Issuu on Google+

Raport

Jakub Wesecki

Nowy rok, nowe możliwości Studiowanie bardzo się zmieniło w  tym roku. Ministerstwo Nauki i  Szkolnictwa Wyższego ogłosiło Kartę Praw Studenta, a  Uniwersytet Śląski przyjął nowy Regulamin Studiów. Jest w  nim mowa o  „modułach”, „efektach kształcenia” i  innych dziwnie brzmiących terminach. Te zmiany dają nam przede wszystkim nowe prawa i możliwości. Aby je wykorzystać, zachęcam do poznania tych najważniejszych. uczestnictwa w  wymianach studenckich, takich jak MOST i Erasmus. Osoby niepełnosprawne powinno zainteresować indywidualne dostosowanie studiów, czyli IDS. Jest to rozwiązanie podobne do indywidualnej organizacji studiów. Jednak w przeciwieństwie do IOS, która jest przyznawana tylko na jeden semestr, IDS przyznaje się od razu, nawet na cały okres ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. w tym czasie student może samodzielnie ustalać z  prowadzącymi organizację zajęć, np. terminy zaliczeń. IDS powinno zlikwidować problemy z zaliczaniem WF-u przez osoby niepełnosprawne. Oprócz tego takiemu studentowi może zostać przydzielony tutor.

Wszystko zaczęło się od nowelizacji ustawy „Prawo o szkolnictwie wyższym”. To przez nią wprowadzono obecny Regulamin Studiów. Został on napisany od  podstaw, ale część przepisów przeniesiono z  poprzedniej wersji dokumentu. Według Przemysława Grzonki z  Biura ds. Jakości Kształcenia Uniwersytetu Śląskiego wymogi ministerstwa usankcjonowały wiele zmian, które na naszej uczelni wprowadzono już wcześniej. Sama Karta Praw Studenta wcale nie jest nowym pomysłem. Weszła w  życie jeszcze w  2010 roku, choć dopiero teraz zrobiło się o  niej głośno. Drugi kierunek za darmo Karta Praw Studenta szumnie głosi, że to właśnie student jest najważniejszym podmiotem uczelni. Zapewnia też, że studia stacjonarne na  publicznych uniwersytetach pozostaną bezpłatne. Tyczy się to także studiów interdyscyplinarnych. na  drugim kierunku można studiować bez opłat, o ile po ukończeniu dwóch semestrów takich studiów, znajdziemy się wśród dziesięciu procent najlepszych studentów na  roku. Niestety, w  przeciwnym wypadku, zostaniemy zmuszeni do zapłacenia także za  pierwszy rok drugiego kierunku. Przepisy dotyczące takich sytuacji w  dalszym ciągu nie są szczegółowe, choć zmiany wydają się iść w  dobrą stronę. Parlament Studentów RP, który poprosił Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego o opinię w tej sprawie, wciąż nie doczekał się odpowiedzi. Na Uniwersytecie Śląskim finaliści i  laureaci olimpiad stopnia centralnego mogą ubiegać się o  indywidualny tok studiowania, od razu po przyjęciu na uczelnię. Natomiast okres, po jakim można wrócić na przerwane studia, uległ znacznemu skróceniu i  teraz wynosi już tylko trzy lata. Nowy regulamin naszej uczelni kładzie nacisk na  rolę studentów w  tworzeniu kluczowych dokumentów. Samorząd oficjalnie otrzymał prawo do opiniowania planów zajęć, zasad odbywania praktyk i programów kształcenia. Do regulaminu wpisano również prawo do

Tutor to nauczyciel akademicki, który ma udzielić studentowi pomocy w zakresie ustalonym przez dziekana. Korzystać z niej mogą zarówno posiadacze ITS oraz IDS, jak i  studiujący na  międzywydziałowych studiach interdyscyplinarnych. Takie kierunki umożliwiają wybór przedmiotów, w których chcemy brać udział i  stworzenie własnego toku studiów. To  właśnie tutor ma doradzać podczas układania programu, a  później go zaakceptować i  wziąć na  siebie odpowiedzialność za jego wypełnienie. Zadaniem tego opiekuna będzie też wprowadzenie studenta w środowisko akademickie oraz ułatwienie kontaktów z wykładowcami i dziekanem. Nowa terminologia Wspomniany na początku moduł oznacza zajęcia lub grupy zajęć, które są oceniane wspólnie. w ten sposób kilka różnych przedmiotów może kończyć się jednym egzaminem. Niezaliczenie któregokolwiek z  zajęć należących do danego modułu oznacza niedopuszczenie do egzaminu. w praktyce większość modułów będzie zawierać tylko jeden przedmiot. w przypadku egzaminów wzrosło także znaczenie punktów ECTS. Korzystanie z  nich jest standardem wprowadzonym przez Unię Europejską. Znajomość punktacji jest konieczna przy planowaniu wyjazdu w ramach programu Erasmus, a teraz również przy ubieganiu się o warunkowy wpis na następny semestr. Obecnie warunek można wziąć z jednego lub więcej przedmiotów, ale przypisana im suma punktów ECTS nie może przekraczać ośmiu.

publiczność już na obronę pracy licencjackiej. Może to mieć miejsce zarówno na  wniosek studenta, jak  i  jego promotora. Karta zachęca do zapraszania na obronę przyszłych pracodawców, ale wydaje się to mało prawdopodobne. Takie prawo będzie przydatne raczej w wypadku, gdy student obawia się, że mógłby zostać oceniony niesprawiedliwie. Zachowanie wszystkich praw mają gwarantować umowy, które uczelnie podpisują ze studentami po ich przyjęciu na studia. Dzięki nim student ma mieć pewność, że uczelnia nie wprowadzi nagle żadnych nieprzewidzianych wcześniej opłat. Mimo, że taki zapis dopiero teraz stał się prawem, Uniwersytet Śląski już od dawna zawiera umowy ze swoimi studentami. Nie zmienia to faktu, że szkoła wyższa może pobierać opłaty za studia niestacjonarne, a także za usługi wymienione w  ustawie, takie jak wydanie indeksu. Warto jednak pamiętać, że istnieje katalog bezpłatnych usług edukacyjnych. Zaliczają się do nich egzaminy (w tym dyplomowe, poprawkowe i   omisyjne) oraz wpisy na kolejne semestry i wydanie suplementu do dyplomu. Katalog tyczy się wszystkich uczelni, również niepublicznych. Powinien o  tym pamiętać każdy, kto zaocznie studiuje drugi kierunek. Wszystko można zmienić Tylko w  tym roku możemy zmienić program nauczania w  trakcie studiów. To oznacza możliwość usunięcia przedmiotu z  obecnego harmonogramu. Jeżeli taki wniosek będzie odpowiednio uzasadniony, należy zgłosić się z nim do wydziałowego samorządu. Studenci, absolwenci i  potencjalni pracodawcy mają teraz o wiele większy wpływ na kształtowanie kierunków. Świetnym przykładem jest Wydział Biologii i  Ochrony Środowiska. Mimo początkowych wątpliwości, dziekan tego wydziału zaakceptowała

Aby nie pogubić się wśród tego typu terminów, na początku nowego Regulaminu Studiów wprowadzono „słowniczek”. Dzięki niemu dowiemy się na  przykład, że program kształcenia to nie to samo co  harmonogram. Program kształcenia oznacza bowiem ogół zajęć i wymogów tyczących się danego kierunku studiów, podczas gdy harmonogram określa w jakich godzinach odbywają się nasze zajęcia w  danym semestrze. Efekty kształcenia to wiedza, umiejętności i kompetencje jakie mamy uzyskać podczas studiów, a ich weryfikacja to między innymi sposób wystawiania ocen. Ciekawą nowością jest możliwość jawnej obrony pracy dyplomowej. Taka forma zdawania egzaminów była do tej pory kojarzona ze studiami doktoranckimi, ale Karta Praw Studenta pozwala zaprosić

www.suplement.us.edu.pl

03/2012

3


lub artystyczne, których wykaz znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i  Szkolnictwa Wyższego. Na najambitniejszych czeka Diamentowy Grant, wyróżnienie przeznaczone na realizowanie własnych badań naukowych. na  pierwszą edycję tego konkursu, która będzie trwać przez cztery lata, Ministerstwo Edukacji i Szkolnictwa Wyższego przeznaczyło około 17,5 miliona złotych. Co roku wyłonionych zostanie sto osób, z  których każda otrzyma prawie 200 tysięcy złotych! Żeby spróbować swoich sił w walce o  te pieniądze, należy przede wszystkim ukończyć studia licencjackie lub trzeci rok studiów jednolitych. Podobnie jak w wypadku stypendium ministra, trzeba też udokumentować swoje wybitne osiągnięcia oraz opisać projekt będący kontynuacją badań prowadzonych pod okiem opiekuna naukowego bądź promotora. Wymagania są naprawdę wysokie, ale zainteresowani karierą naukową nie powinni przejść obok tej szansy obojętnie. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Barbara Kudrycka gorąco liczy na to, że wśród laureatów Grantu znajdzie się kolejny polski noblista.

proponowane przez studentów zmiany w  programie kształcenia. Takie możliwości zawdzięczamy wprowadzeniu KRK, czyli Krajowych Ram Kwalifikacji. W  założeniu zupełnie zmieniają one filozofię programów kształcenia. Do tej pory wszystkie uczelnie obowiązywały standardy kształcenia, czyli zatwierdzona przez ministerstwo dokładna lista kierunków, jakie mogą oferować szkoły wyższe. Teraz uczelnie otrzymały znacznie większą autonomię. Każda z  nich może wymyślić własny program kształcenia i  określić, co student ma umieć po jego ukończeniu. Uczelnia może zatem otworzyć taki kierunek, jaki tylko zechce. Doradztwo filozoficzne i  coaching, komunikacja promocyjna i  kryzysowa oraz projektowanie gier komputerowych to trzy flagowe przykłady takich kierunków na Uniwersytecie Śląskim. Krajowe Ramy Kwalifikacji mają sprawić, że efekty kształcenia będzie można ze sobą porównywać w skali Polski i Europy. Materiał, jaki na Uniwersytecie Śląskim obejmują studia z  zakresu politologii, może różnić się od tego, który przerabiają studenci w  Gdańsku. Właśnie dlatego, do każdego dyplomu ma zostać dołączony suplement opisujący umiejętności opanowane przez konkretnego studenta. Taki dokument ma pomóc pracodawcom w zdecydowaniu, czy przyszły pracownik będzie spełniał ich wymagania. Ujednolicenie efektów kształcenia w  całej Unii Europejskiej spowoduje, że wreszcie stanie się jasne, na  ile polski licencjat jest odpowiednikiem angielskiego tytułu Bachelor of Arts. Trzeba jednak pamiętać, że aby te zmiany przyniosły zamierzony efekt, środowisko pracodawców musi zwrócić na nie uwagę. Państwo i pieniądze Zmianie uległy zasady przyznawania stypendium ministra. Ma ono mieć bardziej prestiżowy charakter niż do tej pory. Na  szczęście, wraz ze wzrostem wymagań w  górę poszła też kwota stypendium. Jej maksymalna wysokość wynosi obecnie aż 15 tysięcy złotych, ale zostanie ono przyznane tylko tysiącowi osób w całym kraju. Zainteresowani muszą zapoznać się z nowymi kryteriami. Zniesiono próg minimalnej średniej ocen, ale składając podanie trzeba być jednym z 5% najlepszych studentów swojego kierunku. Konieczne są także osiągnięcia naukowe, sportowe

44

02/2011 03/2012

Aby ułatwić studentom debiut na  rynku pracy, powstała instytucja Rzecznika Praw Absolwenta. W grudniu 2011 roku funkcję tę objął Bartłomiej Banaszak, ekspert ds. jakości kształcenia i były szef Parlamentu Studentów RP. Do jego obowiązków należy opiniowanie programów nauczania oraz zmian prawnych, które mają pomóc osobom po studiach znaleźć zatrudnienie. Ma on również monitorować kariery zawodowe absolwentów. Pod adresem r­zecznik.a­b solwentow@nauka.gov.pl każdy, kto ukończył studia wyższe, może zadać rzecznikowi pytanie i  zgłosić swoje pomysły. Obowiązki Monitorowanie losów osób, które ukończyły studia należy również do obowiązków uczelni wyższych. Niektórzy z  nas wypełnili już oświadczenia, na mocy których nasze nazwiska znalazły się w bazie absolwentów. Składaliśmy je w  dziekanatach wraz z  pracami licencjackimi i  magisterskimi. Uniwersytet Śląski kontaktuje się ze swoimi absolwentami za pomocą e-maili, po upływie roku oraz kolejno trzech i pięciu latach od opuszczenia uczelni. Odpowiedź na taką wiadomość jest dobrowolna i dostarcza uczelni bezcennych informacji. Dzięki nim studenci mogą dowiedzieć się, gdzie i po jakim czasie znalazły zatrudnienie osoby, które wybrały interesujący ich kierunek. Maturzyści otrzymują lepszą szansę zdecydowania o tym, co chcą studiować, a szkoła wyższa może wprowadzić zmiany w oferowanych przez siebie programach kształcenia. Wyniki tych badań można znaleźć w dziale „Do pobrania” na stronie internetowej Biura Karier Uniwersytetu Śląskiego. Jeśli więc po latach znajdziesz taką wiadomość w  swojej skrzynce pocztowej, nie usuwaj jej od razu! Na zakończenie pozostawiam jeszcze jedną istotną kwestię, którą rzadko traktujemy poważnie. Chodzi o  ankiety oceniające pracowników naukowych. Obecnie trwa dyskusja, czy powinny one przyjąć formę elektroniczną, czy pozostać na  papierze. Chyba nikogo nie zaskoczy fakt, że drukowane ankiety są wypełniane o wiele częściej niż internetowe. W końcu można

www.suplement.us.edu.pl

zdjęcia w artykule: Łukasz Wycisło w ten sposób zmarnować kilka minut nudnego wykładu... Tymczasem nie zdajemy sobie sprawy, jak ważne jest to narzędzie. To właśnie dzięki niemu mamy wpływ na  naszych wykładowców. Jeśli w  relacjach pomiędzy nauczycielem akademickim a  studentami pojawiają się jakieś problemy, ankieta jest dla uczelni istotnym sygnałem, że trzeba zacząć działać. Zdarzało się już, że ktoś stracił w  ten sposób stanowisko. Z drugiej strony warto wystawić laurkę wykładowcy, którego naprawdę cenimy. w  przyszłości być może będzie się to dla niego wiązało z nagrodą pieniężną. Ankiety w  obecnej formie nie są idealne, ale  będą udoskonalane. Pojawiła się propozycja, aby  ich wypełnianie było konieczne podczas logowania się do USOS-a. Robienie z ankiety przymusu nie musi jednak być najlepszym rozwiązaniem. Omówione wyżej dokumenty można znaleźć na stronach internetowych Ministerstwa Edukacji i  Szkolnictwa Wyższego oraz Uniwersytetu Śląskiego. Ze  zględu na to, że wdrażanie zmian musi potrwać, przepisy są w  tym roku dość elastyczne. Znaczna część przepisów nowego Regulaminu Studiów obowiązuje wyłącznie tych, którzy rozpoczęli naukę w tym roku akademickim. Studenci z dłuższym stażem nie powinni więc się obawiać niekorzystnych dla siebie zmian. Nie zmienia to faktu, że warto je wszystkie poznać. Zazwyczaj mało kto ma ochotę zagłębiać się w  urzędowe pisma, ale w  labiryncie przepisów znajdują się także szanse, których warto nie przegapić.


Jakub wesecki nowy rok nowe możliwości