Page 1

‫№‬

‫№‬

‫№‬

‫پێشکەوتنى مەهەپە لە تورکیاپرسی‬ ‫کورد بەرەو قوڵبونەوە دەبات ل‪4‬‬

‫کـــوردســتــان‪ ...‬عــیــراقــێــکــى جــیـــاواز‬ ‫بـــۆ هــــەمـــووان ل‪5‬‬

‫کــــــــــورد لـــــــــە جـــــنــــێــــف ‪2‬دا ل‪6‬‬

‫هەفتەنامەیەکی سیاسییە حزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان دەریدەکات № سێشەممة № ‪/3‬به‌فرانبار‪ 2713/‬کوردی № ‪ 2013/12/24‬زایینی № ساڵی ‪ 8 № 32‬الپەڕە № ژماره‪www.jamawarnews.com № 777 :‬‬

‫کۆمسیۆن لیستى هاوپه‌یمانى نیشتیمانى کوردستانى په‌سه‌ندکرد‬ ‫به‌ڕێز عه‌بدواڵى حاجى مه‌حمود‬ ‫له‌گه‌ڵ به‌رپرسى مه‌ڵبه‌نده‌کان کۆبوویه‌و‌ه‬ ‫ژم��اره‌ی �ه‌ک له‌ئه‌ندامانی مه‌کته‌بی‬ ‫سیاسی و به‌رپرسی مه‌کته‌به‌کان‬ ‫ک��ۆب��وون�ه‌وه‌ی�ه‌ک له‌گ ‌هڵ‌ به‌رپرسی‬ ‫مه‌ڵبه‌نده‌کانی حزبی سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتی کوردستان ئه‌نجام درا‪.‬‬ ‫سه‌ره‌تای کۆبونه‌وه‌که‌ به‌چه‌ند‬ ‫ساتێک وه‌س��ت��ان بۆ گیانی پاکی‬ ‫شه‌هیدان ده‌ستی پێکرد ‪.‬‬ ‫پ���اش���ان ع����ه‌ب����دواڵی ح��اج��ی‬ ‫مه‌حمود باسی بارودۆخی ئه‌مرۆی‬ ‫کوردستان‌و عێراقی کرد و تیشکی‬ ‫خسته‌ سه‌ر هه‌نگاوه‌کانی پێکهێنانی‬ ‫ح��ک��وم�ه‌ت‪ ،‬ل �ه‌ت �ه‌وه‌ره‌ی �ه‌ک��ی ت��ردا‬ ‫باس له‌هه‌ڵبژاردنه‌کانی داهاتووی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ن��وێ��ن�ه‌ران��ی ع��ێ��راق‌و‬ ‫پارێزگاکانی هه‌رێمی کوردستان کراو‬ ‫چۆنیه‌تی خۆ ئاماده‌کردن‌و به‌رنامه‌و‬ ‫سه‌رله‌به‌یانی دوێنێ دووشه‌مم ‌ه عه‌بدواڵی حاجی مه‌حمود) کارگێڕی پالنی داهاتوو گفتوگۆی له‌سه‌ر کراو‬ ‫‪ 2013/12/23‬به‌سه‌رپه‌رشتی به‌ڕێز ( مه‌کته‌بی سیاسی وئاماده‌بوونی هه‌ر له‌و ته‌وه‌ره‌یه‌دا باسی به‌رنامه‌ی‬

‫ڕاوێژکارى ڕاگەیاندنى سەرۆکى پەرلەمانى کوردستان‪:‬‬

‫تایبەت بە ~‬

‫ک��ۆم��س��ی��ۆن��ى ب����ااڵى س��ه‌رب��ه‌خ��ۆى‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان داواکارى لیستى هاوپه‌یمانى‬ ‫نیشتیمانى کوردستانى بۆ به‌شداریی کردن‬ ‫له‌ هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌رانى‬ ‫عێراق په‌سه‌ند کرد‪.‬‬ ‫ل��ه‌و ب��اره‌ی��ه‌وه‌ ه �ه‌ڤ��اڵ ره‌ف��ع�ه‌ت‬ ‫محه‌مه‌د به‌رپرسى مه‌کته‌بى ئامارو‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ى ح��زب��ى سۆسیالیست‬ ‫دیموکراتى کوردستان به‌ ~‬ ‫راگ��ه‌ی��ان��د‪ :‬دواى ئ���ه‌وه‌ى هه‌رسێ‬

‫لیستی ه��اوپ�ه‌ی��م��ان��ی نیشتمانی‬ ‫ک��وردس��ت��ان ک��را که‌هه‌رسێ الی�ه‌ن‬ ‫(حزبی سۆسیالیستی دیموکراتی‬ ‫کوردستان و حزبی شیوعی کوردستان‬ ‫و حزبی زه‌حمه‌تکێشانی کوردستان)‬ ‫بۆ به‌شداری له‌هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫نوێنه‌رانی عێراق پێک هێنراوه‌‪.‬‬ ‫له‌ته‌وه‌ره‌یه‌کی تری کۆبونه‌وه‌که‌دا‬ ‫ب���اس ل��ه‌س��ه‌ردان��ه‌ک��ان��ی لیژنه‌ی‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندن و ب �ه‌دواداچ��وون��ی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان کراو تیشکخرایه‌ سه‌ر‬ ‫به‌رنامه‌ی نوێی کارکردن له‌داهاتوودا‬ ‫بۆ سه‌رله‌نوێ داڕشتنه‌وه‌و گۆڕانکاری‬ ‫ل �ه‌ هه‌یکه‌لی س �ه‌رج �ه‌م ئ��ۆرگ��ان‌و‬ ‫تایبەت بە ~‬ ‫ده‌زگ��اک��ان��ی ح���زب ل��ه‌ مه‌کته‌ب‬ ‫سیاسیه‌وه‌ ت��ا ده‌گ��ات �ه‌ پله‌کانی‬ ‫الن��ە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی‬ ‫خواره‌وه‌ له‌پێناو زیاتر گه‌شه‌کردن‌و نوێنەرانی عێراق لە دیدارێکی تایبەتی‬ ‫پێشخستنی حزبی سۆسیالیست ~ ئاماژە بۆ ئەوە دەکات کە‬ ‫دیموکراتی کوردستان ‪.‬‬ ‫حکومەتی عێراق لە بواری ئابوری و ئەمنی‬ ‫و خزمەتگوزاری شکستی هێناوە سەبارەت‬ ‫بە ناردنە دەرەوەی نەوتی هەرێمیش‬ ‫ناوبراو وتی پێشتر ڕێککەوتنێک هەبووە‬ ‫لە نێوان حکومەتى هەرێمی کوردستان‬ ‫و حکومەتى ناوەند سەبارەت بەوەی کە‬ ‫چەند نەوت بڕواتە دەرەوە و ئەوەی ئێستا‬ ‫دەیکەن بەس فشارە‬ ‫النە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی‬ ‫نوێنەرانی عێراق بە ~ راگەیاند‬ ‫تا ئێستا پرۆژە یاسایی بودجەی ساڵى‬ ‫‪ 2014‬نەگەشتۆتە ن��او ئەنجومەنی‬ ‫نوێنەرانی عێراق و پێویست بوو لە‬ ‫‪10/15‬دا ئەو پرۆژە یاسایە بگاتە دەست‬ ‫ئەنجومەنى نوێنەران بۆ ئەوەی پرۆژە‬ ‫یاساکە خوێندنەوەی بۆ بکرێت و پاشان‬ ‫پەسەند بکرێت ‪ .‬سەبارەت بە دەنگۆی‬ ‫رێککەوتنی هەولێر و بە غداد لەسەر‬ ‫پرسی نەوت ئەو ئەندامەی ئەنجومەنی‬ ‫نوێنەران رایگەیاند مەسەلەکە ئەوە‬ ‫نییە کە بڵێیت گەشتونەتە ڕێککەوتن‬ ‫‪ ،‬چونکە وەکو خۆتان دەزانن هەموو‬ ‫کاتێک حکومەتى ناوەند فشار ئەخاتە‬ ‫سەر هەرێم وەکو پاریش ئاگادار بوون‬ ‫چەندین لیژنە پێکهێنرا لە نێوان هەرێم‬ ‫و بەغدادا بۆ ئەوەی ڕێککبکەون لەسەر‬ ‫بودجە وە ئەمساڵیش ئەو فشارانە‬ ‫زۆرتر دەبن بە دڵنیایەوە چونکە ئێستا‬ ‫پێش هەڵبژاردنە و هەموو الیەنەکان‬ ‫ئەیانەوێت زۆرت���ری دەستکەوتوو‬

‫الیه‌نى (سۆسیالیست و شیوعى و‬ ‫زه‌حمه‌تکێشان) رێککه‌وتین له‌سه‌ر‬ ‫ئ���ه‌وه‌ى ک�ه‌ ب�ه‌ لیستێک ب�ه‌ش��دارى‬ ‫هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌ران‬ ‫ب��ک �ه‌ی��ن و ب���ۆ ئ���ه‌و م �ه‌ب �ه‌س��ت �ه‌ش‬ ‫داواکاریمان ئاراسته‌ى کۆمسیۆن کرد‪،‬‬ ‫کۆمسیۆن داواکه‌ى قبوڵ کردین‪.‬‬ ‫ل �ه‌ب��اره‌ى ن��اوی لیسته‌که‌شه‌وه‌‪،‬‬ ‫ناوبراو رایگه‌یاند‪ :‬لیسته‌که‌مان ناوى‬ ‫(لیستى هاوپه‌یمانى نیشتیمانى‬ ‫کوردستانى)یه‌‪.‬‬

‫ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق‪:‬‬

‫خەڵکانێک لە عێراق‬ ‫خۆراکی زبڵدانەکان دەخۆن‬

‫هیچ وادەیەک دیارى نەکراوە بۆ دانیشتنى دووەمى خولى چوارەمى پەرلەمان‬ ‫تایبەت بە ~‬

‫ت���ارق ج���ەوه���ەر‪ ،‬ڕاوێ���ژک���ارى‬ ‫ڕاگەیاندنى سەرۆکى پەرلەمانى‬ ‫کوردستان بە ~ راگەیاند‬ ‫تا ئێستا هیچ بڕیارێک نەدراوە کەى‬ ‫دانیشتنى دووەمى خولى چوارەمى‬ ‫پەرلەمانى کوردستان ئەنجام دەدرێ‬ ‫و هەروەها بڕیاریش نەدراوە کەى‬ ‫دەستەى سەرۆکایەتى پەرلەمانیش‬ ‫هەڵدەبژێرێ‪ ،‬لەبەرئەوەی الیەنە‬ ‫سیاسییەکان تا ئێستا لە نێوان‬ ‫خۆیاندا لە گفتوگۆکان بەردەوامن‬ ‫نەگەشتونەتە جۆرێک لە ڕێکەوتن‬ ‫بۆ بەشداریکردن لە حکومەت و‬

‫دواتر دابەشکردنى پۆستەکانیشى‬ ‫لێبکەوێتەوە‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ئ��ەوەى خستەڕوو تا‬ ‫جۆرێک لە س��ازان و ڕێکەوتن لە‬ ‫نێوان الیەنە سیاسیەکان نەیەتە‬ ‫پ��ێ��ش��ەوە زەح��م��ەت��ە پ��ەرل��ەم��ان‬ ‫کۆبێتەوە‪.‬‬ ‫ت�����ارق ج����ەوه����ەر وت����ی لە‬ ‫دانیشتنى یەکەمى خولى چوارەم‬ ‫ف��راک��س��ی��ۆن��ەک��ان ل��ە پێشنیارى‬ ‫خۆیاندا داوایان کردبوو پێویستیان‬ ‫بە کاتە بۆ هەڵبژاردنى دەستەى‬ ‫سەرۆکایەتى تا دەگەنە جۆرێک لە‬ ‫ڕێککەوتن‪.‬‬ ‫ڕاوێژکارى ڕاگەیاندنى سەرۆکى‬

‫پەرلەمانى کوردستان هێما بۆ ئەوە‬ ‫دەکات ئەو ماوە زۆرەى دراوەتە‬ ‫الیەنە سیاسییەکان لە مانگێک‬ ‫زی��ات��رە تا ئ��ەوان بتوانن بگەنە‬ ‫جۆرێک لە ڕێکەوتن بۆ ئ��ەوەى‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان ب��ەو ش��ێ��وەی��ە پەکى‬ ‫نەکەوێ و هەروەها حکومەتێکى‬ ‫نوێش دەستبەکار بێ لە هەرێمى‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫ڕوون��ی��ش��ک��ردەوە پەیامەکانى‬ ‫هاواڵتیان نایەنە بەردەم پەرلەمان‬ ‫‪ ،‬چونکە لیژنەکان دەست بەکار‬ ‫نەبوون و پەرلەمانیش دەستەى‬ ‫س��ەرۆک��ای��ەت��ى نییە ت��ا گ��وێ بۆ‬ ‫خەڵک بگرێ ‪.‬‬

‫سەرۆکی کۆمەڵەی کرێنشینانی کوردستان ‪:‬‬

‫هەمواری یاسای کرێی خانوبەرەمان داوەتە پەرلەمان‬

‫تایبەت بە ~‬

‫گوڵزار محمود سەرۆکی کۆمەڵەی‬ ‫کرێنشینانی کوردستان لە دیدارێکی‬ ‫ت��ای��ب��ەت��ی ~ ئ���ام���اژە‬ ‫ب��ەوە دەک���ات ک��ە ئ���ەوان وەستانی‬ ‫دابەشکردنی زەوی بە کارێکی باش‬ ‫دەزان���ن س��ەب��ارەت ب��ە زۆری کرێی‬ ‫خانوو ناوبراو وتی پرۆژە مان هەیە بۆ‬ ‫ئەوەی گۆڕانکاری بکرێت لە کرێدا و‬ ‫ئەو پرۆژەیەمان داوەتە پەرلەمان و لە‬ ‫پەرلەمانی داهاتودا گفتوگۆی لەسەر‬ ‫دەکرێت بەناوی ( هەمواری یاسای‬ ‫بەکرێدانی خانوبەرە ) ‪.‬‬ ‫گوڵزار مەحمودسەرۆکی کۆمەڵەی‬ ‫کرێنشینانی ک��وردس��ت��ان ل��ە بە‬ ‫~ راگەیاند‪:‬‬ ‫بە پێی ئەو داتا و ئامارەی کە‬ ‫ئێمە المانە رێ��ژەی کرێنشینان لە‬ ‫نێوان ‪ 85‬بۆ ‪90‬ه��ەزاردای��ە ئەوە‬ ‫ڕێ���ژەی کرێنشینانە ل��ە هەرێمی‬ ‫کوردستان بە پێی داتا و ئامارەکانی‬

‫ئێمە ‪.‬بەدڵنیایەوە ڕێژەی کرێنشینی‬ ‫بەرەو زیادبوون دەڕوات ‪ .‬سەبارەت‬ ‫بە پالنی حکومەت بۆ چارەسەری‬ ‫کرێنشینی ناوبراو وتی «بێگومان‬ ‫حکومەتی هەرێم یاسای هەیە بۆ ئەو‬ ‫مەسەلەیە و سااڵنە بودجە بۆ ئەو‬ ‫یاسایە دادەنرێت کە بەو بودجەیە‬ ‫یەکەی نیشتەجێبوون بۆ خەڵکانی‬ ‫کەم دەرام��ەت دروس��ت دەکرێت و‬ ‫بە قیستی درێژخایەن دەدرێ��ت بە‬ ‫هاواڵتیان و وە هیوادارین کە ئەو‬ ‫یاسایە بە گوڕ و تەوژمێکی زیاترەوە‬ ‫جێبەجێ بکرێت و بودجەی زیاتر بۆ‬ ‫ئەو مەسەلەیە دابنرێت بۆ ئەوەی‬ ‫بتوانین بنەبڕی ئەو کێشەیە بکەین‬ ‫یاخود بتوانین ئ��ەو کێشەیە کەم‬ ‫بکەینەوە و خەڵکانی کرێنشین‬ ‫ژمارەیان کەم ببێتەوە ‪ .‬سەبارەت‬ ‫بە وەستانی دابەشکردنی زەوى‬ ‫س��ەرۆک��ی کۆمەڵەی کرێنشینانی‬ ‫کوردستان رایگەیاند‪« :‬بێگومان‬ ‫کارێکی باشە ک��ە زەوی داب��ەش‬

‫وق��س��ەی خ��ۆی��ان ل��ە ی��اس��اک��ەدا جێ‬ ‫بکەنەوە ‪ .‬سەبارەت بە پەیوەندیەکانی‬ ‫هەرێم و ن��اوەن��د ئ��ەو پەرلەمانتارە‬ ‫وت��ی‪« :‬دەبێت ئ��ەوە بزانین کە جار‬ ‫جارە ئاڵۆزی و گرژی ڕووئ��ەدات لە و‬ ‫پەیوەندیانەدا و ناکرێت ئەوە بشارینەوە‬ ‫ب��ەاڵم ئێستاش بەهۆی ئ��ەو کێشەی‬ ‫ناردنە دەرەوەی نەوتەوە لەوانەیە هەنێک‬ ‫ئاڵۆزی ڕوویدابێت و چونکە تا ئێستا‬ ‫ئێمە بەشێکین لە عێراق پێویستە ئەوە‬ ‫بزانین کە هەموو کارەکانمان ئەبێت لە‬ ‫ژێر چەتری دەستووردا بێت‪ ،‬بەاڵم هەمو‬ ‫کات ئێمە دانووستانمان پێباشترە لە‬ ‫شەرێکی خوێناوی کە بە زەرەری هەموو‬ ‫الیەک کۆتایی دێت ‪ .‬ئێستاش هەوڵی‬ ‫جدیمان داوە بۆ چارەسەر کردنی ئەو‬ ‫کێشانە بەاڵم دەبێت بە جۆرێک بین کە‬ ‫نەبێتە هۆی لە دەستدانی مافە ڕەواکانی‬ ‫میللەتەکەمان و لە هیچ مافێکی خۆمان‬ ‫خۆش نابین»‪.‬‬ ‫ل‪3‬‬

‫بەڕێوەبەرى گشتى پەروەردەى سلێمانى‪:‬‬

‫‪330‬مامۆستا بە شێوەى‬ ‫گرێبەست دادەمەزرێن‬

‫تایبەت بە ~‬

‫کردن بوەستێت چونکە ئەوە چەند‬ ‫ساڵە زەوی دابەش دەکرێت و هیچ‬ ‫کاریگەریەکی لەسەر مەسەلەی کرێ‬ ‫نشینی دروست نەکردووە و ئێمە‬ ‫ئەوە زۆر بەباش دەزانین کە ئێستا‬

‫نەجمەدین عەلى‪ ،‬بەڕێوەبەرى‬ ‫گشتى پ���ەروەردەى سلێمانى بە‬ ‫~ ڕاگەیاند ‪ 330‬کەسمان‬ ‫بە گرێبەست بۆ هاتووە ئەو ‪330‬‬ ‫پلەیە دابەشمان کردووە بەسەر ‪13‬‬ ‫پ���ەروەردەدا بە گوێرەى گ��ەورەو‬ ‫زەوی دابەش کردنی وەستاندووە و بچوکى پەروەردەکان لە ‪%80‬ئەو‬ ‫کردوویەتی بە دابەش کردنی یەکەی پلەى گرێبەستانە بۆ مامۆستایە‬ ‫نیشتەجێبوون ئەوە کاریگەری دەبێت و زۆرب��ەش��ی��ان بڕوانامەکانیان‬ ‫لەسەر کەمبوونەوەی کرێنشین»‪.‬‬ ‫بەکالۆریۆسە بۆ ئ��ەوەى بتوانرێ‬ ‫ل‪ 3‬ک��ێ��ش��ەک��ان��ى ک��ەم��ى م��ام��ۆس��ت��ا‬

‫لەسنورى پەروەردەکان چارەسەر‬ ‫بکرێ و فرمانى دامەزراندنى ئەو‬ ‫مامۆستایانە بە گرێبه‌ست هاتۆتەوە‬ ‫لە وەزارەتى پەروەردەوە‪.‬‬ ‫وت��ی��ش��ى ئ���ەو گ��رێ��ب�ه‌س��ت��ان�ه‌‬ ‫زۆربەیان پسپۆڕییەکانى ( فیزیا و‬ ‫کیمیا و ک��وردى ) و هه‌روه‌ها لە‬ ‫پسپۆڕیەکانى ترى تێدایە‪.‬‬ ‫بەرێوەبەرى گشتى پەروەردەى‬ ‫سلێمانى وتیشى ئەمرەکانمان‬ ‫دەرک������ردوون و س���اڵ ب��ە س��اڵ‬ ‫فەرمانەکانیان بۆ تازە دەکرێتەوە‬ ‫بە پێى پێویستى‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2013/12/24 | 777‬سێشەممە‬

‫هەواڵ و ڕاپۆرت‬ ‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود ‪ :‬پێویست ‌ه هه‌ر‬ ‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود پێشوازیی کرد‬ ‫تاکێک مانگان ‌ه ‪ 50‬دۆالرى داهاتى نه‌وتى پێ بدرێت‬ ‫ل ‌ه ژماره‌یه‌ک که‌سایه‌تى‬

‫رۆژی هەینی بەرواری ‪2013/12/ 20‬‬ ‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‪،‬‬ ‫ب �ه‌ ئ��ام��اده‌ب��وون��ى ه��ه‌ڤ��ااڵن فاتیح‬ ‫ره‌ئ��ووف ئه‌ندامى مه‌کته‌بى سیاسى‬ ‫و عه‌تا تۆفیق ئه‌ندامى ئه‌نجوومه‌نى‬ ‫سه‌رکردایه‌تى‪ ،‬پێشوازیی ک��رد له‌‬ ‫عه‌باس ئاغاى میراوده‌لى و ژماره‌یه‌ک‬ ‫که‌سایه‌تى ترى ناوچه‌ جیاوازه‌کانى‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫ل ‌ه دیدارێکدا به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود دواى په‌یامى به‌خێرهاتن‪،‬‬ ‫ب��اس��ى ل �ه‌ دۆخ���ى ن��اوچ �ه‌ک �ه‌ ک��ردو‬ ‫گۆڕانکارییه‌کانى ناوچه‌که‌ى بۆ هێنانه‌‬ ‫دى خه‌ون و مافه‌ مێژوویه‌کانى کورد‬ ‫به‌ پڕ بایه‌خ ناوبردو هیواى خواست‬ ‫هه‌موو الیه‌ک پێکه‌وه‌ کار بکه‌ن بۆ‬

‫س��وود وه‌رگ��رت��ن ل�ه‌و هه‌لومه‌رجه‌ى‬ ‫هاتۆته‌ ئاراوه‌‪.‬‬ ‫ه����ه‌ر ل����ه‌و دی��������داره‌دا ب��ه‌ڕێ��ز‬ ‫محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود باسى له‌‬ ‫ده‌ستکه‌وته‌کانى گه‌لى کورد کردو رۆڵى‬ ‫که‌سایه‌تییه‌ دیاره‌کانى کوردستانى‬ ‫له‌ به‌دیهێنانى ئه‌و ده‌ستکه‌وتانه‌ و‬ ‫یارمه‌تیدانى هێزى پێشمه‌رگه‌ به‌‬ ‫گرنگ وه‌سفکرد و جه‌ختى کرده‌وه‌ که‌‬ ‫ده‌بێت تاک به‌ تاکى کوردستان خه‌بات‬ ‫بکات بۆ پارێزگارى له‌و ده‌ستکه‌وتانه‌و‬ ‫پاراستنى یه‌کڕیزى نێو ماڵى کورد‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها به‌ڕێزیان باسى له‌ مێژووى‬ ‫ح��زب��ى سۆسیالیست دیموکراتى‬ ‫کوردستان کردو باسى له‌و قوربانى و‬ ‫گیانبه‌خشیه‌ کرد که‌ هه‌ڤاڵه‌کانى ئه‌و‬

‫حزبه‌ له‌ به‌دیهێنانى ئازادى ئه‌مرۆى‬ ‫کوردستاندا پێشکه‌شیان ک��ردوه‌و‬ ‫راشیگه‌یاند‪ :‬حزبى سۆسیالیست تا‬ ‫دوا وێستگه‌ى به‌دیهێنانى ئامانجه‌‬ ‫بااڵکانى گه‌لى کورد له‌ خه‌باتکردن‬ ‫ب���ه‌رده‌وام ده‌بێت و کار ده‌ک��ات بۆ‬ ‫هێنانه‌دى خواسته‌کانى جه‌ماوه‌رى‬ ‫کوردستان‪.‬‬ ‫الى خۆشیانه‌وه‌ شاندى میوان‬ ‫سوپاسى به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمودیان کرد بۆ ئه‌و پێشوازییه‌‬ ‫گه‌رمه‌و رۆڵى به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمودیان له‌ گشت قۆناغه‌کانى‬ ‫خه‌باتى رزگ��ارى گه‌لى کوردستان‬ ‫به‌رز نرخاندو هیواى له‌ش ساغیان بۆ‬ ‫خواست‪.‬‬

‫وەزیری تەندروستی‪ :‬توانیمانە ڕێژەی فرۆشتنی‬ ‫دەرمان لەبازاری ڕەش کەم بکەینەوە‬

‫وەزی��ری تەندروستی عێراق پێی‬ ‫وای���ە ک��ە دەرچ���وون���ی دەرم����ان لە‬ ‫نەخۆشخانەکان بەشێوەیەکی نا‬ ‫فەرمیی کەم بۆتەوە لەدوای ئەوەی‬ ‫حکومەتی عێراق توانیوتی حکومەتێکی‬ ‫ئەلکترۆنی دابنێت بۆ کەم کردنەوەی‬ ‫گەندەڵی لەناو دامودەزگاکاندا‪.‬‬

‫مەجید حەمەد ئەمین وەزی��ری‬ ‫تەندروستی عێراق ڕاگەیاند‪ :‬پێشتر‬ ‫وەزارەتی تەندروستی کێشەکانی یەک‬ ‫جار زۆر بوو وگەندەڵیەکی یەکجار‬ ‫زۆری تێدا بوو ودکتۆر وکارمەندان‬ ‫دەیانتوانی دەرمان لەنەخۆشخانەکان‬ ‫دەربکەن وبیفرۆشن لەبازاری ڕەش‬ ‫بەاڵم ئێستا توانیمانە بەشێوەیەکی‬ ‫باش کۆنترۆڵی ئەو کێشەیە بکەین‬ ‫نەک بەتەنها وەزارەت��ی تەندروستی‬ ‫ب��ەڵ��ک��و وەزارەت���ەک���ان���ی دی��ک��ەش‬ ‫توانیوانەوە کۆنترۆڵی گەندەڵی بکەن‬ ‫لەناو دامودەزگاکانیدا ‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬حکومەتی ئەلکترۆنی‬ ‫س��ەرج��ەم کێشەکانی وەزارەت����ی‬ ‫چ��ارەس��ەر ک��رد ب��ەدان��ان��ی ئامێری‬ ‫نوێ لەناو کۆگاکاندا وفەرمانبەران‬ ‫دەتوانن لەناو وەزارەتەوە کۆنترۆڵی‬

‫وادەی تۆمارکردنی قەوارە سیاسییەکان بۆ‬ ‫هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی پارێزگاکان راگەیەنرا‬ ‫کۆمیسیۆنی ب���ااڵی س��ەرب��ەخ��ۆی‬ ‫هەڵبژاردنەکان بانگهێشتی ئەو قەوارە‬ ‫سیاسییانە دەک��ات کە دەیانەوێت لە‬ ‫هەڵبژاردنی ئەنجو‌ومەنی پارێزگاکانی‬ ‫هەرێمی کوردستان بەشداری بکەن بۆ‬ ‫ئەوەی ناوەکانیان تۆمار بکەن‪ .‬سەربەست‬ ‫مستەفا ئامێدی‪ ،‬سەرۆکی کۆمیسیۆنی‬ ‫ب��ااڵی س��ەرب��ەخ��ۆی هەڵبژاردنەکانی‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬رای��گ��ەی��ان��د ئ��ەم��ڕۆ وادەی‬ ‫تۆمارکردنی ناوی لیست و قەوارەکانیان‬ ‫راگەیاندووە‪ ،‬کە لە ‪ 2013/12/24‬تا‬ ‫‪ 2013/12/27‬دەب��ێ��ت‪ .‬سەربەست‬ ‫ئامێدی وت��ی «بەهیچ شێوەیەک ئەو‬ ‫وادەیەی دانراوە درێژناکرێتەوە‪ ،‬ئەوەش‬ ‫بۆ ئەوەیە ئەگەر کەسێک ئێستا بەنیاز‬ ‫بێت نوێی بکاتەوە رێگای پێدرابێت‪».‬‬ ‫گوتیشی‪« :‬تۆمارکردن و پەسندکردنی‬ ‫هاوپەیمانییەکان لە ‪ 2013/12/24‬تا‬ ‫‪ ،2013/12/28‬هەروەها پێشکەشکردنی‬

‫لیستی پاڵێوراوان لە ‪ 2013/12/24‬تا‬ ‫‪ )2014/1/2‬دەبێت‪ .‬سەرۆکی کۆمیسیۆنی‬ ‫س��ەرب��ەخ��ۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق‬ ‫رایگەیاند‪« :‬ئێمە کاتی خۆی کە قەوارە‬ ‫سیاسییەکان لیستی کاندیدەکانیان‬ ‫پێشکەش نەکردبوو زیاتر لە سەدا ‪30‬‬ ‫بەرنامەکەمان جێبەجێکردبوو‪ ،‬ئێستاش‬ ‫لە سەدا ‪ 30‬تێپەڕیوە و لەو ماوەیەدا‬ ‫تەواوی دەکەین»‪ .‬سەرۆکی کۆمیسیۆنی‬ ‫ب���ااڵی س��ەرب��ەخ��ۆی ه��ەڵ��ب��ژاردن��ەک��ان‬ ‫جەختیکردەوە‪ ،‬کە داوای��ان��ک��ردووە لە‬ ‫حکومەتی هەرێمی کوردستان لەبری ‪-30‬‬ ‫‪ 2014-4‬کە کاتی هەڵبژاردنی پەرلەمانی‬ ‫عێراقە‌و بڕیارە هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی‬ ‫پارێزگاکانی هەرێمی کوردستانیش لەو‬ ‫وادەیە بەڕێوەبچێ‪ ،‬هەڵبژاردنەکە بخرێتە‬ ‫‪،2013-8-30‬ب�����ەاڵم پێشتر حکومەت‌و‬ ‫الیەنە سیاسییەکانیش ئەو داوایەیان‬ ‫رەتکردەوە‪.‬‬

‫ئەو کۆگایانە بکەن بەبێ ئەوەی هیچ‬ ‫کەسێک دەرم��ان��ی تێدا دەر بکات‬ ‫ئەویش پێشکەوتویەکی ی��ەک جار‬ ‫باشە‪.‬‬ ‫ڕوونیشیکردەوە‪ :‬دەتوانم بڵێم‬ ‫توانیمانە بەشێوەیەکی یەک جار زۆر‬ ‫گەندەڵی لەناو وەزارەتی تەندروستی‬ ‫ودام��ودەزگ��اک��ان��ی ک��ەم بکەینەوە‬ ‫بەاڵم تا ئێستا گەندەڵی هەر ماوە‬ ‫وئ���ەوەش رۆژ ب���ەدوای رۆژ کەمتر‬ ‫دەبێتەوە و لەڕێگای کۆنفراسەکاندا‬ ‫هۆشیاری هاواڵتیان وفەرمانبەران‬ ‫دەکەین بە کەم کردنەوەی گەندەڵی‬ ‫وداوا لەهاواڵتیان دەکەین بەهاوکاری‬ ‫کردنمان بۆ کەم کردنەوەی گەندەڵی‬ ‫لەعێراقدا‪.‬‬ ‫شایەنی باسە‪ :‬وەزارەت��ەک��ان��ی‬ ‫عێراق گەندەڵیەکی زۆری تێدایە‪.‬‬

‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‬ ‫پێیوایه‌ ده‌بێت له‌ هه‌رێمى کوردستان‬ ‫سیسته‌مى ئ��ی��دارى ب��گ��ۆڕدرێ��ت‪،‬‬ ‫راشیده‌گه‌یه‌نێت ناردنه‌ ده‌ره‌وه‌ى نه‌وت‬ ‫ده‌بێته‌ هۆى دروستبوونى ده‌وڵه‌تى‬ ‫سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬به‌پێویستیشى ده‌زانێت‬ ‫به‌شێک له‌ داهاتى نه‌وت راسته‌وخۆ‬ ‫بدرێته‌ خه‌ڵک و هه‌ر تاکێک مانگانه‌‬ ‫‪ 50‬دۆالرى پێ بدرێت‪.‬‬ ‫له‌ به‌رنامه‌ی له‌گه‌ڵ رووداوه‌کانى‬ ‫رادیۆ نه‌وا‪ ،‬به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود رایگه‌یاند‪ :‬ئێمه‌ پێویستمان‬ ‫به‌ گۆڕینى سیستمى ئیدارى هه‌یه‌‬ ‫له‌ هه‌رێمى کوردستان‪ ،‬ده‌شلێت‪:‬‬ ‫سیسته‌م چه‌ند شتێک ده‌یگۆڕێت‬ ‫که‌ یه‌که‌میان ده‌س��ت��ووره‌ که‌ ئێمه‌‬ ‫نیمانه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و یاسایانه‌ى که‌‬ ‫له‌ ده‌ستوور جیاده‌کرێته‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌‬ ‫ئه‌و یاسایانه‌شمان نییه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئێستا‬ ‫حکومه‌تى هه‌رێم له‌ زۆربه‌ى کاته‌کاندا‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ یاسا کۆنه‌کانى عێراق‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ب�ه‌ڕاى من هه‌رێمى کوردستان‬ ‫پێویستى به‌ سیسته‌مه‌»‪.‬‬ ‫به‌ڕێز محه‌مه‌دى حاجى مه‌حمود‬ ‫راشیگه‌یاند‪« :‬ئێمه‌ له‌ کۆبوونه‌وه‌مان‬ ‫له‌گه‌ڵ نێچیرڤان ب��ارزان��ى‪ ،‬له‌پێناو‬ ‫دۆخى ئه‌مرۆى کوردستان حکومه‌تى‬ ‫یه‌کڕیزى نیشتیمانیمان پێشنیار‬ ‫ک��ردووه‌‪ ،‬ئه‌و حکومه‌ته‌ش پێویستى‬ ‫به‌ چه‌ند خاڵێک هه‌یه‌‪ ،‬یه‌ک له‌وانه‌‬ ‫پرسى نه‌وته‌‪ ،‬ئایا ئێمه‌ چۆن ئه‌توانین‬ ‫به‌ داهاتى ن�ه‌وت واڵته‌که‌مان پێش‬ ‫بخه‌ین؟ وه‌ ئێمه‌ پێمانوایه‌ ده‌بێت‬ ‫سه‌ربه‌خۆیی ئابوورى به‌ده‌ست بهێنین‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ى ببینه‌ ده‌وڵ����ه‌ت‪ ،‬بۆیه‌‬

‫ده‌بێت هه‌موومان پشتگیرى له‌ ناردن ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ى نه‌وت بکه‌ین‪ ،‬تاکو له‌رووى‬ ‫ئابووریه‌وه‌ سه‌ربه‌خۆ ببین»‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ل �ه‌ب��اره‌ى ئاشکراکردنى‬ ‫داهاتى نه‌وت و غ��ازه‌وه‌ وتى‪« :‬من‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌م که‌ نه‌وت بچێته‌ ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم پێویسته‌ حکومه‌ت داهاته‌که‌شى‬ ‫بۆ خه‌ڵک ئاشکرا بکات و بۆى روون‬ ‫بکاته‌وه‌ که‌ له‌چیدا خه‌رجى کردووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌و شتانه‌ى که‌ په‌یوه‌ندى به‌‬ ‫مه‌سه‌له‌ى نه‌ته‌وه‌ییه‌وه‌ هه‌یه‌ پێویست‬ ‫ناکات باس بکرێن له‌ راگه‌یاندنه‌کان‬ ‫و ده‌کرێت له‌ په‌رله‌مان بۆ نوێنه‌رانى‬ ‫خه‌ڵک روونبکرێته‌وه‌‪ ،‬ده‌شڵێت وه‌ک‬ ‫چ��ۆن خۆماڵیکردنى نه‌وتى عێراق‬ ‫ژی��ان��ى ه�ه‌م��وو عێراقى گ���ۆڕى‪ ،‬به‌‬ ‫هه‌مان شێوه‌ ناردنه‌ ده‌ره‌وه‌ى نه‌وتى‬ ‫هه‌رێمیش ژیانى هه‌موو هاواڵتیانى‬ ‫کوردستان ده‌گۆڕێت»‪.‬‬ ‫راى حزبى سۆسیالیستیش له‌سه‌ر‬ ‫داهاتى نه‌وت و چۆنیه‌تى خه‌رجکردنى‬ ‫ده‌خ��ات �ه‌روو ده‌ڵێت‪« :‬ئێمه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ین له‌ پاره‌ى نه‌وت هه‌ر تاکێک‬ ‫مانگانه‌ ‪ 50‬دۆالرى پێ بدرێت که‌‬ ‫بۆ خێزانێکى ‪ 6‬که‌سى ده‌کاته‌ ‪300‬‬ ‫دۆالر‪ ،‬ئه‌وه‌ش ره‌نگه‌ هه‌موو تاکه‌کان‬

‫ده‌وڵ�ه‌م�ه‌ن��د ن�ه‌ک��ات‪ ،‬ب��ه‌اڵم ده‌بێت ‌ه‬ ‫هۆى نه‌مانى ه��ه‌ژارى‪ .‬بۆیه‌ ده‌بێت‬ ‫داهاته‌که‌ى بگاته‌ گشت تاکه‌کانى‬ ‫خه‌ڵکى کوردستان‪ ،‬دروستکردنى‬ ‫جاده‌ و سه‌دو نه‌خۆشخانه‌و سه‌رجه‌م‬ ‫خ��زم�ه‌ت��گ��وزاری��ی�ه‌ک��ان��ى ت��ر ئه‌رکى‬ ‫حکومه‌ته‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت به‌شێک له‌و‬ ‫داهاته‌ راسته‌وخۆ بدرێته‌ خه‌ڵک»‪.‬‬ ‫ل���ه‌ب���اره‌ى داب��ه‌زی��ن��ى ه �ه‌رس��ێ‬ ‫حزبى (سۆسیالیست و شیوعى و‬ ‫زه‌حمه‌تکێشان) به‌ یه‌ک لیست بۆ‬ ‫هه‌ڵبژاردنى ئه‌نجوومه‌نى نوێنه‌رانى‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬ب �ه‌ڕێ��ز م��ح �ه‌م �ه‌دى حاجى‬ ‫مه‌حمود رایگه‌یاند‪« :‬پێشتر هه‌وڵماندا‬ ‫که‌ هه‌ڵبژاردنه‌که‌ یه‌ک بازنه‌یی بێت‬ ‫نه‌ک فره‌ بازنه‌یی به‌اڵم ئه‌وه‌ نه‌کرا‪،‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا نه‌شتوانرا ه�ه‌م��وو هێزه‌‬ ‫کوردییه‌کان له‌ ناوچه‌ داب��ڕاوه‌ک��ان‬ ‫به‌ لیستێک به‌شدارى بکه‌ن‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئێمه‌ ئه‌و سێ الیه‌نه‌ بڕیارماندا که‌‬ ‫پێکه‌وه‌ بین تاکو ده‌نگه‌کان په‌رته‌وازه‌‬ ‫نه‌بێت و ئه‌گه‌ر له‌و هه‌ڵبژاردنه‌و له‌و‬ ‫ماوه‌یه‌دا سه‌رکه‌وتوو بووین‪ ،‬ئه‌وه‌‬ ‫ره‌نگه‌ له‌ داهاتوودا ئه‌و سێ الیه‌نه‌‬ ‫هاوپه‌یمانێتیه‌کى سیاسى ب�ه‌رده‌وام‬ ‫پێک بهێنین»‪.‬‬

‫شاره‌زوور‪ ،‬پڕۆژه‌کانی ساڵی ئاینده‌ی راگه‌یاند‬ ‫قایمقامی ق����ه‌زای ش����اره‌زوور‬ ‫پ��ڕۆژه‌ک��ان��ی ق��ه‌زاک��ه‌ی ب��ۆ ساڵی‬ ‫داهاتوو راگه‌یاند‪ ،‬که‌ داوای ‪ 14‬ملیار‬ ‫و ‪ 506‬ملیۆن دیناریان کردوه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی چه‌ند پڕۆژه‌یه‌کی گرنگی پێ‬ ‫ئه‌نجام بده‌ن‪ ،‬له‌ ساڵی ‪ 2013‬شدا‬ ‫به‌ بڕی زیاتر له‌ ‪ 18‬ملیار دینار‬ ‫پ��ڕۆژه‌ بۆ قه‌زاکه‌ خراوه‌ته‌ بواری‬ ‫جێبه‌جێکردنه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ کۆنگره‌یه‌کی رۆژنامه‌وانیدا که‌‬ ‫دوێنێ دووشه‌ممه‌ ‪ 2013/12/23‬له‌‬ ‫هۆڵی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی رۆشنبیری و‬ ‫هونه‌ری ش��اره‌زوور سازیدا‪ ،‬سۆران‬ ‫عه‌لی‪ ،‬قایمقامی ق�ه‌زای ش��اره‌زوور‬ ‫پڕۆژه‌کانی ساڵی ‪ 2014‬راگه‌یاند‌و‬ ‫ئاماژه‌ی به‌وه‌کرد‪ :‬داوای ‪ 14‬ملیار‬ ‫و ‪ 506‬ملیۆن دیناریان ک��ردوه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی چه‌ندین پڕۆژه‌ی پێ جێبه‌جێ‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫له‌و کۆنگره‌ رۆژنامه‌نووسییه‌دا‬ ‫قایمقامی ش������اره‌زووری م���ژده‌ی‬

‫کردنه‌وه‌ی کۆلێژێکی له‌ مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫قه‌زاکه‌ له‌ ساڵی ‪ 2014‬دا راگه‌یاند‬ ‫وتیشی‪« :‬هه‌موو هه‌وڵێک ده‌خه‌ینه‌گه‌ڕ‬ ‫تابه‌باشترین شێوه‌ پڕۆژه‌کان بچنه‌‬

‫بواری جێبه‌جێکردنه‌وه‌»‪.‬‬ ‫روونیشیکرده‌وه‌‪ :‬له‌ساڵی ‪2013‬دا‬ ‫به‌بڕی ‪ 18‬ملیار و ‪ 745‬ملیۆن و ‪852‬‬ ‫هه‌زار دینار پرۆژه‌ جێبه‌جێکراوه‌‪.‬‬

‫وه‌زیری دارایی هه‌رێم‪ :‬بودجه‌ی ‪2014‬مان ئاماده‌ی ‌ه و چاوه‌ڕێی حکومه‌ت و په‌رله‌مانین‬

‫وه‌زی���ری دارای���ی حکومه‌تی هه‌رێم‬ ‫رایگه‌یاند‪ ،‬بودجه‌ی ‪2014‬یان ئاماده‌ی ‌ه و‬ ‫لیژنه‌یه‌کی تایبه‌تیش بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌‬ ‫پێکهێنراو‌ه و ته‌نها چاوه‌ڕێی پێکهێنانی‬ ‫حکومه‌ت و هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکایه‌تی‬ ‫په‌رله‌مان ده‌که‌ن تا قسه‌ی له‌سه‌ر بکرێت‪.‬‬ ‫دوێ��ن��ێ دووش�ه‌م��م� ‌ه ‪2013/12/23‬‬

‫بایز تاڵه‌بانی‪ ،‬وه‌زیری دارایی حکومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی کوردستان‪ ،‬ل ‌ه میانه‌ی کردنه‌وه‌ی‬ ‫بانکی زانکۆ ل ‌ه قه‌زای کۆیه‌‪ ،‬ک ‌ه بانکێکی‬ ‫تایبه‌ت ‌ه ب ‌ه مامۆستایان و خوێندکارانی‬ ‫زانکۆ‪ ،‬له‌باره‌ی دواکه‌تنی په‌سه‌ندکردنی‬ ‫ب��ودج�ه‌ی ساڵی ‪2014‬ه‌و‌ه رایگه‌یاند‪،‬‬ ‫بودجه‌یان ئاماده‌ی ‌ه و ته‌نها چاوه‌ڕێی‬

‫پێکهێنانی حکومه‌ت و دانیشتنه‌کانی‬ ‫په‌رله‌مان ده‌که‌ن‪ .‬بایز تاڵه‌بانی ئه‌وه‌شی‬ ‫خسته‌ڕوو‪ ،‬ک ‌ه کار به‌و سیستم ‌ه نوێیه‌ی‬ ‫موچه‌ی عێراق ده‌که‌ن و هه‌ر موچه‌یه‌ک له‌‬ ‫به‌غداد کاری پێ بکرێت ل ‌ه هه‌رێمیش به‌‬ ‫هه‌مان شێو‌ه کاری پێده‌کرێت‪.‬‬ ‫وتیشی‪ :‬حساباتی کۆتایی ساڵی‬

‫‪2013‬یان ئاماده‌کردوه‌و ره‌وانه‌ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫وه‌زیرانیان ک��ردو‌ه بۆ په‌سه‌ندکردنی‪.‬‬ ‫راشیگه‌یاند‪ :‬ئه‌مساڵ س ‌ێ هه‌زار و ‪500‬‬ ‫که‌سیان دامه‌زراندوه‌و ئێستاش چاوه‌ڕێی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ی زیاتر ل ‌ه س ‌ێ ساڵ ‌ه ب ‌ه گرێبه‌ست‬ ‫کارده‌که‌ن‪ ،‬بکرێن ب ‌ه هه‌میشه‌یی‪.‬‬

‫چوارشه‌ممه‌ی داهاتوو هه‌ولێر و به‌غدا له‌سه‌ر هه‌نارده‌کردنی نه‌وتی کوردستان گفتوگۆ ده‌که‌ن‬

‫وه‌زیری نه‌وتی عێراق ئاشکرای کرد‪،‬‬ ‫بڕیار‌ه چوارشه‌ممه‌ی داواهاتوو حکوومه‌تی‬ ‫فیدرال و حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان‬ ‫بۆ گفتوگۆ ل ‌ه ب��اره‌ی ورده‌کارییه‌کانی‬ ‫هه‌ناردن ‌ه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وت ل ‌ه رێگه‌ی هێڵه‌‬ ‫تازه‌که‌ی کوردستان کۆده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌زیری نه‌وتی عێراق‪ ،‬عه‌بدولکه‌ریم‬ ‫لعێبی ل ‌ه سه‌روبه‌ندی ده‌ستپێکردنی‬ ‫کۆبوونه‌وه‌ی ‪ 91‬بۆ ئه‌نجوومه‌نی وه‌زیرانی‬ ‫واڵت ‌ه عه‌بییه‌کانی هه‌نارده‌کردنی نه‌وت‬

‫(ئۆپه‌یک) ل ‌ه ده‌وح ‌ه ب ‌ه ئاژانسی هه‌واڵی‬ ‫ئه‌ڵمانیایی وتووه‌‪ :‬چوارشه‌ممه‌ی داهاتوو‬ ‫له‌گه‌ڵ حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له‌‬ ‫سه‌ر هه‌ناردن ‌ه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وتی کوردستان‬ ‫ل ‌ه رێگه‌ی ئه‌و هێڵت ‌ه تاز‌ه و سه‌ربه‌خۆیه‌ی‬ ‫نێوان هه‌رێم و تورکیا گفتوگۆ ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ه �ه‌رچ �ه‌ن��د‌ه ئ��ام��اژه‌ی ب � ‌ه شوێنی‬ ‫کۆبوونه‌وه‌که‌ی نێوان حکوومه‌تی ناوه‌ند‬ ‫و حکوومه‌تی هه‌رێم ن�ه‌ک��ردوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هیوا خواز‌ه بگه‌ن ‌ه چاره‌سه‌رییه‌ک ک ‌ه له‌‬

‫به‌رژه‌وه‌ندی گشتیدا بێت‪.‬‬ ‫لعێبی ئاماژه‌یداوه‌ ب �ه‌وه‌ی له‌ دوا‬ ‫س�ه‌ردان�ه‌ک�ه‌ی وه‌زی��ری وزه‌ی تورکیا‬ ‫بۆ به‌غدا‪ ،‬گفتوگۆی له‌ س�ه‌ر پرسی‬ ‫هه‌نارده‌کردنی نه‌وتی ده‌رهاتووی هه‌رێم‬ ‫بۆ ده‌ره‌وه‌ ک��راوه‌ له‌ رێگه‌ی هێڵێکی‬ ‫سه‌ربه‌ست ب �ه‌ره‌و تورکیا به‌پێی ئه‌و‬ ‫رێککه‌وتنه‌ی ل�ه‌ ن��ێ��وان حکوومه‌تی‬ ‫تورکیا و حکوومه‌تی هه‌رێم له‌م دواییه‌‬ ‫مۆرکراوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش حکوومه‌تی فیدرالی‬

‫عێراقی توڕه‌ کردوه‌‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا ل � ‌ه ه�ه‌ف��ت�ه‌ی راب����ردوو‪،‬‬ ‫یاریده‌ده‌ری سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق بۆ‬ ‫کاروباری وزه‌‪ ،‬حسێن شه‌هرستانی له‌‬ ‫تۆکیۆی پایته‌ختی ژاپۆن رایگه‌یاندبوو‬ ‫ک ‌ه حکوومه‌تی به‌غدا الری نیی ‌ه له‌‬ ‫سه‌ر هه‌ناردن ‌ه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وتی هه‌رێمی‬ ‫کوردستان بۆ ده‌ره‌و‌ه ل ‌ه رێگه‌ی تورکیا‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌و مه‌رجه‌ی هه‌نارده‌‌کردنه‌ک ‌ه له‌‬ ‫ژێر چاوێری حکوومه‌تی عێراقی بێت‪.‬‬


‫دیدار‬ ‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫سێشەممە | ‪ | 2013/12/24‬ژماره ‪ | 777‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫‪3‬‬

‫ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق‪:‬‬

‫خەڵکانێک لە عێراق خۆراکی زبڵدانەکان دەخۆن‬

‫دیمانە‪~ :‬‬

‫النە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی‬ ‫ن��وێ��ن��ەران��ی ع��ێ��راق ل��ە دی��دارێ��ک��ی‬ ‫تایبەتی ~ ئاماژە بۆ ئەوە‬ ‫دەکات کە حکومەتی عێراق لە بواری‬ ‫ئابوری و ئەمنی و خزمەتگوزاری‬ ‫شکستی هێناوە سەبارەت بە ناردنە‬ ‫دەرەوەی نەوتی هەرێمیش ناوبراو‬ ‫وتی پێشتر ڕێککەوتنێک هەبووە لە‬ ‫نێوان حکومەتى هەرێمی کوردستان‬ ‫و حکومەتى ناوەند سەبارەت بەوەی‬ ‫کە چەند ن��ەوت بڕواتە دەرەوە و‬ ‫ئەوەی ئێستا دەیکەن بەس فشارە‪.‬‬

‫№‬

‫نێوان هەرێم و بەغدادا بۆ ئەوەی‬ ‫ڕێککبکەون ل��ەس��ەر ب��ودج��ە وە‬ ‫ئەمساڵیش ئەو فشارانە زۆرتر دەبن‬ ‫بە دڵنیایەوە چونکە ئێستا پێش‬ ‫ه��ەڵ��ب��ژاردن��ە و ه��ەم��وو الیەنەکان‬ ‫ئەیانەوێت زۆرت��ری دەستکەوتوو‬ ‫وقسەی خۆیان لە یاساکەدا جێ‬ ‫بکەنەوە ‪ ،‬وە مەسەلەی ناردنە‬ ‫دەرەوەی نەوتی هەرێمیش شتێکی‬ ‫ئاسایی و یاساییشە و ڕاستە نەوت‬ ‫بەرهەمی هەموو خەڵکی عیراقەو‬ ‫کوردستانیش بەشێکە لەو عێراقە‬ ‫و پێشتر ڕێککەوتنێک هەبووە لە‬ ‫نێوان حکومەتى هەرێمی کوردستان‬ ‫و حکومەتى ناوەند سەبارەت بەوەی‬ ‫کە چەند ن��ەوت بڕواتە دەرەوە و‬ ‫ئەوەی ئێستا دەیکەن بەس فشارە ‪.‬‬ ‫*دەوترێت بودجەى ‪ 2014‬دەبێتە‬ ‫قوربانی موزایەداتی سیاسی لەبەر‬ ‫ئەوەی لە هەڵبژاردن نزیک دەبێتەوە‬

‫ئایا ئەم موزایەداتانە دەستی پێ‬ ‫کردووە ؟‬ ‫ بەدڵنیاییەوە ئەوە ڕاستە ئێستا‬‫لەبەر ئ��ەوەی لە هەڵبژاردنەکان‬ ‫ن��زی��ک دەب��ی��ن��ەوە ه��ەم��وو الی��ەن��ە‬ ‫عێراقیەکان فشارەکان زیاتر دەکەن‬ ‫بۆ شاردنەوەی کەمو کورتیەکانی‬ ‫خۆیان کە نەیانتوانییوە نە لە الیەنی‬ ‫ئەمنی و نە لە الیەنی ئابوورى وە‬ ‫ن��ە ل��ە الی��ەن��ی خ��زم��ەت��گ��وزاری��ەوە‬ ‫پێداویستەکانی هاواڵتیان دابین‬ ‫بکەن و دەیانەوێت بە فشار خستنە‬ ‫س��ەر هەرێم ئ��ەو کەموکورتیانەی‬ ‫خۆیان بشارنەوە ‪.‬‬ ‫*ئۆپەراسیۆنی دیجلە دەیەوێت‬ ‫بنکەیەک لە دووزخرماتوو بکاتەوە‬ ‫و هێزی پێشمەرگەش ڕێگری لێ‬ ‫دەکات ئایا ئێوە هەوڵتان نەداوە کە‬ ‫ئەو ئۆپەراسیۆنە هەڵبوەشێتێتەوە‬ ‫و س��ەرک��ردەک��ەی الببرێت یاخود‬

‫پرۆژه‌یاسای دادگای فیدڕاڵی و نه‌وت و غاز و‬ ‫یاسای حزبه‌کان و ژێرخانی ئابووریی ده‌که‌ون ‌ه‬ ‫خولی داهاتووی په‌رله‌مان‬ ‫№‬

‫*ئایا مەسەلەی بودجە لە عێراقدا‬ ‫بە کوێ گەیشتووە؟‬ ‫ ت��ا ئێستا پ����رۆژە یاسایی‬‫بودجەی ساڵى ‪ 2014‬نەگەشتۆتە‬ ‫ناو ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و‬ ‫پێویست بوو لە ‪10/15‬دا ئەو پرۆژە‬ ‫یاسایە بگاتە دەس��ت ئەنجومەنى‬ ‫نوێنەران بۆ ئەوەی پرۆژە یاساکە‬ ‫خوێندنەوەی بۆ بکرێت و پاشان‬ ‫پەسەند بکرێت ‪.‬‬ ‫*دەوترێت ڕێککەوتنێک لە نێوان‬ ‫بەغداد و هەرێمدا هەیە سەبارەت‬ ‫بە ناردنە دەرەوەی نەوتی هەرێم ؟‬ ‫ئایا ناردنە دەرەوەی نەوتی هەرێم‬ ‫لە الیەن هەرێم خۆیە وە یاسایی و‬ ‫دەستوریە ؟‬ ‫ مەسەلەکە ئەوە نییە کە بڵێیت‬‫گەشتونەتە ڕێککەوتن ‪ ،‬چونکە‬ ‫وەکو خۆتان دەزانن هەموو کاتێک‬ ‫حکومەتى ن��اوەن��د فشار ئەخاتە‬ ‫سەر هەرێم وەک��و پاریش ئاگادار‬ ‫ب��وون چەندین لیژنە پێکهێنرا لە‬

‫هەوڵبدەن کە ئ��ەو ئۆپەراسیۆنە‬ ‫بگوازرێتەوە بۆ ناوچەیەکی دیکەی‬ ‫عێراق ؟‬ ‫ بەدڵنیایەوە ئێمە چەندین جار‬‫داوامان کردووە کە ئەو ئۆپەراسییۆنە‬ ‫هەڵبوەشێتەوە و الببرێت چونکە‬ ‫تەنها ب��ۆت��ە ه��ۆی کێشە ب��ۆ ئەو‬ ‫ناوچانەو هیچی تر و چەندین جار‬ ‫کۆنگرەی ڕۆژنامەوانیمان ک��ردووە‬ ‫لە هۆڵەکانی پەرلەماندا و داوامان‬ ‫ک����ردووە ک��ە ئ���ەو ئ��ۆپ��ەراس��ی��ۆن��ە‬ ‫هەڵبوەشێتەوە ‪.‬‬ ‫*دەوت��رێ��ت پ��ەوەی��ن��دی نێوان‬ ‫ه��ەرێ��م و ب��ەغ��داد ب��ەه��ۆی ناردنە‬ ‫دەرەوەی نەوتەوە ئاڵۆز بووە ئایا‬ ‫ئێوە لە بەغداد هەست بەو ئاڵۆز‬ ‫بوونە دەکەن ؟‪ .‬ئایا هەڵسەنگاندنی‬ ‫ئێوە بۆ ئەو پەیوەندیە چۆنە ؟‬ ‫ سەبارەت بە پەیوەندیەکانی‬‫نێوان هەرێم و بەغداد دەبێت ئەوە‬ ‫بزانین ک��ە ج��ار ج��ارە ئ��اڵ��ۆزی و‬ ‫گرژی ڕووئەدات لە و پەیوەندیانەدا‬ ‫و ناکرێت ئ��ەوە بشارینەوە بەاڵم‬ ‫ئێستاش بەهۆی ئەو کێشەی ناردنە‬ ‫دەرەوەی نەوتەوە لەوانەیە هەنێک‬

‫ئاڵۆزی ڕوویدابێت و چونکە تا ئێستا‬ ‫ئێمە بەشێکین لە عێراق پێویستە‬ ‫ئەوە بزانین کە هەموو کارەکانمان‬ ‫ئەبێت لە ژێر چەتری دەستووردا بێت‪،‬‬ ‫بەاڵم هەمو کات ئێمە دانووستانمان‬ ‫پێباشترە لە شەرێکی خوێناوی کە‬ ‫بە زەرەری هەموو الیەک کۆتایی دێت‬ ‫‪ .‬ئێستاش هەوڵی جدیمان داوە بۆ‬ ‫چارەسەر کردنی ئەو کێشانە بەاڵم‬ ‫دەبێت بە جۆرێک بین کە نەبێتە‬ ‫هۆی لە دەستدانی مافە ڕەواکانی‬ ‫میللەتەکەمان و لە هیچ مافێکی‬ ‫خۆمان خۆش نابین ‪.‬‬ ‫*ئایا گرنگترین پرۆژە یاسا کە‬ ‫لەم خولەی پەرلەماندا پەسەندناکرێن‬ ‫و دەچنە خولی ئایندەی پەرلەمان‬ ‫کامانەن ؟‬ ‫ بەدڵنیایەوە هەندێک پ��رۆژە‬‫یاسای گرنگ هەن کە لەم خولەی‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان��دا پ��ەس��ەن��د ن��اک��رێ��ن و‬ ‫دەکەونەخولی داهاتووی پەرلەمانە‬ ‫لەوانە پرۆژە یاسایی دادگای فیدڕاڵی‬ ‫کە چەندین جار هاتە ناو ئەنجومەنى‬ ‫نوێنەران وبەاڵم لەبەر ئەوەی زۆرینە‬ ‫دەنگی پێنەدا یاساکە هێشتا وەکو‬

‫خۆی ماوە کە بەدڵنیایەوە دەکەوێتە‬ ‫خولی داهاتووی پەرلەمان و هەروەها‬ ‫پرۆژە یاسای نەوت و غاز و پرۆژە‬ ‫یاسای حزبەکان و پ��رۆژە یاسایی‬ ‫ژێرخانی ئابووری ئەوانە لەو پرۆژە‬ ‫یاسا گرنگانەن کە دەکەونە خولی‬ ‫داهاتووی پەرلەمان ‪.‬‬ ‫*ئایا حکومەتەکەی مالیکی لە‬ ‫چی بوارێکدا شکستی هێناوە لە‬ ‫چوار ساڵی ڕابردوودا ؟‬ ‫ ب��ەدڵ��دن��ی��ای��ەوە ل��ە زۆرب���ەی‬‫الی��ەن��ەک��ان��ەوە شکستی هێناوە‬ ‫ڕۆژانە دەبینین کە خەڵکێک لەناو‬ ‫زبڵدانەکاندا خواردن هەڵدەگرنەوە‬ ‫بۆ ئ��ەوەی بیحۆن ئەمە لە ڕوووی‬ ‫ئابووری خەڵکەوە هەروەها لە ڕووی‬ ‫ئەمنی و ئاسایشەوە شکستی هێناوە‬ ‫هەموو ڕۆژێ��ک تەقینەوە بەرۆکی‬ ‫خەڵکانی عێراق دەگرێت و خەڵکی‬ ‫سڤیل پێوە دەب��ن وە هەروەها لە‬ ‫ڕووی خزمەتگوزاریشەوە دەبینین‬ ‫کە عێراق زۆر بارودۆخی خراپەوە‬ ‫و هیچ خزمەتگوزاریەکی تیادا نییە‬ ‫س��ەرەڕای ئ��ەو بودجە زۆرەش کە‬ ‫هەیەتی ‪.‬‬

‫سەرۆکی کۆمەڵەی کرێنشینانی کوردستان ‪:‬‬

‫هەمواری یاسای کرێی خانوبەرەمان داوەتە پەرلەمان‬

‫دیمانە‪~ :‬‬

‫گ��وڵ��زار م��ح��م��ود س��ەرۆک��ی‬ ‫کۆمەڵەی کرێنشینانی کوردستان‬ ‫لە دیدارێکی تایبەتی – ئاماژە‬ ‫بەوە دەکات کە ئەوان وەستانی‬ ‫دابەشکردنی زەوی بە کارێکی‬ ‫باش دەزانن سەبارەت بە زۆری‬ ‫کرێی خانوو ناوبراو وتی پرۆژە‬ ‫مان هەیە بۆ ئەوەی گۆڕانکاری‬ ‫بکرێت لە کرێدا و ئەو پرۆژەیەمان‬ ‫داوەتە پەرلەمان و لە پەرلەمانی‬ ‫داه���ات���ودا گ��ف��ت��وگ��ۆی ل��ەس��ەر‬ ‫دەکرێت بەناوی ( هەمواری‬ ‫یاسای بەکرێدانی خانوبەرە ) ‪.‬‬ ‫*ئ��ای��ا ب��ە پێی ئ��ەو دات��او‬ ‫ئامارەی کە لەبەردەستاندایە‬ ‫ڕێ��ژەی کرێنشینی لە هەرێمی‬ ‫کوردستاندا چەندە ؟ و ئایا‬ ‫ڕێ��ژەی کرێنشینی ب��ەرەو زۆر‬ ‫ب��وون دەروات ی��اخ��ود ب��ەرەو‬ ‫کەمبوون ؟‬ ‫ بە پێی ئەو داتا و ئامارەی‬‫کە ئێمە المانە رێژەی کرێنشینان‬ ‫لە نێوان ‪ 85‬بۆ ‪90‬ه��ەزاردای��ە‬ ‫ئ��ەوە ڕێ���ژەی کرێنشینانە لە‬ ‫هەرێمی کوردستان بە پێی داتا‬

‫و ئامارەکانی ئێمە ‪.‬بەدڵنیایەوە‬ ‫ڕێژەی کرێنشینی بەرەو زیادبوون‬ ‫دەڕوات ‪.‬‬ ‫*ئ��ای��ا حکومەتی ه��ەرێ��م هیچ‬ ‫پالنێکی هەیە بۆ چارەسەر کردنی‬ ‫ئەم کێشە و نەهێشتن یاخود کەم‬ ‫ک��ردن��ەوەی رێ��ژەی کرێنشینان لە‬ ‫هەرێمی کوردستاندا ؟‬ ‫ بێگومان حکومەتی هەرێم یاسای‬‫هەیە بۆ ئەو مەسەلەیە و سااڵنە‬ ‫بودجە بۆ ئەو یاسایە دادەنرێت کە‬ ‫بەو بودجەیە یەکەی نیشتەجێبوون‬ ‫بۆ خەڵکانی کەم دەرامەت دروست‬ ‫دەکرێت و بە قیستی درێژخایەن‬ ‫دەدرێت بە هاواڵتیان و وە هیوادارین‬ ‫کە ئەو یاسایە بە گوڕ و تەوژمێکی‬ ‫زیاترەوە جێبەجێ بکرێت و بودجەی‬ ‫زیاتر بۆ ئەو مەسەلەیە دابنرێت بۆ‬ ‫ئەوەی بتوانین بنەبڕی ئەو کێشەیە‬ ‫بکەین یاخود بتوانین ئەو کێشەیە‬ ‫کەم بکەینەوە و خەڵکانی کرێنشین‬ ‫ژمارەیان کەم ببێتەوە ‪.‬‬ ‫*ئایا ئێوە داواکاریتان هەیە بۆ‬ ‫حکومەت بۆ ئەوەی بتوانن کێشەى‬ ‫نشتەجێبوون ک��ەم بکەنەوە بۆ‬ ‫نمونە بڵێن پێشینەی خانووبەرە‬ ‫ڕانەگیرێت بۆ ئەوەی ئەو کێشەیە‬ ‫زیاد نەکات ؟‬

‫ نەخێر ئێمە بە فەرمی ئەو‬‫داوایەمان نەکردووە و بەاڵم لە زۆر‬ ‫میدیا و ڕاگەیاندنەوە داوای ئەوەمان‬ ‫کردووە کە ئەو پێشینانە بەردەوام‬ ‫بن و بەدڵنیایشەوە ئەو پێشینانە‬ ‫ب���ەردەوام دەب��ن ئێستا تەنها بۆ‬ ‫ماوەیەکی کاتی وەستاوە و پاشان‬ ‫بەردەوام دەبێت ‪.‬‬ ‫*ئ��ای��ا م��ەس��ەل��ەی وەستاندنی‬ ‫دابەش کردنی زەوی نیشتەجێبوون‬ ‫چ کاریگەریەکی دەب��ێ��ت لەسەر‬ ‫مەسەلەی کرێنشینی ئایا پێتان وایە‬ ‫ئەمە دەبێتە هۆی زیادبوونی کرێ‬ ‫نشین ؟‬ ‫بێگومان کارێکی باشە کە زەوی‬‫داب���ەش ک��ردن بوەستێت چونکە‬ ‫ئ��ەوە چەند ساڵە زەوی داب��ەش‬ ‫دەکرێت و هیچ کاریگەریەکی لەسەر‬ ‫مەسەلەی ک��رێ نشینی دروس��ت‬ ‫نەکردووە و ئێمە ئەوە زۆر بەباش‬ ‫دەزان��ی��ن کە ئێستا زەوی داب��ەش‬ ‫کردنی وەستاندووە و کردوویەتی بە‬ ‫دابەش کردنی یەکەی نیشتەجێبوون‬ ‫ئ��ەوە ک��اری��گ��ەری دەب��ێ��ت لەسەر‬ ‫کەمبوونەوەی کرێنشین ‪.‬‬ ‫*ئ���ای���ا ه���ەوڵ���ت���ان داوە لە‬ ‫درەوەی سلێمانیش داتاو ئامارتان‬ ‫لەبەردەستدا بێت و نوێنەرایەتی‬

‫№‬

‫به‌پێی ئاماره‌کانی ئێم ‌ه‬ ‫ل ‌ه هه‌رێمی کوردستان ‪ 85‬بۆ ‪ 90‬هه‌زار‬ ‫کرێنشین هه‌یه‌‬ ‫№‬

‫بکەنەوە لە شارو شاررۆچکەکان ؟‬ ‫ بێگومان ئێمە ل��ە زۆرب���ەی‬‫نوێنەرایەتمان‬ ‫شاروشارۆچکەکان‬ ‫هەیە وداتاو ئامارەکانمان پێدەڵێن بۆ‬ ‫نمونە ئێستا بێجگە لەوەی کە تەنها‬ ‫لە ناو سلێمانی چوارنوێنەرایەتیمان‬ ‫ه��ەی��ە ل��ە هەڵه‌بجەی شەهیدیش‬ ‫نوێنەرایەتیمان هەیە ک��ە دات��او‬ ‫ئامارەکانی ئەو ناوچانەمان پێدەڵێت‬ ‫و هەروەها لە دهۆکیش نوێنەراتیمان‬ ‫هەیەکە داتاو ئامارەکانی دەروبەری‬ ‫دهۆکمان پێدەڵێت ‪ ،‬وە حکومەتیش‬ ‫لە هەمو شارو شارۆچکەکان یەکەی‬ ‫نیشتەجێبوون دروست دەکات نەک‬ ‫تەنها لە ناو پارێزگاکان ‪.‬‬ ‫*ئایا داواتان کردووە لە لیژنەی‬ ‫بااڵی وەبەرهێنان نوێنەراتان هەبێت‬ ‫بۆ ئەوەی لە مەسەلەی دانای نرخی‬ ‫یەکەکان بۆچوونی ئێوە وەربگیرێت‬ ‫و بڵێن ئەونرخە باشە بۆ هاواڵتیان؟‬ ‫ نەخێر داوام���ان ن��ەک��ردووە ‪،‬‬‫بەاڵم سەبارەت بە نرخ ئەو نرخەی‬

‫کە حکومەت دایناوە زۆر گونجاوە‬ ‫و سەبارەت بە تێچوونیشی ئەوە‬ ‫پەیوەندی بە هاواڵتیانەوە نییە‬ ‫و هەمووی حکومەت خۆی دابینی‬ ‫دەک���ات تەنها ئ���ەوە نەبێت کە‬ ‫هاواڵتیەکە ئەبێت بە م��اوەی ‪25‬‬ ‫ساڵ ئەو تێچووە بگێڕێتەوە ‪.‬ئەوە‬ ‫بە شێوەیەکی گشتی باسی ئەو‬ ‫پ��رۆژان��ە دەک��ەم کە حکومەت بۆ‬ ‫خەڵکی ک��ەم��دەرام��ەت دروس��ت��ی‬ ‫دەکات من باسی ئەو یەکانە ناکەم‬ ‫کە وەبەرهێنان خۆیان دروستی‬ ‫دەکەن و خەڵکی پارە دار خۆیان‬ ‫دەیکڕن ‪.‬‬ ‫*ئایا چی زانیاریەکتان لەسەر‬ ‫یەکەکانی کەنەکەوە هەیە ئایا کەی‬ ‫دابەش دەکرێت و نوێنەرتان دەبێت؟‬ ‫بێگومان ئێمە بە فەرمی داوامان‬‫ک��ردووە کە نوێنەرمان هەبێت لە‬ ‫لیژنەی بااڵی دابەش کردندا و ناوی‬ ‫نوێنەرەکەمان ناردووە بۆ پارێزگای‬ ‫سلێمانی بۆ ئەوەی لە کاتی دابەش‬

‫کردندا قسەى خۆمان هەبێت بۆ‬ ‫ئەوەی بزانین بە کێ دەدرێت و‬ ‫کێ لێی سوودمەند ئەبێت ‪.‬‬ ‫*دروس���ت کردنی یەکە بۆ‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ای��ان و پزیشکان و‬ ‫مامۆستایانی زانکۆ نیگەرانی‬ ‫لێکەوتەوە لەبەر ئەوەی نرخی‬ ‫ئەو یەکانە بەرزە و مانگانەکەشی‬ ‫زۆرە ئایا ئێوە کارتان کردووە بۆ‬ ‫ئەوەی بڵێن ئەو نرخە زۆرە و‬ ‫پێویستە کەم بکرێتەوە ؟‬ ‫ ئەو یەکانە ئیختیاریەو هەر‬‫مامۆستایەک بیەوێت دەتوانێت‬ ‫بەشدار بێت و هەر مامۆستایەکیش‬ ‫نەوییست دەتوانێت بەشدار نەبێت‬ ‫و تەنها ئەوەیە هەر مامۆستایەک‬ ‫ت��وان��ای ئ����ەوەی ه��ەب��ێ��ت ئ��ەو‬ ‫پێشەکیە بدا و ئەو نرخە بدات‬ ‫دەت��وان��ێ��ت ئ��ەو یەکانە بکڕێت‬ ‫ئەگەر نەیتوانی ئەوە دەتوانێت‬ ‫لە یەکەکانی خکومەت وەریبگرێت‬ ‫کە بۆ خەڵکانی کەم دەرامەت و‬ ‫هەژار دروست دەکرێن ‪.‬‬ ‫*ئایا ئێوە پرۆژەتان چییە‬ ‫؟و داواکاریشتان چییە ؟‬ ‫ پ����رۆژەى ئ��ێ��م��ەدروس��ت‬‫ک��ردن��ی ئ��ەو یەکانە ب��وو کە‬ ‫ئێستا ئەوەتا لە بواری جێبەجێ‬ ‫کردندان و پرۆژەی ترمان هەیە‬ ‫بۆ ئەوەی گۆڕانکاری بکرێت لە‬ ‫کرێدا و ئەو پرۆژەیەمان داوەتە‬ ‫پ��ەرل��ەم��ان و ل��ە پەرلەمانی‬ ‫داه��ات��ودا گفتوگۆی لەسەر‬ ‫دەکرێت بەناوی (هەمواری‬ ‫یاسای بەکرێدانی خانوبەرە)‬ ‫وە ئ��ەو ک��رێ��ی�ه‌ش ک��ە ئێمە‬ ‫دیاریمان کردووە بریتیە لە ‪5%‬‬ ‫یاخود ‪6%‬ی ئەو تێچووەی کە‬ ‫خانووەکە تێی چووە‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2013/12/24 | 777‬سێشەممە‬

‫ڕاپۆرت‬ ‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫«لە عێراقدا یاسا دەقێکى الستیکیە دەیکشێنن بە ئارەزووى خۆیان»‬

‫ئا‪ :‬عومەر غواڵمى‬

‫سااڵنە لەسەر و بەندى پرۆژە‬ ‫ی��اس��اى ب���وودج���ەدا ژم��ارەی��ەک‬ ‫ل��ە پ��ەرل��ەم��ان��ت��اران��ى ع��ێ��راق لە‬ ‫عەرەبە شۆڤێنیەکان هەڕەشەى‬ ‫ک��ەم��ک��ردن��ەوەى بەشە ب��وودج��ەى‬ ‫ه��ەرێ��م��ى ک���وردس���ت���ان دەک���ەن‬ ‫ل��ەوب��ارەی��ەوە سەرۆکى سەنتەرى‬ ‫ه���ودا هێما ب��ۆ ئ���ەوە دەک���ات «‬ ‫تەنها وروژاندنێکى سیاسییە بۆ‬ ‫ئ��ەوى بوترێ حکومەتى عێراقى‬ ‫پارێزەرى بوودجەیە و بۆ ئەوەى‬ ‫بودجە بە پێى ماف بدرێ بە کورد‬ ‫و بۆ ڕازیکردنى کومەڵێ عەرەبى‬ ‫شۆڤێنییە»‪.‬‬ ‫ئەندامێکى پێشووى ئەنجومەنى‬ ‫نوێنەرانى عێراق هێما بۆ ئەوە‬ ‫دەک��ات « ن��اردن��ەدەرەوەى نەوتى‬ ‫هەرێم لەگەڵ دەستووردا دێتەوە وە‬ ‫هەرێمى کوردستان ئامادەیە لەگەڵ‬ ‫بەغدادا دابنیشێ بۆ چارەسەرکردنى‬ ‫کێشەکە»‪.‬‬ ‫ئێستا مالیکى کۆمەڵێک کارت دژ‬ ‫بە هەرێم دەجوڵێنێت‬ ‫د‪ .‬محەمەد بازیانى‪ ،‬سەرۆکى‬ ‫س��ەن��ت��ەرى ه���ودا ب��ە ~‬ ‫ڕاگەیاند سروشتى حکومەتە یەک‬ ‫ل��ە دوای یەکەکانى ع��ێ��راق هەر‬ ‫واب��ووە بە حکومەتى ئێستاشەوە‬ ‫ئەو بوودجەیەى بە کورد دەدرێ وا‬ ‫پێشبینى دەکەن خێرێکەو بە کورد‬ ‫دەدرێت نازانن ئەمە خێرو بێرێکە‬ ‫هى هەموانە گەر کورد بەشێک بێت‬ ‫لە عێراق مافى خۆیەتى‪.‬‬ ‫حکومەتی ناوەند بۆ ملمالنێ‬ ‫وا دەکات کە دەیانەوێ بوودجەى‬ ‫هەرێم ک��ەم بکەنەوەهەروەها بۆ‬ ‫بانگەشەى هەڵبژاردنیانە لەسەر‬ ‫بنەماى ئ��ەوە پێویستیان ب��ەوە‬ ‫هەبێ کە ڕێکەوتن بکەن بۆ ئەوەی‬ ‫کوردیش نەرمی بنوێنێ بۆ ئەوەى‬ ‫جارێکى دیکە واتا بۆ جاری سێیەم‬ ‫مالیکی لەسەر حکوم بێت ئێستا‬ ‫مالیکى کۆمەڵێک ک��ارت دژ بە‬ ‫هەرێم دەجوڵێنێ‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو وتیشى چ��ارەس��ەرى‬ ‫ئەوە بەوە دەکرێ گەرکورد ببێت‬ ‫بە دەوڵ���ەت خێر و بێرى واڵتى‬ ‫خ��ۆت دەرک��ەی��ت‪ ،‬ئ��ەگ��ەرئ��ەوەش‬ ‫نەکرێت‪ ،‬نابێت ت��ەن��ازول بکەیت‬ ‫لەو مافانەى خۆت دەبێت داواى‬ ‫بکەیت بەبەردەوامی‪ ،‬ئەو لە ‪%17‬ى‬

‫کە دەدرێ بە کورد ئەوە پرسێکی‬ ‫نێودەوڵەتیشە ه��ەر ئەوەنیە کە‬ ‫ل��ە ن��ێ��وان مالیکى و حکومەتى‬ ‫هەرێمدا بێت بۆیە کەمکردنەوەى‬ ‫بوودجەى هەرێم لە کۆتایدا وەک‬ ‫یارێکى سیاسییە تەنها وروژاندنێکى‬ ‫سیاسییە بۆ ئەوى بوترێ حکومەتى‬ ‫عێراقى پارێزەرى بوودجەیە و بۆ‬ ‫ئەوەى بودجە بە پێى ماف بدرێ‬ ‫بە ک��ورد بۆ ڕازیکردنى کومەڵێ‬ ‫عەرەبى شۆڤێنییە‪.‬‬ ‫د‪ .‬محەمەد هێما بۆ ئەوە دەکات‬ ‫« کورد لەکۆنەوە خەون بە دروست‬ ‫بونى دەوڵ��ەت و سەربەخۆییەوە‬ ‫دەبینێت زروفى سیاسى و ئابوورى‬ ‫و کۆمەاڵیەتى هۆکار بووە بۆ ئەوەی‬ ‫بەو خەونە نەگەین ‪ ،‬بەاڵم ئێستا‬ ‫ئابووریەکى باشمان هەیە هەروەها‬ ‫پەیوەندیەکى باشمان هەیە ئێستا‬ ‫دەستکراوەبە دەرهێنانی نەوتیش‬

‫لە هەمان کاتدا دەچێتە دەرەوە‬ ‫و ک���ورد ئ���ااڵى خ��ۆى ه��ەی��ە بە‬ ‫شێوازێک سەربەخۆیمان هەیە ئەو‬ ‫سەربەخۆییە چەند لە نێودەوڵەتیدا‬ ‫متمانەى پێدەکرێ ئەوە پێویستى‬ ‫بە کۆمەڵێ ئیشى تر هەیە بیکەین‪.‬‬ ‫بەشێک لە پەرلەمانتارانى عێراق‬ ‫لەسەر ئەو بنەمایە چونەتە‬ ‫پەرلەمان کە دژایەتى کورد بکەن‬ ‫عەلى کەریم‪ ،‬چاودێرى سیاسى‬ ‫بە ~ ڕاگەیاند باسکردنى‬ ‫کەمکردنەوەى ب��وودج��ەى هەرێم‬ ‫بەشێکى پەیوەندى ب��ەوەوە هەیە‬ ‫کە وەک کارتێکى فشار لە ملمالنێی‬ ‫سیاسیەکەى بەغداد و هەرێم بەکارى‬ ‫بهێنن‪ ،‬واتە بە شێوازى جۆراو جۆر‬ ‫وابکەن هەرێمى کوردستان الواز ببێ‬ ‫ئەو سەرچاوە ئابووریە سەرەکییەی‬ ‫کە هەیەتى بودجەکەیەتی کە لە‬ ‫بەغدادەوە دێت ئەوەش وەک کارتى‬

‫فشار لەبەرامبەرى بەکارى بهێنن‪،‬‬ ‫بەشێکیشى ئەوە لە دەمارگیریەوە‬ ‫دێ��ت‪ ،‬بەشێک لە پەرلەمانتارانى‬ ‫عێراق لەسەر ئەو بنەمایە چونەتە‬ ‫پەرلەمان کە دژایەتى کورد بکەن‬ ‫دەنگیان ب��ەوە هێناوە هێرشیان‬ ‫کردۆتە سەر کورد ئەمە جۆرێکە‬ ‫لە دەمارگیرى و کۆمەڵک کەسى‬ ‫ش��ۆڤ��ێ��ن��ى ب��ەرام��ب��ەر ب��ە ک��ورد‬ ‫بەشێکیشى ئەوەیە کە داواک��ارى‬ ‫ناوچەکانى ترى وابێ کە هەرێمى‬ ‫کوردستان ئێستا نەوت دەنێرێتە‬ ‫دەرەوە وا وێنا کراوە لە هەندێک‬ ‫ڕاگەیاندندا و وە هەندێک کەسایەتى‬ ‫لە پشت ئ��ەوەوەن هەندێک حزبى‬ ‫سیاسى کار لەسەر ئ��ەوە دەکەن‬ ‫ئەمە وەک جۆرێک لە ستەم و‬ ‫لە ن��ادادپ��ەروەرى لە پارێزگاکانى‬ ‫دیکەی عێراق وێنا بکەن‪ ،‬چونکە‬ ‫دەڵ��ێ��ن ه��ەرێ��م ن���ەوت دەنێرێتە‬

‫دەرەوە و میزانیەلە بەغدادش‬ ‫دەبات ئەمانە هەموو وایان کردووە‬ ‫هەموو جارێک بوودجە جۆرێک لە‬ ‫شەڕى تێدا بێت‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ب��ۆ چ��ارەس��ەر کردنى‬ ‫کێشمە کێشمى ب��وودج��ە ئ��ەوەى‬ ‫خستە ڕوو سێ شت زۆر گرنگە‬ ‫یەکەم تەوافوقى هێزە سیاسیەکان‬ ‫زۆر گرنگە تا تەوافوقى سیاسى‬ ‫هەبێ و لەپشتى ئ��ەو بوودجەیە‬ ‫بێ لە عێراق‪ ،‬هەرێمى کوردستان‬ ‫لە ‪%17‬ى پێبدرێ ئیتر موزوعەکە‬ ‫دەڕوات ‪ ،‬بەشى دووەم ئەوەیە‬ ‫س���ەرژم���ێ���رى ب��ک��رێ و بەپێى‬ ‫سەرژمێرى پشکى ک��ورد دی��ارى‬ ‫بکرێ و بەشى سێهەم ئەوەیە‬ ‫بابەتەکە بە یاسا یەکالى بکرێتەوە‬ ‫واتە لە دەستوورى عێراقى و یان بە‬ ‫شێوەیەک لە شێوەکان بنەمایەکى‬ ‫یاساى بۆ بدۆزنەوە‪.‬‬

‫باشترین چارەسەر بۆ کێشەکان لە‬ ‫عێراقدا تەوافوقە لە نێوان هێزە‬ ‫سیاسیەکان‬ ‫د‪ .‬ڕەئ���وف عوسمان‪ ،‬ئەندامى‬ ‫پێشووی ئەنجومەنى نوێنەرانی‬ ‫ع��ێ��راق ب��ە ~ ڕاگ��ەی��ان��د‬ ‫هۆکارەکەى بەالى ئەوانەوە کە لەسەر‬ ‫ح��ەق نین وا پێشبینى دەک��ەن کە‬ ‫هەڵسوکەوتى لەگەڵ هەناردەکردنى‬ ‫نەوتدا هەڵسوکەوتێکە لە دەرەوەى‬ ‫دەس���ت���وورە‪ ،‬ب���ەاڵم ل��ە ڕاس��ت��ی��دا‬ ‫ناردنەدەرەوەى نەوتى هەرێم لەگەڵ‬ ‫دەس���ت���ووردا دێ��ت��ەوە وە هەرێمى‬ ‫کوردستان ئامادەیە لەگەڵ بەغدا‬ ‫دابنیشێت بۆ چارەسەرکردنى کێشەکە‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوان لە هەموو حاڵەتێکدا لە‬ ‫ڕاگەیاندنەکاندا لێدوانى ئاگرین دەدەن‬ ‫ب��ەرام��ب��ەر ب��ە هەرێمى کوردستان‬ ‫چاویان هەڵنایە بەو پێشکەوتنەى کە‬ ‫لە هەرێمى کوردستاندا هەیە‪ ،‬بۆیە‬ ‫ئەوان بەو شێوەیە هەڕەشە دەکەن کە‬ ‫لە بوودجەى ‪2014‬دا بەشى هەرێمى‬ ‫کوردستان ببڕن و بەوە قەرەبووى‬ ‫بکەنەوە کە هەرێمى کوردستان نەوت‬ ‫دەف��رۆش��ێ و ل��ەپ��ارەى ئ��ەو نەوتە‬ ‫بوودجە دابین بکرێ بۆ هەرێم‪.‬‬ ‫وتیشى ئەو فشارانە کە لەسەر‬ ‫ه��ەرێ��م دروس���ت دەک��رێ��ن دەشێت‬ ‫دەستى دەرەکى و ناوەکى لە پشتەوە‬ ‫بێ‪ ،‬ب��ەاڵم بەبڕواى من ڕاستر وایە‬ ‫حکومەتى هەرێمى کوردستان مامەڵە‬ ‫بە شێوەیەکى نەرمتر لەگەڵ حکومەتى‬ ‫بەغداد بکات تا کێشەکە گەورەتر‬ ‫نەبێ بۆ ئەوەى وا لە تورکیانەکات‬ ‫برواتەوە و وانەکات کە ئیتر هیچ‬ ‫الیەنێک ن��ەی��ەوێ بێت لە هەرێمى‬ ‫کوردستان بەرهەم هێنان لە نەوت‬ ‫بکات‪ ،‬لەبەر ئەوە کورد لە هەموو‬ ‫حاڵەکەتێکدا پێویستە پەنا بباتەوە‬ ‫بەر دەستوور‪.‬‬ ‫د‪ .‬ڕەئ����وف ع��وس��م��ان ئ���ەوەى‬ ‫خستەڕوو لە عێراقدا یاسا دەقێکى‬ ‫الستیکیە دەیکشێنن بە ئ��ارەزووى‬ ‫خۆیان چۆنیان ب��وێ واى لێدەکەن‬ ‫بەنیسبەت پ��ەرل��ەم��ان��ەوە هەمیشە‬ ‫لیستى کوردستانى داواى تەوافوق‬ ‫دەکات‪ ،‬چونکە بە تەوافوق دەتوانین‬ ‫مافى خۆمان بەدەست بهێنین‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ئەوان هەندێک جار پرسەکان دەکەن‬ ‫بە زۆرینەو کەمینە کە کرا بە زۆرینەو‬ ‫کەمینە ئەو کاتە مافى کورد دەخورێت‪.‬‬ ‫وتیشى باشترین چ��ارەس��ەر بۆ‬ ‫کێشەکان لە عێراقدا تەوافوقە لە‬ ‫نێوان هێزە سیاسیەکان‪.‬‬

‫شارەزایەکى کاروبارى تورکیا‪:‬‬

‫پێشکەوتنى مەهەپە لە تورکیاپرسی کورد بەرەو قوڵبونەوە دەبات‬

‫ئا‪~ :‬‬

‫د‪ .‬فایەق گوڵپى‪ ،‬شارەزا لە‬ ‫کاروبارى تورکیا لە دیدارێکى‬ ‫تایبەتى ~ ئاماژە‬ ‫بۆ ئەوە دەکات « دەستوورى‬ ‫تورکیا تائێستا ڕێگەى نەداوە‬ ‫حزب بەناوى نەتەوەوە دروست‬ ‫ببێت بێجگە ل��ە ن��ەت��ەوەى‬ ‫تورک‪ ،‬ئەگەر پارتى دیموکراتى‬ ‫کوردستانى تورکیا دروس��ت‬ ‫ببێت دەب��ێ��ت گ��وڕان��ک��ارێ��ک‬ ‫لە دەس��ت��وورى تورکیا بکرێ‬ ‫ئەگەر نا ڕێگەى پێنادرێت بە‬ ‫ناوى کوردەوە قسە بکات یان‬ ‫پاشگرى کوردى بە ناوەکەیەوە‬ ‫هەبێت»‬ ‫ناوبراو هێما بۆ ئەوە دەکات‬ ‫« ب��ە دەستهێنانى هەندێک‬ ‫دەسکەوتى نەتەوەى لە هەر‬ ‫پارچەیەکى کوردستان دەبێتە‬ ‫پاڵپشت بۆ تێکۆشانى گەلى‬ ‫کورد لە پارچەکانى تر»‪.‬‬ ‫دامەزراندى پارتى دیموکراتى‬

‫د‪ .‬فایەق گوڵپى‬ ‫کوردستان لە تورکیا کاریگەرى‬ ‫دەبێ لەسەر بەهێز بونى دەنگى‬ ‫کورد لەو واڵتە؟‬ ‫ئ��ەگ��ەر ح��زب��ى ک���وردى ل��ە لە‬ ‫کوردستانى تورکیا بەرنامەیەکى‬ ‫ن��ەت��ەوەى هەبێ ل��ەو بەرنامەیە‬ ‫النەدات ئەو کاتە بوونى دیاردەى‬ ‫فرە حزبى شتێکى ئاساییە زیان‬ ‫ب��ە پ��رس��ی ک���ورد ن��اگ��ەی��ەن��ێ��ت‪،‬‬

‫بەاڵم ئەگەر بێت لەسەر بەنامەى‬ ‫نەتەوەى کار نەکات بەرژەوەندى‬ ‫تەسکى حزبایەتى بخەنە پێش‬ ‫بەرژەوەندى نەتەوەى بەدڵنیاییەوە‬ ‫ئ��ەو دی���اردەى ف��رە حزبیە زیانى‬ ‫دەبێ‪.‬‬ ‫*پێشتر وشەى کوردى قەدەغە‬ ‫بوو لە تورکیا ئێستا پارتێک بە‬ ‫ناوى کوردستانەوە دروست دەبێ‬ ‫ئایا ئەمە دەس��ت��وورى ئەو واڵتە‬ ‫ڕێگەى پێدەدات؟‬ ‫دەس��ت��وورى تورکیا تائێستا‬ ‫ڕێ��گ��ەى ن����ەداوە ح���زب ب��ەن��اوى‬ ‫ن��ەت��ەوەوە دروس��ت ببێت بێجگە‬ ‫لە نەتەوەى تورک‪ ،‬ئەگەر پارتى‬ ‫دیموکراتى کوردستانى تورکیا‬ ‫دروست ببێت دەبێت گوڕانکارێک لە‬ ‫دەستوورى تورکیا بکرێ ئەگەر نا‬ ‫ڕێگەى پێنادرێت بە ناوى کوردەوە‬ ‫قسە بکات یان پاشگرى کوردى بە‬ ‫ناوەکەیەوە هەبێت‬ ‫*س��ەردن��ەک��ەى ئ��ۆردۆغ��ان بۆ‬ ‫ئ��ام��اد ک��اری��گ��ەرى ه��ەی��ە لەسەر‬ ‫کەمکردنەوەى دەنگى کورد ؟‬

‫ئ��ەوەى ئێستا ک��راوە سەردانى‬ ‫سەرۆک وەزیرانى تورکیا و سەرۆکى‬ ‫ه��ەرێ��م��ى ک��وردس��ت��ان ب��ۆ ئاماد‬ ‫وە بردنى چەند هونەرمەندێکى‬ ‫کوردلەگەڵ حۆیان ئامادەکارى‬ ‫بوو یان هەنگاوى یەکەمى نافەرمى‬ ‫بوو بۆ هەوڵ دان بۆ هاوپەیمانیەک‬ ‫لە نێوان ئەردۆغان و هەندێ الیەنی‬ ‫کورد لەوانەیە هەنگاوى یەکەم ئەو‬ ‫کاتە نرابێ بۆ دروستکردنى ئەم‬ ‫حزبە کوردییە نوێیە‪.‬‬ ‫ئۆپۆزسیۆنى تورکیا تا چەند‬ ‫هاوکارە بۆ چارەسەرکردنى پرسى‬ ‫کورد لە تورکیا؟‬ ‫ئۆپۆزسیۆنى تورکیا دوو جۆرە‬ ‫جۆرێکیان پارتى نەژاد پەرستەکەى‬ ‫مەهەپەیە ئۆپۆزسیۆنێکى زۆر‬ ‫خراپە دەسەاڵت زۆر لەو باشترە‬ ‫دووەم��ی��ان جەهەپەیە هەندێک‬ ‫ه��ەڵ��وێ��س��ت��ى پ��ۆزەت��ی��ف��ى هەیە‬ ‫بەرامبەر بە کورد و هەندێک پرۆژەى‬ ‫خ��ۆى هەیە‪ ،‬ب��ەاڵم لەبەرئەوەى‬ ‫لە دەس��ەاڵت��دا نییە ناتوانێ ئەو‬ ‫پرۆژانەى بخاتە بوارى کردارییەوە‪،‬‬

‫لەبەرئەوە مەهەپە ئۆپۆزسیۆنێکى‬ ‫زۆر توندە و ئیعتراف بە کورد‬ ‫ناکات بە تاوانی دەزان��ێ مامەڵە‬ ‫ل��ەگ��ەڵ ک��ورد دەک��رێ ب��ە زمانى‬ ‫کوردى قسە دەکرێ و دان نراوە‬ ‫بە پارتى کرێکارانى کوردستان‬ ‫‪ ،‬بۆیە پێشکەوتنى ئ��ەو جۆرە‬ ‫ئۆپۆزسیۆنە لە تورکیا کێشەکان‬ ‫ب��ەرەو قوڵبونەوە دەب��ات‪ ،‬بەاڵم‬ ‫ه��ەرچ��ى جەهەپەیە هەڵوێستى‬ ‫شۆڤێنى نییە‪.‬‬ ‫*ه��ەن��گ��اوەک��ان��ى ت��ورک��ی��ا بۆ‬ ‫چارەسەرى پرسى کورد هەنگاونانە‬ ‫بۆ ئەوروپا یان دەیەوێ کۆتاى بە‬ ‫کێشەى کورد بهێنێ لە واڵتەکەیدا؟‬ ‫ئ��ەردۆغ��ان ن��اچ��ار ک���راوە ئەو‬ ‫هەنگاوانە بنێ‪ ،‬ئەردۆغان بۆ خۆى‬ ‫نەهاتووە بڵێ میللەتێک هەیە مافى‬ ‫پێشێلکراوە دەبێت ئێمە هەوڵ‬ ‫بدەین مافەکانى بۆ بگەرێنینەوە‬ ‫ئەو خەبات و تێکۆشانەى گەلى‬ ‫کورد کردوێتى لە هەموو ئاستەکاندا‬ ‫خەباتى شاخ و خەباتى جەماوەرى‬ ‫و خ��ەب��ات��ى زی��ن��دان��ى ل��ەم��اوەى‬

‫نزیکەى ‪30‬س��اڵ��ى ڕاب���ردوودا‬ ‫ئ��ەن��ج��ام��دراوە ئ��ەو خەباتانە‬ ‫وایان لە ئەردۆغان کردبوو کە‬ ‫ئەگەر بێت و وەاڵمێکى ئەم‬ ‫داخوازیانەى خەڵک نەداتەوە‬ ‫هەوڵى چارەسەرکردنى ئەو‬ ‫کێشانە ن��ەدات تورکیا وەک‬ ‫عێراقى سەردەمى ڕاب��ردووى‬ ‫لێدێت‪.‬‬ ‫*پێشکەوتنى ک���ورد لە‬ ‫ڕۆژئاواى کوردستان کاریگەرى‬ ‫ئیجابى دەبێ لەسەر باکورى‬ ‫کوردستان؟‬ ‫سەرکەوتنى گەلى کورد لە‬ ‫ه��ەر پارچەیەکى کوردستان‬ ‫ب��ە دەس��ت��ه��ێ��ن��ان��ى هەندێک‬ ‫دەسکەوتى نەتەوەى لە هەر‬ ‫پارچەیەکى کوردستان دەبێتە‬ ‫پاڵپشت بۆ تێکۆشانى گەلى‬ ‫ک���ورد ل��ە پ��ارچ��ەک��ان��ى ت��ر‪،‬‬ ‫ل��ەب��ەرئ��ەوە ئ��ەم سەرکەوتنە‬ ‫ل��ە ڕۆژئ������اواى ک��وردس��ت��ان‬ ‫کاریگەرێکى زۆر باشى دەبێ‬ ‫لەسەر باکورى کوردستان‪.‬‬


‫کورد لە میدیاکانەوە‬ ‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫سێشەممە | ‪ | 2013/12/24‬ژماره ‪ | 777‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫کـــوردســتــان‪ ...‬عــیــراقــێــکــى جــیـــاواز بـــۆ هــــەمـــووان‬ ‫وه‌رگێڕانی‪~ :‬‬

‫لە دواى ڕووخانى رژێمى سەدامەوە‬ ‫کە زیاتر لە ماوەی (‪ )10‬ساڵی بەسەردا‬ ‫تێپەڕیوە‪ ،‬عیراق بەشێوەیەکی بنچینەیی‬ ‫گۆڕانى بەسەردا هاتووە‪ ،‬بەاڵم دوای‬ ‫داڕشتنى دەس��ت��وری نوێى عیراق‪،‬‬ ‫ئەم گۆڕانە ڕەهەندێکی بەرفراوانتری‬ ‫بەخۆوەگرت و مەسەلەی (ئاسایش)‬ ‫وەک یەکەمین ئاستەنگ ‪ ،‬خۆی بەسەر‬ ‫دەوڵەتى نوێى عیراقدا سەپاند‪ ،‬هێزەکانى‬ ‫ئەمریکا و هاوپەیمانانیش یەکێک بوون‬ ‫لە زیانمەندانى تەقینەوەکان کە لەو‬ ‫واڵتەدا ڕوویان دەدا‪ ،‬بەاڵم باکورى عیراق‬ ‫کە خاوەنى حکومەتێکى خۆبەڕێوەبەرە‬ ‫توانیان بارودۆخێکى ئارام و ئاسایش‬ ‫بۆ خۆیان و هێزەکانى ئەمریکاش لە‬ ‫ناوچەکەیاندا دابین بکەن‪ ،‬بۆیە دەشێ‬ ‫بڵێین کە (کوردستان) عیراقێکى جیاواز‬ ‫بوو بۆ هەمووان‪.‬‬ ‫ئێستا دۆس��ی��ی��ەى ت��ی��رۆری��زم و‬ ‫ب��ەگ��ژداچ��وون��ەوەی ل��ەڕی��زی مەسەلە‬ ‫یەکەمینەکانی عیراقدا‪ ،‬تا ئەو ساتەی‬ ‫پێویستمان بە بەگژداچونەوەی ئەم‬ ‫کێشەیە هەبێت‪ ،‬ئ���ەوا ب��ارودۆخ��ی‬ ‫عیراق وەک خۆی دەمێنێتەوە و هیچ‬ ‫گەشەیەک بەخۆیەوە نابینێ‪ ،‬چونکە‬ ‫تیرۆر پرۆسەى گەشەکردنى لەو واڵتەدا‬ ‫پەکخستووە‪.‬‬ ‫ه���ەروەک ج��ۆرج بوشى سەرۆکی‬ ‫پێشووى ئەمریکا لە سەرەتاى جەنگى‬ ‫ع��ی��راق��ەوە وت��ی‪ :‬ب��ەگ��ژداچ��وون��ەوەی‬ ‫تیرۆریزم سەرجەم مەیدانە سەربازی‬ ‫و ناسەربازییەکان دەگرێتەوە‪ ،‬ئێمە‬ ‫ه��ەم��وو توانستەکانی خ��ۆم��ان بۆ‬ ‫ڕووب��ەڕووب��وون��ەوەی ئ��ەو مەسەلەیە‬ ‫تەرخان دەکەین‪ .‬بەمپێیە ئاستەنگی‬ ‫سەرەکی ئێمە ئەمەیە و جەنگی ئێمە دژ‬

‫بەتیرۆریزم بەهەمان شێواز تا قۆناغی‬ ‫سەرکەوتن لە عیرقدا بەردەوام دەبێت‪.‬‬ ‫پسپۆڕانى سیاسى و تەنانەت‬ ‫پنتاگۆنیش ل��ەو ب��ڕوای��ەداب��وون کە‬ ‫ئەرکی سەرشانمانە دژ بە تیرۆریستان‬ ‫بجەنگێین و تەنها پشت بەگەمارۆدانیان‬ ‫نەبەستین‪ ،‬هەربۆیەشە ڕێگاچارەمان‬ ‫لەبەردەمدا نییە جگە لە وێرانکردنی‬ ‫ناوەندە نهێنییەکانیان و ئەو هێزانەش‬ ‫کە یارمەتیان دەدەن‪ ،‬واتا تەنها پشت بە‬

‫جڵەوکردنیان نەبەستین‪ .‬ئەم سیاسەتە‬ ‫لەگەڵ سەرکەوتنى دیموکراتخوازەکان‬ ‫گ��ۆڕان��ى بنچینەیى ب��ەس��ەردا ه��ات‪،‬‬ ‫بەتایبەت دواى پاشەکشێى هێزەکانى‬ ‫ئەمریکا لە عیراق‪ ،‬جگە لە ناوچەى‬ ‫کوردستان ک��ە ئاسایش و ئارامى‬ ‫تیا سەقامگیر ب��وو و تاکە دۆستى‬ ‫ویالیەتە یەکگرتووەکانى ئەمریکا‬ ‫بوون‪ ،‬لە ناوەڕاست و باشورى عیراق‬ ‫بەهۆى تەقینەوەى تیرۆریستییەوە‬

‫حکومەتى کوردەکان دوادەکەوێت‬

‫ژمارەیەکى زۆرى هێزەکانمان بوونە‬ ‫قوربانی‪ ،‬گۆڕانى سیاسەت لە ئەمریکا‬ ‫و هاتنى دیموکراتخوازەکانیش‪،‬‬ ‫فاکتەرى سەرەکى پاشەکشەى ئەمریکا‬ ‫بوو لەو واڵت��ەدا‪ ،‬لە پاشەکشەکەشدا‬ ‫الی��ەن��ى زیانمەند ک��وردەک��ان ب��وون‬ ‫چونکە دۆستێکیان لە گۆڕەپانەکەدا‬ ‫دوورکەوتەوە‪.‬‬ ‫هەموو رۆژێ��ک هەوڵەکانى کورد‬ ‫دژ بەو ئاستەنگانە چڕتر دەبێتەوە‬

‫کە دواى پاشەکشەى ئەمریکا لە‬ ‫عیراق هاتۆتە ئاراوە‪ ،‬بۆ دۆزینەوەی‬ ‫ڕێگاچارەیەکى پێکەوەژیانى نەتەوەو‬ ‫مەزهەبەکان لە عیراقدا‪ ،‬پێویستە‬ ‫ئ��ەم��ری��ک��ا ه��ەم��وو ه��ەوڵ��ی خ��ۆی‬ ‫بخاتەگەڕ‪ ،‬عیراقیش زیاتر بایەخى‬ ‫ه��اری��ک��اری��ی ن��ێ��ودەوڵ��ەت��ی لەسەر‬ ‫مەسەلەکانى خۆى دەزانێ‪ .‬هەرچەندە‬ ‫واشنتۆن بەڵێنى بە کوردەکاندا کە‬ ‫هەموو تواناکانى خۆیان تەرخان‬

‫‪5‬‬

‫بکەن بۆ یەکالکردنەوەى گرفتەکانى‬ ‫کورد و بەغداد‪ ،‬بەاڵم هێشتا ئاسۆى‬ ‫چارەسەرى گیروگرفتەکانیان نابینرێ‪،‬‬ ‫چونکە عەرەب بەرەو سەردەستەیى‬ ‫دەڕواتەوە‪.‬‬ ‫ئێستا رۆژان��ە لەگە ‌ڵ دڵسۆزانى‬ ‫ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لە عیراق‬ ‫بەتایبەت ک��وردەک��ان‪ ،‬سەرقاڵی‬ ‫گفتوگۆى بەردەوامین تا لەم ڕێگەیەوە‬ ‫بتوانین کۆمەڵێ بەرژەوەندى سیاسى‬ ‫لەنێو پتەوکردنى پەیوەندییەکانى‬ ‫هەردووال بهێننەدی‪.‬‬ ‫ئێستا چارەنوسی ئەمریکا لە عیراق‬ ‫لەسەر ئەم مەسەلەیەیە کە کۆتایى بە‬ ‫مەسەلەى تیرۆر بهێنێ و سیستەمێکى‬ ‫دیموکراسیش بۆ چارەسەری سەرجەم‬ ‫کێشە ناوخۆییەکان بخاتەئەستۆی ئەو‬ ‫سیستەمە‪ ،‬بەومەرجەى عیراقییەکان‬ ‫چاودێرى دۆخەکە بکەن‪ ،‬میللەتانى‬ ‫عیراق چاوەڕێی ئ��ەوە لە ئەمریکا‬ ‫دەک��ەن کێشەکانیان بۆ چارەسەر‬ ‫بکات‪ .‬ئەمریکاش حەز دەکات درێژە‬ ‫بە سیاسەتەکانى بۆ هاریکاریی‬ ‫بەغداد بدات‪ ،‬بەاڵم چاودێران هەمیشە‬ ‫ه��ۆش��دارى ئ��ەوە دەدەن��ە واشنتۆن‬ ‫نابێ دۆستایەتى لەگەڵ عیراق بۆ‬ ‫زیانگەیاندن بە واڵتانیتر بێ‪ ،‬واتا‬ ‫دیبلۆماسییەتمان بەجۆرێ بێت کە‬ ‫ئەرکەکانى خۆمان ئەنجام بدەین‪،‬‬ ‫نەک عیراق ببێتە گۆڕەپانێکیترى‬ ‫ملمالنێى واشنتۆن لەگەڵ واڵتانیتر‪،‬‬ ‫بەتایبەت کە لە عیراقدا تەنها هەرێمى‬ ‫کوردستان ئارامە‪ ،‬ئۆبامای سەرۆک‬ ‫کۆماریش ل��ەم ک���ارەدا ب���ڕوای بە‬ ‫هاریکاریی و بەشداری واڵتانیتر هەیە‬ ‫بۆ بنیاتنانەوەى عیراق‪.‬‬ ‫نوسینی‪ :‬جۆزیف نای‬ ‫سەرچاوە‪ :‬سایتی رۆژنامەى (واشنتۆن تایمز)‬

‫دەسەاڵتی خۆبەڕێوەبەر لە کوردستانى سوریا‬ ‫وه‌رگێڕانی‪~ :‬‬

‫وه‌رگێڕانی‪~ :‬‬

‫لەراپۆرتێکدا سەبارەت بە ڕەوشى‬ ‫ع��ی��راق ‌و کاریگەرییەکانى ک��ورد‬ ‫لەسەر دەوڵەتى ئایندەى ئەم واڵتە‪،‬‬ ‫رۆژنامەى (‪herald tribune‬‬ ‫ل��ەژێ��رن��اوى‬ ‫‪)newspaper‬‬ ‫(کوردەکان بەدواى پرۆسەیەکى نوێدا‬ ‫دەگەڕێن)دا راپۆرتێکی باڵوکردەوە‪.‬‬ ‫لەبارەى دۆخى هەرێمى کوردستانەوە‬ ‫نوسیویەتى‪ :‬لە ئەمریکادا هەموو‬ ‫هاواڵتیانى ئەیالەتێک‪ ،‬خۆیان بە ناوى‬ ‫ئەیالەتەکەوە دەناسێنن وەک هاواڵتى‬ ‫ڤێرجینیایى یاخود نیویۆرکى‪ ،‬بەاڵم‬ ‫عیراق پێکهاتەیەکى سیاسى دیاریکراو‬ ‫و مەرجەعیەتێکى یاسایى نییە‪ ،‬تەنها‬ ‫لە کوردستانى عیراقدا تائەندازەیەک‬

‫ئ��ەم ج��ۆرە خەسڵەتانە دەبینرێت‌و‬ ‫زۆربەى خەڵکى ئەو ناوچەیە خوازیارى‬ ‫حکومەتێکى خۆبەڕێوەبەرن‪ ،‬بەجۆرێک‬ ‫کە پێدەچێ کابینەى نوێی حکومەتى‬ ‫هەرێم‪ ،‬الیەنى ئۆپۆزسیۆنیش ڕۆڵى‬ ‫تێدا بگێڕێت چاودێران گەشبینن کە‬ ‫حکومەتە نوێیەکە بە بەشدارى هەموو‬ ‫الی��ەن��ە سیاسییەکان بەڕێوەبچێ‪،‬‬ ‫بەاڵم دوودڵیشن لەسەر خواستەکانى‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزس��ی��ۆن ک��ە ئ��ای��ا ب��ەش��دارى‬ ‫راستەقینە دەک���ەن ی��اخ��ود تەنها‬ ‫پرۆسەیەکى سادەیە و بەشدارییەکە‬ ‫هەر تەنها بۆ ناوە‪.‬‬ ‫لەو ڕاپۆرتەی گۆڤارەکەدا سەبارەت‬ ‫بەکێشەکانى داڕشتنى دەس��ت��ور و‬ ‫پەسەندکردنى لەالیەن دانیشتوانى‬ ‫هەرێمى کوردستانەوە نوسیویەتی‪ :‬لە‬

‫عیراقدا کە شیعە زۆرینەن‪ ،‬هەوڵیان‬ ‫دا ئایینی ئیسالم ڕۆڵ��ى کاریگەر‬ ‫ل��ە داڕش��ت��ن��ى دەس���ت���وردا بگێڕێت‬ ‫و ئ��ەم ئامانجەشیان هێنایەدی‪،‬‬ ‫بەاڵم کوردەکانى باکورى عیراق کە‬ ‫عەلمانین خ��وازی��ارى پەسەندکردنى‬ ‫دەس���ت���ورێ���ک���ن ک���ە خ��ەس��ڵ��ەت��ە‬ ‫دیموکراسییەکانى لەخۆگرتبێت‪ ،‬نەک‬ ‫ناوچەکە بەرەو دەسەاڵتێکى ئایینى‬ ‫ببات‪ .‬ئێستاش ه��ەردوو دۆسییەی‬ ‫پێکهێنانی حکومەتێکى سەربەخۆ و‬ ‫پەسەندکردنى دەستور‪ ،‬دوو مەسەلەى‬ ‫گرنگى گۆڕەپانى سیاسى کوردستانن‬ ‫ک��ە دەب��ێ ب��ە وردەک����ارى مامەڵەى‬ ‫لەگەڵدا بکەن‪ ،‬چونکە ئەوروپییەکان و‬ ‫دۆستەکانیان بە چاویلکەیەکى گرنگەوە‬ ‫دەنۆڕنە ئایندەى ئەو پرۆسانە‪.‬‬

‫سیاسەتمەدارە ک��وردەک��ان لە‬ ‫س��وری��ا‪ ،‬بەشێوەیەکى ت��ەواوەت��ى‬ ‫دەستیان بە ئەجێنداى کارەکانیان‬ ‫ک����ردووە ل��ەپ��ێ��ن��او دام��ەزران��دن��ى‬ ‫هەرێمێکى سەربەخۆ لە سوریادا‪،‬‬ ‫چونکە ئەمە دواچ��ارەن��ووس��ى ئەو‬ ‫واڵتەیە بۆ قوتار ب��وون لە شەڕى‬ ‫خوێناوی ناوخۆى نێوان ک��ورد و‬ ‫عەرەب و لەسەروو هەمووشیانەوە لە‬ ‫چنگ بەشار ئەسەد‪.‬‬ ‫رۆژان�����ە ک���وردەک���ان جەنگى‬ ‫ک���ۆاڵن ب��ە ک���ۆاڵن ل��ەگ��ەڵ هێزە‬ ‫ئەمنییەکانى ئەسەد دەک��ەن‪ ،‬ئەو‬ ‫ناوچانەى کوردەکان تیایدا زۆرینەن‬ ‫و خ��اک��ى خ��ۆی��ان��ە‪ ،‬دەسەاڵتێکى‬ ‫خۆبەڕێوەبەریان دامەزراندووە بۆ ڕایى‬ ‫کردنی کارەکانی خۆیان‪ ،‬بەاڵم هێشتا‬ ‫مەترسى پەالمارى سەربازییانەى‬ ‫هێزەکانى ب��ەش��ار ئ��ەس��ەد‪ ،‬وەک‬ ‫کابوسێک هەڕەشەیان لێ دەکات‪.‬‬ ‫ئ��ەم��ڕۆ کۆمەڵێک گیروگرفت‬ ‫یەخەى گەالنى سوریای گرتووە‪،‬‬ ‫ب��ەش��ێ��وەی��ەک��ى ئ��اش��ک��را زۆرب���ەى‬ ‫دەسەاڵتدارانی سیاسی کورد و حیزبە‬ ‫سیاسییەکانیان هاتوونەتەسەر ئەو‬ ‫بڕوایەى کە ڕێگایەکیان لەبەردەمدا‬ ‫نەماوەتەوە جگە لە جیابوونەوە لە‬ ‫سوریا و دامەزراندنى ناوچەیەکى‬ ‫ئۆتۆنۆمی‪ .‬ه��ەرچ��ەن��دە ت��ا ئەم‬ ‫ماوەیەى دوایی‪ ،‬گەالنى سوریا لەو‬ ‫بڕوایەدابوون دابەشکردنى نەخشەى‬ ‫ع��ی��راق ک��ە ل��ە س��اڵ��ى (‪)1920‬‬ ‫ەوە پێکهێنراوە‪ ،‬رەنگە مۆدیلێکى‬ ‫باشیش بێت بۆ ئ��ەوان‪ ،‬بەاڵم ئەم‬ ‫پ��رۆژەی��ە ئ��اژاوەگ��ێ��ڕى زی��ات��رى لێ‬ ‫دەکەوێتەوە‪ ،‬چونکە هیچ الیەنێکى‬ ‫نێودەوڵەتى پشتوانى لەم پرۆژەى‬ ‫داب��ەش��ک��ردن��ەى س��وری��ا ن��اک��ات‪،‬‬ ‫لەهەمانکاتدا بێدەنگیشن بەرامبەر بە‬ ‫کارە توندوتیژییەکانى بەشار ئەسەد‪،‬‬

‫کە هەموو بنەما سەرەتاییەکانى مافى‬ ‫مرۆڤى پێشێل کردووە‪.‬‬ ‫ئ��ەن��ج��ام��ەک��ان دەری��ان��خ��س��ت کە‬ ‫درێژەکێشانى دەس��ەاڵت��ى ئەسەد لە‬ ‫سوریا‪ ،‬دەبێتەهۆى کوشتارى زیاتر نەک‬ ‫تەنها ئاژاوەگێڕى‪ ،‬هەرچەندە ماوەیەکى‬ ‫زۆریشە لەسەر ئ��ەرزى واقیع سوریا‬ ‫ڕووبەڕووى دابەشکردن بووتەوە‪.‬‬ ‫چ��ەن��د الی��ەن��ێ��ک ل��ەو ب��ڕوای��ەدان‬ ‫پ���رۆژەى ڕووخ��ان��دن��ى رژێ��م��ی سوریا‬ ‫هەروەک عیراق‪ ،‬بە ماناى هاتنەئاراى‬ ‫ئازادییە لەو واڵتەدا‪ .‬ئەو کوردانەى کە‬ ‫خەڵکى سوریان‪ ،‬ژمارەیەکى زۆریان‬ ‫ئ��اوارەى کوردستانى عێراق بوون‪ ،‬لە‬ ‫هەلومەرجێکى مرۆیى خراپدا دەژین‪،‬‬ ‫چەندین ساڵە کوردەکان داواى ناوچەى‬ ‫سەربەخۆی خۆیان دەکەن‪ ،‬هەروەکچۆن‬ ‫کوردەکانى کوردستانى عیراق ماوەى‬ ‫(‪ )22‬ساڵە هەرێمێکى سەربەخۆی‬ ‫حکومڕانى تایبەت بەخۆیان هەیەو‬ ‫بەرگری لە هەرێمەکەى خۆیان کردووە‪.‬‬ ‫س��وری��ا یەکێکە ل���ەو واڵت��ان��ەى‬ ‫ناکۆکییەکى قوڵى لەمێژینەى لەگەڵ‌‬ ‫هەموو دراوسێکانى خۆیدا هەیە‪ ،‬ئەمەش‬ ‫چانسێکى گونجاوە کە واڵتانى دراوسێ‌‬ ‫تا کارتى کورد وەک گوشارێک بۆ سەر‬ ‫دەوڵەتى سوریا بەکاربهێنن‪.‬‬ ‫نەهامەتى کورد لەسوریا لەوەدایە‬

‫کە نزیکەى (‪)%9‬ى دانیشتوانى‬ ‫سوریا پێکدەهێنن‪ ،‬لە هەموو جۆرە‬ ‫مافێکى هاواڵتێتى بێبەشن ناتوانن بە‬ ‫زمانى خۆیان بخوێنن‪ ،‬کلتورەکەیان‬ ‫بەهۆى سیاسەتى دەوڵەتەوە بەرەو‬ ‫لەناوچوون دەچێت‪ .‬هەرچەندە چەند‬ ‫حیزبێکى ئۆپۆزسیۆنى کوردى هەن‬ ‫کە بەتوندى دژ بە جیابوونەوەن‬ ‫لە س��وری��ا‪ ،‬لەگە ‌ڵ ئ��ەوەش��دا ئەم‬ ‫سەرکردانە هەمیشە جەخت لەسەر‬ ‫مافەکانى کۆمەڵگاکەیان دەکەنەوە‪.‬‬ ‫دەوڵەتى سوریا ئەگەر گۆڕانێکى‬ ‫بنەڕەتى سیاسیانە لە واڵتەکەیدا‬ ‫ن��ەک��ات ئ���ەوا ل��ەک��ات��ى شەپۆلى‬ ‫سیاسەتى ئەمریکا بۆ گۆڕینى ڕژێمى‬ ‫حوکم لە سوریادا‪ ،‬زۆر دوور نییە‬ ‫کوردەکانیش بێنەسەر شەقامەکان‌و‬ ‫دژ بە دەوڵەتەکە‌و لەپێناو مافە‬ ‫سەرەتاییەکانى خۆیاندا خەبات بۆ‬ ‫ڕزگاربوونی واڵتەکە بکەن‪ ،‬بەتایبەت‬ ‫ناوچەکەیان هەمیشە بەهۆى نەبوونى‬ ‫م���اف‌و ئ��اس��ای��ش��ەوە ل��ە حاڵەتى‬ ‫نائاساییدایە‪ ،‬ئەمەش سەرەتای‬ ‫ت��ەق��ی��ن��ەوەى ش����ۆڕش‌و خەباتى‬ ‫چەکداریشە لەناو کوردانى سوریا‪.‬‬ ‫هێنرى واتسۆن‬ ‫سەرچاوە‪ :‬رۆژنامەى (دەیلى تەلەگراف)‬


‫‪6‬‬

‫| ساڵی ‪ | 32‬ژماره ‪ | 2013/12/24 | 777‬سێشەممە‬

‫بیرو ڕا‬ ‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫کــــــــــورد لـــــــــە جـــــنــــێــــف ‪2‬دا‬

‫لێکدانەوەکانی مێژوو‬

‫ئا‪ :‬ڕێبین محەمەد‬

‫د‪ .‬کەیوان ئازاد‬

‫لێکدانەوە بۆ‬ ‫ڕووداوەکانی ساڵ‬ ‫الم وایە بەهەڵەدا نەچووین ئەگەر‬ ‫بڵێین‪ ،‬زۆربەی دەوڵەت و نەتەوە و‬ ‫گەالنی جیهان و بەتایبەت دەوڵەتانی‬ ‫زلهێز و دیار‪ ،‬لە کۆتایی هەر ساڵێکدا‬ ‫پێداچوونەوەیان بە ڕووداوەک��ان��ی‬ ‫ناوخۆ و دەرەوەی ساڵی ڕاب��ردوودا‬ ‫کردووه‌‪ .‬ئەوەش وەک پێداچوونەوە‬ ‫ب��ەو ک��ار و چ��االک��ی و ئەرکانەی‬ ‫ل��ە م���اوەی (‪ )365‬ڕۆژی ساڵدا‬ ‫ئەنجامدراون‪ .‬دیارە کاتێک هەر تاک‬ ‫و خێزان و کۆمەڵگایەک لە سنووری‬ ‫هەر دەوڵەت و قەوارەیەکی سیاسی‬ ‫سەربەخۆ یان نمیچە سەربەخۆدا‪،‬‬ ‫پێداچوونەوەی بە کار و چاالکییەکانی‬ ‫ساڵی ڕابردوویدا نەکردبێت‪ ،‬ئەستەمە‬ ‫توانیبێتی ساڵی دواتر بە شێوەیەکی‬ ‫باش و زانستی‪ ،‬یان النی کەم بە‬ ‫شێوەیەکی کۆمەاڵیەتی سەرکەوتوو‬ ‫تێپەڕاندبێت‪ .‬هەربۆیە لەسەر هەر‬ ‫تاک و خێزان و کۆمەڵگا و دەوڵەت‬ ‫و حکومەتێک پێویستە زۆر بە جدی‬ ‫سااڵنە پ��ێ��داچ��وون��ەوەی بە ژیانی‬ ‫ئاسایی خۆی و ماوەی حکومڕانی و‬ ‫کارەکانی کردبێت‪ .‬ئەمەو باشتریش‬ ‫ب���ووە ئ��ەگ��ەرق��س��ە و ب��ۆچ��وون و‬ ‫پێشنیاریشی لەسەر گەل و نەتەوە‬ ‫و دەوڵەتانی دەوروب��ەر هەبووبێت‪،‬‬ ‫چونکە بەو کارە النی کەم نەوەک‬ ‫ه��ەر خزمەت بە خ��ۆی‪ ،‬بەڵکو بە‬ ‫دەوروبەریشی گەیاندووە‪.‬‬ ‫لێرەوە لێکدانەوە بۆ ڕووداوەکانی‬ ‫س��اڵ و ک��ار و ئەزموونی ساڵێکی‬ ‫تەمەن الی هەمووان و پێداچوونەوە‬ ‫بە کارەکانی ساڵی ڕاب��ردووم��ان‪،‬‬ ‫لە ئەرکە گرنگەکانی ژی��ان ب��ووە‪.‬‬ ‫دیارە زۆر باشتریش بووە هەر تاک‬ ‫و خ��ێ��زان و کۆمەڵگایەک ڕۆژان��ە‬ ‫پێداچوونەوەی بە خۆی و کارەکانی‬ ‫کردبێت‪ ،‬یان النی کەم هەفتانە و‬ ‫مانگانە ئەو کارەی ئەنجام دابێت‪،‬‬ ‫بەاڵم کە ئەوەی نەکردبێت‪ ،‬ئاسایی‬ ‫ب��ووە‪ ،‬سااڵنەش ئەو ک��ارە بکات ‪،‬‬ ‫کە الم وایە ئ��ەوەش الوازترین کار‬ ‫و هەوڵ بووە هەر تاک و خێزان و‬ ‫کۆمەڵگایەک ئەنجامی دابێت دیارە‬ ‫ئەگەر ئەو پێداچوونەوەش نەکرابن‪،‬‬ ‫ئەوا المان وایە ئیتر ئەوپەڕی بێ‬ ‫منەتیمان بەرامبەر ژیان و کۆمەڵگا‬ ‫و مرۆڤایەتی کردووە!تا ئەوەی وەک‬ ‫م��رۆڤ��ی ژی��ر و دڵ��س��ۆز ب��ە خ��اک و‬ ‫نیشتمان و هاونەتەوە و مرۆڤایەتی‬ ‫مامەڵەمان نەکردووە‪.‬‬ ‫ل��ەپ��ەراوێ��زی ئ��ەو ت��ۆم��اران��ەی‬ ‫س��ەرەوە و بۆخستنەڕووی گرنگی‬ ‫پێداچوونەوە بە ئەزموون و کار و‬ ‫ڕووداوەکانی ساڵێکی تەمەن و ژیان‪،‬‬ ‫لەسەر هەر تاکێک پێویست بووە‪ ،‬زۆر‬ ‫بە جدی ئەو هەڵە و کەمووکووڕیانەی‬ ‫ساڵێکی تەمەنی دی��اری کردبێت‪،‬‬ ‫کە ل��ەو س��اڵ��ەدا ئەنجامیداوە یان‬ ‫دووچ��ار و ڕووب���ەڕووی بۆتەوە‪ ،‬تا‬ ‫النی کەم بۆ ساڵێکی دی ئەنجامی‬ ‫نەداتەوە یان هەرهیچ نەبێت کەمیان‬ ‫بکاتەوە‪ .‬ئەمەو ئەو دەسکەوت و‬ ‫سەرەوەرییانەشی بۆ دەرکەوتبێت‪،‬‬ ‫کە لە ماوەی ئەو ساڵەدا ئەنجامیداوە‪.‬‬ ‫ه��ەر ل��ێ��رەوەش جێگای خۆیەتی‬ ‫بۆ ئەمساڵ ئێمەى کورد و لەساتە‬ ‫وەختی بەڕێکردنی ساڵی (‪2013‬ز)دا‬ ‫و بەمەبەستی بەرەو پیرەوە چوونی‬ ‫ساڵی (‪2014‬ز) پێداچوونەوەمان‬ ‫بە ساڵی (‪2013‬ز) کردبێت‪ .‬ئەمەو‬ ‫لەو پێداچوونەوانەمان ئەو هەڵە و‬ ‫کەموکوڕی و کەمتەرخەمیانەمان‬ ‫دیاریکردبێت‪ ،‬کە هۆکاری شکستێکی‬ ‫س���اڵ و ب���ەرزب���وون���ەوەی دەن��گ��ی‬ ‫ناڕەزایی دەوروبەرمان بووە‪ .‬ئەمەو‬ ‫هەر لەو کارەماندا ئەو دەسکەوت‬ ‫و سەروەریانەی لە ماوەی ساڵێکدا‬ ‫بەرهەم هاتووە‪ ،‬بە گەورە و جوان‬ ‫پێناسەمان کردبێت و وەک سووک‬ ‫و بێ منەت لێمان ن��ەڕوان��ی بێت‪.‬‬ ‫ئەوەش لە بەها ڕەوشتییە گەورەکانی‬ ‫م��رۆڤ ب��ووە لە جیهان و مێژووی‬ ‫مرۆڤایەتیدا‪.‬‬ ‫‪KaiwanAzad@yahoo.com‬‬

‫ئەمریکا و ڕووس��ی��ا و نەتەوە‬ ‫یەکگرتوەکان کۆبوونەوە لە جنێف‬ ‫لە م��اوەى چەند ڕۆژى ڕاب���ردوودا‬ ‫وە جەختیان ک��ردەوە کە لە ‪22‬ى‬ ‫کانونى دووەمدا کۆنگرەى جنێف‪2‬‬ ‫دەبەسرێت بەپێى باڵوکراوەیەکى‬ ‫وەزارەت��ى دەرەوەى ڕووسیا ‪ ،‬ئەو‬ ‫کۆنگرەیەش تایبەت دەب��ێ��ت بە‬ ‫چارەسەر کردنى کێشەى ناوخۆى لە‬ ‫سوریا ‪.‬‬ ‫ئەوەشى تێدا هاتووە زۆرب��ەى‬ ‫دەوڵەتان گەیشتونەتە ئەو ڕایەى‬ ‫جگە لە چ��ارەس��ەرى دیبلۆماسى‬ ‫کێشەى سوریا چ��ارەس��ەرى نییە‬ ‫‪.‬ئ���ەوەش پێویستى بە پاڵپشتى‬ ‫گەلى سوریا بەگشتى هەیە‪ .‬ئەم‬ ‫کۆنگرەیەش لەسەر بنەماى کۆنگرەی‬ ‫جنێف ی��ەک دەب��ێ��ت ک��ەل��ە ‪30‬ى‬ ‫حوزەیرانى ساڵى ‪ 2012‬گرێدراوە وە‬ ‫بۆ ڕاگرتنى خوێن ڕشتنە لە سوریا ‪.‬‬ ‫ڕوسیا پشتگیری ئەسەد دەکات‬ ‫ئ��ەح��م��ەد ڕەم�����ەزان ئ��ەن��دام��ی‬ ‫دەس��ت��ەى س��ی��اس��ى ل��ە ئیتالفى‬ ‫نیشتمانى ئۆپۆزسیۆن ڕەخنە لە‬ ‫کۆنگرەى جنێف‪ 1‬دەگرێت دەڵێت‬ ‫« ڕێکەتنامەى جنێف‪ 1‬بە مردووى‬ ‫لە دایک بوو بەهۆى پابەند نەبونى‬ ‫ڕژێمى سوریا پێیەوە وە گرنگى دانى‬ ‫ڕوسیا بە مانەوەی دەسەاڵتەکەى‬ ‫بەشارئەسەد‪.‬‬ ‫ڕوسیا پشتگیری ئەسەد دەکات‬ ‫ژم��ارەی��ە دەوڵ��ەت��ی خۆرئاواییش‬ ‫پشتگیری ئۆپۆزسیۆن دەکەن لەگەڵ‬ ‫سعودییە و ئیمارات وقەتەر و تورکیا‬ ‫‪ ،‬هەروەها واڵتی ئێران کە واڵتێکی‬ ‫کاریگەرە لە ناوچەکە و بەتایبەت‬ ‫لە سوریا و بە پشتیوانی رژێمەکەی‬ ‫ئەسەد ناسراوە هەروەها بەریتانیا و‬ ‫فەرەنسا بە ڕوونى رایانگەیاندووە کە‬ ‫دژى ڕژێمى سوریان‪.‬‬ ‫بەشار ئەسەد داواکارى پێشکەش‬

‫ن���ەک���ردووە ب��ۆ ڕووس��ی��ا ت���اوەک‬ ‫بیپارێزێت لە پۆستەکەیدا نەک‬ ‫ئەسەد هیچ کەسێکى تر لە دیمەش‬ ‫ئەوەى نەکردوە»‪.‬‬ ‫هێرشنەکردنە سەر سوریا لە ماوەى‬ ‫ڕابردوودا هەر لەسەر داواکارى‬ ‫ڕووسیا بووە‬ ‫لەالیەکى ت��رەوە فرانسۆ هۆاڵند‬ ‫سەرۆکى فەرەنسا داواى لە کاسرین‬ ‫ئاشتۆن ڕیکخەرى دەرەوەى یەکێتى‬ ‫ئەوروپا کرد بۆ پشتگیرى کردنى‬ ‫ئۆپۆزسیۆن تاوەک بەشدارى بکەن‬ ‫لە کۆنگرەى جنێف ‪. 2‬‬ ‫وتیشى ڕۆشتنە ن��او قۆناغى‬ ‫گواستنەوە لە سوریا مەرجەکەى‬ ‫ڕۆیشتنى ئەسەدە لە دەسەاڵت بێ‬ ‫ئەوەش سەرکەوتو نابێت وە دەسەاڵت‬ ‫لە ئەسەدەوە بۆ ئۆپۆزسیۆن نەک لە‬ ‫ئەسەد بۆ ئەسەد ‪.‬‬

‫هەرچى ئەمەریکاشە ڕوون نیە‬ ‫تا ئێستا پشتگیرى لە کێ دەکات‬ ‫ڕەنگە لە جنێف ‪ 2‬ئەمەریکا جەخت‬ ‫لە ئۆپۆزسیۆن بکاتەوە تاوەک لەگەڵ‬ ‫ڕووسیا ڕێکبکەون وە سەرکردایەتى‬ ‫کۆنگرەکە بسپێرێت بە ڕووسیا ‪.‬‬ ‫بەاڵم تا ئێستا ڕوون نییە ئەم‬ ‫هەڵوێستەى ئەمەریکا لەبەرامبەر‬ ‫چ��ی��دای��ە ‪ ،‬ه��ێ��رش��ن��ەک��ردن��ە س��ەر‬ ‫سوریاش لە ماوەى ڕاب��ردوودا هەر‬ ‫لەسەر داواکارى ڕووسیا بوو ‪.‬‬ ‫کوردانى سوریا بەشدار دەبن لە‬ ‫کۆنگرەى جنێف‪2‬‬ ‫س��ەرۆک��ى ئیتالفى نیشتمانى‬ ‫سورى ئۆپۆزسیۆن ئەحمەد جریا‬ ‫لە هەولێر ڕایگەیاند کوردانى سوریا‬ ‫بەشدار دەبن لە کۆنگرەى جنێف‪. 2‬‬ ‫کورد لە سوریا بەشێکى گرنگ‬ ‫و ن��ەت��ەوەى دووەم���ن وەب��ەش��دارى‬

‫ئیمتیازەکانى حکومەت بدرێ بە کەرتى تایبەت‬ ‫شاخەوان غەریب‬

‫لە ئێستادا ژمارەیەک لە دەرچوانى‬ ‫زانکۆ و پەیمانگا بێکارن هەندێ لە‬ ‫هاواڵتیانى کوردستان لە چاوەڕوانى‬ ‫دامەزراندندان لە کەرتى گشتیدا‪ ،‬بۆ‬ ‫ئەم مەبەستەش حکومەت هەنگاوى‬ ‫ناوە لە سااڵنى ڕاب��ردوودا بۆ ئەوەى‬ ‫ژم��ارەی��ەک ل��ە ه��اواڵت��ى ل��ە کەرتى‬ ‫گشتى دابمەزرێنێ‪ ،‬ب��ەاڵم سااڵنە‬ ‫ڕێژەى دامەزراندن کەمکراوەتەوە بۆ‬ ‫نمونە پێشتر حکومەت ‪25‬هەزار پلەى‬ ‫دامەزراندنى ڕاگەیاندووە و دواتریش‬ ‫‪17‬ه����ەزار و ل��ە س��اڵ��ى ڕاب����ردوودا‬ ‫‪15‬هەزار پلەى دامەزراندنى ڕاگەیاند و‬ ‫لەو پانزە هەزارە تەنها ‪ 6000‬کەس‬ ‫دام���ەزراوە کە زۆرب��ەی��ان دەرچوانى‬ ‫زانکۆ و پەیمانگاکانن لە بوودجەى‬ ‫‪2014‬ەش��دا دی��ار نییە کە حکومەت‬ ‫چەند پلەى دامەزراندن ڕادەگەیەنێت‪،‬‬ ‫ناشکرێ هەموان لە کەرتى گشتیدا‬ ‫داب��م��ەزرێ��ن��رێ��ن‪ ،‬چونکە حکومەت‬ ‫ئەو تواناى نییە کە موچەى هەموو‬ ‫هاواڵتیان دابین بکات‪ ،‬بۆیە پێویستە‬ ‫هەلى کار بۆ هاواڵتیانى بدۆزێتەوە‬ ‫لە ڕێگەى کەرتى تایبەتەوە‪ ،‬گرنگى‬ ‫زی��ات��ر ب��درێ ب��ە ک��ەرت��ى تایبەت و‬ ‫حکومەت هاوکارى کۆمپانیاکان بکات‬ ‫و بۆ ئەوەى فراوان بن و باج لەسەر‬ ‫سەرمایەدارەکان کەمبکاتەوە تا لەو‬ ‫ڕێگەیەوە بتوانن سەرمایەکەیان لە‬ ‫واڵتدا بخەنە گەڕ تا زۆرترین هاواڵتى‬ ‫سودمەند بێ و دەرفەتى کار زیاتر بێ‬ ‫لە کەرتى تایبەتدا‪.‬‬ ‫ئەرکى هەموو وەزارەتەکانە کە‬ ‫گەنجان ه��ان ب��دەن ک��ە چ��ۆن کار‬ ‫بدۆزنەوە لە ب��ازاڕى ک��اردا و تەنها‬ ‫پشت بە حکومەت نەبەستن کە لە‬ ‫کەرتى گشتیدا دابمەزرێن‪.‬‬ ‫لە ئێستادا لە هەرێمى کوردستان‬

‫کردنیان لەو کۆنگرەیە کاریگەرى‬ ‫خۆى دەبێت ‪ ،‬هەرچەندە تێبنى‬ ‫ه��ەی��ە ل��ەس��ەر ئ��ی��دارەى ن��اوخ��ۆى‬ ‫کوردستان لە سوریا‪.‬‬ ‫ناوبراو وتیشی لێکتێگەیشتنەکان‬ ‫زۆرن ل��ەوان��ە ک���ردن���ەوەى پ��ردى‬ ‫پەیوەندى نێوانیان لە بەشدارى‬ ‫کردنى کۆنگرەکەدا و ئازادکردنى‬ ‫زیندانەسیاسیەکان‪ ،‬لەالیەکى ترەوە‬ ‫ئ��ی��دارەى ن��اوچ��ەى داواى ک��ردوە‬ ‫بەشدار بێت لە کۆنگرەکەدا وەک‬ ‫بەشداربوویەکى تر ‪.‬‬ ‫جیاوازییەکانى نێوان ئەنجومەنى‬ ‫نیشتمانى کوردى ئەنجومەنى گەلى‬ ‫ڕۆژئ��اوا گەیشتۆتە ئاستى کۆتاى‬ ‫پ��اش ڕاگەیاندنى پارتى یەکێتى‬ ‫دیموکرات بە سەرۆکایەتى ساڵح‬ ‫موسلیم کە بەشێویەکى تاک الیەنە‬ ‫ئ��ی��دارەى ناوچەى لە کوردستانى‬

‫ده‌ته‌وێت بااڵت به‌رز بێت‬ ‫و‪ :‬نه‌وشیروان فه‌ره‌ج‬

‫هەڵئاوسانێکى زۆر هەیە لەسەر‬ ‫دامودەزگا گشتیەکان بە جۆرێک کە‬ ‫ژمارەیەک لە فەرمانبەران بونیان هەیە‬ ‫ڕەنگە پێویست نەبن ‪ ،‬پێویستیشە‬ ‫دامەزراندن لە کەرتى گشتى بکرێتە‬ ‫پێویستى وات���ا ه��ەر وەزارەت��ێ��ک‬ ‫پێویستى ب��ە دام���ەزران���دن هەبوو‬ ‫دامەزراندنى بۆ ئەنجام بدرێت‪.‬‬ ‫نەک بکرێتە مەرج هەر وەزارتێک‬ ‫داواى پشکى خۆى بکات لە کاتێکیشدا‬ ‫پێویستى بە کادر نەبێ‪.‬‬ ‫واڵتێکى وەک سوید کە ‪10‬ملیۆن‬ ‫دانیشتوانى هەیە ‪10‬هەزار فەرمانبەرى‬ ‫هەیە‪ ،‬بەاڵم لەو واڵتەدا کەرتى تایبەت‬ ‫لە ئاستێکى ب��ەرزدای��ەو هاواڵتیان‬

‫دەتوانن لە ڕێگەى کەرتى تایبەتەوە‬ ‫کاریان دەستبکەوێ ژیانى خۆیان‬ ‫مسۆگەر بکەن‪.‬‬ ‫بۆیە گرنگە حکومەتى هەرێمى‬ ‫ک��وردس��ت��ان ئیمتیاز و بیمە و‬ ‫خانەنشینکردنى ئەو کەسانەى کە لە‬ ‫کەرتى تایبەت کار دەکەن وەک کەرتى‬ ‫گشتى لێبکات ئەمە دەبێتە هەنگاوێک‬ ‫بۆ باشترکردنى ژیانى ئەو کەسانەى‬ ‫کە لە کەرتى تایبەت کار دەکەن و‬ ‫هەورەها ڕاهێنانى پیشەیى بە الوان‬ ‫بکات تا بتوانن ببنە خاوەن کار تا‬ ‫لەو ڕێگەوە گەنجانى ئەم واڵتە پشت‬ ‫بەخۆیان ببەستن ژیانى خۆیان دابین‬ ‫بکەن لە ڕێگەى کەرتى تایبەتەوە‪.‬‬

‫ڕۆژئاوا ڕاگەیاند ‪.‬‬ ‫ئ����ەوەش ب���ووە ه���ۆى پچڕانى‬ ‫پەیوەندیەکانیان بە تایبەت لە نێوان‬ ‫هەرێمى کوردستان و ناوچەکانى‬ ‫ڕۆژئ��اواى کوردستان ت��اوەک ڕۆژى‬ ‫چ��وارش��ەم��ەى ڕاب���ردوو لە هەولێر‬ ‫ک��ۆب��وون��ەوە ب��ەم��ەب��ەس��ت��ى لێک‬ ‫تێگەیشتن‪.‬‬ ‫س��ەرۆک��ى هەرێمی کوردستان‬ ‫مەسعود بارزانیش لەسەر پرسى‬ ‫کۆنگرە جنێف‪ 2‬و بەشدارى کورد‬ ‫ڕاییگەیاند « مافێکى گرنگە وە‬ ‫ق��ۆس��ت��ن��ەوەى ک��ارێ��ک��ى ب��اش��ە بۆ‬ ‫سەرکەوتن نەقۆستنەوەى بارێکى‬ ‫خراپ بەسەر کۆنگرەدا دەهێنێت»‪.‬‬ ‫ئەوەش ڕاگەیەنراوە کە بارزانى‬ ‫داوای کردووە نوسینگەیەکى هاوکارى‬ ‫و سەرپەرشتیکردنى کاروبارى سوریا‬ ‫لە هەرێم بکرێتەوە ‪ ،‬لە ماوەى دوو‬ ‫هەفتەدا چاوپێکەوتنەکان بەشێوەى‬ ‫ڕیکخراو بەڕێوەدەچن « ئ��ەوە لە‬ ‫کاتێکدایە ه��ەرێ��م��ى ک��وردس��ت��ان‬ ‫نزیکەى ‪ 200‬هەزار پەنابەرى سورى‬ ‫لە کورد و ع��ەرەب لە خۆ گرتووە‬ ‫دابەشکراون بەسەر خێوەتگەکاندا لە‬ ‫سەرجەم پارێزگاکان»‪.‬‬ ‫ئ���ەخ���زەر ئ��ی��ب��راه��ی��م��ى ن���اوى‬ ‫بەشداربووانى ڕاگەیاند کە بریتین لە‬ ‫( ئەمینداری نەتەوە یەکگرتوەکان‬ ‫‪ ،‬پینج واڵت���ە هەمیشەیەکەی‬ ‫ئەنجومەنی ئاسایش ‪ ،‬ئەمینداری‬ ‫گشتی کۆمکاری واڵتانی ع��ەرەب‬ ‫‪.‬نوێنەری بااڵی یەکێتی ئەوروپا ‪،‬‬ ‫ئەمینداری گشتی ڕێکخراوی هاوکاری‬ ‫ئیسالمی ‪ ،‬هەروەها نوێنەری ئەو‬ ‫واڵتانە جەزائیر ‪ ،‬بەرازیل ‪ ،‬کەنەدا‬ ‫‪ ،‬دانیمارک ‪ ،‬میسر ‪ ،‬ئەڵمانیا‬ ‫‪،‬هندستان ‪ ،‬ئەندەنوسیا ‪ ،‬عێراق ‪،‬‬ ‫ئیتالیا ‪ ،‬یابان ‪ ،‬ئەردەن ‪،‬کوەیت ‪،‬‬ ‫لوبنان ‪ ،‬مەغریب ‪ ،‬نەرویج ‪ ،‬عەمان ‪،‬‬ ‫قەتەر ‪ ،‬سعودییە ‪ ،‬باشوری ئەفریقا‬ ‫‪ ،‬ئیسپانیا ‪ ،‬سوید ‪ ،‬سویسرا ‪،‬‬ ‫تورکیا ‪ ،‬ئیمارات )‬

‫بۆماوه‌یی کاریگه‌ری ده‌کاته‌‬ ‫س �ه‌ر ب��ااڵت‪ ،‬وات��ا ب��ه‌رزی یاخود‬ ‫نزمی بااڵت په‌یوه‌ندیداره‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫دایک و باوک و باپیر و داپیره‌ت ‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ش بزانه‌ که‌ خودی خۆت‬ ‫کاریگه‌رییه‌کی زۆر گه‌وره‌ت هه‌یه‌‬ ‫له‌سه‌ر دیاریکردنی ب��ااڵی خۆت‪،‬‬ ‫به‌و مانایه‌ی ئه‌گه‌ر دایک و باوکت‬ ‫بااڵیان ن��زم بێت‪ ،‬تۆ ده‌توانیت‬ ‫به‌ ئه‌نجامدانی ئ �ه‌م رێگایانه‌ی‬ ‫خ���واره‌وه‌ ئه‌مه‌ بگۆریت و خۆت‬ ‫بااڵت به‌رزبێت‬ ‫‪-1‬خه‌وتن‪ :‬منداڵ و هه‌رزه‌کارو‬ ‫گه‌نج پێویسته‌ رۆژانه‌ زیاتر له‌ (‪)8‬‬ ‫کاتژمێر بخه‌ون‪ ،‬چونکه‌ له‌ماوه‌ی‬ ‫خ���ه‌ودا ه��ۆرم��ۆن��ی گه‌شه‌کردنی‬ ‫م��رۆڤ (‪ )HGH‬درووستده‌بێت‪،‬‬ ‫به‌م هۆیه‌وه‌ ئێسک گه‌شه‌ده‌کات‪،‬‬ ‫پێویسته‌ خۆت به‌دووربگریت له‌‬ ‫ق��اوه‌ و کاکاو و چا و چوکلێت‬ ‫چ��ون��ک�ه‌ ک��اف��ی��ن (‪)caffeine‬‬ ‫ی��ان تێدایه‌ و رێ��گ�ه‌ت لێده‌گرن‬ ‫که‌خه‌وێکی درێژ بکه‌یت‪.‬‬ ‫‪-2‬خواردن‪ :‬ئه‌و خواردنانه‌ بخۆ‬ ‫ک �ه‌ ده‌وڵ �ه‌م �ه‌ن��دن ب �ه‌ پرۆتین و‬ ‫کانزاکان و کالسیۆم و ڤیتامین‪d‬‬ ‫و ‪ ،H‬چونکه‌ ئه‌م خواردنانه‌ ده‌بنه‌‬ ‫ه��ۆی گه‌شه‌کردنی ماسولکه‌کان‬ ‫و به‌هێزبوونیان نموونه‌ی ئه‌و‬ ‫خ��واردن��ان �ه‌ش (هێلکه‌و شیر و‬ ‫به‌رهه‌مه‌کان ی و گۆشت و ماسی‬ ‫و قارچک و پاقله‌ و سه‌وزه‌)یه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌ نێوان سێ ژه‌مه‌که‌دا‬ ‫خواردنی سووک بخۆ‪.‬‬ ‫‪ -3‬وه‌رزش‪:‬ب���اس���ک���ه‌ و باله‌‬ ‫کاریگه‌رترین وه‌رزشن بۆ دریژکردنی‬ ‫ئێسک‪ ،‬هه‌روه‌ها مه‌له‌کردن زۆر‬ ‫ب��ه س���وده‌و ک��اری��گ �ه‌ری ده‌ک��ات�ه‌‬

‫س�ه‌ر هه‌موو ماسولکه‌که ک��ان و‬ ‫شانه‌کان فراوان ده‌کات‪ ،‬راکردنی‬ ‫خێراش یارمه‌تی گه‌شه‌کردن ده‌دات‬ ‫چونکه‌ م��رۆڤ کاتێک به‌خێرایی‬ ‫راده‌کات قاچه‌کانی پێشدەکه‌وێت‬ ‫و جه‌سته‌ش هۆرمۆنی گه‌شه‌کردن‬ ‫به‌رهه‌م دێنێت ‪ ،‬هه‌روه‌ها یۆگا‬ ‫یارمه‌تی درێژبوونی بربره‌کانی‬ ‫پشت ده‌دات‪ ،‬له‌ ته‌مه‌نی منداڵی‬ ‫و گه‌نجیدا به‌رزکردنه‌وه‌ی قورسایی‬ ‫زیان به‌بااڵت ده‌گه‌یه‌نێت‪.‬‬ ‫‪-4‬ئ���اوخ���واردن���ه‌وه‌‪ :‬پێویسته‌‬ ‫رۆژان���ه‌ زیاتر له‌ ش �ه‌ش پ��ه‌رداخ‬ ‫ئاو بخورێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی جه‌سته‌‬ ‫له‌ وشکبوونه‌وه‌ بپارێزین له‌گه‌ڵ‬ ‫ئ�ه‌وه‌ش��دا ئ�ه‌م رێ��ژه‌ی�ه‌ ده‌گۆرێت‬ ‫به‌ پێی ته‌مه‌نی که‌سه‌که‌و کێشی‬ ‫که‌سه‌که‌‪ ،‬کاتێک جه‌سته‌ رێژه‌یه‌کی‬ ‫زۆر ئ��او وه‌رده‌گ��رێ��ت به‌هۆیه‌وه‌‬ ‫سوودی ته‌واو له‌ خواردن و وه‌رزش‬ ‫ده‌بینێت‪.‬‬ ‫‪-5‬ده‌رزیلێدان‪ :‬جه‌سته‌ی مرۆڤ‬ ‫به‌شێوه‌یه‌کی سرووستی هۆرمۆنی‬ ‫گ �ه‌ش �ه‌ک��ردن درووس����ت ده‌ک���ات‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ندێک هۆکار‬ ‫کاریگه‌ری ده‌که‌نه‌ س�ه‌ر توانای‬ ‫جه‌سته‌ت له‌ به‌رهه‌مهێنانی رێژه‌ی‬ ‫پێویستی هۆرمۆنه‌که‌دا‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫بااڵت وه‌ک پێویست به‌رز نابێت‪،‬‬ ‫پێویسته‌ له‌ گه‌ڵ پزیشکدا باسی‬ ‫ده‌رزیلێدان بکه‌یت‪ ،‬که‌ له‌رێگه‌ی‬ ‫ج��ۆره ‌ده‌رزی��ی �ه‌ک �ه‌وه‌ ده‌توانرێت‬ ‫بااڵت به‌رزبکرێت‪.‬‬ ‫‪-6‬ن����ه‌ش����ت����ه‌رگ����ه‌ری‪ :‬ئ���ه‌م‬ ‫نه‌شته‌رگه‌رییه‌ ل �ه‌ قاچه‌کاندا‬ ‫ئه‌نجامده‌درێت و ته‌مه‌نت هه‌رچه‌ند‬ ‫بێت ئاساییه‌و ده‌توانیت (‪)7-5‬‬ ‫سانتیمه‌تر بااڵت به‌رز بکه‌یت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نه‌شته‌رگه‌رییه‌کی زۆر به‌ئازاره‌ و‬ ‫پاره‌یه‌کی زۆری تێده‌چێت‪.‬‬


‫وەرزش‬

‫سێشەممە | ‪ | 2013/12/24‬ژماره ‪ | 777‬ساڵی ‪| 32‬‬

‫‪www.jamawarnews.com‬‬

‫ئەی سى میالن لەبەردەم هەڕەشەى دابەزیندایە‬ ‫بۆ خولى دووەمى کاڵچۆ‬

‫دواى دۆڕاندنى بەرامبەر یانەى‬ ‫ئینتەرمیالن لە دێربى گەورەى خولى‬ ‫یانەکانى ئیتاڵیا نزیک دەبێتەوە‬ ‫لە ناوچەى مەترسیدارى دابەزین بۆ‬ ‫خولى پلە دووى ناوخۆى ئیتاڵیا‪.‬‬

‫یانەى میالن کۆى خاڵەکانى بریتیە لە‬ ‫(‪ )19‬خاڵ دواى (‪ )17‬یارى و ئەمەش‬ ‫خراپترین ئەنجامى یانەکەیە و لە‬ ‫ناوچە مەترسیدارەکانى خولى ئیتاڵیا‬ ‫نزیک دەبێتەوە‪ .‬جیاوازى خاڵەکانى‬

‫یانەى میالن و ساسولو کە هەرەشەى‬ ‫دابەزینى لێدەکرێت و لە پلەى (‪)18‬‬ ‫دێت تەنها (‪ )5‬خاڵە و بەمەش میالن‬ ‫بەهەرەشەى دابەزینەوە پێشوازى لە‬ ‫ساڵى (‪ )2014‬دەکات‪.‬‬

‫ئـــەدیــبــایـــۆر بـــردنـــەوەى‬ ‫بــــۆ یــــانـــەکــــەى دەســــتــــەبــــەرکـــرد‬

‫لەمیانى یاریەکى خولى ئینگلیزى‬ ‫ی��ان��ەى تۆتنهام روب�����ەرووى یانەى‬ ‫ســاوپامبتۆن بویەوە‪.‬یانەى تۆتنهام‬ ‫توانى سەرکەوتن بەدەست بهێنێت بە‬ ‫ئەنجامى سێ گۆڵ بەرامبەر بە یەک‬

‫ریاڵ بە بردنەوە پێشوازى لە ساڵى تازە دەکات‬ ‫ی��ان��ەى ری���ال م��ەدری��د ل��ەی��اری��گ��اى میستایا‬ ‫سەرکەوتنێکى گرینگ و زەحمەتى بەرامبەر یانەى‬ ‫ڤااڵنسیا بەدەستهێنا و بەسەرکەوتن کۆتایى بە ساڵى‬ ‫(‪ )2013‬هێنا‪ .‬یانەى ریال مەدرید یارییەکانى ئەم‬ ‫مانگەى جیاواز بوو لەگەڵ یارییەکانى مانگى رابردوو‬ ‫و لە زۆربەى یارییەکان دووچارى ئاستەنگ دەبوویەوە‬ ‫لەوانە لەدوو یارى یەکسان بوو بەرامبەر یانەکانى‪.‬‬ ‫ئۆساسۆنا و چاتیفا‪ .‬رۆژنامه‌کان دوو خاڵیان خست ‌ه‬ ‫روو کە پێویستە کارلۆ ئەنچیلۆتى لە ساڵى نوێ کارى‬ ‫لەسەر بکات‪.‬‬ ‫یەکەم ‪ :‬الوازى وەستاندنى تیپى رکابەر لە لێدانە‬ ‫بەرز و راستەوخۆیەکان و دواى لەدەستدانى (‪ )2‬خاڵ‬ ‫بەرامبەر یانەى ئۆساسۆنا بەهۆى دوو گۆڵ لەرێگاى‬ ‫لێدانى سەر و هه‌روه‌ها نزیک بوو لەوەى بەهەمان‬ ‫شێوە ئەم دوو خاڵە لەدەست بدات ‪ ،‬لە ئێستادا خاڵى‬ ‫الوازى بەرگرى ریال مەدرید تەنها لێدانى سەرە‪.‬‬ ‫دووەم ‪ :‬دوورى یاریزانان لە یەکتر و نیشاندانى‬ ‫ئاستێکى خراپ لەیارییەکان و سستى لە هێرش بردن‪،‬‬ ‫هەموان دەزانن مانگى رابردوو باشترین مانگ بو بۆ‬ ‫ریال مەدرید کە بە ئاستێکى نایاب بەدیار دەکەوتن‬ ‫و لەچەند یارییەکى یەک لەدواى یەک (‪ )4‬گۆڵیان‬ ‫تۆماردەکرد‪ ،‬بەاڵم لە ئێستادا یانەکە لەڕووى هێرش‬ ‫بردنەوە سستى پێوە دیارە‪.‬‬

‫پێدرۆ بووە پێشەنگ‬ ‫ئەسەتێرەى یانەى بەرشەلۆنەى ئیسپانى پێدرۆ رۆدریگێز پێشەنگى‬ ‫گۆڵکەرانەى یانەى کەتەلۆنى گرتووە‪ ،‬پێش هاوڕێیانى لیۆنێل میسى و نەیمار‬ ‫داسیلڤا کەوت‪ .‬پێدرۆ ژمارەى گۆڵەکانى کردە ‪ 10‬گۆڵ لەخولى ئیسپانیدا و‬ ‫ژمارەى گۆلەکانى خۆى زۆر کرد‪،‬کاتێک یانەى بەرشەلونە بووە مێوانى یانەى‬ ‫خیتافى لە یاریگاى کۆلیسێوم ئالفۆنسۆ پێرێز یاریەکەى بە ئەنجامى ‪5-2‬‬ ‫بردەوە ‪ ،‬پێدرۆ هاتریکى تۆمار کرد‪ ،‬گۆڵیەکانى تریش یاریزان فابریگاس‬ ‫تۆمارى کردن کە گۆڵى دووەم لەرێى لێدانى سزا بوو ‪.‬‬

‫گۆڵ ئەمە بووە یەکەم بردنەوە دواى‬ ‫دورخستنەوەى راهێنەرى یانەکە ڤێالس‬ ‫بواش‪.‬لەم یاریەدا ئـەدیبایۆر توانى دوو‬ ‫گۆڵ بۆ یانەکەى تۆمار بکات‪.‬ئـەدیبایۆر‬ ‫بەو دوو گۆڵەى تۆمارى کــرد پەیامى‬

‫ئ��اڕاس��ت��ەى ڤێالس ب��واش کــرد کە‬ ‫هــۆکارى ئەنجامە خراپەکانى یـارى‬ ‫نەکردنى ئــەدیبایۆر بــوو‪.‬پێش دوور‬ ‫خستنەوەى ڤێالس بواش ئەدیبایۆر وەک‬ ‫یاریزانى یەدەگ مامەڵەى لەگەڵ دەکرا‪.‬‬

‫مۆرینۆ گەڕایەوە بۆ یانە‬ ‫خۆشەویستەکەى‬

‫راهێنەرى یانەى چێڵسى ئینگلیزى خۆزێ مۆرینیۆ ئاماژەى‬ ‫بەچەند بابەتێک کرد لە کۆنگرەیەکى رۆژنامەوانى‬ ‫دا باسى ک��ردب��وو‪،‬ل��ەوان��ەش ڕۆیشتنى لەئەرکى‬ ‫راهێنەرایەتى یانەى ریاڵ مەدریدى ئیسپانى دا‪.‬‬ ‫مۆرینیۆ ئەوەى چرپاند بۆ راگەیاندن کاران کەوا‬ ‫خۆیى خاوەنى بڕیارى یەکەم و‬ ‫کۆتاى بووە لەهەر ئەرکێکى‬ ‫راهێنەرایەتى لەهەر یانەیەکدا‪،‬‬ ‫لەو یانانەش یانەى شاهانە‪,‬‬ ‫کەوا خۆیى بڕیارى داوە‬

‫لویس سوارێز به‌ره‌و‬ ‫ریاڵ مەدرید و بەرشلۆنە‬

‫راپۆرتە رۆژنامەوانییەکانى ه��ەردوو وواڵتى‬ ‫ئینگلتەرا و ئیسپانیا ه��ەواڵ��ى خۆشیان بۆ‬ ‫ه��ان��دەران��ى یانەى ری��ال م��ەدری��د و بەرشلۆنە‬ ‫ب�ڵ�اوک���ردەوە س��ەب��ارەت ب��ە ل��وی��س س��وارێ��زى‬ ‫ئۆروگوایى و هێرشبەرى یانەى لیڤەرپوول کە‬ ‫وێراى درێژکردنەوەى بۆندەکەى‪ ,‬بەاڵم لەتوانایدا‬ ‫هەیە یارى بۆیەکێک لەم دوو یانەیە ئەنجام بدات‪.‬‬ ‫رۆژنامەى دەیلى ستارى ئینگلیزى هەواڵێکى نوێى‬ ‫باڵوکردەوە و ئاشکراى کرد سوارێز بەیەک مەرج‬ ‫بۆندەکەى لەگەڵ یانەى لیڤەرپوول بۆ ماوەى (‪)5‬‬ ‫ساڵ درێژکردەوە ئەویش لەکاتى گەیشتنى بۆندێک‬

‫دەست‬ ‫ب����ەردارى‬ ‫پ���ۆس���ت���ەک���ەى‬ ‫ببێت و ب��ەرو یانەیەکى تر‬ ‫هەنگاو بنێت لەوانەش یانەى‬ ‫چێڵسى ئینگلیزى ‪.‬ناوبراو‬ ‫دەرم��اڵ��ەک��ەى ل��ە ئێستادا‬ ‫دەگاتە ‪ 8‬ملیۆن جونەهى‬ ‫ئیستەرڵینى کە کەمترە لەو‬ ‫دەرماڵەى کەوا مۆرینیۆ لە‬ ‫یانەى شاهنەى وەر ئەگرت‬ ‫‪،‬بەالم مۆرینیۆ ئارەزووى‬ ‫دەک��رد بگرێتەوە یانەى‬ ‫بلوز چونکە زۆر الى ئەو‬ ‫خۆشەویسترە‪.‬‬

‫لەیەکێک لەیانەکانى ریال مەدرید و بەرشلۆنە‬ ‫ئەوا رێگەى پێ بدەن ریزى یانەکەى جێبهێڵێت‪.‬‬ ‫ئەمەو رۆژنامەکە ئەوەشى ئاشکرا کردووە کە‬ ‫سوارێز تا (‪ )5‬ساڵى دیکە ناتوانێت ریزەکانى‬ ‫یانەى لیڤەرپوول بەجێبهێڵێت‪ ,‬تەنها ئەگەر هات‬ ‫و ریال مەدرید یان بەرشلۆنە بۆندى پێشکەش‬ ‫بکەن‪ .‬ئەوکات یانەکە دەبێت دەستبەردارى‬ ‫سوارێز بێت‪.‬ئەم هەواڵە بۆ ئەو دوو یانەیە گرینگى‬ ‫تایبەتى خۆى هەیە و رەنگە لەگواستنەوەى‬ ‫هاوینەى داهاتوو کێبرکێى نێوان ریال مەدرید و‬ ‫بەرشلۆنە لەسەر سوارێز دەستپێبکات‪.‬‬

‫‪7‬‬


‫№ سەرنووسەر‬

‫№ خاوەنی ئیمتیاز‬

‫عەبدوڵـاڵ حاجی مەحمود‬

‫№ جێگری سەرنووسەر‬

‫پشدەر بابەکر‬

‫عومەر غواڵمی‬

‫№ هونه‌ریی‬

‫توانا عومه‌ر‬

‫‪0748 010 8289‬‬

‫‪www.JamawarNews.com‬‬

‫ناونیشان‪ :‬هەرێمی کوردستان سلێمانی ‪ -‬گردی ریعایه ‪ -‬گەڕەکی ‪ - 115‬کۆاڵنی ‪ - 7‬دەرگای ‪6‬‬ ‫یەکەم ژمارەی ئەم ڕۆژنامەیە لە (‪ )1981/5/25‬بە ناوی (رێگای ئازادی)یەوە دەرچووە‬ ‫«نرخ‪ 500 :‬دینار»‬

‫مەحوی شاعیری جوانی و خۆشه‌ویستی و تصوف‬

‫ژیاننامەی مەحوی‬ ‫(مەحوی) ن��اوی مەال موحەممەد‬ ‫کوڕی مەال عوسمانی باڵخییە لە نەوەی‬ ‫پیر و زان���ای ن���اودار (شێخ ڕەش)‬ ‫ه‌‪ ،‬باپیریشی وەکو باوکی‪ ،‬ناوی مەال‬ ‫عوسمان بووە‪ ،‬وەکو شێخ مارفی نۆدی‬ ‫لەگەڵ دروست کردنی سلێمانیدا هاتۆتە‬ ‫شاری نوێوە‪( ،‬باڵخ) یش دێیەکە لە‬ ‫ناوچەی (ماوەت) لە شاری سلێمانی‪،‬‬ ‫مێژونوسی کورد‪( ،‬موحەممەد ئەمین‬ ‫زەکی بەگ) دەڵ ‌ێ لە ساڵی (‪-1836‬‬ ‫‪ 1837‬ی‪.‬ز) دا ل��ە دای���ک ب���ووە‪،‬‬ ‫مامۆستا (عەالئەددین سەججادییش)‬ ‫دەڵ ‌ێ لە ‪ 1830‬دا لە دایک ب��ووە‪ ،‬و‬ ‫(کاکەی فەالحیش) دەڵ ‌ێ لە (‪-1831‬‬ ‫‪ 1832‬ی‪.‬ز) دا لە دایک بووە‪ ،‬باوکی‬ ‫خەلیفەی شێخ عوسمان سیراجه‌ددینی‬ ‫تەوێڵەی ب��ووە‪ ,‬ح��ەوت س��ااڵن بووە‬ ‫خراوەتە بەر خوێندن و ماوەیەک الی‬ ‫ب��اوک��ی خوێندوییەتی‪ ،‬ب��ۆ خوێندن‬ ‫چۆتە سنە و ساباڵغیش و الی مەال‬ ‫عەبدواڵی پیرەباب خوێندویەتی‪ ،‬پاشان‬ ‫گ��ەڕاوەت��ەوە بۆ سلێمانی و الی مەال‬ ‫ناودارەکانی ئەو ناوچەیە خوێندویەتی‪،‬‬ ‫ئەوجا چوە بۆ بەغداد و بوە بە فەقێ‌‬ ‫زانای بە ناوبانگی کورد مفتی زەهاوی و‬ ‫ئیجازەی مەالیەتی الی ئەو وەرگرتووە‪،‬‬ ‫دیسان مامۆستا عەالئەددین سەججادی‬ ‫دەڵ ‌ێ پاش ئیجازە وەرگرتنی لە ‪1859‬‬ ‫ی‪.‬ز دا بووە بە مەالی مزگەوتی ئیمامی‬ ‫ئەعزەم لە بەغداد‪ ،‬بەاڵم لە ‪ 1862‬دا‬ ‫بەغدای بەجێ هێشتووە و گەڕاوەتەوە‬ ‫بۆ سلێمانی و بوە بە ئەندامی دادگا ‪.‬‬ ‫لە ‪ 1868‬دا بە هۆی مردنی باوکییەوە‬ ‫دەستی لە کاری میری کێشاوەتەوە و‬ ‫بۆەتەوە بە مەال و دەستی کردەوە بە‬

‫وانه‌وتنەوە بە فەقێیان‪,‬مەال حەسەنی‬ ‫ک���وڕی م��ەال عەلیی قزڵجی و مەال‬ ‫مەحمودی مەزناوەیی و مەال سەعید‬ ‫ئەفەندیی نایب ئۆغڵیی کەرکوک و مەال‬ ‫عەزیزی موفتی سلێمانی لە ناوبانگترین‬ ‫فەقێکانی ب���وون‪ ،‬ه��ەر ب��ە ڕێچکەی‬ ‫باوکیا تەریقەی گرتوەتەبەر و بووە بە‬ ‫خەلیفەی شێخ بەهائه‌ددینی کوڕی شێخ‬ ‫عوسمانی تەوێڵە‪.‬وەکو مامۆستا شێخ‬ ‫موحەمەدی خاڵیش لە (مفتی زەهاوی)‬ ‫یەکەیدا نوسیویەتی‪ ،‬مەحوی لە ساڵی‬ ‫‪1291‬ی‪.‬ک (‪1875-1874‬ی‪.‬ز)دا لەگەڵ‬ ‫چەند مەالیەک لە سلێمانییەوە نەفی‬ ‫کراون بۆ بەغداد‪ ،‬ناوبراو هیچی تری‬ ‫لە بارەی ئەم نەفی کردنە و هۆیەکەی‬ ‫و چۆنیەتی گ��ەڕان��ەوەی مەحوییەوە‬ ‫لەوەو پاش بۆ سلێمانی‪ ،‬نەنوسیوە‪.‬‬ ‫مەحوی‪ ،‬لە ‪1883‬دا بەپێی قسەی‬ ‫مامۆستا سەججادی چووە بۆ حەج و‬ ‫لەوێوە چوە بۆ ئەستەموڵ و ڕێگەی‬ ‫پیاوماقواڵنی ک���وردەوە لە ئەستەم‬ ‫بووڵ چاوی بە سوڵتان عەبدولحەمید‬ ‫عوسمانی کەوتوە‪ ،‬سوڵتان ڕێزێکی‬ ‫زۆری لێگرتووە و ف��ەرم��ان��ی داوە‬ ‫خانەقایەکیان لە سلێمانی بۆ کردۆتەوە‬ ‫ک��ە ئێستا ب��ە (خ��ان��ەق��ای مەحوی)‬ ‫بەناوبانگە‪ ،‬مەعاشێکیشی بەناوی‬ ‫خزمەتکردنی هەژارانەوە بۆ بڕیوەتەوە‪،‬‬ ‫دواتر گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی‪ ،‬تا مردنی‬ ‫لە سەرەتای (تشرینی یەکەمی ‪)1906‬‬ ‫دا‪.‬‬ ‫خانەقای مەحوی‬ ‫ساڵی ‪ ١٨٨٣‬چ��ووە بۆ ح��ەج‪ ،‬لە‬ ‫هاتنەوەیدا چووە بۆ ئەستەنبوڵ کە‬ ‫ئەو کاتە پایتەختی دەوڵەتی عوسمانی‬ ‫بوو‪ ،‬لە ڕێگەی پیاوە کوردەکانەوە لە‬

‫مه‌یس حه‌مدان‪:‬‬ ‫ئه‌خالقم تاجی سه‌رمه‌‬

‫مه‌یس حه‌مدان یه‌کێک ‌ه له‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ند‌ه ئوردنیانه‌ی ل ‌ه دراما‬ ‫و به‌رنام ‌ه کۆمیدییه‌کانیدا هه‌میش ‌ه‬ ‫ره‌خن ‌ه ل ‌ه سیاسه‌تمه‌داران ده‌گرێت‬ ‫و به‌رنامه‌کانی مایه‌ی ره‌زامه‌ندی و‬ ‫ده‌ستخۆشی بینه‌ران بووه‌‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه‬ ‫واقعدا ب ‌ه هیچ شێوه‌یه‌ک باسی ئەو‬ ‫بابەتە ناکات و خۆی لێیان بە‬ ‫دوور دەخات ‪.‬‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‬ ‫هه‌میش ‌ه خۆی‬ ‫ل ‌ه باس کردنی‬ ‫سیاسه‌ت ب ‌ه دوور‬ ‫ده‌زانێت‪ ،‬له‌میانی‬ ‫به‌رنامه‌یه‌کی کەناڵی‬ ‫(الغد)ی لوبنانی‬ ‫پێشکه‌شکاری‬ ‫به‌رنامه‌ک ‌ه ب ‌ه‬ ‫ئه‌نقه‌ست‬ ‫ژماره‌یه‌ک‬

‫پرسیاری سیاسی ئاراست ‌ه کرد‬ ‫ده‌رباره‌ی ئوردن و لوبنان و سوریا‪،‬‬ ‫ده‌رباره‌ی لوبنان و ئایا پشتگیری ل ‌ه‬ ‫‪ 8‬یان ‪14‬ی ئادار ده‌کات‪ ،‬مه‌یس وتی‪:‬‬ ‫من میوانم بۆی ‌ه وه‌اڵمی ئه‌م پرسیار‌ه‬ ‫ناده‌مه‌وه‌‪ ،‬ل ‌ه وه‌اڵمی پرسیارێک‬ ‫ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر کلیلی زیندانی‬ ‫ب ‌ه ده‌ست بێت کام ل ‌ه‬ ‫سه‌رۆک ‌ه زیندانیکراوه‌کانی‬ ‫میسر ئازاد ده‌کات وتی‪:‬‬ ‫دادگای میسر دادپ ‌هر‌وه‌ره‌‬ ‫و منیش که‌سێک نیم‬ ‫بتوانم هیچ که‌سێک ئازاد‬ ‫بکه‌م یان ده‌ستگیری بکه‌م‪.‬‬ ‫ده‌رباره‌ی ئه‌و‬ ‫رۆژنامه‌نووسه‌ی وتبووی مه‌یس‬ ‫زۆر جار گاڵت ‌ه ب ‌ه سیرین‬ ‫عه‌بدولنور ده‌کات وتی‪:‬‬ ‫سیرین ئه‌ستێره‌یه‌کی‬ ‫دیار‌ه و منیش رێگا ب ‌ه‬ ‫خۆم ناده‌م باسی هیچ‬ ‫که‌سێک بکەم‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫من ل ‌ه ژینه‌گه‌یه‌ک‬ ‫په‌روه‌رد‌ه کراوم که‌‬ ‫ئه‌خالق و به‌های‬ ‫مرۆڤایه‌تی ب ‌ه‬ ‫من گه‌یاندووه‌‪،‬‬ ‫په‌روه‌رده‌یه‌کی وا‬ ‫ک ‌ه ئه‌خالقی خۆم‬ ‫ب ‌ه تاجی سه‌رم‬ ‫ده‌زانم‪ ،‬بۆی ‌ه رێگا‬ ‫ب ‌ه خۆم ناده‌م‬ ‫باسی که‌س بکه‌م‪،‬‬ ‫چونک ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫باسی که‌سێک بکه‌م‬ ‫ب ‌ه هه‌رشێوه‌یه‌ک‬ ‫بێت ئه‌وا ئه‌ویش‬ ‫ب ‌ه هه‌مان شێو‌ه‬ ‫ره‌نگ ‌ه زۆر‬ ‫توندتریش‬ ‫وه‌اڵمی من‬ ‫بداته‌وه‌‬

‫ئەستەنبوڵ بە دیداری سوڵتان عەبدول‬ ‫حەمیدی دووەم ئەگات‪ ،‬و سوڵتان‬ ‫زۆر عیلم و تەسەوفی مەحوی بە دڵ‬ ‫ئەبێت‪ ،‬هەر لەبەرئەمەش بڕیار ئەدات‬ ‫خانەقایەکی بۆ بکرێتەوە لە سلێمانی‪،‬‬ ‫کە بە خانەقای مەحوی ن��اس��را‪ .‬و‬ ‫مەحوی لە دوای گەڕانەوەی بۆ سلێمانی‬ ‫و لە خانەقاکەی بەردەوام دەبێت لە وانە‬ ‫ووتنەوە زانست و ڕابەریکردنی خەڵک لە‬ ‫تەسەووفدا‪.‬‬ ‫مەحوی لە خانەقاکەیدا کاتەکانی‬ ‫بۆ سێ بەش دابەش دەکات‪ ،‬بەشێکی‬ ‫بۆ وانەووتنەوە و بەشێکی بۆ دانیشتن‬ ‫لەگەڵ خەڵک و ئامۆژگاری کردنیان و‬ ‫بە شێکی تری بۆ نوێژ و یادی خوا و‬ ‫بیرکردنەوە‪.‬‬ ‫کەسایەتی مەحوی‬ ‫مەحوی پیاوێکی بااڵبەرز و سوور‬ ‫وسپی و چ��اوگ��ەورە ب��ووە‪ ،‬رێشێکی‬ ‫درێژی هەبووە و بە نەرمی و هێمنی‬ ‫ق��س��ەی ک����ردووە‪ ،‬م��ێ��زەری سپی و‬ ‫ک���ەواو س��ەڵ��ت��ەی ل���ەب���ەرک���ردووە‪ ،‬و‬ ‫هەر لە سەرەتای ژیانییەوە خولیای‬ ‫گۆشەگیری بووە و گەرمی هەست و‬ ‫سۆزەکانی دەرگ��ای شیعری بۆ ئاوەاڵ‬ ‫کرد‪ ،‬هەروەها ئەو ژینگە و خێزانەی‬ ‫مەحوی تیا پەروەردە بووە کردوویەتی‬ ‫بە شاعیرێکی ت��ەس��ەووف‪ ،‬هەروەها‬ ‫شاعیرێکی وەردەکاربوو و تەواوکردنی‬ ‫هەندێک لە قەسیدەکانی لە مانگێکەوە‬ ‫تا ساڵێکی خایاندووە‪.‬‬ ‫ناوەڕۆک و ڕووخساری هۆنراوەکانی‬ ‫شیعرەکانی مەحوی لەسەر مانا و‬ ‫بیرکردنەوەیەکی تەواو قوڵ ئەوەستێت‬ ‫و بەگشتی ه��ۆن��راوەک��ان��ی لەسەر‬ ‫چەندین ت���ەوەری ج��ی��اواز ئ��ەدوێ��ت‪،‬‬

‫دیموکراسیەت و‬ ‫هەڵبژاردن لە‬ ‫عێراقدا‬ ‫ئاکار حسێن‬

‫ل��ەوان��ە ش��ان��ازی ک��ردن بە نەتەوەی‬ ‫کورد و زمانی کوردییەوە لە هەندێک‬ ‫لە شیعرەکانیدا‪ ،‬هەروەها هەڵوێستی‬ ‫توندی شاعیر بەرامبەر ستەمکار و‬ ‫زۆرداران لە شیعرەکانیدا ڕەنگ ئەداتەوە‬ ‫لەگەڵ بەگژداچوونی ئەوانەی بازرگانی‬ ‫بەسەر ئایینەوە ئەکەن‪ ،‬زۆرترین بەشی‬ ‫شیعرەکانی لە چوارچێوەی جوانی و‬ ‫خۆشەویستی و عەشق دەسوڕێتەوە‬ ‫ه��ەروەه��ا چەندیین شیعری هەیە لە‬ ‫بواری ڕاستی پەرستی و فەلسەفەدا و لە‬ ‫ستایشی ئایینی و تەسەووفدا‪ .‬مەحوى‬ ‫وەکو شاعیرانى سەردەمى و پێشووتر‬

‫ل��ەخ��ۆى کێشى ع����ەرووزى ع��ەرەب��ى‬ ‫بەکارهێناوە‪ ،‬هەروەها یەکێتى قافییە‬ ‫پاراستووە‪ ،‬بەواتایەک کە سەرانسەرى‬ ‫هۆنراوەکە لەسەر یەک قافیەیە‪ .‬بەهۆى‬ ‫ئەوەى زمانى کوردى لەو سەردەمەدا هێز‬ ‫و تینى ئێستاى نەبووە‪ ،‬مەحوى وشەى‬ ‫فارسى و عەرەبى زۆر بەکارهێناوە‪،‬‬ ‫هەروەها وشەکارى و وردەکارى زۆرى‬ ‫بەکارهێناوە و بەدواى وشە دەربڕینى‬ ‫گراندا گەڕاوە‪.‬‬ ‫لە هەمان کاتدا مەحووی لەگەڵ‬ ‫زمانی ک��وردی��دا بە زمانی فارسی و‬ ‫عەرەبی چەندین هۆنراوەی نووسیوە‪.‬‬

‫قەڵغانێک بۆ پاراستنی زەوی لە زریانەکانی رۆژ‬ ‫ش���ارەزای���ان���ی زان��ک��ۆی میشیگن‬ ‫سیستمێکی نوێی بەرگرییان دروست کرد‬ ‫بۆ پاراستنی زەوی لە هەڵچوون و زریانە‬ ‫گەورەکانی خۆر‪.‬‬ ‫سیستمە نوێیەکە وەک ئ��ەوەی‬ ‫دروستکەرەکانی ئاشکرایان ک��ردووە‪،‬‬

‫‪RebaziAzadi@Gmail.com‬‬

‫دەتوانێ مانگە دەستکردەکان و سیستمە‬ ‫کارەباییەکانی نزیک لە زەوی و تۆڕەکانی‬ ‫کارەبا و پەیوەندییەکان لە شەپۆلەکانی‬ ‫پالزمای خ��ۆر بپارێزێت کە لەوانەیە‬ ‫ببێتە هۆی بێبەشکردنی زەوی لە هەموو‬ ‫رووناکییەکی بەرهەم هاتوو لە کارەبا‪.‬‬

‫سیستمەکە بریتییە ل���ەوەی کە‬ ‫‪ ٢٠‬خولەک بەر لە گەیشتنی شەپۆلە‬ ‫بەهیزەکانی گەرمایی هۆشداری دەدات‬ ‫بۆ وەرگرتنی ئامادەسازی تەواوی خۆ‬ ‫پاراستن و کوژاندنەوەی سیستمەکانی‬ ‫بەرهەمهێنانی کارەبا‪.‬‬

‫‪ 1500‬جار دەستگیرکراوە‬ ‫هێنری ئێرڵ ی تەمەن (‪ )64‬ساڵ تا ئێستا ‪ 1500‬جار‬ ‫لەالیەن پۆلیسەوە دەستگیرکراوە‪ .‬هێنری تەمەن ‪ 64‬ساڵ‪،‬‬ ‫دانیشتووی ناوچەی (کێنتاکی)ی ئەمریکایە‪ ،‬ئەو تائێستا‬ ‫(‪ )1500‬جار لەالیەن پۆلیسەوە دەستبەسەر کراوەو خراوەتە‬ ‫زیندانەوە‪ .‬بەگوێرەی هەواڵێکی پێگەی مای نێتی تورکی‪،‬‬ ‫ئێرڵ بۆ یەکەمجار لەساڵی (‪)1970‬دا کاتێک لەالیەن پۆلیسەوە‬ ‫دەستگیرکرا تەمەنی (‪ )20‬سااڵن بوو‪ ،‬تاوانەکەشی ئەوەبوو‬ ‫کە بەب ‌ێ مۆڵەت چەکی هەڵگرتبوو‪ ،‬لەو کاتەوە تائێستا‬ ‫(‪ )1500‬جار دەستگیر کراوەو زۆرترین تاوانیشی بێزارکردنی‬ ‫هاواڵتیانە لەکاتی مەستبوونیدا‌و پشوودانیەتی لەناو زەو ‌ی و‬ ‫خانووی خەڵکیدا بەب ‌ێ وەرگرتنی مۆڵەت‪.‬‬ ‫پاسەوانانی ئەو گرتووخانەیەی کە هێنری تێدا بەند‬ ‫کراوە‪ ،‬زوو زوو ئەو تاوانبارە لەبەردەمی خۆیاندا دەبینن‌و‬

‫چین ده‌گات ‌ه سه‌رمانگ‬

‫واڵتی چین یه‌که‌م رۆبۆتی خۆی ده‌نێرێته‌ سه‌ر‬ ‫رووی مانگ‪ ،‬له‌ دوای ئه‌مریکاو روسیا‪ ،‬واڵتی چین‬ ‫سێهه‌م واڵتی جیهان ده‌بێت که‌ ده‌یه‌وێت رۆبۆت‬ ‫له‌سه‌ر رووی مانگ دابه‌زێنێت‪.‬‬ ‫م��اڵ��پ�ه‌ڕه‌ ‪ CNN‬رای��گ �ه‌ی��ان��دووه‌‪ :‬واڵت��ی چین‬ ‫دابه‌زاندنی رۆبۆتێکی له‌سه‌ر رووی مانگ باڵوکرده‌وه‌‬ ‫به‌ ناوی (‪ )Jade Rabbit‬که‌ شه‌ش تایه‌ی له‌‬ ‫ژێردایه‌و چوار کامێرای پێشکه‌وتووی پێوه‌یه‌و چه‌ند‬ ‫ئامێریکی میکانیکی پێوه‌یه‌ که‌ توانای هه‌ڵکه‌ندن و‬ ‫وه‌رگرتنی نموونه‌ (سامپڵ)ی هه‌یه‌ له‌ ‪ 30‬مه‌تر له‌‬ ‫ژێر خاکه‌وه‌‪.‬‬ ‫راش��ی��گ �ه‌ی��ان��دووه‌‪ :‬رۆب��ۆت �ه‌ک �ه‌ ب �ه‌ وزه‌ی خۆر‬ ‫کارده‌کات و له‌ توانایدا هه‌یه‌ گه‌ڕان و توێژینه‌وه‌‬ ‫له‌سه‌ر رووی مانگ ئه‌نجامبدات له‌ ماوه‌ی نزیکه‌ی‬ ‫سێ مانگدا‪ ،‬کێشی ئه‌و رۆبۆته‌ ته‌نیا ‪ 140‬کیلۆگرامه‌و‬ ‫ته‌لیسکۆبێکی پێوه‌یه‌ توانای هه‌یه‌ چاودێری سه‌ر‬ ‫رووی ئه‌ستێره‌ی تر بکات و له‌زه‌وییه‌وه‌ به‌ ئاسانی‬ ‫مامه‌ڵه‌ی پێبکرێت‪.‬‬

‫گرتووخانەکە بەماڵی هێنری ناودەبەن‪ ،‬هێنری شەش هەزار ڕۆژی‬ ‫تەمەنی لەگرتووخانەدا بەسەر بردووە‪ ،‬هەر لەناو گرتووخانەشدا‬ ‫ساڵیادی ڕۆژی لەدایکبوونی بۆ کرایەوە‪ ،‬کاتێک تەمەنی بوو بە‬ ‫(‪ )64‬ساڵ‪.‬‬

‫زیاتر لە دەساڵە دەسەاڵتی‬ ‫بەعس لە عێراقدا کۆتای هاتووە‬ ‫‪ ،‬ئەمەش دوای ئەوەى سەرکێشی‬ ‫و مەترسیەکانی حکومەتەکەی‬ ‫صدام بۆ هەمووان ئاشکرا بوو‬ ‫‪ ،‬بەاڵم ئایە صدامیزم لە عێراق‬ ‫کۆتای هاتووە ؟ ئایە ئەوانەى‬ ‫بروایان بە ئاشتی و دیموکراسی‬ ‫هەیە جێگای به‌عسیان گرتەوە‬ ‫؟ ه��ەم��ووم��ان دەزان��ی��ن ئێستا‬ ‫لە پێگەی دەس��ەاڵت��ی عێراقدا‬ ‫خەڵکانێک ه��ەن ب��ڕوای��ان بە‬ ‫دەسەاڵتی بەهێزی ناوەند هەیە‬ ‫ئەو ناوەندەی بۆ هەمووان مایەی‬ ‫ناخۆشی و نارەحەتی بوو دیارە‬ ‫خەڵکانێک حەزیان لە بەهێزی‬ ‫حکومەتێکی ناوەندی بێت مەیلی‬ ‫دیکتاتۆری دەکەن بەتایبەت لە‬ ‫عێراقدا کە فرە مەزهەب و فرە‬ ‫نەتەوەیە ‪ ،‬مێژووش بۆ هەمووانی‬ ‫سەلماندووە کە ئەو نەتەوە و‬ ‫مەزهەبە جیاوازانە دەسەاڵتی‬ ‫یەکتریان قبوڵ نیە ‪ ،‬ئ��ەوەی‬ ‫ئەمرۆ باجی گ��ەورەى ملمالنێی‬ ‫س��ی��اس��ی��ەک��ان دەدات گ��ەالن��ی‬ ‫عێراقن کە ب��ەت��ەواوى بێبەشن‬ ‫لە ژیانێکی ئارام و پر ئاسایشی‬ ‫کەرامەت پارێزراو ‪ ،‬هەتا دێت بااڵ‬ ‫دەستی دامەزراوە سەربازییەکان‬ ‫زیاتر دەبێت ئەمەش ئاماژەیەکی‬ ‫م��ەت��رس��ی��دارە ب��ۆ ئ��ەوان��ەى لە‬ ‫مێژووی تازەى عێراق شارەزان ‪،‬‬ ‫ئایە ئەو هەڵبژاردنانە توانیویانە‬ ‫بیرکردنەوە و ناخی تاکی عێراقی‬ ‫بۆ چەمکی دەستاودەستکردنی‬ ‫دەس��ەاڵت ب��ەرەو باشی بەرن ؟‬ ‫ئایە ئەو هەڵبژاردنانە دەتوانن‬ ‫دی��م��وک��راس��ی��ەت ل��ە ع��ێ��راق��دا‬ ‫قوڵبکەنەوە ؟ ئایە لە عێراقدا یاسا‬ ‫سەروەرە ؟ هەموو هاواڵتیەکانی‬ ‫واڵت ل��ەب��ەردەم ی��اس��ادا وەک‬ ‫یەکن ؟ واڵم��ی ئەو پرسیارانە‬ ‫پەیوەندی بەئاستی دیموکراتی‬ ‫عێراقەوە هەیە بەاڵم لە هەموو‬ ‫ئەمانە گرنگتر ئایە هەڵبژاردن لە‬ ‫عێراقدا زیادەیە ؟ بەدڵنیایەوە‬ ‫نەخەیر چونکە بەبێ هەڵبژاردن‬ ‫ئیدی جیاوازی نێوان ئێستا و‬ ‫رابردوو زۆر کەم دەبێتەوە بۆیە‬ ‫پێویستە هەڵبژاردن ب��ەردەوام‬ ‫بێت ب��ەاڵم دەشبێت دەزگ��ای‬ ‫چاودێری گەورە بوونیان هەبێت‬ ‫جا ئەو دەزگایانە ناوخۆی بن‬ ‫یان دەرەکی واتا رێکخراوەکانی‬ ‫کۆمەڵگەی مەدەنی کارابکرێن بۆ‬ ‫ئەوەی ئاستی پێشێلکاریەکان و‬ ‫بەکارهێنانی دەزگاکانی حکومەت‬ ‫بۆ خزمەتی لیستێک یان حزبێک‬ ‫بزانین ‪ ،‬هەروەها بەکارهێنانی‬ ‫توندوتیژی و رێژەى تەزویر لە‬ ‫پارێزگاکانی ع��ێ��راق بزانین ‪،‬‬ ‫بەواتایەکی تر هەڵبژاردن بەتەنها‬ ‫نابێتە پ��ێ��وەری دیموکراسی‬ ‫ئەگەر ئ��ەو هەڵبژاردنە فرەی‬ ‫و یەکسانی دەرف��ەت و ئ��ازادی‬ ‫هەڵبژاردن و چاودێری لەسەر‬ ‫نەبێت ‪ ،‬هیوایەک هەیە بۆئەوەی‬ ‫ئەم یەکەم هەڵبژاردنە لەدوای‬ ‫ک��ش��ان��ەوەى س��وپ��ای ئەمریکا‬ ‫فاکتەری ئاشتی و ئارامی بێت‬ ‫‪ ،‬نەک ئەنجامێکی پێچەوانە کە‬ ‫رەنگە کاریگەریەکەی لەسەر‬ ‫ژی��ان��ی خ��ەڵ��ک چ��ەن��دی��ن س��اڵ‬ ‫بەردەوام بێت ‪.‬‬

rebazi azadi 777  

rebazi azadi 777

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you