Issuu on Google+

‫ڕۆژنامه‌ى جه‌ماوه‌رى کوردستان‬ ‫‪ 12‬الپەڕە‬

‫ئافرەت له‌ دیدگاى تۆماس هۆبزه‌وه‌ … ل ‪5‬‬

‫هه‌فته‌نامه‌یه‌کى سیاسییـــه‌ حزبى سۆسیالــیست دیموکـــراتى کوردستان ده‌ری��د‌هک��ات ● ژم��ار‌ه‬

‫‪627‬‬

‫حکومه‌ت پێکنه‌هات‪ ،‬میلله‌ت برسییه‌تى… ‬

‫ل‪7‬‬

‫ئه‌لێک����س دیلپیرۆ باش����ترین‬

‫یاریزانه… ل‪11‬‬

‫● سێشـه‌ممه ‪/20‬ڕەزب����ەر‪ 2710/‬ک��وردی ● ‪ 2010/10/12‬زاییـــنـــی ● ساڵـــی ‪30‬‬

‫به‌رهه‌م ساڵح‪:‬‬

‫کورده‌کان به‌ چاوێکی شه‌ره‌فه‌وه‌ ته‌ماشای که‌رکوک ده‌که‌ن‬

‫ل‪8‬‬

‫هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود له‌گه‌ڵ به‌رپرسى په‌یوه‌ندیی ‌ه نێوده‌وڵه‌تییه‌کانى پارتى سۆسیالیستى فه‌ره‌نسا کۆبوویه‌و‌ه‬ ‫ه�ه‌ڤ��اڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود‬ ‫سکرتێرى گشتى حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان‪ ،‬ل ‌ه پاریس‬ ‫سه‌ردانى باره‌گاى سه‌ره‌کى پارتى‬ ‫سۆسیالیستى فه‌ره‌نساى کردو له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌ڕێز د‪.‬ک �ه‌ری��م پ��اک��زاد به‌رپرسى‬ ‫په‌یوه‌ندیی ‌ه نێوده‌وڵه‌تییه‌کانى پارتى‬ ‫سۆسیالیستى فه‌ره‌نساو ئه‌ندامى‬ ‫سکرتاریه‌تى ڕێکخراوى سۆسیالیست‬ ‫ئینته‌رناسیونال کۆبوویه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا‪ ،‬ک ‌ه هه‌ڤااڵن حسێن‬ ‫ڕه‌سوڵ به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ندى ئه‌وروپاى‬ ‫"حسدک" و د‪.‬ف��ازل گه‌نج عه‌لى و‬ ‫سه‌الم ‌ه ڕه‌ش به‌رپرسى کۆمیته‌ى‬ ‫ئه‌ڵمانیا ئامادده‌یبوون‪ ،‬ب��اس ل ‌ه‬ ‫ڕه‌وشى سیاسى عێراق و کوردستان‬ ‫و دوایین پێشهاته‌کان کراو به‌رپرسى‬ ‫په‌یوه‌ندیی ‌ه نێوده‌وڵه‌تییه‌کانى پارتى‬ ‫سۆسیالیستى فه‌ره‌نسا هیواى خواست‬ ‫گه‌لى کوردستان سه‌رکه‌وتووبێت ل ‌ه‬ ‫به‌دیهێنانى داواکانى و چه‌سپاندنى‬ ‫دیموکراسى ل ‌ه عێراقدا‪.‬‬ ‫ل�� ‌ه به‌شێکى ت���رى دی���داره‌ک���ه‌دا‬ ‫ب��اس ل ‌ه ب��ارودۆخ��ى کوردستان و‬ ‫خواستى دۆسته‌کانى کرا بۆ زیاتر‬ ‫به‌ره‌وپێشچوون ل ‌ه سه‌رجه‌م بواره‌کانى‬

‫ئاوه‌دانکردنه‌وه‌و بنیادنان و بزاڤى‬ ‫مه‌ده‌نى و په‌ره‌پێدانى دیموکراسییه‌ت‬ ‫و مافه‌کانى مرۆڤ‪ ،‬به‌تایبه‌ت ک ‌ه گه‌لى‬ ‫کوردستان ڕۆژگارێکى دوورودرێ��ژ‬ ‫خه‌باتى له‌پێناو ئ�ه‌و ئامانجانه‌دا‬ ‫کردووه‌و قوربانى پێشکه‌شکردوون‪.‬‬ ‫ل ‌ه ته‌وه‌رێکى ترى دیدارى نێوان هه‌ڤاڵ‬ ‫محه‌مه‌د حاجى مه‌حمودو د‪.‬که‌ریم‬ ‫پاکزاد‪ ،‬باس له‌ په‌یوه‌ندییه‌کانى‬ ‫نێوان حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان و پارتى سۆسیالیستى‬ ‫ف �ه‌ره‌ن��س��ى ک���راو ج�ه‌خ��ت له‌سه‌ر‬ ‫پته‌وترکردنى ئ �ه‌و په‌یوه‌ندییان ‌ه‬ ‫کرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود باسى‬ ‫له‌ میکانیزمى کارو چاالکییه‌کانى‬ ‫حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان کرد ل ‌ه هه‌رسێ قۆناغى‬ ‫خه‌باتى ڕزگاریخوازى کوردستان و‬ ‫ڕووب�ه‌ڕووب��وون�ه‌وه‌ى دیکتاتۆرییه‌ت‬ ‫و چه‌وسانه‌وه‌و دواتریش قۆناغى‬ ‫بنیادنانى ک��وردس��ت��ان ل���ه‌دواى‬ ‫ڕاپه‌ڕینى ساڵى ‪1991‬ى جه‌ماوه‌رى‬ ‫کوردستانه‌وه‌‪ ،‬که‌ هه‌میش ‌ه "حسدک"‬ ‫هێزێکى گرنگ و کاریگه‌رى بزاڤى‬ ‫خه‌باتى ڕزگ��اری��خ��وازو پاشانیش‬

‫بنیادنانى دام�ه‌زراو‌ه دیموکراسى و‬ ‫ده‌وڵه‌تییه‌کان بووه‌ ل ‌ه کوردستانى‬ ‫ئ��ازاددا‪ ،‬هه‌روه‌ک له‌ قۆناغى دواى‬

‫هه‌ڤاڵ عه‌بدوڵاڵ حاجى مه‌حمود‪ ،‬پێشوازی ل ‌ه وه‌فدێکى بااڵى سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫هه‌رێم و وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگه‌و هێزه‌کانى پاراستنى هه‌رێم کرد‬

‫ڕووخانى ڕژێمى س �ه‌دام حسێن و‬ ‫پرۆسه‌ى ئازادیدا هێزێکى سیاسى‬ ‫ئ��ام��ادده‌ى ناو گۆڕه‌پانى سیاسى‬

‫و ه��اوک��ێ��ش�ه‌ى گۆڕانکارییه‌کان‬ ‫ب���ووه‌و خه‌باتى ب����ه‌رده‌وام بوو‌ه‬ ‫ب��ۆ دیموکراتیزه‌کردنى ع��ێ��راق و‬

‫به‌دیهێنانى سیسته‌مێکى فیدراڵى‬ ‫دیموکراسى چه‌سپاو به‌ ده‌ستوورو‬ ‫قانوون‪.‬ل‪2‬‬

‫ت‬ ‫مالیکى ‪%80‬ی داواکارییه‌کانی کوردی قبووڵه‌‪ ،‬ته‌نها خاڵێک نه‌بێ ‌‬ ‫به‌رامبه‌ر ب ‌ه ڕازیبوونى ئیتیالفى‬ ‫کوردستانى ب ‌ه به‌شدارى ل ‌ه حکومه‌تى‬ ‫ن��وێ��ى ع��ێ��راق��دا ب � ‌ه سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫نورى مالیکی‪ ،‬لیسته‌که‌ى مالیکى‬ ‫"هاوپه‌یمانى نیشتمانی" ب ‌ه زۆربه‌ى‬ ‫داواکارییه‌کانى کورد قایل بووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌ندامى فراکسیۆنى کوردستانى‬ ‫س���ه‌ردار عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬ل �ه‌و باره‌یه‌و‌ه‬ ‫ب ‌ه ڕۆژنامه‌ى "شه‌رقولئه‌وسه‌ت"ى‬ ‫ڕاگه‌یاندووه‌‌‪" :‬لیسته‌که‌ى مالیکى‬

‫ب �ه‌و وه‌ره‌ق��� ‌ه ‪ 19‬خاڵییه‌ى کورد‬ ‫رازی بوون‪ ،‬ک ‌ه ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫پێشکه‌شیکردووه‌‪ ،‬ته‌نها خاڵێکیان‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬ک ‌ه ئه‌ویش ده‌توانین دانیشین‬ ‫و گفتوگۆى له‌باره‌و‌ه بکه‌ین"‪.‬له‌باره‌ى‬ ‫ئه‌و خاڵه‌ى‪ ،‬ک ‌ه مالیکى ڕه‌تیکردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌ن��دام �ه‌ک �ه‌ى لیستى ئیتیالفى‬ ‫کوردستانى درک��ان��دی‪ ،‬ئ�ه‌و خاڵ ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ک ‌ه ده‌ڵێت هه‌رکاتێک وه‌زیر‌ه‬ ‫کورده‌کان ل ‌ه حکومه‌ت کشانه‌وه‌‪،‬‬

‫حکومه‌ت ده‌ستله‌کارده‌کێشێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌ندام ‌ه کورده‌ک ‌ه وتیشی‪" :‬به‌اڵم‬ ‫ئێم ‌ه ته‌نها ب ‌ه ڕازی��ب��وون ناچین ‌ه‬ ‫ژێربارى هاوپه‌یمانێتییانه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ده‌ب��ێ��ت گره‌نتیمان ب � ‌ه نووسین‬ ‫ب��ۆ ب��ن��ووس��ن‪ ،‬ت��اوه‌ک��و هه‌ڵه‌کانى‬ ‫ڕابردوو دووباره‌نه‌بنه‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه شتیان‬ ‫ده‌وت و جێبه‌جێیان نه‌ده‌کرد‪،‬‬ ‫ده‌بێت به‌رپرسارێتییه‌که‌ى بگرن ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆ"‪ .‬ل‪2‬‬

‫نه‌وزاد هادی ‪ :‬ئێمه‌ ب ‌ه ده‌رکردن قاسم ئاغامان له‌ هه‌ولێر ده‌رکرد‬ ‫~‬ ‫دوێنێ پارێزگارى هه‌ولێر ل ‌ه کۆنگریه‌کى‬ ‫ڕۆژنامه‌وانیدا ڕایگه‌یاند‪ :‬ڕێگا ناده‌ین‬ ‫که‌سێکى وه‌کو قاسم ئاغا ل ‌ه هه‌ولێر‬ ‫دانیشێت‪ ،‬جا هه‌ر که‌سێک ل ‌ه پشتى‬ ‫بێت‪ .‬وتیشی‪ :‬تا لێر‌ه ب��وو‌ه که‌س‬

‫~‬ ‫ڕۆژى پێنجشه‌مم ‌ه ‪2010-10-7‬‬ ‫ک��ات��ژم��ێ��ر ‪10‬ى سه‌رله‌به‌یانى‪،‬‬ ‫هه‌ڤاڵ عه‌بدوڵاڵ حاجى مه‌حمود‬ ‫کارگێڕى مه‌کته‌بى سیاسى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫ب� ‌ه ئ��ام��اده‌ب��وون��ى ه �ه‌ڤ��ااڵن سه‌الح‬ ‫عه‌لى به‌رپرسى فه‌رمانده‌ییه‌کان‬ ‫و محه‌مه‌د ده‌ره‌میانه‌یى به‌رپرسى‬ ‫ئیداره‌ى ناوه‌ندى فه‌رمانده‌یى گشتى‬ ‫"ح��س��دک"‪ ،‬ل ‌ه ب��اره‌گ��اى مه‌کته‌بى‬ ‫سیاسى ل ‌ه سلێمانی‪ ،‬پێشوازییان ل ‌ه‬

‫وه‌فدێکى بااڵى سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و وه‌زاره‌ت��ى پێشمه‌رگه‌و‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ان��ى پ��اراس��ت��ن��ى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان کرد‪ ،‬ک ‌ه پێکهاتبوون ل ‌ه‬ ‫به‌ڕێزان فه‌ریق شیروان عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫سه‌ید عه‌لى ئه‌ندامى فه‌رمانده‌یى‬ ‫گشتى هێزه‌کانى پاراستنى هه‌رێم و‬ ‫لیوا جه‌بار یاوه‌ر ئه‌میندارى گشتى‬ ‫وه‌زاره‌تى پێشمه‌رگ ‌ه‌‪.‬‬ ‫له‌میانه‌ى دیدارێکدا باس ل ‌ه هه‌وڵه‌کانى‬ ‫یه‌کخستنى ه��ێ��زى پێشمه‌رگه‌ى‬ ‫کوردستان کرا‪ ،‬وه‌ک هێزێکى نیزامیى‬ ‫پێشکه‌وتوو له‌سه‌ر شێوازو سیسته‌مى‬ ‫نوێ و به‌گرنگییه‌و‌ه باس ل ‌ه مێژوو و‬

‫"ڕۆژ تیڤی" له‌به‌رده‌م مه‌ترسى داخستندای ‌ه‬

‫خه‌باتى پێشمه‌رگ ‌ه کرا وه‌ک ڕه‌مزێکى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یى و نیشتمانى و ڕێکخستنه‌وه‌ى‬ ‫ئ�ه‌و هێز‌ه ب ‌ه سه‌ره‌تایه‌کى گرنگ‬ ‫وه‌سفکرا بۆ بنیادنانى هێزێکى به‌رگرى‬ ‫نیشتمانى ل ‌ه چوارچێوه‌ى سیسته‌مى‬ ‫به‌رگرى فیدراڵیدا‪.‬‬ ‫الى خۆشیه‌و‌ه هه‌ڤاڵ عه‌بدوڵاڵ حاجى‬ ‫مه‌حمود پشتیوانى و پشتگیرى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستانى‬ ‫بۆ ئه‌و هه‌واڵن ‌ه ته‌ئکید کرده‌وه‌و وه‌فدى‬ ‫بااڵى سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم و وه‌زاره‌تى‬ ‫پێشمه‌رگه‌و هێزه‌کانى پاراستنى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان سوپاسى ئه‌و‬ ‫پشتیوانییه‌یان کرد‪.‬‬

‫مه‌ترسیدارترین شت‪ ،‬داننەنانە بە دابه‌شبوون ‌ی واقیعى‬

‫مووسڵ… ‬

‫ملیۆنێک ئۆتۆمبێل‪ 411 ،‬که‌سیان کرد‌ه قوربانى!… ‬

‫ل‪6‬‬ ‫ل‪8‬‬

‫سکااڵى له‌سه‌ر تۆمارنه‌کردوو‌ه تاکو‬ ‫بیگرین ‪.‬‬ ‫دوێنێ نه‌وزاد هادى پارێزگارى هه‌ولێر‪،‬‬ ‫ل ‌ه کۆنگره‌یه‌کى ڕۆژنامه‌وانیدا‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌و ده‌نگۆیانه‌ى باس ل ‌ه ده‌رکردنى‬ ‫(قاسم ئاغا) ده‌که‌ن‪ ،‬تیشکى خست ‌ه‬ ‫سه‌رچۆنییه‌تى ده‌رکردنى (قاسم ئاغا)‬

‫ى کۆی ‌ه و ڕایگه‌یاند‪ :‬ئێم ‌ه ب ‌ه ده‌رکردن‬ ‫قاسم ئاغامان ل ‌ه هه‌ولێر ده‌رکرد ‪.‬‬ ‫ل ‌ه ده‌سپێکى کۆنگر‌ه ڕۆژنامه‌وانییه‌که‌دا‪،‬‬ ‫نه‌وزاد هادى پارێزگارى هه‌ولێر وتی‪:‬‬ ‫"من ل ‌ه ڕێگه‌ى قایمقامى کۆیه‌‪ ،‬زانیوم ‌ه‬ ‫(قاسم ئاغا) ل ‌ه کۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ال ئومه‌رى‬ ‫نزیک شارى هه‌ولێر ده‌ژی‪ .‬ل‪2‬‬

‫~‬ ‫دواى ئه‌و زنجیر‌ه فشار‌ه سیاسییه‌ى‬ ‫خرای ‌ه سه‌ر دانیمارک بۆ داخستنى‬ ‫که‌ناڵى ته‌له‌فزیۆنى "ڕۆژ تیڤى"ى‬

‫کوردی‪ ،‬ئه‌گه‌رى داخستنى ئه‌و که‌ناڵ ‌ه‬ ‫زۆربووه‌و داواکارى گشتى دانیمارکیش‬ ‫ل ‌ه یاداشتێکدا که‌ناڵه‌ک ‌ه به‌و‌ه تۆمه‌تبار‬ ‫ده‌کات‪ ،‬ک ‌ه به‌ناوى پارتى کرێکارانى‬ ‫کوردستان "په‌که‌که‌"و‌ه قسه‌ده‌کات‪،‬‬ ‫داواش��ده‌ک��ات که‌ناڵه‌ک ‌ه دابخرێت و‬ ‫ده‌ست به‌سه‌ر هه‌موو داراییه‌که‌یدا‬

‫بگیرێت ل ‌ه بانکه‌کانى ئه‌و واڵت ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫سه‌رجه‌م ئه‌و ئامێرو که‌لوپه‌النه‌شى‬ ‫له‌ناو خاکى دانیمارکدان‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫هه‌مان ئه‌و تۆمه‌ته‌یه‌‪ ،‬ک ‌ه پێشتر‬ ‫کرای ‌ه به‌ڵگ ‌ه بۆ داخستنى هه‌ردوو‬ ‫که‌ناڵى ته‌له‌فزیۆنى "مید تیڤى" و‬ ‫"میدیا تیڤى"‪.‬‬ ‫سه‌ره‌ڕاى جه‌ختکردنه‌وه‌ى به‌رده‌وامى‬ ‫دانیمارک له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى‪ ،‬ک ‌ه مل بۆ‬ ‫فشاره‌کانى تورکیا که‌چ ناکات بۆ‬ ‫داخستنى که‌ناڵى ته‌له‌فزیۆنى "ڕۆژ‬ ‫تیڤى"‪ ،‬به‌اڵم ب ‌ه ڕاى چاودێران دوای‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى س�ه‌رۆک وه‌زیرانى پێشووى‬ ‫ئه‌و واڵت ‌ه "ڕاسموسن" بوو‌ه سکرتێرى‬ ‫گشتى په‌یمانى ناتۆ‪ ،‬ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ى‬ ‫دانیمارک گۆڕاوه‌‪ ،‬هه‌ندێک سه‌رچاوه‌ش‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌که‌ن هه‌ر ل ‌ه سه‌ره‌تاو‌ه‬ ‫م�ه‌رج��ى تورکیا ب��ۆ ڕازی��ب��وون ب ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنى ڕاسموسن بۆ ئه‌و پۆست ‌ه‬ ‫داخستنى "ڕۆژ تیڤى" بووه‌‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫راپۆرت و هەواڵ‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ل ‌ه داقووق گه‌ڕه‌که‌ هه‌ژاره‌کان بێبه‌شن ل ‌ه پرۆژه‌ى خزمه‌تگوزارى‬ ‫زانیار داقووقى‬

‫ماوه‌ى ‪ 7‬ساڵ ‌ه دواى پرۆسه‌ى ئازادى‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬تا ئێستا زۆرب���ه‌ى گه‌ڕه‌ک ‌ه‬ ‫که‌مده‌رامه‌ته‌کانى داقووق ل ‌ه پرۆژه‌ى‬ ‫خزمه‌تگوزارى بێبه‌شن‪ .‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫دانیشتووانى گه‌ڕه‌ک ‌ه هه‌ژاره‌کانى داقووق‬ ‫چه‌ندینجار ب ‌ه نووسراوى جۆراوجۆر‬ ‫داواى پ��رۆژه‌ى خزمه‌تگوزارییان بۆ‬ ‫ناوچه‌کانى خۆیان ئاڕاسته‌ى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫قه‌زاکه‌و قایمقامیه‌ت کردووه‌‪ ،‬به‌اڵم تا‬ ‫ئێستا فه‌رامۆشکراون و هیچ هه‌نگاوێکى‬ ‫باشیان بۆ نه‌دۆزراوه‌ته‌وه‌‪ .‬هاوواڵتییان‬ ‫گله‌یى ل ‌ه به‌رپرسانى حزبیى و حکومیى‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه کاتى پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردن‬ ‫به‌رپرسان ب ‌ه کۆمه‌ڵ گفتى ئه‌وه‌یان‬ ‫دا‪ ،‬ک ‌ه دواى ده‌نگدان ده‌ستبکرێت ب ‌ه‬ ‫پرۆژه‌ى خزمه‌تگوزارى‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا‬ ‫هیچ پرۆژه‌یه‌ک بۆ گه‌ڕه‌ک ‌ه هه‌ژاره‌کانى‬ ‫داق����ووق ن�ه‌گ�ه‌ی��ش��ت��ووه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌و‬ ‫گه‌ڕه‌که‌ى به‌رپرسى تێدابێت نووقسانى‬

‫ل ‌ه پرۆژه‌یاندا نییه‌‪ .‬له‌وباره‌و‌ه "ژیان‬ ‫محمه‌د" دانیشتووى گه‌ڕه‌کى خۆرز ل ‌ه‬ ‫داقووق ب ‌ه ~ وت‪" :‬تا ئێستا‬ ‫ل �ه‌دواى پرۆسه‌ى ئ��ازادى عێراق هیچ‬ ‫پرۆژه‌یه‌کى خزمه‌تگوزاریمان نه‌بینوه‌"‪.‬‬ ‫ژیان وتیشى‪" :‬گه‌ڕه‌ک ‌ه تورکمانییه‌کان‬ ‫ل ‌ه داقووق پرۆژه‌ى خزمه‌تگوزارى بۆ‬ ‫ئه‌نجامدراوه‌"‪.‬‬ ‫ل� ‌ه الی�ه‌ک��ى ت���ره‌و‌ه "عه‌بدولڕه‌حمان‬ ‫ت��اڵ �ه‌ب��ان��ى" ب�� ‌ه ~ وت‪:‬‬ ‫"ئێم ‌ه وه‌ک گ�ه‌ڕه‌ک��ى ڕاپ �ه‌ڕی��ن‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫گه‌ڕه‌کێکى هه‌ژارنشین ‌ه هیچ پرۆژه‌یه‌کى‬ ‫خزمه‌تگوزارى ئه‌نجامنه‌دراوه‌"‪.‬‬ ‫تاڵه‌بانى وتیشى ل ‌ه الیه‌ن ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ق �ه‌زاى داق��ووق بڕیار واب��وو پرۆژه‌ى‬ ‫ئاوه‌ڕۆمان بۆ ئه‌نجامبده‌ن‪ ،‬به‌اڵم دواى‬ ‫ماوه‌یه‌کى تر پرۆژه‌ک ‌ه چوو‌ه گه‌ڕه‌کى‬ ‫به‌رپرسان‪ ،‬ئێستاش ئێم ‌ه ده‌رباره‌ى‬ ‫ئه‌و پرۆژه‌ی ‌ه هیچمان بۆ ناکرێت‪.‬‬ ‫ل ‌ه الیه‌کى دیکه‌و‌ه "خه‌تاب ئه‌حمه‌د‬ ‫خ��ادر" موختارى گه‌ڕه‌کى ن �ه‌ورۆز ب ‌ه‬ ‫~ وت ئه‌و موختارى گه‌ڕه‌کى‬

‫ن��ه‌ورۆزى گ��ه‌ڕاو‌ه هه‌ژاره‌کانه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب ‌ه وته‌ى ئه‌و تا ئێستا نه‌ک پرۆژه‌ى‬ ‫خزمه‌تگوزارییان بۆ نه‌کراوه‌‪ ،‬به‌ڵکو هیچ‬ ‫به‌رپرسێک بۆ ئه‌نجامدانى پرۆژ‌ه ڕووى‬ ‫ل ‌ه گه‌ڕه‌که‌که‌مان نه‌کردووه‌‪.‬‬ ‫خ��ه‌ت��اب وت��ی��ش��ى "داوام�������ان ل ‌ه‬ ‫قایمقامی ‌هت‌و ئه‌نجومه‌نى قه‌زاک ‌ه کردوو‌ه‬ ‫بۆ ئه‌نجامدانى پ��رۆژه‌ى قوتابخانه‌و‬ ‫قیرتاوکردنى ج��اده‌وب��ان و پرۆژه‌ى‬ ‫ئاوه‌ڕۆ‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا هیچ وه‌اڵمیک‬ ‫نه‌دراوینه‌ته‌وه‌‪ ،‬که‌چى به‌رپرسان به‌ڵێن‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬جێبه‌جێکردنى نییه‌"‪.‬‬ ‫ل ‌ه الیه‌کى تره‌و‌ه "زایه‌ر به‌کر" به‌رپرسى‬ ‫لیژنه‌ى پرۆژه‌کان ل ‌ه ئه‌نجومه‌نى قه‌زاى‬ ‫داقووق ب ‌ه ~ وت ئێم ‌ه وه‌ک‬ ‫ئه‌نجومه‌نى قه‌زاى داقووق نووسراومان‬ ‫ئاڕاسته‌ى ئه‌نجومه‌نى پارێزگا کردووه‌‪،‬‬ ‫نووسراوه‌ک ‌ه ئاڕاسته‌ى وه‌زاره‌ت کراو‌ه‬ ‫به‌مه‌به‌ستى دروستکردنى وێستگه‌یه‌کى‬ ‫ئاوه‌ڕۆ بۆ گه‌ڕه‌کى ڕاپه‌ڕین‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا‬ ‫ل ‌ه الیه‌ن وه‌زاره‌ت��ى شاره‌وانییه‌کانه‌و‌ه‬ ‫وه‌اڵممان نه‌دراوه‌ته‌وه‌"‪.‬‬

‫حه‌کیم‪ :‬مافى شیعه‌ ل ‌ه عێراقدا ناپارێزرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر مافى کوردو‬ ‫سوونن ‌ه پارێزراو نه‌بێت‬

‫سه‌رۆکى ئه‌نجومه‌نى بااڵى ئیسالمى‬ ‫ع �ه‌م��ار حه‌کیم ڕای��گ�ه‌ی��ان��د "مافى‬ ‫شیعه‌ له‌ عێراقدا ناپارێزرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بێتوو مافى کوردو سووننه‌ پارێزراو‬

‫نه‌بێت"‪.‬‬ ‫ئه‌م وتانه‌ى حه‌کیم له‌ وه‌اڵمى هه‌ندێ‬ ‫له‌ ناوه‌نده‌کانى سیاسى و ڕاگه‌یاندنى‬ ‫شیعه‌دایه‌‪ ،‬ک ‌ه ئاماژه‌ به‌و‌ه ده‌که‌ن‪،‬‬

‫به‌ گفتوگۆکردن له‌گه‌ڵ کوردو لیستى‬ ‫عێراقییه‌‪ ،‬ئه‌نجومه‌نى بااڵى ئیسالمى‬ ‫مافى شیعه‌ بۆ پێکهێنانى حکومه‌ت‬ ‫له‌ناوده‌بات‪.‬‬ ‫ح�ه‌ک��ی��م ئ���ام���اژه‌ى ب����ه‌وه‌ش کرد‪:‬‬ ‫"ئه‌نجومه‌نى بااڵ ڕێز ل ‌ه هه‌ر پرۆژه‌یه‌ک‬ ‫ده‌گ��رێ��ت‪ ،‬ک �ه‌ بتوانێت زۆرینه‌ى‬ ‫ده‌نگه‌کانى ن��او په‌رله‌مانى عێراق‬ ‫به‌ده‌ستبهێنێت‪ ،‬به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنى‬ ‫ئه‌وه‌ى‪ ،‬که‌ به‌شدارى تێدا ده‌کات یان‬ ‫نا"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها جه‌ختى له‌سه‌ر ئه‌و‌ه کرده‌وه‌‪:‬‬ ‫"پێویسته‌ هه‌ر بڕیارێکى عێراقى له‌ناو‬ ‫خاکى عێراق و به‌ پێوه‌رى به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫نیشتمانى ب��درێ��ت‪ ،‬ت��ا ئێستاش‬ ‫ئه‌نجومه‌نى بااڵى ئیسالمى به‌شێکى‬ ‫بنه‌ڕه‌تییه‌ ل ‌ه هاوپه‌یمانى نیشتمانى‬ ‫و ل �ه‌و هاوپه‌یمانییه‌ ناکشێینه‌و‌ه‬ ‫سه‌ره‌ڕاى بوونى تێبینیمان"‪.‬‬

‫بایدن‪ :‬با تاڵه‌بانى بکرێت ‌ه باڵیۆزى فه‌خرى عێراق‪،‬‬ ‫پۆستى سه‌رۆک کۆمار بۆ عه‌الوى بێت‬ ‫ن��وورى مالیکى س��ه‌رۆک وه‌زیرانى‬ ‫م��اوه‌ت �ه‌واوب��ووى عێراق و کاندیدى‬ ‫هاوپه‌یمانى نیشتمانى بۆ خولێکى‬ ‫ترى سه‌رۆکایه‌تى وه‌زیران‪ ،‬پێشبینى‬ ‫ک��رد ل �ه‌م��اوه‌ى هه‌فته‌ى داهاتوودا‬ ‫حکومه‌تى نوێ پێکبهێنێت‪.‬‬ ‫له‌میانه‌ى دیدارێکدا له‌گه‌ڵ ڕۆژنامه‌ى‬ ‫"کریستیان ساینس مۆنیتۆر"‪ ،‬مالیکى‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رى ئ �ه‌وه‌ش��ى ب���ه‌دوور زانى‪،‬‬ ‫ک ‌ه ئه‌یاد ع �ه‌الوى سه‌رۆکى لیستى‬ ‫عێراقیی ‌ه ببێت ‌ه سه‌رۆک کۆمارو وتی‪:‬‬ ‫"ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه یه‌کالکراوه‌ته‌وه‌و جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بانى ل ‌ه پۆسته‌که‌یدا ده‌مێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌لى وه‌رگرتنى پۆستى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫نیشتمانیش بۆ لێکۆڵینه‌وه‌ى ستراتیژى‬ ‫له‌گه‌ڵ سه‌رۆکایه‌تى په‌رله‌مان ده‌درێت ‌ه‬ ‫عه‌الوی"‪.‬‬ ‫مالیکى ئاماژه‌ى به‌وه‌ش کرد‪" :‬هه‌موو‬ ‫هێز‌ه سیاسییه‌کان ئه‌و پێشنیاره‌ى جۆ‬ ‫بایدنى جێگرى سه‌رۆکى ئه‌مریکایان‬ ‫ڕه‌تکرده‌وه‌‪ ،‬که‌ داوایده‌کرد تاڵه‌بانى‬ ‫بکرێت ‌ه باڵیۆزى فه‌خریى عێراق و ل ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ریشدا پۆستى سه‌رۆک وه‌زیران‬ ‫بۆ مالیکى و سه‌رۆک کۆمار بۆ عه‌الوى‬ ‫بێت"‪.‬‬ ‫هاوکات ئاژانسى هه‌واڵى "ئه‌سۆشێتد‬ ‫پرێس" ل ‌ه زارى به‌رپرسێکى کورده‌و‌ه‬ ‫باڵویکرده‌وه‌‪ ،‬کورد له‌گه‌ڵ مالیکیدا‬ ‫گه‌یشتووه‌ت ‌ه ڕێکه‌وتن و به‌مزووان ‌ه‬ ‫حکومه‌ت پێکده‌هێنرێت‪ .‬ئه‌‌ندامى‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانى کوردستان و‬ ‫وه‌فدى دانووستانکارى کورد ل ‌ه به‌غدا‬ ‫د‪.‬فوئاد مه‌عسوم‪ ،‬ڕایگه‌یاند سه‌رۆکى‬ ‫لیستى عێراقیی ‌ه "ئه‌یاد عه‌الوى" ب ‌ه‬ ‫کوتله‌ى کوردستانى ڕاگه‌یاندووه‌‪،‬‬ ‫ک � ‌ه ئ���ه‌وان هیچ ته‌ماحێکیان ل ‌ه‬ ‫پۆستى س���ه‌رۆک ک��ۆم��اردا نییه‌و‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بانییان بۆ خولێکى ترى‬

‫نووسینگه‌ى زانیارییه‌کانى عێراق ل ‌ه کوردستان کرایه‌وه‌‬ ‫~‬

‫ب ‌ه مه‌به‌ستى چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌ى‬ ‫که‌مى کاره‌با‪ ،‬وه‌زاره‌تى کاره‌باى عێراق‬ ‫گرێبه‌ستى له‌گه‌ڵ سێ کۆمپانیاى تورکى‬ ‫مۆرکردوو‌ه بۆ دابینکردنى ‪ 20‬تۆڕبینى‬ ‫کاره‌با‪.‬‬ ‫وه‌زاره‌تى کاره‌باى عێراق ڕایگه‌یاندووه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ سێ کۆمپانیاى تورکى گرێیه‌ستى‬

‫مۆرکردوو‌ه بۆ ئه‌وه‌ى ‪ 20‬تۆڕبینى کاره‌با‬ ‫بهێنن ‌ه عێراق‪ ،‬ک ‌ه ده‌بنه‌هۆى دابینکردنی‬ ‫‪ 2500‬مێگاوات کاره‌با‪ .‬بڕى تێچوونى ئه‌م‬ ‫تۆڕبینان ‌ه ‪ 900‬ملیۆن دۆالرى ئه‌مه‌ریکیی ‌ه‬ ‫و هه‌ر تۆڕبینێک ل ‌ه توانایدا هه‌ی ‌ه ‪125‬‬ ‫مێگاوات کاره‌با بدات‪.‬‬ ‫به‌رپرسێکى وه‌زاره‌ت����ى کاره‌باش‬

‫ڕایگه‌یاندووه‌‪ ،‬ک ‌ه له‌ماوه‌ى ‪ 2‬ساڵدا ئه‌م‬ ‫تۆڕبینان ‌ه ئاماد‌ه ده‌بن بۆ کارکردن‪.‬‬ ‫جێى ئاماژه‌ی ‌ه له‌دواى ڕووخانى ڕژێمى‬ ‫ب �ه‌ع��س �ه‌وه‌و ب �ه‌رپ��اب��وون��ى ج�ه‌ن��گ ل ‌ه‬ ‫عێراقدا تاوه‌کو ئێستا حکومه‌تى عێراقى‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه کێشه‌ى کاره‌با چاره‌سه‌ر‬ ‫بکات‪.‬‬

‫ڕۆژى یه‌کشه‌مم ‌ه له‌ کۆبوونه‌وه‌ى‬ ‫نێوان که‌ریم سنجارى وه‌زیرى‬ ‫ن��اوخ��ۆى حکومه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و شاندێکى بااڵى‬ ‫پ��اس �ه‌پ��ۆرت و ڕه‌گه‌زنامه‌ى‬ ‫عێراقدا بڕیاردرا نووسینگه‌ى‬ ‫زان��ی��اری��ی��ه‌ک��ان ل��ه‌ هه‌رێمى‬ ‫کوردستان بکرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ڕۆژى یه‌کشه‌ممه‌ که‌ریم سنجارى‬ ‫وه‌زیرى ناوخۆ له‌گه‌ڵ‌ شاندێکى‬

‫پاشماوەی الپەڕە ‪1‬‬

‫پارتى سۆسیالیستى فه‌ره‌نساو‬ ‫حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان کرده‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا تیشک خرایه‌ سه‌ر‬ ‫ئاسۆى ئایینده‌ى ئه‌و په‌یوه‌ندییانه‌و‬ ‫میکانیزمى نوێ بۆ به‌ره‌وپێشبردنیان‬ ‫خرایه‌ڕوو‪ ،‬چه‌ندین پرسى تایبه‌ت‬ ‫به‌ هه‌ردوو پارتى دۆست گفتوگۆیان‬ ‫له‌باره‌و‌ه کرا‪.‬‬

‫به‌ ده‌ستوور و بڕگه‌‌و به‌نده‌کانییه‌وه‌‪،‬‬ ‫جگ ‌ه له‌ پێکهێنانی حکومه‌تێکی‬ ‫شه‌راکه‌تی نیشتمانی‌و جێبه‌جێکردنی‬ ‫مادده‌ی ‪140‬ی ده‌ستوور"‪.‬‬ ‫جێگاى ئاماژه‌یه‌ کارنامه‌ی ئیئتیالفی‬ ‫فراکسیۆنه‌ کوردستانییه‌کان ‪ 19‬خاڵ‬ ‫له‌خۆده‌گرێت‪ ،‬له‌وانه‌ جێبه‌جێکردنی‬ ‫ێ‬ ‫سه‌رجه‌م به‌نده‌کانی ده‌ستوور به‌ب ‌‬ ‫جیاکاری‌و پاڵپشتیکردنی کاندیدی‬ ‫کورد بۆ پۆستی س�ه‌رۆک کۆمار‪،‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ک داواک����راوه‌ ئه‌مینداری‬ ‫گشتیی ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن��ی وه‌زی����ران‬ ‫ل��ه‌ ک���ورد ب��ێ �ت‌و حکومه‌تێکی‬ ‫شه‌راکه‌تی نیشتمانی پێکبهێنرێت‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌نێکی ئاسایشی نیشتمانی‬ ‫پێکبهێنرێت‪ .‬ه��اوک��ات له‌گه‌ڵ‬ ‫پێکهێنانی حکومه‌ت‪ ،‬په‌یڕه‌وێکی‬ ‫ن��اوخ��ۆ ب��ۆ ئه‌نجومه‌نی وه‌زی���ران‬ ‫دابنرێت‪ ،‬که‌ ببێته‌ مه‌رجه‌عییه‌تی‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌که‌‪ ،‬ده‌س �ه‌اڵت له‌نێوان‬ ‫س��ه‌رۆک وه‌زی���ران‌و جێگره‌کانیدا‬ ‫دابه‌ش بکرێت‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی فیدراڵی‬ ‫له‌ماوه‌ی ساڵی یه‌که‌می په‌رله‌ماندا‬ ‫دروستبکرێت‌و هه‌تا ئه‌و کاته‌ش‬

‫س �ه‌رۆک کۆمارو دوو جێگره‌که‌ی‬ ‫مافی ڤیتۆیان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ک��ارن��ام�ه‌ی فراکسیۆن ‌ه‬ ‫کوردستانییه‌کان پێشنیار ده‌کات‬ ‫یاسای هه‌ڵبژاردن ب ‌ه ��ێوه‌یه‌ک‬ ‫هه‌مواربکرێت‪ ،‬ک ‌ه نوێنه‌رایه‌تیی‬ ‫داده‌پ����ه‌روه‌ران����ه‌ی عێراقییه‌کان‬ ‫به‌دیبهێنێت‪ ،‬سه‌رژمێریی دانیشتووان‬ ‫ل ‌ه کاتی خۆیدا ئه‌نجامبدرێت‌و چاو‬ ‫ب ‌ه پێکهاته‌ی هێز‌ه چه‌کداره‌کاندا‬ ‫بخشێنرێته‌وه‌‌و هاوسه‌نگی له‌و‬ ‫ده‌زگایه‌‌و کۆی ده‌زگاکانی دیکه‌ی‬ ‫ده‌وڵه‌تدا ڕه‌چاوبکرێت‪ ،‬مادده‌ی ‪140‬‬ ‫جێبه‌جێبکرێت ل ‌ه ماوه‌یه‌کدا‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫دوو ساڵ زیاتر نه‌بێت‌و هه‌ردوو یاسای‬ ‫سه‌رچاو‌ه ئاوییه‌کان‌و نه‌وت‌و غاز ل ‌ه‬ ‫ساڵی یه‌که‌می کاری په‌رله‌مانی نوێدا‬ ‫په‌سه‌ندبکرێن ئه‌ویش به‌پێی دوایین‬ ‫ڕه‌شنووس‪ ،‬ک ‌ه ڕێکه‌وتنی له‌سه‌ر‬ ‫ک��راوه‌‪ ،‬هاوکات بوودج ‌ه بۆ هێزی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ دابینبکرێت‌و ئه‌و هێز‌ه‬ ‫وه‌ک به‌شێک ل ‌ه هێز‌ه چه‌کداره‌کانی‬ ‫عێراق چه‌کدار بکرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ جگ ‌ه‬ ‫ل ‌ه قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ی قوربانییانی‬

‫عێراق ب ‌ه بڕی ‪ 900‬ملیۆن دۆالر ‪ 20‬تۆڕبینى کاره‌با ده‌کڕێت‬

‫هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود‬ ‫له‌گه‌ڵ…‬

‫ئ��ام��اژه‌ى ب��ه‌وه‌ش ک��رد "حسدک"‬ ‫وه‌ک هێزێکى سیاسى کوردستانى‬ ‫ب������ه‌رده‌وام ل��ه‌ پێداچوونه‌وه‌و‬ ‫به‌هێزکردنى‬ ‫خۆڕێکخستنه‌وه‌و‬ ‫پێگه‌ى سیاسى و جه‌ماوه‌ریدایه‌و بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌یه‌وێت سوود ل ‌ه ئه‌زموونى‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندى پارت ‌ه سۆسیالیست‬ ‫و سۆسیال دیموکرات ‌ه دۆسته‌کانى‬ ‫له‌ ئ�ه‌وروپ��او ده‌ره‌وه‌ وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تیش پارتى سۆسیالیستى‬ ‫فه‌ره‌نسا‪.‬‬ ‫الى خۆشیه‌وه‌ د‪.‬ک �ه‌ری��م پاکزاد‬ ‫سوپاسى سه‌ردانه‌که‌ى کردو هیواى‬ ‫به‌سه‌ربردنى کاتێکى خۆشى بۆ‬ ‫وه‌فدى "حسدک" خواست ل ‌ه پاریس‪،‬‬ ‫خۆشحاڵى خۆشى به‌رامبه‌ر ئه‌و‬ ‫به‌رده‌وامى و به‌رنامه‌ڕێژییه‌ ده‌ربڕى‬ ‫و جه‌ختى له‌سه‌ر پته‌وترکردنى‬ ‫په‌یوه‌ندى دۆستانه‌ى نێوان هه‌ردوو‬

‫مالیکى ‪%80‬ی داواکارییه‌کان…‬

‫ل ‌ه الیه‌کى تره‌و‌ه ئه‌ندامی وه‌فدى‬ ‫دانووستانکارى کورد له‌ به‌غدا "فریاد‬ ‫ڕه‌وان��دوزی"‪ ،‬ڕایگه‌یاند ئیئتیالفى‬ ‫فراکسیۆنه‌ کوردستانییه‌کان زۆر ل ‌ه‬ ‫ئیئتیالفی ده‌وڵه‌تی یاساوه‌ نزیکه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ ئیئتیالفی ناوبراو ‪%80‬ی‬ ‫داواک��اری��ی�ه‌ک��ان��ی ک���وردی قبووڵ‬ ‫ک��ردووه‌و مالیکى‌ ئامادده‌یی خۆی‬ ‫بۆ جێبه‌جێکردنی م���ادده‌ی ‪140‬‬ ‫نه‌شاردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ڕه‌وان����دوزی ئ�ه‌وه‌ش��ی خسته‌ڕوو‪،‬‬ ‫ک�ه‌ ک��ورد "چ�ه‌ن��د داواکارییه‌کی‬ ‫نیشتمانیشی هه‌ی ‌ه وه‌ک پابه‌ندبوون‬

‫سه‌رۆکایه‌تى کۆمار کاندیدکردووه‌‪.‬‬ ‫فوئاد مه‌عسوم ڕایگه‌یاند‪" :‬سه‌رجه‌م‬ ‫کوتله‌کانى ئیئتیالفى فراکسیۆن ‌ه‬ ‫کوردستانییه‌کان ه���اوڕان له‌سه‌ر‬ ‫کاندیدکردنه‌وه‌ى تاڵه‌بانى و سازش‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و پۆست ‌ه ناکه‌ن‪ ،‬لیستى‬ ‫عێراقییه‌ش به‌و کاندیدکردن ‌ه ڕازی‬ ‫بووه‌"‪.‬‬ ‫پێشتریش سه‌رکرد‌ه له‌ ئیئتیالفى‬ ‫نیشتمانى و ئ�ه‌م��ی��ن��دارى گشتى‬ ‫ته‌جه‌موعى عه‌داله‌و وه‌حده‌ "عومه‌ر‬ ‫ئه‌لفائز"‪ ،‬ئاشکرایکرد‪" :‬لیستى‬ ‫عێراقیی ‌ه ڕازی بووه‌ له‌سه‌ر پێدانى‬ ‫پۆستى س �ه‌رۆک وه‌زی��ران به‌ عادل‬ ‫عه‌بدولمه‌هدى و ل ‌ه به‌رامبه‌ریشدا داواى‬ ‫پۆستى سه‌رۆک کۆمار ده‌کات"‪.‬‬ ‫فائز وت��ى‪" :‬گفتوگۆکانى نێوان‬ ‫هه‌ندێک الیه‌نى گرنگى ناو ئیئتیالفى‬ ‫نیشتمانى و لیستى عێراقیی ‌ه ل ‌ه‬ ‫ئه‌نجامى کۆتایى نزیکبووه‌ته‌وه‌و دواى‬

‫ته‌واوکردنى گفتوگۆ له‌گه‌ڵ کورددا‪،‬‬ ‫ئه‌و هاوپه‌یمانێتییه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نرێت"‪.‬‬ ‫وتیشی‪" :‬لیستى عێراقیی ‌ه ڕازی بوو‌ه‬ ‫به‌ پێدانى پۆستى سه‌رۆک وه‌زیران‬ ‫ب� ‌ه ع��ادل عه‌بدولمه‌هدى و داواى‬ ‫پۆستى سه‌رۆک کۆمار ده‌کات‪ ،‬له‌و‬ ‫باره‌یه‌شه‌و‌ه ده‌ستمان ب ‌ه گفتوگۆ‬ ‫کردووه‌ له‌گه‌ڵ الیه‌نى کوردى‪ ،‬ک ‌ه تا‬ ‫ئێستا ئه‌وانیش داواى پۆستى سه‌رۆک‬ ‫کۆمار ده‌که‌ن"‪ .‬هه‌روه‌ها ڕوونیکرده‌و‌ه‬ ‫"ئه‌گه‌ر الیه‌نى کوردى نه‌بووایه‌‪ ،‬ک ‌ه تا‬ ‫ئێستا گفتوگۆ له‌گه‌ڵیان به‌رده‌وامه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا هاوپه‌یمانێتى نێوان عێراقییه‌و‬ ‫ئیئتیالفى نیشتمانى کۆتاییهاتووه‌و‬ ‫ڕاده‌گه‌یه‌نرا"‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ه����ا وت����ى‪" :‬ئ���ه‌گ���ه‌ر ئه‌و‬ ‫هاوپه‌یمانێتییه‌ سه‌رکه‌وتووبێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ده‌بێت ‌ه به‌دیلى نوورى مالیکى و له‌کاتى‬ ‫به‌ده‌ستهێنانى پشتیوانیى کوتله‌کانى‬ ‫تردا حکومه‌ت پێکده‌هێنرێت"‪.‬‬

‫‏بااڵى ڕه‌گه‌زنامه‌ و پاسه‌پۆرتى‬ ‫عێراق به‌ سه‌رۆکایه‌تیى لیوا‬ ‫(یاسسین الیاسری) به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫‏گشتیى پاسه‌پۆرت و ڕه‌گه‌زنامه‌ى‬ ‫عێراق کۆبوویه‌وه‌‪.‬‏‬ ‫ل���ه‌و ک��ۆب��وون��ه‌وه‌ی��ه‌دا‪ ،‬که‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى گشتیى پاسه‌پۆرت‬ ‫و ڕه‌گ��ه‌زن��ام��ه‌ و نشینگه‌ى‬ ‫هه‌رێمى ‏کوردستان ئاماده‌یبوو‪،‬‬ ‫شاندى ڕه‌گه‌زنامه‌ و پاسه‌پۆرتى‬ ‫عێراق دووپاتیان ک��رده‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫به‌ ‏مه‌به‌ستى به‌سه‌رکردنه‌وه‌ى‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌رای���ه‌ت���ی گشتیى‬

‫ڕه‌گ �ه‌زن��ام �ه‌ و پ��اس �ه‌پ��ۆرت و‬ ‫نشینگ ‌ه له‌ ‏هه‌رێمى کوردستان‬ ‫و ئ��اگ��ادارب��وون ل �ه‌ ڕه‌وش��ى‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌چ��وون��ى ک���اره‌ک���ان و‬ ‫ی�ه‌ک��خ��س��ت��ن��ى م��ی��ک��ان��ی��زم‏و‬ ‫ئیجرائاته‌کان و پاڵپشتیکردن و‬ ‫پته‌وکردنى هاوکارى هه‌ماهه‌نگى‬ ‫و ‏دابینکردنى پێداویستییه‌کان‬ ‫ل��ه‌گ��ه‌ڵ ح��ک��وم�ه‌ت��ى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫گشتى ‏ڕه‌گه‌زنامه‌ و پاسه‌پۆرت‬ ‫و نشینگه‌ له‌ هه‌رێم‪ ،‬سه‌ردانى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانیان کردووه‌‪.‬‏‬

‫ده‌ستی ڕژێمی پێشوو‪.‬‬ ‫ئ��ی��ئ��ت��ی�لاف��ی ف���راک���س���ی���ۆن��� ‌ه‬ ‫کوردستانییه‌کان داواش��ی کردوو‌ه‬ ‫مافی ده‌ستنیشانکردنی کاندیدی‬ ‫وه‌زاره‌ت������ ‌ه س��ی��ادی��ی �ه‌ک��ان‌و ئه‌و‬ ‫وه‌زاره‌ت��ان �ه‌ی دیکه‌ی هه‌بێت‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندییان به‌ هه‌رێمه‌وه‌ هه‌یه‌‌و‬ ‫ل ‌ه حاڵه‌تی کشانه‌وه‌ی ک��ورددا‪،‬‬ ‫حکومه‌ت ب ‌ه ده‌ستله‌کارکێشاو‌ه‬ ‫دابنرێت‪.‬‬

‫سکااڵى له‌سه‌ر ناوبراو هه‌بێت"‪.‬‬ ‫پارێزگارى هه‌ولێر ڕاشیگه‌یاند‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫وانه‌یه‌ که‌سى ترى وه‌ک (قاسم‬ ‫ئاغا) ل ‌ه کوردستان هه‌بن‪ ،‬ده‌کرێ ل ‌ه‬ ‫ڕێگه‌ى وه‌زاره‌تى ئه‌نفال و شه‌هیدان‬ ‫و ڕێکخراوه‌کانى کۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى‪،‬‬ ‫داوای��ان له‌سه‌ر تۆمار بکرێت و ل ‌ه‬ ‫ڕێگه‌ى دادگ��اى فیدراڵ وهه‌رێمى‬ ‫کوردستان و پۆلیسى نێوده‌وڵه‌تى‬ ‫سزاى یاسایى بدرێن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‪" :‬ب ‌ه هیچ شێوه‌یه‌ک‬ ‫ڕازى نابین که‌سێکى به‌م شێوه‌یه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫سنوورى پارێزگاى هه‌ولێر دیوه‌خان‬ ‫بکاته‌وه‌و خه‌ڵک ببینێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر ل ‌ه‬ ‫په‌ناى هه‌ر که‌سێکیش بێت"‪.‬‬ ‫ج��ێ��ى ئ��ام��اژه‌ی��ه‌‪ ،‬ق��اس��م ئاغاى‬ ‫کۆیى‪ ،‬ل ‌ه سه‌رده‌مى ڕژێمى به‌عس‬ ‫"موسته‌شار" بووه‌‪ ،‬به‌و‌ه تاوانبار‬ ‫ده‌کرێ ‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه سااڵنى هه‌شتاکان‬ ‫تا ڕاپه‌ڕین‪ ،‬چه‌ندین پێشمه‌رگه‌ى‬ ‫ڕاده‌ستى ڕژێم کردوو‌ه و ده‌ستى ل ‌ه‬ ‫شااڵوى ئه‌نفالدا هه‌بووه‌و نزیکه‌ى‬ ‫‪ 500‬ه��اوواڵت��ى ک��وردى ڕاده‌ستى‬ ‫ئه‌نفالچییه‌کان کردووه‌‪.‬‬

‫نه‌وزاد هادی ‪ :‬ئێمه‌ ب ‌ه …‬

‫دواتر ل ‌ه ڕێگه‌ى قایمقامى ده‌شتى‬ ‫هه‌ولێر (قاسم)مان ئاگادارکرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ک ‌ه ب ‌ه هیچ شێوه‌یه‌ک قبووڵناکه‌ین‬ ‫که‌سێکى گاڵوى وه‌ک (قاسم) ل ‌ه‬ ‫سنوورى پارێزگاى هه‌ولێر بمێنێته‌و‌ه‬ ‫و ده‌بێت به‌زووترین کات هه‌ولێر‬ ‫به‌جێبێڵێت‪.‬‬ ‫وتیشی‪( " :‬قاسم ئاغا) داوایکرد‬ ‫ب ‌ه ڕێگه‌ى فڕۆکه‌خانه‌ى نێوده‌وڵه‌تى‬ ‫هه‌ولێر سه‌فه‌ربکات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌مان‬ ‫قبووڵنه‌کرد‪ ،‬به‌اڵم پێش ده‌رچوونى‬ ‫ل ‌ه هه‌ولێر‪ ،‬نه‌مانزانیو‌ه که‌س‬

‫گه‌نجان ‪ ،‬الوانی خۆشه‌ویست ‪...‬‬

‫وازبێنه‌ ل ‌ه کێشانی نێرگه‌ل ‌ه و دوارۆژی خۆت مه‌سوتێنه‌ ‪.‬‬

‫راگه‌یاندنی وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی‬


‫ديدار‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫هةڤاڵ محەمەد حاجی مەحمود‪:‬‬

‫بەشی شەشەم‬ ‫*زۆر ب��اس ل���ه‌و‌ه ده‌ک��رێ��ت دواى‬ ‫ک���ش���ان���ه‌وه‌ى ئ �ه‌م��ری��ک��ا مه‌ترسى‬ ‫ش �ه‌ڕى ناوخۆ هه‌ی ‌ه ل ‌ه عێراقدا‪،‬‬ ‫تا چه‌ند پێتوای ‌ه ئه‌م مه‌ترسییه‌‪،‬‬ ‫مه‌ترسییه‌کى حه‌قیقى و واقیعییه‌؟‬ ‫ م��ن پێموانییه‌ ب �ه‌ کشانه‌وه‌ى‬‫ئه‌مریکا ش��ه‌ڕى ن��اوخ��ۆ ڕووب���دات‪،‬‬ ‫چونکه‌ عێراقییه‌کان له‌ شه‌ڕى ناوخۆ‬ ‫سه‌رکه‌وتوونه‌بوون و زه‌ره‌ریشیان‬ ‫ک��رد‪ ،‬ئ �ه‌و چه‌ند ساڵه‌ شه‌ڕنه‌بوو‬ ‫هه‌موویان پێکه‌وه‌ ئیستیفاده‌یان کرد‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه من پێموای ‌ه ئه‌و کاته‌ بیر له‌و‌ه‬ ‫ده‌که‌نه‌و‌ه له‌برى شه‌ڕ بێن ڕێکه‌ون‬ ‫له‌به‌ینى یه‌کتردا‪ ،‬مه‌سه‌له‌ن ئه‌و‬ ‫الیه‌نه‌ى به‌هۆى ئه‌مریکاوه‌ مۆنۆپۆلى‬ ‫کردبوو نه‌یده‌هێشت که‌سى تر بێت‪،‬‬ ‫ئێستا ناتوانێت ده‌ڵێت فه‌رموو تۆش‬ ‫شه‌ریک به‌‪ ،‬مه‌سه‌له‌ن ئه‌و الیه‌نه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ له‌به‌ر ئه‌مریکا ش �ه‌ڕى ده‌کرد‪،‬‬ ‫ئێستا شه‌ڕناکات‪.‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ع��ێ��راق خ��ۆى ب��ۆ خ��ۆى سێ‬ ‫پێکهاته‌ى جیاوازه‌ ئێستا‪ ،‬ده‌ستوورى‬ ‫عێراقیى ده‌ڵێت مه‌نتیقه‌ى موقه‌ده‌س ‌ه‬ ‫خسوسیه‌تى هه‌یه‌ ده‌بێت بپارێزرێت‪،‬‬ ‫یه‌عنى مه‌نتیقه‌ى که‌ربه‌الو نه‌جه‌ف و‬ ‫شیعه‌‪ ،‬ده‌ڵێت پشتیوانى له‌ وه‌قفى‬ ‫سووننه‌و مه‌نتیقه‌کانیان‪ ،‬یه‌عنى‬ ‫س��وون��ن �ه‌‪ ،‬ده‌ڵ��ێ��ت کوردستانیش‬ ‫تایبه‌تمه‌ندى خ��ۆى هه‌یه‌‪ ،‬یه‌عنى‬ ‫کوردیش بۆ خۆى جیاوازه‌‪ ،‬یه‌عنى‬ ‫هه‌رسێ پێکهاته‌که‌ى جیاکردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ن ده‌ڵ��ێ��ت ن��اب��ێ��ت ڕێگ ‌ه‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رده‌م��ى دیموکراتیدا بگرێت‪،‬‬ ‫ب ‌ه مه‌رجێک ش �ه‌رع ڕێگه‌ى بدات‪،‬‬ ‫ب �ه‌ م�ه‌رج��ێ��ک مه‌جلیسى شه‌رعى‬ ‫عێراقى ڕێگه‌ى بدات‪ ،‬ئینجا ده‌بێت‬ ‫موماره‌سه‌ى دیموکراسى بکات‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫هه‌مووى ڕێگه‌ى له‌یه‌کتر گرتووه‌‪ ،‬هیچ‬ ‫که‌سێک خاوه‌نى بڕیار نه‌بێت ل ‌ه عێراق‪،‬‬ ‫هیچ که‌سێک نه‌توانێت قه‌رار به‌ ته‌نها‬ ‫ب��دات‪ ،‬ئه‌م ‌ه ل ‌ه ب��وراى ده‌ستوورى‬

‫پارتى دیموکراتى‬ ‫ک����وردس����ت����ان‬ ‫خاوه‌نى "بارزانى‬ ‫ڕه‌ح��م��ه‌ت��ی"ی�� ‌ه‬ ‫ب����ه‌ق����ووه‌ت���� ‌ه‬ ‫ب����ۆى‪ ،‬خ��اوه‌ن��ى‬ ‫س��ه‌رۆک��ى هه‌رێم‬ ‫"ک���اک مه‌سعود"‬ ‫و ب�� ‌ه ق��ووه‌ت��ى‬ ‫سه‌رۆکى هه‌رێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان��ه‌و ‌ه‬ ‫خ���اوه‌ن���ى ‪%17‬ى‬ ‫داه��ات��ى عێراقه‌‪،‬‬ ‫خ��اوه‌ن��ى گومرگى‬ ‫ئیبراهیم خه‌لیل و‬ ‫هۆمه‌رانه‌‪،‬‬ ‫حاجى‬ ‫خاوه‌نى کوردستانه‌‪،‬‬ ‫خاوه‌نى پێنج شه‌ش‬ ‫لقه‌‪ ،‬ل ‌ه گه‌وره‌ترین‬ ‫محافه‌زه‌ى سلێمانیدا‬ ‫‪80‬‬ ‫نه‌گه‌یشتۆت ‌ه‬ ‫هه‌زار ده‌نگ‬

‫یه‌کێتى نیشتمانى‬ ‫کوردستان ‪%17‬ى‬ ‫داه��ات��ى عێراقى‬ ‫ه��ه‌ی��ه‌‪ ،‬گومرگى‬ ‫پ���ه‌روێ���زخ���ان و‬ ‫له‌گه‌ڵ داهاتى زۆرى‬ ‫ک��وردس��ت��ان��دا ل ‌ه‬ ‫دهۆک کورسییه‌کى‬ ‫ن��ه‌ه��ێ��ن��اوه‌‪ ،‬ل � ‌ه‬ ‫هه‌ولێر ب � ‌ه پاڵ‬ ‫کورسییه‌کى هێناوه‌‬ ‫م �ه‌وزوع �ه‌دا شتێک پیشانبدات‪ ،‬بۆ‬ ‫نموونه‌ مه‌سه‌له‌ى که‌رکوک و ناوچ ‌ه‬ ‫دابڕاوه‌کان ئێستا حه‌دو حدودى بۆ‬ ‫دابنرێت‪ ،‬ئه‌وه‌ سوودان ئه‌مساڵ ئیتر‬ ‫ئه‌بێت ‌ه ئه‌وه‌ى که‌ جیابێته‌و‌ه جنوبى‬ ‫سوودان ل ‌ه سوودان‪ ،‬هه‌موو شته‌کان‬ ‫ته‌وزیع بکات‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ له‌ کوردستان‬ ‫له‌گه‌ڵ عێراقدا تا چه‌ند ساڵى تر‬ ‫پێکه‌وه‌ین‪ ،‬ئایا ئێمه‌ له‌گه‌ڵ عێراق‬ ‫و عه‌ره‌ب و ئه‌مریکاو دنیا قسه‌مان‬ ‫کردوو‌ه ئه‌و‌ه که‌رکوک تا بیست ساڵى‬ ‫تر نه‌یه‌ته‌و‌ه سه‌ر هه‌رێمى کوردستان‪،‬‬ ‫به‌اڵم با بێن بنووسن بۆمان بیست‬ ‫س��اڵ��ى ت��ر دێ��ت �ه‌وه‌ س��ه‌ر هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪ ،‬ئایا ئه‌مه‌ ک��راوه‌؟ من‬ ‫پێموایه‌ تا ئێستا ئه‌وانه‌ نه‌کراوه‌‪.‬‬

‫عێراقیدا‪ ،‬له‌ بوراى پێکهاته‌کانیشدا‬ ‫ل ‌ه ئینتیخاباته‌کاندا ن ‌ه سووننه‌ و ن ‌ه‬ ‫شیع ‌ه له‌ کوردستان ڕه‌نگه‌ دوو هه‌زار‬ ‫ده‌نگیان نه‌هێنابێت‪ ،‬مه‌عناى ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫که‌سى نییه‌ ل ‌ه کوردستاندا‪ ،‬کوردیش‬ ‫نه‌یتوانى ل ‌ه مه‌نتیقه‌ى سووننه‌و شیع ‌ه‬ ‫کورسییه‌ک بێنێت‪ ،‬مه‌عناى وای ‌ه‬ ‫که‌سى نیی ‌ه تێیدا‪ ،‬شیع ‌ه نه‌یتوانى‬ ‫ل�ه‌ مه‌نتیقه‌ى سووننه‌ بیهێنێت‪،‬‬ ‫سوونن ‌ه نه‌یتوانى له‌ مه‌نتیقه‌ى شیعه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ خۆى پێکهاته‌که‌ جیابۆته‌وه‌و‬ ‫جیاکراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬مه‌عقول ‌ه مه‌سه‌له‌ن‬ ‫له‌ کوردستاندا دوو ملیۆن و حه‌وت‬ ‫سه‌د هه‌زار ده‌نگ بووه‌‪ ،‬بیست هه‌زار‬ ‫ده‌نگى عه‌ره‌بى تێدانه‌بێت‪ ،‬شیع ‌ه‬ ‫بیست هه‌زارى سووننه‌ى تێدانه‌بێت‪،‬‬ ‫ی��ان مه‌سه‌له‌ن شیع ‌ه پێنج شه‌ش‬ ‫ملیۆن ده‌نگى هێناو‌ه ‪ 30‬هه‌زار ده‌نگى‬ ‫کوردى تێدانه‌بێت‪ ،‬ئاخر ئه‌مه‌ خۆى‬ ‫ب��ۆ خ��ۆى یه‌عنى جیاتکردۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫پێکهاته‌ى ده‌سه‌اڵتیش ئێستا کورد‬ ‫سه‌رۆک کۆمار به‌ هى خۆى ده‌زانێت‪،‬‬ ‫ه �ه‌رک �ه‌س باسى بکات به‌ناحه‌قى‬ ‫ده‌زانێت‪ ،‬شیعه‌ سه‌رۆک وه‌زیران ب ‌ه‬ ‫هى خۆى ده‌زانێت‪ ،‬ده‌بێت سووننه‌ش‬ ‫س �ه‌رۆک��ى پ�ه‌رل�ه‌م��ان ب� ‌ه ه��ى خۆى‬ ‫بزانێت‪ ،‬ئه‌میش جیاکراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫وه‌زیره‌کان جیاکراونه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫من پێموایه‌ عێراق سێ پێکهاته‌ى‬ ‫جیاوازه‌‪ ،‬ئه‌م سێ پێکهات ‌ه جیاوازه‌ ب ‌ه‬ ‫زۆر لکێنراون به‌یه‌که‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫تموحه‌که‌ وایکردوو‌ه هه‌ر یه‌کێکیان‬ ‫ده‌یه‌وێت خۆى هه‌موو شتێک بێت و‬ ‫شیعه‌ به‌ ناوى دیموکراتییه‌و‌ه ده‌ست‬ ‫به‌سه‌ر هه‌موو عێراقدا بگرێت‪ ،‬سوونن ‌ه‬ ‫مه‌سه‌له‌ن دوو شه‌ریکى بۆ په‌یدابوو‌ه‬ ‫کورد و شیعه‌ى قبووڵى نییه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ى‬ ‫که‌ زۆر سالم و هێواش و له‌سه‌رخۆو‬ ‫سه‌خییه‌ له‌ناو هه‌موو شته‌کاندا‪ ،‬ته‌نها‬ ‫ک��ورده‌‪ ،‬سه‌خى؛ مه‌به‌ستم له‌وه‌ی ‌ه‬ ‫هه‌رچى لێ داواب��ک �ه‌ن‪ ،‬ناڵێت ناو‬ ‫ئه‌یانداتێ‪.‬‬ ‫عێراق سێ پێکهاته‌ى جیاواز‌ه ک ‌ه‬ ‫ڕه‌نگه‌ ئاسان نه‌بێت ئه‌م پێکه‌وه‌ژیانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم مه‌ساڵیحه‌که‌یان له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫موشته‌ره‌که‌و وه‌زع�� ‌ه ئیقلیمییه‌ک ‌ه‬ ‫یارمه‌تییان ن��ادات ه�ه‌ر یه‌کێک بۆ‬ ‫خۆى حکومه‌تێک دروستبکات‪ ،‬ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫هه‌ر ناچاربن پێکه‌وه‌ بژین و شه‌ڕ‬ ‫نه‌بێت‪.‬‬

‫* حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان له‌ چه‌ند ڕۆژى ڕابردوودا‬ ‫یادى ‪ 34‬ساڵه‌ى دامه‌زراندنى خۆى‬ ‫ک��رده‌وه‌ به‌تایبه‌تى دواى پرۆسه‌ى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کانى په‌رله‌مانى کوردستان‬ ‫و په‌رله‌مانى عێراق‪ ،‬په‌یامى یادى‬ ‫‪ 34‬ساڵه‌ى حزبى سۆسیالیست چى‬ ‫بوو بۆ خه‌ڵکى خۆى و بۆ خه‌ڵکى‬ ‫کوردستان؟‬ ‫ ح��زب��ى سۆسیالیست ل���ه‌دواى‬‫‌وه‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌ک��ان��ى ‪7‬ى ئ����ازاره ‌‌‬ ‫خه‌ریکى کۆمه‌ڵێک به‌رنامه‌ى نوێیه‌و‬ ‫پێداچوونه‌وه‌ به‌ هه‌موو کاره‌کاندا‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ى ک ‌ه ‌باش بووه‌ باشترى بکات‬ ‫و ئ �ه‌وه‌ى‪ ،‬که‌ که‌موکوڕى تێدابوو‌ه‬ ‫هه‌وڵبدرێت چاک بکرێت و ڕێکبخرێت‪،‬‬ ‫یه‌کێک ل �ه‌و به‌رنامان ‌ه کۆمه‌ڵێک‬ ‫گۆڕانکارییه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌رنامه‌ى ئه‌ساسى‬ ‫مه‌سه‌له‌ى کۆنگره‌ى حزبه‌‪ ،‬ک ‌ه له‌و‬ ‫کۆنگره‌ی ‌ه بتوانرێت هه‌م ل ‌ه نیزامى‬ ‫داخلى‪ ،‬هه‌م ل ‌ه پێکهاته‌ى هه‌یکه‌لى‬ ‫حزب‪ ،‬هه‌م ل ‌ه شێوه‌ى ڕێکخستنه‌کانى‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵێک پ��رۆژه‌ى جیاجیا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ک ‌ه ‌له‌ هه‌موویان بتوانین گه‌اڵڵه‌ى‬ ‫پ���رۆژه‌ی���ه‌ک ب��ک�ه‌ی��ن‪ ،‬ک � ‌ه بتوانین‬ ‫پێکه‌و‌ه هه‌موومان له‌ کۆنگره‌ى حزبدا‬ ‫خوێنێکى تازه‌و ژیانه‌وه‌یه‌کى باشترو‬ ‫کۆ‌مه‌ڵێک له‌ که‌سانى تر بتوانێت بێت ‌ه‬ ‫کۆنگره‌و‌ه بێته‌ ناو سه‌رکردایه‌تى‬ ‫نوێى حزبه‌وه‌‪ ،‬به‌ ته‌ئکید ل ‌ه هه‌موو‬ ‫بواره‌کاندا ل ‌ه ڕووى چه‌ندایه‌تى و ل ‌ه‬ ‫ڕووى چۆنایه‌تییه‌وه‌ گۆرانکارى تێدا‬ ‫ده‌کرێت‪.‬‬

‫*ته‌نانه‌ت ل ‌ه ناوچه‌کانى ته‌ماسیش‪،‬‬ ‫که‌رکوک و ئه‌و ناوچانه‌ى که‌ کورد‬ ‫ب ‌ه ناوچه‌ى داب��ڕاوی��ان ده‌زانێت و‬ ‫الی�ه‌ن�ه‌ک��ان��ى ت��ر ب �ه‌ موته‌نازه‌عى‬ ‫ده‌زانن؟‬ ‫ کورد ئه‌گه‌ر داواى که‌رکوک بکات‬‫بۆ سه‌ر هه‌رێمى کوردستان‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫شه‌ڕ بکات‪ ،‬ئایا شه‌ڕى پێده‌کرێت؟‬ ‫من پێموای ‌ه ک��وردی��ش ده‌بێت له‌و‬

‫*پ��رۆس �ه‌ى هه‌ڵبژاردنى ڕابردوو‬ ‫ل��ه‌م��اوه‌ى ساڵێکدا ل � ‌ه کوردستان‬ ‫و ع���ێ���راق���داو دوو هه‌ڵوێستى‬ ‫سۆسیالیست بینرا‪ ،‬ل ‌ه هه‌ڵبژاردنى‬ ‫کوردستاندا حزبى سۆسیالیست ل ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ى چوار حزبى سیاسیدا‪،‬‬ ‫له‌ هاوپه‌یمانێتییه‌کى چوارقۆڵیدا‪،‬‬ ‫لیستى چاکسازى و خزمه‌تگوزارى‬ ‫به‌شدارى هه‌ڵبژاردنى ک��رد‪ ،‬به‌اڵم‬

‫له‌ هه‌ڵبژاردنى ته‌شریعى عێراقدا‪،‬‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ى لیستى هاوپه‌یمانى‬ ‫کوردستاندا به‌شدارى هه‌ڵبژاردنى‬ ‫ک���رد‪ ،‬ئ���ه‌م دوو به‌شداریکردن ‌ه‬ ‫ب��ه‌م دوو ش��ێ��واز‌ه ج��ی��اواز‌ه چۆن‬ ‫لێکده‌ده‌یته‌وه‌؟‬ ‫ له‌سه‌ر به‌شدارى ل ‌ه هه‌ڵبژاردنى‬‫په‌رله‌مان ل ‌ه ئاستى کوردستان‪،‬‬ ‫پێموایه‌ شتێکى باش بوو‪ ،‬شتێکى‬ ‫باشمان کرد‪ ،‬که‌ ئێم ‌ه هه‌موو پێکه‌و‌ه‬ ‫بتوانین چه‌ندێک لیستى جیاواز و‬ ‫کێبڕکێى هه‌ڵبژاردنه‌کان هه‌بێت ل ‌ه‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ ڕه‌نگ ‌ه خزمه‌ت‬ ‫ب ‌ه پرۆسه‌ى سیاسى بکات‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ملمالنێکانیش ل�ه‌ن��او خۆماندایه‌و‬ ‫چاره‌سه‌رى کێشه‌کانیش الى خۆمانه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ل ‌ه مه‌سه‌له‌کانى تردا ئێم ‌ه تا‬ ‫ئێستا وه‌ک��و حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان پێمانوای ‌ه‬ ‫مه‌سه‌ل ‌ه ئه‌ساسى و ستراتیجییه‌کانى‬ ‫خه‌ڵکى ک��وردس��ت��ان ل �ه‌ عێراقدا‬ ‫جێگیرنه‌بووه‌‪ ،‬تا ئێستا له‌ ده‌ستوورى‬ ‫عێراقدا ته‌سبیت ن �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬هێشتا‬ ‫ده‌ڵه‌مه‌یه‌و نه‌مه‌ییوه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئێم ‌ه‬ ‫پێویستمان به‌و‌ه هه‌ی ‌ه له‌و حاڵه‌تانه‌ى‬ ‫ک ‌ه ئێستا هه‌ی ‌ه له‌سه‌ر ئاستى عێراق‪،‬‬ ‫وه‌کو له‌پێشتر باسى یه‌کخستنه‌وه‌ى‬ ‫ماڵى کوردمان کرد‪ ،‬له‌سه‌ر ئاستى‬ ‫عێراق چه‌ند هێز‌ه کوردستانییه‌کان‬ ‫پێکه‌و‌ه له‌یه‌ک به‌ره‌دا بن‪ ،‬ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫ده‌توانن زیاتر پێگه‌ى خۆیان به‌هێز‬ ‫بکه‌ن به‌رامبه‌ر ب ‌ه عێراق و به‌رامبه‌ر‬ ‫ب ‌ه په‌رله‌مانى عێراق‪ ،‬چه‌ندێک ئێم ‌ه‬ ‫ژم��اره‌ى کورسییه‌کانمان و ژماره‌ى‬ ‫ده‌نگه‌کانمان ل ‌ه عێراقدا زیادبێت بۆ‬ ‫کورد گرنگتره‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ل � ‌ه ڕاس��ت��ی��دا ل � ‌ه ڕووانگه‌ى‬ ‫نیشتمانى و نه‌ته‌وه‌ییه‌و‌ه بیرمان‬ ‫ل �ه‌و‌ه ‌ک��رده‌و‪‌،‬ه ک ‌ه ئێم ‌ه له‌ حه‌وت‬ ‫پارێزگا به‌شداریمان کرد ل ‌ه سیانیان‬ ‫ده‌رب��چ��ی��ن و ل �ه‌ چ��واری��ش��ی��ان ئه‌و‬ ‫ده‌نگانه‌ى‪ ،‬ک ‌ه ده‌رناچین په‌رشوباڵو‬ ‫نه‌بێت و بگه‌ڕێته‌و‌ه بۆ هاوپه‌یمانى‬ ‫کوردستان بۆ ئه‌وه‌ى که‌سى ترى پێ‬ ‫بچێت ‌ه پێشه‌وه‌و ده‌نگه‌کان نه‌فه‌وتێت‪،‬‬ ‫چونک ‌ه له‌ ڕاستیدا شێوه‌ى قانوونه‌که‌‪،‬‬ ‫قانونێکى غه‌ڵه‌ت بوو‪ ،‬که‌ ده‌بووای ‌ه‬ ‫کورد قبووڵى نه‌کردایه‌‪ ،‬قایمه‌کان ب ‌ه‬ ‫ڕاى من زه‌ره‌رى کوردى تێدابوو‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫ته‌ئکید ئێمه‌ وه‌کو حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان ڕاسته‌ زه‌ره‌رمان‬ ‫لێکرد‪ ،‬به‌اڵم وه‌کو کورد زه‌ره‌رمان‬ ‫لێنه‌کردووه‌‪ ،‬ده‌نگه‌کانى ئێمه‌ ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مانى ترى پێ چۆته‌ پێشه‌وه‌و‬ ‫ئه‌ندامى ترى په‌رله‌مانى پێ ده‌رچووه‌‪،‬‬ ‫ده‌نگه‌کانى ئێم ‌ه ه��ات��ۆت�ه‌وه‌ سه‌ر‬ ‫ئه‌و کۆگایه‌ى‪ ،‬ک ‌ه ناوى هاوپه‌یمانى‬ ‫کوردستان ب��وو‪ ،‬ده‌نگه‌کانى ئێم ‌ه‬ ‫نه‌فه‌وتاون‪ ،‬واته‌ لیسته‌که‌ ک ‌ه ئێمه‌ى‬ ‫تێدابووین سه‌رکه‌وتوو بووه‌‪ ،‬وه‌کو‬

‫ح��زب ئێم ‌ه زه‌ره‌رم���ان ک��ردووه‌ ک ‌ه‬ ‫ڕه‌نگ ‌ه زه‌ره‌رى حزب و کورد موقاره‌ن ‌ه‬ ‫بکه‌یت فه‌رقى هه‌بێت‪ ،‬تۆ ل ‌ه کورد‬ ‫زه‌ره‌رت نه‌کردووه‌‪ ،‬ل ‌ه حزب زه‌ره‌رمان‬ ‫کردوو‌ه ئه‌وه‌ش ته‌عویزى ده‌که‌ینه‌و‌ه‬ ‫وه‌ختێکى تر‪ ،‬جارێکیتر‪ ،‬که‌ ئێم ‌ه‬ ‫به‌رده‌وامین ل ‌ه خه‌بات‪.‬‬ ‫شێوه‌ى قانوونه‌که‌ ئه‌وه‌نده‌ غه‌ڵه‌تى‬ ‫تێدابوو ل ‌ه ‪ 290‬قایم ‌ه ‪ 9‬قایمه‌ ده‌رچوو‌ه‬ ‫له‌ عێراقدا‪ ،‬ئه‌مه‌ کااڵیه‌ک نییه‌ به‌پێى‬ ‫بااڵ بڕابێت و هه‌تاهه‌تای ‌ه به‌و شێوه‌ی ‌ه‬ ‫بمێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌ته‌ئکید ڕه‌نگه‌ ئه‌م‬ ‫ج��ار‌ه گ��ۆڕان به‌سه‌ر ئه‌و قایمانه‌دا‬ ‫بێت‪ ،‬جگه‌له‌و‌ه له‌ناو کوردستانیشدا‬ ‫به‌نیسبه‌ت عێراقه‌و‌ه ئێمه‌ ل ‌ه مووسڵ‬ ‫و ک �ه‌رک��وک و ‌تکریت‪ ،‬ل�ه‌ دیاله‌‪،‬‬ ‫سه‌رکه‌وتوو نه‌بووین وه‌ک��و کورد‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر ئاستى ژماره‌ش هاوپه‌یمانى‬ ‫کوردستانى ‪ 53‬کورسى هه‌بوو‌ه ئێستا‬ ‫‪43‬ى هه‌یه‌‪ ،‬کورد هه‌مووى ‪ 58‬کورسى‬ ‫هه‌بوو‌ه ل ‌ه ‪ 275‬کورسى‪ ،‬ئێستا ‪325‬‬ ‫کورسیی ‌ه ‪ 57‬کورسى هه‌یه‌‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫وه‌کو کورد پاشه‌کشه‌مان کردووه‌ ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کاندا‪ ،‬وه‌کو حزبه‌کانیش‬ ‫ل �ه‌ن��او ک��وردس��ت��ان��دا ه��ه‌ر حزبێک‬ ‫له‌ئاستى خۆى ڕه‌نگ ‌ه پاشه‌کشه‌ى‬ ‫کردبێت‪ ،‬ئینتیخاباته‌که‌ ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫غه‌ڵه‌تى تێدابووه‌ ل ‌ه کوردستان لیست‬ ‫هه‌بووبێت ب ‌ه ‪ 8‬هه‌زار ده‌نگ دوو ژنى‬ ‫ده‌رچ���ووه‌‪ ،‬ئێمه‌ ب ‌ه ‪ 8‬ه �ه‌زار یه‌ک‬ ‫که‌سمان ده‌رنه‌چوو‪ ،‬به‌اڵم خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫موقاڕه‌نه‌یه‌ک بکه‌ین له‌گه‌ڵ هه‌موو‬ ‫حزبه‌کان له‌ کوردستاندا بۆ نموون ‌ه‬ ‫پارتى دیموکراتى کوردستان خاوه‌نى‬ ‫"ب��ارزان��ى ڕه‌حمه‌تی"یه‌ به‌قووه‌ت ‌ه‬ ‫بۆى‪ ،‬خاوه‌نى سه‌رۆکى هه‌رێم "کاک‬ ‫مه‌سعود" و به‌ قووه‌تى سه‌رۆکى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانه‌و‌ه خاوه‌نى ‪%17‬ى‬ ‫داهاتى عێراقه‌‪ ،‬خاوه‌نى گومرگى‬ ‫ئیبراهیم خه‌لیل و حاجى هۆمه‌رانه‌‪،‬‬ ‫خاوه‌نى کوردستانه‌‪ ،‬خاوه‌نى پێنج‬ ‫شه‌ش لقه‌‪ ،‬له‌ گه‌وره‌ترین محافه‌زه‌ى‬ ‫سلێمانیدا نه‌گه‌یشتۆت ‌ه ‪ 80‬هه‌زار‬ ‫ده‌ن���گ‪ ،‬یه‌عنى خ��ۆ ئ���ه‌وه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫موقاڕه‌نه‌ى بکه‌یت ڕه‌نگ ‌ه له‌گه‌ڵ ‪8‬‬ ‫ه �ه‌زار ده‌نگه‌که‌ى سلێمانى ئێمه‌دا‬ ‫زۆر ف �ه‌رق��ى ن�ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ئه‌و‬ ‫ئیمکانیاتانه‌ى لێبکه‌یته‌وه‌‪ ،‬یه‌کێتى‬ ‫نیشتمانى کوردستان ‪%17‬ى داهاتى‬ ‫عێراقى هه‌یه‌‪ ،‬گومرگى په‌روێزخان‬ ‫و له‌گه‌ڵ داهاتى زۆرى کوردستاندا‬ ‫له‌ دهۆک کورسییه‌کى نه‌هێناوه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫هه‌ولێر ب ‌ه پاڵ کورسییه‌کى هێناوه‌‪،‬‬ ‫پ��ارت��ى مه‌سه‌له‌ن ل� ‌ه ک �ه‌رک��وک ب ‌ه‬ ‫فه‌الکه‌ت کورسیه‌کى هێناوه‌‪ ،‬یه‌عنى‬ ‫جگ ‌ه له‌وه‌ى کورد به‌عام به‌رامبه‌ر ب ‌ه‬ ‫عێراق پاشه‌کشه‌ى ک��ردووه‌‪ ،‬ئه‌و ب ‌ه‬ ‫پیاچوونه‌وه‌ى پێویسته‌ به‌نیسبه‌ت‬ ‫کورده‌و‌ه به‌رامبه‌ر به‌ عێراق‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫هه‌موو حزبه‌کان خۆشیان‪.‬‬

‫روانین (‪)11‬‬

‫چه‌ند هێز‌ه کوردستانییه‌کان پێکه‌و‌ه له‌یه‌ک به‌ره‌دا بن‪ ،‬ئه‌وه‌ند‌ه ده‌توانن‬ ‫زیاتر پێگه‌ى خۆیان به‌هێز بکه‌ن به‌رامبه‌ر ب ‌ه عێراق و په‌رله‌مان ‌ى عێراق‬

‫‪3‬‬

‫ڕێبین حەسەن‬ ‫‪Rebin.1987@yahoo.com‬‬

‫مالیکى و پێکهێنانى‬ ‫حکومه‌ت و ئایینده‌ى‬ ‫عێراق‬ ‫له‌ گۆشه‌ى هه‌فته‌ى ڕابردووى ڕووانیندا‬ ‫باسمان له‌ هه‌ستیارى دۆخ��ى عێراق‬ ‫و ده‌رئه‌نجامه‌کانى دواى دیاریکردنى‬ ‫ن��وورى مالیکى له‌ الی�ه‌ن هاوپه‌یمانى‬ ‫نیشتمانى ک��رد‪ ،‬دی��اره‌ له‌ ئێستاشدا‬ ‫ڕووداوه‌کانى ڕه‌وشى گۆڕه‌پانى سیاسى‬ ‫عێراق ڕاستى ئه‌و بۆچوونه‌ى سه‌لماند‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ى که‌ هێشتا مایه‌ى مشتومڕو جێگاى‬ ‫باسکردنى میدیاکانه‌‪ ،‬بوونى ترسێکى‬ ‫چاوه‌ڕوانکراوه‌‪ ،‬که‌ پێده‌چێت خودى‬ ‫س �ه‌رۆک وه‌زی��ران��ى ماوه‌به‌سه‌رچووش‬ ‫هه‌ستی پێکردبێت‪ ،‬ئ��ه‌و ترسه‌ش‬ ‫بریتییه‌ له‌ په‌راوێزخستنى سووننه‌ و‬ ‫بایکۆتکردنى هه‌ر حکومه‌تێک‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫الیه‌ن مالکییه‌وه‌ پێکبهێنرێت‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ئه‌وه‌ى که‌ به‌رده‌وام له‌ زارى به‌رپرسانى‬ ‫بااڵى لیستى ئه‌لعێراقییه‌ ده‌بیسرێت‬ ‫و جه‌ختی له‌سه‌ر ده‌کرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌یه‌‬ ‫که‌ ئه‌وان به‌ هیچ جۆرێک ئاماده‌نین له‌‬ ‫ڕووانگه‌ى مامه‌ڵه‌ و هه‌ڵوێستیانه‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌رمى له‌به‌رامبه‌ری بنوێن و دان به‌‬ ‫ڕه‌وایی حکومه‌تێکدا بنێن‪ ،‬که‌ مالیکى‬ ‫س���ه‌رۆک وه‌زی��ران��ى ب��ێ��ت‪ .‬بێگومان‬ ‫هه‌ستیارى ڕه‌وشه‌که‌ش له‌وه‌دایه‌‪ ،‬له‌‬ ‫کاتێکدا عێراق دواى حه‌وت مانگ له‌‬ ‫بێنه‌وبه‌ره‌ى پێکنه‌هێنانى حکومه‌ت و‬ ‫دواتریش چه‌ندین سیناریۆ و ئه‌گه‌رى‬ ‫پێچه‌وانه‌‪ ،‬پێویستى به‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫چیتر الیه‌نه‌کان به‌رده‌وام نه‌بن له‌سه‌ر‬ ‫ملمالنێى ده‌س���ه‌اڵت‪ ،‬به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫دوور ل �ه‌ دی��م��وک��راس��ى‪ ،‬ک �ه‌ چ��ى له‌‬ ‫ساته‌وه‌خته‌کانى گه‌رموگوڕى خواستى‬ ‫به‌شێک له‌ الیه‌نه‌کان‪ ،‬مه‌ترسییه‌کانى‬ ‫ئاکامى کشانه‌وه‌ى پێکهاته‌یه‌کى گرنگى‬ ‫عێراق‪ ،‬که‌ بیه‌وێت له‌ بازنه‌ى به‌شدارى‬ ‫سیاسى و حکومڕانى بچێته‌ ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫هێنده‌ى ڕێگا له‌به‌رامبه‌ر گه‌ڕانه‌وه‌ى‬ ‫ئ��اڵ��ۆزى و ناله‌بارى دۆخ�ه‌ک�ه‌ خۆش‬ ‫ده‌ک���ات‪ ،‬وه‌ک چ��اودێ��ران��ى سیاسى‬ ‫باسى لێده‌که‌ن‪ ،‬گه‌ر بێتوو سووننه‌کان‬ ‫ب��ه‌ش��دارى ح��ک��وم�ه‌ت ن��ه‌ک��ه‌ن‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫عێراق له‌ دوو ڕووه‌وه‌ زیانى گه‌وره‌ى‬ ‫پێده‌گات‪ ،‬ئه‌وانیش‪ ،‬ی�ه‌ک�ه‌م‪ :‬کرده‌‬ ‫سیاسییه‌کان‪ ،‬که‌ خۆى له‌ په‌المار و‬ ‫ته‌قینه‌وه‌ تیرۆریستییه‌کاندا ده‌بینێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه��اوش��ێ��وه‌ى س��ااڵن��ى دواى پرۆسه‌ى‬ ‫ئازادى عێراق له‌ ‪ 2003‬و به‌ تایبه‌تیش‬ ‫‪ 2005‬ئاستێکى نێگه‌تیڤ به‌خۆیه‌وه‌‬ ‫ده‌بینێت‪ ،‬چونکه‌ ئ �ه‌و کاته‌ شانه‌‬ ‫نووستووه‌کانى به‌عس و چه‌کدارانى‬ ‫گ��روپ�ه‌ تێکده‌ر و تیرۆریستییه‌کان‬ ‫ده‌ست به‌ چاالکییه‌کانیان ده‌که‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ک چۆن له‌ ڕاب��ردوودا هه‌میشه‌‬ ‫جێبه‌جێنه‌کردنى‬ ‫ل���ه‌ب���ه‌رام���ب���ه‌ر‬ ‫داخوازییه‌کانیاندا عێراقیان کردبووه‌‬ ‫گۆمى خوێن‪ ،‬ئه‌مه‌ش ته‌نیا هاوواڵتییان‬ ‫و پرۆسه‌ى دیموکراسى لێى زه‌ره‌رمه‌ند‬ ‫ده‌بێت‪ .‬دووه‌م‪ :‬پرسى ده‌ستتێوه‌ردانى‬ ‫واڵتانى دراوسێ‪ ،‬که‌ زۆربه‌یان عه‌ره‌بى‬ ‫سووننه‌ن واده‌کات جارێکى تر‪ ،‬ڕه‌وشى‬ ‫ناوخۆى ئه‌م واڵته‌ بچێته‌وه‌ خاڵى سفرو‬ ‫ئه‌و ده‌سکه‌وتانه‌ى‪ ،‬که‌ به‌دیهاتوون له‌‬ ‫ڕێگه‌ى واڵتانى دراوسێ و ناوچه‌که‌وه‌‬ ‫به‌هه‌در بڕوات‪ ،‬بۆیه‌ گریمانه‌یه‌کى قورس‬ ‫ده‌بێت گه‌ر بێتوو به‌ چاوپۆشین له‌‬ ‫ڕاستییه‌کان‪ ،‬نوورى مالیکى حکومه‌ت‬ ‫پێکبهێنێت و گوێ نه‌داته‌ داهاتووى‬ ‫سیاسى واڵت‪ ،‬ب���ه‌اڵم ل �ه‌ دۆخێکدا‬ ‫ئه‌گه‌ر هاتوو حکومه‌تیش پێکبهێنرێت‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕێ ناکرێت ئه‌و الیه‌نانه‌ى ده‌بنه‌‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن‪ ،‬ب�ه‌ئ��اس��ان��ى هاوکارى‬ ‫پێویستى حکومه‌ته‌که‌ى مالیکى بن و‬ ‫به‌مه‌ش ئه‌و الیه‌نانه‌‪ ،‬هه‌موو کاتێک دژى‬ ‫ده‌وه‌ستنه‌وه‌و سه‌قامگیرى و ئاسایشى‬ ‫عێراق ده‌به‌نه‌وه‌ بۆ خاڵى سه‌ره‌تا‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫بیروڕا‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫بیره‌وه‌رییه‌کانی‬ ‫مــــێــــژوو‬

‫سه‌رژمێرى گشتى له‌ به‌رژه‌وه‌ندى گه‌له‌که‌ماندا نییه‌‬

‫د‪ .‬که‌یوان ئازاد‬ ‫‪Kaiwanazad@yahoo.com‬‬

‫ئه‌و کاته‌ی بیر ل ‌ه‬ ‫ئاییند ‌ه ناکه‌ینه‌وه‌!‬ ‫بیرکردنه‌وه‌ له‌ ئایینده‌‪ ،‬بیرکردنه‌وه‌یه‌ له‌ دوا ڕۆژی‬ ‫ئه‌و ڕۆاڵنه‌ی‪ ،‬دوای ئێمه‌ دێن و خه‌می ژیان و گوزه‌رانی‬ ‫خۆیان و نه‌ته‌وه‌ و مرۆڤایه‌تی له‌ کۆڵ ده‌نێن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫په‌راوێزخستنی ئه‌وان و بیرنه‌کردنه‌وه‌ له‌ ئایینده‌یان‪،‬‬ ‫مانای وه‌النانی ژیانی ئه‌وان و دروستکردنی ئاسته‌نگ‬ ‫و کێشه‌یه‌ بۆیان‪ .‬هه‌ر لێره‌وه‌ له‌سه‌ر هه‌ر تاکێکی‬ ‫ئه‌م کۆمه‌ڵگایه‌ پێویسته‌ زۆر به‌ جیددی بۆ ئه‌م باسه‌‬ ‫بڕوانێت و به‌ خه‌می ڕۆژان��ی ئه‌وانه‌وه‌ بێت‪ .‬وه‌ک‬ ‫ئه‌وه‌ی زۆربه‌ی باوک و دایکانی ئێمه‌ منداڵ له‌ دوای‬ ‫منداڵ ده‌خه‌نه‌وه‌ بێ ئه‌وه‌ی بیرێک له‌ ئایینده‌یان‬ ‫بکه‌نه‌وه‌! کاتێکیش به‌ هه‌ریه‌کێکیان ده‌ڵێت‪ ،‬یه‌کسه‌ر‬ ‫له‌ وه‌اڵمدا ده‌ڵێت‪" :‬جا ئه‌وه‌ که‌ی کێشه‌یه‌ خۆ (خوا‬ ‫ڕۆزی ده‌دات و سه‌ر بێ ڕۆزیش له‌ژێر خاکدایه‌)"‪.‬‬ ‫ئه‌م وه‌اڵمه‌ی ڕۆژانه‌ی هه‌زاران تاکی ئێمه‌ ڕووداوێکی‬ ‫سه‌یری ساڵی (‪)1998‬ى بیرهێنامه‌وه‌‪ ،‬کاتێک‬ ‫مامۆستا بووم له‌ په‌یمانگای مه‌ڵبه‌ندی مامۆستایانی‬ ‫سلێمانی‪ .‬ئه‌و ڕۆژ ه‌ی بۆ به‌سه‌رکردنه‌وه‌ی (دوو)‬ ‫خوێندکاری قۆناغی دووه‌می په‌یمانگاکه‌‪ ،‬سه‌ردانی‬ ‫ئه‌و خوێندنگا سه‌ره‌تاییه‌م کرد‪ ،‬که‌ ئه‌وانی لێبوون‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ش به‌وه‌ی ده‌ب��ووا هه‌ر خوێندکارێکی قۆناغی‬ ‫دووه‌م���ی په‌یمانگاکانی مه‌ڵبه‌ندی مامۆستایان‪،‬‬ ‫له‌ قۆناغی دووه‌میاندا و بۆ م��اوه‌ی (‪ )45‬ڕۆژ له‌‬ ‫یه‌کێک له‌ خوێندگاکانی شاره‌که‌یان ماوه‌ی (تگبیق)‬ ‫به‌سه‌ربه‌رن‪ ،‬تا ب�ه‌وه‌ی له‌ م��اوه‌ی ساڵ و نیوێکی‬ ‫خوێندندا به‌ تیۆری فێری ب��وون به‌ پراکتیکیش‬ ‫ک��اری تێدا ب��ک�ه‌ن‪ .‬ئ��ه‌وه‌ ب��وو کاتێک گه‌یشتمه‌‬ ‫ژووری به‌ڕێوبه‌ری خوێندنگا‪ ،‬دوای پشوویه‌کی که‌م‬ ‫بڕیاری چوونه‌ الی یه‌کێک له‌و خوێندکارانه‌مدا‪ ،‬که‌‬ ‫له‌و خوێندنگایه‌ م��اوه‌ی جێبه‌جێکردنی فێربوونی‬ ‫مامۆستایه‌تییان به‌ڕێده‌کرد‪ .‬کاتێک هه‌ستامه‌ سه‌ر‬ ‫پێ و ویستم ژووری به‌ڕێوه‌به‌ری به‌جێبهێڵم‪ ،‬ژنێک‬ ‫خۆی کرد به‌ ژووردا‪ .‬یه‌کسه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ر ده‌ستی‬ ‫گرتم و وتی‪ :‬مامۆستا گیان دانیشه‌‪ .‬منیش قسه‌که‌یم‬ ‫وه‌رگرت و دانیشتم‪ .‬زۆری پێنه‌چوو‪ ،‬کاکی به‌ڕێوه‌به‌ر‬ ‫له‌سه‌ کاغه‌زێک هه‌ندێک ناوی نووسی و زه‌نگێگی‬ ‫لێدا و برایه‌ک خۆی کرد به‌ ژووردا‪ ،‬که‌ دیار بوو‬ ‫(ف �ه‌ڕاش) بوو‪ .‬ئه‌ویش کاغه‌زه‌که‌ی دایه��� و وتی‪:‬‬ ‫ئه‌وانه‌م بۆ بانگ بکه‌‪ .‬دوای چه‌ند خوله‌کێک (دوانزه‌)‬ ‫خوێندکار خۆیان کرد به‌ ژووری به‌ڕێوه‌به‌ردا و به‌ ڕیز‬ ‫وه‌ستان‪ .‬له‌م کاته‌دا ژنه‌که‌ ڕووی له‌ منداڵه‌کان کرد‬ ‫و وتی‪ :‬ئه‌رێ هه‌تیووی نا‪ ،‬کامه‌تان ئه‌مشه‌و هاوار‬ ‫هاواری سکی بوو ده‌یوت دایه‌ سکم دێشی؟ له‌ نێو‬ ‫منداڵه‌کانیشدا یه‌کسه‌ر منداڵێکی بچکۆله‌ هاته‌ قسه‌‬ ‫و وتی‪ :‬دایه‌ من بووم‪ ،‬ئێستا باش بووم! به‌ر له‌وه‌ی‬ ‫ژنه‌که‌ وه‌اڵمی منداڵه‌که‌ی بداته‌وه‌‪ ،‬ڕووم تێکرد و‬ ‫وتم‪ :‬بۆ دایه‌ ئه‌مانه‌ هه‌موو منداڵی خۆتن؟ ئه‌ویش‬ ‫له‌ وه‌اڵمدا وتی‪ :‬ئه‌رێ مامۆستا بۆ هیچی تێدایه‌؟‬ ‫منیش وتم‪ :‬نه‌ دایه‌ به‌اڵم چۆن به‌خێویان ده‌که‌ی؟‬ ‫ئه‌ویش وتی‪ :‬ئای له‌ مامۆستا‪ :‬خودا ڕزقیان ده‌دا‪،‬‬ ‫ئه‌ی بۆ نازانی سه‌ری بێ ڕۆزی له‌ژێر خاکدایه‌؟‬ ‫مامۆستا گیان خه‌مت نه‌بێت یه‌کێکیان دوای ده‌وام‬ ‫عه‌الگه‌ ده‌فرۆشیت! یه‌کێکی تریان جگه‌ره‌! یه‌کێکی‬ ‫تریان ماسی هه‌ڵده‌دڕێت‪ ..‬ئاوه‌ها ئیتر! منیش ڕووم‬ ‫تێکرد و وتم‪ :‬دایه‌ مه‌به‌ستم ئه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو چۆن‬ ‫په‌روه‌رده‌یان ده‌که‌ی؟ له‌ وه‌اڵمدا وتی‪ :‬ئه‌ی مه‌کته‌بم‬ ‫بۆچییه‌؟ دیار بوو ئه‌و ژنه‌ به‌ من تێنه‌ده‌گه‌یه‌نرا‪،‬‬ ‫بۆیه‌ وازم لێهێنا و چووم به‌ الی خوێندکاره‌کانی‬ ‫خۆمه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و ڕووداوه‌ واقیعییه‌ی نیوه‌ ڕۆژێکی ته‌مه‌نم‬ ‫ئه‌و پرسیاره‌ی له‌ الی دروستکردم‪ ،‬که‌ ئایا ئه‌گه‌ر‬ ‫خێزانێک (شه‌ش بۆ دوان��زه‌) منداڵی هه‌بێت چۆن‬ ‫فریای په‌روه‌رده‌کردن و فێربوونیان ده‌که‌وێت؟ یان‬ ‫به‌ دیوێکی تردا چۆن باوک و دایکی ده‌زان��ن چی‬ ‫ده‌که‌ن؟ هه‌ر وه‌ک ئه‌وه‌ دایکه‌ی نه‌یزانی ئه‌و شه‌وه‌‬ ‫کامه‌یان هاواری سکی کردووه‌‪ ،‬بۆیه‌ له‌ په‌راوێزی‬ ‫وه‌ها کۆمه‌ڵگایه‌کدا ده‌بێت بڵێین "ئایینده‌ی ئه‌و‬ ‫کۆمه‌ڵ و نه‌ته‌وانه‌ به‌ره‌و کوێ ده‌ڕوات‪ ،‬کاتێک وه‌ک‬ ‫منداڵ له‌دوای منداڵ بێ بیرکردنه‌وه‌ له‌ ئایینده‌یان‬ ‫ده‌یانخه‌نه‌وه‌؟"‬

‫ه حسن ده‌ره‌دۆینى‬ ‫محمد حم ‌‬

‫پرسى سه‌رژمێرى دانیشتووانى‬ ‫عێراق به‌گشتى ئه‌مرۆ یه‌کێک ‌ه ل ‌ه‬ ‫ت��ه‌وه‌ر‌ه گرنگه‌کان و کێش ‌ه بێ‬ ‫چاره‌سه‌ر کراوه‌که‌ى مێزى گفتوگۆو‬ ‫الیه‌ن ‌ه سیاسیی ‌ه عێراقییه‌کان‪،‬‬ ‫ئه‌و پرس ‌ه ئه‌گه‌رى ئه‌نجامدان و‬ ‫به‌پێچه‌وان ‌ه ده‌یان پرسى تر دروست‬

‫ده‌کات زیاتر کێشه‌کان ل ‌ه ئاستى‬ ‫گۆڕه‌پان ‌ه سیاسیی ‌ه ژڵه‌ژاوه‌که‌دا‬ ‫قورستر ده‌ک�ه‌ن ‪ .‬سه‌رکردایه‌تى‬ ‫سیاسى ک��ورد بۆچى پێداگیرى‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌نجامدانى سه‌رژمێرى‬ ‫گشتى ده‌ک���ات ل��ه‌م ک��ات��ه‌دا ؟‬ ‫باشتروای ‌ه ب ‌ه دوو دی��دى جیاواز‬ ‫خوێندنه‌وه‌ى بۆ بکات ‪.‬‬ ‫‪-1‬بۆچى سه‌رژمێرى بکرێت‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫کاتێکدا به‌شێکى کوردى ئه‌و ناوچ ‌ه‬ ‫جێ ناوکۆکان ‌ه هه‌ڵدێن؟‬ ‫‪-2‬بۆچى نه‌کرێ باشتر‌ه ؟ چونک ‌ه‬ ‫مه‌سه‌له‌ى مادده‌ى (‪ )140‬تائێستا‬ ‫نه‌چۆت ‌ه ئاستى جێبه‌جێکردنه‌وه‌و‬ ‫ب ‌ه هه‌ڵواسراوى ماوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ب��ا دی��س��ان �ه‌و‌ه ک��ورد نه‌که‌وین ‌ه‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌کى دیکه‌ى مێژووییه‌وه‌و‬ ‫باجى قورسى بۆ بده‌ین ‪.‬ئه‌مه‌ش‬ ‫وه‌ک چه‌ندان هه‌ڵه‌ى تر بازنه‌دات‬ ‫به‌سه‌رماندا‪ ،‬چى له‌به‌ر نه‌زانینمان‬ ‫بووبێت یان له‌به‌ر بێئاگاییمان‪.‬‬

‫ده‌بوو کورد‪ ،‬به‌تایبه‌ت سه‌رکردایه‌تى‬ ‫سیاسییه‌که‌ى ل � ‌ه (ب��ه‌غ��دا)ى‬ ‫پایته‌خت کاتێک پێداگیرى بکات‬ ‫له‌سه‌ر سه‌رژمێرى سه‌رتاسه‌رى ل ‌ه‬ ‫عێراقدا‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه کاتوساتى خۆیدا‬ ‫ئه‌نجامبدرێت کێش ‌ه هه‌ڵواسراوه‌کانى‬ ‫نێوان حکومه‌تى ناوه‌ندو حکومه‌تى‬ ‫ه �ه‌رێ��م س��ه‌ب��اره‌ت ب � ‌ه که‌رکوک‬ ‫و باقى ن��اوچ� ‌ه داب���ڕاوه‌ک���ان ل ‌ه‬ ‫کوردستان‪ ،‬ک ‌ه خۆى ل ‌ه مادده‌ى‬ ‫(‪)140‬دا ده‌بینێته‌و‌ه ب ‌ه ته‌واوى‬ ‫چاره‌سه‌ربکرایه‌‪ .‬گه‌ر ئاوڕێک ل ‌ه‬ ‫که‌رکوک و باقى ناوچ ‌ه دابڕاوه‌کان‬ ‫بده‌ینه‌وه‌‪ ،‬نه‌ک هه‌ر نه‌مانتوانیو‌ه‬ ‫وه‌ک حکومه‌تى هه‌رێم کارێکى وا‬ ‫بکه‌ین ل ‌ه ڕووى خزمه‌تگوزارییه‌و‌ه‬ ‫دڵ���ى ئ���ه‌و ئ���اواران���ه‌ى ناوچ ‌ه‬ ‫دابڕاوه‌کان به‌گشتى و که‌رکوک و‬ ‫ده‌وروبه‌رى به‌تایبه‌ت ڕازى بکه‌ین‪،‬‬ ‫ک ‌ه بگه‌ڕێنه‌و‌ه سه‌ر موڵک و ماڵ‬ ‫و زێدى باوباپیرانى خۆیان‪ ،‬بگر‌ه‬

‫ئه‌وانه‌ش گه‌ڕاونه‌ته‌و‌ه ل ‌ه حاڵه‌تێکى‬ ‫ناله‌بارو ژیانێکى کولله‌مه‌رگى له‌به‌ر‬ ‫بێ کاره‌بایى و بێ ئاوى و نه‌بوونى‬ ‫چه‌ندان بوارى ترى خزمه‌تگوزارى‬ ‫و بێکاریدا ژی��ان به‌سه‌رده‌به‌ن‬ ‫‪ .‬جگ ‌ه ل �ه‌وه‌ش له‌پاش چه‌ندان‬ ‫ساڵ ل ‌ه ڕووخانى ڕژێمى به‌عس و‬ ‫نه‌مانى ئه‌و نیزامه‌و‌ه نه‌مانتوانیو‌ه‬ ‫ئه‌و گوندو ش��ارو شارۆچکانه‌ى‪،‬‬ ‫ک ‌ه کاتى خۆى سه‌ر ب ‌ه که‌رکوک‬ ‫بوون‪ ،‬ک ‌ه ب ‌ه بڕیارێکى قه‌ره‌قووشى‬ ‫ڕژێ��م��ى ب�ه‌ع��س��ى پ��ێ��ش��وو‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫مه‌رامى سیاسى ل ‌ه پشته‌و‌ه بوو‌ه‬ ‫ب ‌ه مه‌به‌ستى ته‌عریبکردنى ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌‪ ،‬بیانگه‌ڕێنینه‌و‌ه سه‌ر ئه‌و‬ ‫پارێزگای ‌ه ‪ ،‬تا ئێستاش به‌شێکى‬ ‫زۆرى ئه‌و گوند‌ه کوردنشینانه‌ى‬ ‫پێشوو عه‌ره‌بى هاورده‌ى تێدایه‌‪،‬‬ ‫ک� ‌ه ب� ‌ه س���ه‌دان گوند مه‌زه‌ند‌ه‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬چه‌ندان ناحیه‌و شارو‬ ‫شارۆچکه‌ش ل ‌ه سنوورى ناوچ ‌ه‬

‫داب��ڕاوه‌ک��ان��دا ڕێ��ژه‌ى ک �ه‌م ماڵى‬ ‫ک��وردى تێداماوه‌ته‌و‌ه به‌شێکى‬ ‫زۆری��ان له‌به‌ر نه‌بوونى حاڵه‌تى‬ ‫ئه‌منیه‌ت و ئاسایش و نه‌بوونى‬ ‫خزمه‌تگوزارى هه‌اڵتوون بۆ ناوچ ‌ه‬ ‫ئازادکراوه‌کانى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫‪ .‬الى هه‌مووانیش ڕوون و ئاشکرای ‌ه‬ ‫گ���ه‌ر ل���ه‌م ک��ات��ه‌دا سه‌رژمێرى‬ ‫ئه‌نجامبدرێت‪ .‬ئه‌و سه‌رژمێریی ‌ه‬ ‫ده‌بێت به‌پێوه‌ر و به‌شێکى زۆرى‬ ‫ئه‌و ناوچانه‌ش له‌ده‌ستده‌درێت‪،‬‬ ‫ئ��ۆب��اڵ��ه‌ک��ه‌ش��ى ل��� ‌ه ئه‌ستۆى‬ ‫خۆماندایه‌‪ ،‬ده‌ب��وو کورد هه‌ر ل ‌ه‬ ‫ئێستاو‌ه دژى ئه‌و سه‌رژمێریی ‌ه‬ ‫بووای ‌ه تا مادده‌ى (‪ )140‬ده‌چوو‌ه‬ ‫قاڵبى جێبه‌جێکردنه‌وه‌و گه‌ڕانه‌وه‌ى‬ ‫زۆربه‌ى ئاواره‌ى ناوچ ‌ه دابڕاوه‌کان‬ ‫بۆ سه‌ر ماڵ و موڵکى خۆیان‪ ،‬نه‌ک‬ ‫پێشوازى ل ‌ه بڕیارێکى وا بکات‪،‬‬ ‫کورد واته‌نى ئه‌وه‌شى ڕۆشت ب ‌ه‬ ‫ڕه‌حه‌تى ناگه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬

‫کێ به‌رپرس ‌ه ل ‌ه دابینکردنى پێویستییه‌کانى منداڵ؟‬ ‫م‪.‬خه‌سره‌و عه‌زیز‬

‫له‌ به‌رپرسیارێتى دابینکردنى‬ ‫پێویستییه‌کانى منداڵ‪ ،‬خۆى‬ ‫له‌م چه‌ند خاڵه‌دا ئه‌بینێته‌وه‌‪:‬‬ ‫‪ .1‬ئه‌رکه‌کانى دایک و باوک به‌‬ ‫جووته‌ به‌رپرسى گه‌وره‌کردن و‬ ‫به‌خێوکردنى منداڵه‌کانیان له‌‬ ‫سه‌رشانه‌‪ ،‬ده‌بێت ده‌وڵه‌تیش‬ ‫له‌م ئه‌رکه‌داپشتگیرییان بکات‪.‬‬ ‫‪ .2‬ڕێنمایى خێزان و ڕاگرتنى‬ ‫ب��ه‌رده‌وام��ى گ �ه‌ش �ه‌ى منداڵ‪،‬‬ ‫ئ��ه‌رک��ى ده‌وڵ�����ه‌ت بریتییه‌‬ ‫ل �ه‌وه‌ى ده‌بێت ڕێز له‌ ماف و‬ ‫سه‌رشانى دایک و که‌سوکارى‬ ‫منداڵ بگرێت‪ ،‬بۆئه‌وه‌ى بتوانن‬ ‫ڕێنمایى گونجاو ده‌سته‌به‌ر‬ ‫بکه‌ن بۆ گه‌شه‌پێدانى تواناکانى‬

‫منداڵ و ڕاگرتنى به‌رده‌وامى ئه‌و‬ ‫گه‌شه‌پێدانه‌‪.‬‬ ‫‪ .3‬مانه‌وه‌ و گه‌شه‌کردنى منداڵ‬ ‫مسۆگه‌ر بکات‪.‬‬ ‫‪ .4‬پاراستنى ناسنامه‌ى منداڵ‬ ‫(ن��او ‪،‬ڕگه‌زنامه‌‪،‬په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫خێزانییه‌کان)‪ ،‬ڕێکخستنه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌گه‌ر پێویستى پێیبێت‪.‬‬ ‫‪ .5‬ج��ی��اب��وون�ه‌وه‌ ل �ه‌ دای��ک و‬ ‫ب��اوک ‪ :‬م��ن��داڵ مافى ئه‌وه‌ى‬ ‫ه��ه‌ی��ه‌‪ ،‬ک��ه‌ ل��ه‌گ��ه‌ڵ دای���ک و‬ ‫باوکى ب��ژى‪ ،‬به‌مه‌رجێک دژى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى نه‌بێت ‪ ،‬مافى‬ ‫په‌یوه‌ندى ب �ه‌رده‌وام��ى له‌گه‌ڵ‬ ‫دایک و باوکى هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌‬ ‫یه‌کێکیان یان له‌ هه‌ردووکیان‬ ‫جیاکراوه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪ .6‬ی �ه‌ک��گ��رت��ن �ه‌وه‌ى خێزان‬ ‫"منداڵ و دایک و باوکى" مافى‬

‫ئه‌وه‌یان هه‌یه‌‪ ،‬که‌ هه‌ر واڵتێک‬ ‫جێبهێڵن و بچنه‌ واڵتى خۆیان‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ى سه‌رله‌نوێ یه‌کبگرنه‌وه‌‬ ‫و په‌یوه‌ندى نێوانیان به‌رده‌وام‬ ‫پارێزراوبێت‪.‬‬ ‫‪ .7‬بۆچوونى منداڵ ‪ ،‬منداڵ‬ ‫مافى ئ��ه‌وه‌ى هه‌یه‌ بۆچوونى‬ ‫خ��ۆى ده‌رب��ڕێ��ت و پێویسته‌‬ ‫بۆچوونه‌که‌شى له‌ هه‌ر کارێک‪،‬‬ ‫که‌ په‌یوه‌ندى به‌ منداڵه‌که‌وه‌‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌هه‌ند وه‌ربگیرێت‪.‬‬ ‫‪ .8‬ئ��ازادى تێکه‌ڵبوون‪ ،‬مندڵ‬ ‫مافى ئه‌وه‌ى هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ خه‌ڵکى‬ ‫تر تێکه‌ڵ بێت یان بچێته‌ ناو‬ ‫کۆمه‌ڵ و ڕێکخراوه‌کان یاخود‬ ‫دایانبمه‌زرێنێت ‪.‬‬ ‫‪ .9‬په‌روه‌رده‌و فێرکردن‪ ،‬منداڵ‬ ‫مافى پ����ه‌روه‌رده‌و فێرکردنى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێت ده‌وڵه‌ت النیکه‌م‬

‫خوێندنى س �ه‌ره‌ت��ای��ى بکاته‌‬ ‫خۆڕایى ئیلزامى‪.‬‬ ‫‪ .10‬ئاسایشى کۆمه‌اڵیه‌تى‪،‬‬ ‫منداڵ مافى ئه‌وه‌ى هه‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫سوود له‌ ئاسایشى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫وه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫‪ .11‬ئ��اس��ت��ى ژی����ان‪ ،‬منداڵ‬ ‫پێویسته‌ ئاستى ژیانى باش‬ ‫بێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش ئه‌رکى سه‌رشانى‬ ‫دای����ک و ب���اوک���ه‌و ده‌ بێت‬ ‫ده‌وڵه‌تیش له‌ به‌جێهێنانى ئه‌م‬ ‫ئه‌رکه‌ دڵنیابێت و پشتگیرى‬ ‫لێبکات‪.‬‬ ‫‪ .12‬پاراستن له‌ ئیستغالل و‬ ‫پشتگوێخستن‪ ،‬ده‌بێت ده‌وڵه‌ت‬ ‫م��ن��داڵ ب��پ��ارێ��زێ��ت ل �ه‌ هه‌موو‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌کى خراپى دایک و باوک‬ ‫و خه‌ڵکى تریش‪ ،‬که‌ به‌رپرسیارن‬ ‫له‌ چاودێریکردنى منداڵ و ده‌بێت‬

‫دانان و جێبه‌جێکردنى به‌رنامه‌ى‬ ‫خۆپاراستن و چاره‌سه‌رکردن‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ بگرێت ‪.‬‬ ‫‪ .13‬ته‌ندروستى و خزمه‌ته‌‬ ‫ت�ه‌ن��دروس��ت��ی��ی�ه‌ک��ان‪ ،‬ی��ه‌ک له‌‬ ‫مافه‌کانى منداڵ ئه‌وه‌یه‌ ده‌بێت‬ ‫چاکترین ئاستى ته‌ندروستى‬ ‫گشتى و ته‌ندروستى خۆپارێزى‬ ‫و که‌مکردنه‌وه‌ى ڕێژه‌ى مردنى‬ ‫منداڵى ساوا‪ ،‬ده‌بێت ده‌وڵه‌ت‬ ‫کاربکات له‌پێناو نه‌هێشتنى ڕێگاو‬ ‫شێوازى کۆن و زیانبه‌خشه‌کانى‬ ‫و چاره‌سه‌رکردنى ‪.‬‬ ‫‪ .14‬ڕێنمایى خێزان و ڕاگرتنى‬ ‫ب�����ه‌رده‌وام���ى گ �ه‌ش �ه‌ى منداڵ‪،‬‬ ‫ئه‌رکى ده‌وڵه‌ت بریتییه‌ له‌وه‌ى‬ ‫ڕێ��ز ل �ه‌ م��اف و ئه‌رکه‌کانى‬ ‫سه‌رشانى دایک و که‌سوکارى‬ ‫منداڵ بگرێت ‪.‬‬

‫مه‌سیحیه‌ت و کاتۆلیک و نوێگه‌رى یان مه‌سیحیه‌ت و مۆدێرنه‌‬

‫عادل مەریوانی‬ ‫و‪ .‬لە فارسییەوە‬

‫به‌شى پێنجه‌م‬ ‫ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى مه‌سیحیه‌تى‬ ‫کاتۆلیک له‌گه‌ڵ کلتوورى‬ ‫نوێگه‌ریدا‬ ‫ئیالهیاتى مه‌سیحى له‌به‌رانبه‌ر‬ ‫زۆرترین گۆڕانى به‌بێ وه‌ستانى‬ ‫کلتوورى مۆدێرن و پێویستبوونى‬ ‫ئه‌و گۆڕانه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت چاکسازى‬ ‫ئایینى په‌رچه‌کردارێکى جیاى‬ ‫ب���ه‌رچ���او خ��س��ت‪ ،‬بێگومان‬ ‫ژم��اردن و توێژینه‌وه‌ى هه‌موو‬ ‫ئ���ه‌و ه��ه‌ن��گ��اوان��ه‌ى گ��روپ��ه‌‬ ‫جۆراوجۆره‌کان له‌ دروستکردنى‬ ‫ئه‌سڵى مه‌سیحیه‌ت له‌ ئه‌وروپاى‬ ‫غه‌ربى و ئه‌مریکاى شیمالى له‌‬ ‫نووسینێکى ئ��اوا سنوورداردا‬ ‫ناگونجێت‪ ،‬له‌مباره‌یه‌وه‌ ته‌نها‬ ‫به‌ گرنگترین په‌رچه‌کرداره‌کانى‬ ‫کاتۆلیک ئیشاره‌ ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫به‌ چاوپۆشیکردن له‌ به‌شگه‌رایى‬ ‫ک��ات��ۆل��ی��ک �ه‌ک��ان له‌به‌رانبه‌ر‬ ‫ن��وێ��گ�ه‌ری��دا ل �ه‌ کۆتاییه‌کانى‬

‫سه‌ده‌ى حه‌ڤده‌هه‌م و سه‌ره‌تاى‬ ‫سه‌ده‌ى هه‌ژده‌هه‌م‪ ،‬له‌ سه‌ره‌تاى‬ ‫سه‌ده‌ى ڕابردوو به‌تایبه‌ت پاش‬ ‫ئه‌نجومه‌نى (شۆراى) ڤاتیکان‬ ‫(‪ ) 1965-1962‬کڵیساى‬ ‫کاتۆلیک له‌گه‌ڵ قبووڵکردنى‬ ‫دنیاى سه‌رده‌م و وه‌سفکردنیدا‬ ‫بڕیاریاندا هه‌رجۆره‌ فتوایه‌کى‬ ‫تاوانبارکردن یان تۆمه‌تئامێز‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ کلتوورى نوێگه‌رى‬ ‫وه‌البنێن هه‌تا گوێ بگرن له‌‬ ‫گۆڕانى (علمانییه‌ت) سوکالردا و‬ ‫قسه‌شیان هه‌بێت‪ .‬په‌رچه‌کردارى‬ ‫کاتۆلیک له‌به‌رانبه‌ر کلتوورى‬ ‫مۆدێرندا زۆر فراوانه‌و زه‌مینه‌‬ ‫ج��ۆراوج��ۆره‌ک��ان��ى گشتگیرن‪.‬‬ ‫گرنگترین ئه‌و گۆڕانکارییانه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ کڵێساى کاتۆلیک به‌دیهێنا‬ ‫ژم��اره‌ی��ه‌ک ه��ۆک��ارى گرنگ و‬ ‫کاریگه‌رن سه‌باره‌ت به‌ گۆڕانى‬ ‫کلتوورى جیهان ‪ ،‬هاوکات له‌‬ ‫شێوه‌ى به‌ جیهانیبووندایه‌‪ ،‬که‌‬ ‫بریتین له‌مانه‌‪:‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نى ڤاتیکانى‬ ‫‪ -1‬‬ ‫دوو (شوراى ڤاتیکانى ‪) 2‬‬ ‫به‌ ته‌شکیلکردنى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ڤاتیکانى دووه‌م ته‌فسیرێکى‬ ‫پڕئومێد‬ ‫ش���ادی���ه���ێ���ن���ه‌رو‬ ‫(‪)gaudinumet spes‬‬ ‫بۆ پێویستبوونى ده‌رکه‌وتى‬ ‫ته‌فسیرى ن��وێ ب��ۆ ئایین بۆ‬ ‫ت���وێ���ژه‌ران���ى ن��وێ��ى س���ه‌ده‌ى‬ ‫نوێگه‌رى هاته‌ بوون‪ .‬پرسیارى‬ ‫ک��ۆت��ای��ی و خ��اڵ��ى سه‌رنج‬ ‫ن��ام �ه‌ک��راوه‌ک �ه‌ى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ڤاتیکانى دوو ده‌رباره‌ى ڕێژه‌ى‬ ‫ته‌فسیره‌کانه‌‪ ،‬وات�ه‌ ئه‌مڕۆکه‌‬ ‫سۆنگه‌ى دیده‌گاى ئایینى چۆن‬ ‫بێت‪ ،‬پێویسته‌ ب�ه‌ جۆرێکى‬ ‫(متقاعد) به‌ ماناى شکاندنى‬

‫ئ�ه‌و به‌سته‌ڵه‌که‌و سه‌رله‌نوێ‬ ‫خۆى به‌دیار بخاته‌وه‌‪ ،‬زمانى‬ ‫حه‌قیقه‌ت و دروس��ت��ى خۆى‬ ‫له‌م ئاسۆى کلتووره‌ جیاوازه‌دا‬ ‫ده‌ستپێبکات؟‬ ‫مایکل پل گاالگهر‪ ،‬ئه‌ندامى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى پاپاکان سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ ڕه‌وشى کلتوورى له‌مباره‌یه‌وه‌‬ ‫ده‌ڵێت ‪:‬‬ ‫ل���ه‌م زه‌م��ی��ن��ه‌دا (پرسیارى‬ ‫پ��ێ��ش��وه‌خ��ت) ل��ه‌ قسه‌کانى‬ ‫کردنه‌وه‌ى پاپا ژانى بیست و‬ ‫سێیه‌مدا ده‌رباره‌ى ده‌ستوورى‬ ‫ک��ارى ئه‌نجوومه‌نى ڤاتیکانى‬ ‫دووه‌م ‪ ،‬سێ خاڵى میحوه‌رى‬ ‫ب��وون و جێگاى لێکۆڵینه‌وه‌و‬ ‫تیشک خستنه‌سه‌ره‌‪ :‬یه‌که‌مین‬ ‫ئ�������اوازى ئ��وم��ێ��دب��ه‌خ��ش و‬ ‫ڕێچکه‌شکێنى ئه‌و به‌ ئاشکرا‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ موژده‌ده‌رانى ئایین‪،‬‬ ‫که‌ له‌ سه‌رده‌مانى نوێگه‌رى‬ ‫به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ ڕابردوو‪ ،‬به‌‬ ‫گ�ه‌ڕان�ه‌وه‌ بۆ دوواوه‌ ده‌زانن‪،‬‬ ‫به‌ ج��ی��اوازى داده‌ن��ێ��ن‪ .‬خاڵى‬ ‫دووه‌م‪ :‬ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ که‌ هه‌ده‌فى‬ ‫ئه‌نجوومه‌ن ئاشکرا بکرێت‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ى ڕابردووه‌کانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی���ان ڕووب����ه‌ڕووب����وون����ه‌وه‌ى‬ ‫قه‌یرانى ئیمان به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫ن��وێ و ده‌رهێنانى له‌ فه‌زاى‬ ‫چه‌قبه‌ستوویى‪ ،‬به‌ڵکو ئه‌وانه‌‬ ‫ده‌یانویست که‌ به‌ وه‌زیفه‌ى‬ ‫ئه‌نقه‌ستى هیدایه‌تى مه‌عنه‌وى‬ ‫خۆیان به‌ شێوه‌ى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫که‌شیشان هه‌ڵبسووڕێن و به‌‬ ‫پرسیاره‌کان وه‌اڵم بده‌نه‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ک��ۆڕاى ئیماندارى ئایینى له‌م‬ ‫به‌شه‌ مێژووییه‌دا پێویسته‌ چۆن‬ ‫بێت‪ .‬خاڵى سێهه‌م‪ :‬ئه‌وه‌یه‌ که‌‬ ‫پاپا له‌ هه‌ڵه‌و که‌موکوڕییه‌کانى‬

‫سه‌رده‌مى نوێ‪ ،‬که‌ ئه‌وانه‌شى‬ ‫ب���ه‌ ده‌روون�������ى و عاتیفى‬ ‫ده‌خوێنده‌وه‌‪ ،‬الیه‌نگرى ده‌کات‪،‬‬ ‫به‌ ته‌عبیرى ئه‌و ‪ ،‬کڵێسا باشتر‬ ‫وایه‌‪ ،‬که‌ خواسته‌کانى ئێستاى‬ ‫له‌ ڕێگه‌ى سه‌لماندن و بایه‌خى‬ ‫فێرکردنه‌وه‌ فه‌راهه‌م بکات‪ ،‬نه‌‬ ‫به‌ سه‌رزه‌نشتکردنى میتۆده‌کانى‬ ‫مۆدێرنه‌‪.‬‬ ‫فێرکراوه‌کانى‬ ‫گ��رن��گ��ت��ری��ن‬ ‫ئه‌نجوومه‌ن بریتییه‌ له‌ مانه‌ى‬ ‫خواره‌وه‌‪:‬‬ ‫‪-1‬کتێبى پ��ی��رۆز ل �ه‌ ئیمانى‬ ‫کڵێسادا له‌ ئاستى نایاب به‌هره‌‬ ‫وه‌رده‌گرێت‪.‬‬ ‫‪-2‬ک��ڵ��ێ��س��ا ن���اوه‌ن���دى گشت‬ ‫ئیماندارانى مه‌سیحییه‌ و به‌‬ ‫ڕۆحانییه‌ت عه‌ینییه‌تى نییه‌‪.‬‬ ‫‪-3‬ئ��ه‌ن��ج��ووم��ه‌ن ب��ه‌ هه‌وڵى‬ ‫شێلگیرانه‌ ب �ه‌ڵ��ێ��ن��ده‌دات بۆ‬ ‫یه‌کخستنى یه‌کێتى مه‌سیحیه‌ت‬ ‫(کردارى جیهانى)‪.‬‬ ‫‪-4‬ئ��ه‌ن��ج��ووم��ه‌ن له‌به‌رانبه‌ر‬ ‫موباریزه‌ بۆ به‌رقه‌رارکردنى‬ ‫(داد پ���ه‌روه‌رى _ عه‌دالت )‬ ‫ئاشتى و مافى مرۆڤ ‪ ،‬به‌جددى‬ ‫تێده‌کۆشێت‪.‬‬ ‫‪-5‬ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى مه‌راسیمى‬ ‫خواپه‌رستى (ع��ی��ب��اده‌ت) به‌‬ ‫زمانى محه‌لى ڕه‌وایه‌ (جایزه‌)‪.‬‬ ‫‪-6‬ڕزگارى ئیالهى بۆ په‌یڕه‌وانى‬ ‫ئایینه‌کانى تر هاوکات بوونى‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌ گ��ه‌ڵ ئه‌وانه‌یشى‬ ‫‪ -1‬‬ ‫ک�ه‌ کاتۆلیک نین و غه‌یره‌‬ ‫مه‌سیحین ‪ ،‬ل�ه‌س�ه‌ر بنه‌ماى‬ ‫ئیمان گفتوگۆکردن ئاساییه‌‪.‬‬ ‫گۆڕانى کلتوورى و‬ ‫‪ -2‬‬ ‫به‌ره‌وپێشڕۆشتنى ئه‌بێت به‌‬ ‫بایه‌خه‌وه‌ سه‌یربکرێت‪.‬‬

‫هه‌ڵبه‌ته‌ له‌ سه‌رده‌مى دێباچه‌ى‬ ‫ئه‌م مانیفستۆیه‌ى ئه‌نجوومه‌نى‬ ‫ڤاتیکانى دوودا ت��ا ئێستا‬ ‫دیده‌گاکان گۆڕاون‪ :‬مایکل پل‬ ‫گاالگهر له‌مباره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت ‪:‬‬ ‫زۆرێک له‌ موفه‌سیران تا ئێستا‬ ‫دووب���اره‌ ب��ه‌و مانیفستۆیه‌دا‬ ‫ده‌چ�����ن�����ه‌وه‌‪ ،‬چ��ون��ک��ه‌ ب��ه‌‬ ‫چ��اره‌ن��ووس��ێ��ک��ى بێوێنه‌و‬ ‫گه‌شبینانه‌ ب �ه‌دی��ده‌ک �ه‌ن‪ .‬به‌‬ ‫بوونى پێشکه‌وتن گه‌لێکى مه‌زن‪،‬‬ ‫که‌ نوێنه‌رایه‌تى ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫سه‌رده‌مى پێش هه‌ڵوه‌شانى‬ ‫سیسته‌مى یه‌کێتى شۆره‌وى‬ ‫(یه‌کێتى سۆڤیه‌تى ج��اران)‬ ‫ناوزه‌دى ده‌که‌ن‪ ،‬جیهانى ئێمه‌‬ ‫له‌ هه‌وڵى پێدانى به‌هاى بناغه‌یى‬ ‫و مرۆیى مرۆڤى نێو تاریکستانه‌‪.‬‬ ‫نه‌بوونى مافى ژیان‪ ،‬نه‌ته‌وه‌گه‌رى‬ ‫له‌ ڕاده‌به‌ده‌ر‪ ،‬پیرۆزى نموونه‌ى‬ ‫م �ه‌س��ره‌ف��گ �ه‌ری��ی��ان �ه‌و م���اوه‌ى‬ ‫نێوان کیشوه‌ره‌ ده‌وڵه‌مه‌نه‌کان‬ ‫و ک��ی��ش��وه‌ره‌ فه‌قیره‌کان‪،‬‬ ‫ک �ه‌ هیچ ک��ات ب���ه‌ره‌و که‌مى‬ ‫ناچێت‪ .‬ئه‌مانه‌ زیاتر بابه‌تى‬ ‫گفتوگۆى بناغه‌یى ده‌بن ‪ ،‬که‌‬ ‫له‌ نیوه‌ى سه‌ده‌ى شانزه‌هه‌مدا‬ ‫گرنگییه‌کى نه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم ئێستا‬ ‫به‌رجه‌سته‌بووه‌‪ ،‬له‌م زه‌مینه‌یه‌دا‬ ‫ئه‌توانرێت له‌ نموونه‌گه‌لێکى‬ ‫وه‌ک بابه‌تى په‌یوه‌ندیدار به‌‬ ‫ژی��ن��گ�ه‌ى گ �ه‌ش �ه‌س �ه‌ن��دوو‪ ،‬به‌‬ ‫ژینگه‌ى بایۆلۆژى‪ ،‬فیمینیزم‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى ک�ه‌ ب�ه‌ ماددیگه‌رایى‬ ‫ده‌خ��وێ��ن��رێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬سه‌باره‌ت‬ ‫ب �ه‌ ج��ووڵ �ه‌ مه‌عنه‌وییه‌کان‪،‬‬ ‫ک �ه‌ س �ه‌رب �ه‌خ��ۆن ل �ه‌ سونه‌ته‌‬ ‫دینییه‌کان ڕاڤه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫‪adilmariwani@maktoob.com‬‬


‫ئافرەتان‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫بازرگانیکردن ب ‌ه ئافره‌تانه‌و‌ه وه‌ک دیارده‌یه‌کی ترسناک ڕۆژبه‌ڕۆژ ل ‌ه زیادبووندایه‌‬ ‫ه محه‌مه‌د‬ ‫ئا‪ :‬ژاڵ ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ی مرۆڤایه‌تی گه‌لێک‬ ‫قۆناغی ب��ڕی��وه‌ ل�ه‌ پێشکه‌وتنی‬ ‫شارستانییه‌ت ‌و به‌ده‌ستهێنانی‬ ‫مافه‌کانی م��رۆڤ ‌و پێوانه‌کانی‬ ‫دی��م��وک��رات��ی��ی�ه‌ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم هێشتا‬ ‫کێشه‌ی ئافره‌تان وه‌ک کێشه‌یه‌کی‬ ‫به‌رچاوی ئه‌م سه‌ده‌یه‌‌و ته‌واوی‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ��گ��ا پ���ێ���وه‌ی ده‌ناڵێت‪.‬‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ر ش��ێ��وازه‌ک��ان��ی کۆیالیه‌تی‬ ‫‌و چ �ه‌وس��ان �ه‌وه‌ گ��ۆڕاب��ێ��ت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌موویان خاوه‌ن یه‌ک ناوه‌ڕۆکن‪،‬‬ ‫ک��ێ��ش �ه‌ی ئ���اف���ره‌ت کێشه‌یه‌کی‬ ‫ڕه‌گه‌زییه‌‌و سه‌رتاسه‌ری جیهان‬ ‫په‌یوه‌ندیدار ده‌ک���ات‪ .‬ده‌توانین‬ ‫ته‌واوی ئه‌و جیاکارییه‌ ڕه‌گه‌زییه‌ی‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئافره‌ت به‌کارده‌هێنرێت‌و‬ ‫ئ�ه‌و ئاسته‌نگییانه‌ی ڕووب��ه‌ڕووی‬ ‫ه��ه‌ب��وون‌و ن��اس��ن��ام�ه‌ی ڕه‌گ���ه‌زی‬ ‫ده‌بێته‌وه‌ وه‌ک ده‌ستدرێژی له‌سه‌ر‬ ‫ئافره‌تان ناوی لێبنێین‪ .‬ئاشکرایه‌‬ ‫ده‌ستدرێژیش وه‌ک کلتوور خاوه‌ن‬ ‫مێژوویه‌کی پێنج ه�ه‌زار ساڵه‌یه‌‌و‬ ‫به‌رهه‌می سیسته‌می پیاوساالرییه‌‪.‬‬ ‫ب��ۆ ی�ه‌ک�ه‌م��ی��ن��ج��ار ده‌ستدرێژی‬ ‫ک��راوه‌ت��ه‌ س��ه‌ر شارستانییه‌ت‌و‬ ‫ه��ه‌ب��وون‌و که‌سایه‌تی ئافره‌ت‪،‬‬ ‫ماف‌و ئازادییه‌کانی پێشێلکراوه‌و‬ ‫ل��ه‌ ه��ه‌م��وو ب��واره‌ک��ان��ی ژیاندا‬ ‫په‌راوێزکراوه‌‪ ،‬گومانی تێدا نییه‌‪،‬‬ ‫که‌ ده‌ستدرێژی له‌سه‌ر ئافره‌تان‬ ‫ب�ه‌ وات��ای ده‌ستدرێژییه‌ له‌سه‌ر‬ ‫هه‌موو به‌ها پیرۆز‌و به‌نرخه‌کانی‬ ‫کۆمه‌ڵگا‪ ،‬سیستمه‌ یه‌ک له‌دوای‬ ‫یه‌که‌کان هه‌ریه‌که‌یان به‌ شێوه‌یه‌ک‬ ‫ده‌ستدرێژییان به‌ڕێوه���بردووه‌‪ .‬له‌‬ ‫ڕۆژی ئه‌مڕۆدا له‌ هه‌رێمی کوردستان‌و‬ ‫عێراقدا له‌ بواره‌کانی (سه‌ربازی ‌و‬ ‫سیاسیو یاساییو ئابووریو کلتووریو‬ ‫‪...‬ه��ت��د) ده‌س��ت��درێ��ژی ده‌کرێته‌‬ ‫سه‌ر ئافرتان‪ .‬له‌ بواری سیاسیدا‬ ‫نه‌بوونی ئاسایش ‌و ئ��ارام��ی له‌‬

‫ه �ه‌ن��دێ��ک ش���اری ک��وردس��ت��ان‌و‬ ‫ڕێگه‌گرتن ل�ه‌ ب��ی �ر‌وڕای سیاسی‬ ‫ج��ی��اواز‌و په‌ره‌سه‌ندنی گه‌نده‌ڵی‬ ‫سیاسی ‌و نه‌بوونی دیموکراتییه‌ت‬ ‫‌و به‌ هه‌ڵواسراوه‌یی هه‌ندێک مافه‌‬ ‫دیموکراتییه‌کانمان‪.‬‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییو‬ ‫ئه‌مانه‌ ڕاسته‌‌وخۆ کاریگه‌ری له‌‬ ‫کێشه‌ کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان ده‌کات‪.‬‬ ‫دیسان سنووردارکردنی ئافره‌تان‬ ‫ب�ه‌ ه�ه‌م��وو چینوتوێژه‌کانییه‌وه‌‬ ‫له‌ به‌شداریکردنی سیاسیدا‪ .‬له‌‬ ‫بواری یاساییشدا ئه‌وه‌ی ده‌بینرێت‬

‫سووکایه‌تیپێکردن‪،‬‬ ‫ل���ێ���دان‌و‬ ‫الق��ه‌ک��ردن‪ ،‬کوشتن ل�ه‌ژێ��ر ناوی‬ ‫نامووسدا‪ ،‬ڕێگه‌گرتن بۆ ئاکتیڤبوون‬ ‫له‌ ب��ورای کۆمه‌اڵیه‌تیدا‪...‬هتد)‬ ‫له‌ ب��واری ئ��اب��ووری��دا ڕێگه‌نه‌دان‬ ‫به‌ ئافره‌تان بۆ ئاکتیڤبوونیان له‌‬ ‫بواری ئابووریو نه‌بوونی ئایدۆلۆژی‬ ‫سه‌ربه‌خۆ به‌ هۆکاری بااڵده‌ستبوونی‬ ‫ئه‌م چه‌مکه‌ له‌م ب��واره‌دا زۆرترین‬ ‫ده‌ستدرێژی ده‌کرێته‌ ئافره‌تان‪.‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر ج��ۆره‌ک��ان��ی ده‌ستدرێژی‬ ‫داب �ه‌ش بکه‌ین به‌ سێ جۆره‌وه‌‪،‬‬

‫کردۆته‌وه‌ کااڵ‌و هه‌موو ئه‌ندامه‌کانی‬ ‫له‌شی ئافره‌تی خستۆته‌ بازاڕه‌وه‌‌و‬ ‫بازرگانی پێوه‌دکات‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ی که‌‬ ‫هیچ حساب بۆ ناکات ڕۆح‌و فیکری‬ ‫ئافره‌ته‌‪ ،‬تا دواڕاده‌ به‌کاریده‌هێنێت‬ ‫بۆ ڕیکالمی سه‌رمایه‌کانی خۆی ‌و‬ ‫له‌شفرۆشی ‌و بازرگانیکردن به‌‬ ‫جه‌سته‌ی ئافره‌ته‌وه‌ ده‌کاته‌ کارێکی‬ ‫فه‌رمی‪ ،‬بازرگانیکردن به‌ ئافره‌تانه‌وه‌‬ ‫له‌ ڕۆژی ئه‌مڕۆدا له‌ ڕیزی سێیه‌می‬ ‫ئه‌‌و بازرگانییانه‌دا جێگای خۆی‬ ‫ده‌گ��رێ��ت‪ ،‬که‌ زۆرت��ری��ن سه‌رمایه‌‬

‫بازرگانیکردن ب ‌ه ئافره‌تانه‌وه‌ له‌ ئه‌مڕۆدا له‌ ڕیزی‬ ‫سێیه‌می ئه‌‌و بازرگانییانه‌دا جێگای خۆی ده‌گرێت‪،‬‬ ‫که‌ زۆرترین سه‌رمای ‌ه ده‌سته‌به‌ر ده‌ک��ات بۆ‬ ‫سیسته‌می ده‌سه‌اڵتدار‬ ‫کومه‌ڵێک به‌ند‌و م��ادده‌ی یاسای‬ ‫ک��ۆن ‌و کالسیک ه���ه‌ن‪ ،‬ک �ه‌ به‌‬ ‫عه‌قڵییه‌تێکی جیاکاری ڕه‌گه‌زییانه‌‬ ‫نووسراوه‌ته‌وه‌و ڕێگه‌خۆشکه‌رن بۆ‬ ‫پێشکه‌وتنی ده‌ستدرێژی له‌سه‌ر‬ ‫ئافره‌تان و تا ئێستاش یاسایه‌ک‬ ‫دان �ه‌ن��راوه‌ بۆ ئ��ه‌وه‌ی سنوور بۆ‬ ‫ئ �ه‌م کێشانه‌ دابنێت‪ .‬له‌ بواری‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیدا کۆمه‌ڵیک دابونه‌ریتی‬ ‫ک��ۆن��ی ک��ۆم �ه‌ڵ��گ��ا ه��ه‌ی��ه‌ ت���ه‌واو‬ ‫زیانبه‌خشن ‌و گه‌وره‌ترین کۆسپن‬ ‫له‌به‌رده‌م پێشکه‌وتنی ئافره‌تان ‌و‬ ‫ت�ه‌واوی کۆمه‌ڵگا وه‌ک (دیارده‌ی‬ ‫خه‌ته‌نه‌کردن‪ ،‬ئافره‌ت به‌ ئافره‌ت‪،‬‬ ‫فره‌ژنی‪ ،‬گه‌وره‌ به‌ بچووک‪ ،‬به‌زۆر‬ ‫به‌ ش���وودان‪ ،‬له‌بری خوێن دان‪،‬‬ ‫ڕێگه‌گرتن له‌ چوونه‌به‌ر خوێندن‪،‬‬

‫ی���ه‌ک���ه‌م‪ :‬ج �ه‌س��ت �ه‌ی��ی‪ ،‬دووه‌م‪:‬‬ ‫ده‌روونی‪ ،‬سێیه‌م‪ :‬سێکسی‪ ،‬بۆمان‬ ‫ده‌رده‌ک���ه‌وێ���ت ک �ه‌ ده‌ستدرێژی‬ ‫جه‌سته‌یی ‌و ده‌روونی زۆر کۆنه‌‌و‬ ‫ت��ا ڕۆژی ئ�ه‌م��ڕۆ ب�ه‌ شێوه‌یه‌کی‬ ‫زه‌ق ‌و ب��ه‌رچ��ا‌و ل �ه‌ کومه‌ڵگای‬ ‫ڕۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست ‌و کوردستان‬ ‫ب���ه‌ک���ارده‌ه���ێ���ن���رێ���ت‪ .‬ه��ه‌رچ��ی‬ ‫ده‌ستدرێژی سێکسییه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچی‬ ‫ل��ه‌ چ��وارچ��ێ��وه‌ی حیزبه‌کاندا‬ ‫به‌ڕێوه‌بچێت‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌ گشتیدا‬ ‫ده‌س��ت��درێ��ژی سێکسی به‌رهه‌می‬ ‫س��ی��س��ت�ه‌م��ی س��ه‌رم��ای��ه‌داری��ی��ه‌‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ئه‌‌و سیسته‌مه‌ی‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫واڵتانی ڕۆژئ��اوا بااڵده‌سته‌‌و خۆی‬ ‫وه‌ک سه‌رمایه‌داری مۆدێرنیته‌ نا‌و‬ ‫لێکردووه‌‪ ،‬ئه‌م سیسته‌مه‌ ئافره‌تی‬

‫ده‌سته‌به‌ر ده‌ک��ات بۆ سیسته‌می‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���دار ‪ .‬ئ���ه‌م دی���ارده‌ی���ه‌‬ ‫کۆمه‌ڵگای ڕۆژئ���اوای ڕووب���ه‌ڕووی‬ ‫زۆرترین ئاڵۆزى‌و کێشه‌ کردو‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ��ه‌وه‌ی بازرگانیکردن به‌‬ ‫ئافره‌تانه‌وه‌ به‌شێک نییه‌ له‌ نه‌ریتی‬ ‫ک��ۆم �ه‌ڵ��گ��ای ک��وردس��ت��ان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌گه‌ڵ‌ تێپه‌ڕبوونی نه‌خۆشییه‌کانی‬ ‫سیسته‌می سه‌رمایه‌داری مۆدێرنیته‌‬ ‫ل �ه‌ (ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��ای ڕۆژئ�����اوا)وه‌ بۆ‬ ‫ک��وم�ه‌ڵ��گ��اک�ه‌م��ان به‌تایبه‌تی بۆ‬ ‫هه‌رێمی کوردستان بازرگانیکردن‬ ‫به‌ ئافره‌تانه‌وه‌ وه‌ک دیارده‌یه‌کی‬ ‫ترسناک ڕۆژبه‌ڕۆژ له‌ زیادبووندایه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش بۆته‌ هۆکاری قووڵبوونه‌وه‌ی‬ ‫کێشه‌کانی ئافره‌تان‌و الوازبوونی نرخه‌‬ ‫مرۆییه‌کان له‌ کۆمه‌ڵگادا‪ .‬بۆ ڕێگرتن‬

‫له‌م دیارده‌یه‌ کۆمه‌ڵێک ڕێکخراوی‬ ‫مه‌ده‌نی ‌و کۆمه‌ڵێک که‌سایه‌تی له‌‬ ‫ئه‌نجامی گفتوگۆکردنێکی زۆر له‌‬ ‫ڕێگه‌ی ئه‌نجامدانی سێ کوبوونه‌وه‌‬ ‫بڕیاریانداوه‌‪ ،‬که‌ که‌مپینێک له‌سه‌ر‬ ‫بابه‌تی بازرگانیکردن به‌ ئافره‌تانه‌وه‌‬ ‫چڕبکه‌نه‌وه‌ بۆ تێپه‌ڕاندنی ئه‌م‬ ‫دیارده‌یه‌‪ ،‬گه‌یشتنه‌ ئه‌و ئه‌نجامه‌ی‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ه �ه‌ن��گ��اوی ی �ه‌ک �ه‌م سازدانی‬ ‫سیمینارێک بێت له‌ژێر ن��اوی نا‬ ‫بۆ بازرگانیکردن به‌ ئافره‌تانه‌وه‌‬ ‫‌و پ��اش��ان ک�ه‌م��پ��ی��ن�ه‌ک�ه‌ی��ان له‌‬ ‫ب �ه‌رواری (‪ )2010/10/9‬ڕاگه‌یاند‪،‬‬ ‫ل�ه‌ به‌رنامه‌کانیشیاندا پێداگری‬ ‫له‌ هۆشیارکردنه‌وه‌‌و تێگه‌یشتنی‬ ‫ب��اب�ه‌ت�ه‌ک�ه‌ ده‌ک���ه‌ن ل �ه‌گ �ه‌ڵ ڕێگا‬ ‫چاره‌سه‌ری له‌ هه‌موو بواره‌کاندا‬ ‫به‌ تایبه‌تیش له‌ بواری یاساییه‌وه‌‬ ‫ک��اری بۆ ده‌ک��ه‌ن‪ ،‬ئ�ه‌و ڕێکخراو‌و‬ ‫که‌سایه‌تییانه‌ی له‌ کۆبوونه‌وه‌که‌دا‬ ‫به‌شداربوون‪ " :‬سه‌نته‌ری ڕاگه‌یاندن‌و‬ ‫ڕووناکبیری ئافره‌تان‪ ،‬ڕێکخراوی‬ ‫ئافره‌تانی ئازادیخوازی ئافره‌تان‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵه‌ی ئافره‌تانی کوردستان‪،‬‬ ‫(ڕێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ی ئانێز‪ ،‬پیران‪،‬‬ ‫ڕاس���ان‪ ،‬هارتالند) ‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ئافره‌تانی ئازاد‪ ،‬هه‌روه‌ها کۆمه‌ڵێک‬ ‫که‌سایه‌تی"‪.‬‬ ‫جێگه‌ی باسه‌ بازرگانیکردن به‌‬ ‫ئافره‌تانه‌وه‌ له‌دوای ڕووخانی ڕژێمی‬ ‫به‌عسه‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌کی به‌رچاو‬ ‫به‌دیده‌کرێت‪ ،‬بۆیه‌ که‌سانی خه‌مخۆر‌و‬ ‫په‌رۆشی کۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی هه‌ستان‬ ‫به‌م چاالکییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م حاڵه‌ته‌‬ ‫ته‌شه‌نه‌ نه‌کات‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ ماوه‌ی‬ ‫مانگێکه‌ ئاماده‌کاری بۆ پێکهێنانی‬ ‫ئ �ه‌م که‌مپینه‌ ده‌ک��رێ��ت‪ .‬جێگه‌ی‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی �ه‌ ت��ا کاتێکی نادیاریش‬ ‫ب��ه‌رده‌وام ده‌بێت له‌ چاالکییه‌کانی‬ ‫‌و له‌ هه‌فته‌ی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‬ ‫دژی توندوتیژی دژ به‌ ئافره‌تان‪،‬‬ ‫که‌ ده‌که‌وێته‌ (‪)11/20‬ى هه‌موو‬ ‫ساڵێکه‌وه‌ چاالکییه‌کان فراوانتر‬ ‫ده‌کرێت‪.‬‬

‫ئافرەت ل ‌ه دیدگاى تۆماس هۆبزه‌و‌ه‬ ‫و‪ :‬عادل ئەحمەد‬ ‫به‌شی یه‌که‌م‬ ‫م���ه‌ح���روم���ی���ه‌ت���ى م������رۆڤ ل���ه‌‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کان له‌ هه‌مبه‌ر ماف و‬ ‫خواسته‌کانى به‌ هیچ جۆرێک نابێت‬ ‫له‌ ڕاب��ردوودا کورتبکرێته‌وه‌‪ ،‬جان‬ ‫جاک ڕۆسۆ له‌ ده‌ستپێکى به‌شى‬ ‫سه‌ره‌کى بنه‌ما سه‌ره‌تاییه‌کانى‬ ‫خ��ۆی��دا ل��ه‌ ه �ه‌م��ب �ه‌ر ئ����ازادى و‬ ‫به‌رانبه‌رى ماف به‌ شێوه‌ی کۆمه‌ڵ‬ ‫و تاکگه‌رى جه‌ختى کردووه‌ته‌وه‌ و‬ ‫هاوکات ئافرەتانى له‌و بنه‌مایانه‌یدا‬ ‫ک���ردووه‌ت���ه‌ ب �ه‌ش��ى س��ه‌ره‌ک��ى و‬ ‫ده‌سته‌بژێر‪ ،‬جان ئیستوارت میل‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند ب���اوه‌ڕى ب�ه‌ تاکگه‌رى‬ ‫فیکرى ئ���ازادى بنه‌ڕه‌تى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫یه‌کێکه‌ له‌ فه‌یله‌سوفه‌ سیاسى‌و‬ ‫لیبراڵه‌کانى ئ��ازادی��خ��واز‪ ،‬که‌‬ ‫بنه‌ما ئ��ازادى و به‌رابه‌رییه‌کانى‬ ‫به‌ڕاشکاوانه‌ له‌هه‌مبه‌ر ئافرەتان‬ ‫پێشنیار ک���ردووه‌‪ .‬پێش ئه‌وه‌ى‬ ‫بچینه‌ سه‌ر باسکردن له‌ تیۆریاکانى‬ ‫ئیستوارت میل له‌هه‌مبه‌ر فیمینیزم‬ ‫و به‌رانبه‌ریخوازى مافى سیاسى و‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى بۆ ئافرەتان‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫سه‌رنجێکى ڕۆش��ن��گ�ه‌ری��ی��ان�ه‌ و‬ ‫کورت له‌هه‌مبه‌ر دیدگاکانى ترى‬ ‫تیۆریسێنان‌و ئازادیخوازان سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ به‌شى سه‌ره‌کى کۆمه‌ڵ‪ ،‬که‌‬ ‫ئافرەتانن دابنێین‪ ،‬تۆماس هۆبز و‬ ‫جان الک و جیمز میل و نموونه‌کانى‬ ‫ئێمه‌ له‌م ته‌وه‌رانه‌دایه‌‪ ،‬گه‌رچى‬ ‫ئه‌مانوئێل کانت و فردیک هیگڵ‬ ‫بۆ ئه‌م بابه‌ته‌ى ئێمه‌ش گرنگى‬ ‫ته‌واویان هه‌یه‌‪.‬‬

‫تۆماس هۆبز‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ى سیاسى هۆبز له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫بنه‌مایه‌ خۆى هه‌ڵچنیوه‌‪ ،‬که‌ ته‌واوى‬ ‫مرۆڤه‌کان به‌ شێوه‌یه‌کى سروشتى‬ ‫ل �ه‌ م��اف��ى ب �ه‌ران��ب �ه‌ر هاوبه‌شن‪،‬‬ ‫ئاکامى ئه‌م مافى به‌رانبه‌رییه‌ له‌‬ ‫حه‌قیقه‌تدا توانایى به‌رانبه‌رى هه‌ر‬ ‫یه‌کێک له‌ تاکه‌کانى مرۆییه‌ بۆ‬ ‫کوشتن و له‌نێوبردنى ئه‌وى تر‪،‬‬

‫به‌ واتایه‌کى وردتر هۆبز له‌هه‌مبه‌ر‬ ‫وه‌زع��ى سروشتى مرۆڤه‌کان‪ ،‬له‌‬ ‫به‌شى سیازده‌یه‌مى کتێبه‌که‌یدا‬ ‫(‪ )leviathan‬ئاماژه‌ى پێده‌دات‬ ‫سروشتى مرۆڤه‌کان له‌ ڕووى هێزى‬ ‫جه‌سته‌یی و فیکرییه‌وه‌ وه‌ک‬ ‫یه‌ک بنیاتنراون‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت ڕه‌نگه‌‬ ‫تاکه‌کان له‌ ڕووى جه‌سته‌یى و‬ ‫فیکرییه‌وه‌ له‌ ئاستى جیاجیادا‬ ‫بن‪ ،‬ب�ه‌اڵم کاتێک هه‌موو ئه‌مانه‌‬

‫له‌ دیدگایه‌که‌وه‌ سه‌رنج ده‌ده‌ین‪،‬‬ ‫جیاوازییه‌کى ب �ه‌رچ��او نابینین‬ ‫تا بتوانرێت له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌‬ ‫جیاوازییه‌کى به‌رچاو سه‌رهه‌ڵبدات‪.‬‬ ‫هاوکات له‌هه‌مبه‌ر هێزى جه‌سته‌یى‬ ‫بێتواناترین تاک هه‌مان ئه‌ندازه‌‬ ‫ه��ێ��زى ئ��ه‌و ت��اک�ه‌ ب �ه‌ توانایه‌ى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬که‌ له‌ ڕێگه‌ى ڕه‌خساندنى‬ ‫بوار به‌ نهێنى و ڕێکه‌وتن له‌گه‌ڵ‬ ‫��ه‌وانى تردا‪ ،‬که‌ هاوشێوه‌ى ئه‌و له‌‬ ‫پێشهاتى ترسناکدا هاوشێوه‌یه‌ک‬ ‫به‌رجه‌سته‌ بکات‪ ،‬له‌م په‌یوه‌ندییه‌ى‬ ‫هۆبزدا له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ئافرەتان ه��اوک��ات خ��اوه‌ن��ى ئه‌و‬ ‫مافه‌ن له‌به‌رانبه‌ر پیاواندا‪ .‬هۆبز له‌‬ ‫به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ى ئه‌و تیۆریایه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ له‌ حاڵه‌تى سروشتى ده‌سه‌اڵتى‬ ‫باوک به‌ شێوه‌ى ڕه‌گه‌زى یه‌که‌م‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر مناڵه‌کانى خۆى ده‌بێت‪،‬‬ ‫هاوکات له‌هه‌مبه‌ر هێزى به‌رانبه‌رو‬ ‫هه‌وڵى چه‌وساندنه‌وه‌ى که‌سانى‬ ‫تر‪ ،‬ده‌ڵێت‪" :‬گرفت ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫وێنه‌ى خودایى به‌ پیاو دراوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ ڕاستیدا باوک و دایک‬ ‫به‌ یه‌ک ئه‌ندازه‌ له‌ هێنانه‌بوونى‬ ‫منداڵدا هاوبه‌ش و وه‌ک یه‌کن‪،‬‬ ‫پێویسته‌ ده‌سه‌اڵتیش له‌سه‌ر مناڵ‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌کى یه‌کسان په‌یوه‌ندى‬ ‫به‌ هه‌ردووکیانه‌وه‌ هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌م کاره‌ ناشێ‪ ،‬چونکه‌ هیچ که‌س‬ ‫ناتوانێت ملکه‌چى دوو به‌ر پرس‬ ‫بێت‪ ،‬به‌وه‌ى که‌ هه‌ندێک ده‌سه‌اڵت‬ ‫له‌سه‌ر منااڵن مافى پیاوه‌ به‌هۆى‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى که‌ به‌هێزه‌و به‌ ڕه‌گه‌زى‬ ‫یه‌که‌م داده‌نرێت ‪ ،‬به‌اڵم له‌م ئاسته‌دا‬ ‫ئه‌مه‌ بۆچوونێکى هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬ناشێ‬ ‫هه‌میشه‌ له‌ ئاستى عه‌قاڵنیه‌تدا‬ ‫ئ��اف��رەت ب �ه‌خ��وارت��ر له‌به‌رانبه‌ر‬

‫پیاودا ئه‌ژمار بکه‌ین‪ ،‬چونکه‌ ئه‌مه‌‬ ‫ده‌بێته‌ که‌ره‌سته‌یه‌کى ده‌سه‌اڵت‬ ‫له‌سه‌ر منااڵن"‪ .‬هاوکات هۆبز ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌یه‌ ته‌ئکید ده‌کاته‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫تا ئه‌و کاته‌ى مناڵ له‌ مناڵدانى‬ ‫دایکى دێته‌ دنیا‪ ،‬له‌ ڕاستیدا دایک‬ ‫به‌ خ��اوه‌ن��ى ئه‌سڵى و یه‌که‌م و‬ ‫سروشتى ئه‌ژمار ده‌کرێت ‪.‬‬ ‫هۆبز له‌هه‌مبه‌ر به‌هێزى باوکان و‬ ‫ده‌سه‌اڵتیان له‌سه‌ر خێزان‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫سۆنگه‌ى حکومه‌ته‌کانه‌وه‌ سه‌رنجى‬ ‫ده‌داتێ به‌م جۆره‌ ڕایده‌گه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت�ه‌ک��ان ج��ی��اوازی��ی��ان له‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیکردن و په‌روه‌رده‌کردنى‬ ‫منااڵندا دیاریکردووه‌‪ ،‬له‌ زۆرترین‬ ‫ک���ات���دا ده‌س����ه‌اڵت����ى ی��اس��ا له‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى باوکان ده‌رده‌چێت‪،‬‬ ‫ه��اوک��ات حکومه‌ته‌کان به‌هۆى‬ ‫باوکانه‌وه‌ به‌رجه‌سته‌ ده‌بن‪ ،‬نه‌ک‬ ‫دایکان ‪.‬‬ ‫ئاساییه‌‪ ،‬که‌ که‌موکورتى هه‌یه‌ له‌‬ ‫به‌ڵگه‌کانى هۆبزدا‪ ،‬بۆ نموونه‌‪ ،‬چۆن‬ ‫بۆ هۆبز‪ ،‬که‌ به‌رانبه‌رى ته‌واوى‬ ‫مرۆڤه‌کان شیاوى گرنگیپێدانه‌‪،‬‬ ‫نیوه‌ى ڕه‌گه‌زى مرۆڤ یانى پیاوان‬ ‫ل �ه‌و هه‌لومه‌رجه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا‬ ‫به‌شدار ده‌بن‪ ،‬که‌ ده‌وڵه‌ت پێکبهێنن‪،‬‬ ‫یاساگه‌لێک دابڕیژرێ بۆ ئافرەت‪،‬‬ ‫که‌ بتوانن بیکه‌نه‌ که‌ره‌سه‌یه‌ک‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و نیوه‌که‌ى ترى کۆمه‌ڵ‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ئ��اف��رەت��ان ده‌س���ه‌اڵت بگرنه‌‬ ‫ده‌س��ت‪ .‬به‌ واتایه‌کى تر‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئافرەتان خاوه‌نى مافى سروشتى‬ ‫و بنچینه‌یین و ده‌سه‌اڵتیان له‌سه‌ر‬ ‫مناڵه‌کانیان ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬چ��ۆن�ه‌ که‌‬ ‫پیاوان‪ ،‬له‌ حاڵه‌تى سروشتیدا‪،‬‬ ‫ده‌بنه‌پیاو ساالر و یاساکانیش له‌‬ ‫بارى به‌رژه‌وه‌ندییاندا داده‌ڕێژرێت؟‬

‫‪5‬‬

‫ئافره‌تێک خۆى‬ ‫خنکاند (قه‌ره‌ته‌په‌)‬

‫ئافره‌تێکى ت�ه‌م�ه‌ن (‪ )34‬ساڵى‬ ‫دانیشتووى ناحیه‌ى قه‌ره‌ته‌په‌ى سه‌ر‬ ‫ب ‌ه ق �ه‌زاى خانه‌قین خۆى ب ‌ه په‌ت‬ ‫هه‌ڵده‌واسێت و خۆى ده‌خنکێنێت و‬ ‫تا ئێستاش هۆکارى خۆخنکاندنه‌که‌ى‬ ‫نادیاره‌‪ .‬له‌مباره‌یه‌و‌ه به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫بنکه‌ى پۆلیسى نه‌خۆشخانه‌ى‬ ‫گشتى ڕایگه‌یاند "ئ��ه‌و ئافره‌ت ‌ه‬ ‫ته‌مه‌نى سى و چ��وار ساڵه‌و ناوى‬ ‫(مریه‌م قاسم مه‌جید)ه‌و دانیشتووى‬ ‫ناحیه‌ى قه‌ره‌ته‌په‌ی ‌ه و ب ‌ه په‌ت خۆى‬ ‫هه‌ڵواسییو‌ه و خنکاوه‌"‪ .‬موالزم‬ ‫ک��ام�ه‌ران وت��ى‪ :‬ل ‌ه ب�ه‌ر ئ��ه‌وه‌ى ل ‌ه‬ ‫سنوورى کارى ئێم ‌ه نیی ‌ه لێکۆڵینه‌وه‌ى‬ ‫له‌باره‌ى خۆکوشتنه‌که‌یه‌و‌ه نه‌کراو‌ه و‬ ‫ته‌نها ب ‌ه مه‌به‌ستى شیکارى پزیشکى‬ ‫هێنرابوو‌ه به‌شى پزیشکى دادوه‌رى ل ‌ه‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ى که‌الر‪ .‬هه‌ر له‌مباره‌یه‌و‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ک ل ‌ه پزیشکى دادوه‌رى‬ ‫که‌الر ڕایگه‌یاندووە‪ ،‬ل ‌ه کاتى پشکنینى‬ ‫ته‌رمه‌ک ‌ه ده‌رکه‌وتوو‌ه ئه‌و ئافره‌ت ‌ه‬ ‫خ��ۆى خ��ۆى خنکاندووه‌‪ .‬وتیشى‬ ‫دایکى ئافره‌ته‌ک ‌ه وتوویه‌تى کچه‌که‌م‬ ‫به‌رگدوور بوو‌ه و هیچ کێشه‌یه‌کیشمان‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬ته‌نها ئه‌و‌ه نه‌بێت حاڵه‌تى‬ ‫هه‌ڵچوون و تووڕه‌بوونى زۆر بووه‌‪.‬‬

‫ئافره‌تێک خۆى‬ ‫کوشت (ڕانیه‌)‬ ‫ل ‌ه شارى ڕانی ‌ه به‌هۆى کێش ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫هاوسه‌ره‌که‌ى‪ ،‬ئافره‌تێک به‌ده‌ستى‬ ‫خ��ۆى خ��ۆی کوشت‪ .‬به‌ڕێوبه‌رى‬ ‫پۆلیسى ڕانی ‌ه ڕایگه‌یاندووە‪" :‬ئه‌و‬ ‫ئافره‌ت ‌ه ناوى (ن‪.‬ئـ)ـه‌و به‌هۆى کێشه‌ى‬ ‫له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌که‌ى ب ‌ه فیشه‌ک خۆى‬ ‫کوشتووه‌"‪ .‬هه‌روه‌ها وتیشى‪" :‬دواى‬ ‫ڕووداوه‌ک��� ‌ه هێزه‌کانمان گه‌یشتن ‌ه‬ ‫شوێنه‌که‌و توانییان هاوسه‌رى ئافره‌ت ‌ه‬ ‫ک��وژراوه‌ک � ‌ه ده‌ستگیر بکه‌ن و ب ‌ه‬ ‫مه‌به‌ستى لێکۆڵینه‌وه‌و ئاماده‌کردنى‬ ‫ڕاپۆرتى پزیشکى ته‌رمى ئافره‌ته‌ک ‌ه‬ ‫بۆ پزیشکى دادوه‌رى بگوازینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى پۆلیسى ڕانی ‌ه ئاماژه‌ى‬ ‫به‌وه‌شدا‪ ،‬ک ‌ه لێکۆڵینه‌وه‌ى زیاتر ل ‌ه‬ ‫هۆکار و ئاشکرابوونى ڕووداوه‌ک�� ‌ه‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫ئافره‌تانی په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان له‌گه‌ڵ‬ ‫وه‌فدێکى په‌رله‌مانى‬ ‫به‌ریتانیاو ده‌زگاى وێست‬ ‫مینسته‌ر کۆبوونه‌و ‌ه‬ ‫په‌رله‌مانتارانى ئافره‌ت ل ‌ه په‌رله‌مانى‬ ‫کوردستان له‌گه‌ڵ وه‌فدێکى په‌رله‌مانى‬ ‫به‌ریتانیاو ده‌زگ��اى وێست مینسته‌ر‬ ‫ک��ۆب��وون��ه‌وه‌‪ ،‬ک � ‌ه پێکهاتبوون ل ‌ه‬ ‫"خاتوو مێگ مان" ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫به‌ریتانیا‌و "پۆل سێلک" ل ‌ه په‌رله‌مانى‬ ‫به‌ریتانیا‌و "خ��ات��وو دینا مولحم"‬ ‫ب �ه‌رپ��رس��ى پ��رۆگ��رام��ى ڕۆژه��ه‌اڵت��ى‬ ‫ناوه‌ڕاست‌و باکورى ئه‌فریقا ل ‌ه ده‌زگاى‬ ‫وێست مینسته‌ر بۆ دیموکراسیو "خاتوو‬ ‫کاترینا ڤۆجسۆڤیکۆڤا" ل ‌ه نوێنه‌رایه‌تی‬ ‫هه‌رێمى کوردستان ل ‌ه به‌ریتانیا‪ .‬ل ‌ه‬ ‫کۆبوونه‌وه‌که‌دا سه‌ره‌تا وه‌فدى میوان‬ ‫مه‌به‌ستى سه‌ردانه‌که‌یان بۆ هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‌و په‌رله‌مان ڕوونکرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ک ‌ه ئه‌وان مه‌به‌ستیان هاوکاریکردن ‌ه‬ ‫ل � ‌ه پ �ه‌ره‌پ��ێ��دان��ى دی��م��وک��راس��ى ب ‌ه‬ ‫سوودوه‌رگرتن ل ‌ه ئه‌زموونى واڵتانى تر‬ ‫به‌گشتیو واڵتى به‌ریتانیا به‌تایبه‌تی‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ک مه‌به‌ستیشیان ‌ه کار له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و‌ه بکه‌ن‪ ،‬ک ‌ه چۆن ده‌نگى ئافره‌تان‬ ‫ل ‌ه نێوه‌ند‌ه سیاسیو حکومییه‌کاندا زیاد‬ ‫بکه‌ن ب ‌ه سوودوه‌رگرتن ل ‌ه ئه‌زموونى‬ ‫واڵتانى ترو ئه‌و پسپۆڕى‌و شاره‌زاییه‌ى‬ ‫ک ‌ه هه‌یان ‌ه سه‌باره‌ت ب ‌ه هه‌نگاوه‌کانى‬ ‫چۆنیه‌تى پێشخستنى ڕه‌وشى ئافره‌تان‬ ‫‌و ده‌ستنیشانکردنى خاڵ ‌ه الوازه‌کان‌و‬ ‫دۆزینه‌وه‌ى ڕێگه‌چار‌ه بۆیان‪ .‬هه‌ر ل ‌ه‬ ‫کۆبوونه‌وه‌که‌دا ئافره‌تانى په‌رله‌مانتار‬ ‫باسیان ل ‌ه ڕه‌وش��ى ئافره‌تان‌و کارى‬ ‫ڕێکخراوه‌کانى ئافره‌تان و ئافره‌تان‬ ‫له‌هه‌رێمى کوردستان‌و ئه‌و هه‌واڵنه‌ى‪،‬‬ ‫ک ‌ه ده‌درێن له‌پێناو باشترکردنى ڕه‌وشى‬ ‫ئافره‌تان‌و ئه‌و کۆسپ‌و ته‌گه‌رانه‌ى ک ‌ه‬ ‫دێن ‌ه به‌رده‌میان کرد‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫تەوەر‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫فرسه‌ت سۆفى ‪:‬‬

‫مه‌ترسیدارترین شت‪ ،‬داننەنانە بە دابه‌شبوون ‌ی واقیعى مووسڵ‬ ‫عومەر عەبدوڵاڵ‬

‫س����ه‌ب����اره‌ت ب���ه‌ ب����ارودۆخ����ى‬ ‫پارێزگاى نه‌ینه‌واو بایکۆتکردنى‬ ‫به‌شداریکردن له‌ ئه‌نجومه‌نى‬ ‫پ���ارێ���زگ���ا ل���ه‌ الی����ه‌ن لیستى‬ ‫ب���رای���ه‌ت���ی���ی���ه‌وه‌‪ ،‬پ���رۆس���ه‌ى‬ ‫س���ه‌رژم���ێ���رى دان���ی���ش���ت���ووان‌و‬ ‫ئ��ای��ی��ن��ده‌ى ب����ارودۆخ����ى ئه‌و‬ ‫ن���اوچ���ان���ه‌ دواى کشانه‌وه‌ى‬ ‫هێزه‌کانى ئه‌مریکا‪ ،‬رۆژنامه‌ى‬ ‫~ دی��دارێ��ک��ى له‌گه‌ڵ‬ ‫م��ام��ۆس��ت��اى زان��ک��ۆ "فرسه‌ت‬ ‫سۆفى"دا سازداوه‌‪.‬‬ ‫فرسه‌ت سۆفى مامۆستاى زانکۆ‪:‬‬ ‫ب �ه‌ تێڕوانینى م��ن مه‌سه‌له‌ى‬ ‫ڕه‌تکردنه‌وه‌ى لیستى برایه‌تى له‌‬ ‫مووسڵ له‌ الیه‌ن لیستى حه‌دباوه‌‬ ‫به‌‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌کى سروشتییه‌‪،‬‬ ‫پێوانه‌کردن به‌و عه‌قڵیه‌ته‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫ئێستا لیستى حه‌دباو ئه‌وانه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ له‌پشتى لیستى حه‌دباوه‌‬ ‫ک��اره‌ک��ان ب �ه‌ڕێ��وه‌ده‌ب �ه‌ن‪ ،‬واته‌‬ ‫حاڵه‌تێکى زۆر ناسروشتى نییه‌‬ ‫که‌ له‌وێ ڕووده‌دات‪ ،‬له‌به‌ر چى؟‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ى ئ �ه‌و تێڕوانینه‌ى‬ ‫ئه‌وان له‌ ڕووى ئیتنى و جوگرافی‬ ‫ڕێژه‌ییه‌وه‌‪ ،‬که‌ بۆ ناوچه‌که‌ هه‌یانه‌‪،‬‬ ‫تێڕوانینێکى واقیعیانه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫تێڕوانینێک هێشتا گیرۆده‌یه‌ به‌‬ ‫عه‌قڵى دوێنێ‪ ،‬که‌ ڕه‌تکردنه‌وه‌ى‬ ‫به‌رامبه‌رو کوشتنى جیاوازییه‌کانه‌‬ ‫به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک‪ ،‬به‌تایبه‌تى‬ ‫کاتێک که‌ کۆمه‌ڵێک به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫گرنگ پێکدادان ده‌ک �ه‌ن له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و لیسته‌و ئه‌وانه‌ى که‌ له‌ ئێستا‬ ‫له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ى خاک ‪ ،‬ناسنامه‌‪،‬‬ ‫ئ��اب��وورى و خاوه‌ندارێتیکردنى‬ ‫س���ه‌ر وه‌ت و س��ام��ان��ى ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ به‌تایبه‌تى مه‌سه‌له‌ى‬ ‫نه‌وت و کانزاکانى تر‪ ،‬بێگومان‬ ‫ئه‌م پێکدادان و لێکهه‌ڵپچڕانانه‌‬ ‫ڕووده‌ده‌ن‪ ،‬ب���ۆی���ه‌ م���ن وا‬ ‫چاوه‌ڕوان ده‌که‌م ئه‌م ملمالنێ و‬ ‫ڕه‌تکردنه‌وه‌یه‌و هه‌وڵى سڕینه‌وه‌ى‬ ‫ناوى کورد له‌م ناوچه‌یه‌ به‌رده‌وام‬

‫ئ���ه‌م ئ��ی��دار ‌ه‬ ‫نوێیه‌ى مووسڵ‬ ‫ن�����ه‌ک ه���ه‌ر‬ ‫س��ه‌رک��ه‌وت��وو‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫به‌ره‌و دواوه‌ش‬ ‫گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬چ‬ ‫له‌سه‌ر ��استى‬ ‫پێشکه‌شکر د نى‬ ‫خزمه‌تگوزارى ‪،‬‬ ‫چ له‌سه‌ر ئاستى‬ ‫داب��ی��ن��ک��ردن��ى‬ ‫ئه‌منییه‌کى باش‬ ‫بۆ هاوواڵتییان‬

‫ده‌بێت‪ ،‬چونکه‌ کاتێک هێزێک‬ ‫باوه‌ڕى به‌ حیوار نه‌بێت و باوه‌ڕى‬ ‫به‌ بنه‌ما ده‌ستوورییه‌کان نه‌بێت‬ ‫و ب���اوه‌ڕى ب�ه‌ دیموکراسییه‌ت‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬بێگومان هه‌وڵده‌دات له‌‬ ‫ڕێگاى دروستکردنى کێشه‌و له‌‬ ‫ڕێگاى دوورخستنه‌وه‌ى به‌رامبه‌ر‬ ‫و ڕه‌ت��ک��ردن��ه‌وه‌ى که‌سانى تر‬ ‫چاره‌سه‌رى مه‌سه‌له‌کان بکات‪،‬‬ ‫بێگومان ئه‌مه‌ش نه‌ک هه‌ر له‌‬ ‫عێراق‪ ،‬به‌ڵکو له‌ هیچ واڵتێکى‬ ‫دن��ی��ا ن �ه‌ی��ت��وان��ی��وه‌ کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ربکات‪ .‬من پێموایه‌ تا‬ ‫ئ�ه‌م عه‌قڵیه‌ته‌ ب��ه‌رده‌وام بێت‬ ‫و تا به‌م پێوه‌ره‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫کێشه‌کان بکرێت‪ ،‬به‌تایبه‌تى‬ ‫کێشه‌یه‌ک‪ ،‬که‌ له‌و ناوچه‌یه‌ پێى‬ ‫ده‌وت��رێ��ت "کێشه‌ى ک��ورد" وه‌‬ ‫کۆمه‌ڵێک مه‌سه‌له‌ى گه‌وره‌ تیایدا‬ ‫ڕووی���داوه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت مه‌سه‌له‌ى‬ ‫ته‌عریبکردنى ئ �ه‌و ناوچانه‌ و‬ ‫دابڕاندنى ئه‌و ناوچانه‌‪ ،‬به‌دوورى‬ ‫ده‌زانم له‌ کاتێکى نزیکدا کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ر ببن‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ بارودۆخى ئه‌منى‬ ‫پ��ارێ��زگ��اى ن �ه‌ی��ن �ه‌وا ل �ه‌ ڕووى‬ ‫پاشه‌کشه‌ى لیستى برایه‌تى‬ ‫له‌ ئه‌نجومه‌نى پارێزگاکه‌‪ ،‬به‌‬ ‫ڕاى من نه‌ک هه‌ر به‌ره‌و باشتر‬ ‫نه‌ڕۆیشتووه‌‪ ،‬به‌ڵکو به‌ره‌و خراپتر‬ ‫بوون ڕۆیشتووه‌و هاوواڵتییان له‌م‬ ‫ناوچانه‌دا هه‌ست به‌ ئاسووده‌یى‬ ‫ناکه‌ین‪ ،‬ئه‌م حکومه‌ته‌ نوێیه‌ى‬ ‫پارێزگاى مووسڵ نه‌یتوانیوه‌‪ ،‬نه‌ک‬ ‫هه‌ر له‌ ڕووى ئه‌منییه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو له‌‬ ‫ڕووى خزمه‌تگوزاریشه‌وه‌ که‌مترین‬ ‫خ��زم �ه‌ت��گ��وزارى پێشکه‌ش به‌‬ ‫دانیشتووانى ئه‌م ناوچه‌یه‌ بکات‪،‬‬ ‫من پێموایه‌ ئ �ه‌و ملمالنێیه‌ى‪،‬‬ ‫ک�ه‌ ل�ه‌ س �ه‌رج �ه‌م پارێزگاکه‌دا‬ ‫هه‌یه‌ وای��ک��ردووه‌‪ ،‬که‌ نه‌توانن‬ ‫ئه‌و به‌ڵێنانه‌ى داویانه‌‪ ،‬به‌شێکى‬ ‫که‌مى لێ جێبه‌جێ بکه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ بووه‌‪ ،‬که‌ تا ئێستا به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى واقیعى مامه‌ڵه‌یان‬ ‫له‌گه‌ڵ پێکهێنه‌کانى ناوچه‌که‌‬ ‫مه‌ترسیدارترین‬ ‫ن���ه‌ک���ردووه‌‪،‬‬ ‫شت له‌و ناوچایه‌و له‌ ئیداره‌ى‬ ‫نوێى مووسڵ ئ �ه‌وه‌ ب��ووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫دانیان نه‌ناوه‌ به‌و دابه‌شبوونه‌‬ ‫واقیعییه‌ى‪ ،‬که‌ له‌ پارێزگاکه‌دا‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬کاتێکیش ت��ۆ دان به‌و‬ ‫دابه‌شبوونه‌ واقیعییه‌دا نه‌نێیت‪،‬‬ ‫که‌ له‌ پارێزگاکه‌دا هه‌یه‌‪ ،‬جا چ له‌‬ ‫ڕووى ئینتنى بێت یان نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ کاریانکردووه‌ له‌سه‌ر‬ ‫دابه‌شبوون زیاتر‪ ،‬وه‌ کارکردن‬ ‫له‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ى که‌ یه‌زیدییه‌کان‬ ‫پارچه‌پارچه‌ بکه‌ن و شه‌به‌ک‬ ‫پ��ارچ�ه‌پ��ارچ�ه‌ ب��ک�ه‌ن و خودى‬ ‫ک��وردی��ش پارچه‌پارچه‌ بکه‌ن‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ش وای��ک��ردووه‌ کێشه‌کان‬ ‫ڕۆژ به‌ڕۆژ زیاتر بێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫زه‌قکردنه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌ى ده‌رکردنى‬ ‫مه‌سیحییه‌کان و تۆمه‌تبارکردنى‬ ‫پێشمه‌رگه‌ى کوردستان‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ئه‌مانه‌ له‌پێناوى ئ �ه‌وه‌دا بووه‌‪،‬‬ ‫که‌ ڕووى ک��ورد له‌م ناوچه‌یه‌دا‬ ‫ناشیرین بکرێت ‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ش ڕۆژ‬ ‫ب����ه‌ڕۆژ ق���ه‌ب���اره‌ى کێشه‌کانى‬ ‫گه‌وره‌تر کردووه‌‪ ،‬بۆیه‌ به‌ ڕاى من‬ ‫ئه‌م ئیداره‌ نوێیه‌ى مووسڵ نه‌ک‬ ‫هه‌ر سه‌رکه‌وتوو نه‌بووه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ب�ه‌ره‌و دواوه‌ش گ�ه‌ڕاوه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬چ‬ ‫له‌سه‌ر ئاستى پێشکه‌شکردنى‬ ‫خزمه‌تگوزارى ‪ ،‬چ له‌سه‌ر ئاستى‬ ‫دابینکردنى ئه‌منییه‌کى باش‬ ‫بۆ هاوواڵتییان‪ ،‬سه‌یر ده‌که‌یت‬ ‫ڕێژه‌ى کۆچکردنى مه‌سیحییه‌کان‬ ‫بۆ هه‌رێمى کوردستان زیادده‌کات‌و‬ ‫که‌م ناکات‪ ،‬ئه‌مه‌ش ماناى ئه‌وه‌‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێ‪ ،‬که‌ ئه‌وان نه‌یانتوانیوه‌‬ ‫ئاسایش و ئارامى بۆ ئه‌و ناوچه‌یه‌‬ ‫دابینبکه‌ن‪ ،‬جگه‌ ل �ه‌وه‌ش وه‌ک‬ ‫بینیمان یه‌زیدییه‌کان پابه‌ندبوونى‬

‫خۆیان به‌ کورد و بوونیان وه‌ک‬ ‫نه‌ته‌وه‌ دووپاتکرده‌وه‌‪ ،‬بێگومان‬ ‫هه‌موومان ده‌زانین ئه‌وان له‌گه‌ڵ‬ ‫ک �ه‌رت که‌رتکردن و ترازاندنى‬ ‫ڕی��زه‌ک��ان��ى ن �ه‌ت �ه‌وه‌ى ک���وردن ‪،‬‬ ‫کوردیش له‌ یه‌زیدى و شه‌به‌ک و‬ ‫سۆرانى و بادینانى پێکهاتووه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئ��ه‌و ه��ه‌واڵن��ه‌ى ک���ورد و‬ ‫سه‌رکردایه‌تى سیاسی کوردستان‬ ‫و سه‌رۆکى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫بۆ یه‌کخستنه‌وه‌ى ماڵى کورد و‬ ‫هه‌وڵدان بۆ پێناسه‌کردنى کورد‬ ‫وه‌ک یه‌ک ناسنامه‌ به‌ ئه‌دیانى‬ ‫جیاوازه‌وه‌ جێگاى خۆى گرتووه‌‬ ‫و ده‌گرێت و کاریگه‌رى خۆشى‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌و ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬به‌ تایبه‌تى‬ ‫یه‌زیدییه‌کان بۆیان ده‌رکه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫که‌ له‌ماوه‌ى ڕابردوودا زه‌ره‌ریان‬ ‫کردووه‌‪ ،‬بۆشیان ده‌رکه‌وتووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫له‌ناو ماڵى کورددا باشتر ده‌توانن‬ ‫به‌هێزبن و کورد باشتر خزمه‌تیان‬ ‫ده‌ک��ات و پارچه‌پارچه‌بوونیان‬ ‫بێهێزیان ده‌ک��ات‪ .‬بۆیه‌ من له‌و‬ ‫ب����اوه‌ڕه‌دام ل�ه‌ داه���ات���ووداو له‌‬ ‫نزیکبوونه‌وه‌ى زیاتر هه‌موو ئه‌و‬ ‫کێشانه‌ به‌ره‌و چاره‌سه‌ر ده‌چن‪،‬‬ ‫م��ن پێموایه‌ ه��ه‌ر کاتێک له‌‬ ‫یه‌کترنزیکبوونه‌وه‌ى ک��وردان به‌‬ ‫یه‌زیدى و شه‌به‌ک و چینه‌کانى‬ ‫ت��ره‌وه‌ زیاتر بێت‪ ،‬هه‌وڵه‌کانى‬ ‫دووژمنان و شۆڤێنییه‌ عه‌ره‌به‌کان‬

‫باشترین چ��اره‌س��ه‌ر ئه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ک�ه‌ هه‌وڵبدرێت م���ادده‌ى ‪140‬‬ ‫جێبه‌جێبکرێت‪ ،‬واته‌ هه‌موو ناوچه‌‬ ‫دابڕاوه‌کان بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر ناوچه‌‬ ‫ئه‌سڵییه‌که‌ى خۆیان‪ ،‬بۆ نموونه‌‬ ‫ق���ه‌زاى م�ه‌خ��م��ور‪ ،‬ک �ه‌ ل���ه‌دواى‬ ‫سااڵنى (‪)90‬ه‌وه‌ خراوه‌ته‌ سه‌ر‬ ‫پارێزگاى نه‌ینه‌وا بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر‬ ‫پارێزگاى هه‌ولێر و ئه‌و خه‌ڵکه‌ى‬ ‫ته‌عریب‌و ده‌رک��راوه‌‪ ،‬بگه‌ڕێنه‌وه‌‬ ‫شوێنى خۆیان‪ ،‬ئه‌و سه‌رژمێرییه‌‬ ‫بکرێت ب��ۆئ �ه‌وه‌ى خه‌ڵکى ئه‌م‬ ‫ناوچانه‌ قه‌زا به‌ قه‌زاو ناحیه‌ به‌‬ ‫ناحیه‌ چاره‌نووسى خۆیان دیارى‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌مانه‌ بکرێن‪ ،‬له‌و‬ ‫باوه‌ڕه‌دام به‌ شێوه‌یه‌کى ئاسایى‬ ‫ک��ێ��ش�ه‌ک��ان ب����ه‌ره‌و چ��اره‌س��ه‌ر‬ ‫ده‌ڕوات‪ .‬دووه‌م خ����اڵ بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رکردن به‌ ڕاى من ڕه‌نگه‌‬ ‫ئیداره‌یه‌کى سه‌ربه‌خۆ نه‌بێت له‌م‬ ‫ک��ات�ه‌دا ئیداره‌یه‌کى سه‌ربه‌خۆ‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ چاره‌سه‌رى مه‌سه‌له‌کان‬ ‫ناکات‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى له‌ کێشه‌کان‬ ‫ڕه‌ت��ک��ردن��ه‌وه‌و ڕه‌تکردنه‌وه‌ى‬ ‫به‌رامبه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌ به‌ ڕاى من‬ ‫حیوارو له‌یه‌کگه‌یشتن کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم کێشه‌که‌‬ ‫ل���ه‌وه‌دای���ه‌‪ ،‬ک��ه‌ ت��ا ئێستاش‬ ‫ئ��ی��داره‌ى م��ووس��ڵ ب���اوه‌ڕى به‌‬ ‫وتووێژو دانیشتن نییه‌‪ ،‬کێشه‌ى‬ ‫سه‌ره‌کیشیان ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌ بڕیارى‬

‫هه‌ر کاتێک له‌ یه‌کترنزیکبوونه‌وه‌ى‬ ‫ک���وردان به‌ ی �ه‌زی��دى و شه‌به‌ک‬ ‫و چینه‌کانى ت��ره‌وه‌ زیاتر بێت‪،‬‬ ‫هه‌وڵه‌کانى دووژمنان و شۆڤێنیی ‌ه‬ ‫عه‌ره‌به‌کان زیاتر ده‌بن بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫کورد تڕۆ بکه‌ن و شاربه‌ده‌ریان بکه‌ن‬ ‫و فشارى زیاتر بخه‌ن ‌ه سه‌ریان‬ ‫زیاتر ده‌بن بۆ ئه‌وه‌ى کورد تڕۆ‬ ‫بکه‌ن و شاربه‌ده‌ریان بکه‌ن و‬ ‫فشارى زیاتر بخه‌نه‌ سه‌ریان بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى به‌رده‌وامى به‌ لێکترازانى‬ ‫کورد بده‌ن‪.‬‬ ‫س��ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ دوو ئیداره‌یى‬ ‫ناوچه‌کانى مووسڵ ئه‌گه‌ر سه‌یرى‬ ‫ڕاب��ردوو بکه‌ین له‌ چوارچێوه‌ى‬ ‫ئ�ه‌و ه �ه‌واڵن �ه‌ى‪ ،‬که‌ ده‌دران بۆ‬ ‫دروستکردنى هاوپه‌یمانى سیاسی‬ ‫له‌ نێوان لیستى عێراقییه‌و لیستى‬ ‫کوردستانى و ده‌وڵه‌تى قانوون و‬ ‫ئیتالفى نیشتمانى‪ ،‬هه‌وڵه‌کان ئه‌وه‌‬ ‫بوون‪ ،‬که‌ تا ماوه‌یه‌ک به‌تایبه‌تى‬ ‫له‌نێوان لیستى عێراقییه‌و لیستى‬ ‫کوردستانى گرژییه‌کان له‌نێوان‬ ‫لیستى حه‌دبا و لیستى برایه‌تى‬ ‫نه‌ینه‌وا خ��اوت��رب��وون�ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ش ته‌کتیکێکى سیاسییه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی کێشه‌کان له‌نێوان لیستى‬ ‫عێراقییه‌و لیستى کوردستانى‬ ‫ک �ه‌م��ت��ر ب��ێ��ت��ه‌وه‌ ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ى‬ ‫حکومه‌ت پێکبهێنن‪ ،‬ئه‌گه‌رنا‬ ‫من به‌ زه‌حمه‌تى ده‌زانم تا ئه‌م‬ ‫عه‌قڵیه‌ته‌ى که‌ ئێستا هه‌یه‌ له‌‬ ‫ئیداره‌ى مووسڵ و ئه‌وانه‌ى که‌‬ ‫له‌ پیشتى ئیداره‌که‌وه‌ن بتوانن‬ ‫کێشه‌کان ب�ه‌ره‌و چاره‌سه‌ربه‌رن‬ ‫‪ .‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت به‌ره‌و‬ ‫چاره‌سه‌رو ده‌روازه‌ى ئاشتى بچن‬ ‫و له‌ شه‌ڕى ئیتنى‌و شه‌ڕى ناوخۆو‬ ‫ل��ه‌و ن��اوچ��ان�ه‌ دووربکه‌ونه‌وه‌‪،‬‬

‫سه‌ره‌کى الى خۆیان نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ بۆیان دێت‪ ،‬بۆ نموونه‌‬ ‫ده‌بینین له‌ دانیشتنێکدا ده‌گه‌نه‌‬ ‫چاره‌سه‌رێک‌و مه‌سه‌له‌کان به‌ره‌و‬ ‫یه‌کتر نزیک ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم کاتێک‬ ‫ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ بڕیارێکیان بۆ دێت‬ ‫مه‌سه‌له‌کان ئ��اوه‌ژوو ده‌بنه‌وه‌ و‬ ‫چاره‌سه‌ره‌کان ده‌گه‌نه‌ بنبه‌ست‪،‬‬ ‫کاریگه‌رییان ل �ه‌س �ه‌ر ڕه‌وشى‬ ‫ئه‌منى پارێزگاکه‌ هه‌یه‌‪،‬خۆتان‬ ‫ده‌زانن که‌ به‌پێى ڕێکه‌وتننامه‌ى‬ ‫ئه‌منى ویالیه‌ته‌یه‌کگرتووه‌کانى‬ ‫ئه‌مه‌ریکاو عێراق تا کۆتایى ساڵى‬ ‫‪ 2011‬ئ�ه‌م هێزانه‌ ده‌مێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێستاش چاالکییه‌کانى شه‌ڕ‬ ‫ب�ه‌پ��ێ��ى ئ���ه‌و ڕێکه‌وتننامه‌یه‌‬ ‫ک��ۆت��ای��ی��ان پ��ێ��ه��ات��ووه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫ده‌ب��ێ تایبه‌تمه‌ندى هه‌بێت بۆ‬ ‫هه‌ندێک ناوچه‌‪ ،‬بۆ نموونه‌ له‌‬ ‫ناوچه‌کانى که‌رکوک و مووسڵ‬ ‫و س���ه‌ره‌ڕاى ئ��ه‌وه‌ى له‌ مانگى‬ ‫ئه‌یلووله‌وه‌ چاالکییه‌کانى شه‌ڕ‬ ‫کۆتاییان پێهاتووه‌‪ ،‬به‌اڵم کاتێک‬ ‫تیرۆرسته‌کان هاتوونه‌ته‌ پێش‬ ‫و هه‌ڕه‌شه‌یان دروستکردووه‌‪،‬‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ان��ى ئ�ه‌م���‌ری��ک��ا له‌گه‌ڵ‬ ‫عێراقییه‌کان به‌شدارییان کردووه‌‬ ‫ل �ه‌ نه‌هێشتنى ئ��ه‌و هه‌ڕه‌شه‌و‬ ‫مه‌ترسییانه‌‪ ،‬که‌واته‌ من پێموایه‌‬ ‫ل�ه‌دواى ساڵى ‪ 2011‬ش‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بارودۆخى ئه‌منى ئه‌م ناوچانه‌‬ ‫به‌ره‌و خراپتر بڕوات‪ ،‬ئه‌مه‌ریکا‬

‫به‌ئاسانى ده‌ستبه‌ردارى عێراق‬ ‫ن��اب��ێ��ت و ل��ه‌وان��ه‌ی��ه‌ به‌شێکى‬ ‫هێزه‌کانى له‌م ناوچانه‌ بهێڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئا لێره‌دا پرسیارێک دێته‌پێش‪،‬‬ ‫ئ��ای��ا ئ��ه‌و ه��ێ��زان�ه‌ وه‌ک هێزى‬ ‫ئه‌مه‌ریکا ده‌مێننه‌وه‌ یان وه‌کو‬ ‫هێزێکى نێوده‌وڵه‌تى له‌م ناوچانه‌‬ ‫ده‌مێننه‌وه‌؟ ئ �ه‌وه‌ پرسیارێکه‌‬ ‫ده‌کرێت دواتر وه‌اڵم بدرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ل�ه‌ ه�ه‌م��وو حاڵه‌ته‌کاندا‬ ‫م��ن پێموانییه‌ به‌ئاسانى ئه‌م‬ ‫ناوچانه‌ به‌جێبهێڵرێت‪ .‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى وه‌ک له‌‬ ‫س�ه‌ه‌ت��اوه‌ باسمکرد‪ ،‬هه‌وڵدانى‬ ‫لیستى ح��ه‌دب��ا ب��ۆ دان نان‬ ‫ب �ه‌و ب��ارودۆخ��ه‌ى ل �ه‌و ناوچانه‌‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌و تۆمه‌تبارکردنى کورد‬ ‫به‌ تاکتیککردنى ناوچه‌کان و‬ ‫خ��ۆدزی��ن �ه‌وه‌ ل �ه‌ واق��ی��ع‪ ،‬ئ��ه‌وه‌‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ى کێشه‌که‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ئ �ه‌وان نایانه‌وێت به‌ شێوه‌یه‌ک‬ ‫به‌ڕێوه‌بچێت‪ ،‬که‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫کورددا بێت‪ ،‬ئه‌وان تا ئه‌مڕۆ دان‬ ‫نانێن به‌ دابه‌شبوونى واقیعى‬ ‫ناوچه‌که‌‪ ،‬که‌ له‌ چه‌ند قه‌زایه‌کدا‬ ‫کورد زۆرینه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش وایکرد‪،‬‬ ‫ک �ه‌ هه‌میشه‌ ه �ه‌وڵ��ب��ده‌ن ئه‌م‬ ‫واق��ی��ع�ه‌ ل �ه‌ چ��وارچ��ێ��وه‌ى هیچ‬ ‫پرۆسه‌یه‌کى یاسایى جێی خۆى‬ ‫ن �ه‌گ��رێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ مه‌سه‌له‌ى‬ ‫سه‌رژمێرى‪ ،‬مه‌سه‌له‌یه‌کى یاسایى‬ ‫سیاسییه‌و له‌ ده‌ستوورى عێراقیدا‬ ‫جێگیرکراوه‌ له‌ م��ادده‌ى (‪)110‬‬ ‫دا‪ ،‬که‌ ده‌سه‌اڵته‌ ڕاسته‌قینه‌کانى‬ ‫حکومه‌تى فیدراڵییه‌‪ ،‬کاتێکیش‬ ‫سه‌رژمێرى گشتى له‌ عێراقدا کرا‪،‬‬ ‫بێگومان ئه‌م سه‌رژمێرییه‌ ده‌بێته‌‬ ‫دۆکۆمێنتێکى یاسایى و سیاسی‬ ‫ب��ۆ ع��ێ��راق و ب��ۆ جێگیرکردنى‬ ‫ناسنامه‌ى ئه‌م ناوچانه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌رژمێرى کرا‪ ،‬ئایا ئه‌و‬ ‫هه‌نگاوه‌ى له‌ م���ادده‌ى (‪)140‬‬ ‫دا هاتووه‌ یه‌کالیی ده‌کاته‌وه‌؟‬ ‫به‌ بۆچوونى من نه‌خێر‪ .‬ڕاسته‌‬ ‫له‌ ڕووى سیاسییه‌وه‌ سه‌رژمێرى‬ ‫گرنگه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ ڕووى یاساییه‌وه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر بێین مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ مادده‌ى‬ ‫(‪)140‬دا بکه‌ین‪ ،‬ئه‌و سه‌رژمێرییه‌ى‬ ‫که‌ له‌و مادده‌یه‌دا باس ده‌کرێت‪،‬‬ ‫ج���ی���اوازه‌ ل���ه‌و سه‌رژمێرییه‌‬ ‫گ��ش��ت��ی��ی �ه‌ى‪ ،‬ک��ه‌ ل��ه‌ عێراقدا‬ ‫ده‌کرێت‪ .‬واته‌ ئه‌و سه‌رژمێرییه‌ى‬ ‫که‌ له‌ مادده‌ى (‪)140‬دا هاتووه‌‬ ‫ده‌ب��ێ هه‌ر بکرێت‪ ،‬چونکه‌ دوو‬ ‫مه‌سه‌له‌ى ج��ی��اوازن‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌‬ ‫هه‌موو حاڵه‌ته‌کان ئه‌نجامدانى ئه‌و‬ ‫سه‌رژمێرییه‌ گرنگه‌ به‌ نیسبه‌ت‬ ‫ع��ێ��راق ‪ ،‬ئێمه‌ش چ��اوه‌ڕوان��ى‬ ‫ئ���ه‌و ه �ه‌ڵ��وێ��س��ت �ه‌ى ئه‌وانمان‬ ‫ده‌کرد‪ ،‬که‌ دژى سه‌رژمێرى بن‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى ئ�ه‌وان له‌ سروشتى‬ ‫دابه‌شبوونى ناوچه‌که‌ ده‌ترسن و‬ ‫ده‌شزانن کۆمه‌ڵێک ڕاستی گه‌وره‌‬ ‫ده‌رده‌ک�ه‌ون‪ ،‬که‌ ئه‌وان به‌رده‌وام‬ ‫دژای�ه‌ت��ى ده‌ک��ه‌ن‪ .‬س�ه‌ب��اره‌ت به‌‬ ‫ڕێ��ژه‌ى کوردیش له‌ ناوچه‌کانى‬ ‫مووسڵدا‪ ،‬که‌ ئ��ه‌وان به‌ ‪%05‬ى‬ ‫دانیشتووانى ناوچه‌که‌ ده‌زانن‪ ،‬به‌‬ ‫ڕاستى ئه‌و تێڕوانینه‌ تێڕوانینێکى‬ ‫واقیعى نییه‌‪ ،‬زۆرج��ار تۆمه‌تى‬ ‫وا ه �ه‌ڵ��ده‌ب �ه‌س��ت��ن‪ ،‬ک �ه‌ مایه‌ى‬ ‫گاڵته‌جاڕییه‌ گوایه‌ خه‌ڵک له‌‬ ‫شوێنه‌کانى کوردستانى تورکیا‬ ‫و ئێرانه‌وه‌ هاتوونه‌ته‌ مووسڵ و‬ ‫ناوچه‌کانى تر‪ ،‬بێگومان کاتێک‬ ‫م��ام�ه‌ڵ�ه‌ ن �ه‌ک��را ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئه‌مرى‬ ‫واقیع ئه‌مانه‌ دووباره‌و چه‌ندباره‌‬ ‫ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم کورد له‌م ناوچانه‌‬ ‫جگه‌له‌وه‌ى تا ئێستاش بارودۆخ‬ ‫ئاسایى نه‌کراوه‌ته‌وه‌و سه‌رژمێرى‬ ‫ئه‌م ناوچانه‌ نه‌کراوه‌‪ ،‬که‌ به‌شێکه‌‬ ‫له‌ مادده‌ى ‪ 140‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫هێشتا ک��ورد ڕێژه‌یه‌کى به‌رزى‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌ ل��ه‌م ن��اوچ��ان �ه‌و ل �ه‌ هه‌ر‬ ‫سه‌رژمێرییه‌کدا ده‌توانین یه‌کالیى‬

‫هه‌وڵدانى‬

‫لیستى‬

‫حه‌دبا بۆ دان نان‬ ‫ب��ه‌و ب��ارودۆخ��ه‌ى‬ ‫له‌و ناوچان ‌ه هه‌یه‌و‬ ‫تۆ مه‌تبا ر کر د نى‬ ‫کورد ب ‌ه تاکتیککردنى‬ ‫ن���اوچ���ه‌ک���ان و‬ ‫خۆدزینه‌وه‌ له‌ واقیع‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ى‬ ‫ک��ێ��ش�ه‌ک�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ک� ‌ه‬ ‫ئ��ه‌وان نایانه‌وێت‬ ‫ب���ه‌ ش��ێ��وه‌ی��ه‌ک‬ ‫به‌ڕێوه‌بچێت‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى کورددا‬ ‫بێت‬ ‫بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬که‌ زۆربه‌ى ئه‌و قه‌زانه‌ى‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ى سیاسه‌ته‌کانى‬ ‫ته‌عریبدا له‌ هه‌رێمى کوردستان‬ ‫دابڕاون بگه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ر هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر کورد له‌گه‌ڵ الیه‌نى شیعه‌دا‬ ‫هاوپه‌یمانى ببه‌ستێت بۆ پێکهێنانى‬ ‫حکومه‌ت‪ ،‬ئه‌وا پێکهاته‌ى سووننه‌‬ ‫به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م چاره‌سه‌رى‬ ‫کێشه‌ هه‌ڵواسراوه‌کان و ناوچه‌‬ ‫داب���ڕاوه‌ک���ان دروس���ت ده‌ک���ه‌ن‪،‬‬ ‫وه‌ک لیستى ع��ێ��راق��ی��ی�ه‌ ئه‌و‬ ‫قسه‌یه‌ى دووپاتکردۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب �ه‌ تێڕوانینى م��ن ڕه‌ن��گ �ه‌ ئه‌و‬ ‫قسه‌یه‌یه‌ ڕاس���ت ن�ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬خۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر کورد هاوپه‌یمانی له‌گه‌ڵ‬ ‫عێراقییه‌ش بکات له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫ناوچه‌ داب��ڕاوه‌ک��ان ناوچه‌ى ژێر‬ ‫هێزى ئه‌وانن‪ ،‬زۆر زه‌حمه‌ته‌ به‌‬ ‫هیچ وتووێژێک سازش له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ بکه‌ن‪ ،‬چونکه‌ بۆچى ئه‌وان‬ ‫ئه‌و ده‌نگه‌ زۆرانه‌یان له‌ که‌رکوک‬ ‫و مووسڵ و دیاله‌ به‌ده‌ستهێناوه‌؟‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌وان له‌و ناوچانه‌دا‬ ‫کوردیان ڕه‌تکردۆته‌وه‌ و پاڵپشتى‬ ‫بیروبۆچوونى شۆڤێنییان کرد له‌و‬ ‫ناوچانه‌دا‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر به‌پێچه‌وانه‌ى‬ ‫بۆچوونه‌که‌یان‬ ‫ئ���اڕاس���ت���ه‌ى‬ ‫کاربکه‌ن‪ ،‬زیان ده‌که‌ن‪ .‬بۆیه‌ من‬ ‫پێشبینى ناکه‌م لیستى عێراقییه‌‬ ‫تاکو که‌سایه‌تى وه‌ک نوجه‌یفى و‬ ‫موتڵه‌گی تیادا بێت‪ ،‬سازش بکات‬ ‫له‌و توندوتیژییه‌ى به‌رامبه‌ر کورد‬ ‫هه‌یانه‌و به‌رده‌وامیش ده‌بن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫من پێموایه‌ باشترین چاره‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌ ئێستا سه‌رکردایه‌تى‬ ‫س��ی��اس��ى ک��وردس��ت��ان ده‌یکات‬ ‫نزیکبوونه‌وه‌یه‌ له‌ شیعه‌کان و‬ ‫ئه‌و بانگهێشته‌یه‌‪ ،‬که‌ ده‌یکات‬ ‫به‌وه‌ى که‌ ئه‌و له‌گه‌ڵ حکومه‌تێکى‬ ‫ئیسالمى نیشتمانى عێراقیی‪،‬‬ ‫که‌ هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌کان‬ ‫ب��ه‌ش��دارى ت��ی��ادا ب��ک �ه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت به‌شێکى زۆرى‬ ‫داواکارییه‌کانى خۆمان بچه‌سپێنین‬ ‫‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ وه‌اڵمدانه‌وه‌ى ئیجابى له‌‬ ‫الى شیعه‌کان بێت‪ ،‬جا چ لیستى‬ ‫ده‌وڵه‌تى یاسا بێت یان لیستى‬ ‫ئیسالمى نیشتمانیى‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫ئابووری‬

‫تەوەر‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫فرسه‌ت سۆفى ‪:‬‬

‫مه‌ترسیدارترین شت‪ ،‬داننەنانە بە دابه‌شبوون ‌ی واقیعى مووسڵ‬ ‫عومەر عەبدوڵاڵ‬

‫س����ه‌ب����اره‌ت ب���ه‌ ب����ارودۆخ����ى‬ ‫پارێزگاى نه‌ینه‌واو بایکۆتکردنى‬ ‫به‌شداریکردن له‌ ئه‌نجومه‌نى‬ ‫پ���ارێ���زگ���ا ل���ه‌ الی����ه‌ن لیستى‬ ‫ب���رای���ه‌ت���ی���ی���ه‌وه‌‪ ،‬پ���رۆس���ه‌ى‬ ‫س���ه‌رژم���ێ���رى دان���ی���ش���ت���ووان‌و‬ ‫ئ��ای��ی��ن��ده‌ى ب����ارودۆخ����ى ئه‌و‬ ‫ن���اوچ���ان���ه‌ دواى کشانه‌وه‌ى‬ ‫هێزه‌کانى ئه‌مریکا‪ ،‬رۆژنامه‌ى‬ ‫~ دی��دارێ��ک��ى له‌گه‌ڵ‬ ‫م��ام��ۆس��ت��اى زان��ک��ۆ "فرسه‌ت‬ ‫سۆفى"دا سازداوه‌‪.‬‬ ‫فرسه‌ت سۆفى مامۆستاى زانکۆ‪:‬‬ ‫ب �ه‌ تێڕوانینى م��ن مه‌سه‌له‌ى‬ ‫ڕه‌تکردنه‌وه‌ى لیستى برایه‌تى له‌‬ ‫مووسڵ له‌ الیه‌ن لیستى حه‌دباوه‌‬ ‫به‌‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌کى سروشتییه‌‪،‬‬ ‫پێوانه‌کردن به‌و عه‌قڵیه‌ته‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫ئێستا لیستى حه‌دباو ئه‌وانه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ له‌پشتى لیستى حه‌دباوه‌‬ ‫ک��اره‌ک��ان ب �ه‌ڕێ��وه‌ده‌ب �ه‌ن‪ ،‬واته‌‬ ‫حاڵه‌تێکى زۆر ناسروشتى نییه‌‬ ‫که‌ له‌وێ ڕووده‌دات‪ ،‬له‌به‌ر چى؟‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ى ئ �ه‌و تێڕوانینه‌ى‬ ‫ئه‌وان له‌ ڕووى ئیتنى و جوگرافی‬ ‫ڕێژه‌ییه‌وه‌‪ ،‬که‌ بۆ ناوچه‌که‌ هه‌یانه‌‪،‬‬ ‫تێڕوانینێکى واقیعیانه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫تێڕوانینێک هێشتا گیرۆده‌یه‌ به‌‬ ‫عه‌قڵى دوێنێ‪ ،‬که‌ ڕه‌تکردنه‌وه‌ى‬ ‫به‌رامبه‌رو کوشتنى جیاوازییه‌کانه‌‬ ‫به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک‪ ،‬به‌تایبه‌تى‬ ‫کاتێک که‌ کۆمه‌ڵێک به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫گرنگ پێکدادان ده‌ک �ه‌ن له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و لیسته‌و ئه‌وانه‌ى که‌ له‌ ئێستا‬ ‫له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ى خاک ‪ ،‬ناسنامه‌‪،‬‬ ‫ئ��اب��وورى و خاوه‌ندارێتیکردنى‬ ‫س���ه‌ر وه‌ت و س��ام��ان��ى ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ به‌تایبه‌تى مه‌سه‌له‌ى‬ ‫نه‌وت و کانزاکانى تر‪ ،‬بێگومان‬ ‫ئه‌م پێکدادان و لێکهه‌ڵپچڕانانه‌‬ ‫ڕووده‌ده‌ن‪ ،‬ب���ۆی���ه‌ م���ن وا‬ ‫چاوه‌ڕوان ده‌که‌م ئه‌م ملمالنێ و‬ ‫ڕه‌تکردنه‌وه‌یه‌و هه‌وڵى سڕینه‌وه‌ى‬ ‫ناوى کورد له‌م ناوچه‌یه‌ به‌رده‌وام‬

‫ئ���ه‌م ئ��ی��دار ‌ه‬ ‫نوێیه‌ى مووسڵ‬ ‫ن�����ه‌ک ه���ه‌ر‬ ‫س��ه‌رک��ه‌وت��وو‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫به‌ره‌و دواوه‌ش‬ ‫گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬چ‬ ‫له‌سه‌ر ئاستى‬ ‫پێشکه‌شکر د نى‬ ‫خزمه‌تگوزارى ‪،‬‬ ‫چ له‌سه‌ر ئاستى‬ ‫داب��ی��ن��ک��ردن��ى‬ ‫ئه‌منییه‌کى باش‬ ‫بۆ هاوواڵتییان‬

‫ده‌بێت‪ ،‬چونکه‌ کاتێک هێزێک‬ ‫باوه‌ڕى به‌ حیوار نه‌بێت و باوه‌ڕى‬ ‫به‌ بنه‌ما ده‌ستوورییه‌کان نه‌بێت‬ ‫و ب���اوه‌ڕى ب�ه‌ دیموکراسییه‌ت‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬بێگومان هه‌وڵده‌دات له‌‬ ‫ڕێگاى دروستکردنى کێشه‌و له‌‬ ‫ڕێگاى دوورخستنه‌وه‌ى به‌رامبه‌ر‬ ‫و ڕه‌ت��ک��ردن��ه‌وه‌ى که‌سانى تر‬ ‫چاره‌سه‌رى مه‌سه‌له‌کان بکات‪،‬‬ ‫بێگومان ئه‌مه‌ش نه‌ک هه‌ر له‌‬ ‫عێراق‪ ،‬به‌ڵکو له‌ هیچ واڵتێکى‬ ‫دن��ی��ا ن �ه‌ی��ت��وان��ی��وه‌ کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ربکات‪ .‬من پێموایه‌ تا‬ ‫ئ�ه‌م عه‌قڵیه‌ته‌ ب��ه‌رده‌وام بێت‬ ‫و تا به‌م پێوه‌ره‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫کێشه‌کان بکرێت‪ ،‬به‌تایبه‌تى‬ ‫کێشه‌یه‌ک‪ ،‬که‌ له‌و ناوچه‌یه‌ پێى‬ ‫ده‌وت��رێ��ت "کێشه‌ى ک��ورد" وه‌‬ ‫کۆمه‌ڵێک مه‌سه‌له‌ى گه‌وره‌ تیایدا‬ ‫ڕووی���داوه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت مه‌سه‌له‌ى‬ ‫ته‌عریبکردنى ئ �ه‌و ناوچانه‌ و‬ ‫دابڕاندنى ئه‌و ناوچانه‌‪ ،‬به‌دوورى‬ ‫ده‌زانم له‌ کاتێکى نزیکدا کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ر ببن‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ بارودۆخى ئه‌منى‬ ‫پ��ارێ��زگ��اى ن �ه‌ی��ن �ه‌وا ل �ه‌ ڕووى‬ ‫پاشه‌کشه‌ى لیستى برایه‌تى‬ ‫له‌ ئه‌نجومه‌نى پارێزگاکه‌‪ ،‬به‌‬ ‫ڕاى من نه‌ک هه‌ر به‌ره‌و باشتر‬ ‫نه‌ڕۆیشتووه‌‪ ،‬به‌ڵکو به‌ره‌و خراپتر‬ ‫بوون ڕۆیشتووه‌و هاوواڵتییان له‌م‬ ‫ناوچانه‌دا هه‌ست به‌ ئاسووده‌یى‬ ‫ناکه‌ین‪ ،‬ئه‌م حکومه‌ته‌ نوێیه‌ى‬ ‫پارێزگاى مووسڵ نه‌یتوانیوه‌‪ ،‬نه‌ک‬ ‫هه‌ر له‌ ڕووى ئه‌منییه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو له‌‬ ‫ڕووى خزمه‌تگوزاریشه‌وه‌ که‌مترین‬ ‫خ��زم �ه‌ت��گ��وزارى پێشکه‌ش به‌‬ ‫دانیشتووانى ئه‌م ناوچه‌یه‌ بکات‪،‬‬ ‫من پێموایه‌ ئ �ه‌و ملمالنێیه‌ى‪،‬‬ ‫ک�ه‌ ل�ه‌ س �ه‌رج �ه‌م پارێزگاکه‌دا‬ ‫هه‌یه‌ وای��ک��ردووه‌‪ ،‬که‌ نه‌توانن‬ ‫ئه‌و به‌ڵێنانه‌ى داویانه‌‪ ،‬به‌شێکى‬ ‫که‌مى لێ جێبه‌جێ بکه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ بووه‌‪ ،‬که‌ تا ئێستا به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى واقیعى مامه‌ڵه‌یان‬ ‫له‌گه‌ڵ پێکهێنه‌کانى ناوچه‌که‌‬ ‫مه‌ترسیدارترین‬ ‫ن���ه‌ک���ردووه‌‪،‬‬ ‫شت له‌و ناوچایه‌و له‌ ئیداره‌ى‬ ‫نوێى مووسڵ ئ �ه‌وه‌ ب��ووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫دانیان نه‌ناوه‌ به‌و دابه‌شبوونه‌‬ ‫واقیعییه‌ى‪ ،‬که‌ له‌ پارێزگاکه‌دا‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬کاتێکیش ت��ۆ دان به‌و‬ ‫دابه‌شبوونه‌ واقیعییه‌دا نه‌نێیت‪،‬‬ ‫که‌ له‌ پارێزگاکه‌دا هه‌یه‌‪ ،‬جا چ له‌‬ ‫ڕووى ئینتنى بێت یان نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ کاریانکردووه‌ له‌سه‌ر‬ ‫دابه‌شبوون زیاتر‪ ،‬وه‌ کارکردن‬ ‫له‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ى که‌ یه‌زیدییه‌کان‬ ‫پارچه‌پارچه‌ بکه‌ن و شه‌به‌ک‬ ‫پ��ارچ�ه‌پ��ارچ�ه‌ ب��ک�ه‌ن و خودى‬ ‫ک��وردی��ش پارچه‌پارچه‌ بکه‌ن‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ش وای��ک��ردووه‌ کێشه‌کان‬ ‫ڕۆژ به‌ڕۆژ زیاتر بێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫زه‌قکردنه‌وه‌ى مه‌سه‌له‌ى ده‌رکردنى‬ ‫مه‌سیحییه‌کان و تۆمه‌تبارکردنى‬ ‫پێشمه‌رگه‌ى کوردستان‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ئه‌مانه‌ له‌پێناوى ئ �ه‌وه‌دا بووه‌‪،‬‬ ‫که‌ ڕووى ک��ورد له‌م ناوچه‌یه‌دا‬ ‫ناشیرین بکرێت ‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ش ڕۆژ‬ ‫ب����ه‌ڕۆژ ق���ه‌ب���اره‌ى کێشه‌کانى‬ ‫گه‌وره‌تر کردووه‌‪ ،‬بۆیه‌ به‌ ڕاى من‬ ‫ئه‌م ئیداره‌ نوێیه‌ى مووسڵ نه‌ک‬ ‫هه‌ر سه‌رکه‌وتوو نه‌بووه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫ب�ه‌ره‌و دواوه‌ش گ�ه‌ڕاوه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬چ‬ ‫له‌سه‌ر ئاستى پێشکه‌شکردنى‬ ‫خزمه‌تگوزارى ‪ ،‬چ له‌سه‌ر ئاستى‬ ‫دابینکردنى ئه‌منییه‌کى باش‬ ‫بۆ هاوواڵتییان‪ ،‬سه‌یر ده‌که‌یت‬ ‫ڕێژه‌ى کۆچکردنى مه‌سیحییه‌کان‬ ‫بۆ هه‌رێمى کوردستان زیادده‌کات‌و‬ ‫که‌م ناکات‪ ،‬ئه‌مه‌ش ماناى ئه‌وه‌‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێ‪ ،‬که‌ ئه‌وان نه‌یانتوانیوه‌‬ ‫ئاسایش و ئارامى بۆ ئه‌و ناوچه‌یه‌‬ ‫دابینبکه‌ن‪ ،‬جگه‌ ل �ه‌وه‌ش وه‌ک‬ ‫بینیمان یه‌زیدییه‌کان پابه‌ندبوونى‬

‫خۆیان به‌ کورد و بوونیان وه‌ک‬ ‫نه‌ته‌وه‌ دووپاتکرده‌وه‌‪ ،‬بێگومان‬ ‫هه‌موومان ده‌زانین ئه‌وان له‌گه‌ڵ‬ ‫ک �ه‌رت که‌رتکردن و ترازاندنى‬ ‫ڕی��زه‌ک��ان��ى ن �ه‌ت �ه‌وه‌ى ک���وردن ‪،‬‬ ‫کوردیش له‌ یه‌زیدى و شه‌به‌ک و‬ ‫سۆرانى و بادینانى پێکهاتووه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئ��ه‌و ه��ه‌واڵن��ه‌ى ک���ورد و‬ ‫سه‌رکردایه‌تى سیاسی کوردستان‬ ‫و سه‌رۆکى هه‌رێمى کوردستان‬ ‫بۆ یه‌کخستنه‌وه‌ى ماڵى کورد و‬ ‫هه‌وڵدان بۆ پێناسه‌کردنى کورد‬ ‫وه‌ک یه‌ک ناسنامه‌ به‌ ئه‌دیانى‬ ‫جیاوازه‌وه‌ جێگاى خۆى گرتووه‌‬ ‫و ده‌گرێت و کاریگه‌رى خۆشى‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌و ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬به‌ تایبه‌تى‬ ‫یه‌زیدییه‌کان بۆیان ده‌رکه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫که‌ له‌ماوه‌ى ڕابردوودا زه‌ره‌ریان‬ ‫کردووه‌‪ ،‬بۆشیان ده‌رکه‌وتووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫له‌ناو ماڵى کورددا باشتر ده‌توانن‬ ‫به‌هێزبن و کورد باشتر خزمه‌تیان‬ ‫ده‌ک��ات و پارچه‌پارچه‌بوونیان‬ ‫بێهێزیان ده‌ک��ات‪ .‬بۆیه‌ من له‌و‬ ‫ب����اوه‌ڕه‌دام ل�ه‌ داه���ات���ووداو له‌‬ ‫نزیکبوونه‌وه‌ى زیاتر هه‌موو ئه‌و‬ ‫کێشانه‌ به‌ره‌و چاره‌سه‌ر ده‌چن‪،‬‬ ‫م��ن پێموایه‌ ه��ه‌ر کاتێک له‌‬ ‫یه‌کترنزیکبوونه‌وه‌ى ک��وردان به‌‬ ‫یه‌زیدى و شه‌به‌ک و چینه‌کانى‬ ‫ت��ره‌وه‌ زیاتر بێت‪ ،‬هه‌وڵه‌کانى‬ ‫دووژمنان و شۆڤێنییه‌ عه‌ره‌به‌کان‬

‫باشترین چ��اره‌س��ه‌ر ئه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ک�ه‌ هه‌وڵبدرێت م���ادده‌ى ‪140‬‬ ‫جێبه‌جێبکرێت‪ ،‬واته‌ هه‌موو ناوچه‌‬ ‫دابڕاوه‌کان بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر ناوچه‌‬ ‫ئه‌سڵییه‌که‌ى خۆیان‪ ،‬بۆ نموونه‌‬ ‫ق���ه‌زاى م�ه‌خ��م��ور‪ ،‬ک �ه‌ ل���ه‌دواى‬ ‫سااڵنى (‪)90‬ه‌وه‌ خراوه‌ته‌ سه‌ر‬ ‫پارێزگاى نه‌ینه‌وا بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر‬ ‫پارێزگاى هه‌ولێر و ئه‌و خه‌ڵکه‌ى‬ ‫ته‌عریب‌و ده‌رک��راوه‌‪ ،‬بگه‌ڕێنه‌وه‌‬ ‫شوێنى خۆیان‪ ،‬ئه‌و سه‌رژمێرییه‌‬ ‫بکرێت ب��ۆئ �ه‌وه‌ى خه‌ڵکى ئه‌م‬ ‫ناوچانه‌ قه‌زا به‌ قه‌زاو ناحیه‌ به‌‬ ‫ناحیه‌ چاره‌نووسى خۆیان دیارى‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌مانه‌ بکرێن‪ ،‬له‌و‬ ‫باوه‌ڕه‌دام به‌ شێوه‌یه‌کى ئاسایى‬ ‫ک��ێ��ش�ه‌ک��ان ب����ه‌ره‌و چ��اره‌س��ه‌ر‬ ‫ده‌ڕوات‪ .‬دووه‌م خ����اڵ بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رکردن به‌ ڕاى من ڕه‌نگه‌‬ ‫ئیداره‌یه‌کى سه‌ربه‌خۆ نه‌بێت له‌م‬ ‫ک��ات�ه‌دا ئیداره‌یه‌کى سه‌ربه‌خۆ‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ چاره‌سه‌رى مه‌سه‌له‌کان‬ ‫ناکات‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى له‌ کێشه‌کان‬ ‫ڕه‌ت��ک��ردن��ه‌وه‌و ڕه‌تکردنه‌وه‌ى‬ ‫به‌رامبه‌ر هه‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌ به‌ ڕاى من‬ ‫حیوارو له‌یه‌کگه‌یشتن کێشه‌کان‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم کێشه‌که‌‬ ‫ل���ه‌وه‌دای���ه‌‪ ،‬ک��ه‌ ت��ا ئێستاش‬ ‫ئ��ی��داره‌ى م��ووس��ڵ ب���اوه‌ڕى به‌‬ ‫وتووێژو دانیشتن نییه‌‪ ،‬کێشه‌ى‬ ‫سه‌ره‌کیشیان ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌ بڕیارى‬

‫هه‌ر کاتێک له‌ یه‌کترنزیکبوونه‌وه‌ى‬ ‫ک���وردان ب ‌ه ی �ه‌زی��دى و شه‌به‌ک‬ ‫و چینه‌کانى ت��ره‌و ‌ه زیاتر بێت‪،‬‬ ‫هه‌وڵه‌کانى دووژمنان و شۆڤێنیی ‌ه‬ ‫عه‌ره‌به‌کان زیاتر ده‌بن بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫کورد تڕۆ بکه‌ن و شاربه‌ده‌ریان بکه‌ن‬ ‫و فشارى زیاتر بخه‌ن ‌ه سه‌ریان‬ ‫زیاتر ده‌بن بۆ ئه‌وه‌ى کورد تڕۆ‬ ‫بکه‌ن و شاربه‌ده‌ریان بکه‌ن و‬ ‫فشارى زیاتر بخه‌نه‌ سه‌ریان بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى به‌رده‌وامى به‌ لێکترازانى‬ ‫کورد بده‌ن‪.‬‬ ‫س��ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ دوو ئیداره‌یى‬ ‫ناوچه‌کانى مووسڵ ئه‌گه‌ر سه‌یرى‬ ‫ڕاب��ردوو بکه‌ین له‌ چوارچێوه‌ى‬ ‫ئ�ه‌و ه �ه‌واڵن �ه‌ى‪ ،‬که‌ ده‌دران بۆ‬ ‫دروستکردنى هاوپه‌یمانى سیاسی‬ ‫له‌ نێوان لیستى عێراقییه‌و لیستى‬ ‫کوردستانى و ده‌وڵه‌تى قانوون و‬ ‫ئیتالفى نیشتمانى‪ ،‬هه‌وڵه‌کان ئه‌وه‌‬ ‫بوون‪ ،‬که‌ تا ماوه‌یه‌ک به‌تایبه‌تى‬ ‫له‌نێوان لیستى عێراقییه‌و لیستى‬ ‫کوردستانى گرژییه‌کان له‌نێوان‬ ‫لیستى حه‌دبا و لیستى برایه‌تى‬ ‫نه‌ینه‌وا خ��اوت��رب��وون�ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ش ته‌کتیکێکى سیاسییه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی کێشه‌کان له‌نێوان لیستى‬ ‫عێراقییه‌و لیستى کوردستانى‬ ‫ک �ه‌م��ت��ر ب��ێ��ت��ه‌وه‌ ب���ۆ ئ���ه‌وه‌ى‬ ‫حکومه‌ت پێکبهێنن‪ ،‬ئه‌گه‌رنا‬ ‫من به‌ زه‌حمه‌تى ده‌زانم تا ئه‌م‬ ‫عه‌قڵیه‌ته‌ى که‌ ئێستا هه‌یه‌ له‌‬ ‫ئیداره‌ى مووسڵ و ئه‌وانه‌ى که‌‬ ‫له‌ پیشتى ئیداره‌که‌وه‌ن بتوانن‬ ‫کێشه‌کان ب�ه‌ره‌و چاره‌سه‌ربه‌رن‬ ‫‪ .‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت به‌ره‌و‬ ‫چاره‌سه‌رو ده‌روازه‌ى ئاشتى بچن‬ ‫و له‌ شه‌ڕى ئیتنى‌و شه‌ڕى ناوخۆو‬ ‫ل��ه‌و ن��اوچ��ان�ه‌ دووربکه‌ونه‌وه‌‪،‬‬

‫سه‌ره‌کى الى خۆیان نییه‌‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫له‌ ده‌ره‌وه‌ بۆیان دێت‪ ،‬بۆ نموونه‌‬ ‫ده‌بینین له‌ دانیشتنێکدا ده‌گه‌نه‌‬ ‫چاره‌سه‌رێک‌و مه‌سه‌له‌کان به‌ره‌و‬ ‫یه‌کتر نزیک ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم کاتێک‬ ‫ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ بڕیارێکیان بۆ دێت‬ ‫مه‌سه‌له‌کان ئ��اوه‌ژوو ده‌بنه‌وه‌ و‬ ‫چاره‌سه‌ره‌کان ده‌گه‌نه‌ بنبه‌ست‪،‬‬ ‫کاریگه‌رییان ل �ه‌س �ه‌ر ڕه‌وشى‬ ‫ئه‌منى پارێزگاکه‌ هه‌یه‌‪،‬خۆتان‬ ‫ده‌زانن که‌ به‌پێى ڕێکه‌وتننامه‌ى‬ ‫ئه‌منى ویالیه‌ته‌یه‌کگرتووه‌کانى‬ ‫ئه‌مه‌ریکاو عێراق تا کۆتایى ساڵى‬ ‫‪ 2011‬ئ�ه‌م هێزانه‌ ده‌مێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێستاش چاالکییه‌کانى شه‌ڕ‬ ‫ب�ه‌پ��ێ��ى ئ���ه‌و ڕێکه‌وتننامه‌یه‌‬ ‫ک��ۆت��ای��ی��ان پ��ێ��ه��ات��ووه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫ده‌ب��ێ تایبه‌تمه‌ندى هه‌بێت بۆ‬ ‫هه‌ندێک ناوچه‌‪ ،‬بۆ نموونه‌ له‌‬ ‫ناوچه‌کانى که‌رکوک و مووسڵ‬ ‫و س���ه‌ره‌ڕاى ئ��ه‌وه‌ى له‌ مانگى‬ ‫ئه‌یلووله‌وه‌ چاالکییه‌کانى شه‌ڕ‬ ‫کۆتاییان پێهاتووه‌‪ ،‬به‌اڵم کاتێک‬ ‫تیرۆرسته‌کان هاتوونه‌ته‌ پێش‬ ‫و هه‌ڕه‌شه‌یان دروستکردووه‌‪،‬‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ان��ى ئ�ه‌م�ه‌ری��ک��ا له‌گه‌ڵ‬ ‫عێراقییه‌کان به‌شدارییان کردووه‌‬ ‫ل �ه‌ نه‌هێشتنى ئ��ه‌و هه‌ڕه‌شه‌و‬ ‫مه‌ترسییانه‌‪ ،‬که‌واته‌ من پێموایه‌‬ ‫ل�ه‌دواى ساڵى ‪ 2011‬ش‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بارودۆخى ئه‌منى ئه‌م ناوچانه‌‬ ‫به‌ره‌و خراپتر بڕوات‪ ،‬ئه‌مه‌ریکا‬

‫به‌ئاسانى ده‌ستبه‌ردارى عێراق‬ ‫ن��اب��ێ��ت و ل��ه‌وان��ه‌ی��ه‌ به‌شێکى‬ ‫هێزه‌کانى له‌م ناوچانه‌ بهێڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئا لێره‌دا پرسیارێک دێته‌پێش‪،‬‬ ‫ئ��ای��ا ئ��ه‌و ه��ێ��زان�ه‌ وه‌ک هێزى‬ ‫ئه‌مه‌ریکا ده‌مێننه‌وه‌ یان وه‌کو‬ ‫هێزێکى نێوده‌وڵه‌تى له‌م ناوچانه‌‬ ‫ده‌مێننه‌وه‌؟ ئ �ه‌وه‌ پرسیارێکه‌‬ ‫ده‌کرێت دواتر وه‌اڵم بدرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ل�ه‌ ه�ه‌م��وو حاڵه‌ته‌کاندا‬ ‫م��ن پێموانییه‌ به‌ئاسانى ئه‌م‬ ‫ناوچانه‌ به‌جێبهێڵرێت‪ .‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى وه‌ک له‌‬ ‫س�ه‌ه‌ت��اوه‌ باسمکرد‪ ،‬هه‌وڵدانى‬ ‫لیستى ح��ه‌دب��ا ب��ۆ دان نان‬ ‫ب �ه‌و ب��ارودۆخ��ه‌ى ل �ه‌و ناوچانه‌‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌و تۆمه‌تبارکردنى کورد‬ ‫به‌ تاکتیککردنى ناوچه‌کان و‬ ‫خ��ۆدزی��ن �ه‌وه‌ ل �ه‌ واق��ی��ع‪ ،‬ئ��ه‌وه‌‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ى کێشه‌که‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ئ �ه‌وان نایانه‌وێت به‌ شێوه‌یه‌ک‬ ‫به‌ڕێوه‌بچێت‪ ،‬که‌ له‌ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫کورددا بێت‪ ،‬ئه‌وان تا ئه‌مڕۆ دان‬ ‫نانێن به‌ دابه‌شبوونى واقیعى‬ ‫ناوچه‌که‌‪ ،‬که‌ له‌ چه‌ند قه‌زایه‌کدا‬ ‫کورد زۆرینه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش وایکرد‪،‬‬ ‫ک �ه‌ هه‌میشه‌ ه �ه‌وڵ��ب��ده‌ن ئه‌م‬ ‫واق��ی��ع�ه‌ ل �ه‌ چ��وارچ��ێ��وه‌ى هیچ‬ ‫پرۆسه‌یه‌کى یاسایى جێی خۆى‬ ‫ن �ه‌گ��رێ��ت‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ مه‌سه‌له‌ى‬ ‫سه‌رژمێرى‪ ،‬مه‌سه‌له‌یه‌کى یاسایى‬ ‫سیاسییه‌و له‌ ده‌ستوورى عێراقیدا‬ ‫جێگیرکراوه‌ له‌ م��ادده‌ى (‪)110‬‬ ‫دا‪ ،‬که‌ ده‌سه‌اڵته‌ ڕاسته‌قینه‌کانى‬ ‫حکومه‌تى فیدراڵییه‌‪ ،‬کاتێکیش‬ ‫سه‌رژمێرى گشتى له‌ عێراقدا کرا‪،‬‬ ‫بێگومان ئه‌م سه‌رژمێرییه‌ ده‌بێته‌‬ ‫دۆکۆمێنتێکى یاسایى و سیاسی‬ ‫ب��ۆ ع��ێ��راق و ب��ۆ جێگیرکردنى‬ ‫ناسنامه‌ى ئه‌م ناوچانه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌رژمێرى کرا‪ ،‬ئایا ئه‌و‬ ‫هه‌نگاوه‌ى له‌ م���ادده‌ى (‪)140‬‬ ‫دا هاتووه‌ یه‌کالیی ده‌کاته‌وه‌؟‬ ‫به‌ بۆچوونى من نه‌خێر‪ .‬ڕاسته‌‬ ‫له‌ ڕووى سیاسییه‌وه‌ سه‌رژمێرى‬ ‫گرنگه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ ڕووى یاساییه‌وه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر بێین مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ مادده‌ى‬ ‫(‪)140‬دا بکه‌ین‪ ،‬ئه‌و سه‌رژمێرییه‌ى‬ ‫که‌ له‌و مادده‌یه‌دا باس ده‌کرێت‪،‬‬ ‫ج���ی���اوازه‌ ل���ه‌و سه‌رژمێرییه‌‬ ‫گ��ش��ت��ی��ی �ه‌ى‪ ،‬ک��ه‌ ل��ه‌ عێراقدا‬ ‫ده‌کرێت‪ .‬واته‌ ئه‌و سه‌رژمێرییه‌ى‬ ‫که‌ له‌ مادده‌ى (‪)140‬دا هاتووه‌‬ ‫ده‌ب��ێ هه‌ر بکرێت‪ ،‬چونکه‌ دوو‬ ‫مه‌سه‌له‌ى ج��ی��اوازن‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌‬ ‫هه‌موو حاڵه‌ته‌کان ئه‌نجامدانى ئه‌و‬ ‫سه‌رژمێرییه‌ گرنگه‌ به‌ نیسبه‌ت‬ ‫ع��ێ��راق ‪ ،‬ئێمه‌ش چ��اوه‌ڕوان��ى‬ ‫ئ���ه‌و ه �ه‌ڵ��وێ��س��ت �ه‌ى ئه‌وانمان‬ ‫ده‌کرد‪ ،‬که‌ دژى سه‌رژمێرى بن‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى ئ�ه‌وان له‌ سروشتى‬ ‫دابه‌شبوونى ناوچه‌که‌ ده‌ترسن و‬ ‫ده‌شزانن کۆمه‌ڵێک ڕاستی گه‌وره‌‬ ‫ده‌رده‌ک�ه‌ون‪ ،‬که‌ ئه‌وان به‌رده‌وام‬ ‫دژای�ه‌ت��ى ده‌ک��ه‌ن‪ .‬س�ه‌ب��اره‌ت به‌‬ ‫ڕێ��ژه‌ى کوردیش له‌ ناوچه‌کانى‬ ‫مووسڵدا‪ ،‬که‌ ئ��ه‌وان به‌ ‪%05‬ى‬ ‫دانیشتووانى ناوچه‌که‌ ده‌زانن‪ ،‬به‌‬ ‫ڕاستى ئه‌و تێڕوانینه‌ تێڕوانینێکى‬ ‫واقیعى نییه‌‪ ،‬زۆرج��ار تۆمه‌تى‬ ‫وا ه �ه‌ڵ��ده‌ب �ه‌س��ت��ن‪ ،‬ک �ه‌ مایه‌ى‬ ‫گاڵته‌جاڕییه‌ گوایه‌ خه‌ڵک له‌‬ ‫شوێنه‌کانى کوردستانى تورکیا‬ ‫و ئێرانه‌وه‌ هاتوونه‌ته‌ مووسڵ و‬ ‫ناوچه‌کانى تر‪ ،‬بێگومان کاتێک‬ ‫م��ام�ه‌ڵ�ه‌ ن �ه‌ک��را ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئه‌مرى‬ ‫واقیع ئه‌مانه‌ دووباره‌و چه‌ندباره‌‬ ‫ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم کورد له‌م ناوچانه‌‬ ‫جگه‌له‌وه‌ى تا ئێستاش بارودۆخ‬ ‫ئاسایى نه‌کراوه‌ته‌وه‌و سه‌رژمێرى‬ ‫ئه‌م ناوچانه‌ نه‌کراوه‌‪ ،‬که‌ به‌شێکه‌‬ ‫له‌ مادده‌ى ‪ 140‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫هێشتا ک��ورد ڕێژه‌یه‌کى به‌رزى‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌ ل��ه‌م ن��اوچ��ان �ه‌و ل �ه‌ هه‌ر‬ ‫سه‌رژمێرییه‌کدا ده‌توانین یه‌کالیى‬

‫هه‌وڵدانى‬

‫لیستى‬

‫حه‌دبا بۆ دان نان‬ ‫ب��ه‌و ب��ارودۆخ��ه‌ى‬ ‫له‌و ناوچانه‌ هه‌یه‌و‬ ‫تۆ مه‌تبا ر کر د نى‬ ‫کورد به‌ تاکتیککردنى‬ ‫ن���اوچ���ه‌ک���ان و‬ ‫خۆدزینه‌وه‌ له‌ واقیع‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ى‬ ‫ک��ێ��ش�ه‌ک�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ک� ‌ه‬ ‫ئ��ه‌وان نایانه‌وێت‬ ‫ب���ه‌ ش��ێ��وه‌ی��ه‌ک‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫بازرگانى نێوان هه‌رێم و تورکیا له ملیار زیاتر بووه‌‬ ‫کۆى گشتى قه‌باره‌ى بازرگانى نێوان‬ ‫هه‌رێمى کوردستان و تورکیا له‌ ساڵى‬ ‫‪ 2009‬دا ‪ 5.2‬ملیار دۆالر بووه‌و‬ ‫پێشتریش تورکیا ڕایگه‌یاندبوو‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫خوازیاره‌ په‌ر‌ه به‌ بازرگانى نێوانیان‬ ‫بدات و به‌رزى بکاته‌وه‌ بۆ زیاتر له‌و‬ ‫ڕێژه‌یه‌‪.‬‬ ‫"ده‌نیز کۆتلو" به‌رپرسى پاشکۆى‬ ‫بازرگانى کونسوڵخانه‌ى تورکیا ل ‌ه‬ ‫هه‌ولێر له‌ لێدوانێکدا بۆ ئاژانسى‬ ‫ى‬ ‫هه‌واڵى په‌یامنێر وتوویه‌تى ‪" :‬ل ‌ه ساڵ ‌‬ ‫‪ 2009‬کۆى گشتى قه‌باره‌ى بازرگانى‬ ‫نێوان عێراق ‪ -‬تورکیا ‪ 6‬ملیار دۆالر‬ ‫بووه‌‪ ،‬له‌م قه‌باره‌ی ‌ه ‪ 5.2‬ملیار دۆالر‬ ‫له‌نێوان تورکیا ‪ -‬هه‌رێمى کوردستان‬ ‫ب ‌ه هه‌موو شاره‌کانى هه‌ولێر‪ ،‬که‌رکوک‬ ‫و مووسلیشه‌وه‌ بووه‌ و ئه‌وه‌ى ترى‬ ‫له‌گه‌ڵ عێراق به‌ گشتى بووه‌"‪.‬‬ ‫وتیشى ل ‌ه ساڵى ‪ 2010‬هیوادارین و‬ ‫چاوه‌ڕوان ده‌که‌ین‪ ،‬که‌ ئه‌م ڕێژه‌یه‌ ل ‌ه‬ ‫‪ 6‬میلیار زیاتر بێت و بۆ شه‌ش پۆینت‬ ‫حه‌وت میلیار به‌رز بکرێته‌وه‌‪ .‬به‌شێکى‬ ‫زۆر له‌م قه‌باره‌یه‌ له‌ ڕێگاى بۆرى‬ ‫نه‌وتى خاو له‌ که‌رکوک ده‌بێت‪.‬‬ ‫له‌ ماوه‌ى داهاتووش ئۆمێده‌وارین‪،‬‬ ‫که‌ قه‌باره‌ى بازرگانى نێوان عێراق و‬ ‫تورکیا ب ‌ه گشتى له‌مه‌ش زیاتر به‌رز‬ ‫ببێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه ‪14‬ى مانگى ئه‌مساڵ شاندێک ل ‌ه‬

‫به‌رژه‌وه‌ندى کورددا‬

‫بکه‌نه‌وه‌‪ ،‬که‌ زۆربه‌ى ئه‌و قه‌زانه‌ى‬ ‫له‌ چوارچێوه‌ى سیاسه‌ته‌کانى‬ ‫ته‌عریبدا له‌ هه‌رێمى کوردستان‬ ‫دابڕاون بگه‌ڕێنه‌وه‌ سه‌ر هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر کورد له‌گه‌ڵ الیه‌نى شیعه‌دا‬ ‫هاوپه‌یمانى ببه‌ستێت بۆ پێکهێنانى‬ ‫حکومه‌ت‪ ،‬ئه‌وا پێکهاته‌ى سووننه‌‬ ‫به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م چاره‌سه‌رى‬ ‫کێشه‌ هه‌ڵواسراوه‌کان و ناوچه‌‬ ‫داب���ڕاوه‌ک���ان دروس���ت ده‌ک���ه‌ن‪،‬‬ ‫وه‌ک لیستى ع��ێ��راق��ی��ی�ه‌ ئه‌و‬ ‫قسه‌یه‌ى دووپاتکردۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب �ه‌ تێڕوانینى م��ن ڕه‌ن��گ �ه‌ ئه‌و‬ ‫قسه‌یه‌یه‌ ڕاس���ت ن�ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬خۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر کورد هاوپه‌یمانی له‌گه‌ڵ‬ ‫عێراقییه‌ش بکات له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫ناوچه‌ داب��ڕاوه‌ک��ان ناوچه‌ى ژێر‬ ‫هێزى ئه‌وانن‪ ،‬زۆر زه‌حمه‌ته‌ به‌‬ ‫هیچ وتووێژێک سازش له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ بکه‌ن‪ ،‬چونکه‌ بۆچى ئه‌وان‬ ‫ئه‌و ده‌نگه‌ زۆرانه‌یان له‌ که‌رکوک‬ ‫و مووسڵ و دیاله‌ به‌ده‌ستهێناوه‌؟‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌وان له‌و ناوچانه‌دا‬ ‫کوردیان ڕه‌تکردۆته‌وه‌ و پاڵپشتى‬ ‫بیروبۆچوونى شۆڤێنییان کرد له‌و‬ ‫ناوچانه‌دا‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر به‌پێچه‌وانه‌ى‬ ‫بۆچوونه‌که‌یان‬ ‫ئ���اڕاس���ت���ه‌ى‬ ‫کاربکه‌ن‪ ،‬زیان ده‌که‌ن‪ .‬بۆیه‌ من‬ ‫پێشبینى ناکه‌م لیستى عێراقییه‌‬ ‫تاکو که‌سایه‌تى وه‌ک نوجه‌یفى و‬ ‫موتڵه‌گی تیادا بێت‪ ،‬سازش بکات‬ ‫له‌و توندوتیژییه‌ى به‌رامبه‌ر کورد‬ ‫هه‌یانه‌و به‌رده‌وامیش ده‌بن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫من پێموایه‌ باشترین چاره‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌ ئێستا سه‌رکردایه‌تى‬ ‫س��ی��اس��ى ک��وردس��ت��ان ده‌یکات‬ ‫نزیکبوونه‌وه‌یه‌ له‌ شیعه‌کان و‬ ‫ئه‌و بانگهێشته‌یه‌‪ ،‬که‌ ده‌یکات‬ ‫به‌وه‌ى که‌ ئه‌و له‌گه‌ڵ حکومه‌تێکى‬ ‫ئیسالمى نیشتمانى عێراقیی‪،‬‬ ‫که‌ هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌کان‬ ‫ب��ه‌ش��دارى ت��ی��ادا ب��ک �ه‌ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر بمانه‌وێت به‌شێکى زۆرى‬ ‫داواکارییه‌کانى خۆمان بچه‌سپێنین‬ ‫‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ وه‌اڵمدانه‌وه‌ى ئیجابى له‌‬ ‫الى شیعه‌کان بێت‪ ،‬جا چ لیستى‬ ‫ده‌وڵه‌تى یاسا بێت یان لیستى‬ ‫ئیسالمى نیشتمانیى‪.‬‬

‫پیاوانى بازرگانى توسیاد‪ ،‬ک ‌ه نزیکه‌ى‬ ‫‪ 600‬که‌سن سه‌ردانى هه‌ولێر ده‌که‌ن و‬ ‫ده‌مانه‌وه‌ێ قه‌باره‌ى بازرگانى خۆمان‬ ‫و په‌یوه‌ندیی ‌ه بازرگانییه‌کانمان له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌رێمى کوردستان په‌ره‌پێبده‌ین‪.‬‬ ‫هاتنى ئه‌م وه‌ف��ده‌ کاریگه‌رى زۆرى‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫ب �ه‌رپ��رس��ى پ��اش��ک��ۆى بازرگانى‬ ‫کونسوڵخانه‌ى تورکیا له‌ هه‌ولێر‬ ‫ئه‌وه‌شى خسته‌ڕوو ‪ :‬ئ �ه‌وه‌ى جێى‬ ‫دڵخۆشیی ‌ه ئه‌وه‌یه‌ له‌ کاتى سه‌ردانى‬ ‫وه‌زی��رى ده‌ره‌وه‌ى بازرگانى تورکیا‬ ‫شاندێکى ‪ 250‬که‌سى له‌گه‌ڵى هاتبوون‬ ‫و هه‌مووشیان یه‌که‌مجار ب��وو‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫سه‌ردانى هه‌ولێریان ده‌کرد و بینینى‬ ‫ئه‌م ڕه‌وش ‌ه سه‌قامگیره‌ى ئه‌منى‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ل ‌ه هه‌رێمى کوردستان هه‌ی ‌ه و هه‌وره‌ها‬ ‫ده‌ستنیشانکردنى ئه‌و زه‌مینانه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ هه‌لى کارى وه‌به‌رهێنانى تێیدا‬ ‫زیاتره‌ کاریگه‌رى زۆرى ل ‌ه زیادکردنى‬ ‫قه‌باره‌ى په‌یوه‌ندییه‌ بازرگانییه‌کان‬ ‫کرد ‪ ،‬ب ‌ه شێوه‌یه‌ک بوو ‪ ،‬ک ‌ه له‌دواى‬ ‫ئه‌م سه‌ردانه‌ به‌شێکى زۆریان سه‌ردانى‬ ‫کوردستانیان کردووه‌‪ .‬له‌به‌رئه‌وه‌ش‬ ‫ب ‌ه دڵنیاییه‌و‌ه هاتنى شاندى نوێ‪،‬‬ ‫که‌ ل ‌ه ‪14‬ى ئ �ه‌م مانگ ‌ه سه‌ردانى‬ ‫هه‌ولێر ده‌که‌ن کاریگه‌رى زۆرى له‌سه‌ر‬ ‫قه‌باره‌ى په‌یوه‌ندیی ‌ه بازرگانییه‌کانى‬ ‫نێوان کوردستان و تورکیا ده‌بێت‪.‬‬

‫حکومه‌ت پێکنه‌هات‪ ،‬میلله‌ت برسییه‌تى‬

‫به‌ڕێوه‌بچێت‪ ،‬که‌ ل ‌ه‬ ‫بێت‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪7‬‬

‫ب����ه‌ گ�����وێ�����ره‌ى ڕاپ���ۆرت���ێ���ک���ى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان عێراق له‌نێوان‬ ‫ئ �ه‌و ‪ 22‬واڵت��ه‌دای��ه‌‪ ،‬ک�ه‌ به‌ده‌ست‬ ‫برسییه‌تییه‌وه‌ ده‌ناڵێنن‪ ،‬ئه‌م ‌ه ل ‌ه‬ ‫کاتێکدایه‌ سیاسییه‌کانى عێراق هێشتا‬ ‫نه‌یانتوانیو‌ه حکومه‌ت پێکبهێنن‬ ‫و ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌کانیش بۆ ‪18‬‬ ‫ده‌ق ‌ه کۆبوونه‌و‌ه ‪ 30‬هه‌زار دۆالریان‬ ‫وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫کۆمه‌ڵێک ڕێ��ک��خ��راوى س��ه‌ر ب ‌ه‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان ئاشکرایانکرد‪،‬‬ ‫ع��ێ��راق ل �ه‌ن��ێ��وان ئ���ه‌و ‪ 22‬واڵت��� ‌ه‬ ‫برسییه‌دایه‌‪ ،‬ک ‌ه خه‌ڵکه‌که‌ى ب ‌ه ده‌ست‬ ‫هه‌ژارى و برسێتییه‌وه‌ ده‌ناڵێنن یاخود‬ ‫خ��واردن��ى ت �ه‌واوی��ان ده‌ستناکه‌وێت‬ ‫به‌هۆى ته‌نگه‌ژه‌ى که‌مى خۆراک‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫به‌رده‌وامى هه‌یه‌ له‌و واڵتانه‌دا‪.‬‬ ‫س�����ه‌ره‌ڕای ب�ڵ�اوب���وون���ه‌وه‌ى ئه‌و‬ ‫ڕاپ��ۆرت �ه‌ى نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان‪،‬‬ ‫به‌اڵم سه‌رکرد‌ه عێراقییه‌کان تا ئێستا‬ ‫نه‌یانتوانیوه‌ چاره‌سه‌رى ته‌نگژه‌ى‬ ‫پێکهێنانى حکومه‌ت بکه‌ن و ته‌نانه‌ت‬ ‫ڕیکۆردى جیهانیشیان ل ‌ه پێکنه‌هێنانى‬ ‫حکومه‌تدا شکاند‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ مالیکى‬ ‫له‌ ئه‌گه‌رى ئه‌وه‌ نزیکبۆته‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه ببێت ‌ه‬ ‫سه‌رۆک وه‌زیرانى داهاتووى عێراق بۆ‬

‫جارى دووه‌م‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‌ه ئه‌و ڕاستیی ‌ه‬ ‫ناشارێته‌وه‌‪ ،‬که‌ سیاسییه‌کانى عێراق‬ ‫ده‌رب��ه‌س��ت نین ب �ه‌ هاوواڵتییانى‬ ‫واڵته‌که‌یانه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ تا ئێستا ئه‌و‬ ‫نه‌وته‌ى ده‌ڕوات��ه‌ ده‌ره‌وه‌ ته‌نها بۆ‬ ‫کڕینى خۆراک و مووچه‌ى به‌رپرسانه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و خۆراکه‌شى که‌ ده‌ک��ڕدرێ��ت ل ‌ه‬ ‫الیه‌ن وه‌زاره‌تى بازرگانى عێراقه‌وه‌‪،‬‬ ‫کوالێتى باش نییه‌و وه‌ک پێویستیش‬

‫ناگات ‌ه ده‌ستى هاوواڵتییان‪ .‬ئه‌و‬ ‫ڕێکخراوانه‌ ل ‌ه ڕاپۆرته‌که‌دا ئه‌وه‌شیان‬ ‫خستۆته‌ڕوو‪ ،‬که‌ هۆکارى برسیبوونى‬ ‫خه‌ڵک ل�ه‌و واڵت��ان �ه‌دا ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫بۆئه‌وه‌ى‪ ،‬ک ‌ه ئه‌و واڵتان ‌ه به‌رده‌وام‬ ‫شه‌ڕوشۆڕیان تێدای ‌ه و ده‌زگاکانى‬ ‫حکومه‌ت له‌و واڵت��ان�ه‌دا هه‌ست ب ‌ه‬ ‫به‌رپرسیارێتى ناکه‌ن‪.‬‬ ‫ب ‌ه مه‌به‌ستى چاره‌سه‌رکردنى که‌مى‬

‫هه‌نارو گوێزى بتوێن که‌مى کرد‬

‫به‌هۆى باران بارین‪ ،‬کاتى گوڵکردنى‬ ‫هه‌ریه‌ک له‌ گوێز و هه‌نار و به‌رزیى‬ ‫پله‌ى گه‌رمى و که‌میى ئاودانیانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مساڵ به‌رهه‌مى هه‌نار و گوێزى‬ ‫ده‌ڤه‌رى بتوێن له‌ سه‌دا بیست له‌چاو‬ ‫ساڵى پار که‌مى کردووه‌‪.‬‬ ‫"م��ح �ه‌م �ه‌د ح��اج��ى حه‌مه‌ده‌مین"‬

‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌رى کشتوکاڵى ڕانیه‌‬ ‫راگه‌یاند‪ :‬به‌هۆى باران بارینى کاتى‬ ‫گوڵکردنى هه‌ریه‌ک له‌ گوێز و هه‌نار‬ ‫و به‌رزیى پله‌ى گه‌رمى و که‌میى‬ ‫ئاودانیانانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مساڵ به‌رهه‌مى‬ ‫هه‌نار و گوێزى ده‌ڤ�ه‌رى بتوێن به‌‬ ‫ڕێ���ژه‌ى نزیکه‌ى ل�ه‌ س��ه‌دا بیست‬

‫له‌چاو ساڵى پ��ار که‌مى کردووه‌‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د حاجى حه‌مه‌ده‌مین وتى‪:‬‬ ‫"به‌ده‌ر له‌وه‌ش زۆربه‌ى جووتیاران‬ ‫له‌ وه‌شاندنى ده‌رماندا زانستییانه‌‬ ‫هه‌نگاونانێن و دواى گوڵکردن ده‌رمان‬ ‫ده‌وه‌شێنن‪ ،‬له‌ کاتێکدا پێویسته‌ بۆ‬ ‫له‌ناوبردنى کرمه‌ زیانبه‌خشه‌کانى‬ ‫هه‌ریه‌که‌ له‌ دارى ئه‌و به‌رهه‌مانه‌‪،‬‬ ‫پێش گوڵکردنیان ده‌رمانیان به‌سه‌ردا‬ ‫بووه‌شێنرێت"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوبه‌رى کشتوکاڵى ڕانیه‌ ئاماژه‌ى‬ ‫ب�ه‌وه‌ش��دا له‌ سنووره‌که‌ى ئه‌واندا‬ ‫زۆرترین شووتى له‌ ده‌ربه‌ندى ڕانیه‌‬ ‫‪،‬ده‌کرێت که‌ بریتییه‌ له‌و زه‌وییه‌ى‬ ‫ده‌ریاچه‌ى دوکان دواى وه‌رزى باران‬ ‫به‌جێى ده‌هیڵێت‪ ،‬ب��ه‌اڵم به‌هۆى‬ ‫ک �ه‌م��ب��وون �ه‌وه‌ى ب��ه‌رچ��اوى ئاوى‬ ‫ده‌ریاچه‌که‌ و که‌مبوونه‌وه‌ى ڕێژه‌ى‬ ‫شێى زه‌وییه‌که‌‪ ،‬به‌رهه‌مى شووتیش‬ ‫له‌و سنووره‌ به‌ شێویه‌کى به‌رچاو‬ ‫که‌مى کردووه‌‪.‬‬

‫خۆراک عێراق هه‌ستاو‌ه ب ‌ه کڕینى‬ ‫دانه‌وێڵ ‌ه بۆ پڕکردنه‌وه‌ى پێویستیی ‌ه‬ ‫خۆراکییه‌کانى‪ ،‬ب �ه‌اڵم ڕێ��ژه‌ى بڕى‬ ‫دانه‌وێڵه‌ک ‌ه ب ‌ه هه‌ڵ ‌ه ڕاده‌گه‌ینرێت‪،‬‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌رى گشتى کۆمپانیاى‬ ‫ب���ازرگ���ان���ى گ��ش��ت��ى دان��ه‌وێ��ڵ��ه‌ى‬ ‫ع��ێ��راق ڕایگه‌یاند‪ ،‬له‌میانه‌ى ئه‌و‬ ‫داشکاندنه‌ى ل ‌ه ‪20‬ى مانگى ڕابردوو‬ ‫ل ‌ه ویالیه‌ته‌یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مه‌ریکا‬

‫به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬عێراق بڕى ‪ 50‬هه‌زار تۆن‬ ‫گه‌نمى کڕیوه‌‪ ،‬نه‌ک ‪ 250‬هه‌زار تۆن‬ ‫وه‌ک ئ �ه‌وه‌ى پێشتر جێگرى وه‌زیر‬ ‫ڕایگه‌یاند بوو‪.‬‬ ‫به‌پێى ڕاپۆرتێکى ئاژانسى ڕۆیته‌رز‪،‬‬ ‫عێراق له‌سه‌ر ئاستى جیهاندا ل ‌ه‬ ‫پێشه‌نگى ئ��ه‌و واڵت��ان � ‌ه دێ��ت‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫زۆرترین خواستى له‌سه‌ر هاورده‌کردنى‬ ‫گه‌نم و برنج هه‌یه‌‪ ،‬ب �ه‌م هۆیه‌و‌ه‬

‫له‌میانه‌ى بازاڕى داشکانى دانه‌وێڵه‌ى‬ ‫نێوده‌وڵه‌تى دانه‌وێڵ ‌ه ویستى زۆر ل ‌ه‬ ‫واڵتانى هه‌نارده‌کردنى گه‌نم و برنجى‬ ‫به‌الى خۆیدا ڕاکێشاوه‌‪ .‬له‌مباره‌یه‌و‌ه‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى کۆمپانیاى بازرگانى‬ ‫گشتى دانه‌وێڵه‌ى عێراق (موسه‌ننا‬ ‫جه‌بار) ل ‌ه میانه‌ى چاوپێکه‌وتنێکیدا‬ ‫له‌گه‌ڵ ڕۆیته‌رز ڕوونیکردۆته‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ل ‌ه ڕاستیدا ئه‌و ڕێژ‌ه گه‌نمه‌ى عێراق‬ ‫کڕیویه‌تى ته‌نها ‪ 50‬هه‌زار تۆنه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫به‌پێى فه‌رمانى وه‌زی��رى بازرگانى‬ ‫بووه‌‪ ،‬چونک ‌ه چه‌ند کۆگایه‌کى گه‌ور‌ه‬ ‫له‌به‌رده‌ستدان‪ .‬هه‌روه‌ها بازرگان ‌ه‬ ‫ئه‌وروپاییه‌کانیش ئاماژه‌یانداو‌ه عێراق‬ ‫بڕى ‪ 50‬هه‌زار تۆن گه‌نمى ئه‌مه‌ریکایى‬ ‫ب ‌ه نرخى ‪ 402‬دۆالر به‌رامبه‌ر ب ‌ه هه‌ر‬ ‫تۆنێک و کرێى گواستنه‌و‌ه کڕیو‌ه و‬ ‫بڕیاریش ‌ه ل ‌ه تشرینى دووه‌مى ئه‌مساڵدا‬ ‫باره‌ک ‌ه بگات ‌ه عێراق‪ .‬پێشتر جێگرى‬ ‫وه‌زیرى بازرگانى عێراق (وه‌لید حلو)‬ ‫ب ‌ه ڕۆیته‌رزى ڕاگه‌یاندبوو ‪ ،‬عێراق ‪250‬‬ ‫هه‌زار تۆن گه‌نم‪ ،‬ک ‌ه ‪ 100‬هه‌زار تۆنى‬ ‫ل ‌ه ویالیه‌ته‌یه‌کگرتووه‌کانى ئه‌مه‌ریکا‬ ‫و ‪ 100‬ه �ه‌زار تۆنى ل ‌ه ئوسترالیا و‬ ‫‪ 50‬هه‌زار تۆنیش ل ‌ه واڵتى ئۆکرانیا‬ ‫کڕیوه‌‪.‬‬

‫به‌رمیلێک نه‌وت ب ‌ه ‪ 40‬هه‌زار ده‌درێت ب ‌ه هاوواڵتییان‬ ‫وه‌زاره‌ت���ى سامانه‌ سروشتییه‌کانى‬ ‫ه�ه‌رێ��م نرخى دابه‌شکردنى نه‌وت‬ ‫ب�ه‌س�ه‌ر هاوواڵتییاندا ل� ‌ه هه‌رسێ‬ ‫پارێزگاکه‌ى هه‌رێم یه‌کده‌خات‪ .‬ک ‌ه‬ ‫بۆ هه‌ر به‌رمیلێک ‪ 40‬هه‌زار دینار ل ‌ه‬ ‫هاوواڵتییان وه‌رده‌گیرێت‪.‬‬ ‫ڕاوێ���ژک���ارى وه‌زاره‌ت�����ى سامان ‌ه‬ ‫سروشتییه‌کانى ه�ه‌رێ��م "سیروان‬ ‫ئه‌بوبه‌کر ع �ه‌زی��ز" ڕایگه‌یاندووه‌‪،‬‬ ‫ب��ۆ یه‌که‌مجار وه‌زاره‌ت����ى سامان ‌ه‬ ‫سروشتییه‌کان نرخى دابه‌شکردنى‬ ‫نه‌وتى سپى ل ‌ه سه‌رجه‌م پارێزگاکانى‬ ‫هه‌رێم یه‌کده‌خات‪.‬‬ ‫وتیشی‪" :‬ب ‌ه شێوه‌یه‌ک نرخى یه‌ک‬ ‫به‌رمیل ‪ 40‬ه���ه‌زار دی��ن��ار ب��ۆ ناو‬ ‫سه‌نته‌رى پارێزگاکان و ده‌وروبه‌ر‪41 ،‬‬ ‫هه‌زار دیناریش بۆ قه‌زاو ناحیه‌کان"‪.‬‬ ‫ڕاوێ���ژک���ارى وه‌زاره‌ت�����ى سامان ‌ه‬ ‫سروشتییه‌کانى هه‌رێم ئه‌وه‌شى وت‪:‬‬ ‫"ب��ڕى ‪ 216‬لیتر بۆ هه‌ر به‌رمیلێک‬ ‫دابین ده‌کرێت"‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫راپۆرت‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫به‌رهه‌م ساڵح‪:‬‬

‫کورده‌کان به‌ چاوێکی شه‌ره‌فه‌وه‌ ته‌ماشای که‌رکوک ده‌که‌ن‬

‫~‬ ‫ل �ه‌ ڕاپ��ۆرت��ێ��ک��ى گ��ۆڤ��ارى تایمى‬ ‫ئه‌مریکى‪ ،‬دکتۆر (به‌رهه‌م ساڵح)‬ ‫س���ه‌رۆک���ى ح��ک��وم �ه‌ت��ى هه‌رێمى‬ ‫ک���وردس���ت���ان‪ ،‬ج �ه‌خ��ت��ى له‌سه‌ر‬ ‫کوردستانیبوونى که‌رکوک کردۆته‌وه‌و‬ ‫وتوویه‌تى‪" :‬کورده‌کان دوای ده‌یان‬ ‫ساڵ له‌ جه‌نگ ‌و خه‌بات له‌ دژی‬ ‫ڕژێمی به‌عس‌و "سه‌دام حسێن"یش‪،‬‬ ‫به‌ چاوێکی ش �ه‌ره‌ف �ه‌وه‌ ته‌ماشای‬ ‫که‌رکوک ‌و نه‌وته‌که‌ی ده‌که‌ن"‪.‬‬ ‫ل �ه‌ ڕاپ��ۆرت��ه‌ک��ه‌ى گ��ۆڤ��ارى تایم‪،‬‬ ‫که‌ له‌ الی�ه‌ن (چارڵس ماکدێرمد)‬ ‫له‌سه‌ر پرۆسه‌ى سه‌رژمێرى گشتى‬ ‫و دواخ��س��ت��ن��ى ئ���ه‌و پرۆسه‌یه‌‌و‬ ‫ک��اردان��ه‌وه‌ک��ان��ی ل �ه‌س �ه‌ر ڕه‌وش��ی‬ ‫س��ی��اس��ی��ى پ��ارێ��زگ��ای که‌رکوک‬ ‫ئ��ام��اده‌ک��راوه‌‪ ،‬سه‌رۆکی حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان ڕایده‌گه‌نێت کورد‬ ‫وه‌ک به‌شێک له‌ کوردستان ته‌ماشای‬ ‫که‌رکوک ده‌کات و وتوویه‌تى "ڕژێمی‬ ‫ب�ه‌ع��س ل �ه‌ ڕاب�����ردوودا سیاسه‌تی‬ ‫ته‌عریبی په‌یڕه‌وکردووه‌‪ ،‬که‌ به‌پێی‬ ‫ئه‌و سیاسه‌ته‌ شۆڤێنییه‌‪ ،‬هه‌زاران‬ ‫ک���ورد ‌و ت��ورک��م��ان��ی ل �ه‌ ش��وێ��ن ‌و‬ ‫ماڵی خۆیان ئ��اواره‌ ک��ردووه‌ ‌و له‌‬ ‫به‌رامبه‌ریشدا عه‌ره‌بی ناوچه‌کانی‬ ‫باشووری عێراقی هاورده‌ی که‌رکوک‬ ‫ک���ردووه‌ و جێی ئ��اواره‌ک��ان��ى پێ‬ ‫گرتوونه‌ته‌وه‌‪ .‬کورده‌کان دوای ده‌یان‬ ‫ساڵ له‌ جه‌نگ ‌و خه‌بات له‌ دژی‬ ‫رژێمی به‌عس‌و "سه‌دام حسێن"یش‪،‬‬ ‫به‌ چاوێکی ش �ه‌ره‌ف �ه‌وه‌ ته‌ماشای‬ ‫که‌رکوک ‌و نه‌وته‌که‌ی ده‌که‌ن"‪.‬‬ ‫د‪.‬به‌رهه‌م ساڵح به‌ گۆڤاری تایمى‬ ‫ڕاگه‌یاندووه‌‪" :‬کورد وه‌ک به‌شێکی‬ ‫ج��ی��ان��ه‌ب��ووه‌وه‌ ل��ه‌ کوردستان‪،‬‬ ‫ته‌ماشای که‌رکوک ده‌کات‪ .‬ئه‌و شاره‌‬ ‫گوزارشت له‌ مه‌ینه‌تییه‌کانی کورد‬ ‫ده‌ک��ات‪ ،‬گ��وزارش��ت له‌ دڕنده‌ترین‬

‫ئه‌و شاره‌ گوزارشت له‌ مه‌ینه‌تییه‌کانی کورد ده‌کات‪ ،‬گوزارشت له‌ دڕنده‌ترین‬ ‫موعاناتی کورد ده‌کات له‌ سه‌رده‌می سه‌دامدا‬ ‫موعاناتی کورد ده‌کات له‌ سه‌رده‌می‬ ‫سه‌دامدا"‪.‬‬ ‫له‌باره‌ى چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کانى‬

‫که‌رکوک سه‌رۆکى حکومه‌تى هه‌رێمى‬ ‫کوردستان ڕایگه‌یاندووه‌‪ ،‬که‌ خوازیارى‬ ‫چاره‌سه‌رى کێشه‌که‌ن "هه‌موومان‬

‫خوازیارین چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌که‌‬ ‫ببینین"‪ .‬سه‌رۆکی حکومه‌تی هه‌رێم‬ ‫جه‌ختی له‌وه‌ش کرده‌وه‌‪ :‬حکومه‌تی‬

‫هه‌رێمی ک��وردس��ت��ان ڕه‌زامه‌ندیى‬ ‫له‌سه‌ر چاره‌سه‌رکردنی ده‌ستووری‬ ‫کێشه‌ی که‌رکوک پیشانداوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬

‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا کورد هه‌ر سووره‌‬ ‫له‌سه‌ر به‌ده‌ستهێنانی م��فه‌ ڕه‌واکانی‬ ‫خۆی‪.‬‬

‫ملیۆنێک ئۆتۆمبێل‪ 411 ،‬که‌سیان کرد‌ه قوربانى!‬ ‫محه‌مه‌د عومه‌ر‬ ‫به‌پێى ئ��ام��ارى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫ه��ات��وچ��ۆى ه�ه‌رێ��م��ى کوردستان‪،‬‬ ‫ل��ه‌م��اوه‌ى ده‌ م��ان��گ��ى ئه‌مساڵدا‬ ‫‪ 411‬ه��اوواڵت��ى بوونه‌ته‌ قوربانى‬ ‫ڕووداوه‌کانى هاتوچۆ‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى‬ ‫ب��ه‌ش��ى ڕاگ��ه‌ی��ان��دن��ى هاتوچۆى‬ ‫سلێمانى ڕای��ده‌گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت به‌شى‬ ‫زۆرى ڕووداوه‌کانى هاتوچۆ به‌هۆى‬ ‫خێراییه‌وه‌ ڕووده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ى ئاماره‌که‌ى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫هاتوچۆى ه �ه‌رێ��م‪ ،‬ک�ه‌ سه‌ره‌تاى‬ ‫ئه‌م مانگه‌ ل�ه‌ب�ه‌رده‌م که‌ناڵه‌کانى‬ ‫ڕاگه‌یاندندا خستیانه‌ڕوو‪ ،‬تا ئێستا له‌‬ ‫هه‌رچوار پارێزگاکه‌ى هه‌رێم (هه‌ولێر‪،‬‬ ‫که‌رکوک‪ ،‬سلێمانى‪ ،‬دهۆک) ژماره‌ى‬ ‫قوربانییانى ه��ات��وچ��ۆى هه‌رێم‪،‬‬ ‫له‌ماوه‌ى ده‌ مانگى ڕاب��ردوودا ‪411‬‬ ‫که‌س بووه‌‪ .‬که‌ پارێزگاى سلێمانى‬ ‫زۆرت��ری��ن قوربانییانى هاتوچۆى‬ ‫ب �ه‌رک �ه‌وت��ووه‌‪ ،‬ک�ه‌ ‪ 176‬که‌سه‌ و‬ ‫هه‌ولێریش ‪ 116‬ک��ه‌س بوونه‌ته‌‬ ‫قوربانى ڕووداوه‌کانى هاتوچۆ‪ ،‬له‌‬ ‫کاتێکدا له‌ هه‌ردوو پارێزگاى دهۆک‬ ‫و ک �ه‌رک��وک ‪ 119‬ک��ه‌س بوونه‌ته‌‬ ‫قوربانى‪ .‬هه‌روه‌ها به‌پێى ئاماره‌که‌‬ ‫نزیکه‌ى ‪1‬ملیۆن ئۆتۆمبێل له‌ هه‌رێمى‬ ‫کوردستاندا بوونى هه‌یه‌‪.‬‬ ‫نه‌قیب به‌ختیار عه‌بدوڵاڵ‪ ،‬به‌رپرسى‬ ‫به‌شى ڕاگه‌یاندنى هاتوچۆى سلێمانى‪،‬‬ ‫له‌باره‌ى ڕووداوه‌ک��ان��ى هاتوچۆوه‌‪،‬‬ ‫ئاماژه‌ى به‌ چه‌ندین هۆکار داو وتى‪:‬‬ ‫"چه‌ندین حاڵه‌ت هه‌یه‌‪ ،‬که‌ هۆکارى‬ ‫ڕووداوه‌کانى هاتوچۆن‪ ،‬به‌اڵم مرۆڤ‬

‫به‌رپرسیارى یه‌که‌مه‌‪ ،‬چونکه‌ مرۆڤ‬ ‫خ��ۆى ت �ه‌ح �ه‌ک��وم ب��ه‌و ئامێره‌وه‌‬ ‫ده‌ک����ات‪ ،‬ب��ۆی�ه‌ ب �ه‌رپ��رس �ه‌ ل��ه‌وه‌ى‬ ‫ئه‌و ئامێره‌ چۆن به‌کاربێنێ‪ ،‬خێرا‬ ‫بڕوات یان هێواش‪ ،‬به‌ هه‌رجۆرێک‬ ‫به‌کاریبێنێت‪ ،‬له‌ الیه‌کى تریشه‌وه‌‬ ‫خراپى ڕێگاوبانه‌کان هۆکارێکى تره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ پله‌ى سه‌ره‌کى نا‪ ،‬بێگومان‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ ک��اری��گ��ه‌رى ه �ه‌ی �ه‌ له‌سه‌ر‬ ‫زیادبوونى قوربانییانى هاتوچۆ‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ئه‌و ڕێگایانه‌ى‪ ،‬که‌ یه‌ک‬

‫سایدن‪ ،‬ئه‌گه‌رى ڕوودان��ى ڕووداوى‬ ‫هاتوچۆیان تێدا زۆرت��ره‌ وه‌ک له‌و‬ ‫ڕێگایانه‌ى‪ ،‬که‌ دووسایدن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫که‌مى ی��اخ��ود ن�ه‌ب��وون��ى ڕووناکى‬ ‫له‌سه‌ر شه‌قامه‌کان‪ ،‬که‌ واده‌کات‬ ‫ڕێ��ژه‌ى شێالنى پیاده‌ زی��اد بکات‪،‬‬ ‫چونکه‌ نه‌بوونى ڕووناککه‌ره‌وه‌ له‌سه‌ر‬ ‫شه‌قامه‌کان و ڕێگاکانى هاتوچۆ‬ ‫واده‌کات‪ ،‬شۆفێره‌کان ڕووناکى زۆرتر‬ ‫به‌کاربێنن یان فول الیت به‌کاربێنن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش چه‌ندین ڕووداوى ناخۆش‬

‫و شێالنى پیاده‌ى لێده‌که‌وێته‌وه‌‬ ‫زۆربوونى ژماره‌ى ئۆتۆمبێل یه‌کێکى‬ ‫تره‌ له‌ هۆکاره‌کانى ڕووداوى هاتوچۆ‪،‬‬ ‫که‌ شه‌قامه‌کانى سلێمانى تواناى‬ ‫هه‌ڵگرتنى ئه‌و هه‌موو ئۆتۆمبێله‌یان‬ ‫نییه‌"‪.‬‬ ‫ب��ۆ ب �ه‌رگ��رت��ن و که‌مکردنه‌وه‌ى‬ ‫ڕووداوه‌کانى هاتوچۆ وه‌زیرى ناوخۆى‬ ‫حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان بڕیارى‬ ‫له‌سه‌ر خه‌رجکردنى بڕى ‪ 6‬ملیار‬ ‫دینار ده‌دات بۆ کڕینى پێداویستى بۆ‬

‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیى پۆلیسى هاتوچۆى‬ ‫سلێمانى‪.‬‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ لیوا "ڕزگ���ار عه‌لى"‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌رى گ��ش��ت��ى پۆلیسى‬ ‫هاتوچۆى هه‌رێم ڕایگه‌یاندووه‌‪" :‬به‌‬ ‫مه‌به‌ستى دابینکردن و دانانى هێماى‬ ‫هاتوچۆ و پێداویستییه‌کانى دیکه‌ى‬ ‫ئه‌ندازه‌ى هاتوچۆى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیى‬ ‫و بنکه‌کانى پۆلیسى هاتوچۆ له‌‬ ‫پ��ارێ��زگ��اى سلێمانى‪ ،‬وه‌زاره‌ت����ى‬ ‫ناوخۆى حکومه‌تى هه‌رێم بڕى ‪6‬ملیار‬

‫و ‪250‬ملیۆن دینارى ته‌رخان کردووه‌‬ ‫و جێبه‌جێکردنه‌که‌شى دراوه‌ت���ه‌‬ ‫کۆمپانیا و چاوه‌ڕێى که‌وتنه‌ قۆناغى‬ ‫جێبه‌جێکردنى ده‌که‌ین"‪.‬‬ ‫ناوبراو ئه‌وه‌شى خستۆته‌ ڕوو‪ ،‬که‌‬ ‫بڕى ‪3‬ملیار دینار ته‌رخانکراوه‌ بۆ‬ ‫کڕینى ئۆتۆمبێلى تایبه‌تى هاتوچۆ‬ ‫بۆ ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى و بنکانه‌ى‬ ‫پۆلیسى هاتوچۆ‪ ،‬که‌ ئۆتۆمبێلیان‬ ‫که‌مه‌ یان نییانه‌‪.‬‬ ‫کڕینى ئه‌و ئۆتۆمبێالنه‌ش دراوه‌ته‌‬ ‫ک��ۆم��پ��ان��ی��ا‪ ،‬ه���ه‌ر ل��ه‌م��ب��اره‌ی��ه‌وه‌‬ ‫نه‌قیب "به‌ختیار محه‌مه‌د" هه‌واڵى‬ ‫خه‌رجکردنى بڕى ‪ 6‬ملیار دینارى‬ ‫بۆ پشتڕاستکرده‌وه‌و وت��ى" به‌ڕێز‬ ‫که‌ریم سنجارى وه‌زی��رى ناوخۆى‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت��ى ه �ه‌رێ��م��ى کوردستان‬ ‫بڕیارى خه‌رجکردنى ‪6‬ملیار دینارى‬ ‫داوه‌ بۆ کڕینى که‌ره‌سته‌ى هاتوچۆى‬ ‫سلێمانى"‪.‬‬ ‫به‌ختیار محه‌مه‌د ئاماژه‌ى به‌وه‌ش‬ ‫"به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌که‌مان‬ ‫ک���رد‪:‬‬ ‫له‌ هه‌وڵدایه‌ بۆ دان��ان��ى کامێراى‬ ‫چاودێرى له‌سه‌ر شه‌قامه‌کان‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ته‌نها له‌به‌ر که‌مکردنه‌وه‌ى ڕێژه‌ى‬ ‫قوربانییانى هاتوچۆیه‌‪ ،‬چونکه‌ له‌‬ ‫ئێستادا قوربانییانى هاتوچۆ له‌‬ ‫به‌رزبوونه‌وه‌دایه‌"‪.‬‬ ‫نه‌قیب به‌ختیار ڕاشیگه‌یاند‪" :‬له‌و‬ ‫ب��ڕه‌ پ��اره‌ی �ه‌ى‪ ،‬که‌ دیاریکراوه‌ بۆ‬ ‫کڕینى که‌ره‌سه‌ته‌ و پێداویستى‪،‬‬ ‫ژم��اره‌ی��ه‌ک کامێراش ده‌ک��ڕی��ن بۆ‬ ‫سه‌ر شه‌قامه‌کان‪ ،‬چونکه‌ بڕوامان‬ ‫وای���ه‌ ب��وون��ى ک��ام��ێ��راى چاودێرى‬ ‫کاریگه‌رى هه‌یه‌ له‌سه‌ر که‌مبوونه‌وه‌ى‬ ‫قوربانییان"‪.‬‬


‫مێژوو‬ ‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫ژیانى سیاسیى ل ‌ه باشوورى کوردستان‬ ‫«‪»1991-1975‬‬

‫‪9‬‬

‫دامــــه‌زرانـــــدنى بزووتنـــه‌وه‌ى ســۆســیــالیستـــى کوردســتـــان‬

‫سه‌الم عه‌بدولکه‌ریم‬ ‫باسى سێیه‌م‬

‫بڕیارى ڕاوه‌ستاندنى ش��ۆڕش‌و خه‌باتى‬ ‫چ �ه‌ک��داری��ی ل � ‌ه الی���ه‌ن م��ه‌ال مسته‌فا‬ ‫بارزانییه‌و‌ه ب��وو به‌هۆى ده‌مه‌ته‌قێ‪.‬‬ ‫مقۆمقۆ‌و ن��اڕه‌زای��ی له‌نێوان کادیران‌و‬ ‫که‌سانى هۆشیارى ئه‌وساى پارتى ل ‌ه‬ ‫هه‌موو ئاستێکدا دروستبوو‪ ،‬هه‌ندێ ل ‌ه‬ ‫کادیرانى پێشکه‌وتوو هه‌وڵى ڕزگارکردنى‬ ‫جوواڵنه‌وه‌ى کوردیان له‌م نسکۆی ‌ه دا‪ .‬هه‌ر‬ ‫بۆ ئه‌م مه‌به‌ست ‌ه بیر ل ‌ه گه‌لێک ڕێگاچار‌ه‬ ‫کرایه‌وه‌‪ .‬ل ‌ه الیه‌ن هه‌ندێ که‌سه‌و‌ه هه‌نگاوى‬ ‫بچووکیش ب ‌ه مه‌به‌ستى به‌رده‌وامى شۆڕش‬ ‫نرا‪ .‬له‌نێو ئه‌و کادیر‌ه پێشکه‌وتووانه‌ى‬ ‫بڕوایان ب �ه‌درێ��ژه‌دان ب ‌ه ش��ۆڕش هه‌بوو‬ ‫(س��اڵ�ه‌ح یوسفى‪ ،‬عه‌لى عه‌سکه‌رى‪،‬‬ ‫د‪.‬خالید سه‌عید‪ ،‬ئیبراهیم ئه‌حمه‌د‪ ،‬عه‌لى‬ ‫هه‌ژار)هه‌بوون‪ )63(.‬هه‌ر ل ‌ه سه‌ره‌تاشه‌و‌ه‬ ‫ه�ه‌ری�ه‌ک� ‌ه ل � ‌ه س��اڵ �ه‌ح یوسفى‌و عه‌لى‬ ‫عه‌سکه‌رى له‌گه‌ڵ بڕیارى ڕاوه‌ستاندنى‬ ‫شۆڕشدا نه‌بوون‪ .‬بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش‬ ‫عه‌لى عه‌سکه‌رى له‌و کاته‌دا له‌گه‌ڵ مه‌ال‬ ‫مسته‌فا بارزانى قسه‌ى کردبوو‪ ،‬ک ‌ه درێژ‌ه‬ ‫ب ‌ه خه‌باتى چه‌کدارى بده‌ن‪ ،‬به‌اڵم بارزانى‬ ‫له‌و باره‌و‌ه ڕه‌زامه‌ندى نیشاننه‌دابوو وه‌ک‬ ‫پێشتر باسمانکرد‪ .)64(.‬هه‌روه‌ها سیاسه‌تى‬ ‫شۆڤێنیزمى به‌عس ه��ۆک��ار‌و پاڵنه‌رى‬ ‫گه‌وره‌بوو‪ ،‬تاوه‌کو هه‌ندێ ل ‌ه سه‌رکرده‌‌و‬ ‫پێشمه‌رگه‌کانى شۆڕشى ئه‌یلوول بیر ل ‌ه‬ ‫درێژه‌پێدانى خه‌بات‌و به‌ره‌نگارى بکه‌نه‌وه‌‌و‬ ‫بکه‌ون ‌ه بیرى دامه‌زراندنى ڕێکخراو‌و پارتی‬ ‫سیاسى ن��وێ‪ )65(.‬بۆ ئه‌و مه‌به‌ست ‌ه ل ‌ه‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت��ى مانگى(نیسانى‪)1975‬دا‬ ‫یه‌که‌م کۆبوونه‌وه‌ى گرنگى چاره‌نووسساز‬ ‫ل ‌ه شارى ورمێى ئێران ل ‌ه ماڵى عومه‌ر‬ ‫مسته‌فا (ده‌بابه‌) به‌سترا‪ ،‬به‌شدارانى‬ ‫ئه‌م کۆبوونه‌وه‌ی ‌ه بریتیبوون له‌‪(:‬عه‌لى‬ ‫عه‌سکه‌رى‪ ،‬ڕه‌سول مامه‌ند‪ ،‬مه‌ال ناسیح‪،‬‬ ‫ع�ه‌ب��دول��ڕه‌ح��م��ان گۆمه‌شینى‪ ،‬تاهیر‬ ‫عه‌لى والى به‌گ‪ ،‬سه‌لیم ئاغۆک‪ ،‬که‌مال‬ ‫محێدین‌و چه‌ند که‌سێکى تر)‪ )66(.‬هه‌ندێ‬ ‫سه‌رچاوه‌ى دیک ‌ه ده‌بێژێ کۆبوونه‌وه‌ک ‌ه‬ ‫ل ‌ه ماڵى (سه‌ید ع�ه‌زی��زى شه‌مزینى)‬ ‫ت��ێ��ک��ۆش�ه‌رى ڕۆژه���ه‌اڵت���ى کوردستان‬ ‫ئه‌نجامدراوه‌‪ )67(،‬به‌اڵم ڕاستییه‌که‌ى ل ‌ه‬ ‫ماڵى عومه‌ر مسته‌فا (ده‌بابه‌) بووه‌‪.‬‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا هه‌ندێ س �ه‌رچ��اوه‌ى دیکه‌ش‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌که‌ن کۆبوونه‌وه‌ک ‌ه ل ‌ه شارى‬ ‫نه‌غه‌د‌ه کراو‌ه(‪ ،)68‬به‌اڵم ڕاستى ئه‌مه‌ش‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه کۆبوونه‌وه‌ى به‌رده‌وام ل ‌ه ورمێ‌و‬ ‫نه‌غه‌ده‌‌و هه‌ندێ جێگه‌ى تر ب ‌ه مه‌به‌ستى‬ ‫درێژه‌دان ب ‌ه شۆڕش‌و به‌ره‌نگارى هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه وا باسکراوه‌‪ .‬له‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا‬ ‫پ��اش هه‌ڵسه‌نگاندنى دۆخ��ى ئه‌وکاتى‬ ‫کوردستان بیروبۆچوونى جیاجیا له‌نێو‬ ‫ئه‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا هه‌بووه‌‪ ،‬زۆربه‌یان‬ ‫بڕیاریاندابوو‪ ،‬ک ‌ه ده‌بێ به‌زوویی حزبێک ل ‌ه‬ ‫کوردستان دروستبکرێت‪ ،‬چونک ‌ه ب ‌ه بڕواى‬ ‫ئه‌وان پارتى ڕێکخستنه‌کانى هه‌ڵته‌کاوه‌‪.‬‬ ‫(‪ )69‬هاوکات دوو به‌ش بڕیار ده‌رده‌کرێت‪،‬‬ ‫ک ‌ه به‌شى یه‌که‌م‪:‬‬ ‫ئه‌لف‪ -‬ب ‌ه هیچ جۆرێک ناچین ‌ه ده‌ره‌وه‌‌و‬ ‫هه‌نده‌ران‪.‬‬ ‫بێ‪ -‬به‌هیچ جۆرێک ل ‌ه ئێران نامێنینه‌وه‌‪.‬‬ ‫جیم‪ -‬ده‌گه‌ڕێینه‌و‌ه خوارووى کوردستان‪.‬‬ ‫دال‪ -‬هه‌وڵبدرێت زۆرترین کادیر‌و خه‌ڵکی‬ ‫تر بنێردرێنه‌و‌ه خ��وارووى کوردستان‪،‬‬ ‫چونک ‌ه کوردستانى بنده‌ستى عێراق‬ ‫شوێنى خه‌باتى ئێمه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌شى دووه‌مى بڕیاره‌کان‪:‬‬ ‫ئه‌لف‪ -‬به‌رده‌وامى په‌یوه‌ندى به‌یه‌کتره‌و‌ه‬ ‫هه‌بوون‪ ،‬دواى گه‌ڕانه‌و‌ه بۆ ناو حکومه‌ت‪.‬‬ ‫بێ‪ -‬دواى گه‌ڕانه‌و‌ه ڕێکخراوێکى سیاسى‬ ‫دروستبکرێت‪ ،‬ڕێکخراوێکى فراوان بێت‪،‬‬ ‫ک ‌ه هه‌ردوو باڵى کۆنى پارتى بگرێته‌خۆى‪،‬‬ ‫وات�� ‌ه (مه‌الییو ج �ه‌الل��ى)‪ .‬ئه‌مه‌ش ب ‌ه‬ ‫مه‌به‌ستى چاره‌سه‌رکردنى ناکۆکییه‌کانى‬ ‫نێوان ئه‌�� دوو باڵ ‌ه دواى جیابوونه‌وه‌که‌ى‬ ‫(‪ .)1964‬هه‌روه‌ها دوورک�ه‌وت��ن�ه‌و‌ه ل ‌ه‬ ‫شه‌ڕى براکوژى‪ .‬دواى گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ ناو‬

‫حکومه‌ت له‌سه‌ر ئه‌مانه‌ش ڕێکده‌که‌ون‪:‬‬ ‫په‌له‌نه‌کردن ل ‌ه دروستکردنى‬ ‫‪. 1‬‬ ‫ڕێکخراوێکى سیاسى‪.‬‬ ‫خ��ۆده‌رن �ه‌خ��س��ت �ن‌و وریاییو‬ ‫‪. 2‬‬ ‫خۆدوورخستنه‌و‌ه ل ‌ه هه‌نگاوى په‌له‌‌و‬ ‫(‪)70‬‬ ‫تاوتوێنه‌کراو‪.‬‬ ‫ڕه‌س����ول م��ام �ه‌ن��د وه‌ک���و ی�ه‌ک��ێ��ک ل ‌ه‬ ‫به‌شداربووانى ئ �ه‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫وت��ارێ��ک��دا ب��اس ل��ه‌و‌ه ده‌ک���ات‪ ،‬باس‌و‬ ‫خواسه‌کانى کۆبوونه‌وه‌ک ‌ه بریتیبوون ل ‌ه‬ ‫بڕیاردان له‌سه‌ر پڕکردنه‌وه‌ى ئه‌و بۆشایی ‌ه‬ ‫سیاسییه‌ى‪ ،‬ک ‌ه دواى هه‌ره‌س دروستببوو‪،‬‬ ‫نه‌هێشتنى نائومێدى خه‌ڵکى کوردستان‪،‬‬ ‫هه‌وڵدان بۆ دۆزینه‌وه‌ى ڕێگاچاره‌یه‌ک تا‬ ‫ئه‌و بارودۆخ ‌ه سه‌خته‌ى هاتبووه‌کایه‌وه‌‪،‬‬ ‫چاره‌سه‌ربکرێت‪ .‬بۆی ‌ه ئه‌م کۆبوونه‌وه‌ی ‌ه ب ‌ه‬ ‫سه‌ره‌تایه‌ک داده‌نرێ بۆ خۆڕێکخستنه‌وه‌‌و‬ ‫درێ�����ژه‌دان ب � ‌ه ت��ێ��ک��ۆش��ان‪ .‬ه��ه‌ر له‌م‬ ‫کۆبوونه‌وه‌یه‌دا بڕیاردرا خه‌ڵکى ل ‌ه ئێران‬ ‫نه‌مێننه‌وه‌‌و بگه‌ڕێنه‌و‌ه کوردستانى عێراق‌و‬ ‫ژیان‌و تێکۆشانیان له‌نێو خه‌ڵکى خۆیان‌و‬ ‫جه‌ماوه‌رى خۆیان س��ازب��ده‌ن‪ )71(.‬بۆی ‌ه‬ ‫ئه‌وانه‌ى دواتر بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى‬ ‫دیموکراتى کوردستانیان دامه‌زراند‪ ،‬بڕیارى‬ ‫(‪)72‬‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ کوردستانى عێراق دا‪.‬‬ ‫ن��ه‌وش��ی��روان مسته‌فا له‌مباره‌یه‌و‌ه‬ ‫ده‌ن��ووس��ێ��ت‪" :‬ئ �ه‌م��ان � ‌ه الی���ان واب���وو‬ ‫سه‌رکردایه‌تى بارزانى به‌و ڕێباز‌ه سیاسیی ‌ه‬ ‫چ �ه‌وت �ه‌ى ل� ‌ه چه‌ند ساڵى ڕاب����ردوودا‬ ‫گرتبوویه‌به‌ر‪ ،‬جوواڵنه‌وه‌ى کوردى تووشى‬ ‫هه‌ڵدێر کردووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ڕێکخستنه‌وه‌ى‬ ‫پارتى له‌سه‌ر بنچینه‌یه‌کى پێشکه‌وتوو‪،‬‬ ‫ب ‌ه دۆستایه‌تى له‌گه‌ڵ به‌عس‌و به‌شدارى‬ ‫ل ‌ه داموده‌زگاى ئۆتۆنۆمى ده‌کرێت هه‌ندێ‬ ‫(‪)73‬‬ ‫ل ‌ه ده‌ستکه‌وته‌کانى کورد بپارێزرێ"‪.‬‬ ‫ئه‌مان ‌ه به‌نیازبوون پاش گه‌ڕانه‌و‌ه به‌ناوى‬ ‫ئه‌و ڕێکخراو‌ه تازه‌یه‌ى دایده‌مه‌زرێنن‪،‬‬ ‫گفتوگۆ له‌گه‌ڵ حکومه‌تدا بک ‌هن‌و کارى‬ ‫سیاسى‌و ڕێکخراوه‌ییان ب ‌ه شێوه‌یه‌کی تر‬ ‫دابڕێژن‪ .‬هه‌رچه‌ند‌ه کاربه‌ده‌ستانى به‌عس‬ ‫ل ‌ه سه‌ره‌تادا به‌ڵێنیان پێدان‌و ئه‌وانیش‬ ‫به‌و هیوایه‌و‌ه ب ‌ه کۆمه‌ڵ گ�ه‌ڕان�ه‌و‌ه بۆ‬ ‫عێراق‪ ،‬ئه‌و‌ه بوو عێراق به‌گه‌رمى پێشوازی‬ ‫ل��ێ��ک��ردن‪ ،‬ب���ه‌اڵم به‌عس هیچ ک��ام ل ‌ه‬ ‫به‌ڵێنه‌کانى به‌جێنه‌هێنا‪ .‬پاش ماوه‌یه‌کى‬ ‫کورت چاالکى سیاسى لێ قه‌ده‌غه‌کردن‌و‬ ‫ل� ‌ه ک��وردس��ت��ان دووریخستنه‌وه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫یه‌کێکیانیشى ب ‌ه وه‌زیفه‌یه‌کى حکومى نارد‬ ‫بۆ جێگایه‌کی خوارووى عێراق‪ )74(.‬د‪.‬خالید‬ ‫سه‌عید‌و سه‌عدى عه‌زیز (گچکه‌) ل ‌ه به‌غدا‌و‬ ‫عومه‌ر مسته‌فا‌و سه‌ید کاک ‌ه ل ‌ه ڕوومادى‌و‬ ‫عه‌لى عه‌سکه‌رى ل ‌ه ڕف��اع�ى‌و تاهیرى‬ ‫عه‌لى والى ل ‌ه عه‌ممار‌ه ب��وون‪ )75(،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مان ‌ه ل ‌ه ئێران قسه‌یان کردبوو به‌یه‌ک‪،‬‬ ‫ل ‌ه عێراقیش له‌نێو خۆیاندا په‌یوه‌ندییان‬ ‫پاراست‌و ڕێکخستنێکیان پێکهێنا‪ .‬سه‌ره‌تا‬ ‫ب ‌ه چاولێکه‌رى بزووتنه‌وه‌ى ڕاستکردنه‌و‌ه‬ ‫(الحرک ‌ه التصحیحیه‌)که‌ى به‌عسى ل ‌ه‬ ‫سووریا‪ ،‬ئه‌مانیش هه‌مان ناویان ل ‌ه خۆیان‬ ‫نا‪ .‬گوای ‌ه چه‌وتى‌و الدان ‌ه سیاسییه‌کانى‬ ‫پارتى ڕاستده‌که‌نه‌وه‌‪ .‬چه‌ندین که‌سى‬ ‫تریش له‌وانه‌‪ :‬ساڵه‌ح یوسفى بوو ب ‌ه‬ ‫(‪)76‬‬ ‫هاوبیر‌و هاوده‌نگییان‪.‬‬ ‫باسیش ل �ه‌و‌ه ده‌کرێت ساڵه‌ح یوسفى‬ ‫ن��اوى بزووتنه‌وه‌ى ڕاستکردنه‌وه‌ى له‌و‬ ‫ڕێکخراو‌ه تازه‌ی ‌ه ناوه‌‪ )77(.‬دواجار ئه‌مان ‌ه‬ ‫توانیان ل ‌ه هاوینى (‪ ،)1976‬یان وه‌ک‬ ‫هه‌ندێکی تر ده‌ڵێن ل ‌ه (‪)1976/5/10‬‬ ‫دا‪ ،‬پاش کۆبوونه‌وه‌ى عه‌لى هه‌ژار‪ ،‬کاردۆ‬ ‫گه‌اڵڵى‪ ،‬سه‌ید کاکه‌‪ ،‬عه‌لى عه‌سکه‌رى‪،‬‬ ‫سه‌عدى عه‌زیز (گچکه‌) دامه‌زراندنى‬ ‫ڕێکخراوێکى سیاسى وه‌کو بیرۆکه‌یه‌ک‬ ‫پێشنیاز کراوه‌‪ )78(.‬پاش ئه‌وه‌ى هه‌ندێ‬ ‫په‌یوه‌ندییان له‌گه‌ڵ یه‌کتردا به‌ست‌و‬ ‫دانیشتن‌و لێکدانه‌وه‌ى هه‌لومه‌رجى ئه‌و‬ ‫کاته‌ى کوردستانیان خست ‌ه به‌ر باس‌و‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌‪ ،‬ب ‌ه ده‌ستپێشخه‌رى ساڵه‌ح‬ ‫یوسفى‌و به‌شدارى ژماره‌یه‌ک ل ‌ه کادیر‌و‬ ‫س �ه‌رک��رده‌ى ه���ه‌ردوو باڵه‌که‌ى پارتى‬ ‫دیموکراتى کوردستان (بزووتنه‌وه‌ى‬ ‫سۆسیالیستى دیموکراتى کوردستان)یان‬ ‫دامه‌زراند(‪)‌79‬و به‌یاننامه‌ی دامه‌زراندنیش ل ‌ه‬ ‫ڕێگاى (که‌ریمى حیسامى)یه‌و‌ه ل ‌ه به‌یروت‬ ‫چاپکرا‌و(‪ )80‬ل ‌ه ئابى (‪)1976/8/8‬دا‬ ‫(‪)81‬‬ ‫ڕاگه‌یه‌نرا‪.‬‬ ‫ده‌س��ت �ه‌ى دام �ه‌زرێ��ن �ه‌رى بزووتنه‌وه‌ى‬ ‫سۆسیالیستى پێکهاتبوون له‌(ساڵه‌ح‬ ‫یوسفى‪ ،‬عه‌لى عه‌سکه‌رى‌و د‪.‬خالید سه‌عید‌و‬ ‫سه‌عدى عه‌زی‌ز و عه‌لى هه‌ژار‌و کاردۆ گه‌اڵڵی‬ ‫ىو‬ ‫و ڕه‌سول مامه‌ند‌و تاهیرى عه‌لى وال ‌‬ ‫(‪)82‬‬ ‫سه‌ید کاکه‌‌و مه‌ال ناسیح)‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر سه‌یرى ئ�ه‌و قۆناغ‌و ب���ارودۆخ‌و‬ ‫پ��اڵ��ن��ه‌ران�� ‌ه ب��ک �ه‌ی��ن ب���زووت���ن���ه‌وه‌ى‬ ‫سۆسیالیستى تێدا دروستبوو‪ ،‬ده‌بینین‬ ‫ل ‌ه سه‌ختترین‌و دژوارترین هه‌لومه‌رجدا‪،‬‬

‫ل ‌ه ته‌مى نائومێدى‌و بێهیواییدا‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫س�ه‌رت��اپ��اى کوردستانى داپۆشیبوو‪،‬‬ ‫دام�����ه‌زرا‪ .‬ل � ‌ه الی���ه‌ک ڕێکه‌وتننامه‌ى‬ ‫ج�ه‌زائ��ی��رى ن��ێ��وان ع��ێ��راق‌و ئ��ێ��ران‌و ل ‌ه‬ ‫الیه‌کی تریشه‌و‌ه بڕیارى کۆتاییهێنان ب ‌ه‬ ‫ش��ۆڕش‌و خه‌باتى چه‌کداریى‌و دواتریش‬ ‫سیاسه‌ته‌کانى ڕاگواستن‌و به‌عه‌ره‌بکردن‌و‬ ‫به‌به‌عسیکرن‌و‪....‬تاد پاڵنه‌رى سه‌ره‌کى‬ ‫دام�ه‌زران��دن��ى ئ�ه‌و ڕێکخراو‌ه سیاسیی ‌ه‬ ‫ب��وون‪ )83(.‬بزووتنه‌و‌ه وه‌کو ڕێکخراوێکى‬ ‫پێشکه‌وتووخوازى شۆڕشگێڕ هات ‌ه‬ ‫گۆڕه‌پان‪ ،‬بۆ ئ�ه‌وه‌ى ئه‌رکێکى قورس‌و‬ ‫گ��ران جێبه‌جێ بکات‪ ،‬ک ‌ه بریتى بوو‬ ‫ل ‌ه یه‌کخستنى ڕی��ز‌ه په‌رشوباڵوه‌کانى‬ ‫(‪)84‬‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى ڕزگاریخوازیی ک���ورد‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ش هاتووه‌‪ ،‬بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى‬ ‫هه‌ڵگرى تیۆرێکى زانستییانه‌یه‌‌و بیر ل ‌ه‬ ‫ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دى به‌شى ه�ه‌ر‌ه زۆرى چین ‌ه‬ ‫زه‌حمه‌تکێشه‌کانى کوردستان ده‌کاته‌وه‌‌و‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى کرێکار‌و جووتیار‌و شێر‌ه‬ ‫شۆڕشگێڕه‌کانى کوردستانه‌‌و له‌سه‌ر‬ ‫ڕێبازى پێشکه‌وتووانه‌‌و زانستییان ‌ه بۆ‬ ‫گه‌یاندنى گه‌لى کورد ب ‌ه مافى چاره‌نووس‬ ‫(‪)85‬‬ ‫خه‌بات ده‌کات‪.‬‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى هه‌ر ل ‌ه سه‌ره‌تاو‌ه‬ ‫هه‌ندێ تایبه‌تمه‌ندى هه‌بوو له‌وانه‌ش‪:‬‬ ‫پشتبه‌ستن ب ‌ه سه‌رکردایه‌تى ب ‌ه کۆم ‌هڵ‌و‬ ‫ڕێگانه‌دان ب ‌ه کارى تاکڕه‌وانه‌‪ ،‬حه‌رامکردنى‬ ‫شه‌ڕى براکوژى‪ ،‬جه‌ختکردن ‌ه سه‌ر الیه‌نى‬ ‫چۆنایه‌تى ڕێکخستن‪ ،‬وات ‌ه که‌مى‌و پوختى‬ ‫ڕێکخستن‪ ،‬خۆدوورخستنه‌و‌ه ل ‌ه کارى‬ ‫(‪)86‬‬ ‫هه‌رزه‌کارانه‌‌و خۆده‌رپه‌ڕاندن‪.‬‬ ‫ل ‌ه ڕووى ئامانجى سیاسیشه‌و‌ه کۆمه‌ڵێک‬ ‫ئامانجى هه‌بوو‪ ،‬ک ‌ه له‌پێناویدا تێده‌کۆشا‬ ‫له‌وانه‌‪:‬‬ ‫یه‌کگرتنى هه‌موو ڕێکخراو ‌و‬ ‫‪. 1‬‬ ‫هێز‌ه نیشتمانیی ‌ه پێشکه‌وتووخوازه‌کانى‬ ‫کوردستان ل ‌ه به‌ره‌یه‌کى کوردستانیدا‪.‬‬ ‫پ��ت��ه‌وک��ردن‌و به‌هێزکردنى‬ ‫‪. 2‬‬ ‫برایه‌تى عه‌ر‌هب‌و کورد‌و تورکمان‌و که‌م ‌ه‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تییه‌کان‪.‬‬ ‫ب �ه‌ه��ێ��زک��ردن��ى په‌یوه‌ندى‬ ‫‪. 3‬‬ ‫دۆس��ت��ان� ‌ه ل �ه‌گ �ه‌ڵ ه��ێ��ز‌ه نیشتمانیی ‌ه‬ ‫پێشکه‌وتووخوازه‌کانى ع��ه‌ره‌ب له‌ژێر‬ ‫بناغه‌ى م��اف��ى چ��اره‌ن��ووس��ى گه‌النى‬ ‫ژێرده‌سته‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌ه��ێ��زک��ردن��ى په‌یوه‌ندیى‬ ‫‪. 4‬‬ ‫هاوکارى له‌گه‌ڵ به‌ره‌ى سۆسیالیست بۆ‬ ‫پشتگیریی خه‌باتى گه‌النى ژێرده‌سته‌ى‬ ‫دونیا‌و له‌باربردنى ئیمپریالیزمى حکومه‌تى‬ ‫(‪)87‬‬ ‫سه‌رمایه‌داریی‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا ده‌بێ تێبینى هه‌ندێ‬ ‫ش��ت بکه‌ین له‌نێو بزووتنه‌وه‌که‌دا‪،‬‬ ‫ک�� ‌ه ک��ه‌م��وک��ورت��ى‌و خ��اڵ��ى الوازی����ی‬ ‫ب��وون‌و ل ‌ه قۆناغه‌کانى دوات���رى کارى‬ ‫سیاسیو چ �ه‌ک��داری��دا‪ ،‬ب� ‌ه شێوه‌یه‌کى‬ ‫خراپ ڕه‌نگیدایه‌وه‌‌و کاریگه‌رى له‌سه‌ر‬ ‫دروستکردن‪ .‬ئه‌ویش ئه‌و‌ه بوو بزووتنه‌و‌ه‬ ‫(‪)88‬‬ ‫ل ‌ه بنه‌ڕه‌تدا ڕێکخراو بوو‪ ،‬نه‌ک حزب‪.‬‬ ‫پاشان ل ‌ه ئه‌نجامى کۆنگره‌‌و کۆنفرانس‌و‬ ‫ب��ی��رک��ردن��ه‌وه‌ى ق����ووڵ‌و درێژخایه‌ن‬ ‫دانه‌مه‌زرابوو‪ ،‬به‌ڵکو دواى ڕێکه‌وتننامه‌ى‬ ‫جه‌زائیر‌و بڕیارى کۆتاییهێنان ب ‌ه شۆڕشى‬ ‫چه‌کدارییو ب �ه‌رده‌وام��ى سیاسه‌ته‌کانى‬ ‫حکومه‌تى به‌عس هاتبوو‌ه سه‌ر گۆڕه‌پانى‬ ‫سیاسى‪ ،‬جگه‌له‌و‌ه له‌نێو بزووتنه‌وه‌دا ڕاو‬ ‫بۆچوونى جیاواز بوونى هه‌بوو‪ ،‬ته‌نانه‌ت یه‌ک‬ ‫بیرو بۆچوونى سیاسى‌و فیکرى دیاریکراو‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬به‌ڵکو بزووتنه‌و‌ه ل ‌ه که‌سانى‬ ‫(ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی‪ ،‬چه‌پى‌و سۆسیالیستى‪،‬‬ ‫مارکسى‪ -‬لینینى‪ ،‬دیموکراتى) پێکهاتبوو‪.‬‬ ‫(‪ )89‬ل ‌ه سه‌رووى ئه‌مانه‌و‌ه بزووتنه‌و‌ه ب ‌ه‬ ‫گشتى ل ‌ه هه‌ردوو باڵ ‌ه کۆنه‌که‌ى مه‌الییو‬ ‫(‪)90‬‬ ‫جه‌اللى پێکهاتبوو‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا دواى ماوه‌یه‌ک ناوى‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى دیموکراتى‬ ‫ک��وردس��ت��ان گ���ۆڕا ب��ۆ ب��زووت��ن��ه‌وه‌ى‬ ‫سۆسیالیستى کوردستان‪ .‬ڕه‌سول مامه‌ند‬ ‫ل ‌ه ڕاپۆرتى سیاسى یه‌که‌م کۆنگره‌ى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیستى یه‌کگرتووى‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬هۆکارى ئه‌م ناوگۆڕین ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌گێڕێته‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه زاراوه‌ى سۆسیال‬ ‫دیموکراتى جیهانى جێگه‌ى گومان بووه‌‪،‬‬ ‫چونک ‌ه پشتى ل ‌ه هزرى شۆڕشگێڕى کردوو‌ه‬ ‫ناچار‪ ،‬بزووتنه‌و‌ه ب ‌ه ڕێگاى هه‌مه‌پرسى‬ ‫گشتى‌و پاش پرسوڕا وه‌رگرتنى هه‌ندێ‬ ‫هێزى نیشتمانى تر وشه‌ى دیموکرسى‬ ‫البرا‌و بوو ب ‌ه بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى‬ ‫(‪)91‬‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫به‌اڵم بیروڕاى ڕاست ئه‌وه‌ی ‌ه وه‌ک هه‌ندێ‬ ‫ل ‌ه سه‌رچاوه‌کانیش ئاماژه‌ی پێده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ئ��ه‌م ن��اوگ��ۆڕی��ن � ‌ه ل �ه‌س �ه‌ر پێشنیازى‬ ‫جه‌الل تاڵه‌بانى بووه‌‪ ،‬وه‌کو داواکارى‌و‬ ‫مه‌رجێکیش ل ‌ه کاتى چوون ‌ه ناوه‌وه‌ى‬ ‫بزووتنه‌و‌ه بۆ نێو نیمچه‌به‌ره‌ى یه‌کێتیى‬

‫نیشتمانى کوردستان‪ )92(،‬به‌اڵم ناکرێ‬ ‫باس له‌و جیاوازیی ‌ه هزرییان ‌ه نه‌که‌ین‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫دواى دامه‌زراندنى بزووتنه‌و‌ه ورد‌ه ورد‌ه‬ ‫ده‌رکه‌وتن‪ ،‬به‌تایبه‌ت ل ‌ه کاتى پێشنیازى‬ ‫گۆڕینى ناوى بزووتنه‌وه‌‌و البردنى وشه‌ى‬ ‫(دیموکراتى)دا‪ ،‬چونک ‌ه هێڵى چه‌پى‬ ‫ناو بزووتنه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌ى زیاتر کاریگه‌رى‬ ‫مارکسییه‌تیان له‌سه‌ر هه‌بوو‪ ،‬خۆیان‬ ‫ب ‌ه مارکسى ده‌زان���ى‪ ،‬له‌گه‌ڵ البردنى‬ ‫وشه‌ى (دیموکراتى) بوون‌و نه‌یانده‌ویست‬ ‫بزووتنه‌و‌ه هیچ ڕواڵه‌تێکى سۆسیال‬ ‫دیموکراتان ‌ه به‌خۆو‌ه بگرێ‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫ئ �ه‌وان سۆسیال دیموکراتیان به‌الد‌هر‌و‬ ‫دارده‌ستى سه‌رمایه‌دار داده‌نا‪ ،‬بیروڕاکانیش‬ ‫دژى وش��ه‌ى دیموکراتى یه‌کنه‌بوون‪.‬‬ ‫هاوکات به‌رباڵوى بیروڕاى مارکسییه‌ت ل ‌ه‬ ‫کوردستان‌و ناوچه‌که‌ش به‌گشتى بۆ ئه‌م‬ ‫(‪)93‬‬ ‫ناوگۆڕین ‌ه پاڵنه‌ربوون‪.‬‬ ‫په‌یڕه‌وکردنى بیرى سۆسیالیستى له‌نێو‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى کوردستاندا ب ‌ه‬ ‫ڕه‌زامه‌ندى هه‌موو ئه‌ندامانى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ساڵه‌ح یوسفى‪ ،‬ک ‌ه کرا‬ ‫ب ‌ه سکرتێرى بزووتنه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر ل ‌ه سه‌ره‌تاو‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ بیرى سۆسیال دیموکراتیدا بوو‪،‬‬ ‫پێشیوابوو‌ه سۆسیالیستى له‌گه‌ڵ بیروڕاى‬ ‫ڕووناکبیراندا یه‌کناگرێته‌وه‌‌و دواجار‬ ‫په‌رتبوونى نێوخۆیی حزبى لێده‌که‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫(‪ )94‬له‌مباره‌یه‌و‌ه ساڵه‌ح یوسفى ل ‌ه‬ ‫یه‌کێک ل ‌ه نامه‌کانیدا‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه پاییزى‬ ‫(‪)1979‬دا بۆ سه‌رکردایه‌تى (حسیک)‬ ‫ى ن���اردووه‌‪ ،‬ده‌نووسێت‪" :‬م��ن ب�ه‌ر ل ‌ه‬ ‫دروستبوونى بزووتنه‌وه‌‌و ل ‌ه ئایینده‌شدا‬ ‫هه‌ر واى بۆده‌چم‪ ،‬ک ‌ه په‌سه‌ندکردنى ئه‌م‬ ‫دروشم ‌ه له‌گه‌ڵ ڕاى زۆربه‌ى ڕۆشنبیراندا‬ ‫یه‌کناگرێته‌وه‌‌و ڕاڕاییو ناکۆکى یه‌کێتى‬ ‫بیروباوه‌ڕى لێده‌که‌وێته‌وه‌‌و ده‌بێته‌هۆى‬ ‫(‪)95‬‬ ‫بڕبوونى حزب"‪.‬‬ ‫هاوکات په‌یڕه‌وکردنى بیرى سۆسیالیستى‬ ‫په‌یوه‌ندیشى ب ‌ه هه‌ندێ هۆکارى تر‌و به‌و‬ ‫بارودۆخانه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ک ‌ه له‌و کاته‌دا بوونى‬ ‫هه‌بووه‌‪ ،‬ب ‌ه شێوه‌یه‌ک سه‌رکه‌وتنى سۆڤیه‌ت‬ ‫ل ‌ه جه‌نگى دووه‌م��ى جیهانی بووه‌هۆى‬ ‫خێرا ته‌شه‌نه‌کردنى بیرى سۆسیالیستى‬ ‫ل ‌ه واڵتانى ڕۆژهه‌اڵتى نزیکدا‪ .‬هه‌ر له‌ژێر‬ ‫کاریگه‌رى ئ�ه‌م بیره‌دا ل ‌ه ناوه‌ڕاستى‬ ‫چله‌کاندا پ���ارت‌و ڕێ��ک��خ��راوى سیاسى‬ ‫دروستبوون‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه ڕووى ئایدۆلۆجییه‌و‌ه‬ ‫که‌وتبوون ‌ه ژێر کاریگه‌رێتى ڕێبازى چه‌پ‪.‬‬ ‫(‪ )96‬ل ‌ه الیه‌کی تره‌و‌ه سه‌رهه‌ڵدانى بیرى‬ ‫چه‌پ له‌نێو جوواڵنه‌وه‌ى ڕزگاریخوازیی‬ ‫ک��وردی��دا ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌و‌ه ب��ۆ سه‌رده‌مى‬ ‫داگیرکردنى ڕۆژئاواى کوردستانى ئێران ل ‌ه‬ ‫(‪)97‬‬ ‫ساڵى (‪ )1941‬ل ‌ه الیه‌ن سۆڤییه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫بیرى چه‌پ ل ‌ه باشوورى کوردستانیش‬ ‫ل���ه‌دواى جه‌نگى جیهانى دووه‌م����ه‌و‌ه‬ ‫په‌ره‌یسه‌ندووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت هه‌ندێ پێیانوای ‌ه‬ ‫له‌نێو پارتى (هیوا)و‌ه چه‌که‌ره‌ى کردووه‌‪.‬‬ ‫(‪ )98‬هۆکارێکی تر ئه‌وه‌بوو‪ ،‬سه‌رکردایه‌تى‬ ‫شۆڕشى ئه‌یلوول پشتى ب ‌ه یارمه‌تییه‌کانى‬ ‫ئه‌مریکا‪ -‬ئێران‪ -‬ئیسرائیل به‌ستبوو‪،‬‬ ‫دیار‌ه ئه‌م سه‌رکردایه‌تیی ‌ه سیاسه‌تێکى‬ ‫ڕاستڕه‌وى گرتبووه‌به‌ر‪ .‬هه‌ره‌سى شۆڕشى‬ ‫ئه‌یلوول ک��اردان �ه‌وه‌ی �ه‌ک��ى واى له‌نێو‬ ‫سه‌رکردایه‌تى کورددا دروستکردبوو‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫زۆر له‌و سه‌رکردان ‌ه گه‌یشتن ‌ه ئه‌و باوه‌ڕه‌ى‬ ‫بیروباوه‌ڕى ڕه‌وتى ڕاستڕه‌و سوودى نییه‌‌و‬ ‫پێچه‌وانه‌ى ئامانجه‌کانى جوواڵنه‌وه‌ى‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی کورده‌‪ .‬دواى ساڵى (‪)1975‬‬ ‫ئایدۆلۆجیاى مارکسیزم‌و بیروباوه‌ڕى چه‌پ‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌و ڕێکخراو‌ه سیاسیی ‌ه کوردییانه‌ى‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫تاز‌ه فۆرمه‌ل ‌ه ببوون‪ ،‬تاک ‌ه چ ‌هک‌و ئامرازى‬ ‫خه‌بات ب��وو‪ ،‬ل ‌ه دژى ده‌سه‌اڵتدارانى‬ ‫عێراق‪ ،‬بۆ گه‌یشتن ب ‌ه ئامانج‌و ئاوات ‌ه‬ ‫(‪)99‬‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی �ه‌ک��ان��ى گ �ه‌ل��ى ک�����ورد‪.‬‬ ‫پێویست ‌ه ئه‌وه‌ش بوترێ سه‌رنه‌که‌وتنى‬ ‫ج���وواڵن���ه‌وه‌ى ڕزگ��اری��خ��وازی��ی ک��ورد‌و‬ ‫هه‌ره‌سهێنانى شۆڕشى ئه‌یلوول ل ‌ه به‌هارى‬ ‫(‪)1975‬دا خرای ‌ه ئه‌ستۆى باڵى ڕاستڕه‌وى‬ ‫نێو جوواڵنه‌وه‌ک ‌ه به‌هۆى پابه‌ندنه‌بوون‌و‬ ‫پ �ه‌ی��ڕه‌ون �ه‌ک��ردن��ى ج��وواڵن��ه‌وه‌ک�� ‌ه ل ‌ه‬ ‫(‪)100‬‬ ‫بیروباوه‌ڕى چ ‌هپ‌و پێشکه‌وتنخوازیی‪.‬‬ ‫ده‌بێ لێره‌دا ڕۆڵى گۆڤارى (ڕزگ��ارى)‬ ‫یش ون نه‌که‌ین‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه الیه‌ن کۆمه‌ڵ ‌ه‬ ‫گه‌نجێکه‌و‌ه ل ‌ه کۆتایی سااڵنى شه‌سته‌کانى‬ ‫سه‌ده‌ى ڕابردوودا ده‌رده‌کرا‌و هه‌ڵگرى بیرى‬ ‫مارکسى‪ -‬لینینى‌و سۆسیالیستى بوون‪،‬‬ ‫وه‌ک (نه‌وشیروان مسته‌فا ئه‌مین‪ ،‬شازاد‬ ‫سائب)‌و زۆر که‌سى دیکه‌‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه بنه‌ڕه‌تدا‬ ‫وه‌ک ئۆرگانى په‌خشکردن‌و تیۆریزه‌کردنى‬ ‫ه��زرى سیاسى کۆمه‌ڵ ‌ه واب���وو‪ .‬بیرى‬ ‫سۆسیالیزم له‌م گۆڤاره‌دا ل ‌ه ڕێگاى چه‌ندین‬ ‫وت��اره‌و‌ه شرۆڤ ‌ه ده‌ک��را‌و شیده‌کرایه‌وه‌‌و‬ ‫تیۆریز‌ه ده‌کرا‪ ،‬بۆ نموون ‌ه باس ل ‌ه زنجیر‌ه‬ ‫وتارێکى عه‌بدوڕه‌حمان زه‌بیحى (عوله‌ما)‪،‬‬ ‫ب ‌ه ناونیشانى (سۆسیالیزم) ده‌کرێت‪ ،‬ک ‌ه‬

‫ل ‌ه گۆڤارى ڕزگاریدا باڵوکراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى کوردستان‬ ‫ل ‌ه ڕووى ڕێکخستنه‌و‌ه ب ‌ه جۆرێ خۆى‬ ‫ڕێکخستبوو‪ ،‬ک ‌ه پێکهاتبوو ل ‌ه کۆمیته‌ى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى‪ ،‬به‌شى ڕێکخستنى سه‌روو‪،‬‬ ‫به‌شى ڕێکخستنى خواروو‪ ،‬وات ‌ه کۆمیته‌ى‬ ‫س�ه‌رک��ردای�ه‌ت��ى سه‌رپه‌رشتى ه��ه‌ردوو‬ ‫به‌شه‌که‌ى ک��ردووه‌‪.‬ب�ه‌ش��ى ڕێکخستنى‬ ‫خواروو به‌غداد‌و شاره‌کانی ترى عێراقى‬ ‫گرتبووه‌وه‌‌و شێخ محه‌مه‌دى شاکه‌لى ل ‌ه‬ ‫قۆناغێکدا به‌رپرسى بووه‌‪ .‬هه‌رچى به‌شى‬ ‫ڕێکخستنى س �ه‌روو ب��وو‌ه هه‌موو شارو‬ ‫شارۆچکه‌کانى خ���وارووى کوردستانى‬ ‫گرتۆته‌وه‌‪ .‬هه‌موو شارێکیش کۆمیته‌ى‬ ‫تایبه‌ت ب ‌ه خۆى ه �ه‌ب��ووه‌‪ )102(.‬شێوه‌ى‬ ‫ڕێکخستن ل � ‌ه ساڵه‌کانى سه‌ره‌تاى‬ ‫ب��زووت��ن �ه‌وه‌دا‪ ،‬شێوه‌یه‌کى زنجیره‌یی‬ ‫هه‌بوو‌ه له‌سه‌ر بنچینه‌ى هێڵ شۆڕبۆته‌و‌ه‬ ‫خ��واره‌وه‌‪ ،‬وات ‌ه تاکه‌که‌س په‌یوه‌ندى ب‬ ‫ه‌تاکه‌که‌سه‌و‌ه کردووه‌‌و ب ‌ه شێوه‌ی زنجیر‌ه‬ ‫له‌یه‌کتر گرێدراون‪ .‬ئه‌مه‌ش ب ‌ه مه‌به‌ستى‬ ‫زیاتر نهێنیپارێزى‌و دڵنیایی‪ ،‬وات ‌ه زۆر‬ ‫(‪)103‬‬ ‫گرنگى ب ‌ه نهێنى پاراستن دراوه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه ساڵه‌کانى دوات��ردا شێوه‌ى پێکهاتن‬ ‫یان ستراکتۆرى ڕێکخستن گ��ۆڕدراوه‌‌و‬ ‫شێوه‌یه‌کى هه‌ره‌مى وه‌رگرتووه‌‪ .‬وات ‌ه ل ‌ه‬ ‫سه‌ره‌و‌ه بۆ خواره‌وه‌‌و لق‌و پۆپى زیاتر‪،‬‬ ‫به‌م جۆره‌‪ :‬کۆمیته‌ى ڕێکخستن‪ ،‬کۆمیته‌ى‬ ‫ناوچه‌ى شار‪ ،‬ڕێکخراو‪ ،‬شانه‌ى سه‌ره‌کى‌و‬ ‫شان ‌ه سه‌ره‌تاییه‌کان‪ )104(.‬کاتێکیش به‌شى‬ ‫زۆرى سه‌رکرده‌کانى بزووتنه‌و‌ه په‌یوه‌ندى‬ ‫ب � ‌ه ش��ۆڕش��ى ن��وێ��و‌ه ده‌ک����ه‌ن‪ ،‬ئه‌رکى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى ڕێکخستنى نهێنیی شاره‌کان‬ ‫ده‌ک�ه‌وێ��ت� ‌ه ئه‌ستۆى (شێخ محه‌مه‌د‬ ‫شاکه‌لى‪ ،‬محه‌مه‌د فاتیح‪ ،‬نیزامه‌دین گلى‪،‬‬ ‫عه‌لى ڕه‌سول‪ ،‬نوره‌دین عه‌بدوڕه‌حمان)‪.‬‬ ‫ئه‌مان ‌ه ئه‌ندامى سه‌رکردایه‌تى بزووتنه‌و‌ه‬ ‫ب���وون‪ ،‬به‌بێ ب �ه‌ش��دارى کۆنگره‌‌و ب ‌ه‬ ‫دام��ه‌زران��دن��ى س �ه‌رک��ردای �ه‌ت��ى ناوخۆ‬ ‫دانرابوون‪ )105(.‬ڕێکخستنه‌کانى بزووتنه‌وه‌ى‬ ‫سۆسیالیستى ل ‌ه سااڵنى دواتردا گه‌شه‌یان‬ ‫کرد‪ ،‬ب ‌ه جۆرێ سه‌رکردایه‌تى بزووتنه‌وه‌‌و‬ ‫لقه‌کانی چه‌ندین ت��ۆڕى ڕێکخستنیان‬ ‫(‪)106‬‬ ‫پێکهێنابوو‪.‬‬ ‫ل � ‌ه ڕووى ڕاگ �ه‌ی��ان��دن �ه‌و‌ه بزووتنه‌و‌ه‬ ‫ت��ا م��اوه‌ی �ه‌ک��ى زۆر ته‌نها ل � ‌ه ڕێگاى‬ ‫ب�ڵاوک��ردن�ه‌وه‌ى به‌یاننامه‌‌و ڕاگه‌یاندنى‬ ‫زاره‌کى‌و نامه‌‌و شتى له‌م جۆره‌و‌ه کارى‬ ‫ڕاگه‌یاندنى ئه‌نجامداوه‌‌و هیچ ئۆرگانێکى‬ ‫ڕاگه‌یاندنى تایبه‌تى ن�ه‌ب��ووه‌‪ ،‬تاوه‌کو‬ ‫دواجار‌و دواى هاتنه‌ده‌ره‌وه‌ى بزووتنه‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه ڕیزه‌کانى (ى‪.‬ن‪.‬ک)‌و ئه‌و باڵه‌ى ک ‌ه‬ ‫مایه‌و‌ه ل ‌ه کۆبوونه‌وه‌یه‌کدا ل ‌ه کانوونى‬ ‫دووه‌م���ى (‪ )1979‬ب��ڕی��ارى ده‌رکردنى‬ ‫گۆڤارێک به‌ناوى (بزووتنه‌وه‌)و‌ه ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ک ‌ه وه‌ک ئۆرگانێکى ئه‌و باڵ ‌ه واده‌بێت‌و ل ‌ه‬ ‫دوو خولیشدا ده‌رچووه‌‪:‬‬ ‫ خولى یه‌که‌م‪ :‬ل ‌ه (‪ )1981-1979‬چوار‬‫ژماره‌ى لێده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫ خولى دووه‌م‪ :‬ل ‌ه (‪-1982‬؟) دوو ژماره‌ى‬‫(‪)107‬‬ ‫لێده‌رچووه‌‪.‬‬ ‫ئیتر لێره‌و‌ه ورد‌ه ورد‌ه بزووتنه‌و‌ه خۆى‬ ‫بۆ خه‌باتى چه‌کدارى‌و ده‌ستپێکردنه‌وه‌‌و‬ ‫ه �ه‌ڵ��گ��ی��رس��ان��دن �ه‌وه‌ى ش��ۆڕش��ى نوێ‬ ‫ئاماده‌کرد‌و پێی نای ‌ه قۆناغێکى نوێی‬ ‫خه‌باتى سیاسییه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م قۆناغ ‌ه جگ ‌ه‬ ‫له‌وه‌ى خه‌باتى سیاسى‌و سه‌ربازى بوو‪،‬‬ ‫هاوکات ل�ه‌دواى هه‌ره‌سهێنانى شۆڕشى‬ ‫ئ�ه‌ی��ل��وول‪ ،‬قۆناغى ده‌ستپێکردنه‌وه‌‌و‬ ‫هه‌ڵگیرساندنه‌وه‌ى شۆڕشى نوێش بوو‪.‬‬ ‫(‪)101‬‬

‫په‌راوێزه‌کانى باسى سێیه‌م‬ ‫(‪ )63‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.90‬‬ ‫(‪ )64‬خه‌لیل عه‌بدوڵاڵ‌و شیالن ئه‌حمه‌د‪ :‬بزووتنه‌وه‌ى‬ ‫سۆسیالیستى کوردستان‪ ،‬ل‌ه کتیبى(یه‌کێتى ى‬ ‫نیشتمانى کوردستان‪..‬سه‌رهه‌ڵدان‌و نوێبوونه‌وه‌)‪،‬‬ ‫ل‪ ،98‬م��ق��اب��ل �‌ه م���ع (ع��ب��دال��خ��ال��ق زنگنه‌)‪،‬‬ ‫گۆڤارى(پێشکه‌وتن)‪ ،‬ژماره‌(‪ ،)3‬ص‪.7،8‬‬ ‫(‪ )65‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬ل‌ه که‌نارى‪ ،‬ل‪.35‬‬ ‫(‪ )66‬س��ه‌روه‌ر عه‌بدوڕه‌حمان عومه‌ر‪ :‬یه‌کێتى‪،‬‬ ‫ل‪ ،96‬خه‌لیل عه‌بدوڵاڵ‌و شیالن ئه‌حمه‌د‪ :‬بزووتنه‌وه‌ى‪،‬‬ ‫ل‪.98‬‬ ‫(‪ )67‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ڕه‌سول مامه‌ند ‪ 50‬ساڵ‬ ‫ته‌م‌هن‌و ‪33‬ساڵ خه‌بات‪ ،‬چ‪ ،2‬سلێمانى‪،1998 ،‬‬ ‫ل‪ ،156،155‬ئیسماعیل ته‌نیا‪ :‬ک��اردۆ گه‌اڵڵى‬ ‫نووس‌هر‌و پارێز‌هر‌و سیاسه‌تمه‌دار‪ ،‬چ‪ ،1997 ،1‬ل‪.9‬‬ ‫(‪ )68‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬له‌که‌نارى ل‪ ،44‬شاخه‌وان‬ ‫شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.91،90‬‬ ‫(‪ )69‬ڕێباز ‪ :‬قه‌ندیل به‌غداى هه‌ژاند‪ ،‬به‌رگى‬ ‫یه‌ک‌هم‌و دووه‌م‪ ،‬ل‪.70‬‬ ‫(‪ )70‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.92،91‬‬ ‫(‪ )71‬ب���ه‌ه���رۆز گ���ه‌اڵڵ���ى‪ :‬ڕه‌س�����ول مامه‌ند‪،‬‬ ‫ل‪.157،156‬‬ ‫(‪ )72‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.90،70‬‬ ‫(‪ )73‬له‌که‌نارى‪ ،‬ل‪.44‬‬ ‫(‪ )74‬ع��وم �ه‌رى س�ه‌ی��د ع�ه‌ل��ى‪ :‬ه�ه‌ن��دێ الی‌هن‌و‬ ‫ڕه‌وتى مێژووییو سه‌ره‌تایی دامه‌زراندنى یه‌کێتى ى‬ ‫نیشتمانى کوردستان‪ ،‬له‌کتێبى (چه‌ند الپه‌ڕه‌یه‌ک‬

‫ل�ه‌م��ێ��ژووى یه‌کێتى ى نیشتمانى کوردستان)‪،‬‬ ‫ل‪ ،74،75‬ن��ه‌وش��ی��روان م��س��ت�ه‌ف��ا‪ :‬له‌که‌نارى‪،‬‬ ‫ل‪.317،44‬‬ ‫(‪ )75‬س��ه‌روه‌ر عه‌بدوڕه‌حمان عومه‌ر‪ :‬یه‌کێتى‪،‬‬ ‫ل‪.98‬‬ ‫(‪ )76‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬له‌که‌نارى‪ ،‬ل‪.45‬‬ ‫(‪ )77‬ب��ێ ن��ووس �ه‌ر‪ :‬تێڕوانینى س �ه‌ی��داى نه‌مر‬ ‫بۆئاشتى‌و ئازادى‌و مافى مرۆڤ‪ ،‬گۆڤارى(ده‌نگى‬ ‫پێشمه‌رگه‌)‪ ،‬ژماره‌(‪ ،)3‬حوزه‌یرانى ‪،1996‬‬ ‫ل‪.27‬‬ ‫(‪ )78‬برزۆ عه‌لى هه‌ژار‪ :‬عه‌لى هه‌ژار‪ ،‬ل‪.10‬‬ ‫(‪ )79‬بڕوان‌ه یه‌که‌م به‌یاننامه‌ى لیژنه‌ى ئاماده‌کارى‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى دیموکراتى کوردستان‬ ‫له‌ئابى(‪ ،)1976‬له‌پاشکۆى ژ(‪.)5‬‬ ‫(‪ )80‬که‌ریمى حیسامى‪ :‬بیره‌وه‌رییه‌کانم‪ ،‬به‌رگى‬ ‫پێنجه‌م‪ ،‬سوید‪ ،‬ل‪.57‬‬ ‫(‪ )81‬هه‌ندێ س�ه‌رچ��او‌ه ڕۆژى(‪)1976/8/15‬‬ ‫دیاریده‌که‌ن‪ ،‬محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪ :‬ڕۆژژمێرى‬ ‫پێشمه‌رگه‌یه‌ک‪ ،‬به‌رگى دووه‌م‪ ،‬چ‪ ،1‬بێ شوێنى‬ ‫چاپ‪ ،1999 ،‬ل‪ ،313‬صالح الخرسان‪ :‬التیارات‪،‬‬ ‫ص‪ ،485‬به‌گوێره‌ى چه‌ند چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌کیتر‬ ‫ل����������������ه‌(‪)1976/4/7‬دا ی���ه‌ک���ه‌م به‌یاننامه‌ى‬ ‫ڕاگه‌یاندنى بزووتنه‌و‌ه ده‌رچ���ووه‌‌و باڵوکراوه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫هه‌ندێکیتریش پێیانوای‌ه له‌مانگى(‪)1976/5‬دا‪،‬‬ ‫دامه‌زراوه‌‪ ،‬عبدالسالم على‪ :‬صفحات‪ ،‬ص‪ .27‬به‌اڵم‬ ‫ڕاستییه‌که‌ى له‌(‪)1976/8/8‬دا بووه‌‪.‬‬ ‫(‪ )82‬چاوپێکه‌وتنى توێژه‌ر له‌گه‌ڵ جه‌مال حه‌کیم‬ ‫ئاغا ل‌ه ڕۆژى (‪ ،)2009/2/7‬سلێمانى‪ ،‬ئیسماعیل‬ ‫ته‌نیا‪ :‬کاردۆ‪ ،‬ل‪ ،10،9‬صالح الخرسان‪ :‬التیارات‪،‬‬ ‫ص‪.486،485‬‬ ‫(‪ )83‬گۆڤارى (خوێندکارى کورد)‪ ،‬ژماره‌(‪،)5‬‬ ‫ئ�ه‌ی��ل��وول��ى(‪ ،)1989‬ده‌زگ���اى چاپه‌مه‌نى شه‌هید‬ ‫ف �ه‌ره��اد‪ ،‬س��وی��د‪ ،‬ل‪ .3‬گۆڤارى(سۆسیالیست)‪،‬‬ ‫ژم����اره‌(‪ ،)11‬ساڵى شه‌شه‌م‪ ،‬حوزه‌یرانى ‪،1987‬‬ ‫ل‪.20‬‬ ‫(‪ )84‬پ���ڕۆژه‌ى ب�ه‌رن��ام�ه‌ى حزبى سۆسیالیستى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ -‬ع��ێ��راق ب��ۆک��ۆن��گ��ره‌ى دووه‌م‪ ،‬ل‪،5‬‬ ‫گۆڤارى(سۆسیالیست)‪ ،‬ژماره‌(‪ ،)11‬ل‪.19‬‬ ‫(‪ )85‬بڕوان‌ه یه‌که‌م به‌یاننامه‌ى لیژنه‌ى ئاماده‌کارى‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى دیموکراتى کوردستان‬ ‫له‌ئابى(‪ ،)1976‬له‌پاشکۆى ژ(‪.)5‬‬ ‫(‪ )86‬بۆ تایبه‌تمه‌ندێتى زیاتر بڕوان‌ه شاخه‌وان‬ ‫شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.95‬‬ ‫(‪ )87‬یه‌که‌م به‌یاننامه‌ى لیژنه‌ى ئاماده‌کارى‬ ‫بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى دیموکراتى کوردستان‬ ‫له‌ئابى(‪ ،)1976‬بڕوان‌ه به‌ڵگه‌نامه‌ى ژماره‌(‪.)5‬‬ ‫(‪ )88‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.94‬‬ ‫(‪ )89‬ن���ام���ه‌ى گ������ۆران ج�����ه‌الل بۆتوێژه‌ر‪،‬‬ ‫ل����������ه‌ڕۆژى(‪ ،)2009/10/15‬ل�ه‌ڕێ��گ��اى پۆستى‬ ‫ئه‌له‌کترۆنییه‌وه‌‪ ،‬هه‌ولێر‪.‬‬ ‫(‪ )90‬چاوپێکه‌وتنى توێژه‌ر له‌گه‌ڵ عه‌دنان موفتى‬ ‫له‌ڕۆژى(‪ ،)2009/10/15‬هه‌ولێر‪.‬‬ ‫(‪ )91‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ڕه‌سول مامه‌ند‪ ،‬ل‪.103‬‬ ‫(‪ )92‬م�ه‌ال به‌ختیار‪ :‬یاخى ب��وون‪ ،‬ل‪ ،73‬جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بانى له‌مباره‌یه‌و‌ه ده‌ڵێت‪ ":‬ئه‌و براده‌ران‌ه هاتن ببن‌ه‬ ‫ئه‌ندام له‌(ى‪.‬ن‪.‬ک)دا‪ ،‬ئێم‌ه مه‌رجێکمان له‌سه‌ریان‬ ‫دانا که‌ناوى خۆیان بگۆڕن‪ ،‬ئه‌و ده‌م‌ه دژى ناوى‬ ‫سۆسیالیستى دیموکراتى بووین‪ ،‬سۆسیالیستى‬ ‫دی��م��وک��رات دژى خ�ه‌ب��ات��ى چ���ه‌ک���داره‌‌و گوتمان‬ ‫ئێو‌ه سۆسیال دی��م��وک��رات ب��ن‪ ،‬ک �ه‌وات �‌ه خه‌باتى‬ ‫چه‌کداریتان به‌الو‌ه په‌سه‌ند نیه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئێو‌ه ئه‌وه‌بن‬ ‫ماناى خه‌باتى چه‌کداری ناکه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ده‌بێت‬ ‫بڵێن ئێم‌ه بزووتنه‌وه‌ى سۆسیالیستى کوردستانین‪.‬‬ ‫چاوپێکه‌وتنى ڕۆژن��ام�ه‌ى(ک��وردس��ت��ان��ى نوێ)‪،‬‬ ‫ژماره‌(‪ )1258‬له‌گه‌ڵ مام جه‌الل(‪.)1996/6/2‬‬ ‫(‪ )93‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.114‬‬ ‫(‪ )94‬ب‪.‬گ�����ۆران‪ :‬واقیعبینى‪ ،‬ل‪ ،9‬شاخه‌وان‬ ‫شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.97‬‬ ‫(‪ )95‬ب��ڕوان �‌ه ده‌ق���ى ن��ام�ه‌ى س��اڵ�ه‌ح یوسفى بۆ‬ ‫سه‌رکردایه‌تى حسیک‪ ،‬ل �ه‌‪ :‬عبدالسالم على‪:‬‬ ‫صفحات‪ ،‬ل‪.78‬‬ ‫(‪ )96‬د‪.‬دلێر ئه‌حمه‌د‪ :‬ئه‌و‪ ،‬ل‪.8‬‬ ‫(‪ )97‬فاتیح ڕه‌سول‪ :‬بنچینه‌ى‪ ،‬ل‪.314،313‬‬ ‫(‪ )98‬فرید اسسرد‪ :‬االتجاهات السیاسی‌ه الکردی‌ه‬ ‫بعد الحرب العالمی‌ه الثانیه‌‪ ،‬ط‪ ،1‬منشورات موسس‌ه‬ ‫کردستان للدراسات االستراتیجیه‌‪ ،‬السلیمانیه‌‪،‬‬ ‫‪ ،2008‬ص‪.32-21‬‬ ‫(‪ )99‬د‪.‬دلێر ئه‌حمه‌د‪ ،‬ئه‌و‪ ،‬ل‪.20،19‬‬ ‫(‪ )100‬س���ه‌روت���ارى گ���ۆڤ���ارى سۆسیالیست‪،‬‬ ‫ژماره‌(‪ )16‬ساڵى نۆیه‌م‪ ،‬ئادارى ‪ ،1999‬ل‪ ،3‬عادل‬ ‫م��راد‪ :‬االتحاد‪ ،‬ص‪ ،48‬به‌هرۆز گه‌اڵڵى‪ :‬ڕه‌سول‬ ‫مامه‌ند‪ ،‬ل‪.31‬‬ ‫(‪ )101‬بۆزانیارى زیاتر بڕوان‌ه نه‌وشیروان مسته‌فا‪:‬‬ ‫په‌نجه‌کان یه‌کترى ئه‌شکێنن‪ ،‬دی���وى ن���اوه‌وه‌ى‬ ‫رووداوه‌کانى کوردستانى عێراق(‪،)1983-1979‬‬ ‫ب‪.‬ش‪ ،1997 ،‬ل‪.98،97‬‬ ‫(‪)102‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.112‬‬ ‫(‪ )103‬زۆر رێ‌و شوێن‌و تاکتیکى تر به‌کارهێنراو‌ه‬ ‫بۆ نموون‌ه له‌گه‌ڵ ه�ه‌ر گومان په‌یداکردنێکدا‬ ‫چاوپێکه‌وتن بۆماوه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ یه‌کتر نه‌کراوه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها ناوى نهێنى له‌کاتى پێویستیدا گۆڕدراوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و شوێنانه‌ش بۆ کۆبوونه‌و‌ه دیاریکراون‪ ،‬ک‌ه که‌متر‬ ‫جێگاى گومان ب��وون‪ ،‬ل‌ه ک��ارى هه‌رزه‌کارانه‌ش‬ ‫دوورک �ه‌وت��وون �ه‌ت �ه‌وه‌‪ .‬چاوپێکه‌وتن له‌گه‌ڵ شێخ‬ ‫محه‌مه‌د شاکه‌لى‪ ،‬هه‌ولێر‪ ،2009/2/24،‬شاخه‌وان‬ ‫شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.112‬‬ ‫(‪ )104‬شاخه‌وان شۆڕش‪ :‬قادر شۆڕش‪ ،‬ل‪.113‬‬ ‫(‪ )105‬چ��اوپ��ێ��ک�ه‌وت��ن ل �ه‌گ �ه‌ڵ شێخ محه‌مه‌د‬ ‫شاکه‌لى‪ ،‬هه‌ولێر‪ ،2009/2/24،‬خه‌لیل عه‌بدوڵاڵ‌و‬ ‫شیالن ئه‌حمه‌د‪ :‬بزووتنه‌وه‌ى‪ ،‬ل‪.100‬‬ ‫(‪ )106‬نه‌وشیروان مسته‌فا‪ :‬په‌نجه‌کان‪ ،‬ل‪.13‬‬ ‫(‪ )107‬ئ�����ازاد خ��ان �ه‌ق��ی��ن��ى‪ :‬م��ادێ��ن��ا‪ ،‬مێژوو‬ ‫ببلۆگرافیاى ڕاگه‌یاندنى یه‌کێتى ى نیشتمانى‬ ‫ک���وردس���ت���ان(‪ ،)1991-1975‬چ‪ ،1‬چاپه‌مه‌نى‬ ‫ڕاگه‌یاندنى خاک‪ ،‬سلێمانى‪ ،2000 ،‬ل‪.105‬‬


‫‪10‬‬

‫پشوو‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫پرته‌قاڵ ئه‌بێته‌هۆى دابه‌زاندنى کێش‬

‫گۆگڵ ده‌بێت ‌ه کوردی‬

‫فه‌رهه‌نگێکی وش���ه‌ی ک��وردی‬ ‫ب��ۆ یه‌که‌مینجار ب �ه‌ شێوازی‬ ‫ئه‌لیکترۆنی ب��ۆ (‪ )61‬زمانی‬ ‫زیندووی جیهان وه‌رده‌گێڕێت و له‌‬

‫ڕایگه‌یاندووه‌‪" :‬دوای هه‌شت ساڵ‬ ‫کاری بێ وه‌ستان و شه‌وانه‌ ڕۆژی‪،‬‬ ‫فه‌رهه‌نگی (‪ )61‬زمانی کوردی‬ ‫گه‌یشتۆته‌ دوا قۆناغی خۆی و‬

‫ئاییند ه‌یه‌کی‬ ‫ن����زی����ک����دا‬ ‫ها و شێو ه‌ی‬ ‫ز ما نه‌کا نی‬ ‫ت������ری دون���ی���ا‬ ‫ئ��ه‌م فه‌رهه‌نگه‌‬ ‫ده‌توانێت ده‌قه‌‬ ‫کوردییه‌کان بۆ زمانه‌کانی ترو‬ ‫ده‌قه‌کانی زمانه‌کانی تر بۆ کوردی‬ ‫وه‌ربگێڕێت‪ .‬نووسه‌ر و وه‌رگێڕى‌‬ ‫ک���ورد “ب���ه‌ه���زاد خۆشحاڵی”‬

‫له‌ ئانوساتی ته‌واوبووندایه‌ و تا‬ ‫ئێستا زێتر له‌ (‪ )9‬ملیۆن وشه‌‬ ‫ل�ه‌ (‪ )61‬زم��ان کۆکراوه‌ته‌وه‌‬ ‫و تیمێکی (‪ )100‬ک�ه‌س��ى به‌‬

‫شێوازێکی (چێ‌ و پێ‌) خه‌ریکی‬ ‫نووسینه‌وه‌ی ئه‌و وشانه‌ن‪ ،‬به‌م‬ ‫ک��اره‌ش زمانی شیرینی کوردی‬ ‫وه‌ک������و زم���ان���ه‌‬ ‫زیندووه‌کانی تری‬ ‫ده‌چێته‌‬ ‫جیهان‬ ‫ماڵپه‌ڕه‌ گرنگه‌کانی‬ ‫وه‌ک مایکرۆسۆفت‬ ‫و گۆگڵ"‪ .‬شایانی‬ ‫باسه‌ ئ �ه‌م هه‌وڵه‌‬ ‫و ک������اره‌ی‬ ‫“ب����ه‌ه����زاد‬ ‫خۆ شحا ڵی ”‬ ‫گر نگییه‌کی‬ ‫ل���ه‌‬ ‫زۆری‬ ‫پێشه‌وه‌چوونی زمانی کوردی‬ ‫ده‌بێت و له‌ الی��ه‌ن گه‌لێک له‌‬ ‫ڕۆشنبیرییه‌کانه‌وه‌‬ ‫ن��اوه‌ن��ده‌‬ ‫ده‌ستخۆشی لێکراوه‌‪.‬‬

‫سودۆکو ‪Sudoku‬‬

‫داخوازى‌و لێبووردنه‌ى پیاوانه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ک ‌ه زۆر په‌له‌یان ‌ه‬ ‫*****‬ ‫دڵى پیاوان وه‌کو ژێرزه‌مین وایه‌‪ ،‬به‌هارو‬ ‫هاوین سارده‌‪ ،‬پاییزیش مامناوه‌ند ‌ه‬

‫ته‌رازوو‬ ‫‪10/20-9/21‬‬ ‫کێشه‌یه‌کى ئاڵۆز‬ ‫چ����اره‌س����ه‌رئ����ه‌ک����ه‌ی����ت‌و هیچ‬ ‫ده‌سپێشکه‌رییه‌ک مه‌که‌و به‌دواى‬ ‫بابه‌تێکى گرنگه‌وه‌ ئه‌بیت‪ ،‬ئاگاداربه‌‬ ‫له‌ گۆڕانکارى له‌ ژیانى سۆزدارى‌و‬ ‫خێزانى‌و پیشه‌ییدا ‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ له‌‬ ‫ئه‌رکێکدا تووشى شکست ببیت‪.‬‬

‫تازه‌ترین گۆرانى مایلى سایروس‬ ‫کچه‌ گۆرانیبێژو ئه‌کته‌رى ئه‌مریکى‬ ‫مایلى سایروس زنجیره‌ى‬ ‫چواره‌مى "‪Hannah‬‬ ‫‪"M o n t a n a‬‬ ‫ده‌س��ت��پ��ێ��ده‌ک��ات��ه���وه‌‪.‬‬ ‫گ��ۆران��ى ئ �ه‌و زنجیره‌ش‬ ‫که‌ به‌ ناوى "‪Ordinary‬‬ ‫مایلى‬ ‫‪"Girl‬‬ ‫خ��ۆى ده‌یڵێت‪.‬‬

‫ل �ه‌وه‌ ده‌چێت که‌ ئ�ه‌و گۆرانییه‌ ئاخرى‬ ‫بێت‪ ،‬چونکه‌ حه‌زى له‌ کارى‬ ‫ئه‌کته‌رى زیاتره‌ وه‌ک له‌‬ ‫گ��ۆران��ى وت��ن‪ .‬پێده‌چێت‬ ‫"‪Hannah Montana‬‬ ‫زنجیره‌ى‬ ‫‪"Forever‬‬ ‫کۆتایى مایلى بێت‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ئه‌و ه�ه‌وڵ��ده‌دات بچێته‌‬ ‫فیلمى سینه‌ماییه‌وه‌‪.‬‬

‫پزیشکییه‌کان‬ ‫ل��ێ��ک��ۆڵ��ی��ن �ه‌وه‌‬ ‫ئاشکرایانکردووه‌‪ ،‬ک �ه‌م نووستن‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ى زیانى بۆ ئافره‌ت هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆ پیاو که‌مترە‪ .‬لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کى‬ ‫پزیشکى ئ��اش��ک��رای��ک��ردووه‌ ئه‌و‬ ‫ئافره‌تانه‌ى له‌ماوه‌ى (‪ )24‬کاتژمێردا‪،‬‬ ‫(‪ )8‬کاتژمێر که‌متر ده‌نوون‪ ،‬زیاتر‬ ‫تووشى نه‌خۆشییه‌کانى دڵ ده‌بن‪.‬‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌که‌ له‌ الیه‌ن زانکۆیه‌کى‬ ‫ب �ه‌ری��ت��ان��ی��ی �ه‌وه‌ ئ��ه‌ن��ج��ام��دراوه‌‪،‬‬ ‫ده‌رک�ه‌وت��ووه‌ ئه‌و ئافره‌تانه‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫ل �ه‌م��اوه‌ى (‪ )24‬کاتژمێردا ته‌نها‬ ‫(‪ )5‬کاتژمێر ده‌ن���وون‪ ،‬مه‌ترسى‬ ‫تووشبوونیان به‌ نه‌خۆشى دڵ زیاتره‌‬ ‫له‌وانه‌ى‪ ،‬که‌ زیاتر ده‌ن��وون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئ�ه‌وه‌ی گرنگه‌ له‌و لێکۆلینه‌وه‌یه‌دا‬ ‫ده‌رکه‌وت که‌م نووستن زۆر کاریگه‌رى‬ ‫خراپى به‌سه‌ر پیاوانه‌وه‌ نییه‌ وه‌ک‬ ‫له‌سه‌ر ئافره‌تان هه‌یه‌تى‪.‬‬

‫خۆشه‌ویستى یه‌که‌م سه‌رنج‌و ئه‌و‬

‫‪4/20-3/21‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه تووشى‬ ‫هه‌ندێک کێش ‌ه‬ ‫ببیت له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵت‪ ،‬خۆت ئاماد‌ه بک ‌ه‬ ‫بۆ هه‌ڵچوونى توندو پێشهاتى په‌یوه‌ست ب ‌ه‬ ‫هه‌ندێک ل ‌ه هاوڕێکانت‌و ئه‌م بابه‌ت ‌ه تیشک‬ ‫ئه‌خات ‌ه سه‌ر په‌یوه‌ندى‌و هاوبه‌شییه‌کانت‪،‬‬ ‫ئه‌بێت ئاگادار بیت ل ‌ه مامه‌ڵه‌کردنت‪.‬‬

‫پزیشکه‌کان ئاماژه‌یان به‌وه‌دا‪،‬‬ ‫ک��ه‌ پ��رت��ه‌ق��اڵ ئه‌بێته‌هۆى‬ ‫له‌ناوبردنى ڕێژه‌ى چه‌ورى له‌ش‬ ‫و که‌مکردنه‌وه‌ى قه‌ڵه‌وى‪ .‬له‌‬ ‫الیه‌کى تر ئاماژه‌یان به‌وه‌دا‬ ‫ب �ه‌ه��ۆى ه�ه‌ب��وون��ى ئ��ه‌و ماده‌‬ ‫ئه‌بێته‌هۆى‬ ‫سوودبه‌خشانه‌‪،‬‬ ‫پ��ارێ��زگ��اری��ک��ردن ل��ه‌ م��رۆڤ‬ ‫دژى نه‌خۆشییه‌کان‪ .‬جێگه‌ى‬ ‫ئ��ام��اژه‌پ��ێ��دان �ه‌ پزیشکه‌کان‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ان ڕوون��ک��ردووه‌ت��ه‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌ پرته‌قاڵ (‪ 800‬تا ‪)1000‬‬ ‫پ��ل �ه‌ى گ��ه‌رم��ى دیاریکراوى‬

‫که‌م نووستن‌و زیانه‌کانی له‌سه‌ر ئافره‌تان‬

‫له‌ په‌نده‌کانی ژیان‬

‫کــاوڕ‬

‫تیایه‌‪ ،‬ئ�ه‌م�ه‌ش ده‌بێته‌هۆى‬ ‫زوو ڕزگ��ارب��وون ل �ه‌ چه‌ورى‬ ‫و تواندنه‌وه‌ى به‌شێوه‌یه‌کى‬ ‫ئاسایى‪ ،‬له‌ الیه‌کى تر ئاماژه‌یان‬ ‫ب �ه‌وه‌ داوه‌‪ ،‬که‌ ئه‌بێته‌هۆى‬ ‫کاربۆهیدرات‬ ‫که‌مکردنه‌وه‌ى‬ ‫ل��ه‌ ل���ه‌ش‪ ،‬ک��ه‌ ده‌بێته‌هۆى‬ ‫زیادبوونى کێشى له‌ش‪ ،‬جگه‌‬ ‫له‌مه‌ش ده‌وڵه‌مه‌ندى پرته‌قاڵ‬ ‫بۆته‌هۆى ڕێ��گ��رى له‌به‌رده‌م‬ ‫گه‌شه‌کردنى خانه‌کانى نه‌خۆشى‬ ‫و به‌هێزکردنى ئامێرى به‌گرى‬ ‫له‌ش‪.‬‬

‫گـــــا‬

‫‪5/20-4/21‬‬ ‫زۆر وریاب ‌ه له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫ک������اردان������ه‌وه‌و‬ ‫هه‌ڵچوونى توند ل ‌ه کاره‌کانتدا بێت‌و‬ ‫گفتوگۆیه‌کى گرنگى تێدای ‌ه ئه‌م هه‌فته‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ هاوڕێیه‌کتدا زۆر ڕاستگۆیت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و له‌وانه‌ی ‌ه تۆزیک به‌رپرسیارێتی‬ ‫هه‌ڵنه‌گرێت‪ ،‬وریابه‌‪ ،‬ئاڕاسته‌یه‌کى قووڵ‬ ‫وه‌رئه‌گریت ل ‌ه کرده‌وه‌کانی‪.‬‬

‫دووپشک‬

‫‪11/20-10/21‬‬ ‫ڕووب����������ه‌ڕووى‬ ‫ه�����ه‌ن�����دێ�����ک‬ ‫ک��ێ��ش �ه‌ى ڕاب������ردوو ئه‌بیته‌وه‌و‬ ‫هه‌ندێک ناوه‌ندى نوێ ئه‌ناسیت به‌‬ ‫کاره‌کانتدا ئه‌چێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ست به‌‬ ‫کاریگه‌رییه‌کانى ئه‌که‌یت‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫به‌ئاگا بیت له‌ که‌لله‌ڕه‌قى‌و هه‌ڵه‌ له‌‬ ‫بوارى دارایى‌و سۆزداریدا مه‌که‌‪.‬‬

‫دووانه‬

‫‪6/20-5/21‬‬ ‫س�����ه‌رن�����ج�����ى‬ ‫ک���ه‌س���ان���ێ���ک���ى‬ ‫ده‌سه‌اڵتدار ڕائه‌کێشیت‌و قازانج ئه‌که‌یت‪،‬‬ ‫ی��ان پ��اره‌ی�ه‌ک��ى چاوه‌ڕواننه‌کراوت‬ ‫دێته‌ ده‌ست‪ ،‬ئه‌م ماوه‌یه‌ دوو ڕۆژى‬ ‫پ��ڕ به‌ڵێنن‌و س �ه‌ف �ه‌ری��ان پرۆژه‌یى‬ ‫سه‌فه‌رێکیان تێدایه‌‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫‪12/20-11/21‬‬ ‫ه��ه‌واڵ��ى خۆشى‬ ‫تێدای ‌ه سه‌باره‌ت‬ ‫به‌ناو و ناوبانگت‌و‬ ‫م��اوه‌ی��ه‌ک��ى ب��اش �ه‌ ب��ۆ په‌یوه‌ندیی ‌ه‬ ‫سۆزدارییه‌کانت‌و سه‌رگه‌رمى مامه‌ڵه‌ى‬ ‫داراییت‌و وره‌ت به‌رزئه‌بێته‌وه‌ به‌هۆى‬ ‫مانگگیرانه‌و‌ه تووشى دڵه‌ڕاوکێ ئه‌بیت‬ ‫ل ‌ه باره‌ى ئه‌ندامێکى خێزانه‌که‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫قرژاڵ‬

‫‪7/20-6/21‬‬ ‫له‌ ب��وارى داراییدا‬ ‫س�����ه‌رک�����ه‌وت�����ن‬ ‫به‌د ه‌ستد ێنیت ‪،‬‬ ‫له‌م ماوه‌یه‌دا پێشهاتى گرنگ ل ‌ه ژیانى‬ ‫س��ۆزداری��ت��دا ڕووئ�����ه‌دات‌و گفتوگۆی‬ ‫هاوسه‌رگیرى ئه‌که‌یت له‌گه‌ڵ ئه‌‌و که‌سه‌ی‬ ‫خۆشتئه‌وێت‪.‬‬

‫گیسک‬

‫‪1/20-12/21‬‬ ‫ش��ت��ێ��ک��ى ن���وێ‬ ‫تاقیئه‌که‌یته‌و ه‌‪،‬‬ ‫ک����ه‌س����ێ����ک����ى‬ ‫س�ه‌رن��ج��ڕاک��ێ��ش ئه‌بینیت‌و کارێکى‬ ‫س�ه‌رک�ه‌وت��وو ئه‌نجامئه‌ده‌یت‌و وره‌ت‬ ‫زۆر به‌رزئه‌بێت‪ ،‬ئه‌م هه‌فته‌ی ‌ه گرنگه‌و‬ ‫سه‌رکه‌وتنى تیا تۆمار ئه‌که‌یت‌و قۆناغێکى‬ ‫نوێى تێدای ‌ه ل ‌ه ژیانى سۆزداریدا‪.‬‬

‫شێر‬

‫‪8/20-7/21‬‬ ‫ئاماژه‌ى تیای ‌ه بۆ‬ ‫ژیانى س���ۆزدارى‪،‬‬ ‫ئاگات ل ‌ه ڕه‌فتارت‬ ‫بێت‌و گ��وێ ل ‌ه که‌سانێک مه‌گره‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫متمانه‌ت پێیان نییه‌و ماوه‌یه‌کى باشتر‬ ‫ل ‌ه پێشووت دێت ‌ه به‌رده‌م‪ ،‬له‌وانه‌ی ‌ه هه‌لى‬ ‫دارایى باشى تێدا بێت‪.‬‬

‫سه‌تڵ‬

‫‪2/20-1/21‬‬ ‫گواستنه‌و ه‌یه‌کى‬ ‫ت����ێ����دای����ه‌و ل���ه‌‬ ‫شوێنێکى تر نوێ‬ ‫نیشته‌جێ ئه‌بیت‌و هه‌ست به‌ خه‌ڵکى‬ ‫ئه‌که‌یت‪ ،‬به‌ئاگابه‌ له‌ هه‌ندێک دوژمنى‬ ‫ش����اراوه‌و په‌یوه‌ندییه‌کانت له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رامبه‌ر باش بکه‌و هه‌ڵچوونه‌کانت‬ ‫زیاد ئه‌کات‪.‬‬

‫فه‌ریک‬

‫‪9/20-8/21‬‬ ‫ماوه‌یه‌کى باشه‌ ل ‌ه‬ ‫هه‌ندێک کۆتوبه‌ند‬ ‫ڕزگ����ارت ئه‌بێت‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه دیدارێکى گرنگى تێدا بێت‌و‬ ‫هه‌وڵبده‌ ده‌ستپێشخه‌رى نه‌که‌یت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ڵچوونى تووندى تێدا ئه‌بێت خۆت ل ‌ه‬ ‫ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ ب ‌ه دوور بگره‌‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫‪3/20-2/21‬‬ ‫به‌ هه‌ڵچوونه‌وه‌‬ ‫ه��ی��چ بڕیارێک‬ ‫م�����������������ه‌ده‌و‬ ‫پرۆژه‌کانت به‌ هێمنى ته‌واوبکه‌و‬ ‫ئ��ام��اده‌ب�ه‌ ب��ۆ پ�ه‌ی��وه‌ن��دى ت��رو له‌‬ ‫پرۆژه‌یه‌کدا هاوکارى که‌سانێکى‬ ‫نزیک ئه‌که‌یت‪ ،‬هه‌روه‌ها سه‌رکه‌وتن‬ ‫به‌ده‌ستئه‌هینیت‪.‬‬


‫وەرزش‬ ‫سێشەممە ‪ ● 2010/10/13‬ساڵی ‪ ● 30‬ژماره ‪627‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ئۆزیل به‌رامبه‌ر میالن یارى ناکات‬ ‫دواى ئه‌وه‌ى له‌ یارى هه‌ڵبژارده‌ى ئه‌ڵمانیا‬ ‫به‌رامبه‌ر تورکیا تووشى پێکان هات‬ ‫له‌ گه‌ڕى سێهه‌مى پااڵوتنه‌کانى جامى‬ ‫نه‌ته‌وه‌کانى ئه‌وروپا‪ ،‬بڕیاره‌ مه‌سعود‬ ‫ئۆزێلى یاریزانى ئه‌ڵمانى له‌ یارى یانه‌که‌ى‬ ‫به‌رامبه‌ر یانه‌ى ئه‌ی سى میالنى ئیتاڵى‬ ‫یارى نه‌کات‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ى ڕۆژنامه‌کانى ئیسپانیا ئه‌نجامى‬ ‫کۆتایى پشکنینه‌کانى ئۆزیل گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌‬ ‫و تێیدا هاتووه‌‪ ،‬که‌ تاوه‌کو ماوه‌یه‌کى‬ ‫دیاریکراو ناگه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها بۆ یارى‬ ‫یانه‌ى ڕیاڵ مه‌دریدى ئیسپانى به‌رامبه‌ر‬ ‫یانه‌ى ئه‌یسى میالنى ئیتاڵى له‌ خولى‬ ‫یانه‌ پاڵه‌وانه‌کانى ئه‌وروپا ئاماده‌ نابێت‪.‬‬ ‫شایانى باسه‌ ئۆزیل له‌ یارى هه‌ڵبژارده‌که‌ى‬ ‫به‌رامبه‌ر تورکیا‌ گۆڵێکى تۆمارکردو‬ ‫ڕۆڵێکى گرنگى هه‌بوو له‌ بردنه‌وه‌ى‬ ‫واڵته‌که‌ی‪.‬‬

‫لیڤه‌رپوول به‌مزووانه‌ ڕاهێنه‌رى نوێ ده‌ستنیشان ده‌کات‬ ‫لیڤه‌رپوولى گرتبووه‌ ئه‌ستۆ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆى ئه‌نجامه‌ خراپه‌کانییه‌وه‌‬ ‫دوورده‌خرێته‌وه‌و له‌ شوێنى‬ ‫ئ �ه‌وی��ش ی��اری��زان��ى کۆنى‬ ‫ه��ه‌ڵ��ب��ژارده‌ى ئه‌ڵمانیاو‬ ‫ڕاهێنه‌رى پێشووى یانه‌ى‬ ‫بایه‌رمیونخ جۆرج کلینزمان‬ ‫ده‌ستنیشان ده‌کرێت‪.‬‬ ‫ج��ێ��ى ئ��ام��اژه‌ی��ه‌ پێشتر‬ ‫ه���ان���ده‌ران گ��ل �ه‌ی��ی��ان له‌‬ ‫فرۆشتنى یانه‌که‌و خراپى‬ ‫کردبوو‪،‬‬ ‫ئه‌نجامه‌کانى‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌ یاریزان‬ ‫جیرارد‪ ،‬به‌اڵم کاپتنى‬ ‫یانه‌که‌ داواى له‌ هانده‌ران‬ ‫ک��ردب��وو‪ ،‬ک���ه‌وا پشتى‬ ‫یانه‌ک به‌رنه‌ده‌ن‪.‬‬ ‫بڕیار وایه‌ ڕاهێنه‌رایه‌تى‬ ‫نوێى یانه‌ى لیڤه‌رپوول‬ ‫له‌ داهاتوویه‌کى نزیکدا‬ ‫ده‌ستنیشان بکرێت‪‌.‬‬

‫به‌هۆى ئه‌نجامه‌ خراپه‌کانییه‌وه‌‪،‬‬ ‫واى ل �ه‌ لێپرسراوانى یانه‌ى‬ ‫لیڤه‌رپوول ک��ردۆت �ه‌وه‌ تاکو‌‬ ‫بیر له‌ چاره‌سه‌رى کێشه‌ى‬ ‫یانه‌که‌ بکه‌ن‪ ،‬ئه‌ویش دواى‬ ‫ئ��ه‌و ئه‌نجامه‌ خراپانه‌ى‬ ‫یانه‌که‌ هه‌یه‌تى له‌م وه‌رزه‌دا‪،‬‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ یانه‌که‌ له‌ ‪15‬‬ ‫ساڵى ڕابردوودا به‌م شێوه‌ خراپه‌‬ ‫نه‌بووه‌‪ ‌،‬که‌ ئێستا یه‌کێکه‌ له‌ سێ‬ ‫خراپترین یانه‌ له‌ ڕیزبه‌ندى‬ ‫خولى ئینگلیزیدا‪.‬‬ ‫به‌پێى هه‌واڵه‌کان له‌ میدیا‬ ‫ئینگلیزییه‌کان سه‌رۆکى‬ ‫نوێى یانه‌ى لیڤه‌رپوول‬ ‫ب����ه‌م����زووان����ه‌ ب���ڕی���ارى‬ ‫ده‌رکردنى ڕۆى هۆدسۆنى‬ ‫ڕاهێنه‌رى ئێستاى یانه‌که‌‬ ‫ده‌دات‪ ،‬ئ��ه‌وی��ش دواى‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى له‌ سه‌ره‌تاى ئه‌م‬ ‫وه‌رزه‌وه‌ ئه‌رکى ڕاهینه‌رێتى‬

‫کاکا و بنزیمه‌ چاره‌نووسیان ب ‌ه کوێ ده‌گات ؟‬ ‫به‌پێى هه‌واڵێکى ‪Sport.es‬‬ ‫ه���ه‌ردوو ی��اری��زان ڕی��ک��اردۆ کاکاى‬ ‫به‌ڕازیلى و که‌ریم بنزیمه‌ى فه‌ڕه‌نسى‪،‬‬ ‫ک�ه‌ نزیکه‌ى ‪ 100‬ملیۆن یۆرۆیان‬ ‫پێدراوه‌ له‌ الی �ه‌ن سه‌رۆکى یانه‌ى‬ ‫ڕیاڵ مه‌دریده‌وه‌‪ ،‬ئێستا خراونه‌ته‌‬ ‫بازاڕى فرۆشتنه‌وه‌‪.‬‬ ‫دواى ئ�ه‌وه‌ى هه‌ریه‌ک له‌ یانه‌کانى‬ ‫مانچسته‌ر سیتى و چێڵسى ئینگلیزى‬ ‫ئاماده‌یى خۆیان بۆ کڕینى ڕیکاردۆ‬ ‫کاکاى به‌ڕازیلى نیشانداوه‌‪ ،‬یانه‌ى ئه‌ى‬ ‫سى میالنیش له‌ هه‌وڵى گه‌ڕانه‌وه‌ى‬ ‫یاریزانى ناوبراودایه‌ بۆ پێکهاته‌ى‬ ‫ڕیزه‌کانى‪ .‬له‌ الیه‌کى تریشه‌وه‌ که‌ریم‬ ‫بنزیمه‌ى فه‌ڕه‌نسى له‌ژێر چاودێرى‬ ‫ی��ان �ه‌ى شه‌یتانه‌ سووره‌کاندایه‌و‬ ‫پێده‌چێت هه‌ر ڕۆیشتنێکى ئه‌و یانه‌یه‌‬ ‫باوه‌شى بۆ بگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫س�ه‌ب��اره‌ت به‌ گ �ه‌ڕان �ه‌وه‌ى کاکا بۆ‬ ‫میالن‪ ،‬ل�ه‌م��اوه‌ى ڕاب���ردوو زۆربه‌ى‬ ‫میدیاکانى ئیتاڵى باس له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ى‬ ‫کاکا ده‌که‌ن بۆ شارى میالن‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌هۆى سه‌ردانه‌که‌ى باوکى کاکا بۆ‬ ‫نووسینگه‌ى سه‌ره‌کى میالن له‌ ڤیا‬ ‫تۆراتێ‪ .‬موجى له‌ لێدوانێکیدا ووتی‪:‬‬ ‫”گه‌ڕانه‌وه‌ى کاکا بۆ میالن ئاساییه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ڕۆناڵدینیۆ یانه‌که‌ جێبهێڵێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر من له‌ میالن بام‪ ،‬ئه‌وا تا‬ ‫هه‌تاهه‌تایه‌ پارێزگاریم له‌ ڕۆنالدینیۆ‬ ‫ده‌کرد ‪ ،‬وه‌ک هێرشبه‌رێکى دووه‌م‬ ‫یاریم پێى ده‌کرد”‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ په‌یوه‌ندیکردنى کاکا به‌‬

‫یانه‌ى ئه‌نته‌ر موجى ڕوونیکرده‌وه‌‬ ‫که‌وا ئه‌دریانۆ گالیانى مه‌رجێکى له‌‬ ‫بۆندى گواستنه‌وه‌ى دان��اوه‌ به‌وه‌ى‬ ‫کاکا ناتوانێت بۆ هیچ یانه‌یه‌کى ئیتاڵى‬ ‫جگه‌ له‌ میالن یارى بکات‪ .‬موجى‬ ‫ڕایگه‌یاند‪” :‬ئه‌گه‌ر کاکا گه‌ڕایه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وا ته‌نها بۆ میالن ده‌بێت‪ ،‬ئه‌دریانۆ‬ ‫گالیانى گرنگى به‌م الیه‌نه‌ى داوه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ئه‌و یاریزانه‌ به‌ڕازیلییه‌ ناتوانێت یارى‬ ‫بۆ هیچ یانه‌یه‌کى تر بکات”‪.‬‬ ‫کاکا خۆشى دواى ماوه‌یه‌ک بێده‌نگى‬ ‫سنوورێکى بۆ هه‌موو ئه‌و پڕوپاگه‌ندان ‌ه‬ ‫دانا و دووپاتى کرده‌وه‌ له‌ ڕیاڵ مه‌درید‬ ‫ده‌مێنیته‌و‌ه ‪ .‬کاکا له‌ لێدوانێکدا بۆ‬ ‫ڕۆژن��ام�ه‌ى ‪ AS‬وتوویه‌تی‪ " :‬ل ‌ه‬ ‫ڕیاڵ مه‌درید ده‌مێنمه‌وه‌و ده‌مه‌وێت‬ ‫س�ه‌رک�ه‌وت��ووب��م ل�ه‌گ�ه‌ڵ یانه‌که‌م"‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ ڕۆیشتنى ناوبراو بۆ‬ ‫یانه‌کانى واڵتى ئینگلته‌را تا ئێستا‬ ‫ئه‌و یانه‌ی ‌ه هیچ‬ ‫به‌ر پر سا نى‬ ‫وه‌اڵمێکى ئه‌و‬ ‫هه‌وااڵنه‌یان‬ ‫ب���ه‌ڕوون���ى‬ ‫نه‌داو ه‌ته‌و ه‌‪.‬‬ ‫ج��ێ��گ��اى باس ‌ه‬ ‫کاکا له‌ ئێستادا‬ ‫پێکانى هه‌یه‌و‬ ‫چاوه‌ڕوانده‌کرێت‬ ‫ل��ه‌ س��ه‌ره‌ت��اى‬ ‫ساڵى ت��ازه‌دا‬ ‫بگه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬

‫له‌باره‌ى یاریزانى فه‌ڕه‌نسى که‌ریم‬ ‫بنزیمه‌‪ ،‬ک� ‌ه ڕی��اڵ م �ه‌دری��د نیازى‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌ بیفرۆشرێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى‬ ‫ناوبراو ئه‌وه‌ى چاوه‌ڕوانى لێده‌کرێت‪،‬‬ ‫ناتوانێت پێشکه‌شى بکات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێناچێت مۆرینهۆ هه‌روا به‌ئاسانى‬ ‫ده‌س��ت��ب �ه‌ردارى ئ �ه‌و دوو یاریزان ‌ه‬ ‫پیشه‌گه‌ره‌ بێت‪ ،‬چونک ‌ه هه‌ردووکیان‬ ‫له‌ ئاستێکى ب �ه‌رزدان و مۆرینهۆش‬ ‫پێویستبوونى ی��ان �ه‌ک �ه‌ى ب��ۆ ئه‌و‬ ‫دوو یاریزان ‌ه ڕاگه‌یاندووه‌‪ .‬هه‌واڵى‬ ‫فرۆشتنى ه��ه‌ردوو ی��اری��زان کاکا و‬ ‫بنزیمه‌‪ ،‬یه‌که‌میان به‌هۆى پێکان ‌ه‬ ‫زۆره‌کانییه‌وه‌و دابه‌زینى ئاستى ل ‌ه‬ ‫چاو جاراندا‪ ،‬هه‌روه‌ها دووه‌میشیان‬ ‫به‌هۆى الوازى ئاستى یاریکردنییه‌و‌ه‬ ‫بووه‌‪ .‬س �ه‌ره‌ڕاى بوونى ئاستبه‌رزى‬ ‫ه�����ه‌ردوو ی���اری���زان‬ ‫ئۆزیل و دیماریا‪،‬‬ ‫ک � ‌ه توانایه‌کى‬ ‫بێو ێنه‌یا ن‬ ‫پێشکه ‌ش‬ ‫ب ‌ه ڕی��اڵ و‬ ‫هانده‌رانى‬ ‫کردووه‌‪.‬‬

‫‪11‬‬

‫بووفۆن له ئۆڵدترافۆرد یارى ناکات‌‬

‫پ��ێ��ده‌چ��ێ��ت دوای��ی��ن وه‌رزى‬ ‫یاریکردنى بێت‪.‬‬ ‫جۆسیبى م��ارۆت��ا به‌ڕێوه‌به‌ر‬ ‫ل��ه‌ ی��ان��ه‌ى ی��ۆڤ �ى‌ ب��ۆ توتۆ‬ ‫سپۆرت وتوویه‌تى‪" :‬هه‌موو‬ ‫ج���ۆره‌ گفتوگۆیه‌ک له‌گه‌ڵ‬ ‫م��ان��چ��س��ت�ه‌ری��ون��ای��ت��د ب���ه‌درۆ‬ ‫ده‌خ���ه‌م���ه‌وه‌ س���ه‌ب���اره‌ت به‌‬ ‫گواستنه‌وه‌ى بووفۆنى گۆڵچى‬ ‫یانه‌که‌"‪.‬‬ ‫ج��ێ��ى ئ���ام���اژه‌ی���ه‌ ب��ووف��ۆن‬ ‫ته‌مه‌نى ‪ ٣٢‬ساڵه‌ و ئێستا له‌‬ ‫قۆناغى چاکبوونه‌وه‌ى پێکانه‌‬ ‫سه‌خته‌که‌یه‌تى و گرێبه‌ستێکى‬ ‫له‌گه‌ڵ بیانکۆنێرى هه‌یه‌ تاوه‌کو‬ ‫ساڵى ‪ ٢٠١٣‬نوێی کردۆته‌وه‌‪.‬‬

‫ی��ان �ه‌ى یۆڤانتۆسى ئیتاڵى‬ ‫ب����ه‌ف����ه‌رم����ى گ���ش���ت ئ���ه‌و‬ ‫پڕوپاگه‌ندانه‌ى ڕه‌تکرده‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫باسیان له‌ گواستنه‌وه‌ى گۆڵچى‬ ‫یانه‌که‌ جانلویجى بووفۆن ده‌کرد‬ ‫بۆ ڕیزه‌کانى یانه‌ى مانچسته‌ر‬ ‫یونایتد‪ ،‬ئه‌مه‌ش دواى ئه‌و‬ ‫پێکانه‌ى تووشى هاتووه‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌کانى هه‌واڵ ئاماژه‌یان‬ ‫ب���ه‌وه‌ ک��ردب��وو‪ ،‬ک �ه‌ ه���ه‌ردوو‬ ‫ی��ان �ه‌ ڕێ��ک��ک �ه‌وت��وون له‌سه‌ر‬ ‫گواستنه‌وه‌ى بوفۆن به‌رامبه‌ر‬ ‫‪ ١٨‬ملیۆن یۆرۆ‪ ،‬گوایه‌ شه‌یتانه‌‬ ‫سووره‌کان ده‌یه‌وێت بووفۆن‬ ‫بکاته‌وه‌ جێگره‌وه‌ى ڤانده‌رسار‪،‬‬ ‫که‌ به‌هۆى گه‌وره‌بوونى ته‌مه‌نى‬

‫پێکهاته‌ی نموونه‌یى یۆرۆى ‪2012‬‬

‫ماڵپه‌ڕى گۆڵى جیهانى پێکهاته‌ى‬ ‫نموونه‌یى گه‌ڕى سێیه‌مى پااڵوتنى‬ ‫ی���ۆڕۆى ‪2012‬ى دان���ا‪ ،‬ک �ه‌ تیایدا‬ ‫ئ �ه‌س��ت��ێ��ره‌ى ئ�ه‌ڵ��م��ان��ى ئ��ۆزێ��ل و‬ ‫لۆرێنتى ئیسپانى و ڕیزه‌ى نه‌رویجى‬ ‫بوونیان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش پێکهاته‌‬

‫نموونه‌ییه‌که‌یه‌‪:‬‬ ‫جۆناپان جۆیبێرت (لوکسمبۆرگ)‬ ‫جۆن ئاڕن ڕیزه‌ (نه‌رویج) – ئارۆن‬ ‫هۆیس (ئێرله‌نداى باکوور) – فیلیپ‬ ‫الم (ئه‌ڵمانیا)‬ ‫لویس نانى (پورتوگال) – مه‌سعود‬

‫ئۆزێل (ئه‌ڵمانیا) – کۆنستانتین‬ ‫ڤاسیلیێڤ (ئیستۆنیا) – نیکۆ‬ ‫کڕانچیار (کڕواتیا)‬ ‫فێرناندۆ لۆرێنتى (ئیسپانیا) –‬ ‫ئ��ادام س��زاالى (هینگاریا) – تیم‬ ‫ماتڤاس (سلۆڤینیا)‬

‫تێرى ل ‌ه یارییه‌که‌ى مۆنتینیگرۆ دوورخرایه‌وه‌‬ ‫ی�ه‌ک��ێ��ت��ى ت��ۆپ��ى پ��ێ��ى ئینگلته‌را‬ ‫ئ��اش��ک��رای��ک��رد‪ ،‬ک�� ‌ه به‌رگریکارى‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ى نیشتمانى جۆن تێرى‬ ‫به‌هۆى ئ��ازار ل ‌ه پشتى ناچاربوو‌ه‬ ‫که‌مپى مه‌شقى هه‌ڵبژارده‌ک ‌ه جێبهێڵێت‬ ‫و به‌شدارى ل ‌ه یارى پااڵوتنه‌کانى جامى‬ ‫نه‌ته‌وه‌کانى ئه‌وروپا نه‌کات به‌رامبه‌ر‬ ‫مۆنتینیگرۆ ‪ .‬تێرى سێهه‌م یاریزانى‬

‫پێکهاته‌که‌ى فابیۆ کاپیلۆیه‌‪ ،‬ک ‌ه به‌هۆى‬ ‫پێکان کشاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬دواى هه‌ریه‌ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫"فیل جاگیلکا و ئ��ارۆن لینۆن"‪ .‬ل ‌ه‬ ‫به‌یاننامه‌ى ‪ FA‬دا هاتوو‌ه ‪ :‬جۆن‬ ‫تێرى گه‌ڕایه‌و‌ه یانه‌ى چێڵسى به‌هۆى‬ ‫ئازارى پشتى ‪ ،‬ئه‌و ل ‌ه الیه‌ن ستافى‬ ‫پزیشکییه‌و‌ه دوورخرایه‌و‌ه و ئاماده‌نابێت‬ ‫بۆ یارییه‌که‌ى ڕۆژى سێشه‌م ‌ه به‌رامبه‌ر‬

‫مۆنتینیگرۆ و ل ‌ه ئێستادا هیچ یاریزانێک‬ ‫وه‌ک جێگره‌وه‌ى بانگهێشت ناکرێت‪.‬‬ ‫چاوه‌ڕوان ده‌کرێت ئه‌مڕۆ ملمالنێیه‌کى‬ ‫ئاگرین له‌نێوان ه��ه‌ردوو هه‌ڵبژارد‌ه‬ ‫ڕووبدات‪ ،‬چونک ‌ه مۆنتینیگرۆ ل ‌ه ‪ ٣‬یارى‬ ‫‪ ٩‬خاڵى هه‌ی ‌ه و ئینگلته‌را ل ‌ه ‪ ٢‬یارى ‪٦‬‬ ‫خاڵى هه‌یه‌‪ ،‬وات ‌ه هه‌ردوو هه‌ڵبژارد‌ه تا‬ ‫ئێستا گشت یارییه‌کانیان بردۆته‌و‌ه‬

‫دیلپیرۆ باشترین یاریزان ل ‌ه مێژووى‬ ‫ژمار‌ه ‪10‬دا‬ ‫یاریزان و ئه‌فسانه‌ى تۆپى پێى‬ ‫ئیتاڵى و یانه‌ى خانمه‌ پیره‌که‌‬ ‫"ئه‌لیساندرۆ دی��ل پ��ی��رۆ"‪ ،‬که‌‬ ‫ن��اس��راوه‌ به‌ به‌فرى تۆرینۆ له‌‬ ‫ڕاپرسییه‌کى به‌رفراوانى ڕۆژنامه‌‬ ‫و ته‌له‌فزیۆنى سکاى سپۆرتى‬ ‫ئیتاڵیدا هاتووه‌‪ ،‬که‌ یاریزانه‌که‌ى‬ ‫یانه‌ى یۆڤانتۆس به‌ پله‌ى یه‌که‌م‬

‫هات له‌ ڕووى ده‌نگدانه‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫باشترین یاریزانه‌ له‌ مێژوودا‪ ،‬که‌‬ ‫ژم��اره‌ ‪10‬ى پۆشیوه‌ چ له‌گه‌ڵ‬ ‫یانه‌که‌ى و چ له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ى‬ ‫نیشتمانى و پێش یاریزانان "پێلێ‬ ‫و م��ارادۆن��ا و زیکۆ و میسى و‬ ‫کاسانۆ و تۆتى و زیدان" که‌وت‬ ‫‪.‬له‌م ڕاپرسییه‌دا‪ ،‬که‌ به‌ش به‌ش‬

‫بوو‪ ،‬له‌ به‌شى کۆتایى یاخود له‌‬ ‫یارى کۆتایى یاریزانان دیل پیرۆ‬ ‫و پێلێ ى به‌ڕازیلى مانه‌وه‌و به‌‬ ‫ئه‌نجامى ‪ 76%‬به‌ ‪ 24%‬دیل پیرۆ‬ ‫نازنه‌وه‌که‌ى به‌ده‌ستهێناو بووه‌‬ ‫باشترین یاریزان له‌ مێژوودا‪ ،‬که‌‬ ‫ژماره‌ ‪ 10‬ده‌پۆشێت‪.‬‬


‫سەرنووسەر‬

‫خاوەنی ئیمتیاز‬

‫عەبدوڵاڵ حاجی مەحمود‬

‫تەها عومەر‪:‬‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری هونەری‬

‫ئەنوەر عەبدوڵاڵ‬ ‫‪07480153603‬‬ ‫سەعید ئەحمەد‬ ‫‪Anwar.Abdula@yahoo.com‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫‪RebaziAzad@yahoo.com‬‬

‫‪0784 010 8289‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەرێمی کوردستان سلێمانی چوارباخ( وەیس) گەڕەکی (‪ )402‬کۆاڵنی (‪)3‬‬ ‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬

‫بۆ‬

‫ریکالم‪ ● 0770 120 8426 :‬نرخی ‪ 500‬دینارە‬

‫ئه‌ده‌ب نه‌هامه‌تى دروستـى ده‌کـات‬

‫دیمانه‪ :‬پەنهان‬ ‫گه‌لێک سه‌یر‌ه ئه‌وین ب ‌ه هه‌موو‬ ‫خه‌مه‌کانییه‌و‌ه هه‌ر الم شیرینه‌و‬ ‫ب���ه‌رده‌وام شیرینتر ده‌بێت‪ ،‬گه‌لێ‬ ‫سه‌یر‌ه هه‌نووک ‌ه ئازاره‌کانى ژیان‬ ‫ئاسمان ده‌گریه‌نن و په‌یوه‌ندى خاک و‬ ‫گوڵ ب ‌ه کاره‌سات پێناس ‌ه ئه‌کات‪ ،‬گه‌لۆ‬ ‫خه‌مه‌کان ڕه‌نگاڵه‌یه‌کیان پێکهێناو‌ه‬ ‫بۆ که‌ڵه‌گه‌تبوونى بااڵى نائومێدى‪،‬‬ ‫وه‌ر‌ه ئاوڕێک ل ‌ه ژیان بده‌ره‌و‌ه بزان ‌ه‬ ‫چ���ون الوالوى گ��ۆش��ک��راو به‌خه‌م‬ ‫ب��ااڵى چنارى شیعرا هه‌ڵواسراوه‌‪،‬‬ ‫ج��ی��اوازی��ی�ه‌ک��ان��ى ژی���ان و مردن‪،‬‬ ‫هه‌ڵهاتن و گه‌ڕانه‌وه‌‪ ،‬نێرگزه‌جاڕو‬ ‫بیابان هه‌تا دوایین جیاوازى ئه‌م‬ ‫گ �ه‌ردوون � ‌ه ب ‌ه جیاوازییه‌کانى من‬ ‫و ت��ۆش��ه‌و‌ه ئ��ه‌ى شیعر ده‌یکات‪.‬‬ ‫ته‌ها عومه‌ر ڕه‌سوڵ‪ ،‬که‌یه‌کێک ‌ه ل ‌ه‬ ‫خ��اوه‌ن به‌هره‌و ج��وان هه‌سته‌کانى‬ ‫ناو عاشقان و په‌نجه‌ڕاکێشه‌ر‌ه بۆ‬ ‫دابڕانه‌کانى گ�ه‌رده‌ک��ان تا دابڕانى‬ ‫عه‌شق و هه‌ڵگرى باگراوه‌ندێکى‬ ‫خه‌زانییه‌و هه‌میش ‌ه له‌گه‌ڵ خه‌زاندا‬ ‫ه �ه‌ڵ��ده‌ک��ات‪ .‬ل �ه‌م دی����داره‌دا له‌گه‌ڵ‬ ‫~ دا ده‌په‌یڤین‪.‬‬

‫ساڵى ‪ 1988‬دایکم بریندار بوو‪،‬‬ ‫ک ‌ه تاکو ئێستاش هه‌ر به‌و ئازاره‌و‌ه‬ ‫ژیان به‌سه‌رده‌بات‪ ،‬له‌گه‌ڵ دایکمدا‬ ‫یه‌کترما�� زۆر خۆشده‌ویست‪ ،‬له‌کاتى‬ ‫تۆپبارانه‌که‌دا وتبوویان ته‌ها ناوێک‬ ‫به‌رکه‌وتووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه دایکیشم چووبوو‬ ‫ب��ه‌دواى ه�ه‌واڵ�ه‌ک�ه‌دا‪ ،‬ئیدى دایکم‬ ‫به‌رکه‌وت‪ ،‬ئه‌م ‌ه خه‌مێکى گه‌وره‌بوو بۆ‬ ‫من‪ .‬ل ‌ه الیه‌کى تریشه‌و‌ه ل ‌ه په‌یمانگ ‌ه‬ ‫نه‌مده‌زانى خواردن ئاماده‌بکه‌م‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫هه‌مووکات داوام ل ‌ه دایکم ده‌کرد‪،‬‬ ‫ک ‌ه ئه‌و شتانه‌م بۆ بنووسێت ‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫خواردنه‌که‌ى پێ دروستده‌کرێت‪.‬‬

‫ک ‌ه چووین ‌ه پێشه‌وه‌‪ ،‬ده‌ستیان بۆ‬ ‫من ڕاکێشاو وتیان له‌مه‌یان مه‌کڕن‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه منیش ده‌ستم کرد ب ‌ه گریان و تا‬ ‫توانیم گریام‪ ،‬ئه‌م ‌ه مناڵیم بوو‪.‬‬ ‫~ پ������اش ئ������ه‌وه‌ى‬ ‫قۆناغى ئاماده‌ییت ته‌واوکرد‬ ‫و چوویت ‌ه په‌یمانگه‌‪ ،‬ژیانت‬ ‫و بیرکردنه‌وه‌کانت چى بوو‬ ‫به‌وپێییه‌ى ئ�ه‌وک��ات هێشتا‬ ‫ب�����ارى ژی���ان���ت ه����ه‌ر باش‬ ‫نه‌بوو؟‬ ‫ پ���اش ئ����ه‌وه‌ى چووم ‌ه‬‫په‌یمانگه‌‪ ،‬زۆر بێزار بووم‪،‬‬ ‫ب��ی��رم ل � ‌ه ژی���ان و خوێندن‬ ‫ده‌ک���رده‌وه‌‪ ،‬ب���ه‌راوردم ئه‌کردن‬ ‫زۆر ئاڵۆز بوون‪ .‬من ل ‌ه په‌یمانگادا‬ ‫تووشى خه‌مێکى گ �ه‌ور‌ه بووم‪،‬‬ ‫چونک ‌ه ل ‌ه سه‌رووى ئه‌و هه‌موو‬ ‫بێزارییه‌ى خۆمه‌و‌ه تۆپبارانى‬ ‫سلێمانى کرا له‌و ساڵه‌دا‪،‬‬ ‫وات����������� ‌ه‬

‫~‪ :‬وه‌ک������و شاعێرێک‬ ‫جیاوازییه‌کانى ژیا نى گه‌نج ل ‌ه کاتى‬ ‫گه‌نجى تۆو گه‌نجى ئێستادا ل ‌ه چیدا‬ ‫ده‌بنیت؟‬ ‫ من پێموای ‌ه ژیان ئێستا ل ‌ه کوردستاندا‬‫ئه‌وه‌ند‌ه جیاواز‌ه مه‌زه‌ند‌ه ناکرێت ب‬ ‫ه‌ژیانى ئه‌وکاته‌ى ئێمه‌‪ ،‬ئێستا زۆربه‌ى‬ ‫ئامرازه‌کانى ژیان دابینکراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌و کاته‌دا‪ ،‬وات� ‌ه ل ‌ه سه‌رده‌مى‬ ‫گه‌نجى مندا زۆربه‌ده‌گمه‌ن‬ ‫ئامرازه‌کانى خۆپێگه‌یاندن‬ ‫ده‌س��ت��ده‌ک��ه‌وت��ن بۆ‬ ‫ن��م��وون�� ‌ه ب����وارى‬ ‫خ���وێ���ن���دن���ه‌وه‌‪،‬‬

‫~‪ :‬س �ه‌ره‌ت��ا ده‌مانه‌وێت‬ ‫بزانین ژیان الى تۆ چۆن بوو کاتێ‬ ‫هه‌ستت کرد تۆ بوونت هه‌یه‌؟‬ ‫ م��ن ک � ‌ه ل � ‌ه س���اڵ���ى(‪ )1967‬ل ‌ه‬‫گه‌ڕه‌کى سه‌رشه‌قامى شارى سلێمانى‬ ‫ل �ه‌دای��ک��ب��ووم‪ ،‬ب �ه‌ه��ۆى ئ���ه‌وه‌ى ل ‌ه‬ ‫خێزانێکى هه‌ژاردا بووم‪ ،‬ژیانم ژیانێکى‬ ‫خ��ۆش ن�ه‌ب��وو‪ ،‬وات � ‌ه مناڵیم بۆ من‬ ‫خۆش نه‌گوزه‌را‪ .‬دایک و باوکم هه‌بوو‪،‬‬ ‫سوپاس بۆ خوا ئێستاش هه‌رماون‪،‬‬ ‫چونک ‌ه هه‌ژار بووین من هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ى‬ ‫توانام هه‌بوو کار بکه‌م ده‌ستم کرد‬ ‫ب ‌ه مه‌ساسه‌فرۆشتن‪ ،‬چه‌ند خۆش بوو‬ ‫مه‌ساسه‌که‌! پێیانده‌وت مه‌ساسه‌ى‬ ‫مینۆ‪ ،‬من هه‌ر له‌و کاته‌و‌ه چاره‌ڕه‌شیم‬ ‫دیار بوو‪ ،‬چونک ‌ه جارێکیان له‌گه‌ڵ‬ ‫مناڵێکى تردا مه‌ساسه‌مان ده‌فرۆشت‪،‬‬ ‫کۆمه‌ڵێک منداڵ دانیشتبوون‪ ،‬بانگیان‬ ‫کردین بۆئه‌وه‌ى مه‌ساسه‌مان لێبکڕن‪،‬‬

‫~‪ :‬چۆنێتى ده‌ستکردنت و‬ ‫چوونت بۆ ناو دنیاى ئه‌ده‌بى چۆن‬ ‫بوو؟‬ ‫ من یه‌که‌مجار ب ‌ه چیرۆک و په‌خشان‬‫ده‌ستمپێکردو ل ‌ه چه‌ندین گۆڤارو‬ ‫ڕۆژنامه‌دا به‌رهه‌مه‌کانم باڵو کرده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب �ه‌ه��ۆى زۆر ح �ه‌زک��ردن��م ب ‌ه‬ ‫خوێندنه‌وه‌ى شاعیر‌ه کالسییکیه‌کان‪،‬‬ ‫شیعرێکم نووسینى‪ ،‬مامۆستاى‬ ‫خوالێخۆشبوو نووسه‌ر (عوسمان‬ ‫سه‌ید قادر) خوێندییه‌وه‌و پێى وتم "‬ ‫تۆ ڕێچکه‌یه‌کى شیعر بگره‌‪ ،‬سه‌رکه‌وتن‬ ‫به‌ده‌ستده‌هێنیت تیایدا"‪ .‬بۆی ‌ه منیش‬ ‫به‌گوێیم کردوو یه‌که‌م شیعرم به‌ناوى‬ ‫"لێم ببوره‌" ب��وو‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه ڕۆژنامه‌ى‬ ‫کوردستانى نوێدا باڵو کرایه‌وه‌‪ ،‬ئیدى‬ ‫ڕێچکه‌یه‌کى شیعریم گرته‌به‌رو زۆریش‬ ‫پێى خۆش حاڵم‪.‬‬ ‫~‪" :‬خه‌زانى عه‌شق" یه‌که‌م‬ ‫به‌رهه‌مى شیعریت بوو‪ ،‬ده‌نگدانه‌وه‌ى‬ ‫چۆن بوو له‌ناو خوێنه‌ردا؟ بۆ ئه‌و‬ ‫ناو‌ه بوو‌ه ناونیشانى ؟ ئه‌و شیعران ‌ه‬ ‫هه‌ستى خۆت بوون؟‬ ‫ "خه‌زانى عه‌شق" هه‌ڵگرى هه‌ستى‬‫خۆم و گه‌نجانى تره‌و من و هه‌موو‬ ‫شاعیرو نوسه‌ره‌کانى تر‪ ،‬شیعره‌کانیان‬ ‫پاڵنه‌رێکیان هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم من هه‌میش ‌ه‬ ‫خه‌زانم له‌ناخما‪ ،‬له‌ناو ژیانما ئه‌بینى ‪.‬‬ ‫بۆی ‌ه خه‌زانى عه‌شق بوو ب ‌ه ناونیشانى‬ ‫و ل ‌ه ساڵى ‪2004‬دا باڵومکرده‌وه‌و کاک‬ ‫ساڵح بێچار پێشه‌کى بۆ نووسى و‬ ‫خوێنه‌رێکى باشى هه‌بوو‪.‬‬ ‫~‪ :‬پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ت چۆن ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ شاعیره‌کانى کوردستاندا؟‬ ‫ په‌یوه‌ندیم زۆر که‌م ‌ه به‌هۆى سه‌ر‬‫قاڵیم ب ‌ه کاره‌که‌مه‌وه‌‪ ،‬پاشانیش خۆم‬ ‫زۆر به‌که‌مى‪ ،‬ده‌نا حه‌زم ل ‌ه تێکه‌اڵوى‬ ‫نییه‌‪.‬‬

‫کۆچى دوایى هاوسه‌رى ‪ 134‬ژن‬

‫لە «کەالر» به‌سااڵچوویه‌ک له‌ ته‌مه‌نى‬ ‫سه‌دساڵیدا چووه‌ سێیه‌مین قه‌فه‌سى زێڕینەوە‬ ‫ل �ه‌ ک���ه‌الر پ��ی��اوێ��ک ل �ه‌ ته‌مه‌نى‬ ‫(‪ )97‬ساڵیدا ژنى سێیه‌مى هێناو‬ ‫ب �ه‌ وت���ه‌ى خ��ۆى ل �ه‌ ناسنامه‌ى‬ ‫ب����ارى ش��ارس��ت��ان��ى ته‌مه‌نى‬ ‫ب��چ��ووک��ک��راوه‌ت�ه‌وه‌و ل�ه‌ ڕاستیدا‬ ‫ته‌مه‌نى (‪ )110‬س��اڵ ده‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌شى درکاندووه‌‪ ،‬که‌ له‌ ڕووى‬ ‫ته‌ندروستییه‌وه‌ زۆرباشه‌ و که‌ڵکى‬ ‫ژنهێنانى ماوه‌ و له‌ ئێستادا له‌‬ ‫مانگى هه‌نگوینیدایه‌‪ .‬جێگه‌ی باسه‌‬ ‫ئه‌م پیاوه‌ ناوى (حاجى محه‌مه‌د)‬ ‫ه‌و دانیشتووى گه‌ڕه‌کى (که‌الرى‬ ‫ک��ۆن�ه‌)و نزیکه‌ى دوو هه‌فته‌یه‌‬

‫ڕۆژى (‪)5‬ى ئه‌م مانگه‌‪ ،‬ئه‌نسێنتۆس‬ ‫ئه‌کوکو‪ ،‬ئه‌و پیاوه‌ى که‌ (‪134‬‬ ‫ژن و ‪160‬م��ن��داڵ و نزیکه‌ی ‪203‬‬ ‫ن�ه‌وه‌ى هه‌یه‌)‪ ،‬له‌ ته‌مه‌نى (‪)93‬‬ ‫ساڵیدا له‌ کینیا کۆچى دوایی کرد‪.‬‬ ‫ئه‌کوکو‪ ،‬که‌ خۆى به‌ "پێشه‌نگى‬ ‫قوتابخانه‌ی ف��ره‌ژن��ى له‌ کینیا"‬ ‫داده‌نا و خۆى به‌وه‌ هه‌ڵده‌کێشا‪،‬‬ ‫که‌ ژنان داواى زه‌واجى لێده‌که‌ن‪،‬‬ ‫ده‌ڵێن گوایه‌ خه‌ونى ته‌مه‌نى خۆى‬ ‫به‌ده‌ستنه‌هێناوه‌ له‌وه‌ى ژنی زیاتر‬ ‫بهێنێ‪ .‬به‌گوێره‌ی زانیارییه‌کان‪،‬‬ ‫ئه‌کوکو بۆ یه‌که‌مینجار له‌ ساڵى‬ ‫(‪ ،1939‬له‌ ته‌مه‌نى ‪ 20‬ساڵیدا‪،‬‬ ‫ژنی هێناوه‌)‪ .‬ژنى یه‌که‌مى ناوى‬ ‫دینا ب��ووه‌و دوواهه‌میشیان ناوى‬ ‫جۆزفینه‌‪ ،‬که‌ (ساڵى ‪ 1992‬له‌‬ ‫ته‌مه‌نى ‪ 76‬ساڵیدا) هێناویه‌تى‪.‬‬

‫ئێستا ئه‌وه‌ند‌ه شیاو‌ه مرۆڤ ئه‌توانێت‬ ‫به‌ئاره‌زووى خۆى بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێم ‌ه تاوه‌کو ئیشێکمان ده‌ستده‌که‌وت‪،‬‬ ‫ت����ه‌واو ب��ێ��زار ده‌ب���ووی���ن‪ ،‬که‌چى‬ ‫به‌رده‌وامیش ب��ه‌دواى خوێندنه‌وه‌دا‬ ‫ده‌گه‌ڕاین‪.‬‬

‫ل�����ه‌دواى دوا زه‌واج����ه‌ک����ه‌ى و‬ ‫به‌هۆى خراپبوونى ته‌ندروستى و‬ ‫تووشبوونى به‌ نه‌خۆشى شه‌کره‌‪،‬‬ ‫ئه‌کوکو وازى له‌ کارکردن هێنا‪،‬‬ ‫بێگومان به‌ ناچاریش له‌ ژنهێنان!‬ ‫ل����ه‌دواى ک��ۆچ��ى دواییه‌که‌شی‪،‬‬ ‫ته‌نها (‪ 46‬ژنى له‌ال مابوونه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ‪ 36‬ژنى دیکه‌ی ته‌اڵقدراو‪،‬‬ ‫که‌ هه‌موویان هێشتا له‌ ژیاندا‬ ‫ماون)‪ .‬مه‌سه‌له‌ی ژنه‌کانى ئه‌کوکو‬ ‫مشتومڕێکى زۆرى له‌ کینیا به‌دواى‬ ‫خۆیدا هێنا‪ ،‬به‌تایبه‌تى که‌ له‌م‬ ‫واڵته‌دا فره‌ژنى قه‌ده‌غه‌یه‌‪ ،‬ته‌نها بۆ‬ ‫که‌مینه‌ی مسوڵمانان نه‌بێ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌کوکو ژماره‌ى‬ ‫پێوانه‌یى له‌ ژنهێنان له‌ کینیا و‬ ‫سه‌رانسه‌رى کیشوه‌رى ئه‌فریقادا‬ ‫شکاند‪.‬‬

‫به‌هۆى فراوانبوونى خێزانه‌که‌شی‪،‬‬ ‫که‌ عه‌شیره‌تێکه‌ بۆخۆی‪ ،‬ئه‌کوکو‬ ‫گوندێکى تایبه‌تى به‌ناوى کارونۆجۆ‬ ‫له‌ پارێزگاى نیانزا له‌ خۆرئاواى کینیا‬ ‫دام�ه‌زران��د‪ .‬له‌ ساڵى (‪)1970‬دا‪،‬‬ ‫ئه‌کوکو دوو قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تایى‬ ‫بۆ منداڵ و نه‌وه‌کانى و کڵێسه‌یه‌کى‬ ‫تایبه‌تیشى دروستکرد‪ .‬ئه‌کوکو‬ ‫خاوه‌نى "ئیمپراتۆریه‌تى بنه‌ماڵه‌"‬ ‫بوو‪ ،‬که‌ چه‌ندین پرۆژه‌ی بچووکى‬ ‫به‌ یارمه‌تى کوڕه‌کانى به‌ڕێوه‌ده‌برد‪.‬‬ ‫سیاسه‌تیشه‌وه‌‪،‬‬ ‫ل����ه‌ب����اره‌ی‬ ‫گونده‌که‌ى گرنگى خ��ۆى له‌ الى‬ ‫سیاسه‌تمه‌داره‌کاندا هه‌بوو له‌ کاتى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌ خۆماڵییه‌کاندا‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ده‌نگه‌کانى بنه‌ماڵه‌که‌ى سه‌نگێکى‬ ‫به‌هێزیان هه‌بوو له‌ مسۆگه‌رکردنى‬ ‫کورسییه‌ک له‌ ئه‌نجومه‌نه‌کاندا‪.‬‬

‫ژن���ى سێیه‌مى گواستۆته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا به‌پێى ناسنامه‌ له‌‬ ‫دایکبووى (‪)1913‬ى شارۆچکه‌ى‬ ‫ک��ه‌الره‌‪ .‬حاجى محه‌مه‌د به‌پێى‬ ‫وته‌ى خۆى له‌ کاتى ده‌رهێنانى‬ ‫ن��اس��ن��ام �ه‌ى ب���ارى شارستانى‬ ‫ته‌مه‌نى بچووککراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رنا‬ ‫له‌ ڕاستیدا له‌دایکبووى (‪)1900‬‬ ‫ه‌‪ ،‬به‌م پێیه‌ش ناوبراو‪ ،‬که‌ ئێستا‬ ‫له‌ مانگى هه‌نگوینیدایه‌‪ ،‬ته‌مه‌نى‬ ‫(‪ )110‬ساڵه‌و ڕایشیگه‌یاندووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫بارى ته‌ندروستى زۆرباشه‌و تواناى‬ ‫ژنهێنانى ماوه‌‪.‬‬

‫کێ ده‌بێته‌ پاڵه‌وانى ڕیش و سمێڵ ؟‬

‫ل���ه‌ الى چ����ه‌پ����ه‌وه‌‪ :‬ف��ران��ز‬ ‫میترهاوزه‌ر (نه‌مسا)‪ ،‬یورگه‌ن‬ ‫ب���ورگ���ه���ارت (ئ��ه‌ڵ��م��ان��ی��ا) و‬ ‫ه���ارڤ دیبهۆڵت (فه‌ڕه‌نسا)‬ ‫ل�ه‌ کاتى به‌شداریکردنیان له‌‬ ‫پاڵه‌وانێتییه‌کانى ئ �ه‌وروپ��ا بۆ‬ ‫ڕیش و سمێڵ‪ ،‬که‌ له‌ لیۆگانگ‪،‬‬

‫سالزبێرگ له‌ نه‌مسا به‌ڕێوه‌چوو‪.‬‬ ‫زی��ات��ر ل �ه‌ (‪ )150‬کێبڕکێکه‌ر‬ ‫ل �ه‌ (‪ )17‬ج���ۆرى پێشبڕکێدا‬ ‫به‌شدارى له‌م پاڵه‌وانێتییانه‌دا‬ ‫ده‌ک��ه‌ن بۆ ب��ردن �ه‌وه‌ى نازناوى‬ ‫سه‌رنجڕاکێشترین و جوانترین و‬ ‫سه‌یرترین ڕیش و سمێڵ‪.‬‬

‫زانا عومەر‬

‫ده‌وڵه‌تى کوردى‬ ‫کارى ده‌وێت‬ ‫به‌یانییه‌ک‪ ،‬ک ‌ه هه‌ڵده‌ستین ل ‌ه خه‌و‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌هێنین ‌ه به‌رچاومان که‌وا بووینه‌ت ‌ه‬ ‫خاوه‌نى ده‌وڵه‌تى کوردى‪ ،‬به‌اڵم بیرت‬ ‫نه‌چێت ئه‌م ‌ه ل ‌ه خه‌ون ده‌چێت‪ ،‬نه‌ک واقیع‪،‬‬ ‫ل ‌ه خه‌یاڵ ده‌چێت‪ ،‬نه‌ک هه‌قیقه‌ت‪ .‬ئه‌م‬ ‫قسه‌یه‌م له‌و ڕووانگه‌یه‌و‌ه نیی ‌ه که‌" ئێم ‌ه‬ ‫هه‌رگیز نه‌بین ‌ه خاوه‌نى ده‌وڵه‌تى کوردى‪،‬‬ ‫به‌ڵکو له‌و ڕوو��‌وه‌یه‌‪ ،‬ک ‌ه هه‌رشتێکت بوێت‬ ‫و ئاره‌زووى بکه‌یت‪ ،‬ده‌بێت هه‌وڵبده‌یت‬ ‫و ک��ارى بۆبکه‌یت"‪ .‬بێگومان خه‌ونى‬ ‫ده‌وڵه‌تى ک��وردى‪ ،‬خه‌ونى هه‌مووانه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئ��ه‌و‌ه نه‌بێت ه��ه‌روا به‌ئاسانى‬ ‫پێیبگه‌ین‪ ،‬چونک ‌ه تا ئێستا ئه‌و واڵتانه‌ى‬ ‫به‌شێکى کوردستانیان به‌رکه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫ئاماده‌نین دان ب ‌ه سه‌ره‌تاییترین مافى‬ ‫کورددا بنێن‪ ،‬ئاماده‌نین کورد ب ‌ه زمانى‬ ‫شیرینى دایک قس ‌ه بکات‪ ،‬ئیتر چۆن‬ ‫به‌ئاسانى ملکه‌چى ئ��ه‌و‌ه ده‌ب��ن‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ده‌وڵه‌تێکى کوردى دراوسێیانه‌‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ته‌قه‌بوولى سه‌ره‌تاییترین مافت ناکه‌ن‪،‬‬ ‫جا بێتوو ته‌قه‌بوولى ده‌وڵه‌تى کوردى‬ ‫بکه‌ن! ئه‌گه‌ر وه‌ک عێراقیش قبووڵى زۆر‬ ‫شتیان کردبێت‪ ،‬ئه‌وا له‌به‌ر ئه‌و بارودۆخ ‌ه‬ ‫ب��ووه‌‪ ،‬ک ‌ه ئ��ه‌وان پێیدا تێپه‌ڕیوون‪،‬‬ ‫نه‌ک بڕوابوونیان به‌و مافان ‌ه و بینینى‬ ‫وه‌ک هه‌قێکى مه‌شرووعى کورد‪،‬چونک ‌ه‬ ‫ئه‌زموونمان ‌ه زۆر‌ه هه‌ردواى به‌هێزبوونیان‬ ‫سه‌رله‌نوێ چۆن که‌وتوونه‌ته‌و‌ه وێزه‌ى‬ ‫کورد و ئه‌وه‌ى خوا پێى ناخۆش بێت‬ ‫پێیانکردووه‌‪ .‬ئه‌وان ته‌نها شتێک بیرى‬ ‫لێبکه‌نه‌و‌ه خۆیانن‪ ،‬باشترین شت ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫خۆت کار بۆ خۆت بکه‌یت و چاوه‌ڕوانى‬ ‫ده‌س��ت و به‌رهه‌مى که‌س نه‌بیت‪ .‬ل ‌ه‬ ‫ڕووی �ه‌ک��ى تریشه‌و‌ه ت��ا ئێستا کورد‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه ل ‌ه ناوخۆیدا یه‌کگرتوو بێت‪،‬‬ ‫به‌ڵکو به‌قه‌د ژماره‌مان جیاوازیمان هه‌یه‌و‬ ‫له‌سه‌ر زۆر خاڵ و ڕه‌هه‌ندى گرنگ کۆک‬ ‫نین‪ ،‬ک ‌ه چاره‌نووسى نه‌ته‌وه‌ییمانى پێو‌ه‬ ‫به‌نده‌‪ .‬ل ‌ه باکوور یه‌کێک شتێک ده‌ڵێت‬ ‫و ل ‌ه باشوور پێچه‌وانه‌که‌ى‪ ،‬ل ‌ه خۆرهه‌اڵت‬ ‫شتێک هه‌یه‌و ل ‌ه خۆرئاوا باسوخواسێکى‬ ‫تر‪ ،‬گرنگ ‌ه ئه‌م جیاوازییان ‌ه یه‌کبخه‌ین و‬ ‫ئه‌و‌ه پییشانبده‌ین‪ ،‬ک ‌ه جیاوازییه‌کانمان‬ ‫بۆ به‌هێزبوونمانه‌‪ ،‬نه‌ک الوازبوونمان‪،‬‬ ‫پ��ێ��ش��ن��ی��ارى ئ����ه‌و‌ه ب��ک �ه‌ی��ن نابێت‬ ‫جیاوازییه‌کان له‌سه‌ر حسابى نه‌ته‌وه‌یى‬ ‫بێت‪ ،‬نابێت ناکۆکییه‌کانیشمان ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫زه‌ق بێت بگات ‌ه که‌شکه‌النى فه‌له‌ک‪ ،‬با‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه به‌حه‌سره‌ته‌و‌ه بین‪ ،‬ک ‌ه گوێمان‬ ‫ل ‌ه ن��اوى خ��اک و کوردستان ده‌بێت‪،‬‬ ‫هه‌ست ب ‌ه بوونى خۆمان نه‌که‌ین ل ‌ه‬ ‫ئاستیدا‪ ،‬به‌قوربانیدانى ئاوا ده‌بین ‌ه شت‬ ‫و ده‌گه‌ین ‌ه ئامانج‪ ،‬نه‌ک ته‌نها قسه‌ى‬ ‫باقوبریق‪.‬‬ ‫زۆرێ��ک ل ‌ه س �ه‌رک��رده‌و ناوداره‌کانمان‬ ‫بانگه‌شه‌ى ئ��اره‌زووى بینینى ده‌وڵه‌تى‬ ‫ک��وردى ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬به‌اڵم بینین شتێکه‌و‬ ‫کارکردن شتێکى تر‌ه بۆ ئه‌وان‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫به‌جددى ل ‌ه خه‌مى ئه‌وه‌دا بن کارى بۆ‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬نه‌ک ته‌نها لێدوان و دروشم بێت‪،‬‬ ‫با قسه‌کانمان له‌گه‌ڵ ناخماندا یه‌کبێته‌وه‌و‬ ‫ب ‌ه ڕاستگۆییه‌و‌ه مامه‌ڵ ‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬ک ‌ه ده‌مانه‌وێت‪ ،‬نه‌ک شتێک بڵێین‬ ‫و پێچه‌وانه‌که‌ى جێبه‌جێ بکه‌ین‪ .‬ده‌زانم‬ ‫ئه‌وان تامه‌زرۆى ئه‌و ڕۆژه‌ن‪ ،‬ک ‌ه ده‌وڵه‌تى‬ ‫کوردى دێته‌بوون‪ ،‬به‌اڵم له‌دایکبوونى ئه‌و‬ ‫مناڵ ‌ه هه‌روا ئاسان نییه‌‪ ،‬خه‌باتى چه‌ندین‬ ‫وده‌یان و سه‌دان ساڵه‌ى ده‌وێت‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫سه‌رکرده‌کان هه‌ریه‌که‌یان قۆناغى خۆى‬ ‫بۆ ئاماده‌کارى شتێکى وا به‌جوانى و‬ ‫ڕێکوپێکى به‌ڕێبکات‪ ،‬نه‌ک ئه‌وه‌ى کارێک‬ ‫بکات هه‌ستى نه‌ته‌وه‌یى بریندار بکات‪.‬‬ ‫کارێک بکات ئه‌وه‌ى دوژمنان به‌دوایدا‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕان و ده‌ستیان نه‌ده‌که‌وت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫پێشکه‌شیان بکات‪.‬‬


Jamawar News