Page 1

‫ژمارە (‪)372‬‬

‫بی به‌رانبه‌ر‬

‫~‬

‫هەڵدەبژێرین‬

‫رۆژنامه‌ى جه‌ماوه‌رى کوردستان‬ ‫‪ 16‬الپەڕە‬ ‫هه‌فتــــــه‌نامه‌یه‌کى سیاسییــــــ ‌ه حــــــزبى سۆسیــــالیــست دیموکراتى کوردستان ده‌ریده‌کات ● ژمــــــــار ‌ه ‪598‬‬

‫هاوپەیمانی کوردستان‬

‫تایبه‌ت به‌ هه‌ڵبژاردن‬

‫وه‌رگره‌‬

‫● سێشــــــــــه‌ممــــــــــه ‪ /04‬ڕه‌شه‌مێ‪ 2709/‬کوردی ● ‪ 2010/02/23‬زایینــــــــــی ● ساڵی ‪www.SURENS.com ● 29‬‬

‫دوێنـێ ب ‌ه خوێن به‌رگریمـان ل ‌ه کوردستــان ده‌کرد‪ ،‬ئه‌مڕۆ ب ‌ه ده‌نگ‬ ‫هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود بنکە و ناوەندەکانی بانگەشەی‬ ‫هەڵبژاردنی حسدک لە ناوچە جیاجیاکان بەسەر دەکاتەوە‪ ...‬ل‪2‬‬ ‫ڕێکخستنه‌کانى «حسدک» ل ‌ه ئه‌وروپا‪ ،‬کار بۆ سه‌رخستنى‬ ‫پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى عێراق ده‌که‌ن‪ ...‬ل‪2‬‬ ‫سه‌رکه‌وتنى کورد له‌ به‌غداد به‌نده‌ به‌ یه‌ک گوتارییه‌وه‌‪...‬‬ ‫‪ 30‬هه‌زار یه‌که‌ى نیشته‌جێبوون دروستده‌کرێت‪...‬‬

‫ل‪9‬‬

‫ل‪11‬‬

‫گه‌نجان‌و که‌سوکارى شه‌هیدان پشتگیرى ل ‌ه کاندیدى ژمار ‌ه (‪)15‬ى «حسدک» ده‌که‌ن ل ‌ه سلێمانى‬ ‫له‌گه‌ڵ نزیکبوونه‌وه‌ى‌واده‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ى ع��ێ��راق‪ ،‬ژم��اره‌ی��ه‌ک��ى زۆر ل‌ه پارێزگاى سلێمانی‪ ،‬ب‌ه ~‬ ‫ل�‌ه گ�ه‌ن��ج��ان‌و ک���وڕو ک �چ‌و که‌سوکارى ڕاگه‌یاند‪ ،‬ئاستى لێهاتوویى‌و ڕابردووى‬ ‫شه‌هیدانى سه‌ربه‌رزى بزاڤى ڕزگاریخوازى خ��ان �ه‌واده‌ى تێکۆشه‌رى کاندیده‌کان بۆ‬ ‫کوردستان‪ ،‬پشتیوانی ل‌ه کاندیدى ژمار‌ه ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ى ع��ێ��راق ڕۆڵى‬ ‫(‪)15‬ى خ��ۆی��ان ده‌ک����ه‌ن ل �‌ه پارێزگاى گرنگیان هه‌ی‌ه ل‌ه پشتیوانی جه‌ماوه‌ر له‌و‬ ‫کاندیدانه‌‪ .‬ئاماژه‌ى به‌وه‌ش کرد «پارێزه‌ر‬ ‫سلێمانی‪.‬‬ ‫به‌رپرسى نووسینگه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى شیالن شه‌هید شێرکۆ شێخ عه‌لى‪ ،‬چاالک‬

‫ل‌ه ب��وارى مافه‌کانى گه‌نجان‌و ئافره‌تان‪،‬‬ ‫‌وه‌ک کچ‌ه شه‌هیدو پارێزه‌رێکى چاالک‬ ‫ل �‌ه الی���ه‌ن ڕێ��ک��خ��راوه‌ک��ان��ى کۆمه‌ڵگاى‬ ‫مه‌ده‌نى‌و توێژى الوان��ه‌و‌ه پشتیوانییه‌کى‬ ‫فراوانى لێده‌کرێت‌و که‌سوکارى شه‌هیدان‬ ‫ب‌ه کاندیدى ڕاسته‌قینه‌ى خۆیانى ده‌زانن‬ ‫ب �ه‌و پێیه‌ى‪ ،‬ک�‌ه کچ‌ه شه‌هیدێکى اڵو‬ ‫باشتر ل �‌ه خ���‌هم‌و کێشه‌کانى گه‌نجان‌و‬

‫که‌سوکارى شه‌هیدان تێده‌گات‌و ده‌توانێت شه‌هیدان به‌رپرسیارێتییه‌کى گ�ه‌ور‌هن‌و ب‌ه‬ ‫هه‌موو توانامان ئه‌و به‌رپرسیارێتیی‌ه ل‌ه‬ ‫به‌رگرییان لێبکات»‪.‬‬ ‫الى خۆشیه‌و‌ه شیالن شه‌هید شێرکۆ شێخ په‌رله‌مانى داهاتووى عێراقدا ده‌که‌ین‌ه پرۆژ‌ه‬ ‫ع�ه‌ل��ى ک��ان��دی��دى ژم���ار‌ه (‪)15‬ى حزبى بۆ به‌دیهێنانى خواست‌و داواکانیان»‪.‬‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان ل‌ه وتیشی «ل �ه‌پ��اڵ ئامانج‌ه نیشتمانى‌و‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانى کوردستان ل‌ه پارێزگاى ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی �ه‌ک��ان‪ ،‬زۆر پ��رس��ى گه‌نجان‌و‬ ‫س��ل��ێ��م��ان��ی‪ ،‬ب��‌ه ~ ڕاگه‌یاند ئ���اف���ره‌ت���ان‌و چ��ی��ن��وت��وێ��ژ‌ه جیاوازه‌کانى‬ ‫«متمانه‌ى گه‌نجان‌و ئافره‌تان‌و که‌سوکارى کۆمه‌ڵگاى ک��وردس��ت��ان پێویستیان ب‌ه‬

‫ک��ارل�ه‌س�ه‌رک��ردن ه�ه‌ی�ه‌و به‌رنامه‌مان بۆ‬ ‫ته‌رحکردن‌و باسکردنى هه‌موو ئه‌و پرسان‌ه‬ ‫هه‌ی‌ه ل‌ه په‌رله‌مانى داه��ات��ووى عێراقدا‪،‬‬ ‫هه‌موو هه‌وڵمان ده‌خه‌ینه‌گه‌ڕ بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌و متمانه‌یه‌ى جه‌ماوه‌ر سه‌ربه‌رز‬ ‫بین‪ .‬ده‌مانه‌وێت له‌مه‌ودوا جه‌ماوه‌ر هه‌ست‬ ‫ب‌ه نوێنه‌رایه‌تى خۆیان بکه‌ن ل‌ه په‌رله‌مانداو‬ ‫ده‌نگى داواکانیان بگه‌یه‌نین‌ه به‌غداد»‪.‬‬

‫نوێنەری جەمـاوەرە‪ ،‬بۆیە دەنگ ئەدەم بە ژماره ‪15‬ی لیستــی هاوپەیمــانی‬


‫‪2‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫راپۆرت و هه‌واڵ‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫هاوپه‌یمانیی کوردستان ده‌ربڕی ئیراده‌ی خه‌ڵکی کوردستانه‌‪.‬‬ ‫دیدار و چاالکییەکانی هەڤاڵ سکرتێری (حسدک)‬ ‫هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود‪ ،‬نووسینگه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى «حسدک»ى ل ‌ه شارى که‌رکوک به‌سه‌رکرده‌و ‌ه‬

‫ڕۆژى چوارشه‌ممه‌ ‪ 2010/2/17‬هه‌ڤاڵ‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د ح��اج��ى م�ه‌ح��م��ود‪ ،‬سکرتێرى‬ ‫گشتیى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ب�ه‌ ی���اوه‌رى ه�ه‌ڤ��اڵ ئه‌نوه‌ر‬ ‫ت�ه‌ه��ا ئ �ه‌ن��دام��ى کۆمیته‌ى ناوه‌ندی‪،‬‬ ‫نووسینگه‌ى ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ه‌ک��ان��ى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستانى‬ ‫ل �ه‌ ش���ارى ک �ه‌رک��وک به‌سه‌رکرده‌وه‌و‬ ‫له‌ الی�ه‌ن هه‌ڤاڵ شێخ حه‌سیب شوانى‌و‬ ‫ژم��اره‌ی�ه‌ک له‌ هه‌ڤااڵنى نووسینگه‌ى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کانه‌وه‌ پێشوازى لێکرا‪.‬‬

‫له‌ دیدارێکدا ب��اس له‌ ڕه‌وش��ى سیاسى‬ ‫عێراق‌و پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کان کراو‬ ‫هه‌ڤااڵنى نووسینگه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى‬ ‫«ح�������س�������دک» ل������ه‌ ک�����ه‌رک�����وک‬ ‫ڕێوشوێنه‌کانى تایبه‌ت به‌ بانگه‌شه‌ى‬ ‫هه‌ڵبژاردنیان له‌ ک �ه‌رک��وک‌و ڕه‌وشى‬ ‫ئه‌منى ش��اره‌ک�ه‌ خ��س��ت�ه‌ڕوو‪ ،‬هه‌روه‌ک‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی��ان ب �ه‌و پشتیوانییه‌ فراوانه‌ى‬ ‫جه‌ماوه‌رى که‌رکوک کرد له‌ کاندیدى‬ ‫ح���زب���ى س��ۆس��ی��ال��ی��س��ت دیموکراتى‬ ‫کوردستان‪ ،‬که‌ ئاماژه‌یه‌ بۆ په‌یوه‌ندى‬

‫دێ��ری��ن��ى ن��ێ��وان خ�ه‌ب��ات��ى شۆڕشگێڕى‌و‬ ‫سیاسى «حسدک»و شارى که‌رکوک‌و‬ ‫که‌رکوکییه‌کان‪ ،‬که‌ هه‌میشه‌ به‌شێک‬ ‫ب��وون له‌ ئامانجه‌ نیشتمانییه‌کانى ئه‌و‬ ‫خه‌باته‌ دوورو درێژه‌‪.‬‬ ‫دوات��ر هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود‬ ‫سه‌ردانى بنکه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستانى‬ ‫کرد له‌ شۆڕیجه‌ى که‌رکوک‌و له‌ الیه‌ن‬ ‫هه‌ڤاڵ مامۆستا سادق جه‌بارى کاندیدى‬ ‫ژم���اره‌ (‪)24‬ى لیستى هاوپه‌یمانیى‬

‫ک���وردس���ت���ان ل���ه‌ ش����ارى که‌رکوک‌و‬ ‫ژماره‌یه‌ک له‌ هه‌ڤااڵنه‌وه‌ پێشوازیکرا‪.‬‬ ‫له‌ دیدارێکدا هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى‬ ‫م �ه‌ح��م��ود ئ���ام���اژه‌ى ب��ه‌ گ��رن��گ��ى ئه‌و‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌ کرد بۆ شارى که‌رکوک‌و‬ ‫کارکردنى په‌رله‌مانتارانى که‌رکوک له‌‬ ‫په‌رله‌مانى داهاتوودا بۆ کۆتاییهێنان به‌‬ ‫نه‌هامه‌تییه‌کانى ئه‌و ناوچه‌یه‌و خه‌ڵکه‌‬ ‫تێکۆشه‌ره‌که‌ى‪ ،‬که‌ به‌درێژایى مێژووى‬ ‫ع��ێ��راق ه�ه‌وڵ��ى ‌وێ��ران��ک��ردن‌و سڕینه‌وه‌و‬ ‫شێواندنى ناسنامه‌که‌ى بووه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫وت��ی��ش��ی «ک����ه‌رک����وک ئ���ه‌گ���ه‌ر ل ‌ه‬ ‫س��ه‌رده‌م��ێ��ک��دا ئ��ام��ان��ج��ێ��ک��ى خه‌باتى‬ ‫ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕى‌و ق��ورب��ان��ی��دان بووبێت بۆ‬ ‫ئێمه‌‪ ،‬که‌ خ��اوه‌ن��ى یه‌که‌مین شه‌هیدى‬ ‫ڕزگارکردنى شاره‌که‌ین له‌ ئازارى ‪1991‬و‬ ‫دوایین شه‌هیدیش له‌ نیسانى ‪2003‬دا‪،‬‬ ‫ئه‌وا ئه‌مڕۆ له‌ گه‌وره‌ترین ئامانجه‌کانى‬ ‫خ �ه‌ب��ات��ى س��ی��اس �ى‌و دیموکراسیمانه‌و‬ ‫پێمانوایه‌ ده‌ب��ێ��ت م��ێ��ژوو حوکم بدات‌و‬ ‫ڕاستییه‌کان ب��خ��رێ��ن�ه‌وه‌ جێى خۆیان‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ش کارى ق��ورس‌و به‌رنامه‌ى پته‌وى‬

‫ده‌وێت‪ .‬ناردنى په‌رله‌مانتارى که‌رکوکیى‬ ‫شایسته‌و لێهاتوو ده‌توانێت ڕۆڵى گه‌وره‌‬ ‫له‌ ئاوڕدانه‌وه‌ له‌ که‌رکوک‌و خه‌ڵکه‌که‌ى‬ ‫ببینێت»‪.‬‬ ‫الى خۆشیه‌وه‌ مامۆستا سادق جه‌بارى‬ ‫ئاماژه‌ى به‌ به‌رنامه‌ى هه‌ڵبژاردنى خۆى‬ ‫کرد‌وه‌ک پابه‌ندییه‌ک به‌ جێبه‌جێکردنى‬ ‫له‌ داه��ات��ووى په‌رله‌مانى عێراقداو ئه‌و‬ ‫پشتیوانییه‌ زۆره‌ى که‌رکوکییه‌کانى به‌‬ ‫شایانى قوربانى له‌پێناودا دان‌و خه‌باتکردن‬ ‫بۆ به‌دیهینانى داواکانیان‌وه‌سفکرد‪.‬‬

‫«دانیشتووانى ئۆردوگاو کۆمه‌ڵگاکانى دواى ڕاگواستنى گونده‌کان ده‌بێت له‌ ڕێى په‌رله‌مانى عێراقه‌وه‌ قه‌ره‌بوو بکرێنه‌وه‌»‬ ‫ه���ه‌ڤ���اڵ م��ح �ه‌م �ه‌د ح��اج��ى مه‌حمود‪ ،‬گرنگى هه‌ڵبژاردنى مانگى داهاتووى‬ ‫سکرتێرى گشتیى حزبى سۆسیالیست په‌رله‌مانى عێراق کرا بۆ یه‌کالکردنه‌وه‌ى‬ ‫دی��م��وک��رات��ى ک���وردس���ت���ان‪ ،‬سه‌ردانى چاره‌نووسى سیسته‌مى دیموکراسى له‌‬ ‫ن��ووس��ی��ن��گ�ه‌ى ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌ک��ان��ى حزبى عێراق‌و پته‌وکردنى پایه‌کانى فیدراڵى‪،‬‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستانى له‌ که‌ تا ئێستا هه‌ندێک الیه‌نى شۆڤێنى‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ى تازه‌و ‌وارماواو زه‌ڕایه‌ن‌و نه‌سر هه‌ڕه‌شه‌ى بۆ دروست ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ک��ردو له‌ الی�ه‌ن به‌رپرسانى نووسینگه‌و ه�ه‌ڤ��اڵ محه‌مه‌د ح��اج��ى م�ه‌ح��م��ود‪ ،‬له‌‬ ‫لیژنه‌کانى هه‌ڵبژاردن‌و ژماره‌یه‌ک له‌ وت��ه‌ی��ه‌ک��دا ت��ی��ش��ک��ى خ��س��ت�ه‌ س���ه‌ر ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌یه‌و به‌رنامه‌ڕێژى بۆ داهاتووى‬ ‫هه‌ڤااڵنى سنووره‌که‌وه‌ پێشوازیکرا‪.‬‬ ‫له‌ چه‌ند دیدارێکدا‪ ،‬که‌ هه‌ڤاڵ ئه‌حمه‌د په‌رله‌مانى عێراق‪ ،‬که‌ کورد له‌ به‌غداد‬ ‫حه‌مه‌نورى ئه‌ندامى کۆمیته‌ى ناوه‌ندى‌و ڕووب����ه‌ڕووى پێشهاتى ن���وێ‌و ه��ێ��زى تر‬ ‫به‌رپرسى نووسینگه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى ده‌بێته‌وه‌و ئه‌وه‌شى پێگه‌ى له‌ به‌غداد به‌هێز‬ ‫ش��اره‌زوورى «حسدک» ئاماده‌ی بوو‪ ،‬ده‌ک��ات‪ ،‬نوێنه‌رانى ش��اره‌زاو تێکۆشه‌رو‬ ‫باس له‌ ڕه‌وشى کامپینى هه‌ڵبژاردنه‌کان‌و پشتیوانیى ج �ه‌م��اوه‌رى کوردستانه‌ له‌و‬

‫نوێنه‌رانه‌‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ه����ا ئ����ام����اژه‌ى ب���ه‌ کارنامه‌ى‬ ‫ک���ان���دی���دان���ى ح���زب���ى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان کرد بۆ په‌رله‌مانى‬ ‫داه��ات��ووى ع��ێ��راق‪ ،‬ک �ه‌ ل �ه‌پ��اڵ ئه‌رکه‌‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی �ى‌و نیشتمانییه‌کاندا ک��ار بۆ‬ ‫قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ى که‌سوکارى شه‌هیدان‌و‬ ‫قوربانییانى ئه‌نفال‌و کیمیاباران‌و خه‌ڵکى‬ ‫ڕاگ���وێ���زراو و زه‌ره‌رم���ه‌ن���دى کوردستان‬ ‫ده‌ک �ه‌ن‪ ،‬داواش��ى کرد قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ى‬ ‫دانیشتووانى کۆمه‌ڵگاو ئۆردوگاکان‬ ‫‌وه‌ک زه‌ره‌رمه‌ندى سیاسه‌ته‌کانى ده‌ستى‬ ‫ڕژێمى پێشوو‪ ،‬که‌ له‌ ماڵ‌و زه‌وى‌و زێدى‬ ‫خۆیان دوورخراونه‌ته‌وه‌و زیانى گه‌وره‌یان‬

‫به‌رکه‌وتووه‌‪ ،‬له‌ الیه‌ن نوێنه‌رانیان له‌ حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستانه‌وه‌‬ ‫کارى بۆ بکرێت تا له‌ ڕێى په‌رله‌مانى‬ ‫عێراقه‌وه‌ به‌یاسا قه‌ره‌بووبکرێنه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود‪ ،‬ئاماژه‌ى‬ ‫به‌ خه‌ڵکى تێکۆشه‌رى ش���اره‌زوورو ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ ک��رد ‌وه‌ک به‌شێکى دانه‌بڕاو‬ ‫ل���ه‌ خ���ه‌ب���ات���ى ن���زی���ک ب���ه‌ نیوسه‌ده‌ى‬ ‫ڕابردووى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان‌و ئه‌و پشتیوانییه‌ فراوانه‌شى‪،‬‬ ‫ک�ه‌ ل�ه‌ ک��ان��دی��ده‌ک��ان��ى خۆیانى ده‌که‌ن‬ ‫به‌ زیندوویى‌و ئاماژه‌ى به‌رده‌وامیى ئه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌ مێژووییه‌ ‌وه‌سفکردو ئه‌وه‌شى‬ ‫به‌ ئه‌رکێکى نیشتمانى لێکدایه‌وه‌ له‌‬

‫ئه‌ستۆى کاندیدانى حزبى سۆسیالیست‬ ‫دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ک �ه‌ بیکه‌نه‌‬ ‫پرۆژه‌و به‌رنامه‌ى تۆکمه‌ بۆ خزمه‌تکردنى‬ ‫ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌و ناوچه‌کانیان‌و پاراستنى‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کانى کوردستان له‌ په‌رله‌مانى‬ ‫عێراقدا‪.‬‬ ‫پ���اش���ان ه���ه‌ڤ���اڵ ئ �ه‌ح��م �ه‌د حه‌مه‌نورى‬ ‫ڕاپۆرتێکى سه‌باره‌ت به‌ کارو چاالکى‬ ‫بنکه‌کانى ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى «حسدک»‬ ‫ل �ه‌ س��ن��ووره‌ک �ه‌ پ��ێ��ش��ک�ه‌ش��ک��ردو تیایدا‬ ‫ئاماژه‌ى به‌و پشتیوانییه‌ جه‌ماوه‌رییه‌ى‬ ‫ڕیش سپى‌و که‌سایه‌تى‌و ڕێکخراوه‌کانى‬ ‫کۆمه‌ڵگاى مه‌ده‌نى‌و گه‌نجان‌و ئافره‌تان‌و‬ ‫ڕووناکبیرانى ناوچه‌که‌ کرد له‌ کاندیدى‬

‫ژم����اره‌ (‪)15‬ى لیستى هاوپه‌یمانى‬ ‫کوردستان له‌ پارێزگاى سلێمانی‪ ،‬هه‌ڤاڵ‬ ‫شیالن شه‌هید شێرکۆ شێخ عه‌لى ‌وه‌ک‬ ‫کاندیدێکى چ���االک‌و پ��ارێ��زه‌رو کچه‌‬ ‫شه‌هیدێکى کاندیدى حزبى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ک ئاماژه‌ى به‌ ئاشتى‌و ئارامى‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وه‌چ���وون���ى پ���رۆس���ه‌ى بانگه‌شه‌ى‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ه‌ک��ان��ى لیستى هاوپه‌یمانى‬ ‫ک���وردس���ت���ان���ى‌و ح���زب���ى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان کرد له‌ ناوچه‌که‌‬ ‫‌وه‌ک ئاماژه‌یه‌ک بۆ دڵسۆزى جه‌ماوه‌رى‬ ‫ئه‌و سنووره‌ بۆ پاراستنى ئارامى‌و ڕووى‬ ‫گه‌شى شارستانى ناوچه‌که‌‪.‬‬

‫هه‌ڵبژاردنه‌کانى چه‌مچه‌ماڵ‌و بازیان‪،‬‬ ‫ئیسماعیل محه‌مه‌د به‌رپرسى ناوچه‌ى‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ‌و ژماره‌یه‌ک له‌ هه‌ڤااڵنى‬ ‫«حسدک»ه‌وه‌ پێشوازیکرا‪.‬‬ ‫ل���ه‌ دی���دارێ���ک���دا‪ ،‬ه���ه‌ڤ���اڵ محه‌مه‌د‬ ‫ح��اج��ى م �ه‌ح��م��ود ب��اس��ى ل��ه‌ ڕه‌وشى‬ ‫سیاسى کوردستان‌و دوایین پێشهاته‌‬ ‫سیاسییه‌کان ک��ردو تیشکى خسته‌‬ ‫س���ه‌ر ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌ک��ان��ى داهاتووى‬

‫په‌رله‌مانى عێراق ‌وه‌ک ‌وێستگه‌یه‌کى‬ ‫گرنگ له‌ ژیانى سیاسى‌و دیموکراسى‬ ‫عێراق‌و قۆناغێکى نوێى چه‌سپاندنى‬ ‫م��اف �ه‌ک��ان��ى گ �ه‌ل��ى ک��وردس��ت��ان له‌‬ ‫ده‌ستوورو بنه‌ماکانى حوکم‌و ده‌سه‌اڵتى‬ ‫سیاسى له‌ عێراقدا‪.‬‬ ‫ل����ه‌ ب��ه‌ش��ێ��ک��ى ت�����رى دی�����داره‌ک�����ه‌دا‬ ‫ب���اس ل���ه‌ ه �ه‌ڵ��م �ه‌ت��ى پڕوپاگه‌نده‌ى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان‌و پشتیوانیى فراوانى‬

‫جه‌ماوه‌رى ناوچه‌که‌ له‌ کاندیدى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستان‬ ‫ه�ه‌ڤ��اڵ شیالن شه‌هید شێرکۆ شێخ‬ ‫عه‌لى کاندیدى ژماره‌ (‪)15‬ى لیستى‬ ‫هاوپه‌یمانى کوردستان له‌ پارێزگاى‬ ‫سلێمانى کراو هه‌ڤاڵ محه‌مه‌د حاجى‬ ‫مه‌حمود له‌گه‌ڵ هیواى سه‌رکه‌وتن بۆ‬ ‫پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردن‌و چاالکییه‌کانى‬ ‫بنکه‌ى ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى چه‌مچه‌ماڵ‪،‬‬

‫ده‌س��ت��خ��ۆش��ى ل��ێ��ک��ردن ب �ه‌رام��ب �ه‌ر به‌‬ ‫هێمنى‌و شارستانییانه‌ به‌ڕێوه‌بردنى‬ ‫که‌مپینى هه‌ڵبژاردنه‌کان‌و جه‌ختیشى‬ ‫ک������رده‌وه‌‪ ،‬ک��ه‌ ح��زب��ى سۆسیالیست‬ ‫دی���م���وک���رات���ى ک���وردس���ت���ان خاوه‌نى‬ ‫م��ێ��ژوو و خه‌باتێکى دوورو درێژى‬ ‫ڕزگاریخوازییه‌و سه‌ره‌وه‌رى‌و شه‌هیدان‌و‬ ‫خ�ه‌ب��ات��ى س��ی��اس�ى‌و دی��م��وک��راس��ى ئه‌و‬ ‫حزبه‌و به‌رنامه‌ تۆکمه‌و ڕوونه‌که‌ى بۆ‬

‫داهاتووى کارى سیاسى‌و خزمه‌تکردن‬ ‫ب�ه‌ دۆزى ڕه‌واى ک���وردو جه‌ماوه‌رى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‌و ک��ه‌س��وک��ارى ئه‌نفال‌و‬ ‫ک��ی��م��ی��اب��اران‌و خ�ه‌ڵ��ک��ى زه‌ره‌رمه‌ندى‬ ‫کوردستان له‌ده‌ست تاوانه‌کانى ڕژێمى‬ ‫پێشوو‪ ،‬جێگاى متمانه‌ى جه‌ماوه‌رى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‌و ئومێدى گه‌له‌که‌مانه‌و‬ ‫دڵ��ن��ی��ای��ن‪ ،‬ک �ه‌ پ��ش��ت��ی��وان��ی گ���ه‌وره‌ى‬ ‫لێده‌کرێت‪.‬‬

‫بنکه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى «حسدک»ى له‌ چه‌مچه‌ماڵ به‌سه‌رکرده‌و ‌ه‬

‫ڕۆژى هه‌ینى ‪ 2010/2/19‬هه‌ڤاڵ‬ ‫محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود‪ ،‬سکرتێرى‬ ‫گ���ش���ت���ی���ى ح����زب����ى سۆسیالیست‬ ‫دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬سه‌ردانى‬ ‫ب��ن��ک �ه‌ى ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ه‌ک���ان���ى حزبى‬ ‫سۆسیالیست دیموکراتى کوردستانى‬ ‫ل�ه‌ ش��ارۆچ��ک�ه‌ى چه‌مچه‌ماڵ کرد‌و‬ ‫ل���ه‌ الی����ه‌ن ه���ه‌ڤ���ااڵن ش��ێ��خ ئه‌حمه‌د‬ ‫س��ه‌ع��ی��د‪ ،‬ب���ه‌رپ���رس���ى نووسینگه‌ى‬

‫ڕێکخستنه‌کانى «حسدک» ل ‌ه ڤیەننا‪ ،‬کار بۆ سه‌رخستنى پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى عێراق ده‌که‌ن‬ ‫هه‌ڤاڵ‌و ڕێکخستنه‌کانى حزبى سۆسیالیست چاالکه‌کانى عێراقى ل‌ه نه‌مسا ئاماده‌ی ل‌ه به‌شێکى ترى کۆبوونه‌وه‌که‌دا باس ل‌ه نێوده‌وڵه‌تى سیسته‌مه‌کانى هه‌ڵبژاردن‬ ‫دیموکراتى کوردستان ل‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬کار بۆ بوون‪ ،‬باس ل‌ه ڕه‌وشى سیاسى هه‌نووکه‌یى ش��ێ��وازى ب �ه‌ڕێ��وه‌چ��وون��ى هه‌ڵبژاردنه‌کان (‪ ،)IFES‬ل ‌ه شارى ڤیه‌ننا به‌ڕێوه‌چوو‪.‬‬ ‫سه‌رخستنى پ��رۆس �ه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى عێراق کراو ئاماده‌بووان متمانه‌ى خۆیان ل�‌ه ده‌ره‌وه‌و س��وود‌وه‌رگ��رت��ن ل�‌ه ئه‌زموونى ل����ه‌و ک���ۆب���وون���ه‌وه‌ی���ه‌دا‪ ،‬ک��� ‌ه نوێنه‌رى‬ ‫پیشاندا به‌رامبه‌ر ب‌ه سه‌رکه‌وتنى پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى پێشوو ک��راو بیروڕا له‌و ژم����اره‌ی����ه‌ک ل���ه‌ ح����زب‌و الیه‌نه‌کانى‬ ‫په‌رله‌مانى عێراق ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ک��وردس��ت��ان �ى‌و ع��ێ��راق �ى‌و ب �ه‌ش��ێ��ک ل ‌ه‬ ‫هه‌ڤاڵ سه‌ردار فه‌ره‌ج‪ ،‬به‌رپرسى کۆمیته‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى مانگى ئ��ازار ل‌ه ناوه‌وه‌و باره‌یه‌و‌ه ئاڵوگۆڕکرا‪.‬‬ ‫ڤیه‌نناى حزبى سۆسیالیست دیموکراتى ده‌ره‌وه‌ى عێراق‌و به‌ره‌وپێشچوونى پرۆسه‌ى پێشتریش هه‌ڤاڵ سه‌ردار فه‌ره‌ج‪ ،‬به‌رپرسى کوتل ‌ه سیاسییه‌کان‌و ڕێکخراوه‌کانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ب �ه‌ش��داری ل�‌ه کۆبوونه‌وه‌ى سیاسى‌و تێپه‌ڕاندنى ئه‌و به‌ربه‌ستانه‌ى دێن‌ه کۆمیته‌ى ڤیه‌نناى حزبى سۆسیالیست ک��ۆم�ه‌ڵ��گ��اى م �ه‌ده‌ن��ى ئ��ام��اده‌ی بوون‪،‬‬ ‫دی��م��وک��رات��ى ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ب �ه‌ش��داری ل ‌ه به‌رپرسى نووسینگه‌ى نه‌مساى کۆمسیۆن‬ ‫باڵیۆزخانه‌ى ع��ێ��راق ل�ه‌گ�ه‌ڵ نوێنه‌رانى ڕێى ڕه‌وتى دیموکراسى ل‌ه واڵتدا‪.‬‬ ‫ج��ال��ی�ه‌ى ع��ێ��راق��ى ل �‌ه نه‌مسا ک���رد‪ ،‬ک‌ه الى خۆشیانه‌و‌ه به‌شداربووانى کۆبوونه‌وه‌ک‌ه ک���ۆب���وون���ه‌وه‌ى ب �ه‌رپ��رس��ى نووسینگه‌ى باسى ل�ه‌ په‌یکه‌رى ئ��ی��دارى کۆمسیۆن‬ ‫تایبه‌ت بوو ب‌ه ئاماده‌کارییه‌کانى تایبه‌ت سوپاسى ئ�ه‌و ده‌ستپێشخه‌رییه‌ى باڵیۆزى نه‌مساى ئیداره‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى ده‌ره‌وه‌ى له‌و ‌واڵته‌و بنکه‌کانى ده‌نگدان‌و ژماره‌ى‬ ‫ب‌ه هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى عێراق ل‌ه شارى عێراق‌و ڕه‌زامه‌ندى حکومه‌تى نه‌مسایان کرد ک��ۆم��س��ی��ۆن��ى ب���ااڵى هه‌ڵبژاردنه‌کانى ده‌ن��گ��ده‌ران‌و ڕێوشوێنه‌کانى هه‌ڵبژاردن‬ ‫بۆ به‌ڕێوه‌چوونى پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى عێراق‌و نوێنه‌رى حزب‌و الیه‌ن ‌ه سیاسیی ‌ه ک���ردو ب �ه‌ش��دارب��ووان ب��ی��روڕای��ان له‌باره‌ى‬ ‫ڤیه‌ننا‪.‬‬ ‫له‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا‪ ،‬ک‌ه به‌ڕێز تاریق عه‌قراوى‪ ،‬عێراق له‌و‌واڵته‌و ئاماژه‌یان ب‌ه گه‌رموگوڕیى چ��االک �ه‌ک��ان��ى ع���ێ���راق‌و کوردستانى‌و ئاسانکارى ده‌ن��گ��ده‌ران بۆ ب �ه‌ش��دارى ل ‌ه‬ ‫باڵیۆزى عێراق ل‌ه نه‌مساو ژماره‌یه‌ک ل‌ه کودستانى‌و عێراقییانى دانیشتووى نه‌مسا ڕێکخراوه‌ مه‌ده‌نییه‌کانى کرد له‌ نه‌مسا‪ ،‬پرۆسه‌که‌و به‌ڕێوه‌چوونى هه‌ڵبژاردنێکى‬ ‫ک� ‌ه ب� ‌ه ب �ه‌ش��دارى ن��وێ��ن�ه‌رى دام����ه‌زراوه‌ى پاک‌و سه‌رکه‌وتوو گۆڕییه‌وه‌‪.‬‬ ‫نوێنه‌رانى هێزو الیه‌ن‌ه سیاسى‌و ڕێکخراو‌ه کرد بۆ به‌شدارى له‌و پرۆسه‌یه‌دا‪.‬‬

‫ڕێکخستنه‌کانى «حسدک» ل ‌ه بریتانیا‪ ،‬کار بۆ سه‌رخستنى‬ ‫پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنه‌کانى عێراق ده‌که‌ن‬

‫ه �ه‌ڤ��اڵ س����ه‌روه‌ت مه‌حه‌مه‌د‪ ،‬ل��ێ��پ��رس��راوى‬

‫ڕێکخستنه‌کانى‬

‫ح������زب ل����ه‌ ش�������ارى ل���ی���دزى‬ ‫به‌ریتانیا ب�ه‌ش��دارى ک��رد له‌‬ ‫که‌مپینى هه‌ڵبژاردنى لیستى‬ ‫کوردستانى‪ ،‬که‌ به‌ ئاماده‌بوونى‬ ‫خاتوو شاناز ئه‌حمه‌دو هاوار‬ ‫ح��اج�ى‌و ژم��اره‌ی�ه‌ک��ى زۆر له‌‬ ‫هه‌وادارانى لیستى کوردستانى‬ ‫ئاماده‌بوون له‌ ئاهه‌نگه‌که‌دا‪.‬‬ ‫ه��ه‌ڤ��اڵ س�����ه‌روه‌ت داواى له‌‬ ‫سه‌رجه‌م خه‌ڵکى کوردستان‌و‬ ‫دانیشتووانى ه�ه‌ن��ده‌ران کرد‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ده‌ن���گ ب���ده‌ن ب �ه‌ لیستى‬ ‫ک��وردس��ت��ان �ى‌و کاندیده‌کانى‬ ‫س���ۆس���ی���ال���ی���س���ت‪ ،‬ت����اوه‌ک����و‬ ‫ک��ان��دی��ده‌ک��ان��ى سۆسیالیست‬ ‫م���اف‌و داخ��وازی��ی�ه‌ک��ان��ی��ان بۆ‬ ‫ده‌سته‌به‌ر بکه‌ن‪.‬‬

‫مامۆستا ئه‌حمه‌د هه‌واس ئه‌رکه‌وازى‌‪ :‬ئه‌و جیله‌ى له‌ژێر‬ ‫هه‌ڕه‌شه‌ى ته‌عریبدا‌وانه‌ى مێژووى کوردو زمانى کوردیم‬ ‫پێوتوون‪ ،‬ئێستا ب ‌ه ئازادى به‌شدارى هه‌ڵبژاردن ده‌که‌ن‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ا ئ��ه‌ح��م��ه‌د ه����ه‌واس‬ ‫ئ���ه‌رک���ه‌وازى‪ ،‬ک��ان��دی��دى حزبى‬ ‫دیموکراتى‬ ‫س��ۆس��ی��ال��ی��س��ت‬ ‫ک���وردس���ت���ان ژم������اره‌ (‪)14‬ى‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانى کوردستان‬ ‫له‌ پارێزگاى دیاله‌‪ ،‬ڕایگه‌یاند‬ ‫«خه‌ڵکى خانه‌قین‌و مه‌نده‌لى‌و‬ ‫ن���اوچ���ه‌ داب����ڕاوه‌ک����ان����ى دیاله‌‬ ‫ب �ه‌وپ �ه‌ڕى ئ��ازادی��ی �ه‌وه‌ به‌شدارى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان ده‌که‌ن‌و به‌گوێره‌ى‬ ‫کۆمسیۆنى‬ ‫ڕاگه‌یاندنه‌کانى‬ ‫ب�����االى ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ه‌ک���ان ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌شى له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ک‬ ‫نه‌یانتوانى له‌ هه‌ڵبژاردنى پێشوودا‬ ‫ده‌ن���گ ب���ده‌ن‪ ،‬ل �ه‌ هه‌ڵبژاردنى‬ ‫ئه‌مجاره‌دا به‌شدار ده‌بن»‪.‬‬

‫م��ام��ۆس��ت��ا ئ �ه‌ح��م �ه‌د محه‌مه‌د‬ ‫عه‌لى عه‌باس ناسراو به‌ ئه‌حمه‌د‬ ‫ه����ه‌واس ئ����ه‌رک����ه‌وازى وتیشی‬ ‫«ئه‌گه‌رچى خانه‌قین به‌ حوکمى‬ ‫دادى مێژوو به‌شێکى زیندوو و‬ ‫دانه‌بڕاوى کوردستانه‌‪ ،‬ئێمه‌ به‌‬ ‫هه‌موو توانامان هه‌وڵده‌ده‌ین ئه‌و‬ ‫ڕاستییه‌ مێژووییانه‌ له‌ په‌رله‌مانى‬ ‫داهاتووى عێراقدا بکه‌ینه‌ پرۆژه‌و‬ ‫ب �ه‌رن��ام �ه‌و ب �ه‌ ق��ان��وون خانه‌قین‬ ‫بگێڕینه‌وه‌ بۆ باوه‌شه‌ گه‌وره‌که‌ى‬ ‫کوردستان»‪.‬‬ ‫وتیشی «ئێمه‌ پشتیوانی گه‌وره‌ى‬ ‫ج���ه‌م���اوه‌رى ش���اره‌ک���ه‌و خه‌ڵکى‬ ‫تێکۆشه‌رى ناوچه‌ دابڕاوه‌کانى‬ ‫دی���ال���ه‌ ده‌ک���ه‌ی���ن���ه‌ پ������رۆژه‌ بۆ‬

‫خزمه‌تکردنى زیاترى ناوچه‌که‌و‬ ‫یه‌کالکردنه‌وه‌ى چاره‌نووسی‪ ،‬زۆر‬ ‫پشتئه‌ستوریشین به‌و جیله‌ گه‌نج‌و‬ ‫خ��وێ��ن��ده‌واره‌ى‪ ،‬ک �ه‌ ڕۆژانێک‬ ‫له‌ژێر هه‌ڕه‌شه‌ى تووندى به‌عسدا‬ ‫‌وان���ه‌ى م��ێ��ژووى ک���وردو زمانه‌‬ ‫قه‌ده‌غه‌کراوه‌که‌یم‬ ‫م���ه‌زڵ���وم‬ ‫ل �ه‌ ق��وت��اب��خ��ان�ه‌ک��ان��دا پێوتوون‪،‬‬ ‫ئ��ێ��س��ت��اش ب��ه‌ ئ�����ازادى ڕوو له‌‬ ‫سندوقه‌کانى ده‌نگدان ده‌که‌ن بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى پشتیوانیمان لێبکه‌ین تا‬ ‫له‌ داهاتوودا ده‌نگى شاره‌که‌یان‬ ‫بگه‌یه‌نینه‌ په‌رله‌مان‌و ئه‌مجاره‌‬ ‫ل �ه‌وێ��وه‌ ک��وردس��ت��ان��ی��ب��وون��ى ئه‌و‬ ‫ناوچه‌ ب �ه‌زۆر داب��ڕاوان�ه‌ى واڵت‬ ‫بسه‌لمێنین»‪.‬‬


‫‪www.SURENS.com‬‬

‫تایبەت‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫پاڵێوراوانی (حسدک) بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق‬ ‫لە سەر لیستی هاوپەیمانی کوردستان‬

‫بایەزید ساڵح عەتۆ شێخانی‬

‫وەفا خالد عبدالرحمن‬

‫سورنجان عەدنان لوتفی‬

‫ئەحمەد هەواس ئەرکەوازی‬

‫پارێزگای دهۆک ‪ -‬ژماره ‪18‬‬

‫پارێزگای بەغدا ‪ -‬ژماره ‪21‬‬

‫پارێزگای نەینەوا ‪ -‬ژماره ‪47‬‬

‫پارێزگای دیالە ‪ -‬ژماره ‪14‬‬

‫‪3‬‬


‫‪4‬‬

‫راپۆرت‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫لیستى ‪ 372‬پارێزه‌رى ده‌ستکه‌وته‌کانه‌‬

‫که‌ی پیاو خیانه‌ت له‌ ژنه‌که‌ی ده‌کات؟‬ ‫ئا‪ :‬ڕێز ‌ه حسێن‬ ‫خیانه‌ت وشه‌یه‌که‌ له‌ناو‬ ‫ئه‌دیانه‌کانی‬ ‫هه‌موو‬ ‫کرده‌یه‌کی‬ ‫سه‌رزه‌میندا‬ ‫به‌اڵم‬ ‫نه‌فره‌تلێکراوه‌‪،‬‬ ‫به‌‬ ‫ئه‌وه‌شدا‬ ‫له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رده‌وامی به‌ شێوه‌یه‌کی‬ ‫شاراوه‌ خیانه‌تی هاوسه‌ری‬ ‫له‌نێوان هاوسه‌راندا له‌‬ ‫جه‌وهه‌ری‬ ‫ڕووداندایه‌‪.‬‬ ‫پرسیار ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و هێزه‌ی‪،‬‬ ‫که‌ گه‌وره‌ترین سنوور‬ ‫ده‌به‌زێنیت بۆ کارێک‪،‬‬ ‫که‌ چ له‌ ڕووی شه‌رع و‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌‬ ‫یاساو‬ ‫ڕێگه‌پێنه‌دراوه‌ چییه‌؟ که‌‬ ‫له‌ ئێستادا ئه‌و دیارده‌یه‌‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌کی به‌رباڵو و‬ ‫زۆر بوونی هه‌یه‌ له‌ناو‬ ‫پیاواندا‪.‬‬ ‫ئه‌و پیاوه‌ی‪ ،‬که‌ ته‌مه‌نی ‪39‬ساڵه‌و‬ ‫ماوه‌ی ‪17‬ساڵه‌ ژیانی هاوسه‌ری‬ ‫پێکه‌وه‌ناوه‌‪ ،‬دان به‌و ڕاستییه‌دا‬ ‫ده‌نێت‪ ،‬که‌ پاڵی پێوه‌ناوه‌ خیانه‌تی‬ ‫هاوسه‌ری بکات‌و ده‌ڵێ «دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی‪ ،‬که‌ زانیم هاوسه‌ره‌که‌م خۆی‬ ‫ته‌رخانکردووه‌ بۆ منداڵه‌که‌مان‌و‬ ‫مافه‌کانی منی پێشێلکردووه‌‪،‬‬ ‫گه‌ڕام به‌دوای که‌سێکدا‪ ،‬که‌ ئه‌و‬ ‫بۆشاییه‌ گه‌وره‌یه‌م بۆ پڕبکاته‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌ ئه‌ویش ئافره‌تێک بوو دڵم‬ ‫ده‌ستنیشانی کرد»‪.‬‬ ‫پیاوێکی تر ده‌ڵێت «که‌سێک من‬ ‫ئیهمال بکات‌و وابیر بکاته‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫پێویستیم به‌ سۆزو خۆشه‌ویستی ئه‌و‬ ‫نییه‌‪ ،‬شایه‌نی ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌ به‌نهێنیو‬ ‫بۆ خۆشی ژیانی خۆم‌و به‌خشینی‬ ‫سۆزو وشه‌ی خۆشه‌ویستی خیانه‌تی‬ ‫لێبکه‌م‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و کاره‌ ده‌بووایه‌‬ ‫پیرۆزترین ناوی پێببه‌خشرایه‌‪،‬‬

‫چونکه‌ پێناسه‌ی ژیانت بۆ ده‌کات‌و‬ ‫مرۆڤ به‌هۆیه‌وه‌خودی خۆی‬ ‫ده‌دۆزێته‌وه‌و ده‌گاته‌ لووتکه‌ی‬ ‫خۆشییه‌کان»‪.‬‬ ‫پیاوێک‪ ،‬که‌ به‌ناچاری کاری‬ ‫خیانه‌تی زه‌وجی ئه‌نجامده‌دات‪،‬‬ ‫ده‌ڵیت «ئه‌گه‌ر ژنه‌که‌م وه‌ک چۆن‬ ‫منداڵکه‌ی له‌ سۆزی خۆی بێبه‌ش‬ ‫نه‌کردووه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ منیش وابووایه‌‪،‬‬ ‫لێنه‌ده‌کرد‪،‬‬ ‫خیانه‌تم‬ ‫هه‌رگیز‬ ‫که‌ هه‌میشه‌ سه‌رقاڵی منداڵ‬ ‫به‌خێوکردنه‌و ئه‌رکی به‌خشینی‬ ‫خۆشه‌ویستی به‌ من له‌ به‌رنامه‌ی‬ ‫ژیانیدا سڕیوه‌ته‌وه‌‪ .‬خیانه‌تکردنم‪،‬‬ ‫جگه‌ی له‌وه‌ى تاوانباری سه‌ره‌کی‬ ‫ژنه‌که‌مه‌‪ ،‬له‌ الیه‌کی تر ئه‌و‬ ‫خیانه‌ته‌ بووه‌ته‌ ڕێگر له‌به‌رده‌م‬ ‫دروستبوونی کێشه‌ له‌نێوانماندا‪ ،‬که‌‬ ‫منیش ژنه‌که‌مم ئیهمال کردووه‌و‬ ‫وا بیرده‌که‌مه‌وه‌ خوا ئه‌وی بۆ‬ ‫منداڵ به‌خێوکردن دروستکردووه‌و‬ ‫خۆشه‌ویسته‌که‌شم بۆ به‌خشینی‬ ‫سۆز به‌ من»‪.‬‬ ‫ئه‌و پیاوه‌ی‪ ،‬که‌ له‌ الیه‌ن ژنه‌که‌یه‌وه‌‬ ‫هێنده‌ گرنگی پێده‌درێت‪ ،‬چاوه‌کانی‬ ‫هیچ ئافره‌تێکی تر به‌دیناکات‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت «له‌ یه‌که‌م ڕۆژی ژیانی‬ ‫هاوسه‌ریمه‌وه‌ تا ئێستا‪ ،‬که‌ ماوه‌ی ‪7‬‬ ‫ساڵه‌‪ ،‬ساتێک هاوسه‌ره‌که‌م منی له‌‬ ‫خۆشه‌ویستی خۆی بێبه‌شنه‌کردووه‌‪،‬‬ ‫بوونی منداڵیش نه‌یتوانیوه‌ بێبه‌شم‬ ‫بکات له‌ سۆزی هاوسه‌ره‌که‌م»‪.‬‬ ‫دوای بڕیاردانی ژیانی هاوسه‌ری‬ ‫کوڕێکداو‬ ‫کچ‌و‬ ‫له‌نێوان‬ ‫مه‌راسیمی‬ ‫به‌ئه‌نجامگه‌یاندنی‬ ‫تایبه‌ت به‌و ژیانه‌‪ ،‬خێزانێک‬ ‫دروست ده‌بێت‪ ،‬که‌ له‌ نزیکترین‬ ‫ماوه‌شدا منداڵ له‌نێوانیاندا دێته‌‬ ‫بوون‪ ،‬ئا له‌و کاته‌دا ئافره‌ت جگه‌‬ ‫له‌ مافی هاوسه‌ره‌که‌ی‪ ،‬مافی‬ ‫منداڵیکیش ده‌که‌وێته‌ ئه‌ستۆی‬ ‫به‌ گرنگیدان‌و به‌ په‌روه‌رده‌کردن‌و‬

‫به‌خشینی سۆزو خۆشه‌ویستی‪،‬‬ ‫که‌ زۆرینه‌ی ئافره‌ت به‌هۆی ئه‌و‬ ‫گرنگیدانه‌وه‌ سه‌رجه‌می مافه‌کانی‬ ‫هاوسه‌ره‌که‌ی له‌ بیرده‌کات‪ ،‬که‌ سێ‬ ‫خاڵی سه‌ره‌کی له‌ وکاته‌دا له‌ناو‬ ‫پیاواندا سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ات‪ ،‬خاڵی یه‌که‌م‬ ‫له‌ هه‌ندێ جۆری پیاواندا ده‌که‌ونه‌‬ ‫کێشه‌ دروستکردن‌و ئاژاوه‌نانه‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌ هه‌ندێ کات به‌ جیابوونه‌وه‌یان‬ ‫کێشه‌که‌ چاره‌سه‌رده‌بێت‪ ،‬خاڵی‬ ‫دووه‌م له‌ هه‌ندێ جۆری تری‬ ‫پیاواندا بێده‌نگی لێده‌که‌ن‌و ژیانێکی‬ ‫کوله‌مه‌رگیو زۆره‌ملێ به‌ڕێده‌که‌ن‪،‬‬ ‫که‌ پڕاوپڕبێت له‌ نابه‌دڵیو‬ ‫هه‌ستنه‌کردن به‌بوونی خودی‬ ‫خۆیو خاوبوونه‌وه‌ی له‌ سه‌رجه‌می‬ ‫سێیه‌م‪،‬‬ ‫خاڵی‬ ‫کاره‌کانیدا‪.‬‬ ‫ئه‌مجۆره‌یان له‌ پیاوان‪ ،‬ئه‌وانه‌ن که‌‬ ‫ژنه‌کانیان ئیهمال ده‌که‌ن‌و ته‌نها‬ ‫تایبه‌تیان ده‌که‌ن بۆ به‌خێوکردنی‬ ‫ماڵ‌و منداڵ‌و له‌ هه‌مانکاتدا‬ ‫ده‌گه‌ڕێن به‌دوای ئافره‌تێکدا‪،‬‬ ‫که‌ ئه‌و بۆشاییه‌ی دروستبووه‌ له‌‬ ‫ژیانیدا پێى پڕده‌که‌نه‌وه‌‪ ،‬که‌ ئه‌ویش‬ ‫ناوینراوه‌ خیانه‌تی زه‌وجی‪.‬‬ ‫زۆرینه‌وی ژنانیش ئه‌و ڕاستییه‌‬ ‫ده‌ڵێن‪ ،‬که‌ به‌هۆی به‌خێوکردنی‬ ‫منداڵه‌وه‌ ئه‌رکی سۆزو خۆشه‌ویستی‬ ‫ڕۆحی مێرده‌کانیان له‌بیر ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫سه‌نا عه‌بدولکه‌ریم‪36 ،‬ساڵ‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت «به‌هۆی گرنگیدانم به‌‬ ‫به‌خێوکردنی منداڵکانم خۆشه‌ویستی‬ ‫هاوسه‌ره‌که‌مم له‌بیر کردبوو‪،‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ هه‌میشه‌ هه‌ستم به‌وه‌ ده‌کرد‪،‬‬ ‫که‌ هاوسه‌ره‌که‌م خیانه‌تی زه‌وجیم‬ ‫لێده‌کات‪ ،‬به‌س گرنگیم پێنه‌ده‌دا‪،‬‬ ‫چونکه‌ ئه‌وه‌ى به‌الی منه‌وه‌ گرنگ‬ ‫بوو‪ ،‬منداڵه‌کانم بوون»‪.‬‬ ‫سه‌نا به‌ په‌شیمانییه‌کی زۆره‌وه‌‬ ‫وتیشی «به‌داخه‌وه‌ له‌ کۆتاییدا من‬ ‫هاوسه‌ره‌که‌مم دۆڕاند به‌و ڕه‌فتاره‌‬ ‫ناهۆشیارییه‌م‪ ،‬چونکه‌ هاوسه‌ره‌که‌م‬

‫ئه‌و ژنه‌ی‪ ،‬که‌ خۆشه‌ویستی له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌کردو به‌رده‌وام گرنگی ڕۆحیو‬ ‫جه‌سه‌دی پێده‌دا‪ ،‬ژیانی هاوسه‌ری‬ ‫له‌گه‌ڵدا پێکهێنا‪ ،‬که‌ ئێستا من‬ ‫ته‌نیام‌و هاوسه‌ره‌که‌شم له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫که‌سه‌دا ژیان ده‌گوزه‌رێنێ»‪.‬‬ ‫هه‌میشه‌ ڕۆحی مرۆڤ به‌ره‌و ئه‌و‬ ‫الیه‌ ده‌فڕێت‪ ،‬که‌ مانای ژیان‌و‬ ‫خۆشه‌ویستی تێدایه‌‪ ،‬هه‌ربۆیه‌‬ ‫هه‌ڵکه‌وتووى مرۆڤ واخوڵقاوه‌ تا‬

‫سه‌ر نه‌توانێت له‌ تاریکیو ناهه‌مواریدا‬ ‫بژی‪ ،‬که‌ ته‌نیاییو خۆشه‌ویستیش‬ ‫خاڵێکی گرنگه‌ به‌الی مرۆڤه‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ لووتکه‌ی خۆشه‌ویستی له‌‬ ‫هه‌رجێگه‌یه‌ک بێت‪ ،‬دڵی مرۆڤ‬ ‫له‌وێ هێالنه‌ی به‌خته‌وه‌ری خۆی‬ ‫لێ دروستده‌کات‪.‬‬ ‫گوڵزار خدر‪28 ،‬ساڵ‪ ،‬وتی‬ ‫«به‌هۆی ئه‌وه‌ی هه‌میشه‌ بۆ‬ ‫شتێکی بچووک ئاژاوه‌یه‌کی زۆرم‬

‫له‌گه‌ڵ هاوسه‌ره‌که‌م دروست ده‌کردو‬ ‫بۆ ماوه‌یه‌کی دوورو درێژ له‌گه‌ڵی‬ ‫نه‌ده‌دوام‌و ته‌نیام ده‌کرد‪ ،‬هاوسه‌ره‌که‌م‬ ‫لێدوورکه‌وته‌وه‌«‪ .‬گوڵزار ته‌نها ئه‌وه‌ند‬ ‫قسه‌ی هه‌یه‌ بۆ ده‌سته‌خوشکه‌کانی‪،‬‬ ‫که‌ هه‌رگیز به‌هۆی شتی بچووکه‌وه‌‬ ‫قسه‌ له‌ هاوسه‌ره‌کانیان دانه‌بڕن‌و‬ ‫دوورنه‌که‌ونه‌وه‌ لێیان‪ ،‬چونکه‌ به‌‬ ‫له‌ده‌ستدانی هاوسه‌ره‌که‌یان کۆتایی‬ ‫به‌ کێشه‌که‌یان دێت‪.‬‬

‫بۆچى گه‌نجان په‌نا د ه‌به‌نه‌ به‌ر مه‌یخواردنه‌وه؟‬ ‫ئا‪ :‬باران هه‌ڵه‌بجه‌یى‬ ‫یه‌کێک له‌و دیاردانه‌ى‬ ‫ئه‌مڕۆ گه‌نجى کورد پێوه‌ى‬ ‫خواردنه‌وه‌ى‬ ‫سه‌رقاڵه‌‬ ‫به‌ر‬ ‫په‌نابردنه‌‬ ‫مه‌ى‌و‬ ‫ئایینى‬ ‫مه‌یخانه‌کانه‌‪.‬‬ ‫ئیسالم به‌ هه‌ر هۆکارێک‬ ‫بێت خواردنه‌وه‌ى مه‌ى‬ ‫قه‌ده‌غه‌کردووه‌و توێژه‌رێکى‬ ‫نه‌بوونى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیش‬ ‫زه‌مینه‌سازى‌و ڕه‌خساندنى‬ ‫هه‌لى کار به‌ فاکته‌رى‬ ‫سه‌ره‌کى په‌نابردنى گه‌نجى‬ ‫کورد بۆ مه‌ى ده‌زانێت‪.‬‬

‫بێکارى واى لێکردم خوو بده‌مه‌‬ ‫مه‌یخواردن‬ ‫هه‌ردى نه‌جمه‌دین‪ 26 ،‬ساڵ‪،‬‬ ‫وه‌ک خۆى ده‌ڵێت ماوه‌ى چوار‬ ‫ساڵه‌ فێرى خواردنه‌وه‌ى مه‌شروبات‬ ‫بووه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى ده‌زانێت زیانى‬ ‫ماددى‌و جه‌سته‌ییشى بۆى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناتوانێت ده‌ستبه‌ردارى ببێت‪.‬‬ ‫هه‌ردى وتى «ته‌مه‌نم ‪ 26‬ساڵه‌و‬ ‫به‌هۆى خراپى بارى داراییمه‌وه‌ تا‬ ‫ئێستا ژیانى هاوسه‌ریم پێکنه‌هێناوه‌‪،‬‬ ‫ماوه‌یه‌ک دووکانداریم ده‌کرد‪،‬‬ ‫به‌اڵم زه‌ره‌رم تیاکرد‪ .‬ئێستاش‬ ‫کرێکارى ده‌که‌م‌و زۆرجار ئیشم‬ ‫واى‬ ‫ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌ستناکه‌وێت‪.‬‬

‫لێکردووم زۆر بێتاقه‌ت بم له‌‬ ‫ژیان‪ ،‬بۆیه‌ به‌ناچارى خووم داوه‌ته‌‬ ‫مه‌یخوارده‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫تا نه‌هاتمه‌ زانکۆ‪ ،‬نه‌مده‌زانى‬ ‫مه‌شروب بۆنى چۆنه‌‬ ‫به‌شێک له‌و خوێندکاره‌ کوڕانه‌ى‬ ‫له‌ زانکۆن‌و ڕاهاتوون به‌‬ ‫خواردنه‌وه‌ى مه‌ى‪ ،‬سه‌رچاوه‌که‌ى‬ ‫ده‌گێڕنه‌وه‌ بۆ ئه‌و کچانه‌ى داواى‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌کانیان ڕه‌تده‌که‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاراز مه‌حمود‪ ،‬خوێندکارى زانکۆ‪،‬‬ ‫سه‌ره‌تا نه‌یده‌ویست قسه‌مان بۆ‬ ‫بکات‪ ،‬دواجار بۆمان دواو وتى‬ ‫«پێشتر ته‌نانه‌ت حه‌زم نه‌ده‌کرد‬ ‫باسى مه‌شروبم له‌ال بکه‌ن‪ ،‬کاتێک‬

‫هاتمه‌ زانکۆ کچێکم ناسى‌و‬ ‫چووه‌ دڵمه‌وه‌و زۆرم خۆشده‌ویست‪،‬‬ ‫چه‌ندجارێک داواى په‌یوه‌ندی‬ ‫خۆشه‌ویستیم لێکرد‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫هه‌ر داواکه‌مى ڕه‌فز ده‌کرده‌وه‌‪.‬‬ ‫منیش ماوه‌یه‌کى زۆر خه‌فه‌تم‬ ‫بۆ ده‌خوارد‪ ،‬هاوڕێیه‌کم وتى گه‌ر‬ ‫ده‌ته‌وێت له‌ خه‌فه‌ت ڕزگارت بێت‬ ‫وه‌ره‌ با بچین دوو بیره‌ بخۆ‪ .‬ئیتر‬ ‫له‌وێوه‌ فێربووم‪ ،‬به‌ کورتییه‌که‌ى‬ ‫تا نه‌هاتمه‌ زانکۆ‪ ،‬نه‌مده‌زانى‬ ‫مه‌شروب بۆنى چۆنه‌‪.‬‬ ‫له‌ باوکمه‌وه‌ بۆم ماوه‌ته‌وه‌‬ ‫یه‌کێک‬

‫له‌و‬

‫هۆکارانه‌ى‬

‫وا‬

‫ده‌کات گه‌نج فێرى خواردنه‌وه‌ بێت‪،‬‬ ‫کاریگه‌رى ده‌وروبه‌رو خێزانه‌که‌یه‌تى‪،‬‬ ‫«زۆرێک له‌ ئێواره‌کان باوکم‬ ‫له‌ ماڵه‌وه‌ سفره‌ى ده‌ڕازانده‌وه‌‪،‬‬ ‫منیش جارجار به‌دزییه‌وه‌ که‌مێکم‬ ‫ده‌خوارده‌وه‌«‪ .‬ئه‌مه‌ قسه‌ى شوان‬ ‫غه‌فورى ته‌مه‌ن ‪ 22‬ساڵه‌‪.‬‬ ‫شوان ئاماژه‌ى به‌وه‌شدا «جاران‬ ‫به‌که‌مى مه‌شروبم ده‌خوارده‌وه‌و‬ ‫نه‌مده‌هێشت ماڵه‌وه‌ هه‌ستم پێبکه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم ماوه‌ى ساڵ‌و نیوێکه‌‬ ‫ماڵه‌وه‌مان ده‌زانن ده‌خۆمه‌وه‌‪ ،‬باوکم‬ ‫هیچ ناڵێت‪ ،‬ده‌زانێت له‌ خۆیه‌وه‌ بۆم‬ ‫ماوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫زۆرجار له‌ ڕێگه‌ى مه‌یه‌وه‌ خۆم‬ ‫له‌ بێتاقه‌تى ڕزگار ده‌که‌م‬ ‫ڕزگار ساڵح‪ 24 ،‬ساڵ‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫مووچه‌یه‌کى باشى هه‌یه‌و ژیانى‬ ‫خێزانیى پێکهێناوه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫یه‌کێکه‌ له‌و که‌سانه‌ى مه‌ى به‌‬ ‫فریادڕه‌س‌و ڕزگارکه‌ر ده‌زانێت‬ ‫له‌ چنگى ڕۆژگار‪ .‬ناوبراو وتى‬ ‫«ڕاسته‌ من خاوه‌نى ژن‌و ماڵ‌و‬ ‫مووچه‌یه‌کى باشم‪ ،‬به‌اڵم زۆربه‌ى‬ ‫کات کێشه‌م هه‌یه‌و بێتاقه‌تم‪ ،‬زۆر‬ ‫حه‌ز به‌ تێکه‌اڵوى له‌گه‌ڵ خه‌ڵک‬ ‫ناکه‌م‌و هه‌ست به‌ بێکه‌سى ده‌که‌م‬ ‫له‌ ناخى خۆمدا»‪.‬‬ ‫ده‌رباره‌ى ئه‌وه‌ى ئاخۆ مه‌ى هیچ‬ ‫سوودێکى پێده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬ڕزگار وتى‬ ‫«پاره‌یه‌کى زۆر به‌هۆى مه‌شروب‬ ‫خواردنه‌وه‌ سه‌رف ده‌که‌م‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سوودى هه‌یه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫نموونه‌ زۆرجار له‌ ڕێگه‌ى مه‌یه‌وه‌‬ ‫خۆم له‌ بێتاقه‌تى ڕزگار ده‌که‌م‌و‬ ‫دوورده‌که‌ومه‌وه‌ له‌و کێشانه‌ى‬ ‫یه‌خه‌یان پێگرتووم»‪.‬‬ ‫ڕه‌نگه‌ به‌شێک له‌ مه‌یخۆران‬ ‫پاساوى خۆیان هه‌بێت‪ ،‬که‌ بۆچى‬ ‫مه‌شروب ده‌خۆنه‌وه‌‪ ،‬ئیتر به‌هۆى‬ ‫(نه‌خۆشى‪ ،‬بێکارى‪ ،‬بۆماوه‌یى‪،‬‬

‫‪...‬هتد) بێت‪ ،‬به‌اڵم ئایینى ئیسالم‬ ‫به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک خواردنه‌وه‌ى‬ ‫مه‌ى‌و ته‌نانه‌ت ئه‌و که‌سانه‌ى‬ ‫له‌پاڵ‬ ‫ئه‌وانه‌شى‬ ‫ده‌یفرۆشن‌و‬ ‫مه‌یخۆراندا داده‌نیشن تا ئه‌وان‬ ‫مه‌یه‌که‌ ده‌خۆنه‌وه‌‪ ،‬سه‌رجه‌میان به‌‬ ‫گوناحبار له‌قه‌ڵه‌م داوه‌و سزاى ئه‌وانى‬ ‫له‌ قورئانى پیرۆزدا دیاریکردووه‌‪.‬‬ ‫نه‌بوونى زه‌مینه‌سازى‌و‬ ‫ڕه‌خساندنى هه‌لى کار هۆکارێکى‬ ‫گه‌وره‌یه‌‬ ‫توێژه‌رى‬ ‫خالید‪،‬‬ ‫محه‌مه‌د‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى پێیوایه‌‬ ‫گه‌نج له‌ کۆمه‌ڵگه‌ى کوردیدا به‌هۆى‬ ‫خواردنه‌وه‌وه‌ کۆمه‌ڵێک به‌هاى‬ ‫ماددى‌و کۆمه‌اڵیه‌تى له‌ده‌ستده‌دات‌و‬ ‫زۆرجار له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا به‌ چاوێکى‬ ‫دیکه‌ سه‌یر ده‌کرێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌شڵێت‬ ‫«گه‌نجان به‌ بڕواى خۆیان بۆیه‌‬ ‫په‌نا ده‌به‌نه‌ به‌ر مه‌ى‪ ،‬چونکه‌ له‌م‬ ‫ڕێگه‌یه‌وه‌ ده‌بنه‌ خاوه‌نى ئازادى‌و‬ ‫خۆشى‌و شته‌ له‌ده‌ستچووه‌کانیان بۆ‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و هۆکارانه‌ى وا له‌‬ ‫گه‌نجى کورد ده‌که‌ن هانا بۆ‬ ‫خواردنه‌وه‌ى مه‌ى ببه‌ن‪ ،‬ئه‌م توێژه‌ره‌‬ ‫وتى «کۆمه‌ڵێک هۆکار هه‌یه‌‪،‬‬ ‫وا له‌ گه‌نج ده‌کات په‌نابباته‌ به‌ر‬ ‫مه‌ى‪ ،‬له‌وانه‌‪ :‬نه‌بوونى زه‌مینه‌سازى‌و‬ ‫ڕه‌خساندنى هه‌لى کار بۆ گه‌نج‪ ،‬که‌‬ ‫من به‌ فاکته‌رى سه‌ره‌کى په‌نابردنى‬ ‫گه‌نجان بۆ مه‌ى ده‌زانم‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫کاریگه‌ری خێزان‌و ده‌وروبه‌ر‪،‬‬ ‫هه‌ستکردنى گه‌نج به‌ بێتاقه‌تى‌و‬ ‫نامۆیى‌و بێکه‌سى‪ ،‬ئه‌مه‌ش دیسان‬ ‫هۆکارێکى تره‌‪ ،‬که‌ وا له‌ گه‌نج‬ ‫ده‌کات‪ ،‬په‌نابباته‌ به‌ر مه‌یخواردن‌و‬ ‫به‌ تاکه‌ چاره‌سه‌رو ئارامکه‌ره‌وه‌ى‬ ‫بزانێت»‪.‬‬


‫راپۆرت‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫‪5‬‬

‫پابه‌ندبوون به‌ده‌ستوورى هه‌میشه‌یى عیراق زامنى یه‌کڕیزى و مانه‌وه‌ى عیراقى نوێیه‌‬ ‫گه‌نجان چییان له‌ نوێنه‌ره‌کانیان ده‌وێت؟‬

‫به‌هاد محه‌مه‌د‬

‫گه‌نج ‌و‬ ‫هه‌ڵبژاردن‬

‫ئا‪ :‬شاباز عومه‌ر‬ ‫له‌گه‌ڵ بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن‪،‬‬ ‫نوێنه‌رى حیزب‌و قه‌واره‌و الیه‌نه‌‬ ‫که‌وتوونه‌ته‌‬ ‫سیاسییه‌کان‬ ‫خ��ۆ ب��ۆ سه‌رنجڕاکێشان‌و‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��ه��ێ��ن��ان��ى متمانه‌ى‬ ‫ده‌نگده‌ر‪ ،‬بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش‬ ‫ه��ه‌وڵ��ده‌ده‌ن ئ��اگ��ادارى داواو‬ ‫خواستى چینه‌ جیاجیاکانى‬ ‫کۆمه‌ڵ ب��ن‪ ،‬تاکو بتوانن له‌‬ ‫بانگه‌شه‌کانیاندا کارى له‌سه‌ر‬ ‫بکه‌ن به‌ مه‌به‌ستى ده‌نگپێدانیان‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ هه‌ڵبژاردنى ئه‌مجاره‌دا‬ ‫گه‌نجان ب ‌ه جیاواز له‌ جارانى‬ ‫پێشوو به‌ گوڕوتینه‌وه‌ له‌م‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌ ده‌ڕوانن‌و به‌ئومێدن‬ ‫نوێنه‌ره‌کانیان بتوانن داواو‬ ‫به‌دیبهێنن‪،‬‬ ‫خواسته‌کانیان‬ ‫نوینه‌رانیش ده‌توانن له‌نزیکه‌وه‌‬ ‫ئاگادارى خواسته‌کانى گه‌نجان‬ ‫بن‌و کاریان بۆ بکه‌ن‪.‬‬ ‫خواستى گه‌نجان له‌ نوێنه‌ره‌کانیان هێشتا‬ ‫له‌ مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کان به‌ پله‌ى یه‌که‌م‬ ‫‌وه‌ستاوه‌و به‌گرنگه‌وه‌ له‌‌و بابه‌ته‌ ده‌ڕوانن‌و‬ ‫ئومێد ده‌ک���ه‌ن ن��وێ��ن�ه‌ره‌ک��ان��ی��ان بتوانن‬ ‫خواسته‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کانیان بۆ ده‌سته‌به‌ر‬ ‫بکه‌ن‪ .‬سه‌روان ناسر‪ 21 ،‬ساڵ‪ ،‬ئاماژه‌ى‬ ‫ب��ه‌وه‌دا که‌ ب�ه‌ش��دارى ده‌ن��گ��دان ده‌کات‌و‬ ‫وتى «داوام له‌ نوێنه‌ره‌کانم ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫بتوانن خواسته‌کانى گه‌نجان به‌دیبهێنن‌و‬ ‫بشتوانن مافه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کانى کورد به‌‬ ‫تایبه‌تى م��ادده‌ى ‪ 140‬جێبه‌جێ بکه‌ن‌و‬ ‫خزمه‌تى باشترى کوردستان بکه‌ن»‪.‬‬ ‫جیهانگیر ئه‌حمه‌د‪ 22 ،‬ساڵ‪ ،‬ئاماژه‌ى‬ ‫ب�ه‌وه‌دا‪ ،‬که‌ به‌شدارى هه‌ڵبژاردن ده‌کات‬ ‫وت��ى «داوام ل �ه‌ ن��وێ��ن�ه‌ره‌ک��ان��م ئه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ک���ه‌ ل���ه‌ ب���ه‌غ���داد ب��ت��وان��ن مافه‌کانى‬

‫فه‌رهاد مه‌حمو‌د‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ره‌ت��اى دروس��ت��ب��وون��ى کۆمه‌ڵگاى‬ ‫مرۆڤایه‌تیدا‪ ،‬که‌سه‌ ئازاو لێهاتووه‌کان‬ ‫ده‌ک��ران�ه‌ پێشه‌واو نوێنه‌رى کۆمه‌ڵگا‪،‬‬ ‫ئ��ه‌م��ه‌ش ب��ۆ ب���ارودۆخ���ى ئ���ه‌و کاته‌ى‬ ‫م��رۆڤ له‌بار ب��وو‪ ،‬دوات��ر نوێنه‌رایه‌تى‬ ‫چه‌ندین قۆناغى مێژوویى بڕی‪ ،‬ئه‌وه‌ بوو‬ ‫ئه‌رستۆى یۆنانى پێشنیارى نوێنه‌رایه‌تى‬ ‫که‌سه‌ نوخبه‌‌و فه‌یله‌سوفه‌کانى کرد‪.‬‬ ‫دوات��ر ڕۆس��ۆ پێش ش��ۆڕش��ى فه‌ڕه‌نسى‬ ‫پێشنیارى نوێنه‌رایه‌تى کرد‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫گه‌یه‌نه‌رى نێوان گه‌ل‌و فه‌رمانڕاوه‌ بن‪،‬‬ ‫ک�ه‌ ئ�ه‌م�ه‌ ده‌ستپێکێکى ب��اش ب��وو بۆ‬ ‫ئ�ه‌وه‌ى بیرۆکه‌ى په‌رله‌مان بێته‌ ئاراوه‌‪،‬‬ ‫که‌ مه‌به‌ست لێى کۆبوونه‌وه‌ى شوێنى‬

‫گه‌له‌کم به‌ده‌ستبهێنن‌و بشتوانن کار بۆ‬ ‫خواسته‌کانى گه‌نجان بکه‌ن»‪ .‬جیهانگیر‬ ‫ئ��ام��اژه‌ى ب�ه‌وه‌ش��دا‪ ،‬که‌ ده‌بێت ئه‌مجاره‌‬ ‫نوێنه‌رکانى ک��ورد ل�ه‌ ب�ه‌غ��داد جیاواز‬ ‫له‌ جاره‌کانى تر به‌ جددییه‌وه‌ ک��ار بۆ‬ ‫میلله‌ته‌که‌یان بکه‌ن‌و دووربکه‌ونه‌وه‌ له‌‬ ‫ملمالنێ‪ ،‬چونکه‌ ئه‌مجاره‌ کورد ئه‌رکى‬ ‫قورستر ده‌بێت‪ ،‬به‌هۆى هاتنى الیه‌نى تر‬ ‫بۆ نێو پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردن‪.‬‬ ‫به‌ جیاواز له‌ مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کان‪،‬‬ ‫به‌شێکى ت��رى گه‌نجان داواى تایبه‌تى‬ ‫خۆیان هه‌یه‌و ده‌یانه‌وێت نوێنه‌ره‌کانیان‬ ‫گرفته‌کانیان چاره‌سه‌ر بکه‌ن‌و گرنگى‬

‫ فۆتۆ‪ :‬شاباز عومه‌ر‬

‫به‌خواستى ئ�ه‌وان بدرێت‪ ،‬له‌یال عومه‌ر‪،‬‬ ‫‪ 20‬س��اڵ‪ ،‬ئ��ام��اژه‌ى ب���ه‌وه‌دا‪ ،‬که‌ ده‌بێت‬ ‫نوێنه‌ره‌کانیان گرنگى‌و بایه‌خى باش‬ ‫ب��ده‌ن به‌ داواک��ان��ى گه‌نجان‪‌ ،‬وت��ى «تا‬ ‫ئێستا گه‌نجان ‌وه‌ک پێویست بایه‌خیان‬ ‫پێنه‌دراوه‌و کێشه‌و گرفتى زۆریان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ه �ه‌ر ل�ه‌ نه‌بوونى ک��ارو دانه‌مه‌زراندن‪.‬‬ ‫سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى گرفتى نه‌بوونى شوێنى‬ ‫نیشته‌جێبوونیش له‌و الوه‌ بووه‌ستێت»‪.‬‬ ‫ل��ه‌ی�لا ب��اس��ى ل�����ه‌وه‌ش ک����رد‪ ،‬به‌هۆى‬ ‫گرنگینه‌دان ب �ه‌ ت��وان��او خواسته‌کانى‬ ‫گ �ه‌ن��ج��ان چ �ه‌ن��دی��ن ک��ێ��ش��ه‌‌و ئاریشه‌ى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تى ب��ۆ کۆمه‌ڵگاى کوردى‬

‫دروستکراوه‌‪.‬‬ ‫الوه‌ محه‌مه‌د‪ 23 ،‬س��اڵ‪ ،‬باسى له‌و‌ه‬ ‫کرد‪ ،‬که‌ به‌شدارى هه‌ڵبژاردن ده‌کات‌و‬ ‫وتى «داوام له‌ نوێنه‌ره‌کانم ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫کار بۆ گه‌نجان بکه‌ن‪ ،‬چونکه‌ گه‌نجان‬ ‫زۆر م���ه‌غ���دوورن‌و گرفتیان زۆره‌‪ ،‬به‌‬ ‫تایبه‌تى گرفتى شوێنى نیشته‌جێبوون‪ ،‬که‌‬ ‫به‌داخه‌وه‌ تا ئێستا نه‌توانراوه‌‌وه‌ک پێویست‬ ‫ئه‌و کێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ر بکرێت»‪.‬‬ ‫به‌هاد ئاماژه‌ى ب��ه‌وه‌دا‪ ،‬که‌ بۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫ن��وێ��ن �ه‌ره‌ک��ان ڕاس��ت��گ��ۆب��ن‪ ،‬ده‌ب��ێ��ت به‌‬ ‫ج��ددی��ی�ه‌وه‌ ک��ار ب��ۆ داواک��ان��ى گه‌نجان‬ ‫بک ‌هن‌و به‌ڵێنه‌کانیان با هه‌ر قسه‌ نه‌بێت‪.‬‬

‫نوێنه‌رایه‌تى له‌ هه‌ڵبژاردندا‬

‫ن��وێ��ن �ه‌ران��ى گ �ه‌ل �ه‌ ل���ه‌س���ه‌ر بنچینه‌ى‬ ‫ب �ه‌رژه‌وه‌ن��دى ه��اوب�ه‌ش‪ .‬دواج��ار نوێنه‌رى‬ ‫ن��م��وون�ه‌ی��ى ه��ات�ه‌ ئ����اراوه‌‪ ،‬ک �ه‌ ب��اس له‌‬ ‫خاسیه‌تى نوێنه‌ره‌کان ده‌کات‌و په‌یوه‌ندى‌و‬ ‫ناسراوییان‌و بنچینه‌ى ئه‌وه‌ى چه‌ند قبووڵه‌‬ ‫له‌ناو خه‌ڵکدا‪.‬‬ ‫له‌ ڕاستیدا نوێنه‌رایه‌تى له‌سه‌ر بنچینه‌ى‬ ‫نێواندارى (گ�ه‌ل‌و حکومه‌ت) ‌وه‌ستاوه‌و‬ ‫کاریش ل�ه‌و پێناوه‌ ده‌ک��ات‪ ،‬هه‌ندێک‬ ‫پێیوایه‌ نوێنه‌رایه‌تى ل�ه‌س�ه‌ر ئه‌ساسى‬ ‫سیاسییه‌کان ده‌ستنیشان ده‌کرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ندێک ‌وه‌ک نموونه‌ى که‌سانى کارا‬ ‫ده‌یانبینن‌و الیه‌نێکى تریش ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬که‌‬ ‫نوێنه‌ر ئه‌و که‌سانه‌ ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬که‌ گه‌ل‬ ‫هه‌ڵیانده‌بژێرێت‪ ،‬نوێنه‌رایه‌تى له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌ماى کارکردن بۆ هه‌مووان ده‌بێت‪،‬‬

‫ن���ه‌ک ن��اوچ��ه‌‌و ش��وێ��ن‪ ،‬چ��ون��ک�ه‌ گه‌ر‬ ‫‌وابێت‪ ،‬ئه‌وا دواج��ار به‌رژه‌وه‌ندى گشتى‬ ‫ده‌که‌وێته‌ مه‌ترسییه‌وه‌ یان شتێک نابێت‬ ‫ناوى به‌رژه‌وه‌ندى گشتى بێت‌و کارى بۆ‬ ‫بکرێت‪.‬‬ ‫ئه‌خالقییه‌تێک هه‌یه‌ له‌سه‌ر نوێنه‌ر‪،‬‬ ‫ئ������ه‌وه‌ش ب���ری���ت���ى ده‌ب���ێ���ت ئه‌مانه‌تى‬ ‫کارکردن بۆ ئه‌و به‌ڵێنانه‌ى‪ ،‬که‌ پێش‬ ‫هه‌ڵبژاردنى داویه‌تى‪ ،‬پێویسته‌ له‌سه‌رى‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى له‌به‌ر چاوبێت ئ�ه‌و بۆ خزمه‌تى‬ ‫گه‌ل چووه‌ته‌ ئه‌وێ‪ ،‬نه‌ک به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫تایبه‌تى‌و نوێنه‌رایه‌تى گروپ‌و که‌سانى‬ ‫دیاریکراو‪ ،‬ئه‌وان له‌ بنه‌ڕه‌تدا قه‌رزارى‬ ‫ده‌نگده‌ره‌کانیانن‪ ،‬نه‌ک که‌س‌و الیه‌نى‬ ‫تر‪.‬‬ ‫ئه‌مڕۆ هه‌ڵبژاردن ‌وه‌ک گرنگترین‬

‫ئالیه‌تى ده‌ستنیشانکردنى نوێنه‌رایه‌تى‬ ‫ئ���ه‌ژم���ار ده‌ک���رێ���ت‌و ل �ه‌ ڕووانگه‌یه‌وه‌‬ ‫ده‌ت����وان����رێ����ت ه���ه‌ڵ���ب���ژێ���ردرێ���ن‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫ل���ه‌ ک��ات��ێ��ک��دا ئ���ه‌گ���ه‌ر سیسته‌مه‌که‌‬ ‫دیموکراسى بێت‪ ،‬ده‌نگده‌ر به‌ ئاره‌زووى‬ ‫خ��ۆى که‌سێک هه‌ڵده‌بژێرێت‌و ده‌نگى‬ ‫پ��ێ��ده‌دات‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئ�ه‌گ�ه‌ر ‌وان �ه‌ب��وو‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ئ��ه‌و ک �ه‌س �ه‌ى ه�ه‌ڵ��ده‌ب��ژێ��رێ��ت ل �ه‌ الیه‌ن‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌وه‌ دانیپیانراوه‌و ده‌نگده‌ر ناچاره‌‬ ‫هه‌ڵیبژێرێت‪ .‬له‌ سیسته‌مى دیموکراسیدا‬ ‫هه‌ڵبژاردنى نوێنه‌ر‪ ،‬مانایه‌کى جه‌ماوه‌رى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆ ڕه‌وایه‌تیدان به‌ نوێنه‌رایه‌تى‌و‬ ‫ک��ارى حکومه‌ت‪ ،‬بۆیه‌ له‌سه‌ر نوێنه‌ر‬ ‫پێویسته‌‪ ،‬که‌ ‌وه‌عدو به‌ڵێنه‌کانى کاتى‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن له‌یاد بکات‌و بزانێت‪ ،‬که‌‬ ‫ده‌ن��گ��ده‌ران نه‌بوونایه‌‪ ،‬ئ�ه‌و شه‌رعیه‌تى‬

‫ فۆتۆ‪ :‬شاباز عومه‌ر‬

‫سروه‌ ئ��ازاد‪ 25 ،‬ساڵ‪ ،‬ئاماژه‌ى به‌وه‌دا‪،‬‬ ‫که‌ به‌شدارى ده‌نگدان ده‌ک��ات‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ب �ه‌الی �ه‌وه‌ چ��اره‌ن��ووس��س��ازه‌و داواش����ى له‌‬ ‫س �ه‌رج �ه‌م گ�ه‌ن��ج��ان ک��رد ب �ه‌ش��دارى ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌یه‌ بکه‌ن‪ ،‬له‌به‌ر مه‌سه‌له‌ى کورد‬ ‫تا به‌غداد سه‌نگ‌و پێگه‌ى به‌هێز بێت‌و‬ ‫له‌ به‌رامبه‌ر نه‌یاره‌کانى به‌ یه‌کگرتوویى‌و‬ ‫به‌هێزى بووه‌ستێته‌وه‌‪ .‬ناوبراو جه‌ختى له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ کرده‌وه‌ «ڕاسته‌ کارى که‌م کراوه‌ بۆ‬ ‫گه‌نجان‪ ،‬به‌اڵم نابێت گه‌نجان‌و سه‌رجه‌م‬ ‫خه‌ڵکى ئه‌وه‌ له‌بیر بکه‌ن‪ ،‬که‌ ئه‌م بابه‌ته‌‬ ‫به‌ نیسبه‌ت کورده‌وه‌ چاره‌نووسسازه‌و ده‌بێت‬ ‫هه‌مووان به‌گرنگییه‌وه‌ لێى بڕوانن»‪.‬‬

‫نوێنه‌رایه‌تى له‌ کوێ ده‌هێنا‪.‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ �ه‌وه‌ش��دا زۆرج���ار گرفتى‬ ‫نه‌بوونى هۆشیارى ده‌نگده‌ر دێته‌ کایه‌وه‌‬ ‫به‌رامبه‌ر نوێنه‌ره‌کانیان‪ ،‬که‌ دوورنییه‌‬ ‫کوێرانه‌ بڕیار له‌سه‌ر نوێنه‌رکان بده‌ن‪،‬‬ ‫که‌ به‌ زۆرى خۆى له‌ ده‌ستنیشانکردن‬ ‫ده‌ب��ی��ن��ێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ک���ه‌ دوورن���ی���ی���ه‌ دواج����ار‬ ‫نوێنه‌ره‌کان ڕاستگۆ نه‌بن یان به‌و جۆره‌‬ ‫ن�ه‌ج��وڵ��ێ��ن�ه‌وه‌‪ ،‬ک �ه‌ ده‌ن��گ��ده‌ر ده‌یه‌وێت‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وک��ات س�ه‌ره�ه‌ڵ��دان��ى ن��اڕه‌زای��ى دێته‌‬ ‫ئ������اراوه‌و دووری�����ش ن��ی��ی�ه‌ زۆرج�����ار به‌‬ ‫تووندوتیژى‌و گرفت کۆتایى بێت یان‬ ‫زۆرج���ار تێنه‌گه‌یشتنى ه��اوواڵت��ى له‌‬ ‫تێنه‌گه‌یشتنى له‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانى دێته‌‬ ‫ئ���اراوه‌‪ .‬ه�ه‌ر لێره‌شه‌وه‌ مه‌ترسییه‌کانى‬ ‫نوێنه‌رایه‌تیمان ب��ۆ ده‌رده‌ک���ه‌وێ���ت‪ ،‬که‌‬ ‫خ���ۆى ل �ه‌ ح��وک��م��دان‌و ده‌س���ه‌اڵت���ى زۆر‬ ‫ده‌بینێته‌وه‌‪ ،‬به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگاو ده‌شێت‬ ‫نوێنه‌ره‌کان به‌ نه‌گونجاوى هه‌ڵسوکه‌وت‬ ‫ب��ک �ه‌ن ل �ه‌پ��ێ��ن��او‌وی��س��ت‌و ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى‬ ‫تایبه‌تى ی��ان گ���روپ‌و الی�ه‌ن��ێ��ک یان‬ ‫ک���ارک���ردن ب���ه‌ ئ���اڕاس���ت���ه‌و مه‌یلێکى‬ ‫س��ی��اس��ی��ی��ان�ه‌ ب �ه‌ب��ێ له‌به‌رچاوگرتنى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى گشتى‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م گرفتانه‌‬ ‫له‌ سیسته‌مى دیموکراسیدا چاره‌سه‌ر‬ ‫ده‌کرێت به‌ دوو ڕێگه‌‪ ،‬یه‌که‌میان‪ :‬له‌‬ ‫ڕێ��ى دووب���اره‌ ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن�ه‌وه‌‪ ،‬که‌ دواى‬ ‫ت �ه‌واوب��وون��ى م���اوه‌ى نوێنه‌رایه‌تییه‌که‌‬ ‫ده‌توانرێت دووباره‌ میسداقیه‌ت‌و شه‌ره‌فى‬ ‫نوێنه‌رایه‌تى لێبسێنرێته‌وه‌ یان له‌ ڕێگه‌ى‬ ‫دادگ��اوه‌ کاتێک ئ�ه‌وه‌ ئاشکرابوو ئه‌و‬ ‫نوێنه‌ره‌ گه‌نده‌ڵى به‌سه‌ردا ساغبێته‌وه‌ یان‬ ‫هه‌ر کارێکى به‌ده‌ر له‌ یاساو به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫گشتى‪.‬‬ ‫هه‌رچۆنێک بێت ئه‌مڕۆ نوێنه‌رایه‌تى‬ ‫له‌ ڕێ��ى هه‌ڵبژاردنه‌وه‌‪ ،‬به‌ ڕێگه‌یه‌کى‬ ‫گونجاو داده‌ن��رێ��ت تاکو ده‌ن��گ��ى گه‌ل‬ ‫به‌ ده‌س �ه‌اڵت بگه‌یه‌نێت یان حکومه‌ت‬ ‫ش �ه‌رع��ی �ه‌ت��ى ج����ه‌م����اوه‌رى ‌وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫چ��ون��ک�ه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر ژم����اره‌ى ده‌نگده‌ران‬ ‫له‌ئاست پێویست نه‌بوو‪ ،‬ئه‌وا ماناى ‌وایه‌‬ ‫چیتر گه‌ل ئه‌و ده‌سه‌اڵته‌ یان نوێنه‌رانه‌ى‬ ‫ب����ه‌دڵ ن��ی��ی �ه‌‪ ،‬ک���ه‌وات���ه‌ ده‌نگنه‌دان‌و‬ ‫به‌شدارینه‌کردنیش ‌وه‌ک به‌شێک له‌‬ ‫ڕێگه‌یه‌کى تر بۆ ده‌سه‌اڵت‌و سه‌لماندنى‬ ‫ئه‌وه‌ى ئه‌وان چییان ده‌وێت ده‌گه‌یه‌نێت‪.‬‬

‫ئ��ه‌م��ڕۆ ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن ‌وه‌ک‬ ‫پرۆسه‌یه‌کى دیموکراسى لێى‬ ‫ده‌ڕوان���رێ���ت‌و ب �ه‌ گرنگترین‬ ‫ک����ۆڵ����ه‌ک����ه‌و پ����ای����ه‌ى ئه‌و‬ ‫سیسته‌مه‌ س �ه‌ی��ر ده‌کرێت‪،‬‬ ‫ب���ه‌ ج���ۆرێ���ک سیسته‌مى‬ ‫ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ى بێخه‌و ش‌و‬ ‫ڕێ��ک��وپ��ێ��ک ئ���ام���اژه‌ی���ه‌ بۆ‬ ‫دیموکراسیه‌تى‬ ‫ب����وون����ى‬ ‫گ���ون���ج���او و ڕێ���ک���خ���راو‪،‬‬ ‫ه �ه‌م��ی��ش �ه‌ ‌وا ب���او ب����ووه‌ له‌‬ ‫دنیادا گه‌نج‌و الو سه‌ره‌ڕمى‬ ‫گ��ۆڕان��ک��اری��ی �ه‌ک��ان �ن‌و هه‌ر‬ ‫ئ����ه‌وان����ی����ش����ن دای����ن����ه‌م����ۆى‬ ‫ش����ۆڕ ش‌و وه‌چه‌رخانه‌کان‪،‬‬ ‫چونکه‌ الوان سروشتێکیان‬ ‫ه���ه‌ی���ه‌‪ ،‬ئ���ه‌وی���ش خ����ۆى له‌‬ ‫نوێبوونه‌وه‌دا ده‌بینێته‌وه‌‪ .‬هه‌ر‬ ‫ب��ۆی�ه‌ ت��وان��اى گیانفیدایى‌و‬ ‫ق��ورب��ان��ی��ی��ان ه��ه‌ی��ه‌‪ .‬ئه‌وان‬ ‫حه‌ماسێکیان‬ ‫ه��ه‌م��ی��ش��ه‌‬ ‫ه���ه‌ی���ه‌ ب����ۆ ک�����ۆى ژی�����ا ن‌و‬ ‫پرۆسه‌ سیاسییه‌کانى ناوى‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم نه‌گبه‌تى ئ �ه‌و کاته‌‬ ‫سه‌رهه‌ڵده‌دات‪ ،‬که‌ ده‌گه‌نه‌‬ ‫لووتکه‌ى سه‌رکه‌وتن‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫ل �ه‌ ک���اروان���ى دابه‌شکردنى‬ ‫س���ه‌رک���ه‌وت���ن���ه‌ک���ان بێبه‌ش‬ ‫ده‌کرێن‌و پیره‌ قسه‌ زله‌کان‬ ‫دێنه‌ م�ه‌ی��دا ن‌و به‌ڕێوه‌برد ن‌و‬ ‫حوکمدان له‌سه‌ر شته‌کان‪.‬‬ ‫ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ى ئه‌مجاره‌ى‬ ‫ک���وردس���ت���ان چ����اوى زۆرى‬ ‫بڕیوه‌ته‌ گه‌نجان‪ ،‬نوێنه‌ره‌کان‬ ‫هه‌وڵى ئه‌وه‌ ده‌ده‌ن‪ ،‬که‌ ببنه‌‬ ‫مایه‌ى سه‌رنجى ئه‌و توێژه‌و‬ ‫ده‌نگیان بۆ خۆیان مسۆگه‌ر‬ ‫بکه‌ن‪ .‬له‌ ئێستاوه‌ کارده‌که‌ن‬ ‫ب��ۆ س �ه‌رن��ج��ڕاک��ێ��ش��ان��ى ئه‌و‬ ‫چینه‌و له‌ بانگه‌شه‌ى لیست‌و‬ ‫نوێنه‌ره‌کاندا ئه‌مه‌ به‌ڕوونى‬ ‫ب �ه‌دی��ار ده‌ک��ه‌وێ��ت‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ت���وێ���ژێ���ک���ى ب����ه‌رف����راوان����ى‬ ‫کۆمه‌ڵگا ن‌و له‌ ڕابردووشدا‬ ‫مه‌غدوور کراون‪ .‬سه‌ڕه‌ڕای‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش ئ �ه‌م توێژه‌ به‌شێکى‬ ‫زۆری���������ان خ�����وێ�����ن�����ده‌وار ن‌و‬ ‫ه��ۆش��ی��اری��ی��ه‌ک��ی��ان هه‌یه‌‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌و که‌سایه‌تییانه‌ى‬ ‫هه‌ڵیانده‌بژێرن‪ ،‬بۆیه‌ به‌ئاسانى‬ ‫بانگه‌شه‌کان‬ ‫ت �ه‌س��ل��ی��م��ى‬ ‫ن��اب �ن‌و ب �ه‌وری��ای��ی �ه‌وه‌ بڕیارى‬ ‫دی����اری����ک����ردن����ى نوێنه‌رى‬ ‫ڕاسته‌قینه‌ى خۆیان ده‌ده‌ن‌و‬ ‫ده‌یانه‌وێت که‌سانێک بنێرنه‌‬ ‫پ��ه‌رل��ه‌م��ان‪ ،‬ک��ه‌ شایسته‌ى‬ ‫ده‌نگى گونجاوى ئه‌وان بێت‪،‬‬ ‫ده‌نگیش نه‌ده‌ن به‌ که‌سێک‪،‬‬ ‫که‌ به‌هه‌ده‌ر بڕوات‪.‬‬ ‫ب���ه‌ش���داری���ک���ردن���ى الوان‬ ‫ل �ه‌ ک �ه‌رن �ه‌ڤ��اڵ��ى هه‌ڵبژاردن‬ ‫ب���ه‌و گ��ه‌رم��ى‌و گوڕییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاماژه‌ى گرنگمان پێده‌دات‬ ‫ب��ۆ ئ����ه‌وه‌ى ئ����ه‌وان پرۆسه‌ى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌که‌ گه‌رموگوڕ‬ ‫ب���ک���ه‌ن‌و ب��ی��س �ه‌ل��م��ێ��ن��ن‪ ،‬که‌‬ ‫ده‌ن����گ����ى ئ�������ه‌وان نه‌بێت‪،‬‬ ‫نوێنه‌ره‌کان ناچنه‌ په‌رله‌مانى‬ ‫ئایینده‌وه‌‪ .‬هه‌ر بۆیه‌ گرنگه‌‬ ‫نوێنه‌ره‌کانى لیست‌و قه‌واره‌‬ ‫جیاجیاکان به‌ گرنگه‌وه‌ له‌و‬ ‫خواسته‌ى گه‌نجان بڕوانن‌و‬ ‫ب���ه‌ ئ���وم���ێ���ده‌وه‌ ک���اری���ان بۆ‬ ‫بکه‌ن‌و به‌ فرسه‌تى بزانن بۆ‬ ‫نوێنه‌رایه‌تییه‌کى ڕاستگۆو‬ ‫ڕاسته‌قینه‌‪.‬‬


‫‪6‬‬

‫بیروڕا‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫هاوپه‌یمانی کوردستان مافی تورکمان و ئاشوری وکلدان و ئه‌رمه‌ن ده‌سته‌ به‌ر ده‌کات‬ ‫هه‌ڵبژاردنى په‌رله‌مانى داهاتوو‪ ،‬ئایینده‌ى کورد له به‌غداد‬ ‫بیره‌وه‌رییه‌کانی‬ ‫مــــێــــژوو‬

‫د‪ .‬که‌یوان ئازاد‬ ‫‪Kawanazad@yahoo.com‬‬

‫منه‌تکردن به‌سه‌ر‬ ‫کۆمه‌اڵنی خه‌ڵکه‌وه‌‬

‫(سه‌ددام حوسێن)ی سه‌رۆکی پێشووی عێراق‪ ،‬هه‌رجارێک‬ ‫قسه‌ی بۆ خه‌ڵکی عێراق بکردایه‌ ده‌ی��وت «به‌ر ل��ه‌وه‌ی ئێمه‌‬ ‫‌وه‌ک حزبی به‌عس جڵه‌وی ده‌سه‌اڵت له‌ عێراقدا بگرینه‌ ده‌ست‪،‬‬ ‫عێراقییه‌کان پێخاوس ب��وون‌و ئێمه‌ فێری پێاڵو له‌پێکردنمان‬ ‫کردن»‪ .‬ئه‌م وته‌ی ئه‌و سه‌رۆکه‌ تاکڕه‌وه‌ی عێراق ‌وه‌ک ئه‌وه‌‬ ‫‌وابوو‪ ،‬که‌ خۆی له‌گه‌ڵ هاوڕێ به‌عسییه‌کانیدا به‌ر له‌وه‌ی به‌‬ ‫کوده‌تایه‌کی سه‌ربازی جڵه‌وی ده‌س��ه‌اڵت بگرێته‌ ده‌ست سه‌ر‬ ‫به‌ خێزانێکی ده‌سه‌اڵتدار‌و شاهانه‌ بووبێت‌و له‌ خێزانێکی ‌وه‌ها‬ ‫گه‌وره‌ که‌وتبێته‌ خواره‌وه‌‪ ،‬نه‌ک به‌وه‌ی که‌س نه‌زانێت‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫کوێوه‌ هاتووه‌‌و باوکی کێیه‌؟‬ ‫ئ��ه‌م ڕووداوه‌ی س��ه‌رۆک ل��ه‌س��ه‌رک��ارالب��راوی ع��ێ��راق ئه‌و‬ ‫قسه‌ به‌رده‌وامانه‌ی به‌رپرسه‌کانی خۆمانی هێنامه‌وه‌ یاد‪ ،‬که‌‬ ‫له‌ هه‌ر بۆنه‌‌و ی��اد‌و مه‌راسیمێکدا باسیان له‌ سه‌روه‌رییه‌کانی‬ ‫ڕابردوو‌و ئه‌و کار‌و پرۆژانه‌ ده‌کرد‪ ،‬که‌ بۆ کۆمه‌اڵنی خه‌ڵکیان‬ ‫ئه‌نجامداوه‌! بێئه‌وه‌ی هیچ یه‌ک له‌وان ئه‌و پرسیاره‌یان له‌ خۆیان‬ ‫کردبێت‪ ،‬که‌ به‌ر له‌وه‌ی زۆربه‌ی ئه‌وانی ئیمڕۆ به‌رپرسن‪ ،‬بگه‌نه‌‬ ‫ئه‌و پۆسته‌ به‌رزانه‌ خاوه‌نی هیچ نه‌بوون‌و سااڵنی دوای ڕاپه‌ڕین‬ ‫له‌سه‌ر خوێن‌و هێز‌و ب��ازووی جه‌ماوه‌ره‌که‌یان کردینه‌ خاوه‌نی‬ ‫سه‌رمایه‌‌و سامان‪ .‬ئه‌مه‌و جگه‌ له‌وه‌ی ئه‌و کار‌و پرۆژانه‌ی ئه‌وان‬ ‫ئه‌رکی سه‌رشان‌و نیشتمانییان بووه‌‪ ،‬نه‌وه‌ک منه‌تکردن به‌سه‌ر‬ ‫هاوواڵتییه‌کانیانه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ په‌راوێزیوه‌ها ڕاستییه‌کدا نابێت ئه‌وه‌ش له‌یاد بکه‌ین‪ ،‬که‌‬ ‫سه‌دان‌و بگره‌ هه‌زاران وته‌ی ئه‌و سه‌رۆکه‌ دیکتاتۆره‌ی عێراق‬ ‫دواج��ار به‌ شکستی خۆیو ده‌سه‌اڵته‌که‌یو له‌سێداره‌دانی خۆی‬ ‫کۆتایی پێهات‪ .‬بۆیه‌ سه‌دباره‌کردنه‌وه‌ی ئه‌و وتانه‌ له‌ الیه‌ن‬ ‫چه‌ندین ناوه‌ندی سیاسیو که‌سایه‌تیو پاڵێوراوانی هه‌ڵبژێرراو بۆ‬ ‫ده‌نگدانه‌ گشتییه‌که‌ی (‪7‬ی ئازاری‪2010‬ز) مانای شکستی‬ ‫بانگه‌شه‌که‌رانیو سه‌رکه‌وتنی هێز‌و الیه‌نی نوێیه‌‪ ،‬بۆیه‌ هیوادارم‬ ‫ل��ه‌ ئ��اس��ت ک��ردن��ی ئ��ه‌و وت��ان��ه‌دا وری���ا ب��ن‪ .‬ب��ه‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌‬ ‫ده‌رکه‌وتنی ئه‌و هێزه‌ نوێیانه‌ بۆ چه‌ندین ساڵی داهاتووی تر‬ ‫ئه‌زموونێک دووباره‌ده‌کاته‌وه‌‪ ،‬که‌ به‌ر له‌ (‪ )47‬ساڵ له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫باڵی ڕه‌شی به‌سه‌ر بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوزای کوردیدا کێشا‪.‬‬ ‫ئه‌ویش پ��ه‌رت��ه‌وازه‌ب��وون��ی ڕیزه‌کانی کوردایه‌تیو سه‌ره‌تاکانی‬ ‫شه‌ڕی (کورد به‌ کورد) بوو‪ ،‬له‌دوای ساڵی (‪1964‬ز)‪.‬‬ ‫که‌واته‌ ده‌بێت هه‌ر به‌رپرسێکی بااڵی ئه‌م هه‌رێمه‌ ئه‌وه‌ بزانێت‪،‬‬ ‫که‌ دووب��اره‌‌و ده‌باره‌بوونه‌وه‌ى مێژوو بۆ کورد دیارده‌یه‌کی زۆر‬ ‫ئاسایی بووه‌‪ ،‬چونکه‌ یه‌کێک بووه‌ له‌و نه‌ته‌وانه‌ی زۆر به‌که‌مى‬ ‫سوودی له‌ ئه‌زموونه‌کانی مێژوو ‌وه‌رگرتووه‌‪ .‬بۆیه‌ هه‌ر لێره‌وه‌‬ ‫ئیمڕۆ له‌ هه‌موو کات زووتره‌ به‌ وته‌ی‌واقیعیو به‌ سوودوه‌رگرتن‬ ‫له‌ هه‌ڵه‌‌و که‌موکووڕییه‌کانی خۆمان له‌ بنیاتنانه‌وه‌ی عێراقی‬ ‫دوای سه‌ددام‪ ،‬به‌ره‌و پیری هه‌ڵبژاردنه‌کانی (‪7‬ی ئازاری‪2010‬ز)‬ ‫بڕوێن‪ .‬ئه‌مه‌و له‌ ده‌نگداندا ئاگادار‌و وریا بین‌و له‌خۆڕا ده‌نگ به‌‬ ‫لیست‌و که‌سانێک نه‌ده‌ین‪ ،‬که‌ هیچیان بۆ ئایینده‌ی کورد له‌‬ ‫عێراق پێنییه‌‪ .‬هه‌ر‌وه‌ک ئه‌وه‌ی به‌ر له‌ (چوار) ساڵ ده‌نگمان بۆ‬ ‫کۆمه‌ڵێک دا‪ ،‬که‌ هه‌ندێک له‌وان نه‌ک هه‌موویان‪ ،‬جگه‌ له‌‬ ‫هه‌وڵدان بۆ گیرفانی خۆیان‌و بنیاتنانی باری بژێوی ئایینده‌ی‬ ‫خۆیان‌و خێزان‌و که‌سه‌ نزیکه‌کانیان‪ ،‬هیچی تریان بۆ کورد‌و‬ ‫بۆ هه‌رێمی کوردستان پێنه‌بوو‪ .‬هه‌ر‌وه‌ک ئه‌وه‌ی هه‌ندێکیان به‌‬ ‫درێژایی (چوار) ساڵیان له‌ به‌غداد‪ ،‬ته‌نیا قسه‌یه‌کیان بۆ کورد‌و‬ ‫بۆ ئاسووده‌یی هه‌رێمی کوردستان نه‌کرد‪ .‬بۆیه‌ هیوادارم له‌به‌ر‬ ‫ڕۆشنایی ئه‌زموونه‌کانی مێژوودا ده‌نگ به‌ که‌سانێک نه‌ده‌ین‪،‬‬ ‫تا دوایی منه‌تمان به‌سه‌ردا بکه‌ن‌و بڵێین «ئه‌گه‌ر ئێمه‌ نه‌بووینایه‌‪،‬‬ ‫ئێوه‌ نه‌تانده‌توانی به‌ ئازادی له‌ کوردستاندا بژین‌و قسه‌ی به‌رز‌و‬ ‫نزم بکه‌ن»‪ .‬له‌ کاتێکدا ئه‌گه‌ر ڕووخاندنی الوازی ڕژێمی‬ ‫دیکتاتۆری سه‌ددام حوسێن نه‌بووایه‌ له‌ (ئازاری‪1991‬ز)‌و دواتر‬ ‫ڕووخانی له‌ (نیسانی‪2003‬ز) له‌ الیه‌ن هێزه‌کانی فره‌نه‌ته‌وه‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌ ئه‌و ڕژێمه‌ به‌ هه‌موو هێزه‌ کوردییه‌کان ده‌ڕووخ���ا‪ ،‬نه‌ ئه‌و‬ ‫بارودۆخه‌ش ده‌ڕه‌خسا‪ ،‬که‌ ئیمڕۆ که‌سانێک نانی پێوه‌ ده‌خۆن!‬ ‫ئ��ه‌م��ه‌و ل��ه‌ الی��ه‌ک��ی ت���ره‌وه‌ نابێت ئ���ه‌وه‌ش ل��ه‌ی��اد بکه‌ین‪ ،‬که‌‬ ‫ئه‌وانه‌شی خۆیان له‌ دروستبوونی گه‌نده‌ڵیو ناعه‌داله‌تی (‪)17‬‬ ‫ساڵی ڕابردوو به‌ دوور ده‌گرن‌و ئێستا خۆیانی لێ بێبه‌ری ده‌که‌ن‪،‬‬ ‫به‌ هه‌ڵه‌دا چوون‪ ،‬چونکه‌ ئه‌وانیش پشکی گه‌وره‌یان له‌ گه‌نده‌ڵیو‬ ‫ناعه‌داله‌تی ڕاب��ردوودا هه‌یه‌‪ .‬بۆیه‌ با ئیتر که‌س منه‌ت به‌سه‌ر‬ ‫هاوواڵتی داماو و بێده‌رتاندا نه‌کات‪.‬‬

‫محه‌مه‌د حه‌مه‌حه‌سه‌ن‬ ‫هه‌ڵبژاردنى ئه‌مجاره‌ى په‌رله‌مانى عێراق‬ ‫ک��ۆم��ه‌ڵ��ێ��ک گ��ۆڕان��ک��ارى سـیاسـى‬ ‫به‌دواى خۆیدا ده‌هێنێت‪ ،‬گه‌ر سـه‌رجه‌م‬ ‫لیسـت‌و قه‌واره‌ سـیاسـییه‌ کوردییه‌کان‬ ‫کارنه‌که‌ن بۆ مانه‌وه‌‌و قورسـایى پێگه‌ى‬ ‫کورد له‌ (به‌غداد)ى بڕیارده‌ر‪ ،‬ئه‌وه‌شـى‬ ‫ب��ه‌ده‌س��ـ��ت��ه��ات��ووه‌ مه‌ترسـى ده‌که‌وێته‌‬ ‫سـه‌ر‌و ک��ورد به‌ پێگه‌‌و ڕێ��ژه‌ى جاران‬ ‫له‌ په‌رله‌مانى داه��ات��وودا نامێنێته‌وه‌‪،‬‬

‫ناشـتوانێت له‌مپه‌ر‌و ڕێگرى دروسـت‬ ‫بکات ل��ه‌ په‌رله‌مانى داه��ات��وودا دژ‬ ‫به‌و بڕیارو یاسـایانه‌ى‪ ،‬که‌ به‌ زیان بۆ‬ ‫خه‌ڵکى کوردسـتان بڕیاریان له‌باره‌وه‌‬ ‫ده‌درێت‪.‬‬ ‫ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى ئ��ه‌م��ج��اره‌ى په‌رله‌مانى‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬کۆمه‌ڵێک ق���ه‌واره‌‌و لیسـتى‬ ‫نوێى هێناوه‌ته‌ مه‌یدان بۆ به‌شـدایکردن‬ ‫له‌ پرۆسـه‌ى هه‌ڵبژاردن‪ ،‬کێبڕکێیه‌کى‬ ‫ب��ه‌رچ��اوی��ش ه��ات��ووه‌ت��ه‌ ئ���اراوه‌ له‌نێوان‬ ‫لیسـت‌و قه‌واره‌ سـیاسـى‌و مه‌زهه‌بییه‌کانى‬ ‫عێراقدا‪ .‬هه‌ڵبژاردنى ئه‌مجاره‌ جیاوازتره‌‬ ‫له‌ هه‌ڵبژاردنى سـاڵى (‪ )2005‬به‌تایبه‌ت‬ ‫بۆ کورد‪ ،‬چونکه‌ ئه‌و گۆڕانکارییانه‌ى‬ ‫له‌ یاسـاى هه‌ڵبژاردنه‌کان‌و زیادکردنى‬ ‫کورسـییه‌کانى په‌رله‌مانى داهاتوو بۆ‬ ‫(‪ )325‬کورسـى‌و په‌یڕه‌وکردنى لیسـتى‬ ‫کراوه‌ بۆ خولى هه‌ڵبژاردنى ئه‌مجاره‌‌و‬ ‫دابه‌شـکردنى عێراق بۆ (‪ )18‬بازنه‌و‬ ‫دابه‌شـبوونى ده‌نگه‌کانى هاوواڵتییانى‬ ‫کوردسـتان به‌سـه‌ر چه‌ندین لیسـت‌و‬ ‫ق������ه‌واره‌دا‪ ،‬به‌گشـتى س��ـ��ه‌رج��ه‌م ئه‌و‬ ‫بڕیار‌و یاسـایانه‌ى له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا‌و‬ ‫ئه‌و فره‌لیسـتییه‌ى له‌ کوردسـتاندا بۆ‬

‫په‌رله‌مانى عێراق هێناوه‌ته‌ ئ��اراوه‌ ل ‌ه‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دى ئ��ه‌م��ڕۆى ک���ورددا نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌توانرا سـه‌رجه‌م حیزب‌و الیه‌نه‌ سـیاسـى‌و‬ ‫قه‌واره‌ کوردسـتانییه‌کان دوور له‌ بیرى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى حزبى‌و تایبه‌تیدا بوونایه‌‌و‬ ‫به‌ یه‌کهه‌ڵوێسـت‌و به‌ ی��ه‌ک لیسـتى‬ ‫ی��ه‌ک��گ��رت��ووى ک��وردس��ـ��ت��ان��ى‌و یه‌ک‬ ‫وت��ارى سـیاسـى بچوونایه‌ته‌ مه‌یدان‌و‬ ‫به‌شـدارى خولى ئه‌مجاره‌ى په‌رله‌مانى‬ ‫عێراقیان بکردایه‌‪ ،‬هه‌وڵى به‌هێزبوون‌و‬ ‫الوازنه‌بوونى پێگه‌ى کوردیان بدایه‌ له‌‬ ‫عێراقدا‪ .‬به‌هه‌رحاڵ‌ ئ��ه‌وه‌ى ڕۆشـت‪،‬‬ ‫ن��اگ��ه‌ڕێ��ت��ه‌وه‌‪ .‬ئ���ه‌رک‌و مافى گشـت‬ ‫هاوواڵتییه‌کى دڵسـۆزى گه‌له‌که‌مانه‌‪،‬‬ ‫دوور ل���ه‌ ج����ی����اوازى ب���ی���روڕا‪،‬ڕۆڵ���ى‬ ‫ک��اری��گ��ه‌رم��ان ه��ه‌ب��ێ��ت ل��ه‌ پرۆسـه‌ى‬ ‫ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى ئ��ه‌م��ج��اره‌ى په‌رله‌ماندا‪،‬‬ ‫ب��ه‌ت��ای��ب��ه‌ت ه��اوواڵت��ی��ی��ان��ى ناوچه‌‬ ‫جێناکۆکه‌کان وه‌ک که‌رکوک‌و‬ ‫خانه‌قین‌و موسڵ‌و باقى ناوچه‌کانى‬ ‫دیکه‌ى داب��ڕاو له‌ هه‌رێم‪ ،‬به‌ ئه‌رکى‬ ‫نیشـتمانى‌و نه‌ته‌وه‌یى خۆیان هه‌سـتن له‌‬ ‫ڕۆژى (‪ ،)2010 / 3 / 7‬که‌وا بڕیاره‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن ئه‌نجامبدرێت‪ .‬ده‌توانن ده‌ور‌و‬

‫ئااڵى شین ببینن‪،‬‬

‫ڕۆڵى به‌رچاو ببینن له‌ ڕۆشـتنیان بۆ‬ ‫سـه‌ر سـندوقه‌کانى ده‌نگدان‌و کار بۆ‬ ‫سـه‌رخسـتنى کاندیده‌ کورده‌کان بکه‌ن‬ ‫له‌ لیسـت‌و ق��ه‌واره‌ کوردسـتانییه‌کان‬ ‫له‌ سـه‌رجه‌م ئ��ه‌و ن��اوچ��ان��ه‌دا‪ ،‬چ��او له‌‬ ‫کۆمه‌ڵێک ک��ه‌م��وک��ووڕى ئیدارى‌و‬ ‫که‌مى خزمه‌تگوزارى بپۆشـن‌و له‌ بیرى‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندى بااڵى میلله‌ته‌که‌ماندا بن‪،‬‬ ‫که‌ هه‌ر ئه‌وه‌شـیان لێ به‌دیده‌کرێت‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌شـه‌وه‌ پێگه‌ى ک��ورد به‌ره‌و‬ ‫الوازب������وون ب����ڕوات ن��ه‌خ��ش��ـ��ه‌ى نوێى‬ ‫ع���ێ���راق ده‌گ����ۆڕێ����ت‌و دیموکراسـى‬ ‫ل��ه‌ ع��ێ��راق��دا ل��ه‌ پاشـه‌کشـه‌دا ده‌بێ‪،‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ش��ـ��ى ک��ه‌ به‌ده‌سـتهاتووه‌ له‌دواى‬ ‫س���ـ���ااڵن���ى(‪)1991‬ه‌وه‌ ده‌ک��ه‌وێ��ت��ه‌ به‌ر‬ ‫مه‌ترسـى‌و پاراسـتنیشـى ئاسـته‌م ده‌بێت‪.‬‬ ‫ئ��ه‌رک‌و مافى هه‌مووانه‌ له‌ ڕێگاى‬ ‫ده‌نگه‌کانمانه‌وه‌ له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا به‌‬ ‫سـه‌رجه‌م چینوتوێژه‌کانى گه‌له‌که‌مانه‌وه‌‬ ‫کاربکه‌ین بۆ به‌هێزبوونى پێگه‌ى کورد‬ ‫ل��ه‌(ب��ه‌غ��داد) له‌پێناو به‌ده‌سـتهێنانى‬ ‫ئامانج‌و مافى ڕه‌واى گه‌له‌که‌ماندا‪،‬‬ ‫که‌ سـه‌دان سـاڵه‌ خه‌ونى پێوه‌ ده‌بینرێت‌و‬ ‫قوربانى بۆ ده‌درێت‬

‫ک ‌ه چۆن پارێزه‌ر‌و مامۆستاو حاکم له‌ هه‌ر چوارالوه‌ هه‌ڵیانگرتووه‌‬ ‫قوربانی‪ ...‬جارێکى تر کوڕانى ڕۆژى‬ ‫ته‌نگانه‌‪ ،‬کوڕانى به‌ئه‌م‌هک‌و به‌وه‌فاى‬ ‫کوردایه‌تى‪‌،‬وه‌ک چۆن ل‌ه سه‌رده‌مى شاخ‬ ‫ب��ه‌ع��س��ب��ه‌زێ��ن ب�����وون ب���ۆ سه‌رخستنى‬ ‫مافه‌کانمان‪‌ ،‬وا ئه‌مڕۆ هاتنه‌و‌ه مه‌یدان‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئه‌مجاره‌یان زۆر جیاواز‪ ،‬ئه‌مجار‌ه‬ ‫قوتابخانه‌ى به‌رزى کوردایه‌تى‪ ،‬قوتابخانه‌ى‬ ‫ف��ێ��رگ��ه‌ى ک���وردای���ه‌ت���ى‪ ،‬قوتابخانه‌ى‬ ‫«س���‌هی���دای» ن��‌هم��ر‪‌ ،‬و‌ه ل��‌هس��ه‌ر ده‌ستى‬ ‫م��ام��ۆس��ت��اى ک���وردای���‌هت���ى‪ ،‬مامۆستاى‬ ‫قوربانى‪ ،‬مامۆستاى چه‌ندینجار به‌سه‌ختى‬ ‫بریندارکراو ل‌ه ڕێگه‌ى کوردو کوردستان‪،‬‬ ‫ک‌ه ه��ه‌رده‌م گیان فیدابوو‌ه ل‌ه خه‌باتیدا‌‪،‬‬ ‫مامۆستاى ی��‌هک��ه‌م م��ه‌ف��ره‌زه‌ى شۆڕش‌و‬ ‫سه‌روه‌ت ‪ -‬به‌ریتانیا‬ ‫ی��‌هک��‌هم��ی��ن گ��ول��ه‌ى ئ��اگ��ری��ن��ى ب��‌ه ڕووى‬ ‫من‌و هه‌ناسه‌م‪ ،‬من‌و ڕۆحم‪ ،‬من‌و جه‌سته‌م‪ ،‬دوژمندا هه‌ڵکرد‪ ،‬ئه‌و قاره‌مان‌ه «کاک‬ ‫ک��‌ه ئ��اوێ��زان��‌ه ل��‌ه ڕ‌هن��گ��ى ش��ی��ن‌و ڕه‌نگى محه‌مه‌د حاجى مه‌حمود»ه‌‪ ،‬به‌ڵێ له‌سه‌ر‬

‫ده‌ستى ئه‌و قاره‌مانه‌‪ ،‬ک‌ه چۆن هه‌رده‌م ب‌ه‬ ‫خوێندکاره‌کانى ده‌وت ئه‌رکى کوردایه‌تى‬ ‫له‌پێش ه��‌هم��وو ئه‌رکێکه‌وه‌یه‌‪ .‬ته‌ماشا‬ ‫بکه‌ن بزانن ل‌ه په‌رله‌مانى کوردستان کێ‬ ‫ل‌ه هه‌موو ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌کان ب‌ه ته‌مه‌ن‬ ‫ل‌ه هه‌موویان بچووکتره‌‌و بڕوانامه‌ى چى‬ ‫هه‌یه‌؟ ته‌ماشاى ئ��‌هن��دام په‌رله‌مانه‌که‌ى‬ ‫ت���رم���ان ب���ک���ه‌ن‪ ،‬ب���زان���ن چ����ۆن ش����ه‌و و‬ ‫ڕۆژی��ان به‌یه‌که‌و‌ه گ��رێ��داوه‌‪ ،‬شاره‌زوورو‬ ‫هه‌موو کوردستان د‌هگ��ه‌ڕێ��ن تاخزمه‌تى‬ ‫میلله‌ته‌که‌یان بکه‌ن‪ .‬خه‌ڵکین‌ه ته‌ماشاکه‌ن‬ ‫به‌رنامه‌ى نوێنه‌ره‌کانمان‪ ،‬به‌رنامه‌ى البردنى‬ ‫گه‌نده‌ڵى‌و چه‌سپاندى یاسا‌و مافى هه‌موو‬ ‫پێکهاته‌کان به‌دیبێت‪ ،‬خه‌ڵکى به‌شه‌ره‌فى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ن��وێ��ن��ه‌ر‌هک��ان��م��ان سوێندیان‬ ‫خ���واردووه‌‪ ،‬ک‌ه ب‌ه کراسى ڕ‌هش��ى دایکى‬ ‫شه‌هیدان‪ ،‬ب‌ه هه‌ڵه‌بجه‌ى تاراى سوور‪ ،‬ب‌ه‬

‫ئه‌نفالى نه‌به‌زى‌و به‌رخودان‪ ،‬ب‌ه کوردستانى‬ ‫ئازادکراو‪ ،‬سوێندیان خواردوو‌ه ب‌ه قه‌ندیل‪،‬‬ ‫ب‌ه سوورێنى النکى خه‌بات‪ ،‬ک‌ه ئامانجیان‬ ‫سه‌رخستنى دۆسیه‌ى کورد بێت‌و نه‌هێڵن‬ ‫جارێکى تر خوێنى ڕۆڵه‌کانمان به‌هه‌ده‌ر‬ ‫ب����ڕوات‪ .‬متمانه‌یان پێبکه‌ن‪ ،‬چونک‌ه‬ ‫نوێنه‌ره‌کانمان که‌سانى ڕابردو‌وپاک‪،‬‬ ‫که‌سانى خ��اوه‌ن بڕوانامه‌ن‪ ،‬ک‌ه بریتیی‌ه‬ ‫ل‌ه (مامۆستا‪ ،‬پارێزه‌ر‪ ،‬حاکم‪ ،)...‬بۆی‌ه‬ ‫هیوادارم‌و‌ه داواکارم ل‌ه هه‌موو کوردێکى‬ ‫دڵسۆز ده‌نگى خۆى ب��دات‪ .‬و‌ه ل‌ه کاتى‬ ‫ده‌نگدانیدا ‌وی��ژدان��ى خ��ۆى ئ��ارام بکات‪،‬‬ ‫بزانێت ک��ام نوێنه‌رى ک��ام الی��ه‌ن تاوه‌کو‬ ‫ک چرک‌ه خیانه‌تى نه‌کردوو‌ه‬ ‫ئێستا بۆ ی‌ه ‌‬ ‫ل‌ه میلله‌ته‌که‌ی‪ ،‬ه���ه‌رده‌م قوربانى بوو‌ه‬ ‫له‌پێناو نه‌ته‌وه‌که‌یدا‪ ،‬تاوه‌کو مافى ڕه‌وامان‬ ‫بۆ‌وه‌ربگرێت‬

‫تورکیــــــــاى دواى کــــوده‌تاکــــان‬ ‫ئۆراڵ چاڵشالر‬ ‫و‪ :‬ئارا ئاکۆ حه‌سه‌ن‬ ‫هه‌موومان به‌ ترس‌و ئومێد‌و هه‌یه‌جانه‌وه‌‪,‬‬ ‫چ����اوه‌ڕێ����ى ئ���ه‌ن���ج���ام���ى پ�ل�ان���ى پیک‬ ‫(چه‌کوش) ده‌که‌ین‪ .‬ده‌ترسین‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ت��ا ئێستاش ک��وده‌ت��اچ��ی��ی��ه‌ک��ان له‌سه‌ر‬ ‫ک���ارن‪ .‬ل��ه‌ ژووره‌ ت��اری��ک��ه‌ک��ان��ه‌وه‌ پالن‬ ‫ده‌گێڕن‪ .‬له‌ ماوه‌ى مانگێکدا دوو پالنى‬ ‫ک���وده‌ت���ا ئ��اش��ک��را ک���را‪ ،‬ئ��ه‌وی��ش پالنى‬ ‫پیک‪-‬ى ‪‌2003‬و پالنى قه‌فه‌س ‪2009‬‬ ‫‪ ,‬هه‌یه‌جانمان زۆره‌‪ ،‬چونکه‌ ناوه‌ڕۆکى‬ ‫پالنه‌کان ئاشکراو شیته‌ڵ ده‌کرێن‪.‬‬ ‫ب���ه‌ه���ی���وای���ن‪ ،‬چ���ون���ک���ه‌ ت���ورک���ی���ا به‌‬ ‫دی��م��وک��راس��ی��ی��ه‌ک��ى ن���وێ���وه‌ ل���ه‌ هه‌وڵى‬ ‫لێپێچینه‌وه‌ى کوده‌تاچییه‌کاندایه‌‪ .‬له‌‬ ‫کاتێکدا ئ��ه‌م ڕووداوان�����ه‌ لێپێچینه‌وه‌ى‬ ‫لێده‌کرێت‌و هه‌وڵى له‌ ده‌س��ه‌اڵت البردنى‬ ‫کوده‌تاچییه‌کانى ن��او س��ه‌رب��از ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ه���اوک���ات ل���ه‌ ب����اش����وورى ڕۆژه���ه‌اڵت���ى‬ ‫واڵت��دا زیاتر له‌ ‪ 1000‬ئه‌ندامى پارتى‬ ‫دی��م��وک��رات��ى‌و ئاشتى (ده‌ت��ه‌پ��ه‌ى کۆن)‬ ‫ده‌س��گ��ی��رده‌ک��رێ��ـ��ن ل��ه‌ شاره‌وانییه‌کانى‬ ‫ن���او ش��اره‌ک��ان��ى ب���اش���وورى ڕۆژهه‌اڵتى‬ ‫تورکیادا‪ .‬ئایا هیچ بیرتان له‌‌و هه‌ڵمه‌تى‬ ‫ده‌ستگیرکردنانه‌ى ئه‌م دواییه‌ کردووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫که‌ چیمان بۆ ده‌رده‌خات؟ ئه‌و سه‌رۆکى‬ ‫ش��اره‌وان��ی��ی��ان��ه‌ى‪ ،‬ک��ه‌ ده‌ستگیرکراون‬ ‫نزیکه‌ى له‌ سه‌دا شه‌ستى ده‌نگى خه‌ڵکانى‬ ‫ئه‌و ناوچانه‌یان به‌ده‌ستهێناوه‌‪ .‬ئه‌وه‌ى که‌‬ ‫ڕوو ده‌دات جگه‌ ل��ه‌ ده‌ستگیرکردنى‬ ‫نوێنه‌رانى خه‌ڵکى ئ��ه‌و ناوچانه‌‪ ،‬هیچ‬ ‫شتێکى ترمان نیشاننادات‪ .‬سیسته‌مى‬

‫ده‌ستبه‌سه‌راگرتن‌و به‌هیچ ته‌ماشاکردنى‬ ‫ئیراده‌ى خه‌ڵکى تا ئێستاش له‌ ناوچه‌ى‬ ‫باشوورى ڕۆژهه‌اڵتى واڵتدا به‌رده‌وامه‌‪,‬‬ ‫هه‌ڵمه‌ته‌کانى پۆلیس بۆ ده‌ستگیرکردن‬ ‫تا ئێستا ب��ه‌رده‌وام��ه‌‪ ,‬ئایا ئ��اگ��ادارن له‌‬ ‫گۆشه‌ى ئه‌مالوالى ڕۆژنامه‌کانیشدا تا‬ ‫ئێستا‌وێنه‌ له‌سه‌ر ئه‌و دۆخه‌ باڵوده‌بێته‌وه‌‬ ‫؟ باس له‌و ‌وێنه‌یه‌ ده‌که‌م ماوه‌ى ڕابردوو‬ ‫ل��ه‌ ڕۆژن��ام��ه‌ک��ان ب�ڵاوک��رای��ه‌وه‌ له‌سه‌ر‬ ‫چۆنیه‌تى ده‌ستبه‌سه‌رگرتنى سه‌رۆکى‬ ‫شاره‌وانى ئیغدیر‌و ڕه‌وانه‌کردنى بۆ دادگا‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌زان��ی��ن‪ ،‬که‌ له‌پشت جۆشکردنى‬ ‫ئ���ه‌م ه��ێ��زان��ه‌وه‌‪ ،‬ک��ه‌ بیستوپێنج ساڵه‌‬ ‫ل��ه‌ ن��اوچ��ه‌ک��ان��ى ب��اش��وورى خۆرهه‌اڵتدا‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ن‌و چه‌ته‌ى ناو میلیتاره‌کان به‌هێز‬ ‫ده‌که‌ن‪ .‬تا ئێستاش هێزه‌ میلیتارییه‌کان‪،‬‬ ‫ک��ه‌ کێشه‌ى ک���ورد ‌وه‌ک کێشه‌یه‌کى‬ ‫ئه‌منى س��ه‌ی��ر ده‌ک����ه‌ن‪ ،‬ل��ه‌ ناوچه‌که‌دا‬ ‫ده‌سه‌اڵتیان هه‌یه‌‌و کاریگه‌ریشیان به‌سه‌ر‬ ‫سیاسه‌ته‌کانى ئه‌نکه‌ره‌وه‌ هه‌یه‌‪ .‬تا ئێستاش‬ ‫ده‌زگاى هه‌واڵگرى سه‌ربازى (ژیته‌م) له‌و‬ ‫ناوچانه‌دا چاالکییان هه‌یه‌‪ .‬تا ئێستاش‬ ‫ئه‌و ڕژێمه‌ى‪ ،‬که‌ ئ��اره‌زووى سیسته‌مى‬ ‫مافى ئۆتۆریتى ده‌ک��ات‪ ,‬به‌رده‌وامن له‌‬ ‫بێتاوان نیشاندانى ئه‌و پۆلیسانه‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫ئه‌شکه‌نجه‌ به‌رامبه‌ر به‌ مندااڵنى ئه‌و‬ ‫ن��اوچ��ان��ه‌ ئ��ه‌ن��ج��ام��ده‌ده‌ن‪ .‬ب��ه‌ ئێستاشه‌وه‌‬ ‫حوکمى (ده‌وڵه‌تى تۆقێنه‌ر) به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫س��ه‌رچ��اوه‌ى ئه‌و باڵه‌ چه‌ته‌گه‌رییه‌ى ناو‬ ‫س��وپ��ا‪ ،‬ک��ه‌ پشتگیرى ل��ه‌ تووندوتیژى‬ ‫ده‌ک���ه‌ن ئ��ه‌و بێبه‌رنامه‌ییه‌یه‌‪ ،‬ک��ه‌ له‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌دا بوونى هه‌یه‌‌و ئه‌و گروپانه‌شى‪،‬‬ ‫ک��ه‌ پ��ێ��ک��ه��ات��ه‌ى ت��ورک��ی��ای��ان تێکداوه‌‪،‬‬ ‫ه��ه‌ر ل��ه‌و ن��اوچ��ه‌ی��ه‌وه‌ گ��ۆش��ک��راون‪ .‬ئه‌و‬

‫سیاسه‌ته‌شى که‌ پشتگیرى له‌ شووناسى‬ ‫کوردى ده‌ک��ات‪ ،‬له‌نێوان به‌رداشى شاخ‌و‬ ‫شۆڕشى سیاسى‌و یاساییدا یارى ده‌کات‪.‬‬ ‫له‌ قۆناغێکى‌وه‌هاشدا گران نییه‌‪ ،‬پێشبینى‬ ‫ده‌ستگیرکردنى ئه‌و سیاسییانه‌ بکه‌ین‪ ،‬که‌‬ ‫له‌ ڕێگه‌ى یاساییه‌وه‌ پشتگیرى له‌ ماف‌و‬ ‫شووناسى کورد ده‌که‌ن‪ .‬یه‌که‌م شتێک به‌‬ ‫خه‌یاڵماندا دێت ئه‌وه‌ی‪ ،‬که‌ که‌سانێک‬ ‫هه‌ن پشتگیرىو هانى کورده‌کان ده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ک��ه‌ بچنه‌وه‌ ش��اخ ب��ۆ ب���ره‌ودان ب��ه‌ مافه‌‬ ‫ڕه‌واکانیان‪ ،‬ئه‌گه‌ر مه‌وداى کارى سیاسى‬ ‫ڕێگه‌پێدراوتان له‌ کورده‌کان به‌رته‌سک‬ ‫ک����رده‌وه‌‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ ده‌ب��ێ��ت ب��ه‌دڵ��ن��ی��ای��ی��ه‌وه‌ به‌‬ ‫الت��ان��ه‌وه‌ ئ��اس��ای��ى ب��ێ��ت‪ ،‬ک��ه‌ کورده‌کان‬ ‫‌وه‌ک ک���اردان���ه‌وی���ه‌ک ل���ه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫ئ��ه‌م پڕکردنى به‌ندیخانانه‌ له‌ سیاسییه‌‬ ‫ک��ورده‌ک��ان چ��ى ده‌ک���ه‌ن‌و کاردانه‌وه‌یان‬ ‫چى ده‌بێت‪ .‬ئێوه‌‌وا ده‌زان‪ ،‬که‌ کورده‌کان‬ ‫ک��ات��ێ��ک س��ی��اس��ی��ی��ه‌ک��ان��ی��ان ڕه‌وان�����ه‌ى‬ ‫به‌ندیخانه‌ ده‌کرێن‪ ،‬ئیتر بیر له‌ ‌وازهێنان‬ ‫له‌ چوونه‌ شاخ ده‌هێنن‌و ده‌ڵێن ئیتر ئه‌وا‬ ‫مه‌وداى کارى سیاسى له‌ ئێمه‌ به‌رته‌سک‬ ‫کراوه‌ته‌وه‌و شاخیش به‌که‌ڵکمان نایه‌ت با‬ ‫بچین خۆمان بخه‌ینه‌ پاڵ دادوگه‌شه‌پێدا‬ ‫ن‌و ‌واز ل��ه‌ ش��وون��اس��ى سیاسی بهێنن‪.‬‬ ‫ئایا کورده‌کان ده‌توانن ‌وا بیربکه‌نه‌وه‌؟‬ ‫م���اوه‌ی���ه‌ک ل��ه‌م��ه‌وپ��ێ��ش ی��ه‌ک��ێ��ک له‌‬ ‫ڕۆژنامه‌نووسه‌کان (وه‌یسى ساریسۆزه‌ن)‬ ‫له‌ ڕۆژنامه‌یه‌کدا سه‌باره‌ت به‌ ئه‌گه‌رى‬ ‫ک��اردان��ه‌وه‌ک��ان��ى ک��ورده‌ک��ان له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫هه‌ڵمه‌تى ده‌ستگیرکردنه‌کانى ئه‌م دواییه‌ى‬ ‫حکومه‌ت نووسیبووى»کێشه‌که‌ى ئێستا‬ ‫زۆر ڕوون���ه‌‪ ،‬ڕووب���ه‌ڕووب���وون���ه‌وه‌ى پالنى‬ ‫کوده‌تا کارێکى تابڵێى دیموکراسییانه‌یه‌‪,‬‬

‫به‌اڵم گوێخه‌واندن له‌‌و پالنى کوده‌تایانه‌‪،‬‬ ‫خۆى له‌ خۆیدا هێنانه‌ خواره‌وه‌ى ستانداردى‬ ‫دیموکراتییه‌ له‌ واڵت��دا»‪ .‬ئه‌و هێزانه‌ى‬ ‫که‌ له‌ ڕۆژئاواى ‌واڵتدا ‌وه‌ک دیوارێک‬ ‫به‌رامبه‌ر ک��وده‌ت��ادا ڕووب���ه‌ڕوو ده‌بنه‌وه‌‪,‬‬ ‫ده‌بێت ه��ه‌ر ئ��ه‌وان��ه‌ش هه‌وڵى کوده‌تا له‌‬ ‫ڕۆژهه‌اڵتدا ڕابگرن‌و ڕووبه‌ڕووى ببنه‌وه‌‪,‬‬ ‫ئ��ه‌و هه‌ڵمه‌تى ده‌ستگیرکردنانه‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫ئێستا کورده‌کان ڕووب��ه‌ڕووى بوونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫پێشتریش له‌ سااڵنى نه‌وه‌ده‌کاندا به‌هۆى‬ ‫ڕاگ��ه‌ی��ان��دن��ى دۆخ���ى ن��ائ��اس��ای��ی��ه‌وه‌ له‌و‬ ‫ناوچانه‌دا ڕووب��ه‌ڕووى چه‌ندین ناخۆشى‬ ‫بوونه‌ته‌وه‌‪ ,‬چه‌ندین زوڵمیان لێکراوه‌‪ ,‬که‌‬ ‫ئ��ه‌وه‌ى ئێستاش یه‌کێکه‌ له‌ هه‌وڵه‌کان‬ ‫ب���ۆ ه���ان���دان‌و ن���ان���ه‌وه‌ى ف��ی��ت��ن��ه‌ ل���ه‌ الى‬ ‫کورده‌کان‪.‬‬ ‫ئه‌و هه‌واڵنه‌ى‪ ،‬که‌ له‌ پێشووتردا له‌ ناوچه‌‬ ‫کوردییه‌کاندا ئه‌نجامده‌درا‪ ،‬که‌ نانه‌وه‌ى‬ ‫پشێوى‌و هاندان‌و دروستکردنى دۆخێک‬ ‫ب��وو هه‌تا ک��ورده‌ک��ان بچنه‌ ش��اخ‌و به‌و‬ ‫هۆیه‌شه‌وه‌ دۆخى نائاسایی ڕابگه‌یه‌نرێت‪,‬‬ ‫هه‌مان هه‌وڵ ئێستا له‌و ناوچه‌ کوردییانه‌‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌یه‌ هه‌وڵى ک��وده‌ت��ا‪ ،‬له‌ ڕۆژئاوادا‬ ‫(ک��وده‌ت��اى م���ردوو) ل��ه‌ ڕۆژهه‌اڵتیشدا‬ ‫(ک�����وده‌ت�����اى زی�����ن�����دوو)‪ ،‬ئ������ه‌وه‌ى که‌‬ ‫ئیستا هه‌وڵى بۆ ده‌درێ���ت‪ ،‬بریتییه‌ له‌‬ ‫زی��ن��دووک��ردن��ه‌وه‌ى ک��ورده‌ تووندڕه‌وه‌کان‬ ‫ل��ه‌و ن��اوچ��ان��ه‌دا‪ ،‬ئ��ه‌وی��ش کاتێک‪ ،‬که‌‬ ‫سیاسییه‌ کورده‌کان به‌ کۆمه‌ڵ ڕه‌وانه‌ى‬ ‫زیندان ده‌کرێن‪ ،‬ئه‌مه‌ نائومێدى‌و ته‌نگه‌ژه‌‬ ‫باڵوده‌کاته‌وه‌ له‌ ‌واڵت��دا‪ ,‬چۆن ده‌توانین‬ ‫ئ���ه‌م زی��ه��ن��ی��ه‌ت��ه‌ ل��ه‌ زی��ه��ن��ی��ه‌ت��ى کوده‌تا‬ ‫جیابکه‌ینه‌وه‌‪...‬؟‬


‫ئافرەتان‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫هاوپه‌یمانی کوردستان به‌دیهێنه‌ری ماف ‌ه ره‌وا‌کانی ئافره‌تان ‌ە‬

‫‪7‬‬

‫شیالن شێرکۆ شێخ عه‌لى‪:‬‬ ‫ ‬

‫داکۆکى من ل ‌ه مافه‌کانى ئافره‌تان ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت‪ ،‬ک ‌ه من ده‌ستدرێژى بکه‌مه‌ سه‌ر مافى پیاوان‬ ‫ه محه‌مه‌د‬ ‫ئا ‪ :‬ژاڵ ‌‬

‫ئ���ه‌وه‌ى ک �ه‌ ده‌وت��رێ��ت «ئ��اف��ره‌ت��ان نیوه‌ى‬ ‫کۆمه‌ڵگا پێکدێنن»‪ ،‬گومانى تێدا نییه‌و‬ ‫ڕۆڵیکى گرنگیان هه‌یه‌ له‌ دیاریکردنى‬ ‫چ��اره‌ن��ووس��ى واڵت‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌ واڵتێک‬ ‫حکومه‌تێکى دیموکرات له‌سه‌ر بنه‌ماى‬ ‫خه‌ڵک پێکبێت‪ ،‬گومانى تێدانییه‌ ڕۆڵى‬ ‫ئافره‌تان زۆر پڕبایه‌خه‌‌و کۆمه‌ڵگا به‌ره‌و‬ ‫ئ��ازادی��و دیموکراسیو یه‌کسانیو مافى‬ ‫ئ��اف��ر‌هت‌و پ��ی��او‪...‬ه��ت��د‪ .‬ب �ه‌ت �ه‌واوى واڵت‬ ‫به‌ره‌و پێشکه‌وتن ده‌بات‪ .‬کێشه‌ى به‌رده‌وام‬ ‫ل�ه‌ن��ێ��وان ب��زووت��ن �ه‌وه‌ کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان‪،‬‬ ‫که‌ خ��وازی��ارى یه‌کسانی‪ ،‬ئازادیخوازى‬ ‫له‌گه‌ڵ ده‌س�ه‌اڵت��ێ��ک‪ ،‬که‌ مۆدێرنیزمه‌‬ ‫‌وه‌ک��و که‌ره‌سته‌یه‌ک بۆ سه‌رکوتکردن‌و‬ ‫تااڵنکردن ده‌بینێت‌و ئه‌م بیرۆکه‌ى له‌گه‌ڵ‬ ‫ئایدۆلۆژییه‌ جۆراوجۆره‌کان بۆ پێشخستنى‬ ‫ئامانجه‌کانى تێکه‌ڵ ک��ردووه‌‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫که‌ نزیک ده‌بینه‌وه‌ له‌ ڕۆژى ده‌نگدان‪،‬‬ ‫ل�ه‌و ڕووه‌وه‌ ئافره‌تان به‌شێکى زۆرن له‌م‬ ‫کۆمه‌ڵگایه‌دا‪ ،‬به‌شداریکردنى چاالک‬ ‫له‌م ب��واره‌دا پێشکه‌وتووییو تێگه‌یشتوویى‬ ‫ئ���اف���ره‌ت���ى ک�����ورد ب���ه‌ ‌واڵت���ان���ى جیهان‬ ‫ده‌ناسێنێت‪ .‬کاتێکیش پێشکه‌وتوویى‬ ‫ب���ه‌ ل��ووت��ک �ه‌ى خ���ۆى ده‌گ�����ات‪ ،‬هه‌موو‬ ‫که‌سایه‌تییه‌کانى کۆمه‌ڵگا چ ئافره‌ت‌و‬ ‫چ پیاو پێکه‌وه‌ بۆ پێشخستنی ‌واڵتیان‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ن‪ .‬به‌درێژایى مێژوو ئافره‌تان‌وه‌کو‬

‫تاركۆ بابان‬ ‫ب‌ه خه‌مێکى قووڵه‌و‌ه ئه‌م ‌وشان‌ه ده‌نووسم‪،‬‬ ‫ب‌ه ئازارێکه‌وه‌‪ ،‬ک‌ه ناتوانم ‌وه‌سفى بکه‌م‪،‬‬ ‫ئازارى ده‌روونێک‪ ،‬ک‌ه دونیام له‌پێش چاودا‬ ‫ڕه‌ش ب���ووه‌و ن��ازان��م چ��ۆن شته‌کان ‌وه‌کو‬ ‫خۆیان ببینمه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‌ه خه‌مى ئافره‌تێک‌ه‬ ‫له‌م سه‌رده‌مه‌دا‪ ،‬ک‌ه قۆناغ‌ه جه‌نگه‌ڵییه‌کان‬ ‫زۆر ب‌ه سه‌ریدا ڕه‌ت��ب��وون‌و ب‌ه قۆناغێکى‬ ‫پێشکه‌وتوو ناوزه‌د ده‌کرێت‪.‬‬ ‫هه‌ر به‌و خه‌مه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م چیرۆک‌ه تاڵه‌تان بۆ‬ ‫ده‌گێڕمه‌وه‌‪ ،‬ک‌ه چیرۆک نییه‌‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ى‬ ‫ڕووداو ‌و به‌سه‌رهاتێکى گه‌لێک قێزه‌ونه‌‪،‬‬ ‫ک‌ه ل‌ه من ڕووی��داوه‌‌و هه‌وڵده‌ده‌م ب‌ه هێمنى‬ ‫باسى بکه‌م‪ ،‬چونک‌ه ده‌نگم چیتر هێمنى‬ ‫تێدا نه‌ماوه‌‌و ‌وه‌ک ‌وتم دونیام له‌ال ڕه‌ش‬ ‫بووه‌‪.‬‬ ‫من ناوم ئ��ازه‌ره‌‪‌،‬وه‌ک هه‌موو کچێکى‬ ‫ئه‌م ش��اره‌‌و ئه‌م ده‌ڤ �ه‌ر‌ه خوێندنى ئاماده‌ییم‬ ‫ت��ه‌واوک��رد‪ ،‬خۆشه‌ویستى ک��وڕێ��ک ‌واى‬ ‫لێکردم هه‌موو ژی��ان‌و بوونمى پێشکه‌ش‬ ‫بکه‌م‪ ،‬چش ل‌ه خوێندن‌و پ��اش�ه‌ڕۆژم! من‬ ‫تاز‌ه ئه‌وم هه‌یه‌‌و بۆ ئه‌و ده‌ژیم‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌و‬ ‫سۆنگه‌یه‌وه‌‪ ،‬ک‌ه ئێستا ته‌نها سێ مانگ‌ه‬ ‫ژنى ئ �ه‌وم‌و به‌هۆى نه‌خۆشى خه‌سوومه‌و‌ه‬ ‫ل‌ه نهۆمى دووه‌م��ى ماڵى خه‌زورمدا ماڵم‬ ‫پێکه‌وه‌ناوه‌‪.‬‬

‫به‌شێکى گرنگ له‌ کۆمه‌ڵگا به‌رده‌وام‬ ‫له‌ چاالکییه‌کانى کلتووری‪ ،‬سیاسی‪،‬‬ ‫ئ���اب���ووری‪ ،‬ک��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ى جێگایه‌کى‬ ‫تایبه‌تیان هه‌بووه‌‌و به‌ هاوڕێیه‌تی پیاوان‬ ‫ده‌نگى به‌رانبه‌ریو یه‌کسانى به‌ جیهانیان‬ ‫گه‌یاندووه‌‪ .‬به‌ بۆنه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌وه‌‪ ،‬ڕۆژى‬ ‫شه‌ممه‌ (‪ )2010 /2 /20‬له‌ هۆڵى ته‌الر‪-‬‬ ‫ن��اوه‌ن��دى ڕۆشنبیرى به‌دلیسى‪ ،‬له‌پێناو‬ ‫په‌ره‌پێدان به‌و که‌شه‌ دیموکراسییه‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫له‌ کوردستان هه‌یه‌ هه‌ستان به‌ سازدانى‬ ‫سیمینارێک بۆ هه‌ریه‌که‌ له‌ کاندیدى‬ ‫لیسته‌کان (ئارام شێخ محه‌مه‌د ‪ -‬لیستى‬ ‫گ����ۆڕان‪ ،‬ش��ی�لان شێرکۆ شێخ ع�ه‌ل��ى ‪-‬‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانى کوردستان‪ ،‬شێرکۆ‬ ‫ج �ه‌وده‌ت مسته‌فا ‪ -‬لیستى یه‌کگرتووى‬ ‫ئیسالمى)‪.‬‬ ‫له‌م سیمیناره‌دا شیالن شێرکۆ شێخ عه‌لى (‬ ‫کاندیدی حزبی سۆسیالیست دیموکراتی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ل�ه‌س�ه‌ر لیستی هاوپه‌یمانی‬ ‫ک��وردس��ت��ان)‪ ،‬س �ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ کێشه‌کانی‬ ‫ئافره‌تان‌و مافی ئافره‌تان تیشکی خسته‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و بابه‌تانه‌ی‪ ،‬که‌ سه‌باره‌ت به‌ ئافره‌تانه‌‪،‬‬ ‫وت��ى «ل�ه‌ به‌رنامه‌ى کاره‌کانمدایه‌‪ ،‬که‌‬ ‫پارێزگارى له‌ مافه‌کانى ئافره‌تان بکه‌م‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها گه‌نجانیش»‪.‬‬ ‫‌وتیشى «هه‌ندێک له‌ ئافره‌تان ده‌بینین‬ ‫له‌ ده‌س�ه‌اڵت��دا ک��ارده‌ک �ه‌ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم که‌متر‬ ‫ڕێ��گ��ای��ان پ���ێ���دراوه‌»‪‌ .‬وت���ی «ل���ه‌ چه‌ند‬ ‫شوێنێکدا پێم ‌وت��راوه‌ ئافره‌تان جێگه‌یان‬

‫هه‌یه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم خۆیان نایه‌ن ‌ه پێشه‌وه‌‪ ،‬ب ‌ه ک� ‌ه ‌وای���ک���ردووه‌ ئ �ه‌و ئ��اف��ره‌ت��ان�ه‌ نه‌توانن م�����ادام ک���ار ل���ه‌س���ه‌ر م����رۆڤ ده‌که‌ین کاتانه‌دا ڕێکخراوه‌کان بێده‌نگن‌و ئه‌م ‌ه‬ ‫ڕاستى ئه‌م ‌ه جێگاى داخ ‌ه بۆ ئافره‌تانیش‪ ،‬ئ �ه‌و هه‌نگاوه‌بنێن‪ ،‬ب��وون��ى م��ن��داڵ�ه‌‪ .‬ب ‌ه (ئ��اف��ره‌ت��ی��ش م��رۆڤ �ه‌) ئیتر ل �ه‌ ڕێگه‌ى ناگه‌یه‌نن ‌ه ده‌ره‌وه‌ى دادگا؟ داکۆکى من‬ ‫ئه‌گه‌ر قسه‌ی له‌سه‌ر بکه‌ین‌و بڵێین بۆچى ڕاس��ت��ى ب��وون��ى م��ن��داڵ ئ�ه‌رک��ى گه‌وره‌ى یاسایى یان کۆمه‌اڵیه‌تییه‌و‌ه ده‌بێت کار له‌ مافه‌کانى ئافره‌تان ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بکه‌ین‪ ،‬که‌ پرۆژ‌ه یاساکان ک ‌ه من ده‌ستدرێژى بکه‌م ‌ه سه‌ر مافى‬ ‫به‌ من ده‌ڵێن شوێنت دیاره‌و جێگه‌ت هه‌یه‌‪ ،‬ئافره‌تانه‌»‪.‬‬ ‫به‌اڵم خۆتان حه‌زتان ل ‌ه به‌شدارى نییه‌ یان هه‌روه‌ها شیالن شێرکۆ وتى «بێگومان بگۆڕین‪ ،‬چونکه‌ به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێکجار پیاوان‪ ،‬ب ‌ه پێچه‌وانه‌وه‌ م��ادام ئافره‌تیش‬ ‫تاکه‌و مرۆڤ ‌ه له‌به‌رئه‌و‌ه هه‌موومان هه‌وڵى‬ ‫ناتوانن کار بکه‌ن یان ئاستى ڕۆشنبیریتان داکۆکى ل ‌ه مافى ئافره‌ت ده‌که‌م‪‌ ،‬وه‌کو یاساکان جێبه‌جێناکرێن»‪.‬‬ ‫نه‌گه‌شتووه‌ت ‌ه ئه‌و ئاسته‌‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌وه‌ من ئافره‌تێک به‌شدارى هه‌ڵبژاردنم کردووه‌‪ ،‬وت��ی��ش��ی «ج��ێ��ى س�ه‌رن��ج �ه‌ ب��ۆچ��ى له‌و بۆ ده‌ده‌ین‌و کارى بۆ ده‌که‌ین»‪.‬‬ ‫ده‌ڵێم ئافره‌تى ڕۆشنبیرمان‬ ‫هه‌یه‌‌و ده‌شتوانێت به‌شداربێت‌و‬ ‫ب�����ه‌رده‌وام�����ی�����ش ب���ێ���ت ل ‌ه‬ ‫کاره‌کاندا‪ ،‬به‌اڵم یه‌ک خاڵى‬ ‫تر هه‌ی ‌ه ئه‌‌ویش ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ئه‌م ‌ه سیستمێکى ت��ره‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫‌وای��ک��ردوو‌ه ئ��اف��ره‌ت��ان بتوانن‬ ‫به‌ره‌و ئه‌و هه‌نگاو‌ه بڕۆن‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫چه‌ند ل ‌ه ده‌ره‌و‌ه فه‌رمانبه‌رن‌و‬ ‫ئیش ده‌ک����ه‌ن‪ ،‬دوو ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫ل� ‌ه م��اڵ �ه‌و‌ه ک��ارده‌ک��ه‌ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ئ��اف��ره‌ت � ‌ه ک�ه‌م��ت��ری��ن کاتی‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬که‌ گرنگى بدات ب ‌ه‬ ‫الیه‌نه‌ ڕۆشنبیرییه‌که‌ى‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر کارکردنه‌‪ ،‬بۆ نموون ‌ه‬ ‫ه�ه‌ت��ا س �ه‌ع��ات سێى ئێوار‌ه‬ ‫ده‌وامى هه‌بووه‌‪ ،‬پاشان دواى‬ ‫سێ ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ماڵه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و ئ �ه‌رک��ان �ه‌ى ل � ‌ه ماڵه‌و‌ه‬ ‫هه‌یه‌تى به‌جێى ده‌هێنێت»‪.‬‬ ‫ش���ی�ل�ان ش��ێ��رک��ۆ ‌وتیشی‬ ‫«ه����ه‌ڵ����ه‌ی����ه‌ک����ى ت����ری����ش‪،‬‬

‫ب‌ه خۆشه‌ویستى ئه‌و کوڕه‌ى (ئێستا مێردمه‌)‬ ‫بڕیارى شووکردنم دا‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه ماڵ‌ه باوانم‬ ‫ت���ه‌واو ڕازى ن �ه‌ب��وون ل�‌ه شووکردنه‌ک‌هم‌و‬ ‫ده‌یانوت «هێشتاک‌ه منداڵیت‌و خوێندنه‌که‌ت‬ ‫ت���ه‌واو ب��ک �ه‌‪ ،»..‬ش��ووم ک��رد‌و مێرده‌که‌م‬ ‫دووکاندارێکه‌‪ ،‬ک‌ه زۆرینه‌ى کاته‌کانى‬ ‫ژیانى ب‌ه دووکاندارییه‌و‌ه به‌سه‌رده‌بات یان‬ ‫ته‌واوتر بڵێم کاره‌که‌ى ‌وه‌هایه‌‪ ،‬ک‌ه ڕۆژان‌ه‬ ‫تا ئێوار‌ه ل‌ه دووکاندایه‌‌و ل‌ه ڕووى دارایى‌و‬ ‫گوزه‌رانه‌و‌ه گرفتێکى ئه‌وتۆمان نییه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫ئه‌و‌ه نه‌بێت من ته‌نیام ل‌ه ماڵه‌وه‌‌و ڕۆژبه‌ڕۆژ‬ ‫هه‌ست ب��ه‌و‌ه ده‌ک���ه‌م چ��وار دی���وارى ماڵ‌ه‬ ‫خنجیالنه‌که‌م جیهانى نه‌بڕاوه‌مه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ى تا ئێستا ده‌یگێڕمه‌و‌ه ڕه‌نگ‌ه شتێکى‬ ‫ئاسایى بێت‌و زۆرینه‌ى کچان‌و ژنانیش‌وه‌ک‬ ‫من بژین‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ى ئیتر ئه‌و ماڵه‌ى له‌پێش‬ ‫چاو خستم شتێک‌ه ناڕه‌وا‌و به‌ڵکو تاوانێک‌ه‬ ‫ه��ه‌ر ده‌ب��ێ��ت ب��ۆ ه �ه‌م��ووان��ى ب��اس بکه‌م‪،‬‬ ‫چونک‌ه ب‌ه ته‌نیا بڕیاردانى من نازانرێت چى‬ ‫لێده‌که‌وێته‌وه‌‪ ..‬له‌و ماڵه‌دا خه‌زور‌و خه‌سوم‬ ‫ده‌ژین‌و ته‌نها کچێکیان هه‌یه‌‪ ،‬ک‌ه ئه‌ویش‬ ‫شووى ک��ردووه‌‌و ب‌ه جیا ده‌ژى‪ ،‬ل‌ه نهۆمى‬ ‫دووه‌م��ی��ش م�ن‌و مێرده‌که‌م‪‌ ،‬وات �‌ه باوک‌و‬ ‫دایکى ئه‌و ل‌ه خ��واره‌وه‌‌و ئێمه‌ش ل‌ه سه‌ره‌و‌ه‬ ‫ده‌ژی��ن‪ ،‬ئێستا هه‌ڵسوکه‌وت‌و هه‌ڵوێست‌و‬ ‫نیگاکانى خه‌زورم بۆ یه‌کااڵبووه‌ته‌وه‌‌و ده‌توانم‬ ‫به‌باشى بیانخوێنمه‌وه‌‪ .‬پێشتر خه‌زورم‌وه‌ک‬

‫ژن بهێنێته‌وه‌‌و تواناى ئه‌وه‌ى هه‌ی‌ه ته‌نانه‌ت‬ ‫سێ ژنیشى هه‌بێت یان چه‌نده‌ها قسه‌وباسى‬ ‫له‌و شێوه‌یه‌‪ ،‬گومانم ال دروستبوو‪ ،‬شه‌ربه‌ت‬ ‫هێنانه‌که‌ى که‌وت‌ه‌وێزه‌مه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ڵێ هاته‌وه‌‌و شه‌ربه‌ته‌که‌شى پێبوو‪ ،‬گوایى‬ ‫بۆ ته‌ندروستیم باشه‌‪ ،‬یان من بااڵبه‌رزم‌و‬ ‫ده‌بێت گۆشتن بم‪ ،‬جوانتریش ده‌بم‪ .‬چووم‌ه‬ ‫موبه‌قه‌که‌‌و شه‌ربه‌ته‌که‌م له‌سه‌ر سنگه‌ک‌ه‬ ‫ڕشت‪‌،‬وا خۆم پیشاندا ئیتر خه‌وم لێده‌که‌وێ‌و‬ ‫چاوم نوقاند‪ ،‬خه‌زورم منى ل‌ه باوه‌ش کرد‌و‬ ‫بردمی‌ه س �ه‌ر جێگه‌که‌م‪ ،‬چ���اوه‌ڕێ بووم‬ ‫ب��ڕوات‪ ،‬به‌اڵم هه‌ناسه‌ى تێکچوو‪ ،‬که‌وت‌ه‬ ‫داکه‌ندنى جله‌کانى‪ ،‬لێم هات‌ه پێشه‌وه‌‌و ک‌ه‬ ‫ده‌ستى هێنا ب‌ه گیانمدا‪ ،‬ب‌ه کۆکه‌یه‌کى‬ ‫به‌هێز ڕاست بوومه‌وه‌‌و ته‌واو حه‌په‌سا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫حه‌په‌سانه‌که‌ى ‌وه‌ک ئاستى ده‌روون��ى من‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬ک‌ه تێکشکابوو‌و چاوم ت�ه‌واو زه‌ق‬ ‫کرده‌وه‌‪ .‬من بۆ ئێوه‌ى جێده‌هێڵم کاردانه‌وه‌م‪،‬‬ ‫‌وا دوو هه‌فته‌ی‌ه ت��ۆراوم‌و ده‌مه‌وێت بڕیار‬ ‫بده‌م هه‌موو ئه‌و شت‌ه بۆ دایکم بگێڕمه‌وه‌‪،‬‬ ‫دواتر بۆ باوکم‌و مێرده‌که‌شم‪ ،‬ک‌ه خۆى لێم‬ ‫زیز ک���ردووه‌‪ ،‬گوای‌ه بێ پرسى ئه‌و ماڵم‬ ‫جێهێشتووه‌‪ ..‬به‌ڵێ هه‌موو ڕاستییه‌کان‬ ‫ده‌ڵ���ێ���م‌و ڕووب�������ه‌ڕووى ج��ی��ه��ان��ى ده‌ره‌ک����ى‬ ‫ده‌که‌مه‌وه‌‪ ،‬له‌م هه‌ڵوێسته‌مدا هاوشانم بن‌و‬ ‫بیربکه‌نه‌و‌ه ده‌بێت چى ڕووب���دات‌و ژیانى‬ ‫منیش به‌ره‌و کوێ؟‬

‫چیروکەکانی تار‪ ،‬به‌ڵێ ڕاستییه‌کان ده‌ڵێــــــم‬

‫کچى خۆى ته‌ماشاى ده‌کردم‌و به‌ته‌نگمه‌و‌ه ته‌ماشام ده‌کرد‪ ،‬به‌ڵکو خزمه‌تیشم ده‌کرد زۆری��ش قس‌ه بکات جگ‌ه ل‌ه باسکردنى‬ ‫بوو‪ ،‬ئه‌م‌ه ئه‌و شت‌ه بوو‪ ،‬ک‌ه الى من ڕه‌گى ‌وه‌ک خه‌سووى نه‌خۆشم‪ ،‬ک‌ه زۆرینه‌ى کات نه‌خۆشییه‌ک‌هى‌و داوده‌رمانه‌کانى‪.‬‬ ‫داکوتیبوو‪ ،‬منیش ‌وه‌ک باوکى دووه‌مم له‌ناو جێگه‌دایه‌‌و هێند‌ه حه‌وسه‌ڵه‌ى نه‌ماو‌ه پ���اش ن��ان��خ��واردن��ى ن���ی���وه‌ڕۆ‪ ،‬ک �‌ه ئیتر‬ ‫قاپه‌کانیشم ده‌شۆرد‪ ،‬ده‌چووم‌ه ژووره‌که‌ى‬ ‫خ��ۆم �ه‌وه‌‌و بڕێک ڕاده‌ک��ش��ام‪ ،‬ڕۆژێک‬ ‫خ���ه‌زورم ل‌ه ده‌رگ���اى دا‌و شه‌ربه‌تێکى بۆ‬ ‫هێنام‪ ،‬ل‌ه ژوورى میوانه‌ک‌ه دانیشتین‌و‬ ‫پاش دوو سه‌عات له‌سه‌ر جێگه‌که‌م خۆم‬ ‫ب‌ه خه‌وتوویى بینییه‌وه‌‪ ،‬ڕۆژێکى تر ب‌ه‬ ‫هه‌مانشێوه‌‌و خ���ه‌زوورم پ��اش هه‌فته‌یه‌ک‬ ‫پێى ڕاگ �ه‌ی��ان��دم‪ ،‬ک�‌ه ڕۆژێ���ک هاتووه‌‌و‬ ‫منى ب‌ه خه‌وتوویى بینیوه‌‪ ،‬گوای‌ه پێشى‬ ‫‌وتووم بڕۆم ل‌ه ژوورى نووستنه‌که‌م بخه‌وم‪،‬‬ ‫نه‌ک میوانه‌که‌‪ .‬بێگومان له‌م ماوه‌یه‌شدا‬ ‫هه‌ستم ب‌ه ئازارێک ده‌کرد ل‌ه دامێنما‪ ،‬ب‌ه‬ ‫مێرده‌که‌م ده‌وت ده‌بێت بچین‌ه الى دکتۆر‬ ‫تاوه‌کو بزانم بۆچى ناو له‌شم ئازارى هه‌یه‌‌و‬ ‫دووچ���ارى س��وورب��وون �ه‌وه‌‌و خ��وران هاتووه‌‪،‬‬ ‫دکتۆره‌ک‌ه چه‌ند ده‌رمانێکى بۆ نووسیم‌و‬ ‫مه‌رهه‌میش ب��ۆئ �ه‌وه‌ى ل�‌ه سووربوونه‌وه‌‌و‬ ‫داخوران به‌دووربم‪.‬‬ ‫ئه‌و ڕۆژه‌ى خ �ه‌زورم ب‌ه شێوه‌یه‌کى زۆر‬ ‫گه‌رم لێم هات‌ه پێشه‌و‌ه له‌خۆو‌ه موچڕکێکم‬ ‫پێدا گه‌ڕا‌و شێوه‌ى قۆڵ گرتنه‌که‌م پێ سه‌یر‬ ‫ب��وو‪ ،‬ده‌ت��وت بۆى هه‌ی‌ه ده‌س��ت ل‌ه هه‌موو‬ ‫شوێنێکم بدات‪ .‬شه‌و قسه‌کانیم لێکدایه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و ک‌ه هه‌میش‌ه باسى له‌و‌ه ده‌کرد ده‌بێت‬

‫تکـــــــــــای ‌ه ده‌نگ مـــــه‌ده‌ن ب ‌ه «ئـــــوم سه‌جـــــاد»‬

‫باوه‌ڕتان هه‌بێت نه‌ ئێره‌یى به‌ که‌س ده‌به‌م‌و‬ ‫ئه‌وه‌ى بیرى لێنه‌که‌مه‌وه‌ ئه‌و مه‌سه‌النه‌یه‌‪،‬‬ ‫که‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ په‌یوه‌ندییه‌ نادروسته‌کانى‬ ‫ن��ێ��وان ئ���اف���ره‌ت‪ ،‬ب����ه‌اڵم شتێک هه‌یه‌‬ ‫ناوى عه‌قڵه‌و دروستى له‌ به‌کارهێنانیدا‬ ‫هه‌رگیز نه‌ ئێمه‌ى بینه‌ر تووشى شۆک‬ ‫ده‌ک���ات‌و ن�ه‌ به‌کارهێنه‌رى ده‌خ��ات �ه‌ ژێر‬ ‫پ��رس��ى ل �ه‌ی��ادچ��وون��ى ب�ه‌ک��اره��ێ��ن��ان��ى‪ ،‬بۆ‬ ‫ئێمه‌ى ئافره‌ت دیموکراسییه‌ت‌و یه‌کسانى‬ ‫ل �ه‌ ب �ه‌ش��داری��ک��ردن��ى ئ��اف��ره‌ت��ان ل �ه‌ کایه‌‬ ‫سیاسى‌و ئیدارى‌و حکومییه‌کاندا مایه‌ى‬ ‫خۆشحاڵییه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ب�ه‌ ش��ێ��وه‌ی�ه‌ک له‌‬ ‫ب��ه‌رژه‌وه‌ن��دى خ��ودى ئ��اف��ره‌ت بێت‪ ،‬نه‌ک‬ ‫که‌ژاڵ ئیسماعیل‬ ‫به‌و شێوه‌ نادروسته‌ى ئه‌مڕۆ له‌ عێراقدا‬ ‫ هۆڵەندا‬ ‫په‌یڕه‌وده‌کرێت‪ ،‬له‌ کاتێکدا به‌شداریکردنى‬ ‫هه‌ڵبه‌ت ئ��وم س�ه‌ج��اد (دای��ک��ى سه‌جاد) ئافر‌هت‌و خۆکاندیدکردنى له‌ پرۆسه‌یه‌کى‬ ‫ن��ازن��اوى ئافره‌تێکه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ��وم سه‌جاد گ����ه‌وره‌و له‌پێناو خ��زم �ه‌ت ب �ه‌ جه‌ماوه‌ر‬ ‫کێیه‌و بۆچى من تکاى هه‌ڵنه‌بژاردنى شێوازێکى ج��ی��اواز‌و نوێى له‌خۆگرتووه‌‌و‬ ‫ئافره‌تانێکى زۆر ئ �ه‌م��ڕۆ ل �ه‌ سه‌رجه‌م‬ ‫ده‌که‌م؟‬

‫پارێزگاکانى عێراقدا له‌ هه‌وڵى هاتنه‌ نێو‬ ‫نێوه‌نده‌ حکومییه‌کاندان‪ ،‬دیاره‌ هه‌نگاوێکى‬ ‫خۆشبه‌ختانه‌‌و ئاسووده‌به‌خشه‌ به‌ مه‌رجێک‬ ‫ئافره‌ت خودى خۆى‌و دوور له‌ مه‌سه‌له‌ى‬ ‫ع �ه‌ش��ای �ه‌رگ �ه‌رى‌و م �ه‌زه �ه‌ب �ى‌و تایه‌فى‌و‬ ‫ئایینى‪ ،‬به‌ڵکو ‌وه‌ک ئینسانێکى ئازاد‌و‬ ‫خاوه‌ن که‌سایه‌تییه‌کى به‌هێزو ڕه‌ها ‪.‬‬ ‫(ئوم سه‌جاد) کێیه‌؟‬ ‫له‌میانه‌ى هه‌ڵمه‌تى پڕوپاگه‌نده‌کردن بۆ ئه‌و‬ ‫که‌سایه‌تییانه‌ى خۆیان بۆ هه‌ڵبژاردنه‌کانى‬ ‫داهاتوى عێراق کاندیدکردووه‌ ڕووبه‌ڕووى‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ��ێ��ک دی�����ارده‌ى س �ه‌ی��رو ناڕاست‬ ‫بووینه‌وه‌‪ ،‬که‌ نه‌ک مایه‌ى نیگه‌رانییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵکو م��رۆڤ بۆ داه��ات��ووى ئ�ه‌م واڵته‌‬ ‫داماوه‌ گریانى دێت له‌ کاتێکدا خانمێک‬ ‫به‌ ن��اوى (ش��ژى رزاق نعمان السلگانى)‬ ‫ناسراو به‌ ئوم سه‌جاد‪ ..‬له‌و هه‌ڵمه‌ته‌دا‬ ‫له‌برى ‌وێنه‌ى خۆى ‌وێنه‌ى هاوسه‌ره‌که‌ى‬ ‫به‌ گه‌وره‌یى له‌ ته‌نیشت ناوه‌که‌ى داناوه‌‌و‬

‫ئاماژه‌ى به‌ ناوى هاوسه‌ره‌که‌ى کونییه‌ى‬ ‫ک���ردووه‌‌و له‌ هه‌مان پۆسته‌ردا خ��ۆى به‌‬ ‫خوشکى فاڵن ناساندووه‌‌و ئاماژه‌ى به‌ناوى‬ ‫براکه‌ى ک��ردووه‌ ‪ ..‬کاریسه‌که‌ له‌وه‌دایه‌‬ ‫ئافره‌تێک‪ ،‬که‌ خۆى به‌ ئیراده‌ى خۆى‌و‬ ‫ب��اوه‌ڕ به‌ تواناکانى خ��ۆى بۆ پۆستێکى‬ ‫هه‌ستیار کاندید ک���ردووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌ژێر‬ ‫دروشمى پیاوساالریدا‌و به‌پشتى هاوسه‌رو‬ ‫ب���را‌و ع�ه‌ش��ی��ره‌ت�ه‌ک�ه‌ى ک��ه‌وت��وووه‌ت��ه‌ ئه‌و‬ ‫هه‌ڵه‌یه‌ى‪ ،‬که‌ ده‌یان‌و سه‌دان ساڵه‌ ئێمه‌ى‬ ‫ئافره‌تى کردوووه‌ته‌ قوربانیى‪.‬‬ ‫ک��ارى من نییه‌ ئه‌و خانمه‌ سه‌ر به‌ کام‬ ‫مه‌زهه‌به‌ یان کامه‌ حیزب‌و کام پارێزگا‪،‬‬ ‫ب�ه‌ڵ��ک��و ‌وه‌ک ئ��اف��ره‌ت��ێ��ک خه‌مخۆرى‬ ‫ئه‌و ئافره‌تانه‌م‪ ،‬که‌ ده‌نگى خۆیان بده‌نه‌‬ ‫خانمێک‪ ،‬ته‌نانه‌ت نه‌توانێت ‌وێنه‌ى خۆى‬ ‫ب ‌ه ئازادى باڵوبکاته‌وه‌‌و باوه‌ڕى به‌ توانا‌و‬ ‫هه‌ڵوێستى جوامێرانه‌ى خۆى نه‌بێت‪ ،‬ئه‌ى‬ ‫کاتێک ئه‌و ئافره‌ته‌ چووه‌ نێو په‌رله‌مان‌و‬

‫ڕووب���ه‌ڕووى مه‌سه‌له‌یه‌کى کۆمه‌اڵیه‌تى‬ ‫بووه‌‪ ،‬چۆن‌و به‌ چ شێوازێک چاره‌سه‌رى‬ ‫کێشه‌که‌ ده‌ک����ات؟ ئ��ای��ا ئ���ه‌و ئافره‌ت ‌ه‬ ‫ده‌ت��وان��ێ��ت ببێت ‌ه ده‌نگێکى ئافره‌تانه‌ى‬ ‫ڕاستگۆ‌و داکۆکى ل ‌ه مه‌سه‌له‌ى ئافره‌ت‬ ‫ده‌کات؟‬ ‫(ئوم سه‌جاد) ته‌نها ئافره‌تێک نییه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ڕووب����ه‌ڕووى ئ �ه‌و هه‌ڵه‌ گ �ه‌وره‌ی � ‌ه هاتوو‌ه‬ ‫ل� ‌ه ئه‌نجامى به‌کارهێنانى عه‌قڵییه‌تى‬ ‫ئ��اف��ره‌ت��ێ��ت��ى خ���ۆى ب�� ‌ه ه �ه‌ڵ � ‌ه ‪ ،‬به‌هۆى‬ ‫نه‌بوونى ب���او‌هڕ‌و قه‌ناعه‌تى ت���ه‌واوى به‌و‬ ‫مه‌سه‌له‌ هه‌ستیاره‌‪ ،‬که‌ دواڕۆژى گه‌لێک‬ ‫په‌یوه‌ستێتى‪ ،‬نه‌ک به‌ ته‌نها ئه‌و خانمه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌ڵ��ک��و ده‌ی����ان خ��ان��م��ى دی��ک �ه‌ ل �ه‌ ترسى‬ ‫ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى ڕاسته‌وخۆ‌و عه‌قڵییه‌تى‬ ‫ک��ۆن��خ��وازى کۆمه‌ڵگه‌‌و ئ �ه‌و بارودۆخ ‌ه‬ ‫نائارام‌و دواک �ه‌وت��ووه‌ى‪ ،‬ک ‌ه کۆمه‌ڵگه‌ى‬ ‫عێراقى تێدا ده‌ژى‪ ،‬ب �ه‌و شێوه‌یه‌ ترسى‬ ‫ده‌رکه‌وتنیان هه‌یه‌‌و ئایدۆلۆژیاى خێڵه‌کى‌و‬

‫پیاوساالرى‌وایکردوو‌ه‌وه‌ک ناو بناسرێن‪،‬‬ ‫نه‌ک ‌وه‌ک ئینسان‪‌ ،‬وه‌ک ئافره‌تێکى‬ ‫لێهاتووى ئازادیخواز‌و بوێر‪ ،‬خۆ ئه‌گه‌ر‬ ‫مه‌سه‌ل ‌ه له‌ ترسى ده‌رنه‌که‌وتن بێت یان‬ ‫ه �ه‌ڕه‌ش �ه‌و مه‌ترسى بۆ س �ه‌ر ژیانى ئه‌و‬ ‫ئافره‌تانه‌‪ ،‬ئ �ه‌وان پێیان ‌وابێت ب ‌ه دانانى‬ ‫‌وێ��ن �ه‌ى ه��اوس �ه‌ره‌ک��ان��ی��ان‌و شانازیکردن‬ ‫به‌ناوى هاوسه‌رو براو باوک‌و عه‌شیره‌ته‌و‌ه‬ ‫پارێزراو ده‌بن ئه‌و‌ه له‌گه‌ڵ‌واقعى ئه‌مڕۆدا‬ ‫هیچ یه‌کناگرێته‌وه‌‌و خه‌ڵکیش چاوه‌ڕوانى‬ ‫هیچیان لێناکات ل ‌ه نائومێدى زیاتر ‪.‬‬ ‫م��ای�ه‌ى نیگه‌رانیی ‌ه ڕۆژ ل���ه‌دواى ڕۆژ‬ ‫ن �ه‌ه��ام �ه‌ت��ى ئ��اف��ره‌ت��ى ع���ێ���راق ڕوو ل ‌ه‬ ‫زیادبوونه‌‪ ،‬خۆ ئه‌گه‌ر ئافره‌تان چاویان‬ ‫ل ‌ه جۆره‌ ئافره‌تێک بێت له‌ هاوشێوه‌کانى‬ ‫خاتوو ئ��وم سه‌جاد ده‌بێت بۆ تاهه‌تایی ‌ه‬ ‫له‌ژێر بارێکى قورس‌و ژیانێکى کۆڵه‌واردا‬ ‫بناڵن‌و نه‌بوونیان ل ‌ه بوونیان باشتر‌ه ‪.‬‬ ‫‪gullabaibun@yahoo.com‬‬


‫‪8‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫ماف و ئه‌رکى‬ ‫ده‌نگده‌ر له‌م‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌دا ‬

‫ڕزگار غه‌فور‬ ‫له‌ ڕووان��گ �ه‌ى ئ��ه‌وه‌ى ده‌ن��گ��دان هه‌م‬ ‫م��اف��ه‌و ه���ه‌م ئ��ه‌رک��ى تاکه‌کانه‌‪،‬‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت �ه‌ ب���ه‌ وری���ای���ى مامه‌ڵه‌ى‬ ‫له‌گه‌ڵ بکه‌ین‪ ،‬به‌ جۆرێک له‌دواى‬ ‫به‌کارهێنانى ئ �ه‌و م��اف�ه‌ په‌شیمان‬ ‫نه‌بینه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ ده‌زانین تاکه‌کان‬ ‫ئازادن له‌ به‌کارهێنانیداو به‌ئاسانیش‬ ‫ئه‌و هه‌له‌ نایه‌ته‌وه‌ ده‌ستمان‪ ،‬چه‌ند‬ ‫س��اڵ جارێک ده‌توانین ئ�ه‌و ده‌نگه‌‬ ‫بده‌ینه‌ ئه‌و که‌سانه‌ى شیاوى ئه‌وه‌ن ببنه‌‬ ‫نوێنه‌رمان‪ .‬ئه‌م خوله‌ى هه‌ڵبژاردنیش‬ ‫ده‌رفه‌ت و هه‌لى زیاترى ڕه‌خساندووه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ ده‌ن��گ��دان به‌ جۆرێکه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ده‌توانین بیبه‌خشینه‌ کاندیده‌ به‌تواناو‬ ‫دل��س��ۆزه‌ک��ان ج��ی��اواز ل�ه‌ خوله‌کانى‬ ‫پێشووتر‪ ،‬که‌ ده‌نگده‌ر ده‌نگى ده‌دا‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ب �ه‌چ ک��ان��دی��دێ��ک‪...‬؟ بۆیه‌‬ ‫ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ گرنگى خۆى هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ ژیانى سیاسى به‌جۆرێک‬ ‫ل���ه‌ ج����ۆره‌ک����ان گ����ۆڕی����وه‌و ڕۆل���ى‬ ‫جه‌ماوه‌رى زیادکردووه‌و ڕۆلى پارت‬ ‫و الیه‌نه‌کانى که‌مکردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫الیه‌نه‌کان په‌نابه‌رن بۆ هاوواڵتییان‬ ‫تا متمانه‌ى ده‌نگیک به‌ده‌ستبێنن‪،‬‬ ‫گ �ه‌ر ج��اران ه��اوواڵت��ى بچووایه‌ بۆ‬ ‫الى پارته‌کان‌و ئاماده‌ى کۆبوونه‌وه‌‬ ‫ب �ه‌رف��راوان �ه‌ک��ان ب��ووای �ه‌ ئ��ه‌وا ئێستا‬ ‫ک��ان��دی��دو چ��االک��وان��ى پارته‌کانن‬ ‫ب �ه‌ره‌و ج�ه‌م��اوه‌ر هه‌نگاوده‌نێن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫له‌مه‌وه‌ نرخى ده‌نگده‌ر ده‌رده‌که‌وێت‪،‬‬ ‫پێویسته‌ ده‌نگده‌رى کوردیش که‌سانى‬ ‫ش��ای��س��ت�ه‌و دڵ��س��ۆزو پ��س��پ��ۆڕ بکاته‌‬ ‫داک��ۆک��ی��ک��ار ل�ه‌ مافه‌کانى ت��ا له‌‬ ‫ئایینده‌دا خزمه‌تى زی��ات��رى بکات‪،‬‬ ‫گه‌ر بڕوانین‪ ،‬ده‌بینین خۆشبه‌ختانه‌‬ ‫چه‌ندین کاندیدى گه‌نج و ئافره‌ت‬ ‫به‌دیده‌کرێت‪ ،‬که‌ ئومێدبه‌خشن بۆ‬ ‫نه‌ته‌وه‌که‌مان‪ .‬داواک��اری��ن جه‌ماوه‌ر‬ ‫ه �ه‌ڵ��س �ه‌ن��گ��ان��دن��ى ب����اش ب���ک���ه‌ن و‬ ‫ده‌ن��گ ب��ده‌ن به‌و که‌سانه‌ى‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫ڕابردوو ئایینده‌ ده‌ریایه‌ک خوێنیان‬ ‫ب �ه‌خ��ش��ی��وه‌و ئ �ه‌م��ڕۆی��ان بنیادناوه‌و‬ ‫ئ��ێ��س��ت��اش ق �ه‌ڵ �ه‌م �ه‌ک��ان و زمانیان‬ ‫کردووه‌ته‌ چه‌کى به‌رگرى له‌ ناوه‌ندى‬ ‫بڕیاردان‪.‬‬ ‫ئه‌رکى هه‌مووانیشه‌ بۆ پاراستنى ئه‌م‬ ‫ئه‌زموونه‌و به‌ره‌وپێشبردنى ڕووبکه‌ینه‌‬ ‫سندوقه‌کانى ده‌ن��گ��دان و خه‌مسارد‬ ‫نه‌بین‪ ،‬چونکه‌ ده‌نگى جه‌ماوه‌ره‌ ده‌بێته‌‬ ‫بنیادنان و شه‌رعیه‌تدان ب�ه‌ نه‌ته‌وه‌و‬ ‫گه‌له‌که‌مان ل�ه‌ ب�ه‌رام��ب�ه‌ر دۆس��ت و‬ ‫دوژمنانیدا‪ .‬ده‌با هه‌مووان ده‌ست له‌ناو‬ ‫ده‌س���ت پ��ی��رو الو و گ�ه‌ن��ج و ئافره‌ت‬ ‫سندوقه‌کانى ده‌نگدان بکه‌ینه‌ سه‌نگه‌رى‬ ‫خه‌باتمان بۆ وه‌اڵمدانه‌وه‌ى ئه‌و پالن و‬ ‫شه‌ڕانگێزییه‌ى‪ ،‬که‌ هه‌میشه‌ هه‌ڕه‌شه‌‬ ‫بوون بۆمان‪ ،‬چونک ‌ه گه‌ر که‌مته‌رخه‌م‬ ‫بین‪ ،‬ئه‌وا ده‌بینه‌هۆى به‌فیڕۆدانى خوێنى‬ ‫ئه‌و شه‌هیدانه‌ى خۆیان به‌خت کرد بۆ‬ ‫خاک و نیشتمان‪ .‬ن�ه‌وه‌ ل �ه‌دواى نه‌وه‌‬ ‫نه‌فره‌تمان لێده‌که‌ن‪ ،‬که‌ نه‌مانتوانیوه‌‬ ‫که‌شێکى گونجاویان بۆ دروست بکه‌ین‬ ‫به‌ئارامى و سه‌ربه‌رزى تیایدا بژین‪ ،‬وه‌‬ ‫گه‌لى ک��وردی��ش گه‌لێکى هۆشیاره‌و‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ ی �ه‌ک �ه‌م ت��اق��ی��ک��ردن �ه‌وه‌و کۆتا‬ ‫تاقیکردنه‌وه‌ نییه‌و چه‌ندین جوامێرى و‬ ‫قاره‌مانى ترمان بینیوه‌و ئه‌و لیستانه‌یان‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��ژاردووه‌‪ ،‬که‌ له‌ خزمه‌ت گه‌ل و‬ ‫نیشتماندان ‪.‬‬

‫تەوەر‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫تەوەر‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫هاوپه‌یمانیــی کوردستان مافــ ‌ه ماددی و مه‌عنه‌وییه‌کانی که‌ســـــــــــــــوکاری قوربانییانی ئه‌نفــــال و کیمیــاباران ده‌سته‌به‌ر ده‌کات‬ ‫هه‌ڤاڵ حسێن خه‌لیفه‌‪ ،‬ئه‌ندامى مه‌کته‌بى سیاسى (حسدک)‪:‬‬

‫سه‌رکه‌وتنى کورد له‌ به‌غداد به‌نده‌ به‌ یه‌ک گوتارییه‌وه‌‬

‫دیمانه‌‪:‬زیرەک مەحمود‬

‫هەڤاڵ حسێن خه‌لیفه‌ محه‌مه‌د‪،‬‬ ‫ئه‌ندامى مه‌کته‌بى سیاسى‬ ‫حزبی سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ل �ه‌ دیدارێکى‬ ‫~ تیشکى خسته‌ سه‌ر‬ ‫پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنى عێراق‬ ‫و به‌شداریکردنى ک��ورد له‌و‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌دا‪ .‬هه‌روه‌ها باسى‬ ‫له‌ کێشه‌ هه‌ڵواسراوه‌کانى‬ ‫ن��ێ��وان ه��ه‌ول��ێ��رو ب��ه‌غ��داد‬ ‫ک��رد‪ ،‬پێیوابوو «ت��ا کێشه‌‬ ‫هه‌ڵوه‌سراوه‌کان دوابخرێن‪،‬‬ ‫حکومه‌تى عێراق به‌هێزتر‬ ‫ده‌بێت»‪.‬‬ ‫ب��ۆ چ��اره‌س �ه‌رک��ردن��ى کێشه‌‬ ‫ه��ه‌ڵ��واس��راوه‌ک��ان‪ ،‬هه‌ڤاڵ‬ ‫حسێن خه‌لیفه‌ پێیوابوو «‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ک���ورد هاوپه‌یمانى‬ ‫له‌گه‌ڵ الیه‌نێکدا بکات‪ ،‬که‌‬ ‫ب��اوه‌ڕى به‌ چاره‌سه‌رکردنى‬ ‫کێشه‌کانیه‌تى له‌ عێراقدا»‪.‬‬ ‫گه‌ر کورد به‌هێزێکى زۆره‌وه‌‬ ‫نه‌چێته‌ په‌رله‌مانى عێراق‪ ،‬کێشه‌‬ ‫هه‌ڵواسراوه‌کان ده‌مێنێته‌وه‌‬ ‫ل���ه‌ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ى ئ���ه‌م���ج���اره‌‪ ،‬گه‌ر‬ ‫ک���ورد ی�ه‌ک��گ��رت��وو ب��ێ��ت‪ ،‬ده‌بێته‌هۆى‬ ‫ئ �ه‌وه‌ى بتوانرێت جوگرافیاى سیاسى‬ ‫کوردستان دی��ارى بکرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌‬ ‫هێزێکى به‌هێزیش نه‌چینه‌ په‌رله‌مانى‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬ئ���ه‌وا کێشه‌کانمان ه��ه‌ر به‌‬ ‫هه‌ڵواسراوى ده‌مێننه‌وه‌‪ .‬ده‌کرێت له‌م‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌دا جه‌ماوه‌رى کوردستان به‌‬ ‫سه‌رجه‌م توێژه‌کانه‌وه‌ به‌ره‌و سندوقه‌کانى‬ ‫ده‌ن��گ��دان ب���ڕۆن‪ ،‬چونکه‌ ک���ورد زۆر‬ ‫ق��ۆن��اغ��ى ش���ۆڕش���ى ب���ه‌ڕێ���ک���رد‪ ،‬ئه‌م‬ ‫قۆناغه‌ى ئێستا قۆناغێکى دیموکراتی‬ ‫په‌رله‌مانییه‌‪ ،‬ده‌بێت کورد بتوانێت به‌‬ ‫ده‌ن��گ��دان بچێته‌ پ�ه‌رل�ه‌م��ان��ى عێراق‪.‬‬

‫ئه‌و ناوچانه‌ دابه‌شبکرێت به‌سه‌ر چه‌ند‬ ‫ناوچه‌یه‌کدا‪ ،‬ده‌گونجێت حکومه‌تێکى‬ ‫فیدراڵى یه‌کگرتوو پێکبهێنرێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌مریکاو هاوپه‌یمانان‌و ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ن��وێ��ن�ه‌ران��ى ع��ێ��راق پشتیوان ن�ه‌ب��ن له‌‬ ‫دابه‌شکردنى حکومه‌تى عێراق‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ئاسان نییه‌‪ ،‬که‌ عێراق خۆى بتوانێت‬ ‫ئه‌و پرۆسه‌یه‌ جێبه‌جێبکات‪.‬‬ ‫ده‌بووایه‌ کورد پێشتر‬ ‫خۆى ئاماده‌بکردیه‌ بۆ‬ ‫هه‌ڵبژاردن‬ ‫ده‌ب��ووای��ه‌ زووت���ر کورد‬ ‫ک�����ارى ب���ک���ردای���ه‌ بۆ‬ ‫خ���ۆئ���ام���اده‌ک���ردن بۆ‬ ‫ه����ه‌ڵ����ب����ژاردن‪ ،‬وه‌ک‬ ‫ک�����ورد زۆر هه‌لمان‬ ‫ل�ه‌ده‌س��ت��دا‪ ،‬کورد‬ ‫خ�����������ۆى‬

‫ئ �ه‌م پۆستانه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ ب��ۆ کوردو‬ ‫ده‌بینه‌ خ��اوه‌ن��ى ده‌سه‌اڵتێکى به‌هێزو‬ ‫خۆمان ده‌توانین چاره‌نووسى خۆمان‬ ‫دیارى بکه‌ین‪ ،‬به‌اڵم واده‌رنه‌چوو‪.‬‬ ‫ئێستا ده‌بینین هه‌وڵێکى زۆر له‌ ئارادایه‌‪،‬‬ ‫که‌ هه‌وڵى ئه‌وه‌ ده‌درێت به‌عسییه‌کان‬ ‫بگه‌ڕێننه‌وه‌ ب��ۆ ن��او ک��ای�ه‌ى سیاسى‬ ‫عێراق‪ ،‬که‌ ئه‌مه‌ جێگاى مه‌ترسییه‌‬ ‫بۆ ک��وردو الیه‌نه‌کانى ت��رى عێراقى‪،‬‬ ‫سه‌رکه‌تنى کوردیش له‌ به‌غداد‬ ‫به‌نده‌ به‌ یه‌ک وتارییه‌وه‌‪ ،‬له‌‬ ‫الی �ه‌ک��ى ت����ره‌وه‌ سه‌رکه‌وتنى‬ ‫ک����ورد ل���ه‌ سه‌رژمێرییه‌کى‬ ‫گشتى عێراقدایه‌ به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫ی �ه‌ک��س��ان��دا ل��ه‌ ده‌ره‌وه‌و‬ ‫ن�����اوه‌وه‌ى عێراقدا‪،‬‬ ‫وه‌ به‌پێى‬

‫له‌ په‌رله‌مانیش ده‌توانین به‌ عه‌قڵ‌و‬ ‫دیالۆگ‌و دیبلۆماسییه‌ت چاره‌نووسى‬ ‫گه‌له‌که‌مان دی��ارى بکه‌ین‌و داکۆکى‬ ‫له‌ سه‌رجه‌م مافه‌کانمان بکه‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌ په‌رله‌مانیش یه‌کهه‌ڵوێست نه‌بین‬ ‫هه‌موو الیه‌کمان له‌وانه‌یه‌ کۆمه‌ڵێک‬ ‫ش��ت ل �ه‌ده‌س��ت��ب��ده‌ی��ن‪ ،‬پ��ێ��م��وای�ه‌ کورد‬ ‫ده‌توانێت له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا بیسه‌لمێنێت‪،‬‬ ‫که‌ پێگه‌ى به‌هێزه‌ له‌ عێراقدا‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌ به‌شداریکردنیه‌تى له‌ ده‌ن��گ��دان له‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنى ‪3/7‬دا‪.‬‬ ‫جه‌ماوه‌ر به‌ په‌رۆشه‌وه‌ ده‌نگ به‌‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانى کوردستان ده‌ده‌ن‬ ‫ئه‌مڕۆ گه‌لى کورد هۆشیاره‌و ده‌زانێت‬ ‫ده‌نگ به‌ کێ ده‌دات‌و کێ خزمه‌تى‬ ‫ده‌ک���ات‌و کێ خزمه‌تى ک���ردووه‌‪ .‬ئه‌و‬ ‫الی �ه‌ن��ان �ه‌ى‪ ،‬ک �ه‌ ئ �ه‌م��ڕۆ هاوپه‌یمانى‬ ‫کوردستانیان پێکهێناوه‌‪ ،‬ئه‌و الیه‌نانه‌ن‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ب �ه‌ ب���ه‌رده‌وام���ى ق��ورب��ان��ی��ی��ان داوه‌‬ ‫ب��ۆ ئ���ازادى ک��وردس��ت��ان‪ .‬هاوپه‌یمانى‬ ‫ک���وردس���ت���ان ی �ه‌ک��ێ��ک �ه‌ ل����ه‌و لیسته‌‬ ‫ب �ه‌ه��ێ��زان �ه‌ى ئ �ه‌م��ج��اره‌ى هه‌ڵبژاردنى‬ ‫عێراق‪ ،‬بێگومان جه‌ماوه‌رى کوردستان‬ ‫به‌په‌رۆشه‌وه‌ ده‌ن��گ ده‌ده‌ن به‌ لیستى‬ ‫ه���اوپ���ه‌ی���م���ان���ى ک����وردس����ت����ان‪ ،‬له‌‬ ‫هه‌موو گرنگتر ئه‌وه‌یه‌ لیستى‬ ‫هاوپه‌یمانى خه‌ڵکانێکى کاندید‬ ‫ک��ردووه‌ بۆ په‌رله‌مانى عێراق‪،‬‬ ‫که‌ هه‌موویان به‌توانان‌و شاره‌زاو‬ ‫نیشتمانپه‌روه‌رن‪ ،‬که‌ ئه‌مانه‌ش‬ ‫کاریگه‌رى خۆى ده‌بێت له‌سه‌ر‬ ‫ده‌نگده‌ر‪،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌‬ ‫کوردستاندا خه‌ڵک ئازاده‌‪ ،‬که‌ ده‌نگ ب �ه‌ده‌س��ت��ى خ���ۆى ح��ک��وم�ه‌ت��ى عێراقى ئ����ه‌و س��ه‌رژم��ێ��ری��ی��ه‌ ده‌ب���ێ���ت حساب‬ ‫دروستکرد‪ ،‬ئه‌مڕۆ پڕچه‌که‌‪ ،‬حکومه‌تى له‌سه‌ر هه‌موو مه‌سه‌له‌ سیاسییه‌کان‬ ‫به‌ کێ ده‌دات‪.‬‬ ‫عێراق له‌ هه‌موو ڕووی�ه‌ک�ه‌وه‌ به‌هێزه‌‪ .‬بکرێت ئ �ه‌وه‌ سه‌رکه‌وتنه‌ ب��ۆ کوردو‬ ‫ده‌گونجێت حکومه‌تێکى فیدراڵى‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا ده‌بوو کورد له‌ سه‌ره‌تادا عێراقییه‌کانیش‪.‬‬ ‫یه‌کگرتوو پێکبهێنرێت‬ ‫کورد به‌پێى ده‌ستوور کار بکات‪،‬‬ ‫ئه‌مڕۆ ئه‌مریکاو واڵتانى هاوپه‌یمانى م�ه‌رج��ى ه�ه‌ب��ووای�ه‌ ل�ه‌س�ه‌ر حکومه‌تى‬ ‫ل�ه‌ ن��اوچ �ه‌ک �ه‌دان‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ شتێک نییه‌ عێراق‪ ،‬ب�ه‌اڵم نه‌مانتوانى ئه‌و هه‌النه‌ ده‌توانێت سه‌رکه‌وتن به‌ده‌ستبهێنێت‬ ‫ب��ت��وان��رێ��ت ن �ه‌خ��ش �ه‌ى س��ی��اس��ى عێراق له‌و قۆناغه‌دا به‌جێبگه‌یه‌نین‪،‬چونکه‌ له‌ عێراق ده‌ستوورێکى هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌ستووره‌‬ ‫بگۆردرێت به‌سه‌ر چه‌ند ناوچه‌یه‌کدا‪ ،‬پێشتر پۆستى گه‌وره‌مان به‌ده‌سته‌وه‌ بوو له‌ الیه‌ن خه‌ڵکى عێراقه‌وه‌ ده‌نگى له‌سه‌ر‬ ‫به‌اڵم ده‌کرێت به‌ شێوه‌یه‌کى فیدراڵى له‌ عێراقدا‪ ،‬وامانده‌زانى هه‌تا هه‌تایه‌ دراوه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر ک��ورد به‌پێى ده‌ستوور‬

‫کار بکات‪ ،‬ئه‌وا ده‌توانێت سه‌رکه‌وتن‬ ‫به‌ده‌ستبهێنێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێک الیه‌ن‬ ‫ده‌یانه‌وێت ئه‌و ده‌ستووره‌ بشکێنن‌و چه‌ند‬ ‫گه‌وره‌ به‌عسێک بهێننه‌وه‌ ناو پرۆسه‌ى‬ ‫سیاسى ع��ێ��راق‪ ،‬ک �ه‌ ئ�ه‌م�ه‌ ده‌ستوور‬ ‫ڕێ��گ��اى پ��ێ��ن��ادات‪ ،‬گ���ه‌ر ه��ات��وو ئه‌و‬ ‫ده‌ستووره‌ جێبه‌جێنه‌کرێت‪ ،‬ماناى ئه‌وه‌یه‌‬ ‫کورد زه‌ره‌ ده‌کات‪ .‬بۆیه‌ کورد پابه‌نده‌‬ ‫به‌ ده‌س��ت��ووره‌وه‌‪ .‬ئه‌گه‌ر هاتوو به‌پێى‬ ‫ده‌ستوور مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ کوردا نه‌کرا‪،‬‬ ‫ئه‌وا ڕێگاى تر هه‌یه‌‪ ،‬که‌ کورد بیگرێته‌‬ ‫به‌ر‪ ،‬که‌ ئه‌و کاته‌ کورد ده‌زانێت چى‬ ‫ڕێگایه‌ک باشه‌ بیگرێته‌به‌ر له‌پێناو‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانیدا‪.‬‬ ‫چاره‌نووسى کورد له‌ عێراقدا‬ ‫به‌ستراوه‌ به‌ نوێنه‌ره‌کانمان له‌‬ ‫به‌غداد‬ ‫تا کێشه‌ ه�ه‌ڵ��وه‌س��راوه‌ک��ان دوابخرێن‪،‬‬ ‫حکومه‌تى عێراق به‌هێزتر ده‌بێت‪ ،‬تا‬ ‫کێشه‌کان بمێننه‌وه‌‪ ،‬به‌رانبه‌ره‌کانى‬ ‫کورد به‌هێز ده‌بن‌و کارمان بۆ ناکه‌ن‬ ‫له‌ به‌غداد‪ .‬تا نوێنه‌رمان زیاتر بچێته‌‬ ‫ن��او په‌رله‌مانى ع��ێ��راق‪ ،‬ک��ورد زیاتر‬ ‫ده‌توانێت سه‌رکه‌وتن به‌ده‌ستبهێنێت‪.‬‬ ‫چاره‌نووسى کورد له‌ عێراقدا به‌ستراوه‌‬ ‫به‌ نوێنه‌ره‌کانمان له‌ به‌غداد ‪.‬‬ ‫کورد ده‌بێت هاوپه‌یمانى له‌گه‌ڵ‬ ‫الیه‌نێکدا بکات‪ ،‬که‌ باوه‌ڕى به‌‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌کانیه‌تى له‌‬ ‫عێراقدا‬ ‫تا ئێستا نه‌مانتوانیوه‌ له‌سه‌ر گۆڕه‌پانى‬ ‫کوردستان هاوپه‌یمان بین‪ ،‬ده‌بووایه‌‬ ‫ه�ه‌م��وو ک��ورد ی �ه‌ک هاوپه‌یمانیمان‬ ‫هه‌بووایه‌ له‌ عێراقدا‪ ،‬بۆ ئ��ه‌وه‌ی به‌‬ ‫هێزه‌وه‌ به‌شدارى بکه‌ین‪ .‬پێموایه‌ ده‌بێت‬ ‫ک��ورد هاوپه‌یمانى زیاتر له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫الیه‌نانه‌دا بکات‪ ،‬که‌ پێشتر دژى ڕژێمى‬ ‫به‌عس ب��وون‌و دۆستایه‌تییان له‌گه‌ڵ‬ ‫ک��ورددا هه‌بووه‌ یان کورد به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫له‌گه‌ڵ چى الیه‌نێکدا هه‌بوو‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫هاوپه‌یمانى له‌گه‌ڵدا بکات‪.‬‬

‫ئاسۆ که‌ریم‪ ،‬ئه‌ندامى په‌رله‌مانى کوردستان‪:‬‬

‫کورد ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ى سنوورى هه‌رێم کورسى به‌ده‌ستدەهێنێت‬

‫دیمانە‪~ :‬‬

‫ئاسۆ که‌ریم‪ ،‬ئه‌ندامى په‌رله‌مانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ل�� ‌ه دیدارێکى‬ ‫~ تیشک ده‌خات ‌ه سه‌ر‬ ‫هه‌ڵبژاردن ‌ه په‌رله‌مانییه‌که‌ى‬ ‫عێراق‌و پێیوای ‌ه «ئه‌م هه‌ڵبژاردن ‌ه‬ ‫ل ‌ه جارى پێشوو گه‌رمتره‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ده‌وڵه‌تێکى دراوسێ‪ ،‬هه‌وڵده‌دا‪،‬‬ ‫ل ‌ه ڕێگه‌ى ئه‌و الیه‌نانه‌ى‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫لێیه‌و ‌ه نزیکن‪ ،‬نفووزو کاریگه‌ری‬ ‫خ��ۆى ل ‌ه عێراق بهێڵیته‌وه‌و‬ ‫په‌ره‌یپێدات‪ ،‬ئه‌وه‌ش بۆ خۆى‬ ‫هۆکارێک ‌ه ک ‌ه ئه‌م هه‌ڵبژاردن ‌ه ل ‌ه‬ ‫جارى پێشوو گه‌رمتر ببێت»‪.‬‬ ‫عه‌ره‌بى سونن ‌ه به‌شدارییه‌کى فراوانتر‬ ‫ده‌کات ل ‌ه پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردن‬ ‫جیاوازی هه‌ڵبژاردنى ئه‌مجار‌ه له‌وه‌ى پێشوو‬ ‫له‌و‌ه دایه‌‪ ،‬ک‌ه هه‌م له‌ناو شیعه‌‪ ،‬هه‌م له‌ناو‬ ‫کورددا‪ ،‬لیستى جیاجیاى ڕکابه‌ر به‌شدارى‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬ک‌ه پێشتر به‌یه‌که‌و‌ه بوون‪ .‬هه‌روا‬ ‫چ��اوه‌ڕوان ده‌کرێ ده‌نگده‌ران ب‌ه تایبه‌تى‬ ‫خه‌ڵکى ع �ه‌ره‌ب��ى سونن‌ه به‌شدارییه‌کى‬ ‫فراوانتر ل‌ه پرۆسه‌که‌دا بکه‌ن‪ .‬له‌گه‌ڵ‬ ‫ئ��ه‌وه‌ش��دا‪ ،‬پێموای‌ه چه‌ند ئیئتالفێکى‬ ‫گ���ه‌وره‌ى وه‌ک «ئیئتالفى نیشتمانیى‬ ‫عێراقى» و «ئیئتالفى ده‌وڵه‌تى قانوون»‬ ‫و «ه��اوپ�ه‌ی��م��ان��ی��ى ک���وردس���ت���ان»‌و ئه‌و‬ ‫ئیئتالفه‌ى‪ ،‬ک‌ه عه‌لالوى سه‌رکردایه‌تى‬ ‫ده‌ک������ات‪ ،‬زۆری���ن���ه‌ى کورسییه‌کانى‬ ‫ئه‌نجومه‌نى ن��وێ��ن �ه‌ران ده‌ب���ه‌ن���ه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێگه‌ى هه‌رکامیان چۆن و چه‌ند ده‌بێ‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه دیار نییه‌‪.‬‬ ‫بوار بۆ ته‌زویر و ساخته‌کارى ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کاندا که‌م ‌ه‬ ‫جارێ هه‌رێم بۆ ل‌ه لیستى ڕه‌شه‌‪ ،‬نازانم؟‬

‫کێ بڕیار له‌و‌ه ده‌دا؟ ئه‌و‌ه کارى کۆمسیۆنى‬ ‫ب����ااڵى س���ه‌رب���ه‌خ���ۆى هه‌ڵبژاردنه‌کان‌و‬ ‫چاودێرانى ناوخۆو نێوده‌وڵه‌تین‪ ،‬ک‌ه ئه‌و‬ ‫بڕیار‌ه بده‌ن‪ ،‬ن‌ه من‌و ن‌ه تۆ‪ !...‬من ناڵێم‬ ‫ته‌زویر ناکرێ‪ ،‬به‌اڵم له‌و که‌شوهه‌وا ئازادو‬ ‫ڕکابه‌ریی‌ه توونده‌ى هه‌یه‌‪ ،‬بوار بۆ ته‌زویر و‬ ‫ساخته‌کارى که‌مه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه زۆر واڵتى تریشدا‪ ،‬سیسته‌مى‬ ‫جیاجیاى هه‌ڵبژاردن تاقیکراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه سیسته‌مى نیمچه‌کراوه‌ى هه‌ڵبژاردن‬ ‫پیاد‌ه ده‌کرێ‌و ئیدى ئه‌و‌ه بڕاوه‌ته‌وه‌‪ .‬حه‌ق‬ ‫نیی‌ه ل �ه‌دواى چ��ووان‪ ،‬بچین‪ ،‬به‌اڵم کام‬ ‫سیسته‌مى هه‌ڵبژاردن باش‌ه یان بۆ واڵتى‬ ‫ئێم‌ه ده‌ستده‌دا‪ ،‬ئه‌و‌ه دیراسه‌یه‌کى وردى‬ ‫ده‌وێ و ه���ه‌روا سه‌رپێى ن��اک��رێ قسه‌ى‬ ‫لێبکرێ‪ .‬هه‌ر یه‌ک ل‌ه سیسته‌مه‌کان‪،‬‬ ‫الی�ه‌ن��ى ب��اش و خ��راپ��ى خ��ۆى ه�ه‌ی�ه‌‪ .‬ل‌ه‬ ‫زۆر واڵت��ى تریشدا‪ ،‬سیسته‌مى جیاجیا‬ ‫ت��اق��ی��ک��راوه‌ت �ه‌وه‌‪ ،‬ت��ا ل�ه‌ن��گ�ه‌ری��ان له‌سه‌ر‬ ‫یه‌کێکیان گرتووه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستى ده‌ره‌کیش له‌ نانه‌وه‌ى‬ ‫ئاژاوه‌دا‪ ،‬به‌تایبه‌تى بۆ‬ ‫هه‌ڵگیرساندنه‌وه‌ى شه‌ڕى تایه‌فى‪،‬‬ ‫به‌دوور نازانرێ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ ڕه‌چ����او ده‌ک����را ک���ۆڕو کۆمه‌ڵه‌‬ ‫تیرۆریست‌و ناحه‌زه‌کان‪ ،‬له‌و ناوچانه‌دا‬ ‫که‌ نه‌یانکردووه‌‪ .‬پاشان له‌ به‌رژه‌وه‌ندى‬ ‫ئ �ه‌وان��دا نییه‌‪ ،‬پ��رۆس �ه‌ى ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن به‌‬ ‫شێوه‌یه‌کى ئ���ازادو له‌ که‌شوهه‌وایه‌کى‬ ‫هێمندا به‌ڕێوه‌بچێ‌و شه‌رعیه‌تى سیاسیى‬ ‫حوکمڕانى له‌ عێراقدا‪ ،‬نوێ بکرێته‌وه‌و‬ ‫گ �ه‌الن��ى ع��ێ��راق ل �ه‌ ڕێ��گ �ه‌ى سندوقى‬ ‫ده‌نگدانه‌وه‌‪ ،‬پراکتیزه‌ى ژیانى سیاسیى‬ ‫خۆیان بک ‌هن‌و ئیدى پرۆسه‌ى سیاسى‬ ‫بچێته‌ پ��ێ��ش�ه‌وه‌و سه‌قامگیرى له‌گه‌ڵ‬

‫خۆیدا بهێنێت‪ .‬ئه‌و گروپانه‌ له‌‬ ‫ک �ه‌ش��وه �ه‌واى ناجێگیردا‪،‬‬ ‫ده‌توانن ب�ه‌رده‌وام��ى به‌‬ ‫بوونى خۆیان بده‌ن‪.‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ده‌ستى‬ ‫ده‌ره‌ک�����ی�����ش له‌‬ ‫نانه‌وه‌ى ئاژاوه‌دا‪،‬‬ ‫ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت��ى بۆ‬

‫هه‌ڵگیرساندنه‌وه‌ى‬ ‫ش����ه‌ڕى تایه‌فى‪،‬‬ ‫به‌دوور نازانرێ‪.‬‬ ‫له‌ سه‌روبه‌ندى‬ ‫هه‌ڵبژاردن و ده‌ستپێکى‬ ‫شااڵوى ڕاگه‌یاندندا‬ ‫ل �ه‌ سه‌روبه‌ندى‬

‫هه‌ڵبژاردن‌و ده‌ستپێکى شااڵوى ڕاگه‌یاندندا‪،‬‬ ‫وتارى ئاگرین ده‌ستپێده‌کات‪ ،‬ئه‌و وتارانه‌‬ ‫ڕۆژانه‌ به‌رگوێ ده‌ک�ه‌ون‪ ،‬به‌اڵم هه‌موو‬ ‫شتێکیش سنوورو تخوبى خۆى هه‌یه‌‪ .‬به‌و‬ ‫مانایه‌ ده‌بێت‪ ،‬چوارچێوه‌یه‌ک هه‌بێ‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ئ �ه‌وی��ش ده‌س��ت��وورو ڕێنماییه‌کانى‬ ‫کۆمسیۆنه‌‪ ،‬هه‌مووان کۆبکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫پێموانییه‌ تووندوتیژییه‌کى وا‬ ‫ڕووبدات‪ ،‬که‌ ڕه‌وشه‌که‌ بشێوێنێ‬

‫پێموانییه‌ تووندوتیژییه‌کى وا‬ ‫ڕووب��دات‪ ،‬که‌ ڕه‌وشه‌که‌‬ ‫بشێوێنێ و شیرازه‌ى‬ ‫ک�����ۆم�����ه‌ڵ�����گ�����ه‌‬ ‫تێکبدات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب���ه‌دوورى نازانم‬ ‫تاکوته‌را‪ ،‬لێره‌و‬ ‫له‌وێ ڕووداوى‬ ‫ن�����اح�����ه‌زی�����ش‬ ‫ڕووب��������������دات‪.‬‬ ‫ئ�����������ه‌وه‌ش ل����ه‌‬ ‫کۆ مه‌ڵگه‌ى‬ ‫ئێمه‌ دوور نییه‌‪.‬‬ ‫گرنگ ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ه�����ه‌م�����ووم�����ان‬ ‫ب��������ه‌ت��������ه‌ن��������گ‬ ‫ب�����ه‌ڕێ�����وه‌چ�����وون�����ى‬ ‫پ��رۆس �ه‌ک �ه‌وه‌ ب��ی��ن له‌‬ ‫که‌شوهه‌وایه‌کى ئازادو‬ ‫ه��ێ��م��ن له‌‬

‫هه‌موو قۆناغه‌کاندا‪ ،‬ئ�ه‌وه‌ به‌ قازانجى‬ ‫هه‌مووانه‌‪.‬‬ ‫به‌ ئاسانى تیرۆریستان بوونیانت‬ ‫نایه‌ت له‌ عێراقدا‬ ‫جارێ زووه‌ له‌وه‌ى بڕیار بده‌ین‪ ،‬که‌ دواى‬

‫هه‌ڵبژاردنه‌کان ئارامى بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬با بزانین ئه‌نجامه‌کان چۆن‬ ‫ده‌بن‌و کێ حوکمڕانى ده‌کات‪ .‬دووه‌میان‬ ‫ب�ه‌ ئاسانى تیرۆریستان بنیان نایه‌ت‪.‬‬ ‫سێیه‌م چه‌ند واڵتانى ئیقلیمى هاوکار‬ ‫ده‌بن له‌گه‌ڵ حکومه‌تى ئایینده‌دا‪.‬‬ ‫ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ له‌ جارى پێشوو گه‌رمتره‌‬ ‫ه �ه‌ر ده‌وڵه‌تێکى دراوس���ێ هه‌وڵده‌دات‬ ‫له‌ ڕێگه‌ى ئه‌و الیه‌نانه‌ى‪ ،‬که‌ لێیه‌وه‌‬ ‫نزیکن‪ ،‬ن��ف��ووزو ک��اری��گ�ه‌ری خ��ۆى له‌‬ ‫عێراق بهێڵیته‌وه‌و په‌ره‌پێدات‪ ،‬ئه‌وه‌ش بۆ‬ ‫خۆى هۆکارێکه‌ که‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ له‌‬ ‫جارى پێشوو گه‌رمتر ببێت‪.‬‬ ‫کورد ده‌توانێت له‌ ده‌ره‌وه‌ى سنوورى‬ ‫هه‌رێم کورسى به‌ده‌ستبهێنێت‬ ‫گ��وم��ان ل��ه‌وه‌دان��ی��ی��ه‌‪ ،‬ک��ه‌ ل��ه‌ ناوچه‌‬ ‫جێناکۆکه‌کان (ک�ه‌رک��وک‪ ،‬مووسڵ‪،‬‬ ‫دی���ال���ه‌و س���ه‌الح���ه‌ددی���ن)‪ ،‬لیسته‌کانى‬ ‫کوردستان‪ ،‬کورسى به‌ده‌ستده‌هێنن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫چه‌ند ده‌هێنن‪ ،‬ئه‌وه‌یان شتێکى تره‌‪.‬‬ ‫پێگه‌ى کورد له‌ به‌غداد له‌دواى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان ده‌که‌وێته‌ سه‌ر ژماره‌ى‬ ‫کورسییه‌کانى کورد‬ ‫پ��ێ��گ �ه‌ى ک�����ورد ل���ه‌ ب���ه‌غ���داد ل�����ه‌دواى‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌ک��ان ده‌ک �ه‌وێ��ت �ه‌ س���ه‌ر سێ‬ ‫خ��اڵ‪ ،‬ی�ه‌ک�ه‌م‪ :‬ده‌که‌وێته‌ س�ه‌ر ژماره‌ى‬ ‫کورسییه‌کانى ک���ورد ل �ه‌ ئه‌نجومه‌نى‬ ‫ن��وێ��ن �ه‌ران‪ .‬دووه‌م‪ :‬هه‌ماهه‌نگی نێوان‬ ‫لیسته‌کانى کورد‪ .‬سێیه‌م‪ :‬هاوپه‌یمانێتى‬ ‫ک����ورد ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئ��ی��ئ��ت�لاف �ه‌ک��ان��ى ترى‬ ‫عێراقدا‪.‬‬

‫ئامادەکاری تەوەر‪ :‬عومەر غواڵمی‬ ‫‪OmarXulamy@yahoo.com‬‬

‫هەڤاڵ مه‌ال ته‌حسین گه‌رمیانى‪ ،‬به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ندى گه‌رمیانى (حسدک)‪:‬‬

‫لیستى هاوپه‌یمانى کوردستان ده‌توانێت زۆرترین په‌رله‌مانتار بنێرێته‌ به‌غداد‬ ‫دیمانە‪~ :‬‬

‫هەڤاڵ مه‌ال ته‌حسین گه‌رمیانى‪،‬‬ ‫به‌رپرسى مه‌ڵبه‌ندى گه‌رمیانى‬ ‫حزبى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان ل ‌ه دیدارێکى ~‬ ‫تیشکى خسته‌سه‌ر هه‌ڵبژاردنى‬ ‫عێراق‌و پێگه‌ى کورد ل ‌ه به‌غداد ل ‌ه‬ ‫دواى هه‌ڵبژاردن ‌ه په‌رله‌مانییه‌که‌ى‬ ‫عێراق‪ ،‬ئه‌و به‌رپرسه‌ى مه‌ڵبه‌ندى‬ ‫گه‌رمیانى (حسدک) پێیوابوو «شه‌ڕى‬ ‫داهاتوومان ل ‌ه به‌غداد شه‌ڕێکى‬ ‫قورس ده‌بێت‪ ،‬شه‌ڕى داهاتوومان‬ ‫چه‌سپاندنى ئه‌و خااڵنه‌ن‪ ،‬ک ‌ه ل ‌ه‬ ‫ده‌ستووردا هاتوون‌و نه‌چه‌سپێنراون‬ ‫ب ‌ه تایبه‌ت ئه‌و خااڵنه‌ى‪ ،‬ک ‌ه تایبه‌تن‬ ‫ب ‌ه مه‌سه‌له‌ى کێشه‌ى کورده‌وه‌»‪.‬‬ ‫خه‌باتى کورد گۆڕاو‌ه بۆ خه‌باتى‬ ‫دیموکراتى‬ ‫هه‌ڵبژاردن یه‌کێک ل‌ه سیما هه‌ر‌ه گرنگه‌کانى‬ ‫دیموکراسیی‌ه ل‌ه ه�ه‌ر کۆمه‌ڵگایه‌کدا‪ ،‬ک‌ه‬ ‫بتوانرێت ب‌ه شێوه‌یه‌کى ته‌ندروستان‌ه ئه‌نجامبدرێت‪،‬‬ ‫به‌پێى ده‌ستوور هه‌رێمى کوردستانیش پارچه‌یه‌ک‌ه‬ ‫ل�‌ه خاکى ع��ێ��راق‪ ،‬ک�‌ه ل�‌ه هه‌ڵبژاردنى ‪3/7‬‬ ‫به‌شدارى ده‌کات‪ .‬ئه‌مڕۆ خه‌باته‌که‌مان گۆڕاو‌ه‬ ‫بۆ خه‌باتى دیموکراتى‌و پێکه‌وه‌ژیان‪ ،‬ک‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫خۆى ل‌ه خه‌باتى په‌رله‌مانى‌و هه‌ڵبژاردندا خۆى‬ ‫ده‌بینێته‌وه‌‪ .‬ئه‌مڕۆ عێراق ب �ه‌ره‌و قۆناغێکى‬ ‫گرنگ‌و کاریگه‌ر ده‌چێت‪ ،‬هه‌روه‌ها ئایینده‌ى‬ ‫گه‌له‌که‌شمان په‌یوه‌ندییه‌کى قووڵى هه‌ی‌ه به‌و‬ ‫ئایینده‌وه‌‪ ،‬ک‌ه ئه‌مڕۆ عێراق هه‌موو دونیا چاوى‬ ‫لێیه‌تى‪ ،‬ب‌ه تایبه‌ت ئه‌مریکاو ده‌وڵه‌تانى ده‌وروبه‌ر‪،‬‬ ‫ک�‌ه ب��ۆ خ��ۆی��ان چاودێرێکى گ���ه‌وره‌ن به‌سه‌ر‬ ‫عێراقه‌وه‌‪ .‬بێگومان میلله‌ته‌که‌مان ل‌ه عێراقدا‪،‬‬ ‫ک‌ه هه‌رێمى کوردستانه‌‪ ،‬دیسان مه‌هامێکى‬ ‫گرنگى ده‌که‌وێت‌ه ئه‌ستۆ‪ ،‬ئه‌ویش گرنگیدان‌ه‬ ‫ب‌ه به‌شداریکردن ل‌ه پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردنى ‪،3/7‬‬ ‫ک‌ه بۆ میلله‌ته‌که‌مان زۆر چاره‌نووسسازه‌‪.‬‬

‫ده‌توانم بڵێم کۆمه‌ڵێک خاڵى به‌ده‌ستنه‌هاتوو‬ ‫ده‌که‌وێت‌ه ئه‌ستۆى به‌شداربوونى کومه‌ڵگاى‬ ‫کوردى ل‌ه بنیادنانى په‌رله‌مانى ئایینده‌ى عێراق‪،‬‬ ‫و‌ه ل‌ه به‌ده‌ستهێنانى زۆرترین نوێنه‌رى کورد‬ ‫ل‌ه به‌غداد بۆ ئ �ه‌وه‌ى ل‌ه په‌رله‌مانى ئایینده‌ى‬ ‫عێراقدا بتوانن ئه‌و خاڵ‌ه به‌ده‌ستنه‌هاتووانه‌ى‪ ،‬ک‌ه‬ ‫یه‌کاڵنه‌بووه‌ته‌و‌ه کۆمه‌ڵێک خاڵى ده‌ستووریى‬ ‫گرنگن بۆ میلله‌ته‌که‌مان بتوانین ل‌ه ئایینده‌دا‬ ‫به‌رگرى لێبکه‌ین‌و ئه‌و مافان‌ه به‌ده‌ستبهێنین‪.‬‬ ‫پێموای‌ه ئه‌م هه‌ڵبژاردن‌ه جیاوازى زۆرى هه‌ی‌ه‬ ‫ل‌ه هه‌ڵبژاردنه‌کانى پێشوو‪ ،‬هه‌ڵبژاردنه‌کانى تر‬ ‫هه‌ندێکى ناوخۆیى بوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م هه‌ڵبژاردن‌ه‬ ‫که‌مینه‌ى ک��ورد‌ه به‌رامبه‌ر ع �ه‌ره‌ب ده‌توانێت‬ ‫ک��اری��گ�ه‌رى خ��ۆى دروس���ت بکات ب��ۆ ئه‌وه‌ى‬ ‫نوێنه‌رایه‌تییه‌کى به‌هێز بنێرێت‌ه ب�ه‌غ��داد بۆ‬ ‫به‌شداریکردن ل‌ه ڕه‌وت��ى سیاسى عێراق‪ ،‬ک‌ه‬ ‫هه‌مووال چاوه‌ڕوانى بکات‪.‬‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانى ده‌توانێت زۆرترین‬ ‫کورسى په‌رله‌مان به‌ده‌ستبهێنێت ل ‌ه هه‌رێمى‬ ‫کوردستان‬ ‫لیستى هاوپه‌یمانى کوردستان ل‌ه ‪ 12‬حزب‬ ‫پ��ێ��ک��ه��ات��ووه‌‪ ،‬ی�ه‌ک��ێ��ک ل���ه‌و ح��زب��ان �ه‌‪ ،‬حزبى‬ ‫سۆسیالیسته‌‪ ،‬ک‌ه حزبه‌که‌مان کاندیداى باش‌و‬ ‫لێهاتووى ده‌ستنیشانکردوو‌ه ب��ۆ په‌رله‌مانى‬ ‫عێراق‪ ،‬هه‌روه‌ها الیه‌نه‌کانى تریش ب‌ه هه‌مانشێو‌ه‬ ‫کاندیداى باشیان دی��اری��ک��ردووه‌‪ .‬ده‌ت��وان��م بڵێم‬ ‫لیستى ه��اوپ�ه‌ی��م��ان��ى ک��وردس��ت��ان ل �‌ه ئاستى‬ ‫کوردستان ده‌ورو کاریگه‌رییه‌کى زۆرى ده‌بێت‌و‬ ‫یه‌که‌م لیستیش‌ه ل‌ه هه‌رێمى کوردستان‪ .‬ده‌توانم‬ ‫بڵێم زۆرت��ری��ن کورسییه‌کان به‌ده‌ستده‌هێنێت‬ ‫ل‌ه س��ن��وورى هه‌رێمى کوردستاندا‌و زۆرترین‬ ‫په‌رله‌مانتار ده‌نێرێت‌ه به‌غداد‪.‬‬ ‫کورد کورسییه‌کانى ڕابردوو‬ ‫به‌ده‌ستناهێنێته‌و‌ه‬ ‫به‌دڵنیاییه‌و‌ه کورد ئه‌و کورسییانه‌ى ڕابردوو‬ ‫به‌ده‌ستناهێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌کرێت ب‌ه جۆرێکى‬ ‫ترى سیاسى ل‌ه به‌شداریکردنى سیاسى عێراقدا‬

‫کورد بتوانێت ب‌ه هه‌ڵوێسته‌کانى خۆیدا بچێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێک هاوپه‌یمانى‌و خاڵى ت��رى گرنگى‬ ‫یه‌کالنه‌کراو‌ه هه‌ی‌ه ل‌ه ئاستى عێراقدا‪ ،‬ده‌کرێت‬ ‫ئه‌مجار‌ه لیستى هاوپه‌یمانى له‌گه‌ڵ لیسته‌کانى‬ ‫ترى هه‌رێمى کوردستان‪ ،‬ک‌ه ده‌چن‌ه په‌رله‌مانى‬ ‫عێراق بتوانن ل‌ه ئایینده‌دا یه‌کگرتوو یه‌کده‌نگ‬ ‫بن‌و بتوانن ئه‌و کاریگه‌ریی‌ه دروست بکه‌ن‪ ،‬ک‌ه‬ ‫میلله‌ته‌که‌مان لێیان چاوه‌ڕوان‬ ‫ده‌کات‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌موو دونیادا‬ ‫ملمالنێ هه‌ی ‌ه ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردندا‬ ‫ل‌ه هه‌موو دونیادا‬ ‫م��ل��م�لان��ێ هه‌ی‌ه‬ ‫ل‌ه هه‌ڵبژاردندا‪،‬‬ ‫ئه‌م‌ه کارێکى‬ ‫ڕه‌وای�����ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ملمال نێکه ‌‬ ‫شه‌رعى‌و ڕاوابێت‬ ‫ل��������‌ه ئ����اس����ت����ى‬ ‫پێد ا و یستید ا‬ ‫ب��ێ �ت‌و کارێکى‬ ‫‌وا ن���ه‌ک���رێ���ت‪،‬‬

‫ده‌ک��‌هن‌و ڕێ��ز بۆ میلله‌ت داده‌ن��ێ�ن‌و نابنه‌هۆى‬ ‫بێزارکردنى خه‌ڵک‪ ،‬ئه‌و تووندوتیژییانه‌ش ئێستا‬ ‫به‌پێى یاساى کۆمسیۆنى ب��ااڵى سه‌ربه‌خۆى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان که‌م ده‌کرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى کێش ‌ه هه‌ڵواسراوه‌کان‬ ‫ده‌که‌وێت ‌ه ئه‌ستۆى په‌رله‌مانتاره‌کانى‬ ‫ئاییند‌ه‬ ‫ئ�ه‌و کێش‌ه ب�ه‌رف��راوان�ه‌ى‪ ،‬ک‌ه ئێستا‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ب �ه‌غ��داد ماوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌و‌ه کێشه‌ى سه‌ره‌کین‬ ‫ب��ۆ میلله‌ته‌که‌مان‌و‬ ‫ب���������‌ه ت����ه‌ئ����ک����ی����د‬ ‫ده‌که‌وێت‌ه ئه‌ستۆى‬ ‫په‌ر له‌ما نتا ر ا نى‬ ‫ئایینده‌ى عێراق‌و‬ ‫ب�����ه‌ت�����ای�����ب�����ه‌ت�����ى‬ ‫په‌ر له‌ما نتا ر ا نى‬ ‫ک�����������������ورد ب�������‌ه‬ ‫ه����ه‌م����وو لیست‌ه‬ ‫ج����ی����اوازه‌ک����ان����ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ک‌ه بتوانن ئ�ه‌و خاڵ‌ه‬ ‫ده‌ستوورییانه‌ى‪ ،‬ک‌ه ل‌ه‬ ‫ده‌س��ت��ووردا ه��ات��ووه‌‌و تا‬ ‫ئێستا نه‌چه‌سپیوه‌‌و‬

‫ک‌ه خه‌ڵک زوی��ر بک‌هن‌و به‌شدارى نه‌که‌ن ل‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌که‌دا‪ .‬ڕه‌نگ‌ه ئه‌و‌ه چه‌ند شوێنێکى‬ ‫دی��اری��ک��راو ب��ێ��ت ئ���ه‌و ک���ار‌ه ده‌ک����ه‌ن‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫میلله‌ته‌که‌مان چاو ل‌ه هه‌موو الیه‌نه‌کانى تر‬ ‫بکات‪ ،‬ک‌ه ب�ه‌وپ�ه‌ڕى ئه‌خالقه‌و‌ه پڕوپاگه‌ند‌ه‬

‫به‌ده‌ستنه‌هاتوو‌ه ک��ارى بۆ بک‌هن‌و جێبه‌جێى‬ ‫بکه‌ن‪ ،‬ک‌ه ئه‌و‌ه خاڵى چاره‌نووسساز‌ه مه‌سه‌له‌ى‬ ‫که‌رکوک‌و ناوچ‌ه داب��ڕاوه‌ک��ان‌و پێشمه‌رگه‌‌و‬ ‫داهاتوو کۆمه‌ڵک کێشه‌ى تر‪ ،‬ک‌ه زۆر گرنگن‬ ‫بۆ میلله‌ته‌که‌مان‪ ،‬ک‌ه ده‌کرێت ل‌ه په‌رله‌مانى‬

‫ئایینده‌‌و‌ه ئه‌ندامانى په‌رله‌مانى ئایینده‌ى کورد‬ ‫خه‌بات‌و تێکۆشانى بۆ بکه‌ن‪.‬‬ ‫ڕه‌نگ ‌ه سه‌رۆکایه‌تى کۆمار ل ‌ه ئایینده‌دا بۆ‬ ‫کورد بێت‬ ‫ئه‌نجومه‌نى س �ه‌رۆک��ای �ه‌ت��ى ‌وه‌ک پێشووتر‬ ‫نامێنێت‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ى ئ �ه‌م��ج��ار‌ه ده‌ک��رێ��ت له‌وه‌ى‬ ‫پێشووتر به‌هێزتر ده‌بێت‪ ،‬دیسانه‌و‌ه سه‌رۆکایه‌تى‬ ‫به‌ته‌ئکید ده‌سه‌اڵتى زیاتر پێده‌درێت‪ ،‬ڕه‌نگ‌ه‬ ‫ئه‌و سه‌رۆکایه‌تیی‌ه ل‌ه ئایینده‌دا بۆ کورد بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم نازانرێت ئایا دواى ئه‌م خوله‌ى تردا ئایا‬ ‫بۆ کورد ده‌بێت یان نا؟ ده‌بێت کورد‌وردبینانه‌تر‬ ‫بڕوانێت‌ه مه‌سه‌ل‌ه سیاسییه‌کان ب‌ه تایبه‌ت بۆ‬ ‫چوارساڵى ئاییند‌ه بیرنه‌کاته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو بۆ ده‌یان‬ ‫ساڵى ئایینده‌ى تر بیربکاته‌وه‌‪ ،‬ک‌ه ئایا ئه‌و‬ ‫سه‌رۆکایه‌تیی‌ه ئه‌گه‌ر حکومێکى ڕه‌ها بکه‌وێت‌ه‬ ‫ده‌ستى چاره‌نووسى میلله‌تى کورد‌و عێراق ب‌ه چى‬ ‫ده‌گات؟ ده‌بێت له‌وێدا کورد زۆر بیر بکاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب‌ه نه‌مانى ئه‌و ئه‌نجومه‌نى سه‌رۆکایه‌تى کۆمار‬ ‫کورد قازانج ده‌ک��ات یان زیان ده‌ک��ات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ڕه‌نگ‌ه بۆ ماوه‌ى چوار ساڵ کورد قازانج بکات‪،‬‬ ‫ڕه‌نگ‌ه سه‌رۆکى داهاتوویش هه‌ر کورد بێت بۆ‬ ‫ماوه‌ى چوارساڵى ترو ل‌ه ئایینده‌دا بتوانێت ئه‌و‬ ‫کێش‌ه هه‌ڵواسراوان‌ه یه‌کالیى بکاته‌وه‌‪ ،‬هه‌ندێک‬ ‫مه‌ترسى له‌سه‌ر میلله‌ته‌که‌مان ماو‌ه بڕه‌وێته‌و‌ه ب‌ه‬ ‫تایبه‌ت بۆ به‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ى شارى که‌رکوک‪،‬‬ ‫ک‌ه شارێکى کوردستانییه‌‪.‬‬ ‫شه‌ڕى داهاتووى کورد ل ‌ه به‌غداد قورستر‬ ‫ده‌بێت‬ ‫شه‌ڕى داهاتومان ل‌ه به‌غداد شه‌ڕێکى قورس‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ش �ه‌ڕى داه��ات��ووم��ان چه‌سپاندنى ئه‌و‬ ‫خااڵنه‌ن‪ ،‬ک‌ه ل‌ه ده‌ستووردا هاتوون‌و نه‌چه‌سپێنراون‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ئه‌و خااڵنه‌ى‪ ،‬ک‌ه تایبه‌تن ب‌ه مه‌سه‌له‌ى‬ ‫کێشه‌ى کورده‌وه‌‪ .‬بۆی‌ه ئه‌رکى ئاییند‌ه قورستر‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ڕه‌نگ‌ه کۆمه‌ڵێک په‌رله‌مانتارى تر ل‌ه‬ ‫لیست‌ه جیاوازه‌کانى عه‌ره‌ب بێن‌ه ناو په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫دیسانه‌و‌ه قه‌ناعه‌تپێکردنى ئه‌وان‌ه ده‌که‌وێت‌ه‬ ‫ئه‌ستۆى په‌رله‌مانتار‌ه کورده‌کان‪.‬‬

‫به‌ناز کوێستانی‪ ،‬نووسه‌رو ڕۆژنامه‌نووس‪:‬‬

‫هه‌ڵبژاردنى ‪ 3/7‬کێبڕکێیه‌کی نه‌ته‌وه‌یی قورسه‌‌و چاره‌نووسی میلله‌ته‌که‌مان دیاری ده‌کات‬ ‫دیمانه‌‪ :‬عه‌دنان مه‌ال ساڵح‬ ‫به‌ناز کوێستانى‪ ،‬نووسه‌رو‬ ‫ڕۆژن��ام �ه‌ن��ووس‪ ،‬ل ‌ه دیدارێکى‬ ‫~ تیشک دەخات ‌ه سه‌ر‬ ‫ڕۆڵى میدیاى سه‌ربه‌خۆو میدیاى‬ ‫حزبیى‪ .‬سه‌باره‌ت به‌وه‌ى ئاخۆ‬ ‫میدیا سه‌ربه‌خۆکان تاچه‌ند له‌م‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌دا بێالیه‌نى خۆیان‬ ‫پ��اراس��ت��ووه‌‪ ،‬پێیوایە ک ‌ه «تا‬ ‫ئێستا که‌ناڵی ئاسمانی و ڕادیۆی‬ ‫سه‌ربه‌خۆمان نییه‌»‪ .‬کوێستانى‪،‬‬ ‫ده‌نگدان ب ‌ه ئه‌رکێکى نیشتمانیی‬ ‫تاکه‌که‌س له‌قه‌ڵه‌مدەداو پێیوایە‬ ‫«ئ �ه‌م � ‌ه ئه‌رکێکی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و نیشتمانیی ‌ه ل�ه‌س�ه‌ر شانی‬ ‫و پێویست ‌ه جێبه‌جێى بکات‌و‬ ‫پشتگوێی نه‌خات‪ ،‬تاوه‌کو شوێن‬ ‫په‌نجه‌ی دیار بێت ل ‌ه بنیاتنانی‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ژیاری و دیموکراتی‬ ‫و ئازاددا»‪.‬‬ ‫~‪ :‬س����ه‌ره‌ت����ا ب���ا بپرسین‬ ‫ڕاگه‌یاندن‌و ڕۆڵى ڕاگه‌یاندن ل ‌ه پرۆسه‌ى‬ ‫هه‌ڵبژاردندا ده‌بێت چۆن بێت؟‬ ‫ ئ���ه‌گ���ه‌ر ڕاگ���ه‌ی���ان���دن ل���ه‌س���ه‌ر بنه‌ماو‬‫پره‌نسیپه‌کانی بێالیه‌نی کار بکات‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ده‌بێت بێالیه‌ن بێت‌و ئه‌رکی ته‌نها گه‌یاندنی‬ ‫ڕووداو و ڕاستییه‌کان بێت ‌وه‌ک خۆی‬ ‫به‌بێ ک‌هم‌و زیاد یان الیه‌نگری الیه‌نێک‌و‬ ‫پشتکردن‌ه الیه‌نێکی تر یاخود ناوزڕاندن‌و‬ ‫تۆمه‌ت هه‌ڵبه‌ستن تاوه‌کو ل‌ه جه‌ماوه‌ری‬ ‫الیه‌نێک که‌م بکاته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو ڕاگه‌یاندن‬ ‫ده‌بێت له‌سه‌ر بنه‌ماو یاساکانی ڕاگه‌یاندن‬ ‫ک��ار بکات‪ ،‬پابه‌ندبێت ب‌ه بڕگه‌و مادد‌ه‬ ‫ئه‌خالقیو ئیتیکه‌کانی ڕۆژنامه‌نووسیو‬ ‫ل‌ه هه‌مانکاتدا پاپه‌ند بێت ب‌ه به‌رنامه‌و‬ ‫پ��رۆگ��رام��ی ڕاگ �ه‌ی��ان��دن��ی ئ���ه‌و‌واڵت���ه‌و‬ ‫به‌ڵگه‌نام‌ه نێوده‌وڵه‌تییه‌کانی ڕۆژنامه‌وانی‬ ‫ل‌ه جیهاندا‪.‬‬

‫ل‌ه پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردندا ده‌بێت ب‌ه هه‌مانشێوه‌ی‬ ‫خاڵه‌کانی سه‌ره‌و‌ه کار بکات‪ ،‬له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫ڕاستگۆییو گه‌یاندنی ه �ه‌واڵ‌و بێالیه‌نیو‬ ‫شه‌فافی ل‌ه بابه‌ته‌کاندا‪ ،‬هه‌روه‌ها ده‌بێت‬ ‫ئه‌رکی ده‌رخستنی که‌موکووڕییه‌کانیو‬ ‫پێشێلکارییه‌کان بێت‪ ،‬ک‌ه له‌و پرۆسه‌یه‌دا‬ ‫ل‌ه الیه‌ن گ��روپ‌و ڕێکخراو و حزبه‌کانه‌و‌ه‬ ‫ئه‌نجامده‌درێت‪ ،‬هه‌روه‌ها که‌ناڵه‌ک‌ه خۆی‬ ‫نه‌بێته‌هۆی ئاژه‌وه‌گێڕیو نانه‌وه‌ی دووبه‌ره‌کیو‬ ‫په‌شێوی ل‌ه پرۆسه‌که‌دا‪ ،‬له‌سه‌ر ئه‌و به‌ند‌ه‬ ‫یاساییان‌ه ک��ار بکات‪ ،‬ک‌ه کۆمسیۆنی‬ ‫بااڵی هه‌ڵبژاردن دایناوه‌و په‌یڕه‌وی ده‌کات‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی که‌ناڵێکی ڕاستگۆ بێت‌و جێگه‌ی‬ ‫متمانه‌ی جه‌ماوه‌ر بێت‪.‬‬ ‫~‪ :‬ڕاگه‌یاندنه‌کانى ئێم ‌ه ب ‌ه‬ ‫وانه‌ى ک ‌ه سه‌ربه‌خۆن‌و ئه‌وانه‌شى ک ‌ه سه‌ر‬ ‫به‌حزبن ل ‌ه به‌رامبه‌ر ئ�ه‌م پرس ‌ه چۆن‬ ‫مامه‌ڵه‌یان کردووه‌؟‬ ‫ لێره‌دا ده‌کرێت باس ل‌ه که‌ناڵ‌ه سه‌ربه‌خۆکان‬‫به‌جیا بکرێت‪ ،‬چونک‌ه هه‌ر که‌ناڵێک‪ ،‬ک‌ه‬ ‫ناوی خۆی نا سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬ئه‌وا ده‌بێت زۆر‬ ‫ب‌ه ڕاستگۆیی کار‌و ئه‌رکه‌کانی سه‌رشانی‬ ‫خ��ۆی جێبه‌جێ ب��ک��ات ل �ه‌م پرۆسه‌یه‌دا‪.‬‬ ‫‌وشه‌ی سه‌ربه‌خۆکه‌ی‪ ،‬ک‌ه ل‌ه خۆی ناو‌ه‬ ‫نه‌دۆڕێنێت‌و نه‌بێت‌ه الیه‌نگر یان زمانحاڵی‬ ‫ک��ان��دی��دێ��ک ی���ان ل��ی��س�ت‌و قه‌واره‌یه‌کی‬ ‫سیاسی‪ .‬ئه‌و بانگه‌شه‌و ڕیکالمانه‌ی‪ ،‬ک‌ه‬ ‫ل‌ه که‌ناڵه‌که‌یه‌و‌ه باڵویده‌کاته‌و‌ه پێویست‌ه‬ ‫لێی بنووسرێت ڕیکالم‪ ،‬یان ئه‌گه‌ر که‌ناڵی‬ ‫بیستن بوو پێش باڵوکردنه‌وه‌ی بانگه‌شه‌ک‌ه‬ ‫گوێگرانی ئ��اگ��ادار ب��ک��ات�ه‌وه‌‪ ،‬ک�‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫ڕیکالمه‌‪.‬‬ ‫ب‌ه ڕای من تا ئێستا که‌ناڵی ئاسمانیو‬ ‫ڕادی��ۆی سه‌ربه‌خۆمان نییه‌‪ ،‬تا ئه‌و خاڵ‌ه‬ ‫پ �ه‌ی��ڕه‌و ب��ک��ات‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌نێو ڕۆژنامه‌و‬ ‫گۆڤارو باڵوکراوه‌کاندا تاڕاده‌یه‌ک ل‌ه الیه‌ن‬ ‫ژماره‌یه‌کیانه‌و‌ه په‌یڕه‌وکراوه‌‪ ،‬هه‌ندێکیشیان‬ ‫ڕاس���ت���ه‌وخ���ۆ الی��ه‌ن��گ��ری الی �ه‌ن��ێ��ک یان‬ ‫کاندیدێک یان قه‌واره‌یه‌کی سیاسییان پێو‌ه‬ ‫دیاره‌‪.‬‬

‫سه‌باره‌ت ب‌ه که‌ناڵ‌ه حزبییه‌کانیش ئه‌وانه‌ی‪،‬‬ ‫ک‌ه ڕاسته‌وخۆ ی��ان ناڕاسته‌وخۆ س�ه‌ر ب‌ه‬ ‫حزبێکن‌و الیه‌نی داراییان له‌وێو‌ه بۆ ته‌رخان‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬مافێکی سه‌ره‌تایی خۆیانه‌‪ ،‬ک‌ه‬ ‫ڕیکالم‌و بانگه‌ش‌ه بۆ ئه‌و کاندیدو لیست‌و‬ ‫ق����ه‌وار‌ه سیاسییان‌ه ب��ک �ه‌ن‪ ،‬که‌سه‌ر‬ ‫ب�‌ه حزبه‌کانیان‪ ،‬چونک‌ه ئه‌مان‌ه‬ ‫په‌نجه‌ره‌یه‌کی ‌وااڵن ب‌ه ڕووی‬ ‫حزبه‌کانی خۆیانداو ئه‌رکیشیان‬ ‫ل‌ه پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردندا هه‌ر‬ ‫ئه‌و بانگه‌شه‌و ڕیکالمه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئ �ه‌م �ه‌ش ده‌ب��ێ��ت ل‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی ئه‌و یاسایه‌دا‬ ‫بێت‪ ،‬ک‌ه کۆمسیۆنی بااڵی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان دایناوه‌‪ ،‬ل‌ه‬ ‫هه‌مانکاتدا پابه‌ندبێت ب‌ه‬ ‫یاسای ‌وه‌زاره‌ت���ی ناوخۆی‬ ‫‌واڵته‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی دوور بێت‬ ‫ل‌ه ئاژاوه‌گێڕیو ناوزڕاندنی‬ ‫ک��ان��دی��دو لیست‌و قه‌وار‌ه‬ ‫سیاسییه‌کانی ڕکابه‌ریان‪.‬‬ ‫~‪ :‬ب��� ‌ه ڕاى‬ ‫جه‌نابتان به‌شداریکردن‬ ‫ل ‌ه هه‌ڵبژاردن ئه‌رک ‌ه یان‬ ‫مافه‌؟‬ ‫ب‌ه ڕای من به‌شداریکردنی‬‫ت�����اک ل����‌ه ده‌ن�����گ�����دان‌و‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��دا‪ ،‬مافێکی‬ ‫سه‌ره‌تایی هه‌موو که‌سێکه‌و هه‌موو که‌سێک‬ ‫له‌دوای گه‌یشتنی به‌ته‌مه‌نی یاسایی‪ ،‬بۆی‬ ‫هه‌یه‌‌و مافی ئ�ه‌وه‌ی هه‌ی‌ه ل‌ه هه‌ڵبژاردن‌و‬ ‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ردن���ی پ���رۆس���‌ه سیاسییه‌کانی‬ ‫‌واڵت�ه‌ک�ه‌ی��دا ب �ه‌ش��داری بکات‪ ،‬دووه‌مجار‬ ‫ده‌بێت‌ه ئ�ه‌رک‌و پێویست‌ه هه‌موو تاکێک‪،‬‬ ‫ک‌ه درکی به‌و‌ه کرد مافی ده‌نگدانی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ل‌ه هه‌مانکاتدا هه‌ست ب�ه‌وه‌ش بکات‪ ،‬ک‌ه‬ ‫ئه‌م‌ه ئه‌رکێکی نه‌ته‌وه‌ییو نیشتمانیی‌ه له‌سه‌ر‬ ‫شانیو پێویست‌ه جێبه‌جێى بکات‌و پشتگوێی‬ ‫نه‌خات‪ ،‬تاوه‌کو شوێن په‌نجه‌ی دی��ار بێت‬ ‫ل �‌ه بنیاتنانی کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ژیاریو‬

‫دیموکراتیو ئ��ازاددا‪ ،‬جگ‌ه ل�ه‌وه‌ی ک‌ه ئه‌م‬ ‫هه‌ڵبژاردن‌ه به‌تایبه‌تی بۆ په‌رله‌مانی عێراق‬ ‫کێبڕکێیه‌کی نه‌ته‌وه‌یی قورسه‌‌و چاره‌نووسی‬ ‫میلل‌هت‌و دواڕۆژی نه‌وه‌کانمان‌و هاوکێشه‌ی‬ ‫سیاسی ‌واڵت دیاری‬ ‫ده‌ک�������ات‪ .‬بۆی‌ه‬ ‫پێو یسته ‌‬ ‫هه‌ست به‌و‬ ‫ئ���ه‌رک���‌ه‬

‫نیشتمانیو نه‌ته‌وه‌یی‌ه بک‌هن‌و ده‌ن��گ بده‌ن‪،‬‬ ‫گ��رن��گ نیی‌ه ده‌ن���گ ب �‌ه چ الیه‌نێکی‬ ‫سیاسی ده‌ده‌ن‪ ،‬گرنگ ئه‌وه‌ی‌ه به‌شدار بن‌و‬ ‫زۆرترین ژماره‌ی کورسییه‌کانی په‌رله‌مانی‬ ‫عێراق به‌ده‌ستبهێنین‪.‬‬ ‫~‪ :‬پێشبینیت بۆ په‌رله‌مانى‬ ‫ئایینده‌ى عێراق چۆنه‌؟‬ ‫‌وا هه‌ست ده‌ک �ه‌م په‌رله‌مانی ئه‌مجاره‌ی‬‫ع��ێ��راق ج��ی��اواز بێت ل�ه‌خ��ول��ی پێشووی‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ب‌ه به‌شداریکردنی زۆرب �ه‌ی حزب‌و‬ ‫قه‌وار‌ه سیاسییه‌کانی شیعه‌و سوننه‌و کوردو‬ ‫که‌م‌ه نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانی تر‪ ،‬ل‌ه هه‌مانکاتدا‬

‫ب��وون��ی ت �ه‌ی��اری سیاسی ج��ی��اوازو بوونی‬ ‫عه‌لمانیو ئیسالمی‪ ،‬دوورخستنه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫ک���‌هس‌و گ��روپ��ان �ه‌ی‪ ،‬ک�‌ه پێشتر به‌عسی‬ ‫ب��وون‪‌ ،‬واده‌ک���ات ک‌ه پێشهات‌و هاوکێش‌ه‬ ‫سیاسییه‌کان بگۆڕێت‌و خ��ۆی ل‌ه خۆیدا‬ ‫جۆر‌ه پێشهات‌و بوونێکی جیاواز له‌وانه‌ی‬ ‫پێشتر دێنێت‌ه به‌رهه‌م‪.‬‬ ‫~‪ :‬ل��ی��س��ت��ى ک�����راو‌ه ڕاست ‌ه‬ ‫قازانجى تێدایه‌‪ ،‬له‌وان ‌ه ڕێگ ‌ه خۆش‬ ‫ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ى ده‌نگ بده‌ى به‌و که‌سه‌ى‬ ‫ک ‌ه ده‌ته‌وێت‪ ،‬به‌اڵم پێتوانیی ‌ه ببێته‌هۆى‬ ‫له‌به‌ریه‌ک هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى ئه‌و حزب‌و‬ ‫الیه‌نانه‌ى له‌نێو ی �ه‌ک لیست پێکه‌و‌ه‬ ‫به‌شدارییان کردووه‌و هاوپه‌یمانن؟‬ ‫ لیستی ک���راو‌ه خ��ۆی ل�‌ه خ��ۆی��دا ڕێگ‌ه‬‫خۆشکه‌ر‌ه بۆ ئه‌وه‌ی که‌سه‌کان ب‌ه ئازادیو‬ ‫ب‌ه خواستی خۆیان به‌بێ هیچ سانسۆڕێک‬ ‫ده‌ن��گ ب��ۆ ئ �ه‌و که‌س‌ه ب���ده‌ن‪ ،‬ک�‌ه خۆیان‬ ‫م�ه‌ب�ه‌س��ت��ی��ان�ه‌و پ��ێ��ی��ان خ��ۆش �ه‌‪ ،‬ن���ه‌ک بۆ‬ ‫لیستێک‪ ،‬ک�‌ه چ�ه‌ن��ده‌ه��ا ن���اوی له‌خۆی‬ ‫گ��رت��ووه‌‪ .‬هه‌ڵبژاردن له‌سه‌ر ئاستی تاک‌ه‬ ‫کاندید‪ ،‬پرۆسه‌یه‌کی دیموکراتییه‌و ‌وا ل‌ه‬ ‫تاکی ده‌نگده‌ر ده‌کات‪ ،‬ک‌ه پشت ب‌ه خۆی‬ ‫ببه‌ستێت‌و خ��اوه‌ن بڕیارو ڕای خۆی بێت‪،‬‬ ‫ئه‌م‌ه ل‌ه لیستێکدا ک‌ه ته‌نها ئه‌ندامانی‬ ‫یه‌ک حزب بگرێت‌ه خ��ۆی‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫‌وه‌ک ئه‌و لیستانه‌ی‪ ،‬ک‌ه ئێستا هه‌یه‌‪ ،‬ک‌ه‬ ‫چه‌ند ح��زب‌و گروپێکی له‌یه‌ک لیستدا‬ ‫کۆکردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ره‌نگ‌ه شتێکی باش نه‌بێت‌و‬ ‫ببێته‌هۆی ل‌ه یه‌کهه‌ڵوه‌شاندنه‌و‌ه ئه‌و لیسته‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ل‌ه ڕووی�ه‌ک��ی ت��ره‌و‌ه قازانجی هه‌ی‌ه‬ ‫به‌وه‌ی‪ ،‬ک‌ه ئه‌و کاندید‌ه قه‌باره‌و قورسایی‬ ‫خۆی له‌ناو جه‌ماوه‌ردا بۆ ده‌رده‌که‌وێت به‌پێی‬ ‫ژم��اره‌ی ئه‌و ده‌نگانه‌ی به‌ده‌ستیده‌هێنێت‪،‬‬ ‫نه‌ک ‌وه‌ک هه‌ڵبژاردنه‌کانی ج��اران‪ ،‬ک‌ه‬ ‫پێش ده‌نگدان ده‌زان��راو ئه‌نجامه‌که‌ی دیار‬ ‫ب���وو‪ ،‬ک�‌ه فاڵن‌ه لیست ئ �ه‌وه‌ن��د‌ه کورسی‬ ‫ده‌هێنێت‌و دوو کورسی یان یه‌ک کورسی‬ ‫بۆ هاوپه‌یمانه‌کانی داده‌نا‌و یاسای چه‌پک‌ه‬ ‫گوڵه‌که‌یان په‌یڕه‌و ده‌کرد‪.‬‬

‫‪9‬‬

‫کورد و ئایینده‌ى‬ ‫دیموکراسى له‌‬ ‫عێراق‬

‫خه‌ڵه‌ف غه‌فور‬ ‫پێگه‌ى کورد ل‌ه عێراقى نوێدا وک ده‌وترێت‬ ‫به‌ته‌نها به‌ند نیی‌ه ب‌ه ژماره‌ى کورسییه‌کانییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئ���ه‌وه‌ش راس��ت نیی‌ه گ �ه‌ر پێمانوابێت‬ ‫الواز و به‌هێز بین وه‌ک ی �ه‌ک به‌شدارى‬ ‫حوکمڕانى واڵت ده‌که‌ین و پرۆسه‌ى سیاسى‬ ‫ل‌ه به‌رژه‌وه‌ندیمان ده‌بێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وورى هه‌میشه‌یى عێراق‪ ،‬زۆرێ��ک ل‌ه‬ ‫مافه‌کانى ک��وردى تێدا چه‌سپێنراوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ئاستى ک��رداری��دا هێشتا زوو‌ه بڕیار له‌و‌ه‬ ‫ب��ده‌ی��ن‪ ،‬ئ �ه‌م واڵت���‌ه چیتر ب��ۆ ک���ورد نابێت‌ه‬ ‫مایه‌ى سه‌رئێشه‌‪ .‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا سیاسه‌تى‬ ‫چ�ه‌وس��ان��دن�ه‌وه‌ى ک��ورد و گۆشه‌گیرکردنى‬ ‫هه‌رێمى کوردستان کارێکى ئاسان نابێت‪.‬‬ ‫سیاسه‌تى حه‌کیمان‌ه چیی‌ه ل‌ه دۆخێکدا هێشتا‬ ‫دڵنیا نه‌بیت له‌وه‌ى سیسته‌مى سیاسیى واڵت‬ ‫دیکتاتۆر به‌رهه‌مناهێنێت و به‌یه‌ک چاو‬ ‫سه‌یرى زۆرین‌ه و که‌مین‌ه ده‌ک��ات؟ پێگه‌ى‬ ‫کورد ل‌ه به‌غدا به‌چییه‌و‌ه به‌نده‌؟ هه‌ڵبژاردنه‌کان‪،‬‬ ‫پرۆسه‌ى سیاسى به‌ره‌و کوێ ئاراست‌ه ده‌کات؟‬ ‫ئایینده‌ى فیدراڵى و دیموکراسى چۆن ده‌بێت؟‬ ‫ن�ه‌خ��ش�ه‌ى سیاسى دواى هه‌ڵبژاردنه‌کانى‬ ‫‪3/7‬ى ئه‌نجومه‌نى نوێنه‌رانى عێراق به‌ته‌واوى‬ ‫ده‌گ��ۆڕێ��ت‪ ،‬هیچ هێزێک ناتوانێت تاک‬ ‫الیه‌ن‌ه پرۆسه‌ى سیاسى بئاژوێت و ئه‌وانى تر‬ ‫په‌راوێز بخات‪ .‬مادام په‌سندکردنى هه‌یکه‌لى‬ ‫حکومه‌ت پێویستى به‌ره‌زامه‌ندى ئه‌نجومه‌نى‬ ‫نوێنه‌ران هه‌ی‌ه و له‌ئێستاشدا چه‌ندین کوتله‌ى‬ ‫سیاسى به‌شدارى هه‌ڵبژاردنه‌کان ده‌که‌ن و جیا‬ ‫ل‌ه رابردوو له‌سه‌ر ئاستى هه‌رێمى کوردستان و‬ ‫به‌غدا هێزه‌کان دابه‌شده‌بن‪ ،‬بۆی‌ه «ته‌وافوقى‬ ‫سیاسى» پێویست ده‌بێت و به‌هه‌مان شێوه‌ى‬ ‫پێشوو»ئه‌گه‌رچى ره‌نگ‌ه جیاوازییه‌کى رێژه‌یى‬ ‫ببینرێت» حوکمداریى تاکڕه‌وان‌ه نابێت‪.‬‬ ‫ئایا له‌نێو ئه‌و ته‌وافوق‌ه سیاسیه‌دا هه‌وڵ ده‌بێت‬ ‫بۆ ئ�ه‌وه‌ى تاکڕه‌ویى بسه‌پێنرێت و ئه‌زموونى‬ ‫سیاسى هه‌رێمى کوردستان گۆشه‌گیر یان‬ ‫ده‌سه‌اڵتى که‌مبکرێته‌وه‌؟ ئایینده‌ى فیدراڵى و‬ ‫دیموکراسى چۆن ده‌بێت؟‬ ‫له‌نێو هێز‌ه سونن‌ه و شیعه‌کانى عێراق جیاوازى‬ ‫بۆچوون هه‌ی‌ه سه‌باره‌ت ب‌ه پرسى فیدراڵى و‬ ‫دیموکراسى‪ ،‬سوننه‌کان به‌ئاشکرا سیسته‌مى‬ ‫فیدراڵى ب‌ه باش نازانن و پێیانوای‌ه هه‌رێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ت��ه‌ج��اوز ده‌ک����ات ل �‌ه ق�����ه‌وار‌ه و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌کانى خۆى‪ ،‬له‌وه‌ش واوه‌تر هه‌ندێک‬ ‫سونن‌ه تاکو ئێستا ناوى «شمال العراق» ل‌ه‬ ‫برى هه‌رێمى کوردستان به‌کارده‌هێنن‪.‬به‌هه‌مان‬ ‫شێو‌ه هه‌ندێک الیه‌نى شیع‌ه له‌وێنه‌ى مالیکى‪،‬‬ ‫به‌ئاشکرا ده‌ڵێن ده‌ستوورى هه‌میشه‌یى عێراق‬ ‫ل‌ه هه‌لومه‌رجێکى ناجێگیردا نووسراوه‌ته‌و‌ه و‬ ‫پێویست‌ه هه‌ندێک م��ادده‌ى هه‌موار بکرێت‬ ‫به‌تایبه‌ت ئ �ه‌وه‌ى په‌یوه‌ندى به‌ده‌سه‌اڵته‌کانى‬ ‫هه‌رێمى کوردستانه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬به‌دیوه‌که‌ى تریشدا‬ ‫ته‌ئکید ل‌ه پێویستى زیاترکردنى ده‌سه‌اڵته‌کانى‬ ‫ناوه‌ند ده‌ک �ه‌ن �ه‌وه‌‪.‬ن��ورى مالیکى ل‌ه چه‌ندین‬ ‫بۆنه‌دا شکستى حکومه‌تى ل‌ه کاروباره‌کانیدا‬ ‫ب��ۆ به‌بنه‌ماگرتنى «ت �ه‌واف��وق��ى سیاسى»‬ ‫گ���ێ���ڕاوه‌ت���ه‌و‌ه و ب��ۆ س �ه‌رک �ه‌وت��ن��ى پرۆسه‌ى‬ ‫حوکمڕانى واڵت��ی��ش ل�‌ه داه��ات��وودا حوکمى‬ ‫زۆرینه‌ى پێشنیارکردووه‌‪.‬هێزى کورد«ئه‌گه‌ر‬ ‫ژم��اره‌ى بۆ ب‌ه بنه‌ما بگرین» ئه‌وا ل‌ه دواى‬ ‫‪3/7‬ه‌و‌ه که‌مده‌بێته‌وه‌‪ ،‬وات‌ه له‌نێو ئه‌نجومه‌نى‬ ‫نوێنه‌راندا کوتله‌ى دووه‌م نابێته‌و‌ه وه‌ک پێشوتر‬ ‫بۆ ته‌شکلیکردنى حکومه‌ت و په‌سندکردنى‬ ‫زۆر یاسا ده‌نگى هاوپه‌یمانى کوردستان و‬ ‫یه‌کگرتوو‌ه پێویست بوو‪ .‬خۆ ئه‌گه‌ر «نه‌ته‌وه‌ى‬ ‫دووه‌م» به‌بنه‌ما بگرین و باس ل‌ه «ته‌وافوقى‬ ‫سیاسى» بکه‌ین‪ ،‬ئ�ه‌وا به‌شداریکردنمان ل‌ه‬ ‫هێزى راسته‌قینه‌ى خۆمانه‌و‌ه نابێت‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫هۆکارى تر هه‌یه‌؛ ئه‌م قۆناغ‌ه پێویستى ب‌ه‬ ‫به‌شدارى هه‌موو پێکهاته‌کانى عێراقه‌‪.‬فیدراڵى‬ ‫و دیموکراسى ل‌ه ئایینده‌ى عێراقدا پێویستى‬ ‫ب‌ه هێزى زیاترى کورد و دیموکراتخوازه‌کانى‬ ‫ت���رى ع���ێ���راق ه���ه‌ی���ه‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ه���ا پشتگیرى‬ ‫هه‌رێمیى و نێوده‌وڵه‌تیش رۆڵى خۆى ده‌بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ى سیماى دیارى عێراق ده‌بێت دوور‬ ‫نابێت ل‌ه توندوتیژیى و ملمالنێ له‌سه‌ر پرس‌ه‬ ‫چاره‌نووسسازه‌کان تا ئه‌و راده‌ى که‌س دڵنیا‬ ‫نیی‌ه ل‌ه شوناسى راسته‌قینه‌ى واڵته‌که‌ى‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫په‌روه‌رده‌و فێرکردن‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫گه‌نجـــــان‌و الوان پشتیـــــوانى لیستى هاوپه‌یمـــــانیى کوردستانن‬

‫«هه‌ندێک مامۆستا ب ‌ه تووندوتیژى خوێندکار کۆنترۆڵ ده‌که‌ن»‬ ‫ ئا‪ :‬بێریڤان محه‌مه‌د‬ ‫قه‌ده‌غه‌کردنى‬ ‫سه‌ره‌ڕاى‬ ‫تووندوتیژى‌و لێدان به‌‬ ‫بڕیارى‌وه‌زاره‌تى په‌روه‌رده‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم لێدان‌و شێوازه‌کانى‬ ‫ترى تووندوتیژى هۆیه‌کانى‬ ‫ترى تێکشکاندنى که‌سایه‌تى‬ ‫خوێندکارن‪ ،‬که‌ تا ئه‌مڕۆکه‌ش‬ ‫له‌نێو خوێندنگه‌کان الى‬ ‫هه‌ندێک له‌ مامۆساتاو‬ ‫پیاده‌‬ ‫به‌ڕێوبه‌ره‌کان‬ ‫ده‌کرێت‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و‬ ‫مامۆستاو به‌ڕێوه‌به‌رانه‌ش‬ ‫ڕێژه‌یه‌کى که‌م بن له‌چاو‬ ‫سااڵنى ڕابردوو ‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌بێت‬ ‫زۆرى‬ ‫زیانێکى‬ ‫له‌سه‌ر ئایینده‌و که‌سایه‌تى‬ ‫ئه‌و خوێندکارا نه‌‪ .‬م‪.‬شنۆ‬ ‫حسێن ‌وتى «تووندوتیژى‬ ‫به‌ لێدان که‌مبووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ شێوازى جنێودان‌و‬ ‫ئیهانه‌کردن هه‌یه‌«‪.‬‬ ‫«له‌ هه‌ندێ له‌ مامۆستاکان‬ ‫ده‌ترسم‌و هه‌ندێکیشیانم زۆر‬ ‫خۆشده‌وێت»‬ ‫ڕووبار محه‌مه‌د‪ ،‬له‌ قۆناغى‬ ‫چواره‌مى بنه‌ڕه‌تى ‌وتى «زۆرجار‬ ‫مامۆستاکه‌مان‪ ،‬که‌ دێته‌ پۆله‌وه‌‪ ،‬دار‬ ‫ده‌هێنێت بۆ ترساندنى خوێندکاره‌کان‪،‬‬ ‫خوێندکار‬ ‫له‌‬ ‫هه‌ندێکجاریش‬ ‫ئه‌ده‌دات ئه‌گه‌ر هاروهاجى بکات یان‬ ‫سه‌عى نه‌کات‪ .‬من له‌ هه‌ندێک‬ ‫له‌ مامۆستاکان ده‌ترسم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ندێکیانم زۆر خۆشده‌وێت‪ .‬زۆرکات‬ ‫کوڕه‌کان لێدان ده‌خۆن‪ ،‬چونکه‌ زۆر‬ ‫هارن‪ .‬من هه‌ر ڕۆژێک سه‌عى ده‌که‌م‬ ‫زۆر حه‌زم له‌ خوێندنگه‌یه‌‌و ناترسم‪،‬‬ ‫به‌اڵم ڕۆژێ سه‌عیم نه‌کردبێت‪ ،‬حه‌ز‬ ‫ناکه‌م بچمه‌وه‌ بۆ قوتابخانه‌«‪.‬‬ ‫«نه‌ک هه‌ر مامۆستا‪،‬‬ ‫به‌ڕێوبه‌ره‌که‌شمان به‌ دار‬ ‫لێیداین»‬ ‫کرمانج ساڵح‪ ،‬خوێندکارى قۆناغى‬ ‫شه‌شه‌مى بنه‌ڕه‌تى‪‌ ،‬وتى «هه‌موو‬ ‫مامۆستاکانمان له‌ خوێندکاره‌کان‬ ‫ناده‌ن‪ ،‬مامۆستامان هه‌یه‌ هه‌رگیز‬ ‫دڵى نایه‌ت لێمان بدات‪ ،‬به‌اڵم له‌‬ ‫خوێندنگه‌که‌مان‬ ‫هه‌مانکاتدا‬ ‫لێدانى تێدایه‌‪ ،‬نه‌ک هه‌ر له‌ الیه‌ن‬ ‫مامۆستاکانمانه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵکو له‌ الیه‌ن‬ ‫خوێندگه‌که‌شمانه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رى‬

‫ماوه‌یه‌ک له‌مه‌وبه‌ر خوێندکارێک‬ ‫تفى کردبووه‌ سه‌ر زۆپاکه‌‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ره‌که‌ش نه‌یده‌زانى کام‬ ‫خوێندکاره‌یه‌‪ ،‬بۆیه‌ دارى هێناو له‌‬ ‫هه‌موو خوێندکاره‌کانى دا»‪.‬‬ ‫«با خوێندنگه‌ شوێنى‬ ‫په‌روه‌رده‌کردن بێت‪ ،‬نه‌ک‬ ‫تووندوتیژى»‬

‫‌وه‌ک ئێمه‌ خوێندکار نه‌بووبن‪،‬‬ ‫قسه‌ى ناشیرین به‌ خوێدکار‬ ‫ده‌ڵێن‪ ،‬ته‌نها مه‌به‌ستیشیان‬ ‫شکاندنى که‌سایه‌تى خوێندکاره‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ به‌ دار له‌ خوێندکار‬ ‫ناده‌ن‪ ،‬به‌اڵم به‌ شێوازى تر لێمان‬ ‫ده‌ده‌ن‪ ،‬من ‌وه‌ک خوێندکارێک‬ ‫به‌و مامۆستایانه‌ ده‌ڵێم خوێندنگه‌‬

‫خه‌تاى خوێندکاره‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌ خوێندنگاکانى کوڕان‪ ،‬چونکه‌‬ ‫خوێندکار هه‌یه‌ ڕێز له‌مامۆستا‬ ‫ناگرێت‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫ده‌بێت مامۆستا تووندوتیژى‬ ‫نه‌نوێنێت‪ ،‬ڕێگاى تر بدۆزێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێک مامۆستا ئه‌و جنێوانه‌ى‬ ‫به‌ خوێندکارى ده‌دات بۆ‬

‫یاسایى قه‌ده‌غه‌کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم بنه‌بڕ‬ ‫نه‌کراوه‌‪ ،‬له‌وباره‌وه‌ ‌وتى «تووندوتیژى‬ ‫هه‌موو حاڵه‌تێکى نه‌شیاو و ئازارده‌رى‬ ‫جه‌سته‌یى‌و ده‌روونییه‌‪ ،‬که‌ به‌رامبه‌ر به‌‬ ‫که‌سێکى تر ده‌کرێت‪‌ ،‬واته‌ به‌شێکى‬ ‫یان شێوازێکى ئازارى جه‌سته‌یى‬ ‫که‌سێک بده‌یت یان به‌ قسه‌ى ناخۆش‌و‬ ‫ده‌روونى‬ ‫ئیهانه‌کردن‌و‪...‬ئازارى‬

‫ده‌شنێ ئه‌حمه‌د‪ ،‬قۆناغى ده‌یه‌م‪،‬‬ ‫‌وتى «ناکرێت هه‌موو مامۆستاکان‬ ‫تاوانبار بکه‌م‪ ،‬چونکه‌ مامۆستا‬ ‫زۆر باشیشمان هه‌یه‌‪ ،‬که‌ دژى‬ ‫لێدان‌و سووکایه‌تیپێکردنى‬ ‫خوێنکاره‌کانه‌و ‌وه‌ک هاوڕێ‬ ‫مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵ ده‌کات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ندێک مامۆستا هه‌ست به‌‬ ‫خوێندکار ناکه‌ن‪‌ ،‬وه‌ک ئه‌وه‌ى‬ ‫ڕۆژێک له‌ ڕۆژان ئه‌وانیش‬

‫شوێنى په‌روه‌رده‌کردنه‌‪ ،‬نه‌ک‬ ‫ئیهانه‌و لێدان‌و قسه‌ى ناخۆش‪‌ ،‬وه‌ک‬ ‫هاوڕێیه‌ک بن له‌گه‌ڵمان‌و لێمان‬ ‫تێبگه‌ن‪ ،‬ئه‌و کاته‌ زۆر به‌ڕێزترو‬ ‫گه‌وره‌تر ده‌بن‌و زیاتر به‌ قسه‌تان‬ ‫ده‌که‌ین»‪.‬‬ ‫«ئه‌و جنێوانه‌ى مامۆستا ده‌یڵێت‪،‬‬ ‫بۆ ناوبازاڕیش نابێت»‬ ‫هێمن حه‌سه‌ن‪ ،‬له‌ قۆناغى‬ ‫یانزه‌یه‌م‪ ،‬وتى «هه‌ندێکجار‬

‫سه‌رجاده‌و ناو بازاڕه‌کانیش‬ ‫نابێت‪ ،‬نه‌ک دامه‌زراوه‌ى‬ ‫په‌روه‌رده‌یى»‪.‬‬ ‫«تووندوتیژى به‌ لێدان‬ ‫که‌مبووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ شێوازى‬ ‫جنێودان‌و ئیهانه‌کردن هه‌یه‌»‬ ‫شنۆ حسێن حه‌مه‌ڕه‌شید‪ ،‬ده‌رچووى‬ ‫ده‌روونناسى ‪ -‬زانکۆى تاران‪،‬‬ ‫قوتابخانه‌ى زاناى‬ ‫مامۆستا له‌‬ ‫بنه‌ڕه‌تى‪ ،‬پێیوایه‌ لێدان به‌ شێوازێکى‬

‫بده‌یت‪ ،‬ئه‌مه‌ پێویستى به‌ توێژینه‌وه‌و‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کى ته‌واو هه‌یه‌ له‌م‬ ‫بواره‌دا‪ .‬ده‌توانم بڵێم تووندوتیژى‬ ‫کارێکى زۆر نه‌شیاوه‌و ناتوانێت‬ ‫یارمه‌تى ئێمه‌و کۆمه‌ڵگاکه‌مان‬ ‫بدات بۆ په‌روه‌رده‌یه‌کى جوان‌و‬ ‫سه‌رکه‌وتوو‪ ،‬به‌اڵم به‌ گشتى‌و به‌پێى‬ ‫ئه‌و زانیارییانه‌ى‪ ،‬که‌ ڕۆژانه‌ ئێمه‌‬ ‫ده‌یبینین‌و ده‌یبیستین‪ ،‬هه‌ستده‌که‌م‬ ‫تاڕاده‌یه‌ک که‌مبووه‌ته‌وه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬

‫بۆچى هه‌رچه‌ند ده‌خوێنى‪ ،‬ده‌رناچى؟‬ ‫فیراس فارس‬ ‫گرنگه‌ بۆ هه‌موو مرۆڤێک چ وه‌ک‬ ‫تاک بۆ به‌رنماى خۆى چ وه‌ک کۆ‬ ‫بۆ ئه‌و کۆمه‌ڵگایه‌ی تیایدا ده‌ژى‌و‬ ‫له‌ به‌رنامه‌ى ژیانى خۆی بڕوانێ‌و‬ ‫به‌ باشى لێى تێبگات تا به‌ ئاڕاسته‌‌و‬ ‫ئاقارى سه‌رکه‌وتنیدا ببات‪ .‬یه‌کێک‬ ‫له‌ گرنگترین چینه‌کانى کۆمه‌ڵگه‌‬ ‫زۆر جێگاى بایه‌خپێدانه‌‪ ،‬که‌ زۆر‬ ‫هه‌ستیارن له‌و قۆناغه‌ى تیایدا ده‌ژین‌و‬ ‫تۆکمه‌یى به‌رنامه‌ له‌ کارى ئه‌واندا له‌‬ ‫هه‌ر توێژێکى تر گرنگتره‌‪ ،‬ئه‌و توێژه‌ش‬ ‫خوێندکارانن‪.‬‬ ‫زۆرن ئه‌و خوێندکارانه‌ى‪ ،‬که‌ کێشه‌ى‬ ‫گه‌وره‌ى خوێندنیان کێشه‌یه‌که‌و ناسینى‬ ‫خودى خۆیان بۆى دروستکردون چ‬ ‫وه‌ک ئاماده‌بوون له‌ کاتى وانه‌دا‌و چ‬ ‫کاتى خوێندن‪ ،‬کاتێک که‌ خوێندکار‬ ‫بۆ کارى خۆى پالنێکى تایبه‌تى نه‌بێ‌و‬ ‫ڕێچکه‌و ڕێبازى خۆى نه‌زانێ له‌ کارى‬ ‫خوێندندا‪ ،‬گرفت ڕێگه‌ى لێده‌گرێ‪.‬‬ ‫بۆ‬ ‫خوێندکارێک‬ ‫ده‌بێ‬ ‫بۆ‬ ‫تاقیکردنه‌وه‌یه‌ک چه‌ند په‌ڕه‌یه‌کى بۆ‬ ‫داغڵ بێت‪ ،‬نه‌توانێ تیایدا ده‌ربچێ؟‬ ‫بۆ ده‌بێ خوێندکارێک چه‌ند ڕۆژێک‬ ‫یان کاتژمێرێک خوێندن نه‌توانێ‬ ‫نمره‌ى ده‌رچوون به‌ده‌ستبهێنێ؟ بۆ ده‌بێ‬ ‫خوێندکار هه‌ر به‌ بینینى وه‌ره‌قه‌ى پرسیار‪،‬‬ ‫هۆڵى تاقیکردنه‌وه‌ به‌جێبهێڵێ‌و کاغه‌زى‬

‫سپى بدات به‌ ده‌ستى مامۆستاکه‌یه‌وه‌؟ بۆ‬ ‫ده‌بێ خوێندکار له‌ تاقیکردنه‌وه‌ بترسێ؟‬ ‫ئه‌مانه‌و چه‌ندین حاڵه‌تى جیاوازى تر‪،‬‬ ‫که‌ خوێندکار له‌ کاتى تاقیکردنه‌وه‌دا‬ ‫ڕووبه‌ڕووى ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬که‌ هۆکارى‬ ‫تایبه‌تى خۆیانیان هه‌یه‌‌و ده‌کرێ زۆر‬ ‫ئاگاداریان بین‌و زوو هه‌وڵى چاره‌سه‌ریان‬ ‫بده‌ین‪ .‬بێگومان چاره‌سه‌ره‌کانیش به‌پێى‬ ‫جێگاو پله‌ى خوێندن‌و ئاستى خوێندکار‬ ‫جیاوازه‌‪ .‬ده‌کرێ لێره‌دا به‌ شێوه‌یه‌کى‬ ‫گشتى ئاماژه‌یان پێبکه‌ین‪.‬‬ ‫پێویسته‌ سه‌ره‌تا بزانین که‌موکووڕییه‌کان‬ ‫چییه‌ وه‌ک نه‌بوونى به‌رنامه‌یه‌کى‬ ‫تایبه‌ت‌و درێژخایه‌ن بۆ خوێندن‪ ،‬که‌‬ ‫هه‌ر له‌ ده‌ستپێکى خوێندنه‌وه‌ ده‌بێ‬ ‫ده‌ستپێبکات‪ ،‬دابه‌شنه‌کردنى کاته‌کانى‬ ‫ڕۆژانه‌ى‌و شه‌وانه‌ له‌نێوان کارى خوێندن‌و‬ ‫کاروبارى ترى ڕۆژانه‌‪ ،‬نه‌زانینى شێوازى‬ ‫خوێندن (سه‌عیکردن) وردنه‌بوونه‌وه‌ له‌‬ ‫به‌رنامه‌ى مامۆستا‌و شێوازى پرسیارى‬ ‫مامۆستا‌و تێنه‌گه‌یشتن له‌ پرسیارى‬ ‫مامۆستا‪ ،‬جیاکردنه‌وه‌ى سه‌عیکردنى‬ ‫وانه‌یه‌کى زانستى له‌ وانه‌یه‌کى وێژه‌یى‪،‬‬ ‫خۆڕاهێنانه‌ به‌ ته‌نها شێوازێکى خوێندن‪،‬‬ ‫ترسیان له‌ تاقیکردنه‌وه‌‪...‬هتد‪ ،‬ئه‌مانه‌‌و‬ ‫چه‌ندین کێشه‌ى ترو گرفتى هۆکارى‬ ‫سه‌رنه‌که‌وتنى خوێندکارن له‌ قۆناغێکى‬ ‫خوێندندا‪ ،‬ده‌کرێ به‌ئاسانى چاره‌سه‌ر‬ ‫بکرێن‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌وڵى بۆ بده‌ین‪ ،‬که‌‬ ‫ئه‌ویش به‌ دانانى پرۆگرامێکى تۆکمه‌و‬

‫کارامه‌ بۆ خوێندن‪ ،‬خۆڕاهێنان به‌‬ ‫شێوازێکى دروستى سه‌عیکردن‪ ،‬نه‌ک‬ ‫مانه‌وه‌ له‌و ڕێچکه‌یه‌ى‪ ،‬که‌ هه‌ر‬ ‫له‌ کۆنه‌وه‌ فێرى بووه‌‪ ،‬شاره‌زابوونى‬ ‫شێوازى پرسیارى مامۆستاى وانه‌‌و‬ ‫خۆشه‌ویستییه‌کى ده‌روونى له‌نێوان خۆت‌و‬ ‫وانه‌‌و مامۆستا‪ ،‬دابه‌شکردنى کاته‌کانى‬ ‫خوێندن به‌ شێوه‌یه‌ک کاریگه‌رى هه‌بێت‪،‬‬ ‫واته‌ ئه‌گه‌ر بتوانیت (‪ )2‬کاتژمێر‬ ‫سه‌عى بکه‌یت‪ ،‬به‌ دڵ‌و مێشک‌و‬ ‫خه‌یاڵت الى بێت‪ ،‬باشتره‌ له‌ کاریگه‌رى‬ ‫(‪ )5‬کاتژمێرى نابه‌دڵى سه‌عیکردن‪،‬‬ ‫دڵنیابوونێکى ته‌واو له‌وه‌نده‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫خوێندووته‌‪ ،‬ئه‌مانه‌‌و گه‌لێ چاره‌سه‌رى‬ ‫وردى تر به‌پێى جۆر‌و که‌س‌و شوێنه‌که‌ى‬ ‫ده‌گۆڕێ‪ .‬هه‌روه‌ها خوێندن له‌ شوێنێکى‬ ‫بێده‌نگ‌و ئارامدا‪ ،‬که‌ کاریگه‌رى باش‬ ‫ده‌بێت له‌سه‌ر خوێندکار‪ ،‬به‌اڵم ده‌کرێ‬ ‫ئه‌و چه‌ند چاره‌سه‌ره‌ به‌هه‌ند وه‌ربگرین‌و‬ ‫وه‌ک به‌رنامه‌ کارى پێبکه‌ین‪ ،‬تا هیچ‬ ‫نه‌بێت نه‌ڵێین هه‌رچه‌نده‌ ده‌خوێنین‪،‬‬ ‫ده‌رناچین‪.‬‬ ‫ماوه‌ته‌وه‌ بڵێین هه‌موو خوێندکارێک‬ ‫ئاستى زیره‌کییان وه‌ک یه‌ک وایه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ندێ خوێندکار پێویستى‬ ‫به‌وه‌ هه‌یه‌ بۆ تاقیکردنه‌وه‌یه‌ک (‪2‬‬ ‫ ‪ )3‬سه‌عات بخوێنى‪ ،‬به‌اڵم له‌وانه‌‬‫خوێندکارێکى تر پێویستى به‌ (‪)5 - 2‬‬ ‫کاتژمێر زیاتربێت بۆ ئه‌وه‌ى ئه‌و وانه‌یه‌‬ ‫کۆنترۆڵ بکات‪.‬‬

‫له‌وانه‌یه‌ ئه‌م تووندوتیژییه‌ به‌ شێوازى‬ ‫لێدان نه‌بێت‪ ،‬به‌ڵکو به‌ شێوه‌ى‬ ‫قسه‌ى ناشیرین‪ ،‬ئیهانه‌کردن بێت‌و‬ ‫له‌ زۆربه‌ى خوێندنگاکاندا مابێت‪،‬‬ ‫به‌ڕاى من لێدان شێوازێکى یاسایى‬ ‫قه‌ده‌غه‌کراوه‌‪ ،‬به‌اڵم بنبڕنه‌کراوه‌‪،‬‬ ‫‌واته‌ هه‌ندێ مامۆستا له‌گه‌ڵ ڕێزمدا‬ ‫تاوه‌کو ئێستاش قه‌ناعه‌تیان به‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬که‌ ده‌بێ تووندوتیژى هه‌بێت‪،‬‬ ‫تاکو بتوانیت منداڵه‌که‌ کۆنترۆڵ‬ ‫بکه‌یت»‪.‬‬ ‫«تووندوتیژى کاردانه‌وه‌ى زۆر‬ ‫خراپ له‌سه‌ر خوێندکار دروست‬ ‫ده‌کات»‬ ‫تووندوتیژى کاردانه‌وه‌ى خراپى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌وباره‌وه‌ شنۆ حسێن ئاماژه‌ى‬ ‫کردو ‌وتى «تووندوتیژى که‌سایه‌تى‬ ‫خوێندکار زۆر بریندارو الواز ده‌کات‪،‬‬ ‫که‌ له‌وانه‌یه‌ هه‌ستى خۆبه‌که‌مزانین‪،‬‬ ‫قه‌له‌قى‪ ،‬دڵه‌ڕاوکێ‪ ،‬ترس‌و چه‌ندین‬ ‫کاردانه‌وه‌ى ترو چه‌ندین نه‌خۆشى‬ ‫ده‌روونى ترى لێبکه‌وێته‌وه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫‌وا له‌خوێندکار بکات کارى نه‌شیاو‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌و که‌سه‌ى‪ ،‬که‌ تووندوتیژى‬ ‫له‌گه‌ڵدا ئه‌نجامداوه‌‪ ،‬بکات»‪.‬‬ ‫«پێویسته‌ به‌ هه‌موو الیه‌ک‬ ‫چاره‌سه‌رى تووندوتیژى بکه‌ین»‬ ‫مامۆستا شنۆ له‌باره‌ى شێوازه‌کانى‬ ‫بنه‌بڕکردنى‬ ‫چاره‌سه‌رکردن‌و‬ ‫تووندوتیژى ‌وتى «به‌ دانانى پالن‌و‬ ‫به‌رنامه‌ى تایبه‌ت له‌م بواره‌دا‪ ،‬له‌‬ ‫الیه‌ن که‌سانى پسپۆڕو شاره‌زا‪،‬‬ ‫کردنه‌وه‌ى خولى به‌سوود بۆ‬ ‫ئاگادارکردنه‌وه‌ى‬ ‫مامۆستایان‌و‬ ‫قوتابیان‌و خوێندکاران له‌ زیانه‌کانى‬ ‫تووندوتیژى‌و به‌رزکردنه‌وه‌ى ئاستى‬ ‫ڕۆشنبیرى هه‌مووالیه‌ک ده‌توانێت‬ ‫زۆر سوودمه‌ند بێت‪ ،‬هه‌روه‌ها (‪)tv‬‬ ‫یه‌کان‪ ،‬به‌رنامه‌و دراماو به‌رنامه‌‬ ‫ده‌توانن‬ ‫تر‪،‬‬ ‫جۆربه‌جۆره‌کانى‬ ‫ئاستى زانیارى خه‌ڵک له‌م بواره‌دا‬ ‫گه‌شه‌پێبده‌ن‪ ،‬چونکه‌ ئێمه‌ ده‌بێ‬ ‫له‌ ماڵه‌کانمانه‌وه‌ ده‌ستپێبکه‌ین‪،‬‬ ‫تاکو شوێنه‌کانى ترو له‌وێوه‌ ڕێگرى‬ ‫له‌ تووندوتیژى بکرێت‪ ،‬پاشان له‌‬ ‫خوێندنگاکان‌و شوێنه‌کانى تر‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش هه‌ریه‌که‌مان ‌وه‌کو تاکێک‬ ‫له‌م کۆمه‌ڵگایه‌دا ده‌بێ هه‌وڵبده‌ین‬ ‫ڕێ له‌ تووندوتیژى بگرین‌و‬ ‫خۆشمان تووندوتیژى به‌کارنه‌هێنین‌و‬ ‫یارمه‌تیده‌ربین له‌ سه‌رکه‌وتنى ئه‌م‬ ‫پرۆژه‌دا»‪.‬‬

‫کاریگه‌رى دراما دۆبالژکراوه‌کان له‌سه‌ر په‌روه‌رده‌ى تاکى کوردی‬

‫ه حه‌مه‌ده‌روێش‬ ‫ئامین ‌‬ ‫دۆبالژکراوانه‌‬ ‫دراما‬ ‫ئه‌م‬ ‫کاریگه‌رییه‌کى زۆرى هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫له‌ناوچوونى دابونه‌ریت‌و کلتوورى‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ى کوردى‪ ،‬ڕاگه‌یاندن به‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتى چواره‌م ناوزه‌ندده‌کرێت‪ ،‬که‌‬ ‫کاریگه‌رییه‌کى زۆرى هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫خه‌ڵک‌و خه‌ڵکى زۆرینه‌‪ ،‬ئه‌ندامانى‬ ‫خێزانه‌کان به‌ گه‌وره‌و بچووکه‌وه‌ چه‌ند‬ ‫کاتژمێرێک داده‌نیشن به‌دیار ئه‌م‬ ‫زنجیرانه‌وه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ى که‌س قسه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ که‌س بکات‪ ،‬که‌ باس ده‌کرێت‬ ‫ده‌ڵێن «ده‌مانه‌وێت میلله‌ته‌که‌مان‬ ‫ئاشنابین به‌ دابونه‌ریت‌و کلتوورى‬ ‫واڵتانى دراوسێمان‪ ،‬له‌ کاتێکدا ئێمه‌‪،‬‬ ‫که‌ مندااڵنى خۆمان نه‌زانین دابونه‌ریت‌و‬

‫کلتوورى واڵتى خۆمان چییه‌ ئیتر چ‬ ‫پێویستیان به‌ هى واڵتى دراوسێمانه‌‪،‬‬ ‫هیچ سانسۆڕێک نییه‌ له‌سه‌ر‬ ‫تیڤییه‌کان‪ ،‬چونکه‌ ئه‌گه‌ر سانسۆڕ‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا ئه‌و دیمه‌نه‌ ناشیرینانه‌‬ ‫پیشاننادرێن‪ .‬وه‌زاره‌تى ڕۆشنبیرى‬ ‫به‌رپرسى یه‌که‌مه‌ له‌ کۆنترۆڵکردنى‬ ‫تیڤییه‌کان ئه‌و پاره‌ خه‌یاڵییانه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ له‌م زنجیره‌ دۆبالژکراوانه‌دا‬ ‫سه‌رفده‌کرێن‪ ،‬ده‌توانرێت درامایه‌کى‬ ‫په‌روه‌رده‌ى کوردى پێبه‌رهه‌مبهێنرێت‪.‬‬ ‫له‌م زنجیرانه‌دا کۆمه‌ڵێک قسه‌‌و‬ ‫جلوبه‌رگ‌و ڕه‌فتارى ناشیاوى تیادایه‌‪،‬‬ ‫که‌ دووره‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌ى کوردییه‌وه‌و‬ ‫کاریگه‌رییه‌کى زۆر خراپ له‌سه‌ر‬ ‫په‌روه‌رده‌ى منداڵ‌و گه‌نجه‌کان ئیفرا‬ ‫ده‌کات یان به‌کارهێنانى ئه‌و ئامێرانه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ خزمه‌تى مرۆڤایه‌تییه‌ زۆر به‌خراپى‬ ‫به‌کاریده‌هێنن‪ ،‬هه‌موو شته‌کان الیه‌نه‌‬ ‫خراپه‌کانى زووتر وه‌رده‌گرین به‌هۆى‬ ‫زۆر سه‌یرکردنى منداڵه‌وه‌ بۆ سیدى‌و‬ ‫ئه‌و کارتۆنه‌ دۆبالژکراوانه‌ى‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫بازاڕدا هه‌ن‪ ،‬فێرى قسه‌ى زۆر ناشیرین‌و‬ ‫جنێودان ده‌بن‪ ،‬هه‌روه‌ها کاریگه‌رى‬ ‫خراپى هه‌یه‌ له‌سه‌ر دواکه‌وتنى منداڵ‬ ‫له‌ پرۆسه‌ى خوێندن‌و دابه‌زینى ڕێژه‌ى‬ ‫ده‌رچوون‪ .‬بێگومان ئه‌م ڕه‌نگدانه‌وه‌یه‌‬ ‫به‌سه‌ر منداڵه‌وه‌ زۆر به‌ئاسانى هه‌ستى‬ ‫پێده‌کرێت له‌ الیه‌ن خێزان‌و مامۆستاوه‌‬ ‫سه‌ره‌کیترین هۆکاره‌ بۆ دواکه‌وتنى‬

‫منداڵ‌و گوێنه‌دانه‌ به‌ خوێندن‪.‬‬ ‫ئێستاش زۆر به‌که‌مى خێزانه‌کان‬ ‫ده‌توانن ڕێگربن له‌ منداڵه‌کانیان بۆ‬ ‫سه‌یرکردنى سیدى فیلمى دۆبالژکراو‪،‬‬ ‫که‌ له‌گه‌ڵ ته‌مه‌نى منداڵه‌کانیاندا‬ ‫ناگونجێت‪ ،‬به‌اڵم که‌ مه‌به‌ستیان ته‌نها‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ منداڵه‌کانیان سه‌رقاڵ بکه‌ن یان‬ ‫منداڵه‌کانیان سه‌یرى فیلمى ترسناک‬ ‫ده‌که‌ن‪ ،‬که‌ منداڵ زۆر حه‌زى له‌‬ ‫الساییکردنه‌وه‌یه‌‪ ،‬دایک‌و باوک‬ ‫کاته‌کانى منداڵه‌کانیان‬ ‫زۆربه‌ى‬ ‫به‌ ته‌له‌فزیۆن پڕده‌که‌نه‌وه‌‪ .‬کاتێک‬ ‫منداڵ ده‌چێته‌ قوتابخانه‌ به‌‬ ‫مێشکێکى پڕه‌وه‌ ده‌چێت‌و تواناى‬ ‫وه‌رگرتنى وانه‌کانى نابێت‪ ،‬پێویسته‌‬ ‫دایک‌و باوک ئه‌و فیلم کارتۆنانه‌‬ ‫بۆ منداڵه‌کانیان هه‌ڵبژێرن‪ ،‬که‌ الیه‌نى‬ ‫په‌روه‌رده‌یى‌و فێرى ڕه‌وشتى جوانیان‬ ‫ده‌کات‌و له‌گه‌ڵ ته‌مه‌ن‌و عه‌قڵى‬ ‫منداڵه‌کانیاندا ده‌گونجێت‪ ،‬نه‌ک بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ى خۆیان ماندوون‌و منداڵه‌کانیان‬ ‫نزیکیان نه‌که‌ونه‌وه‌‪ ،‬تاوه‌کو مێشکیان‬ ‫ئیسراحه‌ت بکات‪ ،‬ئاگایان له‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ى منداڵه‌کانیان نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫ئێمه‌ زۆربه‌ى کاتى خۆمان به‌م‬ ‫زنجیرانه‌وه‌ به‌فیڕۆده‌ده‌ین‪ ،‬به‌بێ‬ ‫ئه‌وه‌ى سوودى هه‌بێت‪ .‬بۆئه‌وه‌ى ببینه‌‬ ‫هاوڕێى منداڵه‌کانمان‪ ،‬پێویسته‌ به‌‬ ‫په‌روه‌رده‌یه‌کى جوان فێریان بکه‌ین‬ ‫کامه‌ باشه‌و کامه‌ خراپه‌‪.‬‬


‫کۆمه‌اڵیه‌تى‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫‪11‬‬

‫هاوپه‌یمانيى کوردستــــان لیستــــــــى سه‌رجه‌م پێکهــــــاته‌کانى خه‌ڵکى کوردستانه‌‬ ‫هێرش موحه‌ڕه‌م‪ ،‬سه‌رۆکى ده‌زگاى‌وه‌به‌رهێنان‪:‬‬

‫نزیکه‌ى (‪ )30‬هه‌زار یه‌که‌ى نیشته‌جێبوون له‌ژێر جێبه‌جێکردندایه‌‬

‫دیدارى‪ :‬هێشوو عوسمان‬ ‫ئه‌مڕۆ گرفتى نیشته‌جێبوون‪،‬‬ ‫به‌ گرنگترین کێشه‌ بۆ گه‌نجان‬ ‫داده‌نرێت‪ ،‬به‌اڵم بۆ چاره‌سه‌رى‬ ‫ئه‌م گرفته‌ چه‌ند کۆمپانیایه‌کى‬ ‫بیناسازى خۆماڵى‌و بیانى به‌‬ ‫هاوکارى ده‌زگاى ‌وه‌به‌رهێنان‬ ‫ڕوویانکردووه‌ته‌ دروستکردنى‬ ‫ی �ه‌ک �ه‌ى نیشته‌جێبوون تا‬ ‫گرفته‌که‌ چ��اره‌س �ه‌ر بکه‌ن‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم به‌هۆى ب��ه‌رزى نرخى‬ ‫ئ����ه‌و ی���ه‌ک���ان���ه‌و چ �ه‌ن��دی��ن‬ ‫هۆکارى تر هێشتا گرفته‌که‌‬ ‫ن �ه‌ت��وان��راوه‌ که‌مبکرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ مه‌به‌ستى تێگه‌یشتن له‌‬ ‫چاوپێکه‌وتنێکمان‬ ‫گرفته‌که‌‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ (ه��ێ��رش م��وح �ه‌ڕه‌م)‬ ‫سه‌رۆکى ده‌زگاى ‌وه‌به‌رهێنان‬ ‫ئه‌نجامدا‪.‬‬ ‫ل���ه‌ب���اره‌ى ئ�����ه‌وه‌ى ت���ا ئ��ێ��س��ت��ا چه‌ند‬ ‫ی�ه‌ک�ه‌ى نیشته‌جێبوون ل�ه‌ کوردستان‬ ‫دروس��ت��ک��راوه‌‪ ،‬ه��ێ��رش م��وح��ه‌ڕه‌م ‌وتى‬ ‫«ئ��ێ��م �ه‌ ت���ا ئ��ێ��س��ت��ا ‌وه‌ک�����و ده‌سته‌ى‬ ‫‌وه‌به‌رهێنان چه‌ندین مۆڵه‌تمان داوه‌ بۆ‬ ‫یه‌که‌ى نیشته‌جێبوون‪ ،‬ئه‌و خانووانه‌ى‬ ‫که‌ له‌ سندوقى نیشته‌جێبوون‌و قه‌رزى‬ ‫ئیسکاندا نه‌بوون‪ ،‬جۆرێکن له‌ خانوو‪،‬‬ ‫‌وه‌ب�ه‌ره��ێ��ن�ه‌ر خ��ۆى ب��ۆ خ��ۆى دروستى‬ ‫ده‌کردو خۆشى ده‌یفرۆشته‌وه‌‪ ،‬که‌ ئه‌مه‌‬ ‫ت��ووش��ى ح��اڵ�ه‌ت��ێ��ک��ى ک��ردی��ن ترسمان‬ ‫هه‌بێ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى‪ ،‬که‌ ئه‌مانه‌ چه‌نده‌‬ ‫چ���اره‌س���ه‌رى ک��ێ��ش �ه‌ى نیشته‌جێبوون‬ ‫ده‌ک���ات‪ ،‬ب��ۆ ئ �ه‌م مه‌به‌سته‌ ل �ه‌ ساڵى‬ ‫(‪ )2008‬له‌ کابینه‌ى پێشوو پێشنیارى‬ ‫دامه‌زراندنى سندوقى نیشته‌جێبوونمان‬ ‫ک��رد‪ ،‬س�ه‌ره‌ت��ا ب�ه‌ س�ه‌رم��ای�ه‌ى (‪)100‬‬ ‫ملیۆن دینارو دواییش (‪ )100‬ملیۆن‬ ‫دینارى تریشى خرایه‌ سه‌ر‪ ،‬به‌پێى ئه‌و‬ ‫سندوقه‌ هاوواڵتییان ده‌یانتوانى قه‌رز‬ ‫ل �ه‌ سندوقه‌که‌ ‌وه‌رب��گ��رن‪ ،‬ئ �ه‌م قه‌رزه‌‬ ‫ت��اک��و (‪ )25‬ه����ه‌زار دۆالر ده‌چ���وو‪،‬‬ ‫ب�ه‌پ��ێ��ى ئ����ه‌وه‌ش ک��ۆم�ه‌ڵ��ێ��ک یه‌که‌ى‬ ‫نیشته‌جێبوون دروستبوو‪ ،‬ئێستا نزیکه‌ى‬

‫(‪ )30‬ه���ه‌زار ی �ه‌ک �ه‌ى نیشته‌جێبوون‬ ‫ل �ه‌ژێ��ر جێبه‌جێکردندایه‌‪ ،‬به‌پێى ئه‌و‬ ‫سیستمه‌ ‌واته‌ (‪ )30‬هه‌زار خانه‌واده‌ى‬ ‫ئه‌م کۆمه‌ڵگایه‌ سوودمه‌ند بوونه‌ له‌‬ ‫سندوقى ئیسکان»‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ کاریگه‌رى ئه‌و یه‌کانه‌‬ ‫له‌سه‌ر که‌مکردنه‌وه‌ى ڕێ��ژه‌ى کرێچى‬ ‫له‌ کوردستان‪ ،‬ناوبراو‌وتى «کاریگه‌رى‬ ‫ئ������ه‌و ی���ه‌ک���ان���ه‌ ل����ه‌س����ه‌ر سندوقى‬ ‫نیشته‌جێکردن یاخود له‌سه‌ر کرێچێتى‪،‬‬ ‫بێگومان (‪ )30‬ه��ه‌زار خانوو کاتێ‬ ‫ت��ه‌واو ده‌ب��ێ‪ ،‬کاریگه‌رى خ��ۆى ده‌بێ‬ ‫له‌سه‌ر که‌مکردنه‌وه‌ى کرێ‪ ،‬ئێستاش‬ ‫تاڕاده‌یه‌ک به‌هۆى ئیعالنکردنیانه‌وه‌و‬ ‫ت�ه‌واوب��وون��ى هه‌ندێکیانه‌وه‌ کرێچێتى‬ ‫له‌ کوردستاندا له‌وانه‌یه‌ که‌مبووبێته‌وه‌‬ ‫ی���اخ���ود ک���ه‌م���ده‌ب���ێ���ت���ه‌وه‌‪ ،‬ب�����ه‌اڵم ئه‌و‬

‫ک��اری��گ �ه‌ری��ی �ه‌ ب���ه‌ ت���ه‌واوه‌ت���ى کاتێ‬ ‫ده‌رده‌ک �ه‌وێ��ت‪ ،‬که‌ خه‌ڵکه‌کان ده‌چنه‌‬ ‫خانووه‌کانیانه‌وه‌و ئه‌و یه‌کانه‌ ته‌واوده‌بن‪،‬‬ ‫ڕام���ان وای���ه‌ ل �ه‌ ک��ۆت��ای��ى ئه‌مساڵدا‬ ‫زۆربه‌ى زۆرى ئه‌و خانووانه‌ ته‌واوبوون‌و‬ ‫خه‌ڵک توانیویانه‌ نیشته‌جێیان بێ»‪.‬‬ ‫ب��ه‌ه��ۆى ب����ه‌رزى ن��رخ��ى یه‌که‌کانى‬ ‫نیشته‌جێبوون‪ ،‬ه��اوواڵت��ی��ی��ان ناتوانن‬ ‫به‌ئاسانى ببنه‌ خاوه‌نى یه‌که‌کان یان‬ ‫بچنه‌ ن����اوى‪ ،‬ل���ه‌ب���اره‌ى دیاریکردنى‬ ‫میکانیزمێکى گونجاو‌و دیاریکراو بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رو که‌مکردنه‌وه‌ى ئه‌و حاڵه‌ته‌‪،‬‬ ‫هێرش موحه‌ڕه‌م‌وتى «ئه‌م سیسته‌مه‌ش‬ ‫به‌ته‌واوه‌تى نه‌یتوانیوه‌ خزمه‌تى هه‌موو‬ ‫ه��اوواڵت��ی��ی��ان ب��ک��ات‪‌ ،‬وه‌ک ئه‌وه‌ى‬ ‫ه �ه‌م��وو که‌سێک ب��ت��وان��ێ به‌شدارى‬ ‫ئ���ه‌و ی �ه‌ک��ان �ه‌ ب��ک��ات‪ .‬ل��ه‌ کابینه‌ى‬

‫ن���وێ‪‌ ،‬وات���ه‌ ب �ه‌ ف �ه‌رم��ان��ى سه‌رۆکى‬ ‫ح��ک��وم �ه‌ت ده‌س��ت��ی��ان��ک��رد ب �ه‌ دانانى‬ ‫سیسته‌مێکى نوێ بۆ نه‌هێشتنى یاخود‬ ‫چاره‌سه‌رکردنى کێشه‌ى نیشته‌جێبوون‪،‬‬ ‫ئه‌ویش ب��ه‌وه‌ى له‌ ڕێگه‌ى سیسته‌مه‌‬ ‫تازه‌که‌وه‌‪ ،‬که‌ به‌پێى ئه‌وه‌ حکومه‌تى‬ ‫ه�ه‌رێ��م ب��ڕى (‪ )300‬ملیۆن دۆالرى‬ ‫ت�ه‌رخ��ان ک��رد ب��ۆ پشتیوانکردنى ئه‌و‬ ‫ه��اوواڵت��ی��ی��ان�ه‌ى‪ ،‬ک�ه‌ پێویستییان به‌‬ ‫کڕینى یه‌که‌ى نیشته‌جێبوون هه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌ هه‌ندێ ب��واردا ب��اس ده‌ک��رێ‪ ،‬که‌‬ ‫خانووه‌کان گرانن‪ ،‬به‌ڵێ ‌وایه‌‪ ،‬ڕه‌نگه‌‬ ‫له‌ سه‌ره‌تاوه‌ هه‌ندێک له‌ که‌موکووڕى‬ ‫ه���ه‌ب���ووب���ێ ل������ه‌وه‌ى نه‌مانتوانیبێ‬ ‫ب �ه‌ت �ه‌واوى فلته‌رێک دابنێین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌و خانووانه‌ ته‌نها خانوو نین‪ ،‬به‌ڵکو‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌کانیش ل�ه‌ ئه‌ستۆى‬

‫‌وه‌به‌رهێناندایه‌‪ ،‬هه‌ندێک له‌و خانووانه‌‬ ‫به‌ قیستێکى درێژخایه‌نن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫ده‌بینین‪ ،‬که‌ خانووه‌کان هه‌رزانترن‪،‬‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ر ‌وه‌ب�ه‌ره��ێ��ن�ه‌ر دروس��ت��ى بکات‪،‬‬ ‫له‌وانه‌یه‌ هه‌رزانتر بێت‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ى که‌‬ ‫تواناى کڕینى خه‌ڵک بۆ ئه‌و خانووانه‌‬ ‫له‌به‌رده‌ستدایه‌«‪.‬‬ ‫ل �ه‌ب��اره‌ى ئ���ه‌وه‌ى ک��وردس��ت��ان پێویستى‬ ‫به‌ چه‌ند یه‌که‌ى نیشته‌جێبوون هه‌یه‌؟‬ ‫ناوبراو‌وتى «کوردستان پێویستییه‌کانى‬ ‫یه‌که‌ى نیشته‌جێبوون به‌پێى ئاماره‌کانى‬ ‫له‌به‌رده‌ستدان له‌ کوردستان له‌ماوه‌ى‬ ‫(‪ )5‬ساڵدا پێویستى به‌ (‪ )120‬هه‌زار‬ ‫یه‌که‌ى نیشته‌جێبوون هه‌یه‌‪ ،‬هیوادارم‬ ‫ئێمه‌ بتوانین چاره‌سه‌رێکى گشتگیرى‬ ‫له‌و ب��واره‌دا بکه‌ین‪ ،‬به‌پێى ئ�ه‌وه‌ى ئه‌م‬ ‫سیسته‌مه‌ ت���ازه‌ی���ه‌ ه��ی��چ فشارێک‬

‫ناخاته‌ سه‌ر هاوواڵتییان‌و هاوواڵتییان‬ ‫خ���ۆی���ان پ��ێ��ش�ه‌ک��ی��ی�ه‌ک�ه‌‌وه‌رده‌گ������رن‌و‬ ‫پێشه‌کییه‌که‌ حکومه‌ت ده‌یانداتێ‪،‬‬ ‫‌واته‌ هاوواڵتى هیچ فشارێکى دارایى‌و‬ ‫ئابوورى ناچێته‌سه‌ر»‪.‬‬ ‫س���ه‌ب���اره‌ت ب���ه‌ چ����اره‌س����ه‌رى کێشه‌ى‬ ‫نیشته‌جێبوون له‌ الی �ه‌ن حکومه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫ک��ه‌م��ک��ردن��ه‌وه‌ى ڕێ����ژه‌ى ک��رێ��ش له‌‬ ‫کوردستاندا چه‌ند ساڵى تر ده‌خایه‌نێت‪،‬‬ ‫س �ه‌رۆک��ى ده‌زگ����اى ‌وه‌ب �ه‌ره��ێ��ن��ان ‌وتى‬ ‫«به‌رنامه‌که‌ى ئێمه‌ ئ �ه‌وه‌ی �ه‌‪ ،‬که‌ له‌‬ ‫(‪ )5‬ساڵی تردا هه‌وڵبده‌ین چاره‌سه‌رى‬ ‫ئ �ه‌و کێشه‌یه‌ بکه‌ین‌و قه‌یرانه‌که‌ به‌‬ ‫س �ه‌رت��اس �ه‌رى ک��ۆت��ای��ى پێبێت‪‌ ،‬واته‌‬ ‫ه �ه‌م��وو ک�ه‌س��ێ��ک ببێت ب �ه‌ خاوه‌نى‬ ‫خ���ان���ووى خ���ۆى‌و ک��ێ��ش�ه‌ى کرێچێتى‬ ‫نه‌مێنێ»‪.‬‬

‫فۆتۆ‪ :‬شاباز عومه‌ر‬

‫عه‌قید ئاکۆ جه‌مال محه‌مه‌د‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رى پۆلیسى فریاکه‌وتن‪:‬‬

‫له‌مــــــــانگى ڕابردوودا زیاتر ل ‌ه (‪ )110‬چه‌کى بێمــــــــۆڵه‌تمـــــان گرتووه‌‬

‫ئا‪ :‬الوان ‪ .‬ئاوات عیماد‬ ‫ش��ارى سلێمانى ل �ه‌م دواییه‌دا‬ ‫به‌هۆى هه‌ڵمه‌تى هه‌ڵبژاردنه‌وه‌‬ ‫چه‌ند بارگژییه‌کى به‌خۆیه‌وه‌‬ ‫ب��ی��ن��ى‪ ،‬پ��ۆل��ی��س��ى فریاکه‌وتن‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ب �ه‌رپ��رس��ن ل �ه‌ دابینکردنى‬ ‫ئاسایشى ش��اره‌ک �ه‌‪ ،‬ل�ه‌ هه‌وڵى‬ ‫کۆنترۆڵکردنى بارودۆخه‌که‌و‬ ‫گ���ێ���ڕان���ه‌وه‌ى ئ����ارام����ى ب���وون‬ ‫ب���ۆ ش���اره‌ک���ه‌‪ ،‬ت��اک��و نازناوى‬ ‫ت����اک����ه‌ ش�������اره‌ ئ����ارام����ه‌ک����ه‌ى‬ ‫ه�ه‌رێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‌و عێراق‬ ‫له‌ده‌ستنه‌دات‌و له‌ پله‌ى یه‌که‌مدا‬ ‫بمێنێته‌وه‌‪ .‬س�ه‌ب��اره‌ت به‌ کارو‬ ‫چاالکییه‌کانى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‬ ‫پ��ۆل��ی��س��ى ف���ری���اک���ه‌وت���ن‌و ئه‌و‬ ‫ک���ێ���ش���ان���ه‌ى ڕووب������ه‌ڕووی������ان‬ ‫هه‌ماهه‌نگى‬ ‫ده‌ب�����ێ�����ت�����ه‌وه‌و‬ ‫ن���ێ���وان ده‌زگ���اک���ان���ى پۆلیس‌و‬ ‫ئاسایش‪( ،‬عه‌قید ئاکۆ جه‌مال‬ ‫محه‌مه‌د) به‌ڕێوه‌به‌رى پۆلیسى‬ ‫فریاکه‌وتن‪ ،‬له‌ چاوپێکه‌وتنێکى‬ ‫تایبه‌تى ~دا باسى له‌ کاره‌کانى‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌که‌یان کرد‪.‬‬ ‫ل������ه‌ ب�����������اره‌ى چ���االک���ی���ی���ه‌ک���ان���ى‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌که‌ عه‌قید ئاکۆ ‌وتى‬ ‫«ن���اوى به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌که‌ ب��ۆ خۆى‬ ‫ئاماژه‌یه‌ ب �ه‌وه‌ى‪ ،‬که‌ بۆ خزمه‌تکردنى‬ ‫هاوواڵتییانى خۆشه‌ویسته‌‪ ،‬ل�ه‌ کاتى‬ ‫ب��وون��ى کێشه‌یه‌ک‪ ،‬ک�ه‌ په‌نابۆ ئێمه‌‬ ‫ببرێت»‪ .‬له‌ باره‌ى ڕه‌وش‌و بارى ئاسایشى‬

‫سلێمانى ‌وتى «له‌ماوه‌ى پێشوودا چه‌ند‬ ‫ح��اڵ�ه‌ت‌و گرژییه‌ک ه�ه‌ب��وو‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌‬ ‫ئێستادا زۆر باشه‌‪‌،‬وه‌ک ده‌زانن له‌ماوه‌ى‬ ‫ڕاب��ردوودا لیژنه‌یه‌کى ئه‌منى پێکهێنرا‬ ‫بوو‪ ،‬که‌ ئێمه‌ش ئه‌ندام بووین تیایدا‪ ،‬که‌‬ ‫به‌ سه‌رپه‌رشتى به‌ڕێز قایمقامى سلێمانى‌و‬ ‫به‌شداریکردنى هێزه‌کانى ترى ئاسایش له‌‬ ‫سه‌ره‌تاى ساڵى تازه‌دا ده‌ستبه‌کاربوو‪ ،‬تا‬ ‫ئێستاش ب �ه‌رده‌وام �ه‌‪ ،‬که‌ خۆشبه‌ختانه‌‬ ‫توانیومانه‌ به‌سه‌ر زۆرب �ه‌ى کێشه‌کاندا‬

‫زاڵ ب��ی �ن‌و چ���اره‌س���ه‌رى ب��ک �ه‌ی��ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫گرژییه‌ى‪ ،‬که‌ هه‌بوو له‌ ئێستادا نه‌ماوه‌‌و‬ ‫هێمنى به‌رقه‌راره‌«‪ .‬له‌باره‌ى ئه‌و کارانه‌ى‪،‬‬ ‫که‌ لیژنه‌که‌ ئه‌نجامیداوه‌‪ ،‬ناوبراو ‌وتى‬ ‫«نموونه‌یه‌ک ل�ه‌و ک��اران�ه‌ لێکرنه‌وه‌ى‬ ‫جامى ڕه‌ش��ى ئۆتۆمبێله‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌‬ ‫له‌وه‌ى‪ ،‬که‌ زیاتر له‌ (‪ )110‬ده‌مانچه‌ى‬ ‫بێمۆڵه‌ت ده‌ستگیرکراوه‌‪ ،‬که‌ به‌ڕاستى‬ ‫دی���ارده‌ى هه‌ڵگرتنى چه‌کى بێمۆڵه‌ت‬ ‫زۆر که‌مبووه‌ته‌وه‌و جێى ده‌ستخۆشییه‌ بۆ‬

‫کارمه‌ندانى ئه‌و لیژنه‌یه‌‪ ،‬که‌ به‌ شه‌و و‬ ‫ڕۆژ لێپرسینه‌وه‌ ده‌کرێت»‪.‬‬ ‫له‌ باره‌ى ئه‌وه‌ى پۆلیسى فریاکه‌وتن تا‬ ‫چه‌ند له‌م کێشانه‌ى دواییدا خۆى بێالیه‌ن‬ ‫گرتووه‌ (عه‌قید ئاکۆ)‌وتى «ئێمه‌‌وه‌کو‬ ‫پۆلیسى فریاکه‌وتن سه‌ر به‌ حکومه‌تین‪،‬‬ ‫که‌ به‌شێکین له‌ به‌ڕێوه‌به‌ڕایه‌تى پۆلیسى‬ ‫پارێزگاى سلێمانى‪ ،‬کارى ئێمه‌ ته‌نها بۆ‬ ‫خزمه‌تکردنى هاوواڵتییانه‌‪ ،‬ئێمه‌ ته‌نها‬ ‫کارمان بۆ دابینکردنى ئارامى ئاسایشى‬

‫ناو شارى سلێمانییه‌»‪.‬‬ ‫ل�ه‌ب��اره‌ى ئ�ه‌و گه‌نجانه‌ى له‌ ته‌مه‌نێکى‬ ‫که‌مدا په‌نایان ب��ردووه‌ت �ه‌ ب�ه‌ر دیارده‌ى‬ ‫م �ه‌ی��خ��واردن �ه‌وه‌ ب �ه‌ ت��ای��ب�ه‌ت ل �ه‌ شوێنه‌‬ ‫گشتییه‌کاندا‪‌ ،‬وتى «دیارده‌ى مه‌شروب‬ ‫خواردن‌و حه‌ب خواردن له‌ جیهان باڵوه‌‌و‬ ‫ئێمه‌ش به‌ده‌رنین ل �ه‌و دی��ارده‌ی �ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێمه‌‌وه‌کو الیه‌نى په‌یوه‌ندیدار لێپێچینه‌وه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و که‌سانه‌ ناکه‌ین‪ ،‬ئه‌وه‌ کارى‬ ‫ئێمه‌ نییه‌‪ ،‬چونکه‌ پۆلیسى (ئینزیبات)‌و‬ ‫چه‌ند الیه‌نێکى تر هه‌یه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ‌وه‌ک‬ ‫هه‌ماهه‌نگى چاوپۆشى له‌سه‌ر ناکه‌ین‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش��م��ان ل �ه‌ی��اد ن �ه‌چ��ێ��ت‪ ،‬ک �ه‌ ئێمه‌‬ ‫زیاتر له‌ ڕێ��ى هه‌واڵى هاوواڵتییان به‌‬ ‫دواى کێشه‌کاندا ده‌چ��ی��ن‪ ،‬ی��اخ��ود له‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ڕایه‌تى گشتى یاخود پارێزگا‬ ‫یان قایمقامیه‌ت‪ ،‬ئێمه‌ ڕاسته‌وخۆ ده‌چین‬ ‫به‌ ڕووى کێشه‌که‌وه‌‪ ،‬به‌و پێیه‌ ئێمه‌ ته‌نها‬ ‫هاوکارین»‪.‬‬ ‫س���ه‌ب���اره‌ت ب �ه‌ ب�ه‌ک��اره��ێ��ن��ان��ى ژم���اره‌ى‬ ‫پۆلیسى فریاکه‌وتن به‌ هه‌ڵه‌ له‌ الیه‌ن‬ ‫هاوواڵتییان‌و پێدانى زانیارى هه‌ڵه‌ عه‌قید‬ ‫ئاکۆ ‌وتى «ئێمه‌ تووشى ئه‌و دیارده‌یه‌‬ ‫ده‌بین‪ ،‬ماوه‌یه‌ک به‌ر له‌ ئێستا له‌ ڕێى‬ ‫ژماره‌ (‪ )104‬به‌ سیمکارتى ئاسیا سێڵ‬ ‫په‌یوه‌ندیمان پێوه‌ ده‌کرا‪ ،‬که‌ چه‌ندین قسه‌ى‬ ‫ناشیرینیان ده‌کرد‪ ،‬دواتر ده‌مانزانى‪ ،‬که‌‬ ‫خه‌ڵکى ناوچه‌کانى باشوورن‪ ،‬چونکه‌‬ ‫پۆلیسى ناوچه‌ى به‌غداد‌و ئێمه‌ش له‌ ڕێى‬ ‫ئاسیا سێڵه‌وه‌ هه‌مان ژم��اره‌ى (‪،)104‬‬ ‫که‌ به‌ ڕاى من ئه‌و که‌سانه‌ له‌ ڕووى‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تیشه‌وه‌ ناجێگیرن‪ ،‬چونکه‌‬ ‫پۆلیس بۆ خزمه‌تکردنى خه‌ڵکه‌‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌ حاڵه‌تێکدا بزانین ژماره‌که‌ى‬

‫به‌ هه‌ڵه‌ لێداوه‌ چاوپۆشى لێده‌که‌ین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫گ�ه‌ر به‌ئه‌نقه‌ست بێت‪ ،‬ئ �ه‌وا ژماره‌که‌‬ ‫ت��ۆم��ارده‌ک �ه‌ی �ن‌و ل �ه‌ ڕێ���ى بنکه‌یه‌کى‬ ‫پۆلیس سکااڵ تۆمارده‌که‌ین»‪.‬‬ ‫ل �ه‌ب��اره‌ى ئ���ه‌وه‌ى ت��اچ�ه‌ن��د هه‌ماهه‌نگى‬ ‫له‌نێوان ده‌زگاکانى پۆلیسدا هه‌یه‌‪ ،‬ناوبراو‬ ‫‌وتى «ئێمه‌‌وه‌کو به‌ڕێوه‌به‌ڕایه‌تى پۆلیسى‬ ‫سلێمانى به‌ هه‌موو به‌شه‌کانییه‌وه‌‪ ،‬که‌‬ ‫بۆ به‌ڕێوه‌به‌ڕایه‌تى بنکه‌یه‌‪ ،‬به‌ گشتى‬ ‫هه‌موومان ی�ه‌ک س�ه‌رچ��اوه‌م��ان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫که‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى پۆلیسى سلێمانییه‌‪،‬‬ ‫هه‌موو کاتێک پابه‌ندین به‌ ڕێنماییه‌کانى‬ ‫سه‌ر‌وو خۆمان‌و هه‌ماهه‌نگى ته‌واو هه‌یه‌‬ ‫له‌نێوانماندا»‪.‬‬ ‫ل����ه‌ب����اره‌ى ئ������ه‌وه‌ى‪ ،‬ک���ه‌ ژم���اره‌ی���ه‌ک‬ ‫خوێندنگه‌ گله‌یى ل���ه‌وه‌ ده‌ک����ه‌ن‪ ،‬که‌‬ ‫ژم���اره‌ی���ه‌ک گ �ه‌ن��ج ل �ه‌س �ه‌ر ڕێگه‌یان‬ ‫ده‌وه‌س��ت��ن ‌وه‌ک (ئاماده‌یى‪...‬کچان)‪،‬‬ ‫که‌ ته‌نانه‌ت هاوواڵتییانى ده‌وروبه‌رى ئه‌و‬ ‫خوێندگایه‌شیان هه‌راسان کردووه‌‪ ،‬عه‌قید‬ ‫ئاکۆ ‌وت��ى» ئ �ه‌و خوێندنگه‌یه‌ى‪ ،‬که‌‬ ‫باسى ده‌که‌ن‪ ،‬له‌م ڕۆژانه‌دا چه‌ندجارێک‬ ‫مه‌فره‌زه‌مان ن��اردووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌له‌وه‌ى‬ ‫هێزه‌کانى ئاسایش ئه‌وه‌نده‌ى ئاگاداربم‬ ‫چوونه‌ته‌ ئه‌وێ‪ ،‬که‌ به‌داخه‌وه‌ گه‌نجێک‬ ‫ب �ه‌ ه �ه‌م��وو ئ��اس��ت��ى ڕۆش��ن��ب��ی��رى خۆى‬ ‫له‌به‌رده‌م خوێندنگه‌یه‌ک ده‌وه‌ستێ‪ ،‬به‌‬ ‫ڕاستى خۆش نییه‌ ئێمه‌ هه‌موو ڕۆژێک‬ ‫ئه‌و گه‌نجانه‌ به‌ به‌رچاوى ئه‌و خه‌ڵکه‌وه‌‬ ‫بگرین‪ .‬بۆیه‌ من له‌ ڕێى ئێوه‌وه‌ داواکارم‬ ‫ئ �ه‌و حاڵه‌ته‌ ت �ه‌رک بکرێت‌و گه‌نجان‬ ‫له‌‌وێدا نه‌وه‌ستن‪ ،‬تا ئێمه‌ش ناچارنه‌بین‬ ‫ڕووبه‌ڕووى لێپرسینه‌وه‌ى بکه‌ین‪ ،‬چونکه‌‬ ‫ئێمه‌ چاوپۆشى له‌ که‌س ناکه‌ین»‪.‬‬


‫‪12‬‬

‫هەمەڕەنگ‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫بۆ بنبڕکردنی تیرۆر ده‌نگ بده‌ ب ‌ه لیستی هاوپه‌یمانی کوردستان‬

‫پشکۆ ده‌رده‌که‌وێته‌و ‌ه‬

‫به‌هره‌ عه‌لی‪ :‬له‌ هه‌موو ئه‌و هه‌ستانه‌ یاخیم درۆزن‌و ترسنۆکن‪ ،‬یاخیم له‌و‬ ‫عه‌شقانه‌ى ڕێوى ئاسا دڵه‌کان ده‌ڕه‌نجێنن‬ ‫ئا‪ :‬ئاهژان محه‌مه‌د‬

‫دڵشاد مه‌حمود‬ ‫دواى ساڵى (‪ ،)1999‬هونه‌رمه‌ند (عیزه‌دین قادر)‬ ‫له‌گه‌ڵ چه‌ند هونه‌رمه‌ندێکى تر به‌شى یه‌که‌مى‬ ‫فیلمى (پشکۆ) یان به‌رهه‌مهێنا‪ ،‬ئێستاش‬ ‫به‌شى دووه‌مى فیلمى پشکۆ ل‌ه به‌رهه‌مهێاندایه‌و‬ ‫سیناریۆى هونه‌رمه‌ند «ئازاد پێنجوێنى»یه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ند « عیزه‌دین قادر «یش کارى‬ ‫ده‌رهێنان‌و وێنه‌گرتنى بۆ به‌ئه‌نجام ده‌گه‌یه‌نێت‪،‬‬

‫هه‌ریه‌ک ل‌ه هونه‌رمه‌ندان (سامان کۆیى‪ ،‬ئازاد‬ ‫پێنجوێنى‪ ،‬شه‌ونم محه‌مه‌د‪ ،‬عه‌باس عومه‌ر‪ ،‬ته‌ها‬ ‫دارا غالى) ڕۆڵى که‌سایه‌تییه‌کان ده‌بینن‌و کار‌ه‬ ‫هونه‌رییه‌کانیش ل‌ه الیه‌ن ئه‌م هونه‌رمه‌ندانه‌و‌ه‬ ‫جێبه‌جێ ده‌کرێت‪ ،‬کارى مۆنتاژى ل‌ه الیه‌ن‬ ‫(عه‌لى موراد)‌و مۆسیقاى (ڕزگار کاڵێ )‌و‬ ‫ماکیاژى (که‌یوان سه‌الحه‌دین) بۆ ده‌کرێت‌و‬ ‫ئێستاش ل‌ه قۆناغى مۆنتاژدایه‌‪.‬‬

‫پاشنیوه‌رۆى ڕۆژى ( ‪)2010 /2/16‬‬ ‫له‌ ئاهه‌نگێکدا به‌ بۆنه‌ى ساڵیادى‬ ‫دامه‌زراندنى ڕێکخراوى ئاشتى‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ڕێکخراوێکى خێرخوازییه‌و له‌ سه‌رتاسه‌رى‬ ‫عێراقدا کارى ئاشتى‌و خێرخوازى ده‌کات‪،‬‬ ‫ل ‌ه ته‌الرى هونه‌رى ل ‌ه شارى سلێمانى‬ ‫ل ‌ه ئاهه‌نگێکى شکۆداردا بڕوانامه‌ى‬ ‫ڕێزلێنان به‌هۆى هه‌ڵوێسته‌ ئاشتى‌و‬

‫خێرخوازییه‌کانى شاعیر «محه‌مه‌د‬ ‫پاکژ» پێشکه‌ش به‌ شاعیر کرا‪.‬‬ ‫شایه‌نى باس ‌ه شیعرى ئه‌م شاعیر‌ه له‌نێو چه‌ند‬ ‫شیعرێکى شاعیرانى تردا هه‌ڵبژێردراوه‌و‬ ‫مامۆستا (هه‌ژار عوسمان) ئاوازى بۆ‬ ‫داناوه‌و ل ‌ه الیه‌ن کۆرسه‌وه‌ وتراوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫هه‌ردوو مارشى مافى مرۆڤ ‌و ئه‌نفال‌و‬ ‫کیمیابارانیش له‌ شیعره‌کانى «پاکژ»ن‪.‬‬

‫شیعرێکى محه‌مه‌د پاکژ هه‌ڵبژێرا‬ ‫بۆ مارشى ڕێکخراوى ئاشتى‌‬

‫ڕشته‌ى م��روارى‌و ده‌یکات‌ه گه‌ردنى هه‌موو‬ ‫ک �ه‌س��ێ��ک‪ .‬ئ��ی��ت��ر به‌الیه‌و‌ه‬ ‫ێ‬ ‫گ��رن��گ نیی‌ه ک ‌‬ ‫ب�������اش�������ه‌ى‬

‫به‌هر ‌ه عه‌لی ل ‌ه ساڵی ‪ 1977‬ل ‌ه‬ ‫گرنگ خه‌یاڵ‬ ‫شاری سلێمانی له‌دایکبووه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫خ‬ ‫ئه‌وکاتا ه‌یاڵ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ساڵی ‪1995‬ه‌و ‌ه ده‌ستیکردوو ‌ه‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب‌هجو نه‌ى ل‌ه زیزم‬ ‫ب��� ‌ه ش��ی��ع��ر ن��ووس��ی��ن‌و ل�� ‌ه‬ ‫تۆ‬ ‫ده‌ ان‬ ‫ت‬ ‫ر‬ ‫ز‬ ‫ی‬ ‫ی‬ ‫ساڵی ‪2000‬ه‌و ‌ه شیعرى ل ‌ه‬ ‫ز‬ ‫م‬ ‫مگه‌یه‌نێ ن ش‬ ‫ێ‬ ‫و‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ڕۆژن���ام���ه‌و گۆڤاره‌کاندا‬ ‫ئیتر ه ت به‌ ت دڵم‬ ‫باڵوکردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌شداری‬ ‫هه‌ر ه‌رچ‌هند‌ه ۆى‬ ‫گ‬ ‫خ‬ ‫و‬ ‫ڵ‬ ‫چ��ه‌ن��دی��ن‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫م‬ ‫فیستیڤاڵى اڵ نه‌که‌ مایه‌‬ ‫دوو‬ ‫ر‬ ‫ى‬ ‫ب‬ ‫�ن‬ ‫�‬ ‫�دی‬ ‫�‬ ‫‌ن‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫چ‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ک�������ردوو‬ ‫ڕ‬ ‫ى گه‌ر شادى دڵ ۆى‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫گیراو‬ ‫�ۆ‬ ‫�‬ ‫ب‬ ‫م‬ ‫نه‌‬ ‫کۆڕیشیه‌رج �ه‌م شارو ت‬ ‫ۆ‬ ‫ئ‬ ‫ل � ‌ه س �‬ ‫‌ مبینیت ل تۆى‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫وک‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫ت‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ێ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ن‬ ‫د‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌ک��ان��ی‬ ‫ه‬ ‫ش��ارۆچ��ک��‬ ‫ڵ‬ ‫ن‬ ‫ازدارتر ت‬ ‫دا نام‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬ده‌رچ��ووی‬ ‫ىک‬ ‫ێنێت‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫‌یمانگ‬ ‫س��اڵ��ی ‪ 1998‬ل � ‌ه په‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ج‬ ‫ێده‌‬ ‫ه‬ ‫ێ‬ ‫ڵ‬ ‫کارگێڕی‪.‬‬ ‫ته‌کنیکی به‌شی‬ ‫ى جێ‬ ‫گ‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ێ‬ ‫‌‬ ‫ک‬ ‫‌و‬ ‫ت‬ ‫‌ڵێ‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫بۆ‬ ‫‌نها‬ ‫ه‬ ‫«ت‬ ‫‌ڵێت‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫به‌هر ‌ه عه‌لی‬ ‫ت‬ ‫خۆشه‌ویستى شیعر ده‌نووسم»‪.‬‬ ‫~ ب �‌ه ک��ێ ده‌وت���رێ���ت شاعیرو‬ ‫شیعری کوردی ل‌ه چ ئاستێکدایه‌؟‬ ‫هه‌موو مرۆڤێک هه‌ستى شاعیریى تێدایه‌‪،‬‬‫به‌اڵم شاعیر ئه‌و مرۆڤ‌ه هه‌ست ناسکه‌یه‌‪،‬‬ ‫ک‌ه به‌به‌رده‌وامى هه‌ستى ناسک ده‌بێته‌وه‌و‬ ‫شته‌کان‌وێنا ده‌کات ب‌ه جوان‌و ناشیرینه‌و‌ه ب‌ه‬ ‫تاڵ‌‌و شیرینه‌وه‌‪ ،‬من زۆر شاره‌زا نیم ل‌ه بوارى‬ ‫ئ �ه‌د‌هب‌و شیعردا‪ ،‬بۆی‌ه ڕێگ‌ه به‌خۆم ناده‌م‬ ‫قس‌ه له‌سه‌ر شیعر بکه‌م‪ ،‬چونک‌ه قسه‌کردن‬ ‫ێ‪.‬‬ ‫ده‌رباره‌ى ئه‌و بوار‌ه قاڵبوونى ته‌واوى ده‌و ‌‬ ‫~ یاخیبوون الی شاعیر ل‌ه که‌یدا‬ ‫ده‌بینرێت ؟ به‌هر‌ه عه‌لی ل‌ه چی یاخییه‌؟‬ ‫یاخیبوون الى شاعیر ئه‌وکات‌ه ده‌ستپێده‌کات‪،‬‬‫ک‌ه هه‌ندێک‌وشه‌ى نه‌وتراو له‌دایک ده‌بێ‌‌و‬ ‫ده‌ب��ێ��ت�‌ه شیعرێکى ن��اس �ک‌و کۆمه‌ڵێک‬ ‫ڕێگرى ده‌بێت‌و شاعیر به‌وپه‌رى بوێرییه‌و‌ه‬ ‫ده‌ی��ن��ووس��ێ��ت�ه‌وه‌‪‌ ،‬وش �‌ه ناسکه‌کان ده‌کات‌ه‬

‫ل�������������‌ه‬ ‫ڕه‌خنه‌ى لێده‌گرێت‪،‬‬ ‫ک�������������‌ه‬ ‫هه‌موو ئه‌و هه‌ستان‌ه یاخیم‪،‬‬ ‫درۆزن‌و ترسنۆکن‪ ،‬یاخیم له‌و عه‌شقانه‌ى‬ ‫ڕێوى ئاسا دڵه‌کان ده‌ڕه‌نجێنن‪.‬‬ ‫~ ڕه‌خ��ن �ه‌ی شیعریی‬ ‫ب����وون����ی ه����ه‌ی����ه‌؟ په‌یوه‌ندی‬ ‫ن��ێ��وان ب�ه‌ره�ه‌م��ه��ێ��ن�ه‌ری ده‌ق‌ه‬ ‫ش��ی��ع��ری��ی �ه‌ک��ان‌و ڕه‌خنه‌گری‬ ‫کورد چۆن ده‌بینی؟‬ ‫ب��ه‌داخ��ه‌و‌ه ئێم‌ه ل�‌ه هه‌موو‬‫ڵ‬ ‫شته‌کاندا به‌ته‌واوه‌تى کام ‌‬ ‫نه‌بووین‪ ،‬چ جاى ڕه‌خنه‌ى شیعرى‪ ،‬ئێم‌ه ‌وا‬ ‫ڕاهاتووین یان زۆر شیرینین یان زۆر تاڵ‌‪،‬‬ ‫ئێم‌ه ش��ێ��وازم��ان نیی‌ه ب��ۆ هیچ شتێ‪ ،‬ن‌ه‬ ‫به‌جوانى خۆشه‌ویستى ده‌که‌ین‌و ن‌ه له‌سه‌ر‬ ‫شێوازیش ش �ه‌ڕ ده‌ک �ه‌ی��ن‪ ،‬په‌یوه‌ندى نێوان‬ ‫شاعیرو ڕه‌خ��ن�ه‌گ��ره‌ک��ان زۆر زه‌لیله‌‪ ،‬ل‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌و ل‌ه دووره‌و‌ه جنێودان‌و توانج هاویشتنه‌‪،‬‬

‫ل‌ه ڕۆژنامه‌و ڕاگه‌یاندن‌و کاتى ‌وه‌رگرتنى‬ ‫خه‌اڵتیش مه‌تح‌و سه‌نایه‌و له‌سه‌ر نانخواردنیش‬ ‫پیرۆزبایى گه‌رمه‌‪ .‬ئه‌م‌ه ئه‌و‌ه ناگه‌یه‌نێ‪ ،‬ک‌ه‬ ‫ێ له‌و بوراه‌دا‪،‬‬ ‫ئیتر ڕه‌خنه‌گرى باشمان نه‌ب ‌‬ ‫به‌اڵم به‌رنامه‌یه‌کمان نیی‌ه بۆ پێشخستنى ئه‌و‬ ‫ڕه‌خنانه‌و چۆنێتى فێرکردنى‬ ‫ه�����ه‌م�����وو‬

‫که‌سێک ب‌ه شێوازى ڕه‌خنه‌و قوتابخانه‌یه‌کمان‬ ‫نیی‌ه بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌‪.‬‬ ‫~ خه‌ونی به‌هر‌ه عه‌لی بۆ ئاییند‌ه‬ ‫چییه‌؟ ئه‌و که‌سانه‌ی هانده‌رت بوون‪ ،‬کێ‬ ‫بوون؟‬ ‫خه‌ونم زۆره‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم ل‌ه هه‌مووى گرنگتر‬‫ئ���ه‌وه‌ی���‌ه ئ��ای��ی��ن��ده‌ی �ه‌ک��ى ج����وان ببینم ل‌ه‬

‫گ�ه‌ن��ج�ه‌ک��ان��م��ان��دا‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ی��‌ه فێربین چۆن‬ ‫خۆشه‌ویستى بکه‌ین‪ ،‬ڕێز ل‌ه کات بگرین‪،‬‬ ‫هه‌ستى که‌س بریندار نه‌که‌ین‪ ،‬بزانین چى‬ ‫ده‌ڵێین‌و چى ده‌نووسینه‌وه‌‪ ،‬تا ‌وامان لێبێت‬ ‫بگه‌ین‌ه کاروانى پێشکه‌وتنى هونه‌رى جیهان‪،‬‬ ‫تاک‌ه خه‌ونم ئه‌وه‌ی‌ه به‌شداربم ل‌ه فیستیڤاڵى‬ ‫جیهانى‪.‬‬ ‫هانده‌رێکى ڕاسته‌وخۆم نه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم زۆر‬ ‫ێ‬ ‫ک�ه‌س هه‌ندێک ڕێنماییان داومه‌ت ‌‬ ‫بۆ ب�ه‌رده‌وام��ی��م ل‌ه شیعر‌و چۆنیه‌تى‬ ‫نووسینیان‪ ،‬ه��اورێ��ى خۆشه‌ویستم‬ ‫(به‌ختیار ع�ه‌ل�ى‌و مامۆستا نه‌جم‬ ‫هۆگر) ل‌ه بوراى شیعرى گۆرانیدا‬ ‫هاوکارى زۆریان کردووم‪ ،‬لێره‌و‌ه زۆر‬ ‫سوپاسیان ده‌که‌م‪.‬‬ ‫~ ئایا شیعری شاعیرانی‬ ‫دیک‌ه کاریگه‌ریان ل‌ه سه‌ر‬ ‫شیعره‌کانی تۆ هه‌یه‌؟‬ ‫‪-‬‬

‫له‌ژێر کاریگه‌رى هیچ شاعیرێکدا نیم‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ‌وه‌ک���و شیعر‌و ن��ووس��ی��ن موعجیبى‬ ‫نووسینه‌کانى به‌ختیار عه‌لى‌و ڕاشکاوییه‌که‌ى‬ ‫خاتوو که‌ژا ‌ڵ ئه‌حم‌هد‌و‌وه‌کو قوتابخانه‌کانى‬ ‫شیعریش سه‌رسامم ب‌ه (مه‌حوى‌و مه‌وله‌وى‌و‬ ‫نالى)‪ ،‬ل‌ه ئێستاشدا سه‌رسامم ب‌ه (جه‌نه‌راڵى‬ ‫پاییز) ‪.‬‬

‫دروستکردنى چامه‌یه‌ک له‌ چه‌ند کۆپله‌یه‌کى په‌رته‌وازه‌‬

‫له‌تیف هه‌ڵمه‌ت‬

‫شه‌یدا خه‌یر ئابادى له‌ (کشوماتدا)‬ ‫ئا‪ :‬فۆتۆ‪ :‬ڕێبوارى ئازادى‬ ‫هونه‌رمه‌ندى ده‌نگخۆشى ڕۆژهه‌اڵتى‬ ‫کوردستان خاتوو (شه‌یدا خه‌یرئابادى)‬ ‫به‌نیازه‌ له‌ داهاتوویه‌کى نزیکدا‬ ‫گۆرانى‬ ‫سیدى‬ ‫یه‌که‌مین‬ ‫باڵوبکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫خۆى‬ ‫شه‌یدا خه‌یر ئابادى به‌ر له‌ چه‌ند ساڵێک‬ ‫له‌ ڕۆژهه‌اڵتى کوردستان هاتوووه‌ته‌ نێو‬ ‫بوارى گۆرانى‌و مۆسیقاى کوردییه‌وه‌و‬ ‫چه‌ند گۆرانییه‌کى باڵوکردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫شه‌یدا خانم یه‌که‌مین سیدى خۆى به‌ناوى‬ ‫(کشومات) ده‌خاته‌ به‌رگوێى شه‌یدایانى‬

‫گۆرانى کوردى‪ .‬ئه‌م سیدییه‌ى شه‌یدا‬ ‫له‌ (‪ )7‬تراک پێکهاتووه‌و هۆنراوه‌کانى‬ ‫له‌ الیه‌ن شاعیران (زوڵێخا پور‪ ،‬ناهید‬ ‫ڕۆزنیک‪ ،‬شه‌ریف‪ ،‬مه‌ستووره‌ى‬ ‫ئه‌رده‌اڵنى‪،‬جه‌اللى مه‌له‌کشاه‌‪ ،‬ته‌هاى‬ ‫حاجى مه‌حمود)ه‌وه‌ نووسراون‌و ئاوازى‬ ‫گۆرانییه‌کانیش له‌ الیه‌ن (زوڵێخاپور‪،‬‬ ‫حه‌مید شه‌ریفى‪ ،‬شه‌یدا خه‌یر ئابادى)‬ ‫یه‌وه‌ دانراون‌و دابه‌شکردنى میوزیک‬ ‫له‌ الیه‌ن هونه‌رمه‌ند (هێمن حسێن)‬ ‫ه‌وه‌ جێبه‌جێکراوه‌و له‌ ستۆدیۆى‬ ‫میلۆدى تۆمار ده‌کرێن‪ ،‬بڕیاره‌‬ ‫نه‌ورۆزى ئه‌مساڵ باڵوى بکاته‌وه‌‪.‬‬

‫پاییز به‌ر ل ‌ه من‬ ‫میواندارى ئه‌م ئاواییه‌ى کردووه‌‬ ‫ئه‌م ‌ه جێ ناڵى‬ ‫مایین ‌ه زه‌رده‌که‌یه‌تى‬ ‫ ***‬ ‫ئه‌ى ڕه‌شه‌با‬ ‫گه‌اڵى پاییزم پێنافرۆشى ‪...‬‬ ‫ ***‬ ‫ئه‌ى گوڵ‬ ‫زه‌نگۆڵه‌یه‌کى گه‌وره‌‬ ‫ب ‌ه ملى پاییزدا هه‌ڵده‌واسم‪،‬‬ ‫هه‌ر ک ‌ه هات ل ‌ه دوور ده‌نگى‬ ‫زه‌نگۆڵه‌که‌ى دێ‪،‬‬ ‫گورج‬ ‫خۆتى لێبشاره‌وه‌‪.‬‬ ‫***‬ ‫خوای ‌ه گیان‬ ‫ئه‌م هه‌موو گوڵ ‌ه له‌کوێو‌ه دێن‬ ‫خوای ‌ه گیان‬ ‫ئه‌م هه‌موو گوڵ ‌ه بۆ کوێ ده‌چن‬ ‫خوای ‌ه گیان‬ ‫ئه‌م هه‌موو گوڵ ‌ه له‌کوێ ده‌مرن‬ ‫ده‌بێ گۆڕستانى گوڵ‬ ‫چه‌ند بۆنخۆش بێ؟‬ ‫ ***‬ ‫ڕه‌شه‌با درۆ ده‌کات‬ ‫کۆتر ماوه‌‬ ‫پاییز درۆ ده‌کات‬ ‫گوڵ ماوه‬ ‫***‬ ‫به‌هار پاسه‌وانى گوڵ و دره‌خته‌‬ ‫پاییز جه‌رده‌ی ‌ه یا (ڕه‌نگ ‌ه‬ ‫دڕنده‌یه‌ک بێ حه‌زى ل ‌ه‬ ‫خواردنى گوڵ و دره‌خت بێ)‬ ‫به‌هار پاسه‌وانێکى پیر ‪ ..‬پیره‌‬ ‫ئه‌گینا چۆن هه‌موو ساڵێ‬

‫پاییز ده‌توانێ‬ ‫ئه‌م هه‌موو گوڵ و دره‌خته‌ى‬ ‫لێبدزێ ‪...‬‬ ‫ ***‬ ‫پاییز‬ ‫زه‌نگێکى زه‌رد لێده‌دات‬ ‫دونیا زه‌رد هه‌ڵده‌گه‌ڕێ‪،‬‬ ‫به‌هار‬ ‫زه‌نگێکى سه‌وز لێده‌دات‬ ‫دونیا سه‌وز هه‌ڵده‌گه‌ڕێ‬ ‫ئه‌رێ ئه‌م ‌ه چ جادوویه‌ک ‌ه ‪...‬؟‬ ‫ ***‬ ‫بۆنى گریانى گوڵ دێ‬ ‫ڕه‌نگ ‌ه گوێى ل ‌ه جیڕه‌ى‬ ‫گالیسکه‌ شڕه‌که‌ى پاییز بێ‬ ‫ ***‬ ‫ئه‌رێ پاییز‬ ‫ئه‌م هه‌موو لیره‌یه‌‬ ‫ب ‌ه گالیسک ‌ه دارینه‌که‌ى‬ ‫بۆ کوێ ده‌بات؟‬ ‫ ***‬ ‫پاییز‬ ‫پیره‌ژنێکى قرچۆکه‌‬ ‫بۆ ئه‌و گه‌اڵ زێڕینانه‌ى ده‌گرى‪،‬‬ ‫ک ‌ه منداڵێک لێى ده‌دزێ‬ ‫ناوى ڕه‌شه‌بای ‌ه‬ ‫ ***‬ ‫دره‌ختیش عاشقه‌‬ ‫ئه‌و‌ه نیی ‌ه ل ‌ه به‌هاره‌وه‌‬ ‫خۆى ئارایشت ده‌کات‬ ‫تاکو پاییز‪،‬‬ ‫ک ‌ه ده‌زانێ‬ ‫ده‌زگیرانه‌که‌ى به‌ر کیمیایى‬ ‫که‌وتووه‌‬ ‫ئیتر قژى خۆى ده‌ڕنێ و‬ ‫ماکسییه‌کى خاکیى خه‌ت‬ ‫ڕه‌ش‬ ‫ له‌به‌رده‌کات ‪...‬‬


‫ئاى تى ‪IT‬‬ ‫‪www.SURENS.com‬‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫‪13‬‬

‫لیستی هاوپه‌یمانی کوردستان لیستی یه‌کڕیزی و ئاوه‌دانیی ‌ه‬ ‫الپتۆپی تاچسکرین دروستکرا‬

‫له‌پێناو به‌ره‌وپێشبردنی بواری ته‌کنۆلۆژیا‪ ،‬له‌وه‌ی شاشه‌که‌ی توانای سووڕانه‌وه‌ی‬ ‫ک��ۆم��پ��ان��ی��ای ئ��اس��ۆس باڵویکرده‌وه‌‪ ،‬به‌ چوارده‌وری خۆیدا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئ��ام��ێ��رێ��ک��ی ه��ان��دک��ۆم��پ��ی��وت �ه‌ری له‌ کۆمپانیای ن��اوب��راو ئ��ام��اژه‌ی به‌وه‌ش‬ ‫ج���ۆری (‪ )Eee PC T101MT‬ک��ردووه‌‪ ،‬شاشه‌ى ئه‌و هاندکۆمپیوته‌ره‌‬ ‫به‌رهه‌مهێناوه‌‪ ،‬که‌ شاشه‌که‌ی له‌ ڕێگه‌ی (‪ )10.1‬ئینجه‌‪ ،‬شاشه‌که‌ی له‌ ڕێگه‌ی‬ ‫ده‌ستلێدان‪ ،‬کاره‌کان جێبه‌جێده‌کات‪ ،‬جگه‌ ده‌ستلێدانه‌وه‌‌و قه‌ڵه‌م (‪)PenWrite‬‬

‫و به‌ بنچینه‌ی نوێی (‪ )( ntelAtom‬کارده‌کات‪.‬‬ ‫‪ )N540‬کارده‌کات‪ ،‬میمۆرییه‌کی (‪ )2‬تایبه‌تمه‌ندییه‌کی دیکه‌ی ئه‌و ئامێره‌‪،‬‬ ‫گێگابایته‌‪ ،‬ه��ارد دیسکه‌که‌ى (‪ )320‬ه����ه‌ردوو سیستمی پ �ه‌ی��وه‌ن��دی بێسمی‬ ‫گێگا ب��ای��ت �ه‌‪ ،‬ب �ه‌ ه �ه‌رس �ێ‌ ویندۆزی (‪ Wi-Fi، (Bluetooth‬تێدایه‌‪،‬‬ ‫ح��ه‌وت��ی (‪ Starter)، (Home‬هاوکات شوێنی خوێندنه‌وه‌ی میمۆری‬ ‫‪ )Basic)، Home Premium‬کارت (‪ ) SD/MMC‬ی هه‌یه‌‪.‬‬

‫ته‌کنه‌لۆژیا یارمه‌تى‬ ‫نابینایان د ه‌دات‬

‫دروستکردنى فڕۆکه‌یه‌ک‪،‬ک ‌ه‬ ‫له‌ژێر ده‌ریادا ده‌ڕوات‬

‫سەعید ڕۆژهەاڵتی‬

‫ل��ه‌ داه��ێ��ن��ان��ێ��ک��ى ن��وێ��ى کۆمه‌ڵ ‌ه‬ ‫پزیشکێکى ئه‌ڵمانیایى‪ ،‬توانیویانه‌‬ ‫پارچه‌یه‌کى ئه‌لیکترۆنى دابهێنن‪،‬‬ ‫ک�ه‌ یارمه‌تى نابینایان ده‌دات بۆ‬ ‫بینین‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ى هه‌واڵێکى ئاژانسى (‪)DW‬‬ ‫ى ئه‌ڵمانیا‪ ،‬پزیشکه‌کانى زانکۆى‬ ‫«تۆبینچین»ى ئه‌و واڵته‌ توانیویانه‌‬ ‫ب �ه‌ ی��ارم �ه‌ت��ى چ �ه‌ن��د پارچه‌یه‌کى‬ ‫ئه‌لیکترۆنى پێشکه‌وتوو‪ ،‬تواناى‬ ‫بینین بۆ نابینایان بگه‌ڕێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌و پ��زی��ش��ک��ان��ه‌ پارچه‌یه‌کى‬ ‫ئه‌لیکترۆنى پێشکه‌وتوویان له‌ژێر‬ ‫ت��ۆڕى چاو داده‌ن��ێ��ن‪ ،‬که‌ به‌هۆیه‌وه‌‬ ‫نابینایان ده‌توانن شته‌کان بناسنه‌وه‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت ده‌قه‌کان بخوێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫شاره‌زایان ئه‌و ته‌کنه‌لۆژیا نوێیه‌یان‬

‫به‌ هه‌نگاوێکى گه‌وره‌ بۆ پێشکه‌وتنى‬ ‫ته‌کنه‌لۆژیاى چاندنى ئامێر له‌ چاو‬ ‫داناوه‌‪.‬‬ ‫پڕۆفیسۆر (ئایبێر هارت تسرینه‌ر)‬ ‫س��ه‌رۆک��ى گ��روپ �ه‌ک �ه‌‪ ،‬وتوویه‌تی‬ ‫«ت����وان����ی����وم����ان����ه‌ ی���ه‌ک���ێ���ک له‌‬ ‫نه‌خۆشه‌کانمان له‌ نابینایى ڕزگار‬ ‫ب��ک�ه‌ی��ن‪ ،‬ک �ه‌ ل �ه‌ ی��اس��ادا پێناسه‌ى‬ ‫نابینایى بۆ کراوه‌و ئه‌مه‌ش به‌هۆى‬ ‫ئه‌و پارچه‌ ئه‌لیکترۆنییه‌وه‌ بووه‌«‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و ئ��ام��ێ��ره‌ ئه‌لیکترۆنییه‌‪ ،‬که‌‬ ‫وردییه‌که‌ى زیاتر له‌ هه‌زارو ‪500‬‬ ‫خ��ان�ه‌ی�ه‌و ق �ه‌ب��اره‌ک �ه‌ى س��ێ ملم به‌‬ ‫سێ ملمییه‌و له‌ نه‌شته‌رگه‌رییه‌ک‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ‪ 4‬کاتژمێرى خ��ای��ان��دووه‌ ئه‌و‬ ‫پارچه‌ ئه‌لیکترۆنییه‌ بۆ نه‌خۆشه‌که‌‬ ‫دانراوه‌‪.‬‬

‫کۆمپانیایه‌کى دروستکردنى فڕۆک ‌ه‬ ‫ل ‌ه ئه‌مه‌ریکا‪ ،‬دی��زان��ى چه‌ند فڕۆکه‌ى‬ ‫جۆراو جۆرى دروستکردووه‌‪ ،‬که‌ یه‌کێک‬ ‫له‌و جۆرى فڕۆکانه‌‪ ،‬فڕۆکه‌یه‌که‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫ده‌توانێت له‌ژێر ده‌ریادا بڕوات ‪.‬‬ ‫پێشتر کۆمپانیای ڤیرجین جۆرێک‬ ‫ف���ڕۆک���ه‌ى ب��ۆش��ای��ی��گ �ه‌رى ب���ه‌ن���اوى ((‬ ‫‪SPEACE‬‬ ‫‪ ))SHIP TWO‬دروستکرد بوو‪،‬‬ ‫ک ‌ه ده‌توانێت بۆ دواڕۆژ و گواستنه‌وه‌ى‬ ‫گه‌شتیاران بۆ بۆشایى‪ ،‬کاریگه‌رییه‌کى‬ ‫زۆرى ه�ه‌ب��ێ��ت‪ ،‬ب��ۆی� ‌ه ئ �ه‌م��ج��اره‌ی��ان ئه‌و‬ ‫کۆمپانیایه‌ فڕۆکه‌یه‌کى دروستکردووه‌‪،‬‬ ‫ک ‌ه ده‌توانێت له‌ناو ئاودا بفڕێت‪.‬‬ ‫ڕی����چ����ارد ب���رات���س���ۆن‪ ،‬س����ه‌رۆک����ى ئه‌و‬ ‫کۆمپانیایه‌‪ ،‬ناوى ئه‌و جۆر‌ه فڕۆکه‌یه‌ى‬

‫ن���اوه‌ ((‪ Necker ((Nymph‬و‬ ‫پاره‌ى تێچووى ئه‌و جۆره‌ فڕۆکه‌ی ‌ه ‪664‬‬ ‫هه‌زار دۆالرى تێچووه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و ف��ڕۆک �ه‌ ژێ���ر ده‌ری��ای��ی � ‌ه ده‌توانێت‬ ‫‪ 40‬مه‌تر له‌ژێر ده‌ری���ادا ب���ڕوات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سه‌رۆکى ئه‌و کۆمپانیایه‌ وتى «ئه‌وان‬ ‫ه �ه‌وڵ��ده‌ده‌ن ئ �ه‌و ف��ڕۆک� ‌ه هه‌تا قوواڵیى‬ ‫‪ 1000‬مه‌ترى ژێر ئاودا بتوانێت بفرێت‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها کارئاسانییه‌ک بێت بۆ ئه‌وه‌ى‪،‬‬ ‫ک ‌ه گه‌شتیاران بۆ قوواڵیى ژێر زه‌ریاکان‬ ‫بگوازێته‌وه‌« ‪.‬‬ ‫سه‌رۆکى کۆمپانیای دروستکه‌رى ئه‌و‬ ‫فڕۆکه‌یه‌ وتى «گه‌شتیاران ده‌توانن بۆ‬ ‫‪ 20‬ى ئ �ه‌م مانگه‌ بلیتى کڕینى ئه‌و‬ ‫فڕۆکه‌ ژێر ده‌ریایی ‌ه بکڕن‌و گه‌شته‌که‌یان‬ ‫ده‌ستپێبکه‌ن»‪.‬‬

‫خێراترین سکانه‌ری کتێب دروست کرا‬ ‫پ��س��پ��ۆڕان ئ���ام���اژه‌ ب���ه‌ دروستبوونى‬ ‫سکانه‌رێکى تایبه‌تى ده‌ده‌ن‪ ،‬که‌ وه‌کو‬ ‫خێراترین سکانه‌رى جیهان بۆ کتێب‬ ‫دێته‌ هه‌ژمار‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ى هه‌واڵى «ئه‌لێکترۆنیسا»‪ ،‬ئه‌و‬ ‫سکانه‌ره‌ خاوه‌ن شاشه‌یه‌کى هه‌ستیارى‬ ‫گرێدراو به‌ کامێراى پێشکه‌وتووه‌‪ ،‬که‌‬ ‫ده‌توانێت له‌ هه‌ر چرکه‌یه‌کدا (‪)1000‬‬ ‫الپ���ه‌ره‌ى کتێب سکان بکات‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌ ڕیکۆردێکى نوێ له‌و ب��واره‌دا دێته‌‬ ‫هه‌ژمار‪.‬‬ ‫پ��س��پ��ۆڕان پ��ێ��ی��ان��وای�ه‌ ل �ه‌ ڕێ��گ��اى ئه‌و‬

‫سکانه‌ره‌ کوالیتى خزمه‌تگوزارى‬ ‫ب��ۆ ب �ه‌ک��ارب �ه‌ران��ى ئینته‌رنێتى‬ ‫پ����ه‌ره‌ده‌س����ێ����ن����ێ����ت‪ .‬کامێراى‬ ‫پ��ێ��ش��ک �ه‌وت��ووى ئ���ه‌و سکانه‌ره‌‬ ‫سه‌رجه‌م به‌شه‌کانى یه‌ک کتێب‬ ‫ده‌ن���اس���ێ���ت���ه‌وه‌و ب���ه‌ ش���ێ���وه‌ى سێ‬ ‫ڕه‌هه‌ندى ده‌ریانده‌خات‪.‬‬ ‫تاکو ئێستا نرخى ئه‌و سکانه‌ره‌‬ ‫ده‌ستنیشاننه‌کراوه‌و بڕیار وایه‌‬ ‫له‌ داهاتوودا ڕێژه‌یه‌کى زۆر لێى‬ ‫به‌رهه‌مبهێنرێت‪.‬‬

‫سرویسە‬ ‫نهێنیکانی گۆگڵ‬

‫له‌ماوه‌ى چه‌ند ساڵى ڕابردوودا گۆگڵ به‌ گۆڕانکارییه‌کانى له‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تى‌و‬ ‫به‌رهه‌مه‌کانى خۆیدا توانى جێگاى ‌وه‌کو ئیمپراتۆریه‌تى داهاتووى جیهانى ‌وێب‬ ‫دیارى بکات‪ ،‬گۆگڵ له‌ پرۆژه‌یه‌کى قوتابیانى زانکۆوه‌ ئه‌مڕۆ ببێته‌ یه‌کێک له‌‬ ‫به‌هێزترین کۆمپانیاکانى چاالک له‌ بوارى ‪ ،IT‬که‌ سااڵنه‌ چه‌ند بلیۆن دۆالر‬ ‫قازانج ده‌کات‪.‬‬ ‫گۆگڵ به‌ هاتنى بۆ ناو بوارى دروستکردنى هاندى مۆبایل‪OS ،‬ى کۆمپیوته‌ر‌و‬ ‫دوایین هه‌وڵى بۆ دابه‌شکردنى ئینته‌رنێتى خێرا ‪ BroadBand‬به‌ هه‌زاران‬ ‫هاوواڵتى ئه‌مریکى چاوه‌ڕوان ده‌که‌ن ‌وه‌کو تاکه‌ کۆمپانیاى پێشکه‌وتوو له‌ جیهانى‬ ‫‪ IT‬به‌بێ ڕکابه‌ر بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ڕۆژانه‌ له‌گه‌ڵ ‪Search Engine‬ى گۆگڵ کارده‌که‌ین‪ ،‬به‌اڵم گۆگڵ‬ ‫به‌رهه‌مه‌کانى دیکه‌ى هه‌یه‌‪ ،‬که‌ ڕکابه‌رى نییه‌‪ .‬له‌وانه‌یه‌ بۆ زۆربه‌ى به‌کارهێنه‌رانى‬ ‫ئینته‌رنێت نه‌ناسراو بێت‪ ،‬ل �ه‌م بابه‌ته‌دا ه �ه‌وڵ��ده‌ده‌م ‪ 10‬که‌ره‌سته‌‌و پرۆگرامى‬ ‫تایبه‌تى گۆگڵ‪ ،‬که‌ ده‌توانێت ڕۆژانه‌ ڕۆڵى هه‌بێت له‌ ژیانى ئه‌نته‌رنێتیمان پێتانى‬ ‫بناسێنم‪:‬‬ ‫‪Aardvark‬‬ ‫• ‬ ‫‪ Aardvark‬له‌ ڕاستیدا ئه‌مه‌ ‪Search Engine‬ێکى کۆمه‌اڵیه‌تییه‌‪،‬‬ ‫که‌ ده‌توانێت یارمه‌تیتان ب��دات بۆ دۆزی��ن�ه‌وه‌ى که‌سانێک‪ ،‬که‌ ده‌توانن ‌وه‌اڵمى‬ ‫پرسیاره‌کانتان له‌ ب��واره‌ ج��ۆراج��ۆره‌ک��ان ب��ده‌ن �ه‌وه‌‪ .‬کاتێک ئ �ه‌وه‌ پرسیارێک له‌‬ ‫‪ Aardvark‬ده‌پ��رس��ن‪ ،‬ئ�ه‌م ‪Serch Engine‬ه‌ له‌ لیستى دۆس��ت��ان‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫به‌دواى که‌سێک ده‌گه‌ڕێت‪ ،‬که‌ تواناى ‌وه‌اڵمدانه‌وه‌ى پرسیاره‌کانتانى هه‌بێت‌و دواى‬ ‫دۆزینه‌وه‌ى که‌سى مه‌به‌ست‪ ،‬وه‌اڵمى پرسیاره‌که‌تان بۆ ‪ ID‬ئێوه‌ یان پرۆفایلتان له‌‬ ‫‪ Aardvark‬ده‌نێرێته‌وه‌‪ .‬ئه‌م سرویسه‌ چه‌ند ڕۆژ پێش ئێستا له‌ ‪ ،2/11‬گۆگڵ‬ ‫کڕیویه‌تی‪.‬‬ ‫‪Sets‬‬ ‫• ‬ ‫‪ Google Sets‬که‌ره‌سته‌یه‌کى زۆر س��اده‌ی�ه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم زۆر به‌کاردێت‪ .‬ئه‌م‬ ‫سرویسه‌ له‌ نموونه‌گه‌لێک‪ ،‬که‌ ئێوه‌ بۆى دیارى ده‌که‌ن‪ ،‬کۆکراوه‌یه‌کى په‌یوه‌ندیدار‬ ‫دروستده‌کات‪‌ .‬وه‌کو نموونه‌ پێتان خۆشه‌ له‌ به‌رنامه‌کانى ته‌له‌فزیۆنى‪ ،‬که‌ حه‌زى‬ ‫لێده‌که‌ن بتانبێت‪ ،‬ناوى چه‌ند له‌م به‌رنامانه‌‪ ،‬که‌ ده‌یناسن به‌ گۆگڵى بده‌ن‌و گۆگڵ‬ ‫ئه‌و لیسته‌تان بۆ ده‌کاته‌وه‌ به‌ئاسانی‪.‬‬ ‫‪Audio Indexing‬‬ ‫• ‬ ‫بیر له‌وه‌ بکه‌نه‌وه‌ به‌دواى فیلمێکن‪ ،‬که‌ باس له‌ بابه‌تێکى تایبه‌ت ده‌کات‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫‪ Google Audio Indexing‬سرویسیکى زۆرباشه‌ بۆ ئێوه‌‪ .‬گۆگڵ ده‌نگى‬ ‫هه‌موو فیلمه‌کانى ‪ Youtube‬پێیدا ده‌چێته‌وه‌‌و به‌ باشى لیستێکى لێ دروست‬ ‫ده‌ک��ات‌و ئێوه‌ ده‌توانن به‌ گ �ه‌ڕان ب �ه‌دواى ‌وشه‌یه‌کى تایبه‌ت له‌م لیسته‌دا فیلمى‬ ‫مه‌به‌ستتان بدۆزنه‌وه‌‌و له‌ که‌مترین کاتدا داونلۆدى بکه‌ن‪( .‬ئه‌م سرویسه‌ تازه‌ ده‌ستی‬ ‫به‌کارکردووه‌‌و جارێک ته‌نیا ده‌توانێت بۆ فیلمى سیاسى ئه‌و کاره‌تان بۆ بکات‌و له‌‬ ‫داهاتووش بۆ به‌شه‌کانى دیکه‌ په‌ره‌ده‌ستێنێت)‪.‬‬ ‫‪News Timeline‬‬ ‫• ‬ ‫هه‌واڵ له‌ کاتدا چ گۆڕانێکى به‌سه‌ردێت؟ ئه‌م گۆڕانه‌ ده‌توانن له‌ ‪Google‬‬ ‫‪ News Timeline‬به‌دواداچوونى له‌سه‌ر بکه‌ن‪ .‬دۆزراوه‌کانى له‌ خشتێکى‬ ‫کاتیدا له‌گه‌ڵ بابه‌ت‪‌ ،‬وێنه‌‌و فیلمه‌ بۆتان لیست ده‌کرێت‪.‬‬ ‫‪Living Stories‬‬ ‫• ‬ ‫به‌هۆى ئه‌وه‌ى‪ ،‬که‌ هه‌واڵى ڕۆژنامه‌ گرنگ‌و به‌ناوبانگه‌کانى جیهان له‌ ‪News‬‬ ‫‪ Timeline‬نییه‌‪ ،‬گۆگڵ به‌ هاوکارى دوو ڕۆژنامه‌ى گرنگى ئه‌مریکى نیۆرک‬ ‫تایمز‌و ‌واشنتۆن پۆست سرویسیکى به‌ناو ‪Google Living Stories‬‬ ‫ڕێکخستووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌م سرویسه‌ش خه‌ریکى تاقیکردنه‌وه‌ى هه‌واڵه‌کانى له‌ یه‌ک هه‌فته‌ پێش ئێستاوه‌‬ ‫تازه‌ نه‌بووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم گرنگى ئه‌م سرویسه‌ له‌وه‌ى که‌ ‪‌Open Source‬و هه‌ر‬ ‫که‌سێک ده‌توانێت به‌ مه‌به‌ستى ئیش‌و کارى خۆى بیگۆڕێت‪.‬‬ ‫‪City Tours‬‬ ‫• ‬ ‫ئه‌گه‌ر ب�ه‌دواى ڕۆیشتنن بۆ سه‌فه‌ر‌و پێتانخۆشه‌ گه‌شتى شارێکى گه‌وره‌ بکه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم هیچ زانیارییه‌کتان له‌ شوێنى سیاحى‌و سه‌رنجڕاکێشتان نییه‌‪ ،‬ده‌توانن سه‌ردانى‬ ‫سرویسى ‪ Google City Tours‬بکه‌ن‌و ناوى شارى مه‌به‌ستتانى تێدا بنووسن‌و‬ ‫چ��اوه‌ڕوان��ى گۆگڵ بکه‌ن‪ ،‬وه‌اڵم��ى گۆگڵ زۆر سه‌رنجڕاکێشه‌! ئه‌م پرۆگرامه‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌ک بۆ سه‌رفه‌رکه‌تان ‪.‬‬ ‫‪Image Swirl‬‬ ‫• ‬ ‫دواى ئه‌وه‌ى کۆمپانیای مایکرۆسۆفت ‪Search Engine‬ى ‌وێنه‌ى ‪Bing‬‬ ‫ى ناساند‪ ،‬گۆگڵیش هه‌وڵیدا تاکو دووباره‌ ‪ Image Swirl‬زیندوو بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌م سرویسه‌ ‌وێنه‌کان له‌سه‌ر بناغه‌ى په‌یوه‌ندى‌و هاوشێوه‌ى ‌وێنه‌کان لیست ده‌کرێن‌و‬ ‫دۆزینه‌وه‌یان ئاسانتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫‪Dictionary‬‬ ‫• ‬ ‫قامووسى جۆراجۆرمان هه‌یه‌ له‌ ئه‌نته‌رنێت‪ ،‬به‌اڵم ‪Google Dictionary‬‬ ‫تایبه‌تمه‌ندى جیاوازى هه‌یه‌‌و ده‌توانێت له‌ هه‌موو زمانه‌کان به‌دواى ئه‌و‌وشه‌ بگه‌ڕێت‌و‬ ‫ئه‌گه‌ر ‌وێنه‌شى هه‌بێت پیشانى بدات‪.‬‬ ‫‪ Squared‬‬ ‫• ‬ ‫‪ Squared‬یه‌کێک له‌ سه‌رنجڕاکێشترین سرویسه‌کانى گۆگڵه‌‪ ،‬به‌اڵم نه‌ک‬ ‫له‌ ‌واڵتى ئێمه‌!‬ ‫ئێوه‌ به‌دواى مۆزه‌خانه‌کانى شارى له‌نده‌ن ده‌گه‌ڕێن‪ ،‬ئه‌م سرویسه‌ ده‌توانێت لیستى له‌‬ ‫ناونیشان‪‌ ،‬وێنه‌‪ ،‬ژماره‌ ته‌له‌فۆنه‌کانى مۆزه‌خانه‌ى شارى له‌نده‌ن بۆتان کۆبکاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ریش پێویستان به‌ زانیارى زۆرت��ر بێت‪ ،‬بۆى هه‌یه‌ کاتى ده‌ستبه‌کاربوون‌و‬ ‫داخستنى مۆزه‌خانه‌کانتان بۆ دروستبکات‪.‬‬ ‫‪Fast Flip‬‬ ‫• ‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێوه‌ش هه‌واڵ بۆتان گرنگه‌‌و پێتانخۆشه‌ به‌ شێوه‌ى ‪Online‬بیخوێننه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم کاتتان که‌مه‌‪ ،‬ئه‌م سرویسه‌ ده‌توانێت زۆر یارمه‌تیتان بدات‪.‬‬ ‫‪Saeed6623@yahoo.com‬‬


‫‪14‬‬

‫پشوو‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫ده‌نگدان ب ‌ه ‪ 372‬ده‌نگدانه‌ به‌یه‌کێتی ریزه‌کانی گه‌له‌که‌مان‬

‫غەرامە بۆ پیاوێک کە ‪ 18‬ساڵ بە هەڵە‬ ‫لە زیندان بوو‬ ‫ئ���ازادک���را زی��ات��ر ل��ە ‪1000000‬‬ ‫دۆالری بۆ غەرامە وەرگرت‪.‬‬ ‫رابێرت ماک کلندۆنی ‪54‬ساڵە‬ ‫بە ت��اوان��ی دەس��ت��درێ��ژی بە سەر‬ ‫ی��ەک��ێ��ک ل��ە خ��زم��ەک��ان��ی ‪178‬‬ ‫س��اڵ زن��دان حوکم دراب��وو دوای‬ ‫تاقیکردنەوەی ‪ DNA‬بێتاوان‬ ‫ناسرا و دوای ئازادکردنی داوای‬ ‫غەرامەی کرد‪.‬‬ ‫ئەو وتی لە بڕیاری دادگا بۆ ئەو‬ ‫بڕە پارەیە خۆشحاڵە ب��ەاڵم هیچ‬ ‫پارەیەک ناتوانێت کاتی بە فیڕۆ‬ ‫چووی لە زینداندا بۆی بگێرێتەو‪.‬‬ ‫ئ��ەی��وێ��ت ب��ۆ ‪ 1000000‬دواڵرە‬ ‫پیاوێک لە والیەتی ئۆهایوو ی خانوویکی گ��ەورە و سەیارەێک‬ ‫ئەمریکا لە ساڵی ‪ 2008‬لە زیندان بکڕێت‪.‬‬

‫ ئا‪:‬هه‌وراز‬

‫ئه‌و ئافره‌تانه‌ی لێویان ئه‌ستووره‪ ،‬گه‌نج‌تر دێنه به‌رچاو‬ ‫ ئا‪:‬سه‌ده‌ف‬ ‫ب��ه پ��ێ��ی ه �ه‌ن��دێ��ک ل��ێ��ک��ۆڵ��ی��ن�ه‌وه‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ئافره‌تانه‌ی لێویان ئه‌ستووره‪ ،‬گه‌نج‌تر دێنه‬ ‫ب �ه‌رچ��او‪ .‬ب��ه پێی هه‌واڵێکی بیبیسی‪،‬‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام��ی ت��وێ��ژی��ن �ه‌وه‌ک��ان��ی «ده‌یڤید‬ ‫گۆن» زانای رێکخراوی «یۆنیلوڤر»ی‬ ‫ب�ه‌ری��ت��ان��ی��ا‪ ،‬ئ��ه‌و ئ��اف��ره‌ت��ان �ه‌ی ته‌نانه‌یت‬ ‫ده‌موچاویان گنجاوی و قژیان سپی بووه‪،‬‬ ‫به لێوه ئه‌ستووره‌کانیان‪ ،‬چه‌ند ساڵێک‬ ‫گه‌نج‌تر دێنه به‌رچاو‪.‬ئه‌م توێژینه‌وه‌ له‌سه‌ر‬ ‫‪250‬ئافره‌ت که هندێکیان جمک بوونه‪،‬‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام دراوه و ئ�ه‌ن��ج��ام�ه‌ک�ه‌ی ئه‌مه‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬لێوی ته‌نک په‌یوه‌ندیی به‬ ‫ژینگه‌وه نییه و به‌ڵکو تایبه‌تمه‌ندییه‌کی‬ ‫جه‌نه‌تیکییه‪.‬ده‌ڤید گۆن ده‌ڵێت‪« :‬کاتێک‬ ‫هه‌ندێک که‌سمان ده‌ستنیشان کرد که‬ ‫گه‌نج‌تر له ته‌مه‌نی راسته‌قینه‌ی خۆیان‬

‫ده‌ه��ات��ن��ه ب��ه‌رچ��او و س �ه‌ی��ری قه‌باره‌ی‬ ‫لێوه‌کانمان کردن‪ ،‬سه‌رمان سوڕما‪».‬ده‌یڤید‬ ‫گوتی‪« :‬ئ �ه‌م تایبه‌تمه‌ندییه به‌ته‌واوی‬ ‫جه‌نه‌تیکییه‌ و زۆر به ئاسانی ده‌توانرێت‬

‫قه‌باره‌ی لێو پێوانه بکرێت‪».‬‬ ‫زانایان گوتوویانه‪ ،‬ئه‌ستوورایی لێو له‬ ‫ته‌مه‌نی گه‌نجیدا‪ ،‬ده‌گ��ات��ه ئه‌وپه‌ڕی‬ ‫خۆی‪.‬‬

‫گێزه‌رمه‌ترسی‬ ‫تووشبوون ب ‌ه نه‌خۆشییه‌کانی دڵ که‌م ده‌کاته‌وه‌‬

‫ئاژانسه‌کان ‬

‫به‌ گوێره‌ی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی نوێی‬ ‫پزیشکی‪ ،‬به‌ هۆی‬ ‫ئ���ه‌و ڤپتامینه‌ی‬ ‫ل �ه‌ گ��ێ��زه‌ر هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئ�����ه‌و س�����ه‌وزه‌ی�����ه‌‬ ‫س������وودێ������ک������ی‬ ‫زۆری ب��ۆ پێست‬ ‫و ل����ه‌ش هه‌یه‌‪.‬‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌یه‌کی‬ ‫ن��وێ��ی پزیشکی‬ ‫ده‌ری��خ��س��ت��ووه‌ که‌‬ ‫گ��ێ��زه‌ر‪ ،‬زۆرترین‬ ‫رێژه‌ی ڤیتامینی‬

‫(ئ���ه‌ی) ت��ێ��دای�ه‌ و ئ��ه‌و ڤیتامین ‌ه‬ ‫پێویسته‌ بۆ ته‌ندروستی و جوانی‬ ‫پێست و یارمه‌تیده‌رێکی به‌هێزه‌‬ ‫ب��ۆ جوانترکردنی ره‌ن��گ��ی پێست‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها پسپۆرانی بواری جوانکاری‬ ‫ئامۆژگاری خه‌ڵکی ده‌که‌ن گیراوه‌ی‬ ‫گێزه‌ری تازه‌ بخۆنه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ بۆ‬ ‫چاره‌سه‌رکردنی له‌ککه‌ به‌سووده‌ و‬ ‫رێگره‌ له‌ چرس بوونی پێشوه‌خته‌ و‬ ‫له‌ الیه‌کی دیکه‌ ئ��ارام که‌ره‌وه‌ی‬ ‫ده‌م��اره‌ک��ان �ه‌ و ل �ه‌ش ل�ه‌ ژه‌هره‌کان‬ ‫ده‌پارێزێت و له‌ مه‌ترسی تووشبوون به‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌کانی دڵ که‌م ده‌کاته‌وه‌‪.‬‬

‫له‌په‌نده‌کانی ژیان‬ ‫هه موو ده قه یه کى توره یى سالیک ته‬ ‫مه نت بیرترده کا‬ ‫*********‬ ‫خوشه ویستى وا ده کات هه مووشتیک‬ ‫جوان بیت‬ ‫*********‬ ‫ئه‌و ه‌ند ه‌ شکستم خوارد تاکو رێگه‌ی‬ ‫شکست پێدان فێر‬

‫وێنه‌جیاوازى‬ ‫بۆ به‌سه‌ربردنی کاتێکی خۆش‌ و‬ ‫دوورکه‌وتنه‌و‌ه له‌ خه‌می ڕۆژگار‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫نێوان ئه‌م دوو وێنه‌یه‌دا (‪ )4‬جیاوازى‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ژیربه‌و بتوان ‌ه ل ‌ه که‌مترین ماوه‌دا‪،‬‬ ‫ئه‌و جیاوازییانه‌ بدۆزه‌ره‌وه‌‪.‬‬

‫کــاوڕ‬

‫‪4/20-3/21‬‬

‫باشتر وای �ه‌ به‌ دڵیکی پ �ه‌ڕ له‌هیوا به‌ره‌و‬ ‫پێشوازی داه��ات��وو ب���ڕۆیِت‪ ،‬خ��ۆت به‌‬ ‫وان�ه‌ک��ان��و سه‌رقاڵبکه‌‪ ،‬ئ�ه‌گ�ه‌ر هاوسه‌رت‬ ‫هه‌ێه‌ هه‌وڵبده‌ لێ نزیک ببیته‌وه‌‪ ،‬پێده‌چێت‬ ‫هاۆڕێه‌کی کۆنه‌ت سه‌ردانه‌ت بکات‪ ،‬به‌خت‬ ‫ی��اوه‌رت ده‌بێت بۆیه‌ له‌ هه‌موو کاره‌کانت‬ ‫سه‌رکه‌وتن به‌ده‌ست ده‌هێنیتهه‌روه‌ها ئاگاداری‬ ‫ته‌ندروستیت به‌‬

‫ته‌رازوو‬ ‫‪10/20-9/21‬‬ ‫ش��ت��ی زۆرت ب���ه‌ ده‌س���ت���ه‌وه‌ێ��� ‌ه به‌اڵم‬ ‫هه‌ندێکیان جی به‌جی ده‌کرێت‪ ،‬هه‌ندێک‬ ‫کێش ‌ه دێته‌ پێش‪ ،‬به‌اڵم زوو چاره‌سه‌ر‬ ‫ده‌بێت ‪ ،‬ل ‌ه چه‌ند ئاهنگێک به‌شدار‬ ‫ده‌بیت که‌سیک ده‌ناسیت ک ‌ه په‌یوه‌ندی‬ ‫خۆشه‌ویستی دروست ده‌بێت‪ ،‬سه‌رکه‌وتوو‬ ‫ده‌بیت تێیدا‪،‬گۆرانکاریبه‌رچاو له‌ژیانتدا‬ ‫دروست ده‌بێت‪.‬‬

‫گـــــا‬

‫‪5/20-4/21‬‬

‫له‌ کاتی خۆێندندا پێده‌چێت تۆزێک توشی‬ ‫دڵه‌ڕاوکه‌ به‌بیت به‌اڵم گوێ مه‌ده‌رێ بال ‌ه‬ ‫ئینته‌حانه‌کانتا سه‌رکه‌وتو بیت‪ ،‬ئه‌بێت‬ ‫ئ���اگ���اداری ک�ه‌س��ان��ی ده‌ورو ب����ه‌ره‌ت به‌‪،‬‬ ‫که‌سانێک هه‌ن ک ‌ه حه‌زیان له‌ سه‌رکه‌وتنی‬ ‫تۆ نییه‌به‌اڵم که‌سێکی گه‌وره‌ پشتیوانیت‬ ‫ده‌کات زۆریشی خۆش ده‌وێت‪.‬‬

‫دووپشک‬

‫‪11/20-10/21‬‬ ‫ه���ه‌وڵ ب��ده‌ ل �ه‌ ب���اری خۆشه‌ویستیه‌و‌ه‬ ‫تێکه‌ڵ به‌ که‌سێک بیت که‌ شیاو بێت‪،‬‬ ‫هیواو ئاواته‌کانه‌ت دێته‌ دی‪ ،‬هوندێک‬ ‫ک���اردان���ه‌وه‌ی خ���راپ ل �ه‌ س �ه‌ر ژیانه‌ت‬ ‫روو ده‌دات ب �ه‌اڵم زۆر گرنگ نابێت‪،‬‬ ‫هه‌وڵ بده‌ زوو چاره‌سه‌ری بکه‌ێت‪ ،‬له‌‬ ‫کۆتایی هه‌فته‌داسه‌رکه‌وتوو ده‌بیت له‌‬ ‫کاره‌کانتا‪.‬‬

‫دووانه‬

‫‪6/20-5/21‬‬ ‫له‌ سه‌ره‌تای هه‌فته‌و‌ه الێه‌نی داراییت‬ ‫به‌ره‌و باشی ده‌چێت‪ ،‬هه‌ر به‌م هۆێشه‌و‌ه‬ ‫کێشه‌ی بنه‌ماڵه‌که‌ت چاره‌سه‌ر ده‌بێت‪،‬‬ ‫بیر ل ‌ه خۆشه‌ویستی خۆت ده‌که‌ێته‌و‌ه‬ ‫دڵنیا ب ‌ه پێ ده‌گه‌ێت‪ ،‬غه‌می زۆری‬ ‫بۆ ده‌خۆێت‪ ،‬بۆکاره‌کانه‌ت راۆێ��ژ ب ‌ه‬ ‫که‌سانی شاره‌زا بکه‌تاکوو سه‌رکه‌وتو‬ ‫بیت‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫‪12/20-11/21‬‬ ‫له‌ کاره‌کانتا توشی ماندووبونێکی‬ ‫زۆر ده‌ب����ی����ت‪ ،‬ب�����اری ئابووریت‬ ‫ب �ه‌ره‌و باشی ن���اڕوات‪ ،‬هه‌وڵبده‌ بده‌‬ ‫خۆشه‌ویستیت ده‌رببڕیت به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌ۆ که‌سه‌ی خۆشت ده‌وێت تاکوو‬ ‫له‌ ده‌ستت نه‌چێت‪،‬له‌وانه‌ێه‌ ژیانێکی‬ ‫ن��ۆی ده‌س���ت پێبکه‌ی ل �ه‌ روبه‌رو‬ ‫بونه‌وه‌ێ کێشه‌کان که‌م ته‌حه‌مولی‬

‫قرژاڵ‬

‫‪7/20-6/21‬‬

‫ل���ه‌ س����ه‌ره‌ت����ای ه���ه‌ف���ت���ه‌دا سه‌فه‌رێک‬ ‫ده‌ک����ه‌ێ����ت ک���ه‌ ژی����ان����ه‌ت ب������ه‌ره‌و گ����وران‬ ‫ده‌ب����ات ‪،‬الی��ه‌ن��ی س��ۆزداری��ی��ت زۆر باش‬ ‫ده‌بێتله‌وانه‌یه‌ هاوڕێیه‌کی نوێ بدۆزیته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه�ه‌م��وو ت��ۆان��اک��ان�ه‌ت ب�ه‌ کاربێنه‌ ک�ه‌ له‌‬ ‫کێشه‌وگرفته‌کان دوور ببیته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ده‌بێت کاتێکی گونجاو بۆ هاورێکانه‌ت‬ ‫دابنێت تاکوو له‌ گه‌ڵت ببه‌ن‬

‫گیسک‬

‫‪1/20-12/21‬‬ ‫له‌ سه‌ره‌تای هه‌فته‌دا توشی گرفتێک‬ ‫ده‌بیت له‌ گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌که‌ت‪ ،‬هه‌وڵبده‌ زو‬ ‫چاره‌سه‌ری بکه‌ی تاکوو توشی کێشه‌‬ ‫نه‌بیت‪ ،‬به‌ دۆای چاره‌سه‌ریدا ناڕۆێت‪،‬‬ ‫دڵ��ت به‌ زۆر شت خ��ۆش ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئاگات له‌ خۆت بێت‪ ،‬ئاگاداری باری‬ ‫دارایت به‌‪ ،‬له‌ کۆتایی هه‌فته‌دا هه‌نگاو‬ ‫بره‌ۆ خۆشی ده‌نێیت‪.‬‬

‫شێر‬

‫‪8/20-7/21‬‬

‫ئ �ه‌و ک���اره‌ێ ک �ه‌ ل �ه‌ گ �ه‌ڵ هاوڕیکانه‌ت‬ ‫کرد‌وته‌ سه‌باره‌ت به‌ ئیشه‌ک به‌ره‌ۆ ته‌واوی‬ ‫ده‌ڕۆات و سه‌رکه‌وته‌ن به‌ ده‌ست ده‌هێنیت‪،‬‬ ‫هه‌وڵ بده‌ له‌ باری خۆشه‌ویستیه‌وه‌تێبگه‌ی‬ ‫که‌ چاوه‌ڕی ئه‌و که‌سه‌ نه‌که‌ێت که‌ خۆشت‬ ‫ده‌وی ه �ه‌وڵ ب��ده‌ ب��ه‌دۆای ژیانێکی نوی‬ ‫بڕۆێت تاکوو هیواو ئاواته‌ کانی ته‌ره‌ت‬ ‫بێنه‌ دی‬

‫سه‌تڵ‬

‫‪2/20-1/21‬‬

‫تۆاناێه‌کی باشه‌ت هه‌ێه‌ بۆئه‌وه‌ی‬ ‫ت��وان��اک��ان �ه‌ت ده‌رب��ب��ڕی��ت ل �ه‌ بواری‬ ‫ئ��اب��وری��دا‪ ،‬به‌خت ی���اوه‌رت ده‌ب��ێ��ت بۆ‬ ‫ه �ه‌م��وو ئ���ه‌ۆ ئ��ام��ان��ج��ان�ه‌ی ک �ه‌ به‌‬ ‫ده‌سته‌وه‌ێه‌‪،‬پێویسته‌ زۆر ب�ه‌ وردی‬ ‫له‌سه‌ر کاره‌کانه‌ت بڕۆیت‪ ،‬ئاگات له‌‬ ‫خۆت بێت‪.‬‬

‫فه‌ریک‬

‫‪9/20-8/21‬‬

‫پ��ێ��وی��س��ت �ه‌ئ��اگ��اداری خ���ۆت ب��ی��ت��ل�ه‌ هه‌ر‬ ‫رووب��ه‌روو بوونه‌وه‌یوک چه‌نکه‌ هه‌ندیک‬ ‫بیرو بۆچوونت بۆ دێت ل ‌ه کارکردن ده‌بێت‬ ‫زیره‌کانه‌ مامه‌ڵه‌ی ل ‌ه گه‌ڵدا بکه‌یت ‪،‬‬ ‫هه‌موو ئێش و ئازاره‌کانه‌ت کۆتایی پێ‬ ‫دێت‪،‬هه‌واڵێکی گرنگه‌ت پێده‌گات له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ندی ل ‌ه ب��واری خۆشه‌ویستی پێک‬ ‫بێنیت‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬ ‫‪3/20-2/21‬‬

‫الێ �ه‌ن��ی خۆشه‌ویستیت ب���ه‌ره‌ۆ باشی‬ ‫ده‌رۆات‪ ،‬سه‌فه‌رێکه‌ت ل�ه‌ پێشه‌ له‌م‬ ‫سه‌فه‌ره‌دا له‌ گه‌ڵ که‌سێک په‌ یوه‌ندی‬ ‫خۆشه‌ویستی ده‌به‌ستی‪ ،‬خێزانه‌ت له‌‬ ‫ئیشه‌کانیا سه‌رکه‌وتوو ده‌بێت تۆێش‬ ‫زۆر پێت خۆش ده‌بێت ‪ ،‬باری ئابووریت‬ ‫به‌ره‌و باشی ده‌ڕوات‪ ،‬ژیلنه‌ت ده‌گۆڕیتو‬ ‫به‌ره‌ۆباشی ده‌بات‪.‬‬


‫‪www.SURENS.com‬‬

‫وه‌رزش‬

‫سێشەممە ‪ ● 2010/02/23‬ساڵی ‪ ● 29‬ژماره ‪598‬‬

‫ئامادەکار‪ :‬لوقمان حەسەن‬

‫لیستـــــى هاوپه‌یمــــــــــانى کوردستان ده‌نــــــــــگى وه‌رزشــــــکارانه‬

‫‪15‬‬

‫ئ���ه‌م���ڕۆ ه���ه‌ول���ێ���رو ده�����ۆک ل��� ‌ه گ��رن��گ��ت��ری��ن ی�����ارى ه���ه‌ف���ت���ه‌ى ده‌ی����ه‌م����ى خ���ول���ى پ��ل�� ‌ه ن���ای���اب���ى عێراق‬ ‫ئه‌مڕۆ یارییه‌کانى هه‌فته‌ى ده‌یه‌مى‬ ‫خولى پله‌ نایابى عێراق له‌ تۆپى پێ‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ده‌چ �ێ‌و ی��ارى ده���ۆک‌و هه‌ولێر‬ ‫لووتکه‌ى یارییه‌کانى ئه‌م هه‌فته‌یه‌ن‪.‬‬ ‫له‌ یاریگه‌ى سلێمانی‪ ،‬هه‌ولێرى پێشه‌نگى‬ ‫گ��روپ��ى ی �ه‌ک �ه‌م ڕووب������ه‌ڕووى دهۆک‬ ‫ده‌ب��ێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ئ��ه‌م ی��اری��ی�ه‌ تاموچێژێکى‬ ‫تایبه‌تى هه‌یه‌ له‌ الى هه‌وادارانى تۆپى‬ ‫پێ‪ ،‬بۆیه‌ وا چاوه‌ڕوان ده‌کرێت یاریگه‌ى‬ ‫س��ل��ێ��م��ان��ى زۆرت���ری���ن ه���ان���ده‌ر به‌خۆوه‌‬ ‫بگرێ‪.‬‬ ‫هه‌ولێر له‌ پله‌ى یه‌که‌مى گروپه‌که‌یه‌ به‌‬ ‫‪ 25‬خاڵ‌و دهۆک له‌ پله‌ى چواره‌مه‌ به‌‬ ‫‪ 18‬خاڵ‪ ،‬له‌م یارییه‌دا هه‌ولێر هه‌وڵده‌دات‬ ‫پارێزگارى له‌ خاوێنى گۆڵه‌که‌ى بکات‪،‬‬ ‫که‌ تا ئێستا هیچ گۆڵێکى لێنه‌کراوه‌و‬ ‫هیچ دۆڕانێکى نییه‌‪ .‬له‌ الى خۆیه‌وه‌‬ ‫ده���ۆک‪ ،‬ک �ه‌ ل �ه‌ پ��ل �ه‌ى چ����واره‌م دێت‬

‫شاراپۆڤا‬

‫نازناوى پاڵه‌وانێتى‬ ‫م����ه‌م����ف����ی����س����ى‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‬

‫کچه‌‬ ‫یاریزانى‬ ‫ڕووس����������ى‬ ‫ماریا شاراپۆڤا‬ ‫نازناوى پاڵه‌وانێتى‬ ‫(م���ه‌م���ف���ی���س)ى بۆ‬ ‫ت��ێ��ن��س��ى س������ه‌رزه‌وى‬ ‫کچانى به‌ده‌ستهێنا‪،‬‬ ‫ک���ه‌ ل���ه‌ ئه‌مه‌ریکا‬ ‫به‌ڕێوه‌چوو‪.‬‬ ‫ل���ه‌ ی����ارى کۆتایى‬ ‫پ������اڵ������ه‌وان������ێ������ت������ى‬ ‫(م�ه‌م��ف��ی��س)دا کچه‌‬ ‫ی����اری����زان����ى ڕووس�����ى‬ ‫(م�����اری�����ا ش����اراپ����ۆڤ����ا)‬ ‫یه‌که‌مى ڕیزبه‌ندى ئه‌م‬ ‫پاڵه‌وانێتییه‌ سه‌رکه‌وت‬ ‫به‌سه‌ر کچه‌ یاریزانى‬ ‫س����وی����دى (سۆفیا‬ ‫ئ���ه‌رڤ���ی���دس���ن) به‌‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���ام���ى دوو‬ ‫ک�������ۆم�������ه‌ڵ�������ه‌ى‬ ‫ب����ێ����ب����ه‌رام����ب����ه‌ر‪،‬‬ ‫کۆ مه‌ڵه‌کا نیش‬ ‫(‪.)1-6 ، 2-6‬‬

‫خولى باسکه‌ى ئه‌مه‌ریکا‪:‬‬

‫تۆرنتۆ و داالس‬ ‫سه‌رکه‌وتنیان‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‬ ‫خولى پیشه‌گه‌ره‌کانى ئه‌مه‌ریکا‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌چ��وو‪ ،‬ت��ی��ای��دا هه‌ریه‌ک‬ ‫له‌ تیپه‌کانى (تۆرنتۆ ڕانتۆز)‬ ‫و ت��ی��پ��ى (داالس مافریکس)‬ ‫سه‌رکه‌وتنیان به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫له‌ یارى یه‌که‌مدا تیپى (تۆرنتۆ‬ ‫ڕانتۆز) سه‌رکه‌وت به‌سه‌ر تیپى‬ ‫(واشنتۆن ویزاردز) به‌ ئه‌نجامى‬ ‫(‪ )109‬خاڵ به‌رامبه‌ر (‪)104‬‬ ‫خ���اڵ‪ ،‬ت��ی��ای��دا ی��اری��زان��ى تیپى‬ ‫(واشنتۆن وای��زاردز)‪( ،‬ئه‌ندراى‬ ‫بالچی) توانى زۆرت��ری��ن خاڵى‬ ‫ئ���ه‌م ی��اری��ی �ه‌ ب�ه‌ده‌س��ت��ب��ێ��ن��ێ��ت به‌‬ ‫ت��ۆم��ارک��ردن��ى (‪ )24‬خ��اڵ‪ .‬له‌‬ ‫ی���ارى دووه‌م�����دا ت��ی��پ��ى (داالس‬ ‫مافریکس) س �ه‌رک �ه‌وت به‌سه‌ر‬ ‫ت��ی��پ��ى (م���ه‌ی���ام���ى ه���ێ���ت) به‌‬ ‫ئه‌نجامى (‪ )97‬خاڵ به‌رامبه‌ر‬ ‫(‪ )91‬خاڵ‪ ،‬تیایدا یاریزانى تیپى‬ ‫(داالس مافریکس)‪( ،‬دێرک‬ ‫نۆڤیتسکی) ت��وان��ى زۆرترین‬ ‫خاڵى ئ�ه‌م یارییه‌ به‌ده‌ستبێنێت‬ ‫به‌ تۆمارکردنى (‪ )28‬خاڵ‪.‬‬

‫ئه‌رسناڵ ل ‌ه‬ ‫سه‌ندرالندى‬ ‫برده‌و ‌ه‬

‫جه‌وله‌ى بیستوحه‌وت له‌ خولى‬ ‫نایابى ئینگلیزى به‌ڕێوه‌چوو ‪،‬‬ ‫تیایدا یانه‌ى ئه‌رسناڵ به‌ دوو‬ ‫گ��ۆڵ��ى ب��ێ��ب�ه‌رام��ب�ه‌ر سه‌رکه‌وت‬ ‫به‌سه‌ر یانه‌ى سه‌ندرالند‪.‬‬ ‫له‌ یاریگاى (ئیمارات) یانه‌ى‬ ‫ئ��ه‌رس��ن��اڵ م���ی���وان���دارى یانه‌ى‬ ‫سه‌ندرالندى کرد‪ ،‬تیایدا یانه‌ى‬ ‫ئه‌رسناڵ به‌ گۆڵێکى بێبه‌رامبه‌ر‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‪،‬‬ ‫س���ه‌رک���ه‌وت���ن���ى‬ ‫ه����ه‌ردوو گ��ۆڵ��ى ی��اری��ی �ه‌ک �ه‌ له‌‬ ‫ڕێ���گ���اى ی���اری���زان���ان (نیکالس‬ ‫بیێدنته‌ر‪ ،‬سیسک فابریگاس)‬ ‫ل�ه‌ خوله‌که‌کانى (‪)92 ، 27‬‬ ‫تۆمارکران‪.‬‬ ‫ب�����ه‌م س���ه‌رک���ه‌وت���ن���ه‌ش یانه‌ى‬ ‫ئ���ه‌رس���ن���اڵ ک����ۆى خاڵه‌کانى‬ ‫به‌رزکرده‌وه‌ بۆ (‪ )55‬خاڵ‌و له‌‬ ‫ڕیزبه‌ندى سێیه‌مى خولى نایابى‬ ‫ئ��ی��ن��گ��ل��ی��زی��دا م���ای���ه‌وه‌‪ ،‬یانه‌ى‬ ‫سه‌ندرالند به‌ کۆکردنه‌وه‌ى (‪)26‬‬ ‫خاڵ له‌ ڕیزبه‌ندى سیانزده‌هه‌مدا‬ ‫مایه‌وه‌‪.‬‬

‫ب �ه‌ ‪ 16‬خ���اڵ‪ ،‬ب �ه‌ ه �ه‌م��وو توانایه‌کى‬ ‫ه �ه‌وڵ��ده‌دات یه‌که‌م شکست به‌ هه‌ولێر‬ ‫بهێنێ‌و ج��ی��اوازى خاڵه‌کان له‌نێوانیان‬ ‫که‌مبکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ یارییه‌کى ترى ئه‌م گروپه‌دا‪ ،‬که‌رکوک‬ ‫که‌ له‌ خولى عێراق ئه‌نجامه‌کانى خراپه‌و‬ ‫ل�ه‌ خولى کوردستانیش ده‌ستبه‌ردارى‬ ‫پله‌ى یه‌که‌م بوو‪ ،‬ده‌بێته‌ میوانى سامه‌ڕا‪،‬‬ ‫که‌رکوک له‌ پله‌ى ‪16‬یه‌ به‌ ‪ 4‬خاڵ و‬ ‫سامه‌ڕا له‌ پله‌ى ‪10‬یه‌ به‌ ‪ 12‬خاڵ‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌ گروپى یه‌که‌م‪ ،‬پێرس میواندارى‬ ‫سه‌الحه‌دین ده‌کات‪ ،‬پێرس به‌ ‪ 10‬خاڵ‬ ‫له‌ پله‌ى ‪11‬یه‌ و سه‌الحه‌دین به‌ ‪ 8‬خاڵ‬ ‫له‌ پله‌ى ‪13‬یه‌‪.‬‬ ‫له‌ یارییه‌کانى ترى ئه‌م گروپه‌‪ ،‬دیاله‌‬ ‫م��ی��وان��دارى هندییه‌ ده‌ک���ات‌و مه‌سافى‬ ‫ده‌بێته‌ میوانى شه‌رگات‌و زه‌ورا میواندارى‬ ‫مووسڵ ده‌کات‪.‬‬

‫مانچسته‌ریونایتد تووشى‬ ‫دۆڕان هات‬

‫جه‌وله‌ى بیست حه‌وت له‌ خولى نایابى‬ ‫ئینگلیزى به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬تیایدا یانه‌ى‬ ‫ئێڤه‌رتۆن ب�ه‌ س��ێ گ��ۆڵ به‌رامبه‌ر‬ ‫یه‌ک گۆڵ سه‌رکه‌وت به‌سه‌ر یانه‌ى‬ ‫مانچسته‌ریونایتد‪.‬‬ ‫له‌ یاریگاى (گۆدیۆنسۆن بارک)‬ ‫ی��ان�ه‌ى ئێڤه‌رتۆن م��ی��وان��دارى یانه‌ى‬ ‫مانچسته‌ریونایتد کرد‪ ،‬تیایدا یانه‌ى‬ ‫ئێڤه‌رتۆن به‌ سێ گۆڵ به‌رامبه‌ر یه‌ک‬ ‫گۆڵ سه‌رکه‌وتنى به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫گۆڵه‌کانی یانه‌ى ئێڤه‌رتۆن له‌ ڕێگاى‬ ‫یاریزانان (دینیار بیلیالمیندینۆڤ‪،‬‬ ‫دان گۆسلینگ‪ ،‬ج��اک ڕۆدۆیل)‬

‫له‌ خوله‌که‌کانى (‪)90 ، 76 ، 19‬‬ ‫ت���ۆم���ارک���ران‪ ،‬ت��اک �ه‌ گ��ۆڵ��ى یانه‌ى‬ ‫مانچسته‌ریونایتد له‌ ڕێگاى یاریزان‬ ‫(دیمتیار ب��ێ��رب��ات��ۆف) ل �ه‌ خوله‌کى‬ ‫(‪ )16‬تۆمارکرا‪.‬‬ ‫به‌م سه‌رکه‌وتنه‌ یانه‌ى ئێڤه‌رتۆن کۆى‬ ‫خاڵه‌کانى به‌رزکرده‌وه‌ بۆ (‪ )38‬خاڵ‬ ‫به‌ شێوه‌یه‌کى کاتى هاته‌ پله‌ى (‪)8‬‬ ‫ى ڕیزبه‌ندى خولى نایابى ئینگیلزى‌و‬ ‫ی���ان���ه‌ى م��ان��چ��س��ت�ه‌ری��ون��ای��ت��د کۆى‬ ‫خاڵه‌کانى ل ‌ه (‪ )57‬خاڵدا وه‌ستاو له‌‬ ‫پله‌ى دووه‌م��ى ڕیزبه‌ندى خوله‌که‌دا‬ ‫مایه‌وه‌‪.‬‬

‫خۆشناو محه‌مه‌د‬

‫کوالیتى‬ ‫‌وه‌رزشی‬ ‫ب �ه‌م دوای��ی �ه‌ ئ �ه‌م ن��اوه‌ ب�ه‌ک��اره��ات بۆ‬ ‫ی��اری��زان‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌ زمانى بێژه‌رى‬ ‫به‌ناوبانگ (ئه‌خزه‌ر بریش) له‌ که‌ناڵى‬ ‫جه‌زیره‌ سپۆرت‪ ,‬ئه‌م ‌وشه‌یه‌ به‌ ‌واتاى‬ ‫ت��وان��او ه��ێ��زو ژی���رى دێ���ت‪ ,‬ب �ه‌ ماناى‬ ‫یاریزانێک‪ ،‬که‌وا هه‌موو کات بڕیارى‬ ‫ڕاست ده‌دات له‌ کاتى پێشکه‌شکردنى‬ ‫تۆپ‌و باڵوه‌کردنى یاریزانه‌کان له‌نێو‬ ‫یاریگادا‪ ,‬زۆرج��ار ئه‌م یاریزانه‌ ڕووى‬ ‫له‌ زه‌وییه‌و پاص ده‌دات یاخود سه‌یرى‬ ‫ی��اری��زان��ێ��ک��ى دی��ک �ه‌ ده‌ک�����ات‌و تۆپ‬ ‫ه���ه‌ڵ���ده‌دات ب��ۆ ی��اری��زان��ێ��ک��ى دیکه‌‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ش تواناى ته‌کنیکى ب�ه‌رزى ئه‌م‬ ‫‌وه‌رزشکاره‌ نیشانده‌دات‪ ،‬که‌ ناوده‌برێت‬ ‫به‌ کوالیتى‪ ,‬به‌ڵێ کوالیتى گه‌یشته‌ نێو‬ ‫یاریگاو ئێستا ئه‌م وشه‌یه‌ پڕماناترین‌و‬ ‫جوانترین‌و به‌هێزترین ماناى بۆ یاریزان‬ ‫فه‌راهه‌مکردووه‌و بێژه‌ره‌ ‌وه‌رزشییه‌کان‬ ‫ده‌خ��ات �ه‌ ب���ه‌رده‌م پرسیارێک‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ بۆچى یاریزانى ئه‌وروپا کوالیتى‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم یاریزانى ئێمه‌ نه‌یبێت؟ بۆ‬ ‫یاریزانێکى‌وه‌ک کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ‌و‬ ‫میسى به‌کاردێت‪ ,‬کوالیتى پڕماناترین‬ ‫وشه‌یه‌ بۆ ئه‌م دوو یاریزانه‌‪ ،‬چونکه‌‬ ‫‌وه‌ک جادووگه‌ر یارى ده‌که‌ن‌و به‌رده‌وام‬ ‫تۆپى سه‌یرو سه‌مه‌ره‌ هه‌ڵده‌ده‌ن‌و گۆڵى‬ ‫سه‌رسووڕهێنه‌ر ئه‌نجامده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫ب���ه‌ه���ی���وام ی����اری����زان����ى یانه‌کانى‬ ‫کوردستانیش بتوانن کوالیتى خۆیان‬ ‫به‌رزبکه‌نه‌وه‌و جوانترین‌و به‌چێژترین‌و‬ ‫س �ه‌رن��ج��ڕاک��ێ��ش��ت��ری��ن ته‌کنیکمان‬ ‫نیشانبده‌ن‪ ,‬ت��ا چیتر ئێمه‌ش بێهیوا‬ ‫نه‌بین‌و ت��ام��ه‌زرۆى خ��ول��ى یانه‌کانى‬ ‫ک��وردس��ت��ان بین‌و ب����ه‌رده‌وام خ��ه‌ون به‌‬ ‫یارى ئێوه‌وه‌ ببینین‌و هه‌میشه‌ هه‌وڵى‬ ‫پراکتیکى ب���ده‌ن‪ ،‬ت��ا بتوانن تواناى‬ ‫جه‌سته‌یى‌و تواناى هزرى‌و ته‌کنیکیتان‬ ‫ببه‌نه‌ ئ��اس��ت ی��اری��زان�ه‌ک��ان��ى ‌واڵتانى‬ ‫ده‌ره‌وه‌‌و ‌واڵت‌و خ��ول��ى یانه‌کانمان‬ ‫دره‌وشاوه‌ بێت‪.‬‬

‫به‌رشه‌لۆنه‌سه‌رکه‌وتنى به‌د ه‌ستهێنا‬

‫ل�ه‌ ج �ه‌ول �ه‌ى بیست و چ���وارى خولى‬ ‫ئیسپانیا تیایدا یانه‌ى به‌رشلۆنه‌ ب ‌ه‬ ‫چ��وار گۆڵى بێبه‌رامبه‌ر سه‌رکه‌وت‬ ‫به‌سه‌ر یانه‌ى ڕاسینگ سانتدێر‪.‬‬ ‫ل �ه‌ ی��اری��گ��اى (ک��ام��پ ن���وو) یانه‌ى‬ ‫به‌رشلۆنه‌ میواندارى یانه‌ى ڕاسینگ‬ ‫سانتدێرى کرد‪ ،‬تیایدا یانه‌ى به‌رشلۆن ‌ه‬

‫به‌ چوار گۆڵى بێبه‌رامبه‌ر سه‌رکه‌وتنى‬ ‫به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫هه‌ر چوار گۆڵى یارییه‌ک ‌ه ل ‌ه ڕێگاى‬ ‫یاریزانان (ئه‌ندریاس ئه‌نێستا ‪ ،‬تێرى‬ ‫هێنری‪ ،‬ڕاف��ای��ل م��ارک��ێ��ز‪ ،‬تیاگۆ‬ ‫ئه‌لکانته‌را) له‌ خوله‌که‌کانى (‪، 8‬‬ ‫‪ )84 ، 5 ، 29‬تۆمارکران‪.‬‬

‫به‌م سه‌رکه‌وتن ‌ه یانه‌ى به‌رشلۆنه‌ کۆى‬ ‫خاڵه‌کانى به‌رزکرده‌و‌ه بۆ (‪ )58‬خاڵ‌و‬ ‫ل ‌ه پێشه‌نگى ڕیزبه‌ندى خولى نایابى‬ ‫ئیسپانیادا مایه‌وه‌‪ ،‬یانه‌ى ڕاسینگ‬ ‫سانتدێریش ک��ۆى خاڵه‌کانى (‪)25‬‬ ‫خاڵه‌و ب ‌ه شێوه‌یه‌کى کاتى له‌ ڕیزبه‌ندى‬ ‫(‪)14‬ى خوله‌که‌دا مایه‌وه‌‪.‬‬


‫خاوەنی ئیمتیاز‬ ‫عەبدوڵاڵ حاجی مەحمود‬

‫سەرنووسەر‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری هونەری‬

‫ئەنوەر عەبدوڵاڵ‬ ‫‪07480153603‬‬ ‫سەعید ئەحمەد‬ ‫‪Anwar.Abdula@yahoo.com‬‬

‫‪RebaziAzad@yahoo.com‬‬

‫‪www.SURENS.com‬‬

‫‪0784 010 8289‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەرێمی کوردستان سلێمانی چوارباخ( وەیس) گەڕەکی (‪ )402‬کۆاڵنی (‪)3‬‬ ‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬

‫بۆ‬

‫ریکالم‪0770 509 2012 :‬‬

‫فيدراڵی‬ ‫یەکسانی‬ ‫پێکەوەژیان‬ ‫ده‌نگ بد ‌ه ب ‌ه ژمارە‬

‫‪þ 15‬‬

‫هەڵبژێرن نوێنەرتان لە پارێزگای سلێمانی‬

‫پارێزه‌ر شیالن شێرکۆ شێخ عەلی‬

jamawarnews  

Rebaziazady newspaper

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you