Page 1

Włoski dla bystrzaków

Autor: Francesca Romana Onofri, Karen Antje Möller T³umaczenie: Anna Owsiak ISBN: 978-83-246-1979-5 Tytu³ orygina³u: Italian for Dummiese Format: 180x235, stron: 320

Parla italiano? No pewnie — wszak jestem italiano vero! Adio, pomidore! Avanti, w³oska przygodo! Œwiat w³oskiej polityki jest zadziwiaj¹co podobny do tego, co znamy z naszego polskiego podwórka. Równie¿ sami W³osi, choæ obdarzeni nieco wiêkszym temperamentem, w bardzo wielu aspektach przypominaj¹ Polaków. Nic wiêc dziwnego, ¿e czujemy siê tam jak w domu, a do tego jeszcze lazurowe morze, b³êkitne niebo i apetyczne… spaghetti! Przygotowaliœmy dla Ciebie podrêcznik oparty na znanej na ca³ym œwiecie metodzie Berlitza. Bêdzie on stanowi³ doskona³y substytut ka¿dego kursu jêzykowego lub stanie siê jego znakomitym uzupe³nieniem. Z pewnoœci¹ docenisz go, jeœli szukasz ksi¹¿ki oferuj¹cej klarownie opisan¹ gramatykê, a przy tym pomys³y na praktyczne zastosowanie poznanego s³ownictwa. Naucz siê porozumiewaæ po w³osku w podró¿y, restauracji, muzeum i podczas zakupów. Podpowiemy Ci te¿, jak czerpaæ radoœæ z rozrywki we w³oskim stylu. • Æwicz wymowê oraz akcent i prowadŸ p³ynne rozmowy po w³osku. • SprawdŸ, jak mo¿na g³adko opanowaæ gramatykê i odmianê czasowników. • Poznaj i naucz siê stosowaæ na co dzieñ idiomy i popularne powiedzenia. • Skorzystaj równie¿ z cennych rad, przydatnych w czasie podró¿y po Italii.

Ponadto znajdziesz tu dekalogi: 10 sposobów na szybk¹ naukê jêzyka w³oskiego, 10 rzeczy, których nigdy nie nale¿y mówiæ po w³osku, 10 ulubionych zwrotów W³ochów oraz 10 wa¿nych w³oskich œwi¹t. Francesca Romana Onofri — autorka podrêczników do nauki jêzyka w³oskiego, t³umaczka i pedagog Karen Antje Möller — wspó³autorka, a tak¿e redaktorka podrêczników i æwiczeñ do nauki w³oskiego

DODATKI SPECJALNE: Dialogi z ksi¹¿ki na p³ycie CD Tabele odmiany czasowników S³owniczek polsko-w³oski i w³osko-polski


Spis treści O autorach .............................................................................................................................. 11 Podziękowania od autorów ..................................................................................................... 13 Wstęp ...................................................................................................................................... 15 O książce ..................................................................................................................................................... 15 Konwencje zastosowane w książce .................................................................................................................. 15 Naiwne założenia .......................................................................................................................................... 16 Jak zorganizowana jest ta książka .................................................................................................................... 17 Część I: Na dobry początek ....................................................................................................................... 17 Część II: Włoski w akcji ............................................................................................................................ 17 Część III: Włoski w podróży ...................................................................................................................... 17 Część IV: Dekalogi .................................................................................................................................. 17 Część V: Dodatki ..................................................................................................................................... 18 Ikony wykorzystywane w książce ..................................................................................................................... 18 Od czego by tu zacząć ................................................................................................................................... 18

Część I: Na dobry początek ...........................................19 Rozdział 1: Włoski nie jest Ci zupełnie obcy ........................................................................... 21 Przecież już znasz trochę język włoski! ............................................................................................................ 22 Językowi krewniacy ................................................................................................................................... 23 Popularne zwroty ..................................................................................................................................... 23 Podstawy wymowy ........................................................................................................................................ 24 Samogłoski ............................................................................................................................................... 24 Spółgłoski ................................................................................................................................................ 25 Prawidłowe akcentowanie wyrazów ................................................................................................................ 28 Stosowanie gestów ........................................................................................................................................ 30

Rozdział 2: Do rzeczy: podstawy gramatyki włoskiej ............................................................. 31 Konstruowanie zdań prostych ........................................................................................................................ 31 Rodzaj gramatyczny (rodzajniki i przymiotniki) ............................................................................................. 32 Rodzajniki określone dla rzeczowników rodzaju żeńskiego ........................................................................... 33 Rodzajniki określone dla rzeczowników rodzaju męskiego ............................................................................ 33


6

Włoski dla bystrzaków Rodzajniki nieokreślone dla rzeczowników rodzaju żeńskiego ....................................................................... 33 Rodzajniki nieokreślone dla rzeczowników rodzaju męskiego ....................................................................... 34 Przymiotniki ............................................................................................................................................ 34 O zaimkach słów kilka ................................................................................................................................... 36 Zaimki osobowe ....................................................................................................................................... 36 Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia bliższego ......................................................................................... 37 Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia dalszego .......................................................................................... 37 Na „ty” i na „pan/pani” ........................................................................................................................... 38 Zaimki pytające ............................................................................................................................................ 39 Wprowadzenie do czasowników regularnych i nieregularnych ........................................................................... 39 Czasowniki regularne ................................................................................................................................ 40 Czasowniki nieregularne ............................................................................................................................ 41 Wprowadzenie do czasów prostych: czas przeszły, teraźniejszy i przyszły .......................................................... 42 Czas przeszły ........................................................................................................................................... 42 Czas teraźniejszy ...................................................................................................................................... 43 Czas przyszły ........................................................................................................................................... 43 Liczebniki .................................................................................................................................................... 44

Część II: Włoski w akcji ................................................ 47 Rozdział 3: Buongiorno! Jak się przywitać i przedstawić ...................................................... 49 Przegląd popularnych zwrotów powitalnych i pożegnalnych ............................................................................. 49 Na „ty” czy na „pan/pani”? ...................................................................................................................... 50 W odpowiedzi na pozdrowienie ................................................................................................................. 50 Posługiwanie się mową ciała ...................................................................................................................... 51 Precyzowanie terminu kolejnego spotkania ................................................................................................. 51 Przedstawianie się ......................................................................................................................................... 52 Przedstawianie się .................................................................................................................................... 52 Przedstawianie innych osób ....................................................................................................................... 56 Zawieranie znajomości .................................................................................................................................. 58 Pytanie o znajomość innych języków .......................................................................................................... 58 Rozmowy o pochodzeniu .......................................................................................................................... 60 Być, pozostawać, przebywać: opisywanie rzeczywistości za pomocą czasowników „essere” i „stare” ................ 65 Zapraszanie i odpowiadanie na zaproszenie ............................................................................................... 67

Rozdział 4: Poznajmy się: rozmowy towarzyskie ..................................................................... 71 Zadawanie prostych pytań ............................................................................................................................. 71 Słucham, proszę? .......................................................................................................................................... 73 Mówienie o sobie i swojej rodzinie .................................................................................................................. 75 Rozmowy o pogodzie .................................................................................................................................... 80 Rozmowy na tematy zawodowe ...................................................................................................................... 83 Adresy i numery telefonu ............................................................................................................................... 85


Spis treści Rozdział 5: Jedzenie, wspaniałe jedzenie ............................................................................... 91 Rozkosze podniebienia all’italiana .................................................................................................................. 91 Włoskie przeboje wśród napojów .................................................................................................................... 92 Ekspresowo — kawa i nie tylko ................................................................................................................. 92 Napoje wyskokowe ................................................................................................................................... 93 ABC jedzenia na mieście ............................................................................................................................... 96 Rezerwowanie stolika ................................................................................................................................ 96 Płacenie za posiłek ................................................................................................................................... 97 Śniadanie ..................................................................................................................................................... 98 Obiad ........................................................................................................................................................ 101 Kolacja ....................................................................................................................................................... 104 Deser ......................................................................................................................................................... 106 Zakupy żywnościowe .................................................................................................................................. 108

Rozdział 6: Idziemy na zakupy ............................................................................................... 115 Zakupy odzieżowe ...................................................................................................................................... 115 Co nieco o sklepach ................................................................................................................................ 115 Włoskie rozmiary .................................................................................................................................... 120 Język włoski we wszystkich kolorach tęczy ................................................................................................. 121 Materializm we włoskim wydaniu ............................................................................................................ 123 Dobór dodatków ..................................................................................................................................... 123 Stylowe obuwie ...................................................................................................................................... 125

Rozdział 7: Miejskie rozrywki ................................................................................................ 129 Pory dnia i dni tygodnia .............................................................................................................................. 129 Rozrywki kulturalne .................................................................................................................................... 131 Wyjście do kina ...................................................................................................................................... 134 Wyjście do teatru .................................................................................................................................... 137 Wyjście do muzeum ................................................................................................................................ 140 Wyjście na koncert .................................................................................................................................. 142 Zaproszenie do wspólnego spędzenia czasu .................................................................................................. 144

Rozdział 8: Rozrywki we włoskim stylu ................................................................................. 151 Wycieczki krajoznawcze ............................................................................................................................... 151 Czasowniki zwrotne ..................................................................................................................................... 155 Sport .......................................................................................................................................................... 156 Hobby i zainteresowania .............................................................................................................................. 160

Rozdział 9: Rozmowy telefoniczne ......................................................................................... 163 Pogaduchy przez telefon .............................................................................................................................. 163 Korzystanie z telefonu publicznego .......................................................................................................... 164 Rozmowy telefoniczne — towarzyskie i nie tylko ....................................................................................... 165 Telefoniczne umawianie spotkań .................................................................................................................. 168 Proszenie do telefonu i zostawianie wiadomości ............................................................................................. 169 Co robiłeś w zeszły weekend? — rozmowy o przeszłości ................................................................................ 172

7


8

Włoski dla bystrzaków Rozdział 10: W biurze i w domu ............................................................................................. 179 Rozmowy na temat pracy ............................................................................................................................. 179 Czynnik ludzki ....................................................................................................................................... 180 Sprzęt biurowy ....................................................................................................................................... 181 Typowe ogłoszenie o pracę ...................................................................................................................... 182 Dom .......................................................................................................................................................... 184 Poszukiwanie mieszkania ........................................................................................................................ 185 Meblowanie mieszkania .......................................................................................................................... 188 Tryb rozkazujący ........................................................................................................................................ 189

Część III: Włoski w podróży ........................................ 193 Rozdział 11: Money, Money, Money ....................................................................................... 195 W banku .................................................................................................................................................... 195 W świecie kantorów i kart ............................................................................................................................ 198 Euro .......................................................................................................................................................... 202

Rozdział 12: „Gdzie to Koloseum?” — czyli pytanie o drogę ............................................... 207 Odnajdywanie drogi: pytanie o konkretne miejsca .......................................................................................... 207 Orientacja w terenie dzięki mapie i wskazówkom ...................................................................................... 208 Liczebniki porządkowe ........................................................................................................................... 211 Quant’è lontano?: pytanie o odległość ...................................................................................................... 212 Czasowniki ruchu ........................................................................................................................................ 213 Miejsca, których być może będziesz szukał .................................................................................................... 214

Rozdział 13: Pobyt w hotelu ................................................................................................. 217 Rezerwowanie noclegu ................................................................................................................................ 217 W hotelowej recepcji ................................................................................................................................... 220 Liczba mnoga i zaimki ................................................................................................................................ 223 Gdy jeden to za mało .............................................................................................................................. 223 Zaimki osobowe ..................................................................................................................................... 224

Rozdział 14: W podróży: samolotem, pociągiem, taksówką i autobusem ............................ 231 Na lotnisku ................................................................................................................................................. 231 Odprawa ............................................................................................................................................... 231 Dodatkowy bagaż ................................................................................................................................... 233 W oczekiwaniu na wejście na pokład ........................................................................................................ 233 Po wylądowaniu ..................................................................................................................................... 234 Wynajem samochodu .................................................................................................................................. 237 Podróżowanie środkami komunikacji publicznej ............................................................................................ 239 Wzywanie taksówki ................................................................................................................................. 239 Podróże pociągiem ................................................................................................................................. 240 Podróż autobusem lub tramwajem ........................................................................................................... 242 Czytanie map i rozkładów jazdy .............................................................................................................. 244 Punktualność .............................................................................................................................................. 244


Spis treści Rozdział 15: Planowanie wycieczki ...................................................................................... 247 Kiedy i dokąd jechać ................................................................................................................................... 247 Rezerwowanie wycieczki .............................................................................................................................. 249 Wyjazdy i przyjazdy: czasowniki „partire” i „arrivare” ................................................................................... 251 Podróże w dalekie kraje ............................................................................................................................... 254 Czas przyszły prosty — zastosowanie ........................................................................................................... 255

Rozdział 16: Nagłe wypadki ................................................................................................. 259 Kłopoty z samochodem ................................................................................................................................ 260 Rozmowy z lekarzami .................................................................................................................................. 261 Opisywanie dolegliwości ......................................................................................................................... 263 Fachowe słownictwo medyczne ................................................................................................................ 264 Okradziono mnie! Co robić i mówić, gdy przyjedzie policja ........................................................................... 266 Gdy potrzebny jest prawnik ......................................................................................................................... 269

Część IV: Dekalogi ......................................................273 Rozdział 17: Dziesięć sposobów na szybkie opanowanie włoskiego .................................. 275 Czytaj etykiety włoskich produktów ............................................................................................................... 275 Zamawiaj jedzenie po włosku ...................................................................................................................... 275 Słuchaj włoskich piosenek ............................................................................................................................ 276 Czytaj włoską prasę ..................................................................................................................................... 276 Oglądaj włoskie filmy .................................................................................................................................. 276 Odszukaj włoskie stacje radiowe i telewizyjne ..................................................................................................... 276 Słuchaj nagrań lekcji językowych .................................................................................................................. 277 Rozwijaj swoje zainteresowania w towarzystwie ............................................................................................. 277 Włoski w sieci ............................................................................................................................................. 277 Potraktuj naukę jako zabawę ........................................................................................................................ 277

Rozdział 18: Dziesięć wyrażeń, których nie należy używać ................................................... 279 Ciao czy nie ciao? ....................................................................................................................................... 279 Nie bądź taki dosłowny ............................................................................................................................... 280 Czterej fałszywi przyjaciele ........................................................................................................................... 280 Problemy starości ........................................................................................................................................ 280 Coś tu nie gra… ......................................................................................................................................... 281 Uważaj na idiomy ....................................................................................................................................... 281

Rozdział 19: Dziesięć ulubionych włoskich zwrotów ........................................................... 283 Mamma mia! .............................................................................................................................................. 283 Che bello! ................................................................................................................................................... 283 Uffa! .......................................................................................................................................................... 284 Che ne so! .................................................................................................................................................. 284 Magari! ...................................................................................................................................................... 284 Ti sta bene! ................................................................................................................................................ 284

9


10

Włoski dla bystrzaków Non te la prendere! ..................................................................................................................................... 284 Che macello! .............................................................................................................................................. 284 Non mi va! ................................................................................................................................................. 285 Mi raccomando! ......................................................................................................................................... 285

Rozdział 20: Dziesięć najważniejszych włoskich świąt ....................................................... 287 L’Epifania (La Befana) .............................................................................................................................. 287 Martedì grasso ............................................................................................................................................ 288 La festa della donna .................................................................................................................................... 288 Pasquetta ................................................................................................................................................... 288 La festa del lavoro ....................................................................................................................................... 288 Ferragosto .................................................................................................................................................. 288 Ognissanti .................................................................................................................................................. 289 L’Immacolata ............................................................................................................................................. 289 La festa del patrono .................................................................................................................................... 289 La sagra del paese ...................................................................................................................................... 289

Rozdział 21: Dziesięć zwrotów, dzięki którym zostaniesz uznany Włocha ........................... 291 In bocca al lupo! ......................................................................................................................................... 291 Acqua in bocca! .......................................................................................................................................... 292 Salute! ....................................................................................................................................................... 292 Macché! ..................................................................................................................................................... 292 Neanche per sogno! .................................................................................................................................... 292 Peggio per te! ............................................................................................................................................. 292 Piantala! .................................................................................................................................................... 292 Vacci piano! ............................................................................................................................................... 292 Gatta ci cova! ............................................................................................................................................. 293 Sono nel pallone ......................................................................................................................................... 293

Część V: Dodatki ........................................................ 295 Dodatek A Tabela czasowników ............................................................................................ 297 Dodatek B Minisłowniczek ................................................................................................... 307 Dodatek C Płyta CD ............................................................................................................... 317


Rozdział 10

W biurze i w domu W tym rozdziale: ► Rozmowy biznesowe. ► Poszukiwanie domu lub mieszkania. ► Tryb rozkazujący.

R

ozmowy biznesowe oraz poszukiwanie mieszkania to sprawy nie zawsze przyjemne, lecz znajomość języka włoskiego, pozwalająca porozumieć się w tych obszarach tematycznych, to zupełnie co innego! W tym rozdziale mówimy o sprawach zawodowych, które mogą okazać się dla Ciebie istotne, oraz o tym, jak radzić sobie z poszukiwaniem nowego miejsca zamieszkania we Włoszech.

Rozmowy na temat pracy Kontakty biznesowe z mieszkańcami innych krajów stale zyskują na znaczeniu. Dzięki nowoczesnej technologii, ułatwiającej szybką wymianę informacji między odległymi zakątkami świata, wielu z nas coraz częściej prowadzi rozmowy z zagranicznymi partnerami biznesowymi. Jeżeli utrzymujesz kontakty z włoskimi firmami, znajomość podstawowego słownictwa biznesowego w języku włoskim może okazać się bardzo przydatna. Zapewne zauważysz, że wiele terminów związanych z komputerami Włosi przejęli z języka angielskiego. W języku włoskim istnieją co najmniej trzy słowa oznaczające firmę — la compagnia (la kom-pa-ni-a), la ditta (la dit-ta) oraz la società (la so-cze-ta) (dosł. spółka). Z reguły słów tych można używać zamiennie. L’ufficio (luf-fi-czo) to włoskie słowo oznaczające „biuro”, lecz mieszkańcy Italii często posługują się terminem stanza (stan-ca) (pokój) w odniesieniu do pomieszczenia biurowego, w którym pracują. Poniższe zdania można usłyszeć w uffici (uf-fi-czi) (biurach) na terenie całych Włoch:

9 La mia scrivania è troppo piccola. (la mi-a skri-wa-ni-a e trop-po pik-ko-la) (Moje biurko jest za małe.)

9 È una grande società? (e u-na gran-de so-cze-ta) (Czy to duża firma?) 9 Non proprio, diciamo media. (non pro-prio di-cza-mo me-dia) (Nie za bardzo, powiedzmy, że średnia.)

9 Lavora per una piccola agenzia. (la-wo-ra per u-na pik-ko-la a-dżen-ci-a) (Pracuje dla małej firmy.)

9 Amo il mio lavoro. (a-mo il mi-o la-wo-ro) (Kocham moją pracę.)


180

Część II: Włoski w akcji Nauka języka też wymaga nakładu pracy. Poniżej przedstawiamy odmianę czasownika lavorare (la-wo-ra-re) (pracować): Odmiana: io lavoro tu lavori lui/lei lavora noi lavoriamo voi lavorate loro lavorano

Wymowa: (i-o la-wo-ro) (tu la-wo-ri) (lui/lei la-wo-ra) (noi la-wo-rja-mo) (woi la-wo-ra-te) (lo-ro la-wo-ra-no)

S.p.A. to skrót od słów Società per Azioni (so-cze-ta per a-cjo-ni) oznaczających spółkę akcyjną, podczas gdy skrót S.A.S. — Società in Accomandita Semplice (so-cze-ta in ak-ko-man-di-ta sem-pli-cze) to spółka komandytowa. Kolejnym typem firmy jest S.r.l. (Società a responsabilità limitata) (so-cze-ta a re-spon-sa-bi-li-ta li-mi-ta-ta) (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, czyli spółka z o.o.).

Czynnik ludzki Nawet jeżeli jesteś libero professionista (li-be-ro pro-fe-sjo-ni-sta) (osobą wykonującą tzw. wolny zawód), istnieje spore prawdopodobieństwo, że Twoja lavoro (la-wo-ro) (praca) wymaga kontaktu z innymi osobami. Być może niektóre z nich pełnią pewne funkcje, jak te z poniższych krótkich dialogów:

9 Il mio capo è una donna. (il mi-o ka-po e u-na don-na) (Moim szefem jest kobieta.) Il mio è un boss. (il mi-o e un bos) (Moim jest mężczyzna.) Powyższe zdanie dosłownie znaczy tyle, co „Moim jest szef”. Zdarza się, że Włosi posługują się słowem „boss” w odniesieniu do osoby apodyktycznej.

9 Hai un’assistente personale? (aj un-as-si-sten-te per-so-na-le) (Czy masz osobistą asystentkę?) No, il nostro team ha un segretario. (no il no-stro tim a un se-gre-ta-rio) (Nie, nasz zespół ma sekretarza.)

9 Dov’è il direttore? (do-we il di-ret-to-re) (Gdzie jest dyrektor?) Nella sua stanza. (nel-la su-a stan-ca) (W swoim biurze.)

Pogawędka Marta i Elisabetta rozmawiają o kolegach z pracy. Marta:

Come sono i tuoi colleghi? (ko-me so-no i tuoi kol-le-gi) Jacy są twoi koledzy?


Rozdział 10: W biurze i w domu Elisabetta:

Abbastanza simpatici. (ab-ba-stan-ca sim-pa-ti-czi) Całkiem sympatyczni.

Marta:

E i superiori? (e su-per-io-ri) A przełożeni?

Elisabetta:

Non me ne parlare! (non me ne par-la-re) Nawet mi o nich nie wspominaj!

Sprzęt biurowy Obecnie nawet najmniejsze biura posługują się różnego rodzaju sprzętem. Wiele osób nie jest w stanie wyobrazić sobie prowadzenia firmy bez dostępu do komputera czy fotocopiatrice (fo-to-ko-pja-tri-cze) (kserokopiarki). Na szczęście wiele z tych technologicznych słów wywodzi się z języka angielskiego, dlatego brzmią one znajomo w uszach niemal każdego Polaka. Z angielska wymawiamy takie słowa jak: computer, fax czy e-mail. Poniższe zdania pomogą Ci wzbogacić słownictwo związane z tzw. życiem biurowym:

9 Posso usare la stampante, per favore? (pos-so u-za-re la stam-pan-te per fa-wo-re) (Czy mogę skorzystać z drukarki?)

9 Il lavoro non va bene. (il la-wo-ro non wa be-ne) (Praca nie idzie dobrze.) 9 Il fax è arrivato. (il faks e ar-ri-wa-to) (Przyszedł faks.) 9 Quando ha spedito l’e-mail? (kłan-do a spe-di-to li-mejl) (Kiedy wysłał pan / pani maila?) 9 Avete già ricevuto gli ordini? (a-we-te dża ri-cze-wu-to li or-di-ni) (Czy otrzymaliście już polecenia [także: instrukcje; zamówienia]?)

Pogawędka Pan Miller, amerykański biznesmen, bezskutecznie usiłuje wysłać swojemu włoskiemu wspólnikowi, signorowi Tosi, pewne ważne informacje. Pan Miller:

Ha ricevuto il mio messaggio? (a ri-cze-wu-to il mi-o mes-sadż-dżo) Czy otrzymał pan moją wiadomość?

Sig. Tosi:

No, oggi non è arrivato niente. (no odż-dżi non e ar-ri-wa-to nien-te) Nie, dzisiaj nic nie przyszło.

Pan Miller:

Le mando subito un fax. (le man-do su-bi-to un faks) Już wysyłam panu faks.

181


182

Część II: Włoski w akcji Sig. Tosi:

Non funziona: è rotto. (non fun-cjo-na e rot-to) Nie działa: jest zepsuty.

Pan Miller:

Ha un indirizzo e-mail? (a un in-di-ric-co i-mejl) Czy ma pan adres mailowy?

Sig. Tosi:

Sì. E può mandarmi il file con gli indirizzi? (si e puo man-dar-mi il fajl kon li in-di-ric-ci) Tak. Czy może mi pan przesłać plik z adresami?

Pan Miller:

Certo, glielo mando come allegato, ma avrò bisogno di più tempo per prepararlo. (czer-to lie-lo man-do ko-me al-le-ga-to ma a-wro bi-zo-nio di pju tem-po per pr-pa-rar-lo) Oczywiście, wyślę go panu w załączniku, ale będę potrzebował więcej czasu, aby go przygotować.

Sig. Tosi:

Va benissimo. Oggi lavoro fino a tardi. (wa be-nis-si-mo odż-dżi la-wo-ro fi-no a tar-di) Świetnie. Dzisiaj pracuję do późna.

Słówka do zapamiętania messaggio [m]

(mes-sadż-dżo)

wiadomość

lavoro [m]

(la-wo-ro)

praca

È rotto.

(e rot-to)

Jest zepsuty.

macchina [ż]

(mak-ki-na)

tu: maszyna

tempo [m]

(tem-po)

czas

tardi

(tar-di)

późno

Typowe ogłoszenie o pracę Gdy szukasz pracy, warto śledzić ogłoszenia w gazecie, takie jak to zamieszczone poniżej (rysunek 10.1). We Włoszech, w ogłoszeniach o pracę często wskazywane są pożądane cechy osobowości poszukiwanego pracownika. Często także ogłoszeniodawca nie podaje adresu pocztowego, a jedynie adres poczty elektronicznej lub numer faksu, za których pośrednictwem możemy przesłać domanda d’assunzione (do-man-da das-sun-cjo-ne) (podanie o pracę) oraz życiorys.


Rozdział 10: W biurze i w domu

Rysunek 10.1. Przykład ogłoszenia o pracę

Agenzia pubblicitaria cerca assistente di direzione. Requisiti: esperienza d’ufficio, perfetto inglese, conoscenza del computer. Caratteristiche: flessibilità, autonomia, senso del team, fantasia. Curriculum Vitae: Agenzia Mondo, Fax 01 36 45 08 92 71, e-mail: mondo.age@xxxxxx.it.

Agencja reklamowa poszukuje kandydatów na stanowisko asystenta dyrektora. Wymagania: doświadczenie w pracy biurowej, biegła znajomość języka angielskiego, umiejętność obsługi komputera. Cechy: elastyczność, niezależność, umiejętność pracy w zespole, wyobraźnia. CV: Agenzia Mondo, Fax 01 36 45 08 92 71, e-mail: mondo.age@xxxxxx.it

Pogawędka Kilka dni temu Giuliana wysłała do pewnej firmy podanie o pracę. Z niecierpliwością oczekuje odpowiedzi. W końcu firma kontaktuje się z nią. Anna:

Pronto, la signora Dani? (pron-to la si-nio-ra da-ni) Halo, pani Dani?

Giuliana:

Sì. Chi parla? (si ki par-la) Tak. Kto mówi?

Anna:

Sono Anna, dell’Agenzia Mondo. (so-no an-na de-la-dżen-ci-a mon-do) Tu Anna z Agenzia Mondo.

Giuliana:

Buongiorno! Stavo aspettando la sua chiamata. (buon-dżor-no sta-wo a-spet-tan-do la su-a kja-ma-ta) Dzień dobry! Czekałam na pani telefon.

Anna:

Abbiamo ricevuto il suo curriculum vitae e vorremmo conoscerLa personalmente. (ab-bja-mo ri-cze-wu-to il su-o kur-ri-ku-lum wi-te e wor-rem-mo ko-no-szer-la per-so-nal-men-te) Dostaliśmy pani życiorys i chcielibyśmy poznać panią osobiście. Può venire martedì prossimo alle 10? (puo we-ni-re mar-te-di pros-si-mo al-le dje-czi) Czy może pani przyjść w przyszły wtorek o dziesiątej?

Giuliana:

Benissimo. Dov’è l’agenzia? (be-nis-si-mo do-we la-dżen-ci-a) Świetnie. Gdzie znajduje się agencja?

Anna:

Via delle Rose 10. (wi-a del-le ro-ze dje-czi) Via delle Rose dziesięć.

183


184

Część II: Włoski w akcji Giuliana:

La ringrazio, a martedì. Arrivederci. (la rin-gra-cjo a mar-te-di ar-ri-we-der-czi) Dziękuję pani, do wtorku. Do zobaczenia.

Pracodawcy chcą zatrudniać osoby di responsabilità (di re-spon-sa-bi-li-ta) (odpowiedzialne) i affidabili (af-fi-da-bi-li) (rzetelne). Dlatego też we wtorek Giuliana przybywa do Agenzia Mondo za pięć dziesiąta, gdzie czeka ją rozmowa kwalifikacyjna z Anną — La prima cosa è la puntualità! (la pri-ma ko-za e la pun-tu-a-li-ta) (Grunt to punktualność!).

Pogawędka Anna zadaje Giulianie pytania, które często można usłyszeć podczas colloquio (kol-lo-kłio) (rozmowy kwalifikacyjnej). Anna:

Perché vorrebbe cambiare lavoro? (per-ke wor-reb-be kam-bja-re la-wo-ro) Dlaczego chce pani zmienić pracę?

Giuliana:

Vorrei fare qualcosa di nuovo. (wor-rei fa-re kłal-ko-za di nuo-wo) Chciałabym zająć się czymś nowym.

Anna:

È già assistente del direttore. (e dża as-si-sten-te del di-ret-to-re) Jest już pani asystentką dyrektora.

Giuliana:

Sì, ma in una compagnia finanziaria. (si ma in u-na kom-pa-ni-a fi-nan-cjar-ia) Tak, ale w instytucji finansowej.

Anna:

È molto diverso? (e mol-to di-wer-so) Czy to znacząca różnica?

Giuliana:

Penso di sì. (pen-so di si) Myślę, że tak.

Dom Włosi zazwyczaj mówią o la casa (la ka-za) (domu), nawet jeżeli mają na myśli l’appartamento (lap-par-ta-men-to) (mieszkanie). Dlatego właśnie używamy wyrażenia cerco casa (czer-ko ka-za) (szukam domu; mieszkania).


Rozdział 10: W biurze i w domu

Słówka do zapamiętania colloquio [m]

(kol-lo-kłio)

rozmowa kwalifikacyjna

assistente [m/ż]

(as-si-sten-te)

asystent / asystenka

annuncio [m]

(an-nun-czo)

ogłoszenie

di responsabilità

(di re-spon-sa-bi-li-ta)

odpowiedzialny

affidabile

(af-fi-da-bi-le)

rzetelny

chiamata [ż]

(kja-ma-ta)

telefon, rozmowa telefoniczna

Poszukiwanie mieszkania Gdy szukasz mieszkania we Włoszech, masz kilka możliwości. Możesz znaleźć je samodzielnie, śledząc annunci (an-nun-czi) (ogłoszenia) w gazecie, albo zwrócić się o pomoc do agenzia immobiliare (a-dżen-ci-a im-mo-bi-lja-re) (agencji nieruchomości). Zwracając się do agencji, musisz określić swoje oczekiwania związane z liczbą pomieszczeń i lokalizacją. Pomoże Ci w tym znajomość przedstawionego poniżej słownictwa:

9 il bagno (il ba-nio) (łazienka) 9 il balcone (il bal-ko-ne) (balkon) 9 la camera da letto (la ka-me-ra da let-to) (sypialnia) 9 la cucina (la ku-czi-na) (kuchnia) 9 il soggiorno (il sodż-dżor-no) (salon) 9 la stanza (la stan-ca) (pokój) Posługiwanie się słowem „wynajmować” może przysporzyć nieco kłopotu, lecz skoro Włosi sobie z nim radzą, poradzisz sobie i Ty. Całe zamieszanie wynika stąd, że podobnie jak w języku polskim, zarówno i padroni di casa (i pa-dro-ni di ka-za) (gospodarze), jak i l’inquilini (lin-kłi-li-ni) (najemcy; lokatorzy) posługują się słowem affittare (af-fit-ta-re) (wynająć). Aby uniknąć nieporozumień, gospodarze mogą posługiwać się sformułowaniem dare in affitto (da-re in af-fit-to) (dosł. dać w wynajem), a najemcy prendere in affitto (pren-de-re in af-fit-to) (dosł. wziąć w najem).

185


186

Część II: Włoski w akcji

Pogawędka Flaminia szuka mieszkania. Pomaga jej w tym Pietro, przeglądając ogłoszenia w gazecie. W pewnym momencie Pietro stwierdza, że znalazł coś interesującego. Pietro:

Affittasi appartamento zona centro. (af-fit-ta-si ap-par-ta-men-to dzo-na czen-tro) Wynajmę mieszkanie w okolicach centrum.

Flaminia:

Continua! (kon-ti-nu-a) Czytaj dalej!

Pietro:

Due stanze, balcone, garage. (du-e stan-ce bal-ko-ne ga-raż) Dwa pokoje, balkon, garaż.

Flaminia:

Perfetto! (per-fet-to) Doskonale!

Pietro:

Tranquillo, in via Treviso. (tran-kłil-lo in wi-a tre-wi-zo) Ciche, przy via Treviso.

Flaminia:

Chiamo subito. Non è molto centrale. (kja-mo su-bi-to non e mol-to czen-tra-le) Natychmiast tam dzwonię. Nie jest zbyt blisko centrum.

Pietro:

No, ma costa sicuramente meno. (no ma ko-sta si-ku-ra-men-te me-no) Nie, lecz z pewnością mniej kosztuje.

Flaminia:

È vero. (e we-ro) To prawda.

Pietro:

Chiama! (kja-ma) Dzwoń!

Gdy znajdziesz w gazecie ogłoszenie, które Cię zainteresuje, najlepiej zareaguj od razu — Chi prima arriva macina (ki pri-ma ar-ri-wa ma-czi-na) (Kto pierwszy, ten lepszy). Nie chciałbyś przecież usłyszeć Mi dispiace, è già affittato (mi dis-pja-cze e dża af-fit-ta-to) (Przykro mi, ale już wynajęte). Podczas poszukiwań mieszkania (oraz we wszystkich innych sytuacjach zakupu) przydadzą Ci się następujące określenia: caro (ka-ro) znaczy tyle, co „drogi”, a economico (e-ko-no-mi-ko) znaczy „tani”, choć Włosi stosunkowo rzadko posługują się tym ostatnim określeniem. Większość z nich powie, że coś costa poco (ko-sta po-ko) (mało kosztuje) albo że non è caro (non e ka-ro) (nie jest drogie). Gdy chcesz porównać ceny, mówisz, że coś costa meno (ko-sta me-no) (kosztuje mniej) lub costa di più (ko-sta di pju) (kosztuje więcej).


Rozdział 10: W biurze i w domu

Pogawędka Flaminia dzwoni pod numer wskazany w ogłoszeniu, aby dowiedzieć się więcej na temat mieszkania. Gospodarz:

Pronto! (pron-to) Halo!

Flaminia:

Buongiorno, chiamo per l’annuncio. Quant’è l’affitto? (buon-dżor-no kja-mo per lan-nun-czo kłan-te laf-fit-to) Dzień dobry, dzwonię w sprawie ogłoszenia. Ile kosztuje czynsz?

Gospodarz:

Cento novanta al mese. (czen-to no-wan-ta al me-ze) Sto dziewięćdziesiąt [euro] miesięcznie.

Flaminia:

Riscaldamento e acqua sono compresi? (ri-skal-da-men-to e a-kua so-no kom-pre-zi) Czy opłata za ogrzewanie i wodę jest zawarta w cenie?

Gospodarz:

No, sono nelle spese di condominio. (no so-no nel-le spe-ze di kon-do-mi-nio) Nie, zawierają się w opłacie za media.

Flaminia:

Sono alte? (so-no al-te) Czy to wysoki koszt?

Gospodarz:

Dipende dal consumo, come l’elettricità. (di-pen-de dal kon-su-mu ko-me le-let-tri-czi-ta) To zależy od zużycia, jak w przypadku elektryczności.

Flaminia:

Ci sono elettrodomestici nell’arredamento? (czi so-no elet-tro-do-me-sti-czi nel-lar-re-da-men-to) Czy wśród umeblowania jest sprzęt gospodarstwa domowego?

Gospodarz:

Sì, ci sono il frigo, la cucina a gas, la lavastoviglie e la lavatrice. (si czi so-no il fri-go la ku-czi-na a gas la la-wa-sto-wi-lje e la la-wa-tri-cze) Tak, jest lodówka, kuchenka gazowa, zmywarka i pralka.

Flaminia:

Quando posso vedere l’appartamento? (kuan-do pos-so we-de-re lap-par-ta-men-to) Kiedy mogę je obejrzeć?

Gospodarz:

Subito, se vuole. (su-bi-to se wuo-le) Natychmiast, jeśli sobie pani tego życzy.

Jeżeli zdecydujesz się wynająć mieszkanie, prawdopodobnie będziesz miał także wiele innych wątpliwości. W tabeli 10.1 znajdziesz najczęściej zadawane w takich sytuacjach pytania oraz możliwe odpowiedzi.

187


188

Część II: Włoski w akcji Tabela 10.1. Pytania często zadawane przez osoby poszukujące mieszkania oraz możliwe odpowiedzi Pytania

Możliwe odpowiedzi

È occupato? (e ok-ku-pa-to) Czy jest zajęte?

No, è libero. (no e li-be-ro) Nie, jest wolne. Sì, per il momento. (si per il mo-men-to) Tak, przez jakiś czas. È libero fra sei mesi. (e li-be-ro fra sei me-zi) Będzie wolne za sześć miesięcy.

Bisogna lasciare un deposito? (bi-zo-nia la-sza-re un de-po-zi-to) Czy trzeba wpłacić zaliczkę?

Sì, un mese d’affitto. (si un me-ze daf-fit-to) Tak, miesięczną opłatę za wynajem. Sì, la cauzione. (si la kau-cjo-ne) Tak, kaucję.

Paghi molto per la casa? (pa-gi mol-to per la ka-za) Dużo płacisz za mieszkanie?

No, l’affitto è veramente basso. (no af-fit-to e we-ra-men-te bas-so) Nie, czynsz jest naprawdę niski.

La casa è tua? (la ka-ze e tu-a) Czy dom jest twój?

No, sono in affitto. (no so-no in af-fit-to) Nie, wynajmuję go. Sì, l’ho comprata l’anno scorso. (si lo kom-pra-to lan-no skor-so) Tak, kupiłem go rok temu.

Meblowanie mieszkania Gdy już uda Ci się znaleźć odpowiednie mieszkanie, zapewne zechcesz je pięknie umeblować. Z poniższego dialogu dowiesz się, jak brzmią po włosku nazwy różnych mebli.

Pogawędka Valerio znalazł nowe, non ammobiliato (non am-mo-bi-lja-to) (nieumeblowane) mieszkanie. Jego przyjaciółka Eugenia pyta go, czego potrzebuje. Valerio:

Ho trovato un appartamento! Devo comprare dei mobili. (o tro-wa-to un ap-par-ta-men-to de-wo kom-pra-re dei mo-bi-li) Znalazłem mieszkanie! Muszę kupić meble.


Rozdział 10: W biurze i w domu Eugenia:

Tutto? (tut-to) Wszystko?

Valerio:

No, solo il letto e l’armadio. (no so-lo il let-to e lar-ma-djo) Nie, tylko łóżko i szafę.

Eugenia:

Nient’altro? (nient-al-tro) Nic poza tym?

Valerio:

Ho due comodini e una cassettiera. (o du-e ko-mo-di-ni e u-na kas-set-tje-ra) Mam dwie szafki nocne i komodę.

Eugenia:

E per il soggiorno? (e per il sodż-dżor-no) A do salonu?

Valerio:

Ho una poltrona. Mi mancano ancora il divano e un tavolino. (o u-na pol-tro-na mi man-ka-no an-ko-ra il di-wa-no e un ta-wo-li-no) Mam jeden fotel. Brakuje mi jeszcze sofy i stolika.

Signora Giorgetti chce kupić używane meble. W gazecie znajduje interesujące ogłoszenie: Vendesi tavolo e due sedie stile Liberty. (wen-de-si ta-wo-lo e du-e se-dje sti-le li-ber-ti) (Na sprzedaż: stół i dwa krzesła w stylu Liberty.) Quello che cercavo! (kłel-lo ke czer-ka-wo) (Dokładnie to, czego szukałam!) — wykrzyknęła. Natychmiast dzwoni pod numer podany w ogłoszeniu. Oczywiście ma parę pytań: Sono autentici? (so-no au-ten-ti-czi) (Czy są oryginalne?) Sì, comprati ad un’asta. (si kom-pra-ti ad un-a-sta) (Tak, kupione na aukcji.) Sono in buon stato? (so-no in buon sta-to) (Czy są w dobrym stanie?) Venga a vederli! (wen-ga a we-der-li) (Proszę przyjść i zobaczyć!)

Tryb rozkazujący Gdy Twój szef mówi Venga nel mio ufficio! (wen-ga nel mi-o uf-fi-czo) (Proszę przyjść do mojego biura!) albo gdy zwracasz się do dzieci Mettete in ordine le vostre camere! (met-te-te in or-di-ne le wo-stre ka-me-re) (Posprzątajcie swoje pokoje!), posługujecie się trybem rozkazującym — prosicie, żądacie lub zachęcacie. W języku włoskim istnieją cztery formy trybu rozkazującego:

189


190

Część II: Włoski w akcji

9 Liczba pojedyncza nieformalna: odnosisz się w sposób nieformalny do znajomej osoby,

na przykład do przyjaciela lub członka rodziny. Jeżeli czasownik w bezokoliczniku kończy się na -are, jak w przypadku słowa mandare (man-da-re) (wysyłać), to forma trybu rozkazującego kończy się na -a: Manda! (man-da) (Poślij!). Czasownik, który w bezokoliczniku kończy się na -ere lub -ire, na przykład prendere (pren-de-re) (brać) i finire (fi-ni-re) (kończyć), w trybie rozkazującym przybiera końcówkę -i: Prendi! (pren-di) (Weź!) i Finisci! (fi-ni-szi)! (Skończ!).

9 Liczba pojedyncza grzecznościowa: odnosisz się w sposób formalny do osoby, której

dobrze nie znasz. Forma trybu rozkazującego zmienia się, gdy odnosimy się do drugiej osoby w sposób grzecznościowy. Jeżeli czasownik w bezokoliczniku kończy się na -are, jak w przypadku słowa mandare, grzecznościowa forma trybu rozkazującego kończy się na -i: Mandi! (man-di) (Proszę posłać!). Czasownik, który w bezokoliczniku kończy się na -ere lub -ire, na przykład prendere i finire, w trybie rozkazującym przybiera końcówkę -a: Prenda! (pren-da) (Proszę wziąć!) i Finisca! (Proszę skończyć!).

9 Liczba mnoga: odnosisz się do więcej niż jednej osoby.

Formą trybu rozkazującego w liczbie mnogiej posługujesz się, zwracając się do grupy co najmniej dwóch osób, nawet jeżeli do poszczególnych jej członków zwróciłbyś się w sposób grzecznościowy. Czasowniki w bezokoliczniku kończące się na -are, tak jak mandare, w trybie rozkazującym przybierają końcówkę -ate: Mandate! (man-da-te) (Poślijcie!). Czasowniki w bezokoliczniku kończące się na -ere zmieniają końcówkę na -ete: Prendete! (pren-de-te) (Weźcie!). Czasowniki w bezokoliczniku kończące się na -ire zmieniają końcówkę na -ite: Finite! (fi-ni-te) (Skończcie!).

9 Liczba mnoga uwzględniająca podmiot mówiący.

Dobre wieści! Wszystkie czasowniki, w tym także służące nam za przykład mandare, prendere i finire, zmieniają końcówki na -iamo. A zatem powiemy: Mandiamo! (man-dja-mo) (Poślijmy!), Prendiamo! (pren-dja-mo) (Weźmy!) oraz Finiamo! (fi-nia-mo) (Skończmy!). Proste, prawda?

Tabela 10.2 w zwięzły sposób porządkuje powyższe wiadomości. Tabela 10.2. Końcówki czasowników w trybie rozkazującym Forma

-are

-ere

-ire

Nieformalna liczba pojedyncza

-a

-i

-i

Grzecznościowa liczba pojedyncza

-i

-a

-a

Liczba mnoga

-ate

-ete

-ite

Forma „my”

-iamo

-iamo

-iamo

Nie możemy pominąć pewnych ważnych wyjątków od opisanych powyżej reguł. W tabeli 10.3 znajdziesz niektóre z nich.


Rozdział 10: W biurze i w domu Tabela 10.3. Tryb rozkazujący — wyjątki Forma nieformalna

Forma grzecznościowa

Tłumaczenie

Abbi pazienza! (ab-bi pa-cjen-ca)

Abbia pazienza! (ab-bja pa-cjen-ca)

Bądź cierpliwy! / Proszę być cierpliwym!

Da’! (da)

Dìa! (di-a)

Daj! / Proszę dać!

Di’ qualcosa! (di kual-ko-za)

Dica qualcosa! (di-ka kual-ko-za)

Powiedz coś! / Proszę coś powiedzieć!

Fa’ qualcosa! (fa kual-ko-za)

Faccia qualcosa! (facz-cza kual-ko-za)

Zrób coś! / Proszę coś zrobić!

Sii buono! (sii buo-no)

Sia buono! (si-a buo-no)

Bądź dobry! / Proszę być dobrym!

Sta’ fermo! (sta fer-mo)

Stìa fermo! (sti-a fer-mo)

Nie ruszaj się! / Proszę się nie ruszać!

Va’ via! (wa wi-a)

Vada via! (wa-da wi-a)

Odejdź! / Proszę odejść!

Vieni qua! (wie-ni kła)

Venga qua! (wen-ga kła)

Chodź tu! / Proszę tu przyjść!

191


192

Część II: Włoski w akcji

Gierki językowe Tym razem coś prostego! Nazwij po włosku poszczególne pomieszczenia. Dodatkowo postaraj się nazwać jak najwięcej przedmiotów.

Wloski_dla_bystrzakow_wlosby