Page 1

।। ¥ी गण—शाय नमः ।। ¥ी सरˆवतw नमः ।। ¥ी महाल¤मी नमः ।।

जग¡

.िखका- रो*हणी मो प-ळ0कर

१ जग¡च• स•ाˆक¢Lतक म•डळ स•lयाकाळ\ पŒच वाज~ होc. ग]चीवर हळ¡हळ¡ एTकजण जम¡ लागला. आता ग]चीवर बाळगोपाळ जमणार vहण^ नVकीच काहीतरी होणार ! हो, आज तस•च काहीस• महdवाच• कारण होत•. छyाः s s तस• ग•भीर वग™} नƒŠ बर• का ! पण तरीसŸjा महdवा]या p…नŒवर चच•स¦ होणार होत•, तशी ही म•डळाची सव›साधारण ब™ठकच होती, पण महdवाचा मŸkा vहण^ एक ठराव पास करावयाचा होता. आता तŸvही vहणाल ठराव वग™} काय! ही काय मोठी माणस• थोडीच आŠत अशा ब™ठकी [यायला ? dयात चच•स¦ काय ! ठराव काय ! पण vहण¡न काय झाल• ? नसतील मोठी, छोटी तर छोटी ! पण मोठyŒसारख• वागायला िशकलो तरच आपण मोठ— होणार Lकनई ! िशवाय आईची तर एकसारखी }कॉड› चाल¡ असc, “ अ} गाढवा, त¡ काही लहान आŠस का ? चŒगला घोडzासारखा वाढलाŠस ! ” मग आता तरी पटल• ना ? ठर•याpमाण— मी•टगची ‚ळ झाली होती. सोसायटीचा वा•षक वाढLदवस होता. dया Lनिमeाm एखादा सŒˆक¢Lतक काय›Uम करायचा rत आखला होता. आता सŒˆक¢Lतक काय›Uम करायचा vहण^ नVकी काय करायच• Šच ठरLवbयासाठी ‹ा मी•टगचा घोळ घालbयात आला होता. “ जग¡-ए-जZया, अ}, आŠस कžठ— ? ” Lदन¡ मोठyŒm ओरडत होता. “ अ}, Lदन¡ ! इकड— w. मी इकड— आŠ . अ}- अ} ‹ा... ‹ा „वट]या टाकीजवळ. बोल काय vहणतोस? ” “ आता काय बोलायच• ! बोलायच• c सगळ• मी•टगमlw. चल आटप पा‰. काय हळ¡ हळ¡ करतोŠस एखा¨ा बाईसारख• ? ” “ अ} ! वाह } वाह ! अगोदर आलास तर सग•यŒ]या „वटी आिण वर मा`यावर दादाLगरी ! आता मला काही मदत वग™} करशील की नŸसत•च बडबडत बसणार आŠस ? चल, ही दोरी बŒधायला मला मदत कर बघ¡. अ} मघापास¡न ही दोरी बŒधायचा मी pयdन करतोय पण काही T•या ही दोरी काही ‹ा खŒबाला बŒधली जात नाहीए. ” जग¡ vहणाला. “ अाता ‹ाची काही गरज आŠ का जग¡ ? ” Lदन¡ vहणाला . 1

जग¡ - रोLहणी प{ळ—कर


“ अ} बाबा, मी एकट्यानीच ही दोरी बŒधली असती पण अशीच स™ल बŒधली ना तर मी•टग चाल¡ असतŒना Š प€ािˆटकच• छqपर कधी आप•या डोVयाबर कोसळ—ल ‹ाचा mम नाही. तŸला मदत करायची न‡ल तर नको क|. ” “ अ} जग¡ ! पण ‹ाची काही गरज आŠ का? ” Lदन¡ तारˆवरात बोलत होता. “ अ} Lदnया, तŸझी परत परत तीच }कॉड› वाजcय तर ! अVकल तर पहा ! पाऊस आला vहण^ कळ—ल. सभा उधळली तर ? कालच मी oपरात वाचल•, िशवाजी पाक¬वर vहण— कोbया एका म•§याची सभा होती. भाषण सŸ| झाल• आिण थोडzाच ‚ळात पाऊस आला. मग काय होणार ? लोकŒनी आपापला रˆता पकडला. mc महाशय Lतfच एकa उt राLह~. आता dयŒ]यावरन• तरी धडा नको का [यायला आिण Š साच~ल• पाणी Lदसत नाही वाटत• तŸला ? ” जग¡ vहणाला. “ Lदसत• हो ! Lदसत• बर•. आण मी तŸला मदत करतो. ” Lदन¡ vहणाला. “ अ} Lदन¡ आपण दोघ•च इकड— काय करतोय ? बाकीची म•डळी कžठ— आŠत ? मी तर dयŒना तŸ`याही अगोदर wतŒना पा‹लय•. ” जग¡ vहणाला. “ अ} आŠत की, पिलकड]या बाज¡ला. dया सवŽ\ Lनसग›स–दय›रसपान चालल•य. ” जग¡ खŸ]य• ƒयविˆथत aबलाजवळ ठ—व¡न ( आता c aबल हो कसल•, कोणा]या तरी घरी अडचण नको vहण¡न ग]चीवर आण¡न टाक~ल• आिण खŸ]य• pdwकान• आण~•या - फVत चारच बर• का ! ) सतर•जी सारखी क| लागला. cवढ्यात मnया आिण ¥ीकŒत wता wता एकuकŒकड— बघ¡न खŸणा क| लाग~. जग¡च• ल£ जाताच मnया vहणाला, “ काय जग¡, झाली का तयारी ? ” “ हो हो, सव› जxयत तयारी आŠ. तŸम]याच wbयाची वाट पाहत होतो. ‡Uªटरी आŠ ना vहण¡न बघतो ही सव› ƒयवˆथा नाहीतर मीही आलो असतो तŸम]यासारखा आरामात हलत डŸलत. अशा नŸसdया चौकशा करायला- काय झाली की नाही तयारी ? ” ‚डाव¡न दाखवत जग¡ vहणाला. “ ‹ा - ‹ा ! काय } जग¡, एवढ• िचडायला काय झालय• तŸला ? ” मnया vहणाला, “ आिण तयारी तरी काय करायची असc ? aबल तर Š इथ•च पड~ल• असत•. आता खŸ]य• आम]या आvही आण•या होdया. dया cवढ्या त¡ मŒड¡न ठ—व•यास आिण ही सतर•जी जरा ƒयविˆथत अ•थरलीस झाल• ! छyा बŸवा काय पण मोठ• काम T•याचा आव आणतोयस. ”

2

जग¡ - रोLहणी प{ळ—कर


“ आिण ~का, Š Š तŸम]या डोVयावरच• छqपर कोणी बŒधल• ? तŸvहीच मला वाटत• ! ” जग¡ आणखीन िचड¡न बोलला. “ नाही नाही, iवाशपथ सŒगतो, आvही बŒधल• नाही. आvहŒला बŸवा खोट• बोलायची सवयच नाही. ” ¥ीकŒत vहणाला आिण खो खो क|न हसायला लागला. जग¡ थोडा सीLरयस होत vहणाला, “ Š बघा, माझी जबाबदारी मी पार पाडतोय. काय लहान मŸलŒसारख• भŒडत बसायच•, चला मी•टगला सŸरवात क|या. ” (तोपयœत म•डळी अ•थर~•या सतर•जीवर बस~लीच असतात.) जग¡ मध•या खŸच”वर बसतो व dया]या आज¡बाज¡ला मnया, Lदन¡ आिण ¥ीकŒत बसतात. जग¡ बोलbयास उभा राहतो - “ पLह•या pथम मी सवŽ\ आभार मानतो, कारण आपण सव›जण ‚ळ—वर उपिˆथत राLहलात. नाही तर माग]या ‚ळ—स या मnयाला - आईन• Lगरणीत पाठवल• vहण¡न wता आल• नाही अस• vहणत आपला खŸलासा करावा लागला होता. ( मnया रागाव¡न जग¡कड— पाहत होता. कारण dयŒ]या म•डळाचा हा Lनयम होता की सभासद बोलत असतŒना मlw मlw बोल¡ नw. जग¡ मनात•या मनात मnयाची िजरव•याबkल खŸशीत wऊन पŸढ— बोल¡ लागला) तर िम¦Œन•, तŸम\ पŸनः एकदा आभार मान¡न मी ब™ठकी]या कामकाजाला सŸरवात करतो. ( जग¡ िखशात¡न कागद बाŠर काढतो. ) आप•या सोसायटीचा वा•षक वाढLदवस करायचा आŠ. dयासठी काय›Uम आयोिजत करण— हा पLहला मŸkा. gसरा मŸkा vहण^ परबा]या Lदवशी सोन¡m LUTट WळतŒना साnयŒची काच फोडली dयाची नŸकसान भरपाई साm मागताŠत dया Lव|j सोन¡ला पा•ठबा iण•. कारण आज सोन¡]या हात¡न काच फžटली, उ¨ा तŸम]या मा`या हात¡न काच फžaल, vहण¡न काय pdwकाm नŸकसान भरपाई ¨ायची ? तळमज•यावरच• Yाउ•ड Š साव›जLनक आŠ आिण Lतf Wळण• हा आपला जnमLसj हVक आŠ आिण तो आपण सव›जण िमळ¡न बजावणारच. (सव›जण टा•या वाजवतात. जग¡ आन•दाm फžल¡न Lनघतो. कपाळावरचा घाम {मालानी पŸसत पŸढ— वाचायला सŸरवात करतो.) तर मला - वाटत• ‹ा बाबतीत कोमाच•ही gमत असणार नाही. कारण सग•यŒनाच Lतf Wळायचय•. ” “ आता Lतसरा मŸkा हा की तळमज•यावर]या Yाउ•ड]या कड—न• फžलझाड• लावbयासाठी _यŒनी _यŒनी जागा अडव¡न ठ—वलीय- आता ‹ात कोणाचही चŸक~ल• नाही, फVत मŸkा एवढाच की _यŒ]याकड— जाˆत जागा आŠ ती dयŒनी gस©याला iऊन टाकावी. मला वाटत• साnयŒनीच जाˆत जागा अडव¡न ठ—वलीय. ” ( cवढ्यात साnयŒचा Lदप¡ उभा राLहला ) “ वाह s s वाह ! आvही इकड— तŸम]या सग•यŒ]या अगोदर रहायला आ~लो आहोत vहटल•. ” “ पण c तŸला कस• कळल• } ? त¡ तर एवढासा आŠस ! ” जग¡ vहणाला. “ पण vहण¡न का झाल•, बाबŒनी सŒLगतल•य मला सगळ• ? ” Lदप¡ vहणाला. 3

जग¡ - रोLहणी प{ळ—कर


“ सगळ• vहण^ काय } ? ” जग¡ ‚डाव¡न vहणाला आिण सगळ—जण हसायला लाग~. “ अ} तŸvही इकड— पLह~ रहायला आलात dयाचा अथ› असा नƒŠ काही की सगळी जागा तŸvहीच अडवायची. आvहŒलाही फžलझाड• लावbयाची हौस आŠ. तŸvही vहण^ अगदी बागच बनवलीय की दारात. गŸलाब काय, मोगरा काय ! मग काय Lदप¡, dयातली थोडीशी जागा ‹ा ¥ीकŒतला ¨ायची बर• का ? ” “ वाह, आता आम]या बाXत जागा िश•लक नाही vहटल•. ” Lदप¡ vहणाला, “ सगळीकड— झाड• लाव~ली आŠत. ” “ अ} मग काय झाल•, i की एखा¨ा झाडासकट. ” ¥ीकŒत vहणाला. “ शहाणाच आŠस की ! झाड• आvही लावायची आिण ती मा¦ ¨ायची तŸvहŒला का ? ” Lदप¡ vहणाला. “ अ} त¡ vहण^ अगदी कहरच करतोस ! आता मा`याo£ा लहान आŠस vहण¡न सोड¡न iतो. नाहीतर ... ” ¥ीकŒत vहणाला. जग¡ मlwच dयŒना थŒबवत vहणाला, “ ¥ीकŒत , ब™ठक चाल¡ असतŒना हमरीतŸमरीवर यायच• नाही हा आम]या म•डळाचा Lनयम मी तŸला पLह•यŒदाच सŒLगतला होता. आता त¡ही नवीनच राहायला आ~ला आŠस vहण¡न सोड¡न iतो. त¡ काही बोल¡ नकोस. मी बोलतो dया]याशी. काय } Lदप¡, त¡ तŸ`या बाबŒना सŒगणार आŠस की नाही ? नाहीतर आमचा मोच• तŸम]या बाXवर wईल. काय, बरोबर आŠ कीनई म•डळी ? ( dयाबरोबर सगळ—जण माना डोलाव¡न – हो हो बरोबर आŠ, ¥ीकŒतला थोडीशी जागा Lदलीच पाLह^ अस• vहणत ग•गाट क| लाग~. ) जग¡ dयŒना गqप करत vहणाला, आपण साnयŒनाच dयाबkल Lवचा|या. ” Š ऐकन Lदप¡चा \हरा रड‚ला झाला. “ थŒबा आता मी बाबŒनाच जाऊन सŒगतो. Š सगळ— मला िचडवतात vहण¡न. ” Lदप¡ vहणाला. “ ए s ए s Lदप¡ काहीतरीच काय सŒगतोस ? आvही कžठ— तŸला िचडवल•य ? आvही तर ¥ीकŒतला फžलझाड• लावbयासाठी थोडीशी जागा ¨ा vहण¡न तŸला सŒगतोय तर त¡ आप~ शsद Lफरव¡न सरळ सरळ आम]यावर िचडवbयाचा आरोप करतोस की ! आिण काय } जाऊन बाबŒना साLगतल•स ना तरीसŸjा काही हरकत नाही. आvही काह घाबरत नाही तŸ`या बाबŒना. तŸला काय वाटल•, आvही vहण^ त¡ आŠस की काय dयŒना घाबरायला ? ” “ बर• बर•, मी नाही wत तŸम]यामlw जा. ” आिण रडत रडत Lदप¡ Lनघ¡न Xला.

4

जग¡ - रोLहणी प{ळ—कर


सगळ—जण एकuकŒकड— बघ¡ लाग~. “ अ} जग¡, c साm wतील ना } आता वरती. ” Lदन¡ vहणाला. “ अ} आ~ तर आ~, आपण कžठ— dयाला काय Tल•य ? साm c त‡ dयŒ\ िचर•जीव Š अ‡ ! ” जग¡ vहणाला, “ कोणाशी पटव¡न घ—तील तर शपथ. ” “ अ} Lदन¡ काही घाब| नकोस, मघाशीच मी dयŒना हातात Lपशवी घ—ऊन जातŒना बिघतल•य. vहण^ c काही एवढ्यात wणार नाहीत. ” मnया vहणाला. “ अ} मी कशाला घाब|. मला एवढ•च vहणायच• होत• की c जर आता वरती आ~ असc आपली ब™ठक इfच स•पली असती आिण महdवाचा मŸkा रा‰नच Xला असता- ” Lदन¡ vहणाला. “ बर• c आ~ असc तरची बात आŠ. आता c घरातच नाहीत तर जाऊ ¨ा. ” जग¡ vहणाला आिण परत मŸ¨ाकड— वळत vहणाला, “ आता वग›णीची फी _यŒनी कोणी भरली न‡ल dयŒनी ती dवLरत भरावी. आता dयाबkलची माLहती आम\ खिजनदार iतील. ” खिजनदार vहट•याबरोबर मnया शट› वग™} सारख• करत उठला आिण dयŒm िखशात हात घाल¡न एक कागद बाŠर काढला. “ आता वग›णीबkल काय बोलायच• ? पण तरीसŸjा बोलल•च पाLह^. कारण आप•या म•डळाची फी मLहnयाला फVत दोन {पw अस¡न सŸjा कोणीही आपण‰न iत नाहीत. dयात ही Lदप¡सारखी म•डळी तर खŸशाल दोन दोन मLहm वग›णी बाकी ठ—वतात. dयŒ]याबरोबर इतरही एmक आŠत. बव˜ आŠत, iशपŒड— आŠत. ‹ा लोकŒना आप~ म•डळ vहण^ पोरWळ वाटतो. पण vहण¡नच आपण सग•यŒनी िमळ¡न dयŒना काहीतरी क|न दाखवल• पाLह^. dयािशवाय ‹ा म•डळ“ना क•पना wणार नाही, आपल• म•डळ काय आŠ c ! आता काही म•डळी तर आप•या खाऊ\ प™‡ जमा क|न iतात. dया छोटyा म•डळ“ना शाबासकी ¨ायला पाLह^. खर• तर आप•याला ‹ा वग›णीची कहीही ज|री नाहीए. पण समजा एखादा काय›Uम कराय\ ठरल• तर आयdया ‚ळ—स प•चाइत नको vहण¡न ही तरत¡द. आता _यŒना ¨ायची अ‡ल dयŒनी ती ˆव-खŸशीm ¨ावी, आिण ^ कोणी iणार नाहीत dयŒना म•डळात¡न वगळ~ जाईल. cƒहा ‹ा कागदावर मी सव› Lह„ब िल‰न आणलाय. dयावर वग›णी Lकती जमली, Lकती खच› Tला. आता खच› vहण^ हा ग]चीवरचा ब•ब लावला, कारण dया Lदवशी LUTटची pšVटीस करतŒना तो फžटला. आता ही काय परवडbयाची गो† होती vहण¡न आणला. पण आता साnयŒना भरपाई ¨ायची vहण^ आपली सगळी जम~ली वग›णीसŸjा कमी पड—ल. cƒहा त¡त› ब•बपयœतच रा‰ i- तर ही तपशीलवार माLहती ‹ा कागदावर आŠ. dया]याच खाली _यŒनी वग›णी Lद~ली नाही dया सभासदŒची नाव• िलLह~ली आŠत. हा कागद थोडzा ‚ळŒनी तळमज•यावर]या नोLटस बोड•वर लावला जाईल cƒहा _यŒनी कोणी वग›णी Lद~ली नाही dयŒनी ती तdकाळ ¨ावी ही Lवन•ती . ” 5

जग¡ - रोLहणी प{ळ—कर


एवढ— बोल¡न मnया खाली बसला. जग¡ vहणाला, “ आता सŒˆक¢Lतक काय›Uमाबkल चच•स¦ाला आर•भ होईल. cƒहा मी अशी Lवन•ती करतो की एका ‚ळ—स एकाच सभासदाm उठ¡न आप~ Lवचार मŒडा‚त. आता dयाबkल Lदन¡ बो~ल. ” cवढ्यात अ•ज¡ vहणाली, “ शी बाबा. जग¡, आता पŸ} झाल•. बाकीची मी•टग आपण न•तर Tƒहातरी घ—ऊ. आता क«टाळा आलाय, हो कीनई ग-म•ज¡ ! ” cƒहा म•ज¡ही Lतला साथ iऊन ' हो..... हो ' करायला लागली. “ शी वग™} करायला काय झाल• ? तŸvहŒला दोघ“ना जर क«टाळा आला अ‡ल तर तŸvहीही dया Lदप¡pमाण— जाऊ शकता. या मŸली vहण^ अगदीच बावळट असतात. ” जग¡ व™ताग¡न vहणाला. “ ए जग¡, आvहŒला बावळट काय vहणतोस ? आvही सग•यŒना आज]या मी•टगबkल जाऊन सŒLगतल• vहण¡न सगळ— आ~ तरी. नाहीतर तŸvहालाच जाव• लागल• असत• आिण vहण— बावळट, एवढ• काम Tल• c Xल• कžठ]या कžठ—. ” म•ज¡ vहणाली. “ हो बाई हो, फार मोठी uŠरबानी Tलीत आम]यावर, बर• अाता तŸvहŒला खाली बसायच•य की जायच•य ? लवकर काय c सŒगा ! vहण^ आvहŒला सŸरवात करायला बर• ! ” जग¡ vहणाला. “ बर• बाबा, बसतो आvही. ” दोघीही एकदम vहणा•या. Lदन¡ बोल¡ लागला, “ आता आप•या म•डळाचा वा•षक वाढLदवस आŠ cƒहा dया Lदवशी आपण ग]चीबर काहीतरी सŒˆक¢Lतक काय›Uम करावा असा Lवचार आŠ. आता काय›Uम vहण^ काय कराव• अस• वाटत• तŸvहŒला ? मला वाटत• अ•ज¡ त¡ एखाद• गाण• vहण, मग म•ज¡ एखादा नाच क|न दाख‚ल. मग आvही सव› िमळ¡न काहीतरी जाh\ pयोग वग™} क|. ” cवढ्यात अ•ज¡ vहणाली, “ अ} गाण•, नाच ‹ा]याo£ा आपण एखाद• नाटक बसव¡ या की, vहण^ dयात आप•या सग•यŒनाच भाग घ—ता wईल आिण काहीतरी ‚गळ• अस• होईल. ” सग•यŒनी टा•या वाजव¡न अ•ज¡]या Lवचाराच• ˆवागत Tल•. “ आता नाटक Š कोणdया pकारच• असाव• ‹ाबkल वाद-Lववाद होऊ शकतील. ” cƒहा Lदन¡ vहणाला, “ अ•ज¡च• बरोबर आŠ. cƒहा pdwकान• आपापल• मत सŒगाव•. ” कोणी vहणाल• बालनाटy, तर कोणी vहणाल• - ऐLतहाLसक pस•गावर आधाLरत नाटक बसव¡या. cवढ्यात जोरात वा©याची लाट wऊन dया बŒध~•या प€ािˆटक]या oपरवर आदळली आिण तो प€ािˆटकचा oपर थाड् थाड् वाज¡ लागला. सग•यŒच•च ल£ Lतकड— Xल•. कोणीतरी vहणाल•, “ अ}, पाऊस आला की } ! बाप}, काळोखही बराच झालाय ! ”

6

जग¡ - रोLहणी प{ळ—कर


“ शŒत ƒहा, शŒत ƒहा. तŸvही ज•गलात आहात की Lब’•डग]या ग]चीवर आहात, एवढ• ल£ात ठ—वा vहण^ भीती वाटणार नाही ! ” जग¡ ओरडला. पण cवढ्यात थŸई थŸई करत पावसाची सर आली आिण सगळीकड— ओल•च ओल• झाल•. प€ािˆटकचा oपरही एका बाज¡नी सŸटला आिण पाणी अ•गावर पड¡ लागल•. तशी म•डळी भराभर उठली. जग¡m Lदन¡कड— बघत मी•टग बरखाˆत झा•याची घोषणा Tली व पŸढ]या रLववारी बाकी]या Lवषयावर बोल¡ अ‡ vहणताच सगळी म•डळी भराभर खाली पळाली. जग¡ vहणाला, “ काय } Lदnया ! ƒहायच• cच झाल• की ! ‹ा पावसामŸळ— अध›वटच• राLहली की आपली मी•टग. तरी बर• एक cवढ• नाटकाच•च राLह~ आिण काय }, दोघŒनी एवढा जोर काढ¡न ही दोरी बŒधली होती तरी सŸjा ती सŸटली कशी ? ” Lदन¡ vहणाला, “ दोरी नाही काही सŸटलीय. बघ जरा, तो oपरच दोरीमध¡न सŸटलाय. दोरी मा¦ अज¡न खŒबालाच आŠ. ” cवढ्यात Lदन¡ vहणाला- “ अ}, Š काय जग¡ ! रLववारी स•lयाकाळी कोणी wईल का ? स•lयाकाळी टीƒहीवरचा Lसmमा बघायचा सोड¡न कोण wणार आŠ इf वरती ग]चीत धडपडायला ! ” “ अ} पण पŸढ]या रLववारी कžठ— एवढा चŒगला Lसmमा आŠ ? ” जग¡ vहणाला. “ अ} पण तरीसŸjा ही म•डळी बघतातच ! dयŒना काय, चŒगला असो की वाईट असो टीƒही बघायला िमळाला vहण^ झाल• ! ” Lदन¡ vहणाला. जग¡ Lनध•राm vहणाला, “ Š बघ ! म•डळा]या Lनयमाpमाण— मी घोषणा Tली . आता wण• न wण• dयŒ]यावर आŠ आिण समजा कोणी नाही आल• तरी Lबघडत• कžठ— ! आपण चौघ• उपिˆथत राLहलो vहण^ झाल•, नाहीतरी ‹ाबाबतीत ही म•डळी काय बोलणार ? काय ठरवायच• c आपणच ठरव¡ की ! ” सव›जण खाली उत| लाग~. जग¡, मnया, Lदन¡ आिण ¥ीकŒत ‹Œनी एकuकŒ\ Lनरोप घ—त~ आिण c आपाप•या मज•यावर परत~.

***

7

जग¡ - रोLहणी प{ळ—कर

जगू - ले. रोहिणी मो परुळेकर  

किशोरवयीन मुलांच्या गोष्टी.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you