Page 1

Nr/â„–

13


Niedziela, 14 kwietnia, 12.00 / Sunday, 14 April, noon Filharmonia Narodowa – Sala Koncertowa Warsaw Philharmonic – Concert Hall ul. Sienkiewicza 10

KONCERT DLA DZIECI / CONCERT FOR CHILDREN Tony Stradivarius i jego księga zaklęć Tony Stradivarius and his book of spells Muzyka i libretto / Music and libretto: Paul Dooley Tekst polski / Polish translation: Michael Lonstar

Jerzy Petersburski Jr. – narrator Orkiestra Akademii Beethovenowskiej Beethoven Academy Orchestra Yaniv Segal – dyrygent / conductor


Jerzy Petersburski Jr. Pianista, kompozytor i satyryk. Autor i prowadzący

programy telewizyjne. Studiował w Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Już w czasie studiów rozpoczął współpracę z agencjami reklamowymi, pisząc muzykę do reklam TV, oraz pracę w telewizji. Prowadził m.in. teleturniej „Nowożeńcy”, program rozrywkowy „Macie co chcecie”, program promujący Warszawę „Dwie Stolice” oraz „HBO na stojaka” do którego pisał również monologi satyryczne. Od 2014 jest autorem i prowadzącym familijny program muzyczno-edukacyjny „Petersburski Music Show”. Jako kompozytor pisze piosenki, także dla dzieci, muzykę do filmów, m.in. Show, do produkcji francuskiej Znak miłości, serialu Szpiedzy w Warszawie oraz filmów dokumentalnych telewizji ARTE. Jako pianista koncertuje z Orkiestrą Adria. Jerzy Petersburski Junior jest synem światowej sławy kompozytora Jerzego Petersburskiego i śpiewaczki operowej Sylwii Klejdysz. jerzypetersburski.pl

Jerzy Petersburski Jr., pianist, composer, and satirist. Creator and host of TV programmes, he studied at the Fryderyk Chopin Academy of Music in Warsaw. While still a student, he started working in the TV industry and cooperating with advertising agencies by composing music for TV commercials. He hosted, among others, the Nowożeńcy (i.e. “the newlyweds”) quiz show, Macie co chcecie (i.e. ”Get what you want”) entertainment programme, as well as Dwie Stolice (“Two Capitals”), a programme promoting Warsaw and HBO na stojaka, to which he also wrote satirical monologues. Since 2014 he has been the author and host of Petersburski Music Show, a family programme focused on music and education. As a composer, Petersburski writes songs, also for children, and film music, notably for Show, a French feature film Znak Miłości (Closing the Ring), Szpiedzy w Warszawie (The Spies of Warsaw) series, and documentaries produced by ARTE TV. As a pianist, he performs with the Adria Orchestra. Jerzy Petersburski Jr. is the son of Jerzy Petersburski, a composer of worldwide renown, and operatic singer Sylwia Klejdysz. jerzypetersburski.pl


Yaniv Segal. Posiadający polsko-amerykańskie korzenie Yaniv Segal pełni

obowiązki asystenta Leonarda Slatkina – dyrygenta Orkiestry Symfonicznej Detroit, posiadającego honorowy tytuł Music Director Laureate. W ramach tej funkcji w sezonie 2018/19 prowadzi orkiestrę podczas popularnych w Stanach Zjednoczonych tzw. community concerts, a także koncertów familijnych i edukacyjnych. W tym sezonie zadebiutował także z Minnesota Orchestra, Orkiestrą Filharmoniczną Kansai z Osaki oraz Operą w Cleveland. Yaniv Segal był asystentem Andreya Boreyki w Orkiestrze Filharmonicznej Neapolu, a ponadto założył i pełnił funkcję dyrektora muzycznego Chelsea Symphony w Nowym Jorku. W 2018 roku nagrał wraz z BBC National Orchestra of Wales album Beethoven Reimagined (Naxos Records), na którym znalazły się jego aranżacje, a także oryginalne dzieła Garretta Schumanna, Gabriela Prokofieva i jego własne. Niedawno ukończył również The Harmony Games – utwór edukacyjny na orkiestrę kameralną i narratora, który zostanie wykonany prawie 30 razy w sezonie 2018/19. Yaniv Segal jest stypendystą programu Paul and Daisy Soros Fellowship for New Americans. Wśród jego nauczycieli i mentorów znaleźli się Lorin Maazel, Kurt Masur, Kenneth Kiesler i Bright Sheng. yanivsegal.com

Yaniv Segal. Polish-American musician Yaniv Segal is the Acting Assistant Conductor of the Detroit Symphony under Music Director Laureate Leonard Slatkin, and leads the orchestra in several community, family and educational concerts during the 2018/19 season. This season he has also made his conducting debuts with the Minnesota Orchestra, Kansai Philharmonic, and Cleveland Opera. Yaniv has in the past also been Assistant Conductor to Andrey Boreyko and the Naples Philharmonic and a founding Music Director of the Chelsea Symphony in New York City. In 2018 he recorded Beethoven Reimagined with - the BBC National Orchestra of Wales on the Naxos Records label featuring music arranged and written by himself, Garrett Schumann, and Gabriel Prokofiev. Yaniv’s newly completed concert-length educational work for chamber orchestra and narrator, The Harmony Games, has been performed nearly thirty times in the 2018/19 season. A recipient of the Paul and Daisy Soros Fellowship for New Americans, Yaniv’s teachers and mentors include Lorin Maazel, Kurt Masur, Kenneth Kiesler, and Bright Sheng. yanivsegal.com


Orkiestra Akademii Beethovenowskiej

Jeden z czołowych polskich zespołów symfonicznych młodego pokolenia. Rozpoczął działalność w 2003 roku po sukcesach na festiwalu junger Künstler Bayreuth, a w roku 2005, za sprawą E. Pendereckiej, zadebiutował na Wielkanocnym Festiwalu Ludwiga van Beethovena. Artystyczną i organizacyjną pieczę nad zespołem pełni Marcin Klejdysz, a od 2013 roku funkcję pierwszego dyrygenta sprawuje Jacek Kaspszyk. Orkiestra dokonała wielu nagrań, m.in. dla: DUX Poland, Centaur Records oraz Universal Music, podpisała kontrakt z EMI London KPM. Zespół współpracował z takimi artystami, jak: Krzysztof Penderecki, Gabriel Chmura, Wolfgang Seeliger, Łukasz Borowicz, Cristian Vásquez, Krzysztof Jabłoński, Aleksandra Kurzak, Gautier Capuçon, Kevin Kenner, Edita Gruberová. Koncertował na słynnych scenach Europy i świata, m.in.: Musikverein Wien, Great Hall of People w Pekinie, Emirates Palace w Abu Zabi czy Konzerthaus Berlin. Regularnie gości na Wielkanocnym Festiwalu Ludwiga van Beethovena, Festiwalu Muzyki Polskiej w Moskwie, Festiwalu Chopin i jego Europa oraz Festiwalu Muzyki Filmowej w Krakowie. Orkiestra współpracuje z Chórem Koncertowym Darmstadt, pełniąc rolę zespołu rezydującego. Od 2010 roku realizuje cykl koncertowy „Jeszcze polska muzyka...” promując zapomnianą muzykę polską. Oficjalnym promotorem Orkiestry Akademii Beethovenowskiej jest Stowarzyszenie im. Ludwiga van Beethovena. oab.com.pl Beethoven Academy Orchestra One of the leading Polish symphony orchestras of the younger generation, the BAO started in 2003 following their success at the 53rd Festival junger Künstler Bayreuth and, thanks to Elżbieta Penderecka, made its début at the Ludwig van Beethoven Easter Festival in 2005. The artistic and organisational director of the ensemble is Marcin Klejdysz, and in 2013 Jacek Kaspszyk accepted the invitation to become the principal conductor. The orchestra has made plenty of recordings on labels including DUX Poland, Centaur Records, and Universal Music, and has signed a contract with EMI London KPM. The BAO has worked with artists of the magnitude of Krzysztof Penderecki, Gabriel Chmura, Wolfgang Seeliger, Łukasz Borowicz, Cristian Vásquez, Krzysztof Jabłoński, Aleksandra Kurzak, Gautier Capuçon, Kevin Kenner, and Edita Gruberová. It has performed concerts on the famous stages of Europe and the world, notably the Musikverein Wien, Great Hall of People in Beijing, Emirates Palace in Abu Dhabi, and Konzerthaus Berlin. The ensemble has been a regular guest of the Ludwig van Beethoven Easter Festival, the Festival of Polish Music in Moscow, Chopin and his Europe Festival, and the Film Music Festival in Kraków. The BAO has regularly performed with the Darmstadt Concert Choir as its resident orchestra. Since 2010 it has run a concert series Jeszcze polska muzyka... promoting forgotten Polish music. The Ludwig van Beethoven Association is the official promoter of the Beethoven Academy Orchestra. oab.com.pl


Nr/â„–

14


Niedziela, 14 kwietnia, 16.00 / Sunday, 14 April, 4:00 pm Filharmonia Narodowa – Sala Kameralna Warsaw Philharmonic – Chamber Music Hall ul. Moniuszki 5

RE CI TAL PI EŚNI / SO NG R E CITA L Ludwig van Beethoven (1770-1827) An die Ferne Geliebte op. / Op. 98 (Do dalekiej ukochanej / To the Distant Beloved) sł. / words by Alois Jeitteles 1. Auf dem Hügel sitz ich spähend (Na pagórku milcząc siadam / I sit on the hill, gazing) 2. Wo die Berge so blau (Gdzie błękitny szczyt gór / Where the blue mountains) 3. Leichte Segler in den Höhen (Ptaku, mknący po błękicie / Graceful sailor of the heights) 4. Diese Wolken in den Höhen (Lotne chmury w modrym niebie / These clouds on the heights) 5. Es kehret der Maien, es blühet die Au’ (Maj wrócił i kwiaty zakwitły wśród łąk / Maytime returns, the meadows are in bloom) 6. Nimm sie hin denn, diese Lieder (Moje pieśni przyjmiesz może / Take my songs)


Robert Schumann (1810-1856) Dichterliebe op. / Op. 48 (Miłość poety / A Poet’s Love) sł. / words by Heinrich Heine 1. Im wunderschönen Monat Mai (Na świecie był cudowny maj / In the wondrous month of May) 2. Aus meinen Tränen sprießen (Z łez moich / From my tears there will spring) 3. Die Rose, die Lilie (I róże, i lilie / Rose, lily) 4. Wenn ich in deine Augen seh’ (Kiedy się wpatrzę w oczy twe / When I look into your eyes) 5. Ich will meine Seele tauchen (Utopię moją duszę / Let me bathe my soul) 6. Im Rhein, im heiligen Strome (W Renie, wspaniałej rzece / In the Rhine, in the holy River) 7. Ich grolle nicht (Nie gniewam się / I bear no grudge) 8. Und wüßten’s die Blumen (Gdyby wiedziały kwiatki / If the little flowers knew) 9. Das ist ein Flöten und Geigen (Skrzypiec i fletów granie / What a fluting, what a scraping) 10. Hör’ ich das Liedchen klingen (Kiedy posłyszę piosenkę / When I hear the little song) 11. Ein Jüngling liebt ein Mädchen (Pokochał młodzian dziewczynę / A boy loves a girl) 12. Am leuchtenden Sommermorgen (Świetlistym, letnim rankiem / One bright summer morning) 13. Ich hab’ im Traum geweinet (Płakałem kiedyś poprzez sen / I wept in my dream) 14. Allnächtlich im Traume (Co nocy we śnie / Nightly in my dreams) 15. Aus alten Märchen winkt es (Czasem nam baśni stare / From fairy tales of old) 16. Die alten, bösen Lieder (Niedobre stare piosnki / The bad old songs) Benjamin Bruns – tenor Karola Theill – fortepian / piano


Benjamin Bruns, tenor. Benjamin Bruns studiował w Hochschule für Musik

und Theater w Hamburgu pod czujnym okiem Kammersängerin Renate Behle. Jego profesjonalna podróż prowadziła od Państwowej Opery w Dreźnie do Wiedeńskiej Opery Państwowej, gdzie posiada kontrakt na obecny sezon. Artysta regularnie pojawia się na scenach Bawarskiej Opery Państwowej w Monachium, Teatro Real w Madrycie oraz na festiwalu w Bayreuth. Istotnym dopełnieniem działalności operowej Brunsa są oratoria i recitale pieśni. Jego repertuar koncertowy obejmuje wielkie dzieła sakralne Bacha, Haendla, Haydna, Mozarta, Schuberta i Mendelssohna. Występował z takimi zespołami jak Berliner Philharmoniker, Deutsche Kammerphilharmonie Bremen, Gewandhaus Orchestra Leipzig, Boston Symphony Orchestra, MDR Symphony Orchestra, Bamberg Symphony, a także Chór Kameralny RIAS oraz Orkiestra i Chór Akademii Muzycznej św. Cecylii w Rzymie. Bruns zdobył laury podczas Federalnego Konkursu Wokalnego w Berlinie, Konkursu Mozartowskiego w Hamburgu oraz Międzynarodowego Konkursu Wokalnego „Kammeroper Schloss Rheinsberg”. Artysta otrzymał ponadto nagrodę Kurta Hübnera (2008) przyznawaną przez Teatr w Bremie oraz Nagrodę Młodych Muzyków (2009) przyznawaną podczas Festiwalu Muzycznego w Szlezwiku-Holsztynie. benjaminbruns.com

Benjamin Bruns, tenor. Benjamin Bruns studied at the Academy of Music and Theatre in Hamburg under Kammersängerin Renate Behle. His professional career has taken him from the Dresden State Opera to the Vienna State Opera, where he continues to hold a seasonal contract. He regularly appears at the Bavarian State Opera Munich, Teatro Real in Madrid and the Bayreuth Festival. Oratorio and song recitals are an important complement to Bruns’ operatic work. His concert repertoire includes the great sacred works of Bach, Handel, Haydn, Mozart, Schubert and Mendelssohn. He has sung with such ensembles as the Berlin Philharmonic, the Deutsche Kammerphilharmonie Bremen, the Gewandhaus Orchestra Leipzig, the Boston Symphony Orchestra, the MDR Symphony orchestra, the Bamberg Symphony and the RIAS Chamber-choir as well as the Choir and Orchestra of the Accademia di Santa Cecilia in Rome. Bruns has garnered prizes in the Federal Singing Competition in Berlin, the Hamburg Mozart Competition and the international singing competition of the Schloss Rheinsberg Chamber Opera. Other special honours include the 2008 Kurt Hübner Prize awarded by Theater Bremen and the 2009 Young Musicians’ Prize awarded by Schleswig-Holstein Musik Festival. benjaminbruns.com


Karola Theill. Będąc jedną z nielicznych pianistek specjalizujących się

w interpretacji pieśni, Karola Theill jest także uznanym pedagogiem i wykładowcą uniwersyteckim. Koncertuje w Niemczech i za granicą – występowała m.in. w Musikverein w Wiedniu oraz w paryskiej Opéra de Bastille, a także w Izraelu, Stanach Zjednoczonych i Chinach. Współpracowała z takimi śpiewakami, jak: Dietrich Fischer--Dieskau, Benjamin Bruns, Okka von der Damerau, Angela Denoke, Matthias Goerne, Klaus Häger, Thomas Mohr, Martina Rüping, Adrian Strooper czy Nadine Weissmann. Karola Theill urodziła się w Kolonii. Jako pianistka kształciła się na akademiach muzycznych w Hamburgu i Berlinie. Uczestniczyła w kursach pieśni Ariberta Reimanna, przez kilka lat pełniąc także rolę akompaniatorki podczas kursów interpretacji pieśni Dietricha Fischera-Dieskaua. W 1987 roku otrzymała stypendium na wyjazd do Indiana University School of Music w Bloomington. Istotny wpływ na jej rozwój miała również bliska współpraca z pianistką Shoshaną Cohen w Jerozolimie. Karola Theill wykłada w Hochschule für Musik Hanns Eisler w Berlinie (posiadając tytuł honorowego profesora tejże uczelni), prowadzi ponadto kurs interpretacji pieśni w Hochschule für Musik und Theater w Rostocku. karolatheill.de

Karola Theill. As one of the few female pianists specializing in song interpretation, Karola Theill has made her name as a performer, teacher and university lecturer. She has made concert appearances throughout Germany as well as internationally (e.g. Musikverein Wien, Opéra de Bastille, Paris, as well as in Israel, the USA and China. She has collaborated with such singers as Dietrich Fischer--Dieskau, Benjamin Bruns, Okka von der Damerau, Angela Denoke, Matthias Goerne, Klaus Häger, Thomas Mohr, Martina Rüping, Adrian Strooper, Nadine Weissmann and others. Born in Cologne, Karola Theill trained as a pianist at the music academies of Hamburg and Berlin. She attended song classes taught by Aribert Reimann, and for several years was the accompanist for Dietrich Fischer-Dieskau’s song-interpretation classes. In 1987, she was awarded a fellowship to study at the Indiana University School of Music in Bloomington. Another important artistic influence in her career has been her close collaboration with the pianist Shoshana Cohen in Jerusalem. Karola Theill teaches at the Hochschule für Musik Hanns Eisler in Berlin, where she is an honorary professor, and conducts a song-interpretation class at the Hochschule für Musik und Theater in Rostock. karolatheill.de


Ludwig van Beethoven Trudno byłoby autora Eroiki nazwać pieśniarzem. Nie w tej dziedzinie przejawiła się jego genialność. A jednak ta liryczna ścieżka wijąca się obok drogi znaczonej dziełami symfonicznymi, kameralnymi i fortepianowymi zasługuje na uwagę. Beethoven pisał pieśni od najwcześniejszej młodości. Skomponował ich 79, nie licząc kilkunastu canzon i ariettek włoskich. Zamilkł dopiero u progu lat dwudziestych, wraz z wejściem w ostatnią fazę twórczości, fazę ostatnich sonat, ostatnich kwartetów, IX Symfonii i Missae solemnis. Do progu lat dwudziestych pieśni wpisywały się dosyć gęsto w katalog dzieł Beethovena; najczęściej jako utwory naznaczone większym niż inne stopniem prywatności. Stanowiły dziedzinę, w której akty twórcze nie raz przynosiły reakcję na wydarzenia życia. Już sam wybór tekstów do pieśni świadczył o stanie ducha. Autor cyklu pieśni Do dalekiej ukochanej i słynnego listu do Kochanki nieśmiertelnej przechodził przez życie stale między jakąś nową nadzieją a kolejnym rozczarowaniem i rozżaleniem. Z biegiem lat pieśni-listy i pieśni-wyznania zostały zastąpione przez pieśniowe soliloquia, rozmowy z samym sobą. Mieczysław Tomaszewski An die Ferne Geliebte / Do dalekiej ukochanej op. 98 „Moje myśli cisną się ku Tobie, moja nieśmiertelna ukochana, czasem radosne, potem znowu smutne, badając los, pytając, czy nas wysłucha. O Boże, dlaczego trzeba się rozłączać, kiedy się kocha?” Ów list z 6 lipca 1812 roku, w którym Ludwig van Beethoven kreślił te słowa, stanowi chyba największą, nie rozwikłaną po dziś dzień tajemnicę uczuciowego życia kompozytora – przede wszystkim ze względu na enigmatyczną postać adresatki tego najintymniejszego z wyznań. Równie nieodgadniona pozostaje tożsamość tej, za którą tęsknotę wyrażają pisane kilka lat później pieśni z opusu 98, Do dalekiej ukochanej. Smutek rozłąki, nieukojony wewnętrzny żal i samotność, ale także grzejące serce wspomnienia ukochanej i przemożna chęć ponownego, długo wyczekiwanego spotkania nadają sześciu ogniwom cyklu intensywny, głęboki wyraz. Prawdopodobnie nie dowiemy się, czy te dwie wspomniane kobiece postaci to – jak sądzą niektórzy – w rzeczywistości jedna i jedyna tajemnicza ukochana. Muzyka – choć nigdy nie była tak osobista i ekspresywna, jak gdyby wyrażała najgłębiej skrywane emocje – nie daje odpowiedzi. Być może jednak odpowiedź wcale nie jest tutaj ważna, być może te przepojone uczuciami pieśni mają pozostać dziełem mówiącym tylko – i aż – o samej istocie miłości. Karolina Dąbek Robert Schumann Dichterliebe / Miłość poety op. 48 Intymność, nastrojowość, transgresywność i ulotność – te jakże znamienne kategorie dla najpiękniejszego cyklu pieśni Roberta Schumanna Miłość poety wydobył Mieczysław Tomaszewski. Dichterliebe to pisana wierszami Heinricha Heinego opowieść o miłości nieszczęśliwej, o romantycznym zauroczeniu i smutku rozczarowania. Trudno o bardziej zaskakujący czas i okoliczności powstania cyklu: pieśni te komponował szczęśliwie i z wzajemnością zakochany Schumann, w roku ślubu z Clarą Wieck. Wsłuchując się w kolejne pieśni odkrywamy, że obraz radosnych chwil miłosnego oczarowania odnaleźć można tylko w niektórych częściach, z pozostałych zaś przebija poczucie smutku, rozżalenia, chłodnej ironii. Był najpiękniejszy miesiąc maj... – pierwsze dźwięki zarysowują przestrzeń: wiosenny krajobraz pełen kwiecistych woni i czułych myśli. Pogodny nastrój pierwszych pieśni, zmącony nutą niepokoju, przeobraża się raptownie w przejmujące dramatyczne Ich grolle nicht (Nie rzucam klątw). Wcześniejszą radość zastępuje cichy żal, a wewnętrzną gorycz pokrywa czasem z lekka cień smutnej ironii. I choć słowa ostatniej pieśni Die alten, bösen Lieder (Złowieszcze, stare pieśni) brzmią posępnie, to zamykające utwór frazy fortepianu zdają się przynosić odnaleziony spokój i poczucie piękna. Karolina Dąbek


Ludwig van Beethoven One could hardy call the author of Eroica a songwriter – his creative talent manifested itself in other spheres. And yet the narrow path winding among the road paved with symphony, chamber music and works for the piano should not remain unnoticed. Beethoven wrote songs since his earliest youth, 79 in all, and that not counting a dozen or so Italian canzonas and ariettas. He fell silent only at the turn of the eighteen-twenties as he entered the final phase of his oeuvre, that of the last sonatas and the last quartets, of Ninth Symphony and Missa solemnis. Until that time, however, songs were fairly frequent guests in his catalogue, usually marked with a greater stamp of his privacy. They constituted a domain where creative acts repeatedly responded to life’s stimuli. His state of mind was often reflected in the very choice of the text. The author of the song cycle An die ferne Geliebte and of the famous letter to his “Immortal Beloved” seemed to go through life from one disappointed hope to another. With time, his “letter-songs” and “confession-songs” were replaced by songs of soliloquy – his conversations with himself. Mieczysław Tomaszewski An die Ferne Geliebte / To the Distant Beloved, Op. 98 “My thoughts rush to you, my immortal beloved, sometimes joyful, then sad again, waiting to know whether fate will hear our prayer (…) Oh God, why must one be separated from her who is so dear?” The letter of 6 July 1812, in which Ludwig van Beethoven included these words, is perhaps the greatest mystery in the love life of the composer that is as yet unsolved. First of all, for the enigmatic figure of the addressee of this most intimate of confessions. Equally puzzling is the identity of the one Beethoven missed a few years later, as he admitted in the songs of Opus 98, An die Ferne Geliebte, which translates as To the Distant Beloved. The grief of the parting, the inner sorrow and solitude, but also heart-warming memories of the beloved and an overpowering enthusiasm to meet again after a long separation, grant the six episodes of the cycle an intensive and profound expression. We will probably never learn whether the two women figures mentioned are, as some believe, in fact a one and only mysterious beloved. The music, although never so personal and expressive, as if expressing the most deeply concealed emotions, gives no answer either. Perhaps, however, the answer is not important at all in this case, perhaps these songs imbued with feelings are to remain a work that speaks only about – and to – the very essence of love. Karolina Dąbek Robert Schumann Dichterliebe / A Poet’s Love, Op. 48 Intimacy, a romantic air, and transiency are the categories that Mieczysław Tomaszewski assigned to A Poet’s Love, the most beautiful song cycle of Robert Schumann. Dichterliebe is a tale of unrequited love, romantic enchantment and the sadness of disillusion spelt out in the poems of Heinrich Heine. It would be hard to imagine a more surprising time and circumstances of the cycle’s origin, as while composing them, Schumann was in a reciprocated, happy, and loving relationship in the first year of his marriage to Clara Wieck. Listening intently to the series of songs, you discover that the image of the joyful moments of infatuation comes only in a few parts, while what pervades the others is a sense of sadness, grief, and cold irony. The first sounds of “In beautiful May” define the space: a springtime landscape full of floral fragrance and tender thoughts. The pleasant mood of the first songs is disturbed by a touch of anxiety, suddenly to turn into the dramatically piercing Ich grolle nicht (“I do not chide you”). The earlier joy is replaced with a silent regret, while with time the internal bitterness is delicately covered by a touch of sorrowful irony. Although the lyrics of the last song Die alten, bösen Lieder (“The old bad songs”) resound sombrely, the piano bars closing the piece seem to carry the regained serenity and a sense of beauty. Karolina Dąbek


Nr/â„–

15


Niedziela, 14 kwietnia, 19.30 / Sunday, 14 April, 7:30 pm Filharmonia Narodowa – Sala Koncertowa Warsaw Philharmonic – Concert Hal ul. Sienkiewicza 10 Koncert pod Honorowym Patronatem Ambasadora Konfederacji Szwajcarskiej, Pana Jürga Burriego Concert under the Honorary Patronage of the Ambassador of the Swiss Confederation, Mr Jürg Burri Olivier Messiaen (1908-1992) L’Ascension. Quatre méditations symphoniques pour orchestre (Wniebowstąpienie. Cztery medytacje symfoniczne The Ascension. Four Meditations for Orchestra) 1. Majesté du Christ demandant sa gloire à son Père (Chrystus w majestacie proszący swego Ojca o chwałę The majesty of Christ demanding its glory of his Father) 2. Alleluias sereins d’une âme qui désire le ciel (Pogodne alleluja duszy spragnionej nieba Serene alleluias of a soul that longs for heaven) 3. Alleluia sur la trompette, alleluia sur la cymbale (Alleluja na trąbce, alleluja na czynelu Alleluia on the trumpet, alleluia on the cymbal) 4. Prière du Christ montant vers son Père (Modlitwa Chrystusa wznoszącego się ku swemu Ojcu Prayer of Christ ascending towards his Father) Ludwig van Beethoven (1770-1827) III Koncert fortepianowy c-moll op. 37 / Piano Concerto No. 3 in C minor, Op. 37 1. Allegro con brio 2. Largo 3. Rondo: Allegro – Presto Przerwa / Intermission Ludwig van Beethoven IV Symfonia B-dur op. 60 / Symphony No. 4 in B flat major, Op. 60 1. Adagio – Allegro vivace 2. Adagio 3. Menuetto: Allegro vivace 4. Allegro ma non troppo Rudolf Buchbinder – fortepian / piano Tonhalle-Orchester Zürich Paavo Järvi – dyrygent / conductor


Rudolf Buchbinder, jeden z legendarnych wykonawców naszych czasów,

od ponad pięćdziesięciu lat koncertuje na scenach całego świata z renomowanymi orkiestrami i dyrygentami. W sezonie 2016/17 jego siedemdziesiąte urodziny obchodzono w nowojorskiej Carnegie Hall, tokijskiej Suntory Hall, Wiener Musikverein i Filharmonii Berlińskiej. Kolejnymi atrakcjami jubileuszowego sezonu były koncerty z Orkiestrą Filharmonii Berlińskiej pod dyrekcją Christiana Thielemanna oraz trasy koncertowe ze Staatskapelle Dresden i Orkiestrą Filharmonii Wiedeńskiej. Na zaproszenie Marissa Jansonsa Rudolf Buchbinder pełnił rolę artysty–rezydenta przy Orkiestrze Symfonicznej Radia Bawarskiego, a Orkiestra Filharmonii Wiedeńskiej oraz Izraelska Orkiestra Filharmoniczna nadały mu tytuł swego członka honorowego. Repertuar Buchbindera obejmuje dzieła od Bacha po muzykę współczesną. Szeroki zasięg swoich muzycznych zainteresowań artysta udokumentował nagraniem ponad setki płyt, z których wiele nagrodzono prestiżowymi nagrodami. Nowe standardy wyznaczały zwłaszcza jego interpretacje dzieł Beethovena. Swymi kompletnymi wykonaniami 32 sonat fortepianowych mistrza z Bonn Buchbinder zapisał się trwale w historii interpretacji tych dzieł. Do dziś wykonał ich pełen cykl przeszło pięćdziesiąt razy, m.in. w Berlinie, Pekinie, Buenos Aires, Dreźnie, Stambule, Mediolanie, Monachium, Szanghaju, Petersburgu, Wiedniu i Zurychu. W roku 2014 jako pierwszy pianista zagrał wszystkie sonaty Beethovena w ciągu jednego sezonu letniego na Festiwalu w Salzburgu. Wykonania te zostały zarejestrowane na żywo i wydane na płycie DVD. W 2016 roku ukazało się ponadto (na CD i DVD) jego nagranie obu koncertów fortepianowych Brahmsa, w którym artyście towarzyszyła Orkiestra Filharmonii Wiedeńskiej pod batutą Zubina Mehty. buchbinder.net

Rudolf Buchbinder. One of today’s legendary performers, Rudolf Buchbinder has appeared in concerts all over the world for more than 50 years with renowned orchestras and conductors. For his 70th birthday in the 2016/17 season, he was celebrated in such venues as the Carnegie Hall in New York, Suntory Hall in Tokyo, Musikverein in Vienna and Berlin Philharmonie. Other highlights of this anniversary season were concerts with the Berlin Philharmonic Orchestra led by Christian Thielemann and tours with the Staatskapelle Dresden and the Vienna Philharmonic Orchestra. At the invitation of Mariss Jansons, Rudolf Buchbinder served as Artist in Residence with the Bavarian Radio Symphony Orchestra. The Vienna Philharmonic Orchestra as well as the Israel Philharmonic Orchestra named him an Honorary Member. Mr. Buchbinder’s repertoire ranges from Bach to contemporary music. He has documented this broad artistic range with more than 100 recordings, many of which have won awards. His readings of the works of Beethoven, in particular, have set new standards. With his cyclic performances of the 32 Beethoven piano sonatas, he has contributed significantly to the development of the performance history of these works. To date, he has performed this cycle more than 50 times in cities including Berlin, Beijing, Buenos Aires, Dresden, Istanbul, Milan, Munich, Shanghai, St. Petersburg, Vienna, and Zurich. In 2014, he became the first pianist to perform all Beethoven sonatas during one summer season at the Salzburg Festival. The Salzburg cycle was recorded live and released on DVD. A live recording of Brahms’ two piano concertos with the Vienna Philharmonic Orchestra and Zubin Mehta was released on DVD and CD in 2016. buchbinder.net


Paavo Järvi. Estoński dyrygent Paavo Järvi obejmie stanowisko pierwszego

dyrygenta i dyrektora muzycznego Orkiestry Tonhalle z Zurychu w sezonie 2019/20. Zanim to nastąpi, kilkakrotnie zadyrygował zespołem jeszcze w sezonie 2018/19, towarzysząc muzykom w tournée po Azji. Od 2015 roku Paavo Järvi jest pierwszym dyrygentem Orkiestry Symfonicznej NHK z Tokio. Ponadto jest dyrektorem artystycznym Deutsche Kammerphilharmonie Bremen oraz posiada honorowe tytuły Conductor Laureate Orkiestry Symfonicznej Frankfurckiego Radia oraz Music Director Laureate Orkiestry Symfonicznej Cincinnati. Artysta pojawia się także jako dyrygent gościnny Filharmoników Berlińskich, London Philharmonic Orchestra oraz Sächsische Staatskapelle Dresden. W lecie 2016 roku zakończył pełen sukcesów okres sprawowania funkcji pierwszego dyrygenta i dyrektora artystycznego Orchestre de Paris. Paavo Järvi promuje estońskich dyrygentów, a także działa jako doradca artystyczny Estońskiej Orkiestry Festiwalowej. Każdy sezon zamyka tygodniowymi występami i kursami mistrzowskimi podczas Festiwalu Muzycznego w Pärnu, którego jest współzałożycielem. Bogata dyskografia dyrygenta obejmuje wszystkie symfonie Nielsena, a także koncerty wiolonczelowe Elgara i Waltona, nagrane przez Stevena Isserlisa. Paavo Järvi był kilkakrotnie nominowany do tytułu Artysty Roku przez czasopisma „Gramophone” i „Diapason”. Prezydent Estonii odznaczył go Orderem Białej Gwiazdy za wybitny wkład w estońską kulturę, a Ministerstwo Kultury Francji przyznało mu Order Sztuki i Literatury w klasie komandora. paavojarvi.com

Paavo Järvi. The Estonian conductor Paavo Järvi will be taking up the post of Chief Conductor and Music Director of the Tonhalle Orchestra Zurich in the 2019/20 season. Before this, however, he has also conducted the orchestra several times during the 2018/19 season as well as accompanied the ensemble on its tour of Asia. Since 2015, Paavo Järvi has been Chief Conductor of the NHK Symphony Orchestra (Tokyo). Besides his duties with the NHK, he is also the Artistic Director of the Deutsche Kammerphilharmonie Bremen. He has likewise been Conductor Laureate of the Frankfurt Radio Symphony and Music Director Laureate of the Cincinnati Symphony Orchestra. In addition, Paavo Järvi has appeared as guest conductor with the Berlin Philharmonic, the London Philharmonic Orchestra and the Sächsische Staatskapelle Dresden, among others. He completed his extremely successful tenure as Principal Conductor and Artistic Director of the Orchestre de Paris in the summer of 2016. Paavo Järvi promotes Estonian conductors and acts as Artistic Adviser to the Estonian Festival Orchestra. He concludes every season with a week of appearances and master classes at Estonia’s Pärnu Music Festival, which he co-founded. Järvi’s extensive discography includes the complete cycle of the Nielsen symphonies and the Elgar and Walton cello concertos with Steven Isserlis. Paavo Järvi has been nominated for “Artist of the Year” on several occasions (Gramophone, Diapason). The President of Estonia awarded him the “Order of the White Star” for his outstanding contribution to Estonian culture. He has also been awarded the title Commandeur de L’Ordre des Arts et des Lettres by the French Ministry of Culture. paavojarvi.com


Tonhalle-Orchester Zürich

W ciągu ostatnich 20 lat Orkiestra Tonhalle z Zurychu wystąpiła w ponad 70 miastach w 14 krajach, a towarzyszyli jej wybitni soliści, tacy jak: Joshua Bell, Rudolf Buchbinder, Alfred Brendel, Julia Fischer, Hélène Grimaud, Yuja Wang, Jean-Yves Thibaudet, Lisa Batiashvili, Maria João Pires czy Sabine Meyer. W sezonie 2018/19 orkiestra odbyła trasę koncertową po Azji z Paavo Järvim, który w sezonie 2019/20 obejmie funkcję jej dyrygenta i dyrektora muzycznego. Ponad 40 wydanych płyt dokumentuje drogę zespołu do sławy. W 2018 roku, z okazji 150. rocznicy powstania Stowarzyszenia Tonhalle w Zurychu, ukazał się wielopłytowy album orkiestry z nagraniami z lat 1942-2016. W ostatnich latach orkiestra nawiązała ścisłą współpracę z dyrygentami gościnnymi, m.in. Franzem Welserem-Möstem, Herbertem Blomstedtem i Bernardem Haitinkiem. Wybitni przedstawiciele wykonawstwa historycznego w muzyce, tacy jak Ton Koopman, Jan Willem de Vriend i Giovanni Antonini, także regularnie dyrygują zespołem. Aż do końca sezonu 2013/14 pierwszym dyrygentem orkiestry był David Zinman – obecnie posiadający honorowy tytuł Conductor Laureate zespołu. Jego następca, Lionel Bringuier, zakończył swoją czteroletnią kadencję na tym stanowisku w końcu sezonu 2017/18. tonhalle-orchester.ch Tonhalle Orchestra Zurich Over the last two decades, the Tonhalle Orchestra Zurich has appeared in more than 70 cities in 14 countries, accompanied by such distinguished soloists as Joshua Bell, Rudolf Buchbinder, Alfred Brendel, Julia Fischer, Hélène Grimaud, Yuja Wang, Jean-Yves Thibaudet, Lisa Batiashvili, Maria João Pires, and Sabine Meyer. The 2018/19 season saw the Orchestra tour the musical centres of Asia with Paavo Järvi, its designated Chief Conductor and Music Director, who will be taking up his post as of the 2019/20 season. More than 40 CD recordings document the orchestra’s rise to prominence. A CD box set featuring recordings made between 1942 and 2016 was also released in 2018 to celebrate the 150th anniversary of the Tonhalle Society Zurich. In recent years, the Orchestra has developed close relationships with many guest conductors, including Franz Welser-Möst, Herbert Blomstedt and Bernard Haitink. Ton Koopman, Jan Willem de Vriend and Giovanni Antonini, prominent representatives of historical performance practice, also conduct the Orchestra on a regular basis. Until the 2013/14 season, David Zinman was the orchestra’s Chief Conductor. Now he is the ensemble’s Conductor Laureate. His successor, Lionel Bringuier, stepped down after four years at the post at the end of the 2017/18 season. tonhalle-orchester.ch


Olivier Messiaen L’Ascension. Quatre méditations symphoniques pour orchestre Wniebowstąpienie. Cztery medytacje symfoniczne „Bo są to tajemnice nie do wyjaśnienia, lecz jedynie do zgłębiania…” – w słowach wypowiedzianych w rozmowie z Tadeuszem Kaczyńskim, Olivier Messiaen dotyka istoty swojej muzyki religijnej – muzyki, która poruszając tematy związane z wiarą katolicką, kieruje się w stronę ich skupionej kontemplacji oraz żarliwej modlitwy. „Cztery medytacje symfoniczne”, bo tak brzmi podtytuł dzieła, kompozytor poświęcił Wniebowstąpieniu. Muzyka każdej części zdaje się sięgać tych tajemnic wiary, które przekraczają ludzkie pojmowanie: w dostojnym i uduchowionym charakterze bogatych harmonii, zapowiadających majestat Chrystusa i łaskę Boga Ojca (cz. I), w pogodnych melodiach intonowanych przez instrumenty dęte, śpiewające niczym ptaki na boską chwałę (cz. II), w podniosłych fanfarach, radosnych rytmach i barwach, które zwiastują wiekuiste szczęście duszy (cz. III), czy w głębokiej i poruszającej, lirycznej mowie dźwięków, które – tak jak szczera i prosta modlitwa – powoli wznoszą się coraz wyżej, ku niebiosom (cz. IV). Słuchając L’Ascension możemy zbliżyć się do tych tajemnic, rozważać je i przeżywać – tak jak przeżywał je Messiaen. Po pierwszym wykonaniu tego utworu kompozytor wyznał: „Moja muzyka, czy to świecka, czy teologiczna, opiewa zawsze mą wiarę”. Karolina Dąbek Ludwig van Beethoven III Koncert fortepianowy c-moll op. 37 Na partyturze Koncertu c-moll widnieje data 1800, ale w rzeczywistości rozpoczęte w szkicach kilka lat wcześniej dzieło Beethoven ukończył w roku 1802. Jest więc ono zapisem przemian, które uczyniły z godnego następcy Haydna i Mozarta twórcę dzieł nie mających już żadnego związku z muzyką XVIII wieku. Koncert c-moll stoi jakby w pół drogi pomiędzy I Koncertem C-dur a Symfonią bohaterską – jakkolwiek byśmy to zestawienie uważali za dziwaczne. Miejscami bowiem przepełnia go jeszcze owa wybujała melodyczność, która wraz z przesunięciem spektrum brzmienia ku barwom klarnetów, fagotów, waltorni i wiolonczel zdaje się sytuować dzieła młodego Beethovena na samym progu Romantyzmu. A z drugiej strony ujawnia się tu dążność do oczyszczenia języka muzycznego z wszystkiego, co odciąga uwagę od istoty rzeczy. Precyzyjne, lapidarne tematy utrafiają w sedno określonych kategorii ekspresji, nabierając mocy symbolu. To znów rys klasycyzmu, lecz nie stylu klasycznego, który właśnie przeminął, ale postawy, która w sprzecznościach targających światem dostrzega nie tyle dramatyczne rozdarcie, ile zadziwiającą jedność przeciwieństw. Maciej Negrey Ludwig van Beethoven IV Symfonia B-dur op. 60 Najmniej popularna z wszystkich symfonii Beethovena. W sąsiedztwie Trzeciej i Piątej wydaje się drugoplanowa – twórca nie wskazał idei, z której dzieło wyrosło. Pozostała czysto muzyczną manifestacją siły twórczej, a to sprawia, że mniej jest w niej do „rozumienia”. Przemawia wprost, bez klasycznej retoryki, ale i bez wczesnoromantycznych barw. Znać tu bliskość Piątej, a być może także jakichś nieokreślonych, ludowych intonacji – Beethoven pracował nad nią jesienią 1806 w Głogówku, na Śląsku. Niegdyś intrygowała romantyków, wyczuwali w niej jakąś tajemnicę, której nie potrafili uchwycić słowami. • Każe o niej myśleć molowy wstęp (Adagio), w którym melodia, harmonia i rytm zredukowane są do tego stopnia, że muzyka zdaje się sączyć kroplami. Tym bardziej zdumiewa rozmach tematu części I (Allegro vivace), a siła jego powtórzenia wręcz zbija z tropu, jak nagły wybuch hałaśliwej radości. Temat drugi (fagot, obój, potem flet) jest subtelniejszy, ale równie prosty w wyrazie, podobnie jak szeroka, rozmyślnie niezgrabna melodia epilogu, prowadzona w kanonie. Konstrukcję spajają biegniki skrzypiec, związane z głównym tematem, przekształcone w silne impulsy torujące drogę narracji muzycznej. • Część II (Adagio), to pierwsze prawdziwie liryczne ogniwo w symfoniach Beethovena. Rzecz jest w formie sonatowej, z dramatyczną kulminacją w przetworzeniu. Obydwa tematy, oba przepiękne, natchnione niezmierną tkliwością, unoszą się ponad płynnym pasmem akompaniamentu, przenikając ramy taktów, jakby ich w ogóle nie było. Akompaniament zaś,


precyzyjnie utkany z drobnych wartości, to podąża za tematami, to znów wychodzi na plan pierwszy w rytm bicia serca, przywołując właściwą miarę. • Część III (Menuetto. Allegro vivace) przywołuje częsty w menuetach Haydna zwyczaj wiązania nut po dwie w trójdzielnym metrum, przez co słuchacz gubił się w liczeniu. Co u Haydna było zabawą, u Beethovena staje się środkiem nadającym muzyce szczególny impet, tym bardziej że wartości są wyostrzone, brzmienie orkiestry skoncentrowane, a każdy akcent pozostawia głęboki ślad. Trio, którego powtórzenie nadaje całości kształt ronda, jest chorałową pieśnią, potężniejącą ze zwrotki na zwrotkę aż do uroczystego uniesienia. • Część IV (Allegro ma non troppo) w formie sonatowej, przebiega pod znakiem energii, siły i naturalnej śpiewności, które emanują z tematu głównego, przesyconego jednorodnym ruchem, silnymi akcentami i uproszczoną melodyką. Drugi temat i epilog, całe w synkopach i akcentach, podtrzymują ten klimat. W przetworzeniu korespondencja pomiędzy grupami instrumentów oraz silniejszy ruch harmonii prowadzi do olbrzymiej kulminacji. Stopniowo ruch konsoliduje się w unisonowy wir smyczków, który zatrzymuje się, ożywa na nowo, penetrując najniższe rejestry, aby tuż przed końcem ukazać się niby pod lupą – w dwukrotnym zwolnieniu. Maciej Negrey Olivier Messiaen L’Ascension. Quatre méditations symphoniques pour orchestre The Ascension. Four Meditations for Orchestra “For these are mysteries that are not to be solved but only to be penetrated…”. In this statement made in conversation with Tadeusz Kaczyński, Olivier Messiaen touched upon the essence of his religious music – which by tackling subjects connected with the Catholic faith, places the focus on contemplation and fervent prayer. The composer devoted the “four symphonic meditations” (which is the subtitle of the piece) to the Ascension. The music of each movement appears to fathom the mysteries of faith that lie beyond human cognition: in the dignified and sublime character of the lavish harmonies that foreshadow the majesty of Christ and the mercy of God the Father (mvmt. 1), in the cheerful melodies intoned by wind instruments, extoling the glory of God in birdlike songs (mvmt. 2), in the solemn fanfares, joyful rhythms and colours that herald the eternal bliss of the soul (mvmt. 3) or in the poignant and moving, lyrical speech of sounds, which – like a sincere and simple prayer – ascends slowly higher and higher towards heaven (mvmt. 4). While listening to L’Ascension, we can get closer to these mysteries, contemplate and experience them the way Messiaen did. After the first performance of the piece, the composer confessed: “My music, be it lay or theological, always extols my faith”. Karolina Dąbek Ludwig van Beethoven Piano Concerto No. 3 in C minor, Op. 37 The score of Concerto in C minor bears the date of 1800, but in fact the work was started in sketches several years earlier and completed by Beethoven only in 1802. It is thus a record of the transformation which changed the worthy successor of Haydn and Mozart into the composer of works no longer having anything to do with 18th-century music. Concerto in C minor stands as if half way between Concerto No 1 in C major and Heroic Symphony – however odd this comparison may be. At times it is still filled with exuberant melodiousness which, together with the shift in sound spectrum towards clarinet, bassoon, French horn and cello tone-colours, seems to situate the works of young Beethoven at the threshold of Romanticism. And on the other hand, it reveals the tendency to rid the musical language from everything that draws attention to the non-essential. Precise, succinct themes fall within the core of particular categories of expression, acquiring symbolic power. This is a feature of classicism – not in the sense of the classical style which had passed at the time the work was written, but of the attitude which sees in the contradictions tearing the world apart not so much the dramatic dilemma, but astonishing unity. Maciej Negrey


Ludwig van Beethoven Symphony No. 4 in B flat major, Op. 60 The least popular of all Beethoven’s symphonies does indeed seem to play second fiddle to his Third and Fifth, since its author has failed to point out this work’s underlying idea. It has remained a purely musical manifestation of creative power; as a result, there is less there to “understand.” It speaks directly, with neither Classic rhetoric nor early Romantic colouring. The Fifth cannot be far away, one feels, and some indeterminate folk intonations might be close, too – Beethoven was working on it in what is now Głogówek in Silesia, in the fall of 1806. This symphony used to intrigue the Romantics; they sensed a mystery there that they were unable to express with words. • The mystery is what is brought to mind by the minor-key introduction (Adagio), in which melody, harmony and rhythm have been reduced to an extent that the music seems to be oozing in droplets. This is what makes the aplomb of the theme in the first movement (Allegro vivace) even more breathtaking, and the sheer force of its development is as bewildering as a sudden explosion of noisy cheer. The second theme (bassoon, oboe, and later flute) is subtler if equally simple in expression – similarly, too, to the broad and deliberately clumsy melody of the epilogue, maintained in a canon. This structure is held together by violin progressions associated with the main theme, modified into powerful impulses that pave the way for musical narration. • Movement Two (Adagio) is the first truly lyrical section in Beethoven’s symphonies. It comes in sonata form with a dramatic climax in the development. Both themes, both beautiful and permeated with infinite tenderness, hover above a fluent strand of the accompaniment, permeating through frames of bars as if these were not even there. Meanwhile the accompaniment, minutely woven of small values, either catches up with the themes or comes to the fore in a heartbeat rhythm, establishing the correct measure. • The third movement (Menuetto. Allegro vivace) relates to the habit of combining two notes per triple metre just to confuse the audience’s maths – a habit frequent in Haydn’s minuets. Haydn’s little game becomes, in Beethoven, a means to impart on his music a remarkable impetus, the more so as the values are sharper here, the orchestra’s tone sharper, and each accent leaves a deeper trace. The Trio, the repetition of which turns the whole into a rondo, is a choral song, augmenting from stanza to stanza towards solemn passion. • Movement Four (Allegro ma non troppo), in sonata form, runs under the sign of energy, force and natural singing, all emanating from the main theme, full of homogenous motion, strong accents and simplified melodics. This aura is maintained throughout the second theme and the epilogue, both dotted with syncopations and accents. In the development, the communication between instrument groups and the stronger motion in harmony lead to a powerful climax. Gradually, the course consolidates into a unison spin of strings, which stops, revives to penetrate the lowest registers, to appear almost at the end in the magnifying glass of twice-slower tempo. Maciej Negrey Fotograficy / Photographs: Julia Baier, Marco Borggreve, Bruno Fidrych, Zuza Gąsiorowska, Steffen Höft, Sara Schoengen, Archiwum Stowarzyszenia im. LvB / LvB Association archives. © 2019, Stowarzyszenie im. Ludwiga van Beethovena / Ludwig van Beethoven Association

Profile for Jakub Lis

Program dzienny: 14.04, g. 12, 16 i 19.30  

Program dzienny: 14.04, g. 12, 16 i 19.30  

Profile for jakublis
Advertisement