه‌وروپا به‌رێوه‌ده‌چێت ‪ ،‬ل ‌ه یارى لوتک ‌ه‬ ‫یانه‌ى مانچسته‌ریۆنایتد میواندارى‬ ‫یانه‌ى ڤالنسیا ده‌کات‪.‬‬ ‫ل ‌ه یاریگاى (ئۆڵد ترافۆرد) یانه‌ى‬ ‫مانچسته‌ریۆنایتدى ئینگلیزى میواندارى‬ ‫یانه‌ى ڤالنسیاى ئیسپانى ده‌کات ‪ ،‬تیادا‬ ‫هه‌ردوو یان ‌ه سه‌رکه‌وتنیان بۆ قۆناغى‬ ‫شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه پێده‌چێت ئه‌م‬ ‫یاری ‌ه گرنگترین یارى ئه‌مشه‌و بێت ل ‌ه‬ ‫گرووپى سێیه‌م‪.‬‬ ‫له‌هه‌مان گرووپدا ل ‌ه یاریگاى (بۆرسا‬ ‫ئاتاتورک) ل ‌ه الیه‌کى تریشه‌و‌ه یانه‌ى‬ ‫بورساسپۆرى تورکى میواندارى یانه‌ى‬ ‫گیالسکۆ رێنجه‌رزى ئسکوتله‌ندى‬ ‫ده‌کات ‪ ،‬تیادا یانه‌ى گالسکۆ رێنجه‌رز‬ ‫ب� ‌ه پله‌ى سێیه‌م سه‌رکه‌وتنى بۆ‬ ‫خولى یه‌کێتى ئه‌وروپا (یۆرپا لیگ)‬ ‫مسۆگه‌رکردووه‌‪.‬‬ ‫ل � ‌ه ی��اری��گ��اى (ک��ام��پ ن��و) یانه‌ى‬ ‫به‌رشلۆنه‌ى ئیسپانى میواندارى یانه‌ى‬

‫رۆبین کازانى رووسى ده‌کات ‪ ،‬تیادا‬ ‫یانه‌ى به‌رشلۆن ‌ه ل ‌ه پله‌ى یه‌که‌مى‬ ‫گرووپى چواره‌م سه‌رکه‌وتنى بۆ قۆناغى‬ ‫شانزد‌ه مسۆگه‌رکردووه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌مان گرووپدا ل ‌ه یاریگاى (بارکن‬ ‫ستادیۆن) یانه‌ى کۆبنهاگنى دانیمارکى‬ ‫میواندارى یانه‌ى پاناسینایکۆسى‬ ‫یۆنانى ده‌کات‪ ،‬تیادا یانه‌ى کۆبنهاگن ب ‌ه‬ ‫کۆکردنه‌وه‌ى حه‌وت خاڵ ل ‌ه ڕیزبه‌ندى‬ ‫دووه‌مدا دێت ‪ ،‬و یانه‌ى رۆبن کازان ب ‌ه‬ ‫کۆکردنه‌وه‌ى شه‌ش خاڵ ل ‌ه ریزبه‌ندى‬ ‫سێیه‌مدا دێن‪.‬‬ ‫ل ‌ه یاریگاى (ن��ور) یانه‌ى به‌نفیکاى‬ ‫پرتوگاڵى میواندارى یانه‌ى یانه‌ى‬ ‫شالکه‌ى ئه‌ڵمانى ده‌کات ‪ ،‬تیادا یانه‌ى‬ ‫شالک ‌ه سه‌رکه‌وتنى بۆ قۆناغى شانزد‌ه‬ ‫مسۆگه‌رکردوو‌ه ‪ ،‬و یانه‌ى به‌نفیکا‬ ‫ده‌یه‌وێت سێ خاڵى یارییه‌ک ‌ه به‌ده‌ست‬ ‫بهێنێت بۆ ئ �ه‌وه‌ى ب ‌ه پله‌ى سێیه‌م‬ ‫سه‌رکه‌وتنى بۆ خولى (یۆرپا لیگ)‬ ‫مسۆگه‌ر بکات‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌مان گرووپدا ل ‌ه یاریگاى (گێرالند)‬

‫یانه‌ى لیۆنى فه‌ره‌نسى میواندارى‬ ‫یانه‌ى هابه‌ێل ته‌ل ئه‌بیبى ئیسرائیلى‬ ‫ده‌کات ‪ ،‬تیادا یانه‌ى لیۆن سه‌رکه‌وتنى‬ ‫بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه و‬ ‫رکابه‌رایه‌تى یانه‌ى شالک ‌ه ده‌کات بۆ‬ ‫پێشه‌نگى ریزبه‌ندى دووه‌م‪.‬‬ ‫ل ‌ه یاریگاى (ڤیسێرستادیۆن) یانه‌ى‬ ‫ڤێرده‌ربرێمه‌نى ئه‌ڵمانى میواندارى‬ ‫یانه‌ى ئه‌نته‌رمیالنى ئیتالى ده‌کات ‪،‬‬ ‫تیادا یانه‌ی ئه‌نته‌رمیالن سه‌رکه‌وتنى‬ ‫بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه‬ ‫بۆ رکابه‌رایه‌تى یانه‌ى تۆتنهام بۆ‬ ‫پێشه‌نگى ریزبه‌ندى گرووپى یه‌که‌م‬ ‫ده‌کات‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌مان گرووپدا ل ‌ه یاریگاى (ئارک)‬ ‫یانه‌ى تڤینتى ئه‌نشێده‌ى هۆڵه‌ندى‬ ‫میواندارى یانه‌ى تۆنتهامى ئینگلیزى‬ ‫ده‌کات ‪ ،‬تیادا یانه‌ى تۆنتهام سه‌رکه‌وتن‬ ‫بۆ قۆناغى شانزد‌ه مسۆگه‌رکردوو‌ه‬ ‫‪ ،‬و یانه‌ى یانه‌ى تڤینتى ئه‌نشێد‌ه‬ ‫سه‌رکه‌وتن بۆ خولى (یۆرپا لیگ)‬ ‫مسۆگه‌رکردوو‌ه‬

‫ڕۆناڵدۆ ڕیکۆردێکى نوێى تۆمارکرد‬ ‫کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ ب�ه‌رده‌وام��ى ب ‌ه‬ ‫شکاندنى ڕیکۆرد‌ه مێژووییه‌کاندا له‌م‬ ‫وه‌رزه‌دا پاش ئه‌وه‌ى بووه‌ خاوه‌نى‬ ‫باشترین ڕێ��ژه‌ى گۆڵ له‌ وه‌رزێکدا‬ ‫تاکو ئێستا‪.‬‬ ‫ئه‌و یاریزانه‌ پورتوگالییه‌که‌ ک ‌ه ‪١٦‬‬ ‫گۆڵى تۆمارکردووه‌ به‌پێى یه‌کێتى‬ ‫تۆپى پێى ئیسپانیا دواى ئه‌وه‌ى‬ ‫به‌رانبه‌ر یانه‌ى ڤالێنسیا دوو گۆڵى‬ ‫تۆمارکردوو بوو‌ه خاوه‌نى زۆرترین‬ ‫ڕێ����ژه‌ى گ���ۆڵ و پ��ێ��ش��ى هه‌موو‬

‫ئه‌ستێره‌کانى ڕیاڵ مه‌دریدى دایه‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه هه‌موو سه‌رده‌مه‌کاندا‪.‬‬ ‫ڕۆژن��ام��ه‌ى م��ارک��ا ل� ‌ه ڕاپۆرتێکدا‬ ‫باڵویکردووه‌ته‌و‌ه ک ‌ه تاکو ئێستا هیچ‬ ‫یاریزانێکى ڕیاڵ مه‌درید نه‌یتوانیو‌ه‬ ‫‪ ١٧‬گۆڵ تۆماربکات ل ‌ه ‪ ١٤‬یارییدا‬ ‫به‌ درێ��ژای��ى ‪ ٧٥‬س��اڵ و‪،‬له‌کۆتایى‬ ‫ڕاپۆرته‌که‌شدا پرسیارى ئه‌وه‌یان‬ ‫وروژان����دوو‌ه که‌ ئاخۆ کریستیانۆ‬ ‫ده‌توانێت به‌رده‌وامى به‌و ڕێژه‌ى گۆڵ‬ ‫زۆریی ‌ه بدات ک ‌ه هاوشێوه‌ى نه‌بووه‌و‬

‫ڕیکۆردى هۆگۆ سانچێزى ئه‌فسانه‌ى‬ ‫یانه‌که‌ بشکێنێت که‌ توانى ‪ ٣٨‬گۆڵ‬ ‫تۆماربکات بۆ ڕیاڵ مه‌درید ل ‌ه ‪٣٥‬‬ ‫یارییدا ل ‌ه وه‌رزى ‪.١٩٩٠-١٩٨٩‬‬ ‫ڕۆژن��ام�� ‌ه م �ه‌دردی��ی �ه‌ک �ه‌ ئه‌وه‌شى‬ ‫پشتگوێ نه‌خستووه‌ ک ‌ه خاوه‌نى‬ ‫زۆرترین ڕێژه‌ى گۆڵ ل ‌ه ‪ ١٤‬یارییدا‬ ‫ب ‌ه ناوى سێزارى هێرشبه‌رى یانه‌ى‬ ‫به‌رشلۆنه‌ی ‌ه که‌ توانییه‌تى ‪ ٢٠‬گۆڵ‬ ‫ل ‌ه ‪ ١٤‬یارییدا تۆماربکات له‌ وه‌رزى‬ ‫‪.١٩٥١-١٩٥٠‬‬

‫مۆرینیۆ داواى میلیتۆ ده‌کات‬ ‫ڕاه��ێ��ن �ه‌رى ی��ان �ه‌ى ری���ال مه‌ریدى‬ ‫ئیسپانى (جۆزیی ‌ه مۆرینیۆ) داواى‬ ‫یاریزانى هه‌ڵبژارده‌ى ئه‌ڕژه‌نتین و‬ ‫یانه‌ى ئه‌نته‌رمیالنى ئیتالى (دیێگۆ‬ ‫میلیتۆ) ده‌کات‪.‬‬ ‫ماڵپه‌رى (ئه‌ل کۆریێرى دیلۆ سپۆرت)‬ ‫باڵویکردۆته‌و‌ه ‪ ،‬ڕاهێنه‌رى پرتوگالى‬ ‫(جۆزییه‌ مۆرینیۆ) ڕاهێنه‌رى یانه‌ى‬ ‫ری���ال م��ه‌دری��دى ئیسپانى داواى‬ ‫هێرشبه‌ر هه‌ڵبژارده‌ى ئه‌ڕژه‌نتین و‬ ‫یانه‌ى ئه‌نته‌رمیالن (دیێگۆ ئه‌لبێرتۆ‬ ‫میلیتۆ) ده‌ک��ات بۆ ئ �ه‌وه‌ى شوێنى‬ ‫یاریزان( گۆنزالۆ هیگواین) بگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی��ان �ه‌ى ری���ال م��ه‌دری��دى ئیسپانى‬ ‫ب �ه‌دواى ئه‌وه‌وه‌یه‌ ک ‌ه یاریزانێک بۆ‬ ‫جێگرتنه‌وه‌ى هیگواین بگرێته‌و‌ه ‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ (ئدین دزیکۆ) هێرشبه‌رى‬ ‫یانه‌ى فۆلفسبۆرگ و (ئیمانوێل‬ ‫ئه‌دیبایۆر) له‌ یانه‌ى مانچسته‌رسیتى‬ ‫‪ ،‬به‌اڵم (مۆرینیۆ) داواى خواستێکى‬

‫زۆرى بۆ میلیتۆ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫م��ۆری��ن��ی��ۆ‪ ،‬پێشتر د‌هر‌ب�����اره‌ى‬ ‫یاریزانى ئه‌ڕژه‌نتینى و ئه‌نته‌ر میالن‬ ‫رایگه‌یاندبوو ‪ ،‬تاکو ئێستا (دیێگۆ‬ ‫میلیتۆ) باشترین یاریزانى بووه‌ ک ‌ه‬ ‫مه‌شق و ڕاهێنانى پێکردووه‌‪‌.‬‬

‫جێى ئ��ام��اژه‌ی � ‌ه ی��اری��زان��ى یانه‌ى‬ ‫ئه‌نته‌رمیالن (دیێگۆ میلیتۆ) ته‌مه‌ن‬ ‫(‪ )31‬ساڵ له‌م وه‌رزدا ب ‌ه کاتێکى‬ ‫ن��اخ��ۆش��دا ت��ێ ده‌پ��ه‌رێ��ت ب �ه‌ هۆى‬ ‫پێکانه‌که‌ى ک ‌ه ئێستا له‌ هێڵى یه‌ده‌گ‬ ‫یارى ده‌کات‪.‬‬

‫وه‌رزش گیانى برایه‌تى و دۆستایه‌تى و‬ ‫گیانى لێبورده‌یى و یه‌کتر قبوڵکردنه‌‬ ‫له‌نێوان تاکه‌کانى کۆمه‌ڵگه‌ به‌گشتى‬ ‫و وه‌رزش��ک��اران �ه‌‪ ،‬له‌مه‌ش گرنگتر‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ه‌ گ��ه‌الن��ى دن��ی��ا له‌ڕێگه‌ى‬ ‫وه‌رزش���ه‌وه‌ به‌یه‌کتر ئاشنابوون و‬ ‫ئه‌بن‪ ،‬ڕه‌نگه‌ ئه‌وه‌ ڕاست بێت گه‌ر‬ ‫کێشه‌کان چاره‌سه‌رییان نه‌ما‪ ،‬په‌نا‬ ‫ئه‌برێته‌ به‌ر وه‌رزش وه‌ک سه‌ره‌تایه‌ک‬ ‫ب��ۆ دۆزی����ن����ه‌وه‌ى ڕێ��گ��ه‌ چ���اره‌ى‬ ‫ته‌نگژه‌کانى نێوان واڵتان‪ .‬درووسته‌‬ ‫ئه‌وه‌ى به‌سیاسه‌ت نه‌کرێت وه‌رزش‬ ‫بیکات‪ .‬باشترین به‌ڵگه‌ش ئه‌و یاریه‌‬ ‫دۆستانه‌یه‌بوو‪ ،‬که‌ له‌نێوان هه‌ردوو‬ ‫هه‌ڵبژاده‌ى نێوان عێراق و کوێت‬ ‫ئه‌نجامدرا‪ ،‬به‌مه‌به‌ستى چاره‌سه‌رى‬ ‫کێشه‌کانى نێوان هه‌ردوو واڵت‪ .‬که‌‬ ‫خۆشبه‌ختانه‌ هه‌ولێر ئ�ه‌و یاریه‌ى‬ ‫نێوانیانى گرته‌ ئامێز‪.‬‬ ‫خ��ۆ ئ �ه‌گ �ه‌ر وه‌رزش ل�ه‌ په‌یامى‬ ‫ڕاسته‌قینه‌ى خۆى دوور بخرێته‌وه‌و‬ ‫به‌مه‌به‌ستى تره‌وه‌ به‌کاربهێنرێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫لێکترازان و دووبه‌ره‌کى و ئاژاوه‌ ئه‌بێته‌‬ ‫سیماى ئه‌و جیهانه‌ جوانه‌ وه‌ک ئه‌وه‌ى‬ ‫له‌نێوان هه‌ردوو هه‌ڵبژارده‌ى میسرو‬ ‫جه‌زائیر له‌ پااڵوتنه‌کانى مۆندیالى‬ ‫‪ 2010‬ڕوویدا‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ى سرووشتى‬ ‫یاریه‌ وه‌رزش��ی �ه‌ک��ان و ڕێوشوێنى‬ ‫ئه‌نجامدانیان پێویستى به‌ وزه‌و هێز‬ ‫و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وا زۆرجار‬ ‫له‌ یاریگاکان مردن و برینداربوون‬ ‫وشکانى ئه‌ندامانى جه‌سته‌ى لێ‬ ‫ئه‌که‌وێته‌وه‌‪ ،‬بێگومان له‌ ڕووى یاساى‬ ‫وه‌رزش وی��اس��اى س��زادان��ه‌وه‌ ئه‌م‬ ‫حاڵه‌تانه‌‪ ،‬حوکمى تایبه‌تى خۆیان‬ ‫هه‌یه‌و به‌پێى جیاوازى حاڵه‌ته‌کان‪،‬‬ ‫حوکمى ڕووداوه‌ک���ان جیاوازه‌‪ ،‬له‌م‬ ‫باره‌یه‌وه‌ له‌یاساى سزادانى عێراقى‬ ‫ژماره‌ (‪ )111‬ساڵى ‪ 1969‬له‌ماده‌ى‬ ‫(��� *)41‬بڕگه‌ى سێ‪ ،‬به‌کارهێنانى هێز‬ ‫و ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى نێو یاریگاکانى‬ ‫وه‌ک "به‌کارهێنانى ماف" ناساندووه‌‬ ‫به‌مه‌رجێک ئه‌و ڕووداوانه‌ به‌پێى بنه‌ماى‬ ‫یاساى وه‌رزش���ى له‌به‌رچاوبگیرێن‬ ‫ئه‌گه‌ر ڕووداوه‌ک��ان یاساى وه‌رزشى‬ ‫به‌حاڵه‌تى ئاساى دانیپێدانان‪ ،‬ئه‌وا با‬ ‫ڕووداوه‌که‌ چه‌ند قه‌باره‌ى گه‌وره‌ بێت‬ ‫وه‌ک مردن وبرینداربوون و که‌مئه‌ندام‬ ‫بوون‪...‬ئه‌وا به‌تاوان دانانرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر توندوتیژییه‌که‌ بۆ ئه‌نجامدانى‬ ‫ڕووبه‌ڕوبونه‌وه‌ى دروست و وه‌رزشى‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬ئه‌وا وه‌ک باقى تاوانه‌کانى تر‬ ‫هه‌ژمارده‌کرێت و به‌تاوان داده‌نرێت‪،‬‬ ‫بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر گۆڵکرا و (یاریزانێ‬ ‫گۆڵچى) کووشت ئه‌وا لێره‌دا تاوان‬ ‫نیه‌‪ ،‬چونکه‌ ت��ۆپ ئاڕاسته‌ى گۆڵ‬ ‫کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر لێدانێکى قورس‬ ‫که‌ هیچ مه‌به‌ستێکى سوودمه‌ندبوون‬ ‫له‌تۆپى پێوه‌ ن �ه‌ب��وو‪ ،‬ب��ا ل�ه‌ نێو‬ ‫یاریگاشدا بێت ئه‌گه‌ر یاریزان تووشى‬ ‫مردن یان پێکران ‪...‬هتد هات ئه‌وا‬ ‫تاوانه‌ و مافى تۆمارکردنى سکااڵى‬ ‫هه‌یه‌ له‌ دادگا و به‌گوێره‌ى حاڵه‌ته‌که‌‬ ‫سزاکه‌ى دیاریده‌کرێت‪.‬‬ ‫*ماده‌ى (‪ )41‬بڕگه‌ى سێى یاساى‬ ‫س��زادان ده‌ڵێت" به‌تاوان دانانرێت‬ ‫ئه‌گه‌ر کردارێک ڕوویداو ئه‌و کرداره‌‬ ‫به‌کارهێنانى مافێکى دانپیانراوبوو‬ ‫ب��ه‌گ��وێ��ره‌ى ی��اس��ا‪ ،‬وه‌دائ��ه‌ن��رێ��ت‬ ‫ب�ه‌ب�ه‌ک��اره��ێ��ن��ان��ى م���اف‪ ،‬ک���ردارى‬ ‫توندوتیژى که‌ له‌میانه‌ى ئه‌نجامدانى‬ ‫ی��اری��ه‌ وه‌رزش��ی��ه‌ک��ان ڕووئ����ه‌ده‌ن‬ ‫هه‌رکاتێک ئه‌و ڕووداوان�ه‌ بنه‌ماکانى‬ ‫یارى وه‌رزشى ڕه‌چاوبکه‌ن‪.‬‬


‫سەرنووسەر‬

‫خاوەنی ئیمتیاز‬

‫عەبدوڵاڵ حاجی مەحمود‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری هونەری‬

‫ئەنوەر عەبدوڵاڵ‬ ‫‪07480153603‬‬ ‫سەعید ئەحمەد‬ ‫‪Anwar.Abdula@yahoo.com‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫‪RebaziAzad@yahoo.com‬‬

‫‪0784 010 8289‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەرێمی کوردستان سلێمانی ‪ -‬گردی ریعایه ‪ -‬گەڕەکی ‪ - 115‬کۆاڵنی ‪ - 7‬دەرگای ‪6‬‬ ‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬

‫بۆ‬

‫ریکالم‪ ● 0770 120 8426 :‬نرخی ‪ 500‬دینارە‬

‫ئه‌بێت قه‌زا و گه‌اڵڕێزانى کام باخ بێت لێره‌ له‌ هونه‌ر که‌وتبێت؟‬ ‫دیمانه‌‪ :‬نینا‬ ‫ب��ێ باکى ژی��ان ل�ه‌ ئاست بوونى‬ ‫مرۆڤدا پێناسه‌ ناکرێت‪ ،‬به‌ڕاده‌یه‌ک‬ ‫غ �ه‌ری��ب��ى ده‌خ���ات���ه‌ دڵه‌کانه‌وه‌‬ ‫ک �ه‌ ل �ه‌ نێو م��اڵ�ه‌ک��ان��دا چیرۆکى‬ ‫نامۆیان ده‌نوسرێت‪ ،‬چاره‌نوسى‬ ‫مرۆڤه‌کانیش به‌ شێوه‌یه‌ک نادیاره‌‬ ‫ک�ه‌ هیچ کاتێک ناهێڵێته‌وه‌ به‌‬ ‫ئاسۆى ئومێد ن��اوزه‌ن��د بکرێت‪،‬‬ ‫کاتێک ژیان خه‌زانى ڕۆح نمایش‬ ‫ده‌کات ته‌مه‌ن له‌ کوڵجاڕى به‌هاردا‬ ‫بێت‪ ،‬چه‌ند س�ه‌ی��ره‌ ک�ه‌ هه‌موو‬ ‫ڕۆژێک سێبه‌رى ڕۆحێک ده‌بینین‬ ‫به‌سه‌ر شارا ڕاده‌برێت به‌ ئاوازێکى‬ ‫بێ ناز و تابلۆیه‌کى بێ ڕه‌نگه‌وه‌‪،‬‬ ‫چ�ه‌ن��د س �ه‌ی��ره‌ سه‌مفۆنیایه‌ به‌‬ ‫کۆچه‌کانى ڕۆح و تابلۆیه‌ک به‌‬ ‫فرمێسک نه‌هاتنه‌ بوون له‌م ساڵه‌‬ ‫نه‌هاته‌ى شاردا‪ ،‬ئه‌بێت باڵنده‌یه‌کى‬ ‫ش���وم ب �ه‌س �ه‌ر ئ���ه‌م ش����اره‌دا فڕی‬ ‫بێت؟ ئه‌بێت قه‌زا و گه‌اڵڕێزانى‬ ‫کام باخ بێت له‌ هونه‌ر که‌وتبێت‬ ‫لێره‌؟ ئاشکرایه‌ وه‌ک چۆن مرۆڤ‬ ‫ب��وون��ى ن �ه‌ب��وای �ه‌‪ ،‬مرۆڤایه‌تیش‬ ‫بوونى نه‌ده‌بوو‪ ،‬ئاواش هونه‌ر به‌‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌وه‌ بوونى هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ل������ه‌ دی��������دارێ��������ک ~‬ ‫پرسیارێکمان ئ��اڕاس��ت �ه‌ی چه‌ند‬ ‫ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دێ��ک��ی ب���ه‌ ئه‌زمون‬ ‫ک��رد‪ ،‬که‌ بریتی ب��وو ل��ه‌وه‌ی که‌‬ ‫هونه‌ری کوردی له‌ ئێستادا چۆن‬ ‫ئه‌بینیت‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌ ئه‌م ساڵدا‬ ‫هه‌موومان ئ��اگ��اداری��ن که‌ چه‌ند‬ ‫هونه‌رمه‌ندێکی دیاری ناو هونه‌ری‬ ‫ک����وردی ک��ۆچ��ی دوای���ی���ان کرد‪،‬‬ ‫هه‌ست ناکه‌یت فه‌راغێک له‌ دوای‬ ‫کۆچی ئه‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ بکه‌وێته‌‬ ‫ناو هونه‌ری ک��وردی‪ ،‬له‌ کاتێکدا‬ ‫ئه‌بینین چه‌ندین گه‌نج هاتوونه‌ته‌‬ ‫ناو بواره‌کانی هونه‌ری کوردی؟‬ ‫م�����ام�����ۆس�����ت�����ا ئ������ه‌ن������وه‌ر‬

‫قه‌ره‌داغی(هونه‌رمه‌ند) له‌ وه‌اڵمی‬ ‫ئه‌م پرسیاره‌دا وتی‪ :‬ئێمه‌ وه‌کوو‬ ‫میلله‌تێک چۆن بتوانین پرۆسه‌یه‌کی‬ ‫ژیانمان هه‌بێت که‌ بتوانین ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ که‌ جێگه‌یان دی��اره‌‌و له‌‬ ‫دنیا نامێنن جێگه‌یان پڕ بکرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌راستی ئازایه‌تی ئه‌و چین‌و توێژه‌‬ ‫ئه‌گرێته‌وه‌ ک�ه‌ ل��ه‌‌و ب���واره‌دا کار‬ ‫ئه‌که‌ن‌و له‌ راستیدا من به‌ داخه‌وه‌‬ ‫ئه‌ڵێم حاڵه‌تێک هه‌یه‌ له‌م بوارانه‌دا‬

‫له‌ وه‌اڵم��ی ئ �ه‌م پرسیاره‌ خاتوو‬ ‫قادر(هونه‌رمه‌ند)وتی‪:‬‬ ‫نه‌رمین‬ ‫مرۆڤ که‌ له‌ دایک ئه‌بێت رۆژێک له‌‬ ‫رۆژانیش ئه‌بێت بمرێت‪ ،‬راسته‌ که‌‬ ‫هونه‌رمه‌ندێک ئه‌مرێت‪ ،‬ئه‌‌و فه‌راغه‌‬ ‫دروس���ت ده‌ب��ێ��ت ل�ه‌ ن��او هونه‌ری‬ ‫کوردیدا‪ ،‬ئه‌زانی بۆ؟ له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫که‌ ئه‌وان ئه‌و ئه‌زمونه‌ی که‌ پێیانه‌‪،‬‬

‫ب��ۆ کاتێک ک �ه‌ سه‌ره‌مه‌رگیه‌تی‬ ‫ئه‌بێت به‌سه‌ر بکرێته‌وه‌؟ بۆکاتێک‬ ‫به‌ سه‌ری ناکه‌نه‌وه‌ که‌ سه‌ره‌تاى‬ ‫ژیانیه‌تی؟ بۆ جیاوازیمان له‌گه‌ڵ‬ ‫هونه‌رمه‌ندانی واڵتانی ئه‌روپا چییه‌؟‬ ‫ل�ه‌ الی �ه‌ک �ه‌وه‌ ب�ه‌ کومه‌ڵێک شتی‬ ‫سه‌رده‌میانه‌ وه‌کووئه‌نته‌رنێت‌و‪...‬‬ ‫هتد‪ ،‬که‌ له‌ به‌رده‌ستماندایه‌‪ ،‬ئه‌ڵێن‬ ‫واڵتێکی زۆر پێشکه‌وتووین به‌اڵم له‌‬ ‫ڕووی هونه‌روو زانسته‌وه‌ زۆر زۆر‬

‫ئاسۆ مەحمود‬

‫نەرمین قادر‬

‫ئەنوەر قەرەداغی‬

‫له‌م دوایه‌دا که‌ رۆژ به‌ رۆژ ئه‌بینین‬ ‫کاری هونه‌ری به‌ره‌و دواوه‌ ده‌ڕوات‪،‬‬ ‫زیاتر به‌ بیانوی نوێکاریه‌وه‌ به‌اڵم‬ ‫بۆ نوێکارى پێوه‌ دی��ار نییه‌‪ ،‬له‌‬ ‫به‌رئه‌وه‌ که‌ گوێمان له‌ ده‌نگی ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ندانه‌ ئه‌بێت که‌ له‌ نا‌و‬ ‫گۆره‌پانه‌که‌دا نه‌ماون ئیتر وا هه‌ست‬ ‫ئه‌که‌ین به‌وه‌ دنیا ژێر‌و ژوور بووه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ئ �ه‌م هونه‌رمه‌نده‌ گه‌نجانه‌‬ ‫نه‌یان توانیوه‌ وه‌ک پێویست جێگه‌ی‬ ‫ئه‌وان بگرنه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ هه‌موو که‌سێک‬ ‫تامه‌زرۆی ئه‌و ده‌نگه‌ ره‌سه‌نانه‌یه‌ که‌‬ ‫ئێستا له‌ ناو ئێمه‌دا ناژین‌و هیوادارم‬ ‫هه‌وڵی زیاتر بدرێت بۆ ده‌وڵه‌مه‌ند‬

‫هێشتا ئه‌م گه‌نجانه‌ پێیان نییه‌‪،‬‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی گه‌نجانی ئه‌مرۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫که‌ پێیانه‌ کۆمه‌ڵێک فکری نوێیه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ی که‌ سود له‌ که‌سانی‬ ‫به‌ ته‌مه‌ن وه‌ر ئه‌گیرێت له‌ به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ که‌ خاوه‌ن ئه‌زمونن‪ ،‬خاوه‌ن‬ ‫کۆمه‌ڵێک شتی به‌هره‌مه‌ندن وه‌کوو‬ ‫ئه‌و خه‌اڵتانه‌ی که‌ پێیان به‌خشراوه‌‪،‬‬ ‫ب��ۆی�ه‌ ده‌ڵ��ێ��م که‌لێنێکی گ���ه‌وره‌‬ ‫ئه‌که‌وێته‌ ناو هونه‌ری کوردیه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ الیه‌کی تره‌وه‌ حکومه‌تی هه‌رێم‬ ‫تا ئێستا هیچی بۆ هونه‌ری کوردی‬ ‫نه‌کردووه‌‪ ،‬هونه‌رمه‌ندێک که‌ ئه‌مرێت‬ ‫بۆ له‌ دوای خۆی به‌ سه‌ری ئه‌که‌نه‌وه‌‪،‬‬

‫دواکه‌وتووین‪ .‬وتیشی‪ :‬رۆژێک دێت‬ ‫که‌ ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ گه‌نجانه‌ جێگای‬ ‫ئێمه‌ ئه‌گرنه‌وه‌ به‌اڵم به‌ مه‌رجێک‬ ‫ئه‌وان خزمه‌ت بکرێن وه‌کوو ئێمه‌‬ ‫به‌الوه‌ نه‌نرێن‪ ،‬من شه‌خسی خۆم‬ ‫به‌ قۆناغه‌ێکی سه‌ختدا رۆیشتووم‪،‬‬ ‫به‌اڵم گه‌نجێک که‌ ئێستا هاتووه‌ته‌‬ ‫مه‌یدانه‌وه‌‪ ،‬هه‌موو شتێکی بۆ ئاسان‬ ‫ب��ووه‌‪ ،‬هه‌موو شتێک فه‌راهه‌مه‌‪،‬‬ ‫لێره‌دا ئێمه‌ بووین به‌ پردێک‌و ئه‌وان‬ ‫به‌ سه‌ر ئێمه‌دا تێپه‌ڕین‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‬ ‫که‌ به‌ سه‌ر مندا هاتووه‌ حه‌ز ناکه‌م‬ ‫ئه‌م گه‌نجانه‌ بینۆشن‪ ،‬بۆیه‌ داوا له‌‬ ‫حکومه‌تی هه‌رێم ئه‌که‌م خه‌ڵکی‬

‫هانی‪ ،‬دوو هاوسه‌ر له‌یه‌کتر‬ ‫جیاده‌کاته‌وه‌‬

‫ب�ه‌ه��ۆی ئ���ه‌وه‌ی دی���واری سه‌رجه‌م‬ ‫ژووره‌ک��ان��ی ماڵه‌که‌ی پ��ڕک��ردووه‌ له‌‬ ‫وێ��ن�ه‌ی خانمه‌ گۆرانیبێژ هانی و‬ ‫به‌رده‌وام سى دی گۆرانییه‌کانی ئه‌و‬ ‫لێده‌دات‪ ،‬ژنێکی دانیشتووی شاری‬ ‫سه‌قز ل�ه‌ ڕۆژه��ه‌اڵت��ی کوردستان‪،‬‬ ‫له‌ دادگ��ای لێکۆڵینه‌وه‌ی ئه‌و شاره‌‬ ‫سکااڵیه‌کی یاسایی دژ به‌ هاوسه‌ره‌که‌ی‬ ‫تۆمارکرد و داوای جیابوونه‌وه‌ی کرد‪.‬‬ ‫"ژنه‌که‌ له‌ سکااڵکه‌یدا باسی له‌وه‌‬

‫کردنی هونه‌ری کوردی‪.‬‬

‫شیا‌و بۆ پۆستی شیا‌و دابنێت‪.‬‬ ‫ئ��اس��ۆ م �ه‌ح��م��ود (هونه‌رمه‌ند)‬ ‫سه‌باره‌ت به‌م پرسیاره‌ وتی‪ :‬دیاره‌‬ ‫ئه‌وه‌ ئاشکرایه‌ له‌ سه‌ره‌تای ساڵی‬ ‫‪ 2010‬وه‌ کۆمه‌ڵێک هونه‌رمه‌ندی باش‬ ‫له‌ هه‌موو بواره‌کاندا‪ ،‬نه‌ ته‌نیا له‌‬ ‫گۆرانی به‌ڵکوو له‌ هه‌موو بواره‌کاندا‬ ‫وه‌کوو مۆسیقا‪ ،‬شانۆ‪ ...،‬هتد‪،‬مان‬ ‫ل�ه‌ ده‌س��ت داوه‌ ب�ه‌ڕاس��ت��ی ئه‌وه‌‬ ‫فه‌راغێکی گه‌وره‌یه‌ که‌ که‌وتووه‌ته‌‬ ‫نا‌و هونه‌ری کوردی‪ ،‬دیاره‌ فه‌راغی‬ ‫ئه‌و که‌سانه‌ زۆر به‌ زه‌حمه‌ت په‌ڕ‬ ‫ئه‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌ تایبه‌ت له‌ الیه‌ن ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ندانه‌ی که‌ تازه‌ هاتوونه‌ته‌‬ ‫نا‌و بواره‌کانه‌وه‌‪ ،‬بۆ نمونه‌ جێگای‬ ‫هونه‌رمه‌ندێک‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ک وه‌ک‬ ‫حه‌مه‌ جزا‪ ،‬که‌ که‌سێکی دیار بوو‪،‬‬ ‫به‌م ئاسانیه‌ پڕ نابێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌بێت‬ ‫ئێمه‌ بتوانین‌و هه‌وڵ بده‌ین رێچکه‌ی‬ ‫که‌سانێکى وه‌ک ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌‬ ‫بگرینه‌ به‌ر‪ ،‬له‌ الیه‌کی تره‌وه‌ ئه‌بێت‬ ‫کاری گه‌وره‌تر بۆ ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌‬ ‫ک��ۆچ ک��ردووان �ه‌ بکرێت‌و لێره‌شدا‬ ‫ئه‌توانم ئه‌وه‌ بڵێم که‌ تا راده‌یه‌ک‬ ‫جیاوازی هه‌یه‌ له‌ به‌ینی ئه‌و رێزه‌ی‬ ‫ک �ه‌ ل �ه‌ ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دان ئه‌گیرێت‪،‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندمان هه‌یه‌ یه‌ک شه‌و باسی‬ ‫کراوه‌‌و ته‌واو بووه‌‪ ،‬هونه‌رمه‌ندیشمان‬ ‫هه‌بووه‌ که‌ زیاتر به‌های پێدراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌بێت هه‌موو هونه‌رمه‌ندان به‌ یه‌ک‬ ‫چ��او سه‌یر بکرێن‪ ،‬ه��ی��وادارم له‌‬ ‫پێش ئه‌وه‌ی هونه‌رمه‌ندێک کۆچی‬ ‫دوایی بکات رێزلێنانیان بۆ بکرێت‬ ‫به‌اڵم به‌‌و شێوه‌یه‌نا که‌ ته‌مه‌نێکیان‬ ‫به‌سه‌ر برد‪ ،‬ئێمه‌ ئه‌و کاره‌ بکه‌ین له‌‬ ‫به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وان وا هه‌ست نه‌که‌ن‬ ‫که‌ مردن چاوه‌رێیان ئه‌کات بۆیه‌‬ ‫رێز لێنانیان بۆ ئه‌گیرێت‪ ،‬بۆ نمونه‌‬ ‫ئه‌توانین رێز لێنانێک بکه‌ین وه‌کو‬ ‫ئه‌و رێزلێنانه‌ی که‌ بۆ عه‌دنان که‌ریم‬ ‫گیرا‪ ،‬که‌ به‌راستی کارێکی شیا‌و‬ ‫بوو‪.‬‬

‫به‌ نیوەی‌ مانگ فیستیڤاڵى نێونه‌ته‌وه‌یى فیلمى‬ ‫به‌غدا کرایەوە‬

‫کردووه‌ که‌ مێرده‌که‌ی ماوه‌ی چه‌ند‬ ‫ساڵێکه‌ ماڵه‌که‌ی پڕکردووه‌ له‌ وێنه‌ی‬ ‫ج��ۆراوج��ۆر و کاسێت و س��ى دی‬ ‫گۆرانییه‌کانی هانی‪ ،‬به‌رده‌وام خه‌وی‬ ‫پێوه‌ ده‌بینێ‌ و ه��ی��واداره‌ ڕۆژێک‬ ‫له‌ نزیکه‌وه‌ بیبینێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫ح �ه‌زن��اک��ات چیتر له‌گه‌ڵیدا ژیان‬ ‫به‌سه‌ربه‌رێت‪ ،‬چونکه‌ هه‌موو شتێکی‬ ‫لێ بۆته‌ هانی و الیه‌نه‌کانی دیکه‌ی‬ ‫ژیانی فه‌رامۆشکردووه‌"‪.‬‬

‫له‌م هه‌فته‌یه‌دا به‌ نمایشى فیلمى‬ ‫سینه‌مایى "ن��ی��وه‌ی م��ان��گ" له‌‬ ‫ده‌رهێنانى سینه‌ماکارى کورد به‌همه‌ن‬ ‫قوبادی‪ ،‬یه‌که‌مین خولى فیستیڤاڵى‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌یى فیلمى "ب �ه‌غ��دا" له‌‬ ‫واڵت��ى ع��ێ��راق ک��رای��ه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬

‫فیلمى سینه‌مایى "کیسه‌ڵه‌کانیش‬ ‫ده‌فڕن" له‌ ده‌رهێنانى ئه‌م فیلمسازه‌‬ ‫به‌ئه‌زموونه‌ى کوردستان له‌ یه‌کێک له‌‬ ‫رۆژانى به‌ڕێوچوونى ئه‌م فیستیڤاڵه‌دا‬ ‫نمایشده‌کرێت‪ .‬به‌همه‌ن قوبادى له‌‬ ‫ئاماده‌کردنى یه‌که‌مین فیستیڤاڵى‬

‫فیلمى "به‌غدا"و هه‌روه‌ها هه‌ڵبژاردنى‬ ‫فیلمه‌کانى به‌شه‌ جۆراوجۆره‌کانى‬ ‫ئ �ه‌م فیستیڤاڵه‌ هه‌وڵێکى زۆرى‬ ‫داوه‌و له‌ رۆژانى به‌ڕێوه‌چوونى ئه‌م‬ ‫فیستیڤاڵه‌دا به‌شدارییه‌کى چاالک‌و‬ ‫به‌رده‌وامى ده‌بێت‪.‬‬

‫گرانترین خانووى جیهان‬ ‫ملیاردێرێکى هیندى چوو‌ه ناو ماڵى‬ ‫خۆى که‌ گرانترین خانوو‌ه له‌ جیهاندا‬ ‫"م��وک��ش ئامبانی" ملیاردێرێکى‬ ‫هیندیی ‌ه و خاوه‌نى گرانترین خانوو‌ه‬ ‫له‌ جیهاندا ک ‌ه ل ‌ه شارى "مۆمبای"‬ ‫دروست کراوه‌‪ .‬نرخى ئه‌م خانوو‌ه‬ ‫ک ‌ه ل ‌ه ‪27‬نهۆم پێکدێت‪ ،‬ب ‌ه یه‌ک‬

‫ملیارد دۆالر مه‌زه‌ند‌ه کراوه‌‪ .‬شه‌ش‬ ‫نهۆمى ئ��ه‌م خ��ان��ووه‌‪ ،‬گ �ه‌راج � ‌ه و‬ ‫چ�ه‌ن��دی��ن ح���ه‌وزى م �ه‌ل �ه‌ى هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌م خانووه‌دا‪ ،‬سینه‌مایه‌ک‪،‬‬ ‫په‌رستگایه‌ک و ته‌الرێکى سه‌ما‬ ‫دروست کراوه‌‪ .‬ماڵ ‌ه ‪27‬نهۆمییه‌که‌ى‬ ‫ئامبانی‪ ،‬له‌سه‌ر ته‌پۆڵکه‌یه‌ک دروست‬

‫کراو‌ه و ل ‌ه هه‌موو شوێنه‌کانى شارى‬ ‫مۆمباى دی���اره‌‪ .‬جێگه‌ی ئاماژه‌ی ‌ه‬ ‫موکش ئامبانى خاوه‌نى کارخانه‌یه‌کى‬ ‫گ���ه‌وره‌ى پێترۆکیمیای ‌ه ب � ‌ه ناوى‬ ‫"ریالینس"(‪ .)Reliance‬جێگەی‬ ‫ئاماژە پێکردنە ئامبانى ده‌وڵه‌مه‌ندترین‬ ‫که‌سایه‌تیى واڵتى هیندستانە‌‪.‬‬

‫خەمی که‌مئه‌ندامان‬ ‫ڕزگار کمال‬

‫هه‌موو مرۆڤێک حه‌ز ده‌کات گشت‬ ‫ئه‌ندامه‌کانى جه‌سته‌ى ساغ بێت و‬ ‫هه‌موو ئیش و کاره‌کانى ڕۆژانه‌ى‬ ‫ب ‌ه باشى ئه‌نجام بدات‪.‬و‌ه کاتێکیش‬ ‫مرۆڤ ده‌بێته‌ که‌م ئه‌ندام ک ‌ه به‌شێک‬ ‫له‌ جه‌سته‌ى له‌ده‌ست ده‌دات وه‌ک‬ ‫مرۆڤێکى ئاسایى ناتوانێت ب ‌ه‬ ‫کاره‌کانى ژییانیدا ڕاب��گ��ات وه‌ل ‌ه‬ ‫ناو کۆمه‌ڵگاى ئێمه‌دا به‌چاوێکى‬ ‫به‌زه‌ییه‌و‌ه سه‌یرده‌کرێت‪ ،‬له‌ کاتێکدا‬ ‫ل � ‌ه واڵت����ان ى پ��ێ��ش��ک�ه‌وت��وو زۆر‬ ‫به‌ڕێزه‌وه‌ سه‌یر ده‌کرێن و مافه‌کانیان‬ ‫پارێزراوه‌ هه‌موو خزمه‌ت گوزارییه‌کى‬ ‫پێویستیان ب��ۆ داب��ی��ن ده‌کرێت‪،‬‬ ‫وه‌ئێمه‌ زۆر سوپاسى حکومه‌تى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان و په‌رله‌مان و‬ ‫چاودێرى که‌م ئه‌ندامان ده‌که‌ین ک ‌ه‬ ‫پشت گیرى که‌م ئه‌ندامان ده‌که‌ن‬ ‫و ل �ه‌و ڕووه‌وه‌ هه‌نگاوى باشیان‬ ‫ن��اوه‌ وه‌ب��ری��ا حکومه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان چاوى بخشانایاو‌ه به‌سه‌ر‬ ‫میکانیزمى دابه‌شکردنى مووچ ‌ه‬ ‫به‌سه‌ر که‌م ئه‌نداماندا ک ‌ه به‌چى‬ ‫حاڵێک وه‌رى ده‌گ��رن و که‌هاتوو‬ ‫چۆکردنى هه‌فته‌یه‌ک ده‌خایه‌نێت‪،‬‬ ‫ل�ه‌ کۆتایدا مرۆڤێکى ل �ه‌ش ساغ‬ ‫ده‌بێت ب ‌ه که‌م ئه‌ندام جا ده‌بێت که‌م‬ ‫ئه‌ندامێک چى به‌سه‌ر بێت مرۆڤى‬ ‫که‌م ئه‌ندام نه‌وه‌ستاون و ل ‌ه هه‌موو‬ ‫ب��واره‌ک��ان��ى ژی��ان��دا ج��ێ ده‌ستیان‬ ‫دی���اره‌و که‌سانى زۆر شاره‌زایان‬ ‫له‌ ب��واره‌ک��ان��ى کۆمپوته‌رو بوارى‬ ‫وه‌رزشى سیاسه‌ت و نوسین و‪.....‬‬ ‫تێدا هه‌ڵکه‌وتووه‌ و هیچ کاتێک که‌م‬ ‫ئه‌ندامێتیه‌که‌یان نه‌بۆته‌ کۆسپ له‌به‌ر‬ ‫ده‌میاندا‪ ،‬چونکه‌ که‌م ئه‌ندام ئه‌گه‌ر‬ ‫ب ‌ه جه‌سته‌ که‌م ئه‌ندام بێت و ئه‌وا‬ ‫به‌مێشک و بیرو هۆش که‌م ئه‌ندام‬ ‫نین و ئه‌ندامێکى کاراى کۆمه‌ڵگان‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه داواکارم ل ‌ه گشت ڕێکخراوه‌ که‌م‬ ‫ئه‌ندامیه‌کان گشت که‌م ئه‌ندامان‬ ‫به‌سه‌ر بکه‌نه‌وه‌و نه‌ک ته‌نها ئه‌و که‌م‬ ‫ئه‌ندامانه‌ى ک ‌ه ل ‌ه نزیکى سته‌رانى‬ ‫ڕێکخراوه‌که‌ن و‌ه پێدانى یارمه‌تى و‬ ‫جه‌ژنانه‌ ته‌نها شمولى ئه‌وان نه‌کات‬ ‫و ک �ه‌س نازانێت بۆته‌نها ئه‌وان‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌ بۆی ‌ه داواکارم ڕێکخراوى‬ ‫که‌م ئه‌ندامان گشت که‌م ئه‌ندامان ب ‌ه‬ ‫یه‌ک چاو سه‌یر بکات و ڕۆژى که‌م‬ ‫ئه‌ندامان که‌ ڕێکه‌وتى ‪ 12/3‬یه‌ببێت ‌ه‬ ‫ڕۆژى پشتگیرییه‌کى گه‌ور‌ه ل ‌ه که‌م‬ ‫ئه‌نداماندا ل ‌ه گشت دام و ده‌زگاکانى‬ ‫حکومه‌تدا و کار ئاسانییان بۆ بکرێت‬ ‫و ب ‌ه چاوى ڕێزه‌و‌ه سه‌یر بکرێن نه‌ک‬ ‫ب ‌ه به‌زه‌یى‪ ،‬به‌رزو پیرۆز بێت ڕۆژى‬ ‫که‌م ئه‌ندامان ڕۆژى(‪.)12/3‬‬


Jamawarnews