Page 1

Komputery PC dla bystrzaków Autor: Dan Gookin T³umaczenie: Tomasz Boszko ISBN: 978-83-246-1853-8 Tytu³ orygina³u: PCs For Dummies Format: 180x235, stron: 432

Dowiedz siê wiêcej i ujarzmij swojego peceta Komputer powsta³ po to, by u³atwiæ Ci ¿ycie, czasem jednak masz wra¿enie, ¿e ktoœ z³oœliwy skonstruowa³ go tylko po to, aby zszargaæ Ci nerwy. Jesteœ przekonany, ¿e to, co z za³o¿enia mia³o byæ proste, zosta³o celowo zaszyfrowane zagadkowym kodem tak, by normalny u¿ytkownik nie by³ w stanie zrozumieæ, co poeta mia³ na myœli? Jeœli czujesz, ¿e Twoja cierpliwoœæ zaczyna siê wyczerpywaæ — przybywamy Ci z odsiecz¹. Oddajemy w Twoje rêce ksi¹¿kê napisan¹ prostym i zrozumia³ym jêzykiem. Znajdziesz w niej szczegó³owe omówienie zagadnieñ zwi¹zanych z budow¹ i zasadami dzia³ania komputera osobistego. Odpowiemy na ka¿de pytanie, które w czasie obs³ugi tego sprzêtu mog³o przyjœæ Ci do g³owy. Praktyczne wskazówki, pomocne informacje, przejrzyœcie omówione dzia³anie ka¿dego elementu — od momentu w³¹czenia piekielnej machiny, a¿ po jej ostatnie tchnienie przed zamkniêciem systemu. • Konfiguracja komputera i pod³¹czanie sprzêtu. • Wnêtrze komputera i jego sekrety. • Dysk twardy, dyskietki, napêd DVD, karty pamiêci. • Komputer jako Twoje osobiste centrum multimedialne. • Rodzaje monitorów, drukarek, klawiatur i myszek. • Internet i kwestia bezpieczeñstwa komputera... • i setki innych zagadnieñ.

Ponadto znajdziesz tu dekalogi: 10 rzeczy, które musisz mieæ, i 10 niezbêdnych porad eksperta komputerowego. DODATEK SPECJALNY: powszechne b³êdy pocz¹tkuj¹cych i sposoby ich unikania


Spis treci O autorze .......................................................................................................................... 15 Wstp ................................................................................................................................ 17 Co nowego w tej edycji? ....................................................................................................... 18 Jak zacz? .............................................................................................................................. 19 Konwencje zastosowane w ksice ....................................................................................... 19 Czego nie czyta? .................................................................................................................. 20 Naiwne zaoenia .................................................................................................................. 20 Ikony wykorzystane w ksice .............................................................................................. 21 Kontakt z autorem ................................................................................................................. 21 Co dalej? ................................................................................................................................ 22

Cz I: Twój komputer nie wybuchnie ........................23 Rozdzia 1: Bezbolesne wprowadzenie do zagadnie komputerowych ............................. 25 Podstawowe pojcia komputerowe ...................................................................................... 26 Wejcie-wyjcie ................................................................................................................. 27 Przetwarzanie .................................................................................................................... 27 Przechowywanie ............................................................................................................... 28 Sprzt i oprogramowanie ...................................................................................................... 29 System operacyjny ............................................................................................................ 30 Inne oprogramowanie ....................................................................................................... 31 Rzeczy, które tworzysz (pliki) .......................................................................................... 32 Komputer osobisty ................................................................................................................ 32 „Och, ta rzecz, co wybucha” ................................................................................................. 33

Rozdzia 2: Oczami maniaka komputerów ......................................................................... 35 Odmiany komputera osobistego .......................................................................................... 35 Podstawowe podzespoy komputera PC ............................................................................. 36 Zwiedzamy jednostk centraln ........................................................................................... 38 Najbardziej interesujce miejsca z przodu jednostki centralnej ........................................ 38 Odwiedzamy zapuszczon stron jednostki centralnej .................................................. 41 W powikszeniu — panel wejcia-wyjcia .......................................................................... 42 Przydatne wskazówki, odczytywanie hieroglifów i odcieni kolorów ............................ 45


4 Komputery PC dla bystrzaków Rozdzia 3: Konfiguracja komputera ..................................................................................49 Rozpakowywanie kartonu ..................................................................................................... 50 Wpierw zmontuj jednostk centraln .................................................................................. 50 Podczanie elementów systemu do jednostki centralnej — ogólny przewodnik ............ 51 D wik ............................................................................................................................... 52 IEEE, 1394, FireWire ........................................................................................................ 54 Joystick lub manipulator do gier ...................................................................................... 54 Klawiatura i myszka .......................................................................................................... 55 Modem .............................................................................................................................. 55 Monitor .............................................................................................................................. 56 Sie ..................................................................................................................................... 56 Drukarka ............................................................................................................................ 57 S-Video .............................................................................................................................. 57 Port szeregowy .................................................................................................................. 58 USB .................................................................................................................................... 58 Gadety bezprzewodowe .................................................................................................. 58 Ostatnie poczenia — prd .................................................................................................. 59 Potna listwa zasilajca .................................................................................................... 59 Rozwizanie — zasilanie UPS .......................................................................................... 60 Krótka sztuka o korzystaniu z UPS-a .............................................................................. 63

Rozdzia 4: Najmocniejszy przycisk, czyli wcznik ...........................................................65 Wcz komputer .................................................................................................................... 66 Konfiguracja ....................................................................................................................... 67 Kopoty w krainie pocztków ........................................................................................... 68 Nadchodzi system Windows! ............................................................................................... 68 Kim do licha jeste? ........................................................................................................... 69 Zaloguj si, tajemniczy gociu .......................................................................................... 69 Witamy na pulpicie ............................................................................................................ 70 Wyczanie komputera (zamykanie) .................................................................................... 70 Sposoby zamykania komputera ........................................................................................ 71 Wylogowanie ..................................................................................................................... 72 Blokowanie komputera ..................................................................................................... 73 Przeczanie uytkowników ............................................................................................. 73 Tryb wstrzymania ............................................................................................................. 73 Hibernacja .......................................................................................................................... 74 Ponowne uruchomienie Windows .................................................................................. 75 Wyczanie tej cholernej maszyny .................................................................................... 75 Przycisku zasilania, do czego suysz? .................................................................................. 76 Konfiguracja przycisku zasilania jednostki centralnej ..................................................... 76 Konfiguracja przycisku wstrzymania ............................................................................... 78 Konfiguracja przycisku zasilania z menu Start ................................................................ 78 Czy komputer przez cay czas powinien by wczony? ..................................................... 79 „Wol mie komputer wyczony przez cay czas” ......................................................... 80 „Wol mie komputer wczony przez cay czas” ........................................................... 80


Spis treci Rozdzia 5: System Windows rzdzi .................................................................................. 83 Umiechnita twarz Windows ............................................................................................. 84 Pulpit ................................................................................................................................. 84 Pasek zada ........................................................................................................................ 85 Przycisk Start ..................................................................................................................... 86 Menu przycisku Start ........................................................................................................ 86 Obszar powiadomie ........................................................................................................ 87 Panel sterowania .................................................................................................................... 88 Ustawienia sieci ..................................................................................................................... 89 Centrum sieci i udostpniania ......................................................................................... 89 Okno Sie .......................................................................................................................... 90 Miejsca na Twoje rzeczy ....................................................................................................... 90 Pomoc Windows ................................................................................................................... 91

Cz II: Wntrznoci komputera ...............................93 Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej ...................................................................... 95 Spojrzenie do wntrza jednostki centralnej ....................................................................... 95 Odkrywanie wntrznoci komputera .............................................................................. 96 Otwieranie jednostki centralnej (zdobd si na odwag) ............................................. 97 Zamykanie obudowy ........................................................................................................ 98 Najwaniejsza pyta ............................................................................................................... 99 Mikroprocesor nie jest mózgiem komputera ...................................................................... 99 Nadaj nazw mikroprocesorowi! ................................................................................... 100 Sia i szybko mikroprocesorów ................................................................................... 101 Jaki procesor mieszka w Twoim komputerze? ............................................................. 101 Karty rozszerze .................................................................................................................. 102 PCI Express ..................................................................................................................... 103 Starsze gniazda rozszerze ............................................................................................. 104 Zegarek w komputerze ....................................................................................................... 104 „Mój zegarek jest stuknity!” ......................................................................................... 105 Nastawianie zegarka ........................................................................................................ 105 Na ratunek czas internetowy .......................................................................................... 106 Bateria komputerowa .......................................................................................................... 107 Chipset ................................................................................................................................. 108

ródo mocy komputera .................................................................................................... 108

Rozdzia 7: Zcza w komputerze .................................................................................... 111 Czy to port, czy to jack, czy po prostu dziurka? ................................................................ 111 Witaj, porcie USB ............................................................................................................... 112 Kable USB. Jak z nimi y? ............................................................................................ 113 Podczanie urzdzenia USB ......................................................................................... 113 A gdzie kabel zasilajcy? .................................................................................................. 114

5


6 Komputery PC dla bystrzaków Usuwanie urzdzenia USB ............................................................................................ 114 Rozszerzanie wszechwiata USB ................................................................................... 114 Port o wielu nazwach — IEEE ........................................................................................... 116 Spadek w postaci portów starego typu .............................................................................. 117 Myszka i klawiatura ......................................................................................................... 117 Port drukarki ................................................................................................................... 118 Port szeregowy ................................................................................................................ 118

Rozdzia 8: Przechowywanie tymczasowe (pami) .......................................................119 Dlaczego pami? ................................................................................................................ 119 Pyszne czekoladowe kostki pamici ................................................................................... 121 Tutaj bajt, tam bajt, po prostu wszdzie bajt ..................................................................... 122 Pami — niektóre pytania i odpowiedzi .......................................................................... 124 „Ile pamici jest teraz w moim komputerze?” ............................................................... 124 „Czy mam odpowiedni pami?” ................................................................................. 125 „Czy mój komputer ma dostatecznie duo pamici?” .................................................. 125 „Czy komputerowi zabraknie kiedy pamici?” ............................................................ 126 „Czym jest pami wirtualna?” ...................................................................................... 126 „Co to jest pami grafiki?” ............................................................................................ 127 „Co to kibi, mebi, gibi?” ................................................................................................. 127 Dodawanie pamici do komputera ..................................................................................... 128 Oddajmy cze pamici ....................................................................................................... 130

Rozdzia 9: Przechowywanie dugoterminowe (na dyskach i kartach pamici) ..............131 Przechowywanie na dugim dystansie ................................................................................ 132 Przegld noników i urzdze przechowywania dugoterminowego .......................... 132 Zapytaj pana profesora: jak dziaa dysk twardy? ............................................................ 133 Dysk twardy ......................................................................................................................... 134 Napd DVD ......................................................................................................................... 136 Pojemno dysku ............................................................................................................. 137 O szybkoci dysków (liczba X) ....................................................................................... 137 Wkadanie dysku ............................................................................................................. 137 Wyjmowanie dysku ......................................................................................................... 138 Napd dyskietek .................................................................................................................. 139 Karty pamici ....................................................................................................................... 140 Przegld kart pamici ...................................................................................................... 140 Wkadanie karty pamici ................................................................................................. 141 Wyjmowanie karty pamici ............................................................................................. 142 Gdy karta pamici nadaje si do kasacji ......................................................................... 142 Przechowywanie zewntrzne ............................................................................................. 143 Dodawanie urzdze zewntrznych .............................................................................. 143 Usuwanie urzdzenia przechowywania zewntrznego ................................................ 143 ABC przechowywania dugoterminowego ........................................................................ 144


Spis treci Rozdzia 10: Delikatesy komputerowej grafiki ................................................................ 147 Wydzia odpowiedniego argonu ....................................................................................... 148 System graficzny komputera .............................................................................................. 148 Dwa typy monitorów — LCD oraz CRT ..................................................................... 149 Karty graficzne ................................................................................................................ 150 Pokochaj swój monitor ....................................................................................................... 152 Opis fizyczny ................................................................................................................... 152 Konfiguracja monitora .................................................................................................... 153 Windows i monitor ............................................................................................................. 154 Podporzdkowanie okna personalizacji ......................................................................... 154 Odwieenie wygldu ..................................................................................................... 155 Zmiana ta (tapeta) .......................................................................................................... 156 Oszczdzanie ekranu ...................................................................................................... 157 Dostosowywanie rozmiaru ekranu (rozdzielczoci) oraz kolorów .............................. 159

Rozdzia 11: Kumple od wprowadzania danych — klawiatura i mysz ............................ 163 Ponaciskaj klawisze komputerowej klawiatury ................................................................. 164 Podstawowa klawiatura komputerowa .......................................................................... 164 Klawisze przeczajce .................................................................................................... 166 „Braterskie zamki” .......................................................................................................... 167 Specyficzne klawisze ....................................................................................................... 168 Specjalne klawisze na specjalnych klawiaturach ........................................................... 170 Kontrolowanie klawiatury w Windows ............................................................................. 171 Waciwe podejcie do pisania ............................................................................................ 172 Ty i Twój komputer. Rka w rk ..................................................................................... 172 Zwyka mysz komputerowa ........................................................................................... 173 Optyczna czy mechaniczna? ........................................................................................... 174 Myszy bezprzewodowe .................................................................................................. 174 Inne gatunki myszy ......................................................................................................... 175 Podstawowe operacje mysz ............................................................................................... 175 Rzecz o myszy w Windows ................................................................................................ 177 „Nie mog znale  wska nika myszy!” ......................................................................... 177 „Dwukrotne kliknicie nie dziaa!” ................................................................................ 178 „Jestem leworczny, przyciski dziaaj odwrotnie!” ..................................................... 179

Rozdzia 12: Drukarka, to dopiero! .................................................................................. 181 Drukarka .............................................................................................................................. 182 Typy drukarek komputerowych .................................................................................... 182 Zapoznanie si z drukark .............................................................................................. 183 Wszechmocny panel sterujcy drukarki ........................................................................ 184 Karmienie drukarki, cz pierwsza: tusz ...................................................................... 185 Karmienie drukarki, cz druga: papier ........................................................................ 187 Rodzaje papierów ............................................................................................................ 188 Konfiguracja drukarki ......................................................................................................... 188

7


8 Komputery PC dla bystrzaków Windows a Twoja drukarka ................................................................................................ 189 Rczne dodawanie drukarki ............................................................................................ 190 Ustawianie drukarki domylnej ..................................................................................... 191 Podstawowa obsuga drukarki ............................................................................................ 192 „Gdzie ustawia marginesy?” .......................................................................................... 193 Drukowanie w odwrotnej kolejnoci ............................................................................. 194 Zatrzymaj si drukarko, zatrzymaj! ................................................................................ 195

Rozdzia 13: Dobrze sycha? ..........................................................................................197 D wikowe zuchwalstwa .................................................................................................... 197 Potencja d wikowy ....................................................................................................... 198 To i owo o gonikach ..................................................................................................... 198 Rodzaje mikrofonów ....................................................................................................... 200 Ustawianie audio w Windows ............................................................................................ 201 Sterowanie sprztem ....................................................................................................... 201 Konfiguracja goników .................................................................................................. 202 Konfiguracja mikrofonu ................................................................................................. 202 Dostosowanie gonoci .................................................................................................. 203 Haasujce Windows ........................................................................................................... 204 Odtwarzanie d wików w Windows ............................................................................. 204 Przypisywanie d wików zdarzeniom ........................................................................... 204 Rejestrowanie wasnych plików ..................................................................................... 207

Rozdzia 14: Wspaniae modemy .....................................................................................209 Co robi modem? ................................................................................................................. 209 Typy modemów .................................................................................................................. 210 Modem telefoniczny ....................................................................................................... 211 Modemy szerokopasmowe ............................................................................................. 212 Szybko modemu .......................................................................................................... 213 Konfiguracja modemu telefonicznego ............................................................................... 214 Dodawanie do systemu komputerowego zewntrznego modemu telefonicznego .... 214 Konfiguracja wewntrznego modemu telefonicznego ................................................. 215 Uywanie modemu telefonicznego ................................................................................... 216 Konfiguracja poczenia .................................................................................................. 216 Nawizywanie poczenia ............................................................................................... 217 Rozczanie poczenia modemowego ........................................................................... 218

Rozdzia 15: Optymalne zarzdzanie energi w komputerze ...........................................219 Czym jest oszczdzanie energii? ......................................................................................... 219 Zarzdzanie energi w Windows ........................................................................................ 221 Wybór planu zarzdzania energi ................................................................................... 221 Tworzenie planu uytkownika ....................................................................................... 222 Opcje planów oszczdzania energii dla komputerów z zasilaniem bateryjnym ............. 223


Spis treci

Cz III: Cyfrowe ycie ..........................................225 Rozdzia 16: Zrób zdjcie ................................................................................................. 227 Transferowanie obrazów do komputera ............................................................................ 227 Aparat cyfrowy ................................................................................................................ 228 Skaner .............................................................................................................................. 230 Praca z plikami graficznymi ................................................................................................ 233 Typy plików graficznych ................................................................................................ 233 Zamiana typów plików graficznych ............................................................................... 235 Edycja zdj ..................................................................................................................... 236 Ogldanie zdj w Windows .......................................................................................... 239

Rozdzia 17: Komputerowa telewizja .............................................................................. 241 Jak z komputera zrobi telewizor? ..................................................................................... 242 Podczanie tunera telewizyjnego .................................................................................. 243 Konfiguracja Windows Media Center ........................................................................... 243 Co jest w telewizji! ............................................................................................................ 243 Sprawd my, co jest w telewizji ...................................................................................... 245 Co dalej w programie? .................................................................................................... 245 Nagrywanie podczas ogldania ...................................................................................... 246 Ustawianie czasu nagrania .............................................................................................. 247 Ogldanie nagranych programów telewizyjnych .......................................................... 248 Wypalanie DVD z nagraniem telewizyjnym .............................................................. 248 Usuwanie nagra telewizyjnych z dysku ....................................................................... 250 Przenoszenie filmów ........................................................................................................... 251 Nie tylko rejestruje obrazy na ywo, ale jeszcze mieszka na monitorze! .................... 251 Typy plików wideo ......................................................................................................... 252 Edycja wideo ................................................................................................................... 253

Rozdzia 18: Cyfrowe ucho .............................................................................................. 255 Komputer jest teraz Twoj wie stereo ............................................................................... 255 Uruchamianie Windows Media Player ......................................................................... 256 Kolekcjonowanie piosenek ............................................................................................. 257 Budowanie listy odtwarzania .......................................................................................... 258 Zabierz muzyk ze sob .................................................................................................. 259 Tworzenie pyt kompaktowych z muzyk .................................................................... 260 Komputer potrafi rozmawia i sucha .............................................................................. 262 Gaworzcy Windows ...................................................................................................... 262

9


10 Komputery PC dla bystrzaków Cz IV: Sieci oraz praca w internecie .................... 265 Rozdzia 19: S jak sie ....................................................................................................267 Omówienie zagadnie sieciowych ..................................................................................... 267 Osprzt sieciowy ................................................................................................................. 269 wite N.I.C. ................................................................................................................... 270 Sieciowe we .................................................................................................................. 271 Koncentrator .................................................................................................................... 271 Druga strona sieci — oprogramowanie .............................................................................. 272 Jak si dosta do centralnej lokalizacji? .......................................................................... 273 Nawizywanie poczenia z sieci .................................................................................. 274 Ustalanie nazwy sieci ...................................................................................................... 275 Doczanie do grupy roboczej ........................................................................................ 276 Konfiguracja routera ....................................................................................................... 277

Rozdzia 20: Sie to dla mnie nie pierwszyzna! ..............................................................281 System Windows tworzy sie ............................................................................................. 282 Przegldanie sieci ............................................................................................................ 283 Jak odnale  sie? ............................................................................................................ 284 Ogldanie mapy sieciowej .............................................................................................. 284 Udostpnianie zasobów w sieci .......................................................................................... 285 Sieciowa konfiguracja Windows ..................................................................................... 286 Udostpnianie jednego z Twoich folderów ..................................................................... 287 Dostp do folderu sieciowego ........................................................................................ 288 Mapowanie folderu sieciowego i przypisanie mu litery dysku ..................................... 288 Wyczanie udostpniania folderu .................................................................................. 289 Odczanie mapowanego dysku sieciowego ................................................................ 290 Udostpnianie drukarki .................................................................................................. 290 Uywanie drukarki sieciowej ......................................................................................... 291 Wyczenie udostpniania drukarki ............................................................................... 291

Rozdzia 21: Kowboja Daniela przegld zagadnie internetowych ..................................293 Czym jest internet? ............................................................................................................. 294 Jak uzyska dostp do internetu? ........................................................................................ 294 Wybór ISP ........................................................................................................................ 294 Konfiguracja Windows pod ktem dostpu do internetu ............................................. 296

czenie si z internetem ................................................................................................ 296 wiatowa pajczyna, któr sami tkamy .............................................................................. 298 Wskazówki na temat przegldania sieci .......................................................................... 298 Drukowanie stron internetowych .................................................................................. 299 Wskazówki wyszukiwania ............................................................................................... 300 E-mail ................................................................................................................................... 301 Odpowiedzi na pytania konkursowe .................................................................................. 302


Spis treci Rozdzia 22: Swobodne przerzucanie plików .................................................................. 305 Porywanie rónych rzeczy z witryn internetowych .......................................................... 305 Zapisywanie obrazka ze strony internetowej ................................................................ 306 Zapisywanie na dysku tekstu ze strony internetowej ................................................... 306 Oprogramowanie z internetu ............................................................................................. 307 Pobieranie oprogramowania z internetu ....................................................................... 307 Instalacja z pliku ZIP ...................................................................................................... 310 Dostae e-mail z zacznikiem! ......................................................................................... 310 Zapisywanie zacznika z Poczty systemu Windows .................................................... 311 Wysyanie zacznika w programie Poczta systemu Windows ..................................... 312

Rozdzia 23: Internet a bezpieczestwo komputera ....................................................... 315 Zoczycy i superbohaterzy ................................................................................................ 315 Narzdzia Internet Explorera ............................................................................................. 317 Blokowanie wyskakujcych okienek .............................................................................. 317 Walka z phishingiem ....................................................................................................... 319 Centrum zabezpiecze Windows ...................................................................................... 320 Zapora systemu Windows .............................................................................................. 321 Aktualizacje Windows ..................................................................................................... 322 Ochrona Windows .......................................................................................................... 324 Jak zaradzi pojawianiu si denerwujcych ostrzee kontroli konta uytkownika (UAC)? ........................................................ 326

Cz V: Oprogramowanie komputerowe ...................329 Rozdzia 24: Pliki — klucz do zrozumienia, czym jest oprogramowanie ........................ 331 Czy wiesz, czym jest plik? .................................................................................................. 331 Prezentuj plik ................................................................................................................ 332 Co znajduje si w pliku? ................................................................................................. 332 Opis pliku ........................................................................................................................ 333 Pliki mieszkaj w folderach ............................................................................................ 334 Klaps z nazw dla pliku ....................................................................................................... 335 Wybranie najlepszej nazwy ............................................................................................. 335 Oficjalne reguy nazywania plików ................................................................................ 336 Typy plików i rodzaje ikon ................................................................................................. 337 cile tajne rozszerzenie pliku ........................................................................................ 337 Rozszerzenie pliku — szczegóy .................................................................................... 337 W jaki sposób wywietli lub ukry rozszerzenie pliku ................................................ 338 Nie zmieniaj nazwy rozszerzenia ................................................................................... 339 Ikony ................................................................................................................................ 339 Tworzenie plików ............................................................................................................... 340 Polecenie Zapisz ............................................................................................................. 340 Okno Zapisz jako ............................................................................................................ 341

11


12 Komputery PC dla bystrzaków Rozdzia 25: Porzdkowanie komputerowych szpargaów ..............................................345 Historia folderu ................................................................................................................... 346 Najsynniejsze foldery w historii ........................................................................................ 347 Folder (katalog) gówny .................................................................................................. 347 Podfoldery oraz foldery nadrzdne ................................................................................ 347 Folder konta uytkownika .............................................................................................. 348 Foldery sawne i znane, ale zakazane ............................................................................. 350 Program Windows Explorer ............................................................................................... 351 Foldery ................................................................................................................................. 352 Okno dialogowe otwierania plików ................................................................................... 353

Rozdzia 26: Zarzdzanie plikami .....................................................................................355 Praca z grupami plików ....................................................................................................... 355 Zaznaczanie wszystkich plików w folderze ...................................................................... 356 Zaznaczanie grupki plików ............................................................................................. 356 Zaznaczanie ssiadujcych plików .................................................................................. 357 Zaznaczanie grupy plików lassem .................................................................................. 358 Usuwanie zaznaczenia .................................................................................................... 358 Pliki tu i tam ........................................................................................................................ 359 Przenoszenie lub kopiowanie plików do innego folderu ............................................. 359 Przenoszenie lub kopiowanie plików metod przecigania .......................................... 360 Duplikowanie plików ...................................................................................................... 361 Kopiowanie plików na noniki przenone ..................................................................... 361 Tworzenie skrótów ......................................................................................................... 362 Usuwanie plików ............................................................................................................ 363 Przywracanie plików (one nie umary!) ......................................................................... 363 Zmiana nazw plików ....................................................................................................... 364 Odnajdowanie kaprynych plików ..................................................................................... 365

Rozdzia 27: Aplikacje, programy, oprogramowanie .......................................................367 Instalacja oprogramowania .................................................................................................. 368 Uruchamianie programu .................................................................................................... 370 Znajdowanie programu pod przyciskiem Start ............................................................. 371 Odnajdowanie ostatnio uywanych programów ........................................................... 372 Przypinanie programu w menu Start ............................................................................. 373 Tworzenie ikony skrótu na pulpicie .............................................................................. 373 Umieszczanie ikony w pasku szybkiego uruchamiania ................................................ 373 Odinstalowywanie oprogramowania .................................................................................. 374 Aktualizacja oprogramowania oraz instalowanie nowych wersji ...................................... 376

Rozdzia 28: Nagrywanie dysków ....................................................................................379 Twoja fabryka dysków ......................................................................................................... 379 Sprawdzanie sprztu ....................................................................................................... 380 Które dyski s waciwe? ................................................................................................. 380


Spis treci Oprogramowanie do nagrywania ................................................................................... 381 Jak wybra odpowiedni format? ..................................................................................... 382 Twój osobisty dysk z danymi ............................................................................................. 382 Wkadanie dysku ............................................................................................................. 383 Praca z dyskami w Windows .......................................................................................... 384 Wyjmowanie zapisywalnego dysku ................................................................................ 385 Koczenie procesu nagrywania w formacie zarzdzanym ........................................... 386 Usuwanie danych z dysku RW ...................................................................................... 386 Etykiety dysku ................................................................................................................. 387 Pozbywanie si dysku ......................................................................................................... 387

Cz VI: Dekalogi ..................................................389 Rozdzia 29: Powszechne bdy pocztkujcych ............................................................. 391 Niewaciwe zamykanie systemu Windows ...................................................................... 391 Kupowanie zbyt wielu programów .................................................................................... 392 Kupowanie niekompatybilnego sprztu ............................................................................ 392 Kupowanie zbyt maej iloci materiaów komputerowych .............................................. 393 Niezapisywanie pracy ......................................................................................................... 393 Zaniechanie robienia kopii zapasowych ............................................................................ 393 Otwieranie lub usuwanie nieznanych rzeczy .................................................................. 394 Ratowanie caego wiata ...................................................................................................... 394 Odpowiadanie na spam ....................................................................................................... 395 Otwieranie programu doczonego do e-maila ................................................................. 395

Rozdzia 30: Dziesi rzeczy, które warto kupi ............................................................. 397 Podkadka pod mysz i nadgarstki ....................................................................................... 397 Filtr przeciwodblaskowy ..................................................................................................... 398 Osona na klawiatur .......................................................................................................... 398 Wicej pamici ..................................................................................................................... 399 Wikszy i szybszy dysk twardy ........................................................................................... 399 Ergonomiczna klawiatura ................................................................................................... 399 Zasilanie awaryjne (UPS) ................................................................................................... 400 Zestaw mikrofonowo-suchawkowy ................................................................................. 400 Skaner lub aparat cyfrowy ................................................................................................... 401 Podrczny odtwarzacz muzyki cyfrowej .............................................................................. 401

Rozdzia 31: Dziesi porad eksperta komputerowego .................................................. 403 Pamitaj, e Ty tu rzdzisz ................................................................................................. 403 Zrozum, e pasjonaci komputerów uwielbiaj pomaga pocztkujcym ........................ 404 Uywaj oprogramowania antywirusowego ....................................................................... 404 Instalowanie nowych wersji oprogramowania nie jest absolutn koniecznoci ............ 405 Nie instaluj ponownie Windows ....................................................................................... 406 Perfekcyjnie ustaw swój monitor ....................................................................................... 406

13


14 Komputery PC dla bystrzak贸w Odcz zasilanie przed otwarciem obudowy komputera .................................................. 407 Zaprenumeruj magazyn komputerowy ............................................................................. 407 Unikaj agresywnych reklam ............................................................................................... 407 Nie przejmuj si zbytnio komputerami ............................................................................. 408

Skorowidz .......................................................................................................................409


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej

Rozdzia 6

Tajemnice jednostki centralnej W tym rozdziale:  Wntrznoci jednostki centralnej.  Badanie pyty gównej.  Poznawanie procesora.  Korzystanie z kart rozszerze.  Ustawianie zegara.  Poznawanie ukadów scalonych.  Dostarczanie energii jednostce centralnej.

W

ewntrz eleganckiej, futurystycznej obudowy jednostki centralnej panuje istny chaos. Mnóstwo tu elektronicznych wntrznoci. Przypominaj tropikaln dungl, z kablami-lianami czcymi najróniejsze pytki z obwodami, z gniazdami zasilajcymi i napdami dyskowymi. Do tego dochodzi technologiczna saatka z obwodów, tranzystorów, kondensatorów, oporników i innych komponentów. Wiele z nich jest ostro zakoczonych i spiczastych. Straszne? Nie do koca, chocia na pewno nie zachcajce. Mimo zoonej natury, wntrze jednostki centralnej nie jest miejscem niedostpnym. Wikszo obudów atwo si otwiera. Nie bez powodu — czasami trzeba si tam dosta w celu dooenia nowych elementów komputera. Rzadko, ale zdarza si. Nawet jeli przypuszczasz, e nigdy nie omielisz si zajrze do obudowy komputera, znajomo tajemniczych wewntrznych ukadów z pewnoci Ci nie zaszkodzi. W tym rozdziale znajdziesz ich opis.

Spojrzenie do wntrza jednostki centralnej Mimo wielu opcji rozbudowy komputera od wewntrz, wikszo uytkowników przez cae „ycie” jednostki centralnej nawet jej nie otwiera. Ale przecie ukady, cho niewidoczne, nie powinny by traktowane jak

95


96

Cz II: Wntrznoci komputera nieistniejce. Niektรณre wewntrzne elementy komputera warto pozna. Dziki tej wiedzy staniesz si lepiej zorientowanym uytkownikiem komputera, znajcym fachowe nazewnictwo i przeznaczenie podzespoรณw, ktรณrych by moe nigdy nie zobaczysz.

Odkrywanie wntrznoci komputera Na rysunku 6.1 znajduj si najistotniejsze elementy wntrza jednostki centralnej. Ilustracja przedstawia boczny widok na wntrze typowej miniwiey komputera PC (w widoku z prawej strony, jakby po zdjciu prawej cianki obudowy). Na rysunku lewy bok ilustruje przรณd jednostki centralnej.

Rysunek 6.1. Wntrze jednostki centralnej

Na rysunku 6.1 zabrako caej masy kabli przystrajajcej wntrze jednostki centralnej. Wpywaj one w istotny sposรณb na ograniczenie miejsca w rodku. A jeli komputer masz ju od jakiego czasu, z pewnoci w rodku znajdzie si duo kurzu, a by moe sier kota!


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej Trzy gówne czci komputerowego brzucha to:

9 przestrze na napd dyskowy, 9 zasilacz, 9 pyta gówna. Przestrze na napd dyskowy. W niej znajduje si oprzyrzdowanie przytrzymujce wewntrzne napdy dyskowe, dysk optyczny (DVD), dysk twardy i czasami jeszcze stacj dyskietek. Poza nim jest te miejsce na kolejne napdy dyskowe (tak zwane miejsce na przysze rozszerzenia). Zazwyczaj znajduje si zaraz za panelami z przodu konsoli, które w razie potrzeby mona wyama. Zasilacz. Jego rola polega na dostarczaniu do komputera bardzo wanego skadnika, tzw. prdu elektrycznego. Wicej na temat prdu przeczytasz na kocu tego rozdziau, w punkcie „ ródo mocy komputera”. Pyta gówna. Na kocu pyta gówna, bdca najwaniejsz pyt z obwodami komputera. Ze wzgldu na jej istotno rozpisuj si na jej temat w punkcie „Najwaniejsza pyta”, w dalszej czci rozdziau. Cae wntrze komputera zbudowane jest na zasadzie modularnych komponentów. Chodzi o to, e poszczególne podzespoy mog zosta wymienione, w zwizku z czym nie trzeba wyrzuca caej konsoli. Modularno jest jednym z kluczowych czynników sukcesu komputera osobistego.

Otwieranie jednostki centralnej (zdobd si na odwag) Dzisiaj bardzo rzadko zachodzi potrzeba otwierania jednostki centralnej komputera. Szczególnie w przypadku nowych komputerów jest bardzo niewiele podzespoów, o które mona komputer rozbudowa tylko od rodka. Nie polecam otwierania obudowy tylko po to, eby sobie popatrze, jak komputer wyglda od wewntrz. W zasadzie tylko podczas niektórych operacji rozbudowy komputera trzeba otworzy konsol. Jeli nie naleysz do osób z zaciciem technicznym, nie potrafisz odróni rubokrta od noa do chleba lub jeli nie masz dobrej polisy na ycie, zdecydowanie polecam zlecenie rozbudowy profesjonalicie. W innym wypadku pomocny moe si okaza poniszy opis otwierania jednostki centralnej. 1. Wycz komputer. Patrz rozdzia 4.

97


98

Cz II: Wntrznoci komputera 2. Odcz jednostk centraln, rozcz kabel zasilajcy. Wyczenie jednostki centralnej nie wystarczy. Bezwzgldnie trzeba odczy kabel zasilajcy. Odczanie innych kabli nie jest konieczne, chyba e blokuj dostp do wntrza komputera. 3. Odsu jednostk centraln od ciany lub ustaw j w miejscu, gdzie bdziesz móg pracowa . 4. Otwórz obudow jednostki centralnej. Etapy otwierania obudowy róni si w zalenoci od jednostki centralnej. W przypadku niektórych konieczne bdzie uycie rubokrtu i odkrcenie kilku rub. W innych wystarczy podway i zdj ciank boczn, przesuwajc j do góry, w prawo bd lewo. Prac moesz zaczyna, gdy obudowa jest otwarta i wida „wntrznoci” komputera. W ogólnym zorientowaniu si pomocny bdzie rysunek 6.1, ale pamitaj, e brakuje na nim kabli!

9 Nigdy nie podczaj kabla zasilajcego, gdy jednostka centralna jest

otwarta. Jeli musisz sprawdzi dziaanie komputera, wpierw j zamknij!

9 Jednostk centraln najczciej otwiera si w jednym z trzech przypadków: eby doda pami, kart rozszerze lub wymieni bateri w komputerze.

9 Podczas pracy z jednostk centraln staraj si dotyka jedn rk obudowy, a jeszcze lepiej czego metalowego, np. przestrzeni na napd dyskowy. W efekcie Twój potencja elektryczny bdzie taki sam jak obudowy i zmniejszysz tym samym niebezpieczestwo pojawienia si adunku elektrostatycznego, który moe popsu komputer.

Zamykanie obudowy Po zakoczeniu prac, jakie byy powodem otwarcia jednostki centralnej, koniecznie zamknij obudow! We pod uwag ponisze instrukcje. 1. Sprawd , czy wszystkie przewody i kable podczye z powrotem jak naley. 2. Upewnij si, e wewntrz obudowy nie zostay adne narzdzia ani lu ne czci. 3. Ponownie przymocuj pokryw jednostki centralnej. 4. Podcz kabel zasilania. 5. Wcz komputer. 6. Módl si, aby prawidowo dziaa. To opcjonalny krok, którego nie musisz wykonywa, jeli nie wierzysz w istnienie boskiego bytu. Ale po co tak ryzykowa?


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej

Najwaniejsza pyta Najwiksz pyt z obwodami komputerowymi jest pyta gówna. Tutaj znajduj si najistotniejsze ukady elektroniczne komputera. Na pycie gównej znale  mona podzespoy komputerowe, z których wiele zostao zilustrowanych wczeniej w tym rozdziale, na rysunku 6.1. S to:

9 mikroprocesor, 9 ukady scalone procesora, 9 pami, 9 bateria, 9 karty rozszerze, 9 gniazda wejcia-wyjcia, 9 pryszcze elektroniczne. Mikroprocesor, ukad scalony procesora, bateria oraz karty rozszerze zostay omówione w osobnych punktach tego rozdziau. Tam znajdziesz wicej informacji na ich temat. Bardzo istotnym zagadnieniem jest pami, któr w szczegóach omówiem w rozdziale 8. Gniazda wejcia-wyjcia to miejsca na pycie gównej, do których podczane s okrelone podzespoy jednostki centralnej. Dziki nim komunikuj si z reszt systemu komputerowego. Na pycie gównej mona na przykad znale  gniazdo wejcia-wyjcia dla wewntrznego napdu dyskowego oraz gniazdo zasilania prdem elektrycznym. Pryszcze elektroniczne to technologiczne gadety, które zostay umieszczone na pycie gównej po to, eby wygldaa jeszcze bardziej imponujco.

Mikroprocesor nie jest mózgiem komputera Zgadza si, mikroprocesor nie jest mózgiem komputera. T funkcj peni oprogramowanie. Mikroprocesor to jedynie sprzt wykonujcy instrukcje pynce z oprogramowania. Poza tym procesor jest do istotnym podzespoem systemu komputerowego, bdc w zasadzie gównym ukadem scalonym komputera. Pozostae elementy pyty gównej obsuguj procesor.

99


100

Cz II: Wntrznoci komputera Procesor jest na pewno istotny, chocia jego zadania s raczej nieskomplikowane. Wykonuje podstawowe dziaania matematyczne (dodawanie, odejmowanie, dzielenie, mnoenie), przesya i pobiera informacje z pamici oraz przeprowadza podstawowe czynnoci wejcia-wyjcia. Wydaje si, e to tak niewiele… Kluczem do sukcesu mikroprocesora, w przeciwiestwie do zadumanego nastolatka, jest bardzo szybkie wykonywanie zada.

9 Jeli zaczyna Ci pobolewa jzyk, mikroprocesor moesz nazywa procesorem.

9 Kolejnym okreleniem procesora jest CPU, z angielskiego central processing unit (centralna jednostka obliczeniowa).

9 Nowoczesne mikroprocesory bardzo mocno si nagrzewaj i w zwizku z tym wymagaj specjalnego chodzenia. Jeli si przyjrzysz wntrzu jednostki centralnej, zobaczysz, e mikroprocesor ma na sobie wiatraczek, który pomaga mu utrzyma nisz temperatur.

Nadaj nazw mikroprocesorowi! Dawniej mikroprocesorom nadawano nazwy numeryczne, np. sawne 386 lub 8088. Obecnie mamy do czynienia z trendem nadawania nazw procesorom. Nie chodzi jednak o imiona ludzkie, np. Jan lub Maria, ani nawet imiona zwierzt, np. Reksio czy Pimpu. Dzisiaj nazwy mikroprocesorów przypominaj pseudonimy bohaterów science fiction, farmaceutyków lub te d wików, jakie wydaje modziutki zestresowany nosoroec. Mówic powanie, podstawowy mikroprocesor to Pentium, którego konstrukcj opracowa lider brany — Intel. Wród popularnych procesorów znajdziemy te nazwy takie jak Celeron, Athlon, Opteron, Duron i Xenon. (Jeszcze sze nazw i mielibymy galaktyczny panteon). Brany komputerowej trudno zerwa z umieszczaniem w nazwach numerów i liczb. W zwizku z tym w nazwach procesorów na kocu sów znajdziesz cyfry oraz inne dziwne wyraenia. Uczciwie mówic, nazwa procesora ma znaczenie tylko podczas kupowania komputera. Nawet wtedy liczb najbardziej liczc si jest cena mikroprocesora, przekadajca si na liczb banknotów, jakie musisz wyrzuci na stó. Naprawd istotn miar procesora, poza nazw i cen, jest jego szybko, o której pisz w nastpnym akapicie.

9 Najbardziej popularnymi typami procesorów na rynku s Pentium 4, Pentium Dual Core, inaczej Core Duo, oraz Pentium Core 2 Duo.

9 Intel jest wiatowym liderem w produkcji mikroprocesorów dla

komputerów. Firma stworzya procesor 8088, który znajdowa si w onie pierwszego IBM PC.


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej

9 Procesory mona równie rozrónia ze wzgldu na typ zcza pyty

gównej, do jakiego pasuj. Informacja ta jest istotna jedynie dla osób, które zamierzaj samodzielnie zbudowa komputer.

9 Pomidzy procesorami Intela a procesorami innych marek nie ma

wielkiej rónicy. Dla oprogramowania nie ma znaczenia, kto jest producentem mikroprocesora. Musz jednak zaznaczy, e fani gier komputerowych preferuj mikroprocesory AMD.

Sia i szybko mikroprocesorów Mikroprocesory mierzy si dwoma parametrami: si mini oraz szybkoci poruszania si. Sia mini procesora mierzona jest w bitach. Chodzi przede wszystkim o to, z iloma bitami procesor moe sobie poradzi w tej samej chwili. Im jest ich wicej, tym lepiej. W przypadku typowego procesora PC jest to 32, 64 lub 128 bitów. Najczciej spotyka si procesory 64-bitowe. Przydatne jest porównanie bitów w mikroprocesorze do cylindrów w silniku samochodowym. Im wicej ich w aucie, tym jest silniejsze. Moe nawet lepiej wyobrazi sobie pasy na autostradzie. Wiksza liczba pasów gwarantuje szybsze przemieszczanie si wikszej liczby aut. Podobnie jest z danymi w komputerze. Obecnie szybko mikroprocesorów mierzona jest w gigahercach (GHz) lub miliardach cykli na sekund. Wiksza warto przekada si na wiksz szybko procesora. Mona przyj, e rednie prdkoci mieszcz si pomidzy 2.0 GHz (wolniejsze) a 4.0 GHz (szybsze). Niestety, szybko procesora nie jest realistyczn miar oceny rzeczywistej prdkoci obliczeniowej procesora. Mona j przyj jako relatywn miar porównywania komputerów, bo chocia Pentium 2.4 GHz jest wolniejszy od Pentium 3.0 GHz, to raczej nie odczujesz pomidzy nimi rónicy.

Jaki procesor mieszka w Twoim komputerze? Po powrocie do domu ze sklepu komputerowego nie bdzie wcale prosto sprawdzi, czy w komputerze rzeczywicie znajduje si procesor, jaki kupie. Po otwarciu obudowy komputera nie bdziesz móg atwo zobaczy, jaki jest w nim mikroprocesor, bo nosi on na sobie kapelusz w postaci wiatraczka. Nawet jeli zdjby ten kapelusz, liczby i nazwy znajdujce si na mikroprocesorze niekoniecznie musiayby Ci si przyda.

101


102

Cz II: Wntrznoci komputera Jednym ze sposobów przekonania si, kto zagoci w onie Twojego komputera, jest uruchomienie Windows. Okno systemowe wywietli skrócone informacje o iloci pamici RAM oraz o mikroprocesorze (zob. rysunek 6.2).

Rysunek 6.2. Okno systemowe

eby przywoa okno systemowe, nacinij Win+Break na klawiaturze, czyli klawisz Windows oraz klawisz z napisem Break lub Pause Break. Drugim sposobem otwarcia go jest kliknicie ikony Komputer na pulpicie i wybranie z wyskakujcego okna Waciwoci. Z rysunku 6.2 wynika, e komputer ma procesor Pentium D o szybkoci 3.00 GHz. Znajduje si w nim 1022MB pamici RAM. Zgadza si z tym, za co zapaciem, wic sprzedawca moe odetchn z ulg.

9 Nie kade okno systemowe wywietli tak kompletn informacj jak

pokazana na rysunku 6.2. Jeeli system Windows nie potrafi do koca rozpozna mikroprocesora, komunikat moe brzmie „Rodzina x86”.

9 Wicej informacji o pamici RAM znajdziesz w rozdziale 8.

Karty rozszerze Sukces oryginalnego IBM PC wynika z elastycznoci jego konstrukcji. Zwizana ona bya z moliwoci rozbudowy komputera od wewntrz przez wstawienie dodatkowych zespoów obwodów elektronicznych na pytkach. Pytki te, zwane kartami rozszerze, stosowane do dzi, mona bezporednio


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej wciska w gniazda rozszerze na pycie gównej. Pomys polega na moliwoci rozbudowy komputera o opcje, których zakupiona podstawowa jednostka centralna nie posiada. Niestety, mimo e maszyny wyposaane s w gniazda rozszerze, potrzeby rozbudowy komputera o karty rozszerze s coraz mniejsze. Nowoczesne komputery praktycznie wszystkie podzespoy maj ju na pycie gównej. Inne peryferia podcza si do portów USB (patrz rozdzia 7.). Chocia karty rozszerze s nadal osigalne, dzisiaj nie peni ju tak istotnej roli i nie s tak niezbdne jak kiedy.

9 Liczba i rodzaj gniazd rozszerze w komputerze zaley od rozmiaru

obudowy oraz konstrukcji pyty gównej. Mae jednostki centralne maj ograniczon ich liczb. W niektórych komputerach domowych (i prawie wszystkich laptopach) w ogóle nie ma kart rozszerze. Najwicej gniazd rozszerze znajduje si w obudowach typu wiea. Ich liczba czasami dochodzi do 8!

9 Wikszo kart ma te mnóstwo popltanych przewodów. Baagan, jaki

tworz, sprawia, e niby elegancka pyta gówna przypomina elektroniczne spaghetti. Niektóre z kabli s przecignite do wewntrz komputera, inne wisz bezadnie z tyu. Kable w duej mierze s przyczyn, dla której rozbudowa komputera jest tak skomplikowana.

9 Najczciej tylna cz karty rozszerze wystaje z tyu jednostki

centralnej. Nie mona zapomnie jednak o uprzednim usuniciu metalowej przykrywki szczeliny do rozbudowy. Jeli karta rozszerze posiada bowiem specjalne zcza i gniazda, dodatki do nich bdzie mona podczy z tyu komputera.

PCI Express Najlepszym typem gniazda rozszerze komputera jest PCI Express, czasami zapisywane PCIe. Szybko i efektywnie komunikuje si ono z pyt gówn, a co za tym idzie — take z procesorem. Dlatego jest najlepszym sposobem dodawania do komputera peryferii w formie obwodów elektronicznych na pytce.

9 Jeli komputer posiada gniazda rozszerze typu PCI Express, musisz

upewni si, e kupowane peryferia na kartach s typu PCI Express. Na przykad, jeli chcesz komputer rozbudowa o wewntrzn kart telewizyjn, zwró uwag, aby bya to karta PCI Express.

9 Wysokiej klasy karty graficzne czsto wyposaane s w zcze PCI

Express. W rozdziale 10. znajdziesz wicej informacji na ten temat.

103


104

Cz II: Wntrznoci komputera

9 PCI to akronim angielskiego Peripheral Component Interconnect, który

w jzyku polskim funkcjonuje jako magistrala komunikacyjna, jeli Ci to w ogóle obchodzi...

Starsze gniazda rozszerze Obok PCI Express (lub zamiast), w Twoim komputerze moe si znale  jedno z gniazd starszego typu, które s nadal popularne. Mówimy tu o wielu rónych odmianach: PCI. Gniazdo PCI jest najpopularniejszym typem gniazda sucego do rozbudowy wntrza komputera (popularne s równie w Macintoshach, ale to wykracza poza temat dyskusji). W niektórych komputerach znale  mona zarówno gniazda PCI, jak i PCI Express. Jeli jest moliwo wyboru, powiniene zdecydowa si na PCI Express. AGP. Typ zcza, który by specjalnie zaprojektowany dla kart graficznych. Zreszt nazwa jest skrótem od angielskiego Accelerated Graphics Port (w wolnym tumaczeniu: port szybkiej grafiki). W starszych komputerach mona znale  gniazdo AGP, jednak najlepsze karty graficzne wykorzystuj PCI Express. ISA. Najstarszy typ gniazda rozszerze to ISA, akronim angielskiego Industry Standard Architecture (standardowa architektura przemysowa). Rozumiesz co z tego? Moe dlatego, e dla ISA nie byo nazwy a do momentu, gdy nie powstao nowe, lepsze gniazdo rozszerze. ISA natomiast pozostaa w konstrukcjach starszych komputerów, aby zapewni zgodno ze starszymi kartami rozszerze. Starsze typy gniazd rozszerze ju dzi nie wystpuj, ale moe ze wzgldów humorystycznych przypomn ich nazwy: MCA, VESA Local Bus, NuBus, EISA oraz Lego. Wynika z tego jasno, e w komputerowym wiecie nowe typy gniazd rozszerze pojawiaj si i znikaj do czsto.

Zegarek w komputerze Powiem Ci w tajemnicy, e komputer jest bardzo kosztownym, a do tego niezbyt precyzyjnym zegarkiem. Praktycznie kady komputer ma wewntrzny zegar, nawet przedpotopowe i prymitywne konstrukcje z lat 70. ubiegego wieku. Dzisiaj zegarki znajduj si na pytach gównych w towarzystwie baterii, podtrzymujcej dat i czas bez wzgldu na to, czy komputer jest podczony do prdu, czy nie. Poza tym Windows posiadaj wasny zegarek. Dziki niemu moesz kontrolowa upywajcy czas albo przestawia go, gdy (bardzo czsto) jest aonie niedokadny.


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej

9 W systemie Windows zegarek komputerowy wywietlany jest w obszarze powiadomie (patrz rozdzia 5.).

9 Zegarki s potrzebne komputerom tak samo jak ludziom — do mierzenia

czasu. Przydaj si komputerom do stosowania algorytmów szeregowania, okrelania momentu zapisywania plików, ledzenia informacji i generalnie zapobiegania sytuacjom, gdy wszystko dzieje si w tym samym czasie.

9 Format wywietlania daty i czasu opiera si na ustawieniach kraju

i regionu okrelanych podczas pierwszej konfiguracji Windows. Mona go zmieni w panelu sterowania. W tym celu na stronie gównej panelu sterowania klikasz Zegar, jzyk i region i odszukujesz cze Zmie format daty, godziny lub liczb. W przypadku wygldu klasycznego panelu sterowania kliknij podwójnie ikon Opcje regionalne i jzykowe.

„Mój zegarek jest stuknity!” Zegarki komputerowe s naprawd kiepskie. Typowy zegarek PC potrafi zwiksza swoje opó nienie o minut lub dwie kadego dnia. Dlaczego? Któ to wie... Ogólnie rzecz biorc, zegarek chodzi wolniej lub szybciej ze wzgldu na wszystkie procesy majce miejsce wewntrz komputera. Im wicej rzeczy si dzieje, tym bardziej niedokadny staje si zegarek. Jeli wczysz tryb upienia lub hibernacji, zegarek potrafi naprawd zwariowa. (W rozdziale 4. znajdziesz wicej informacji na temat hibernacji). Zalet zegarka komputerowego jest automatyczne przestawianie si na czas letni i zimowy. System Windows automatycznie cofa lub przyspiesza zegarek o godzin. Nie musisz niczym si martwi ani niczego pamita, komputer sam przestawi czas. Co zrobi, jeli zegarek nieprecyzyjnie wskazuje czas? Oczywicie nastawi go. Czytaj dalej!

Nastawianie zegarka eby nastawi dat i czas w komputerze, wykonaj nastpujce czynnoci: 1. Kliknij prawym klawiszem myszki w obszarze powiadomie. 2. Z wyskakujcego okienka wybierz polecenie Ustaw dat/godzin. Pojawia si okno dialogowe Data i godzina. 3. Kliknij przycisk Zmie dat i godzin.... Zmiana czasu wymaga zgody administratora.

105


106

Cz II: Wntrznoci komputera 4. Uzyskaj zgod administratora. Jeli zalogowae si jako administrator, kliknij przycisk Kontynuuj. W innym wypadku, eby kontynuowa , wpisz haso administratora. Pojawia si okno dialogowe Ustawienia daty i godziny, kt贸re pokazano na rysunku 6.3.

Rysunek 6.3. Okno dialogowe ustawiania daty i czasu

5. Do zmiany daty i czasu su przyciski w oknie dialogowym Ustawienia daty i godziny. Na przykad wpisz 10:00, jeli chcesz przestawi czas z 9:58. Gdy usyszysz gos zegarynki (w radiu lub jeszcze gdzie indziej) potwierdzajcy punkt 10:00, kliknij OK, eby natychmiast ustawi czas. 6. Po zakoczeniu kliknij OK.

Na ratunek czas internetowy Sposobem na powstrzymanie szalonego zegarka komputerowego jest jego automatyczna synchronizacja z jednym z wielu wiatowych serwer贸w czasu. Serwer czasu to specjalnie skonfigurowany komputer przekazujcy przez internet precyzyjne informacje o czasie. Dostpne s one dla kadego komputera, kt贸ry wyle zapytanie. eby komputer korzysta z serwera czasu i synchronizowa si z nim, trzeba go skonfigurowa. W tym celu naley otworzy okno dialogowe Ustawienia daty i godziny, co zostao opisane w poprzednim podpunkcie. Nastpnie wykonaj ponisze czynnoci.


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej 1. W oknie dialogowym Ustawienia daty i godziny kliknij zakadk Czas z Internetu. W oknie dialogowym wywietlany jest aktualny czas internetowy. 2. Kliknij przycisk Zmie ustawienia…. eby kontynuowa. niezbdna bdzie zgoda administratora. 3. Kliknij przycisk Kontynuuj albo wpisz haso administratora. 4. Klikajc zaznacz opcj Synchronizuj z internetowym serwerem czasu. 5. (Opcjonalnie). Z rozwijanej listy wybierz serwer czasu. 6. Kliknij przycisk Aktualizuj teraz, aby przekona si, czy wszystko dziaa. Jeli pojawi si problemy, ponownie wykonaj kroki 5. i 6., eby wybra inny serwer czasu. 7. Kliknij OK i ponownie OK, aby zamkn wszystkie okna dialogowe. Gdy korzystasz z czasu internetowego, system Windows automatycznie nastawia zegarek komputera, gdy komputer jest podczony do internetu. Nie musisz robi niczego innego, nigdy!

Bateria komputerowa We wszystkich komputerach na pycie gównej znajduje si bateria. Jej gównym zadaniem jest podtrzymywanie zasilania zegarka, gdy komputer jest wyczony lub jego kabel zasilajcy nie jest podczony. Typowa bateria komputerowa starcza na okoo 6 lat, by moe troch wicej. Zorientujesz si, gdy si wyczerpie, bo czas na zegarku w ogóle nie bdzie zgadza si z rzeczywistym. Moliwe nawet, e komputer sam wywietli wiadomo informujca, e naley wymieni bateri na pycie gównej komputera. Kupisz j w wikszoci sklepów RTV.

9 Aby dosta si do baterii, bdziesz musia otworzy obudow komputera. Baterii wcale nie bdzie tak atwo znale !

9 Napicie z baterii moe równie podtrzymywa specjalne ustawienia

systemowe, np. liczb napdów dyskowych, konfiguracj pamici i inne „bahostki”, o jakich komputer przez cay czas musi by poinformowany. Bez baterii nie bdzie ich „pamita”.

9 Bateria na pycie gównej jest bateri dodatkow, niezalen od innych komputerowych baterii, np. laptopowej, dziki której komputer ma energi do pracy.

107


108

Cz II: Wntrznoci komputera

Chipset Projektanci i inynierowie komputerowi wymylili jedno sowo opisujce róne róniaste ukady scalone na pycie gównej. Nie trzeba wic ju mówi o nich „Róne róniaste ukady scalone na pycie gównej”, lecz wystarczy chipset. Chipset odpowiedzialny jest za osobowo komputera. Chodzi mi tutaj np. o instrukcje dotyczce dziaania podstawowych peryferiów sprztowych: klawiatury, myszki, interfejsu sieciowego, d wiku czy grafiki. Na rynku dostpne s rozmaite chipsety. Co mona o nich powiedzie, wiedzc, jakie funkcje ma komputer. Na przykad na niektórych pytach gównych zabudowana jest zaawansowana karta graficzna, a w innych karta sieci bezprzewodowej. Niestety, identyfikacja szczegóów jest utrudniona ze wzgldu na dziwaczne nazwy i symbole chipsetów. Jedynie zagldnicie do dokumentacji chipsetu moe pomóc w okreleniu, co na nim si znajduje. (Zaznaczam, e informacje takie bywaj interesujce jedynie dla zatwardziaych maniaków komputerowych).

9 W komputerach znale  mona rozmaite chipsety — w zalenoci od tego, kto jest producentem pyty gównej.

9 Starszym okreleniem elementu chipsetu, jakim jest gówny ukad

scalony ROM, jest BIOS (skrót od angielskiego Basic Input/Output System, czyli podstawowy system wejcia-wyjcia). Istniej róne BIOS-y dla poszczególnych urzdze: inny BIOS dla klawiatury i myszy, inny dla grafiki, osobny dla sieci itd. Wszystkie razem tworz chipset. (W rozdziale 8. znajdziesz wicej informacji o ukadzie ROM).

ródo mocy komputera Gdy bdziesz zaglda do wntrza jednostki centralnej, natkniesz si na element, który ani nie „myli”, ani nie przechowuje danych. Chodzi mi o zasilacz, który odpowiedzialny jest w komputerze za kilka istotnych spraw.

9 Zasilacz wprowadza prd do komputera. Zamienia dziki prd zmienny z gniazda w cianie na agodny prd stay.

9 Zasilacz dostarcza prdu do pyty gównej i wszystkich jej mieszkaców. 9 Zapewnia napicie wewntrznym napdom dyskowym. 9 Posiada wiatraczki pomagajce utrzyma nisk temperatur w rodku obudowy.

9 Zawiera przycisk zasilania komputera.


Rozdzia 6: Tajemnice jednostki centralnej Zadaniem zasilacza jest równie „przyjcie na siebie” gównych zniszcze elektrycznych, niebezpieczestw zwizanych z burz, piorunami lub nagymi impulsami napicia. Jeli si pojawi, konstrukcja zasilacza spowoduje, e si popsuje, bronic tym samym komputera. Nie panikuj! Z atwoci wymienisz zasilacz i przekonasz si, e reszta komputera nadal dziaa bez zarzutu.

9 Dziki wiatraczkom zasilacz jest najgoniejszym podzespoem komputera.

9 Zasilacze s klasyfikowane w watach. Im wicej w komputerze znajduje

si wewntrznych podzespoów, np. napdów dyskowych, pamici, kart rozszerze, tym mocniejszy powinien by zasilacz, czyli mie wicej watów. W przypadku typowych komputerów zasilacz ma od 150 do 200 watów. Mocniejsze komputery wymagaj zasilaczy ponad 300-watowych.

9 Sposobem na uniknicie potencjalnego spalenia si zasilacza (lub,

co gorsza, komputera), i to nawet podczas burzy, jest zainwestowanie w ochronn listw zasilajc lub urzdzenie UPS. Szczegóy znajdziesz w rozdziale 3.

109

Komputery_PC_dla_bystrzakow_kompcb  
Advertisement