Page 1

Thema 1. Schepping wat doe je er mee?

Lessen serie over: Schepping en Rentmeesterschap.

Godsdienst Thema 1:

schepping/rentmeesterschap 1


Team leren

Naam:……………………………………… Klas:………………………………………… BEOORDELING:

2


Wat wordt er van je verwacht? •

Maak een port folio, waar je de uitgevoerde opdrachten bewaard. Aangevuld met foto’s of extra info. Wat is een port folio? Een verzameling van al je onderzochte, gevonden en gemaakte werk. Maak de samenstelling ervan duidelijk en werk volgens de opdrachten. Vragen zoek je op in de Bijbel, of uit de reader, of op Intenet,of van je eigen onderzoek of je eigen mening. Ge eigen mening moet een onderbouwde mening zijn, dus geen ja of nee of weet ik niet. Geen onzin verhalen. Werk op de computer. Gebruik ook de mogelijkheid Internet. Hier zijn vele sites die ingaan op de problematiek. Zorg dat je portfolio er keurig verzorgd uitziet en voorzien is van zelf toegevoegde informatie en illustraties. Inleveren bij je leraar.

1. 2. 3. 4.

werkhouding (er moet worden gewerkt aan de opdracht) groepsoverleg (aantal decibellen dat wordt geproduceerd) rolverdeling (dit moet duidelijk zichtbaar zijn en worden gecommuniceerd) studiematerialen (geen spullen vergeten)

• • • •

Thema 1: Rentmeesterschap 3


Lesdoel:

Heersen over de zee

Onderzoek en studie maken van de opdracht om verantwoord om te gaan met het milieu. Toegespitst op omgaan met de zee en de vervuiling daarvan. We willen onderzoeken wat we als varenden kunnen doen om de zee leefbaar te houden, een balans te vinden tot onze geestelijke opdracht (de relatie met de Bijbel) om als rentmeester met de Schepping om te gaan.

Taakstelling: Introductie: tijdens de lessen bekijken we de power point presentatie: Schepping. (gemaakt door een leerling, Michiel van den Berg, van het Berechja) Power point: Over Gods Almacht Schepping 1 en 2 Power point: Fear facts of FAIR FACTS. Opdracht A: 1.1: Bestuderen blz. 8-13 Lesmateriaal: Geniet van het leven. (Iedere opdracht eerst bestuderen voordat de opdracht(en) gemaakt worden.) Doen: Zoek op in de Bijbel: psalm 8 en psalm 19 en geef aan hoe de psalmdichter de Schepping en het Heelal beschrijft. Opdracht B: Doe opdracht: Maak de vragen 15, 16 en 17. (hiervoor kun je het studiemateriaal “Geniet van het leven� gebruiken, uit opdracht 1) B.1: Leg het woord RENTMEESTERSCHAP uit. Je mag het ook CULTUURMANDAAT noemen. Dit staat bij vraag 23

4


Opdracht C: Leesopdracht: C.1 Lees het artikel: Nood bij jager en prooidier. Op blz: 20 en 21. C.2 Wat is jouw mening over dit artikel? Geef commentaar minimaal een halve pagina in lettergrootte 12. Opdracht D: Doe opdracht: vervuiling van de zee. D.1: Bron: de vervuiling van de zee. Bekijk deze krantenartikelen. (blz: 21a en 21b) D.2: Zoek uit wat de visserijsector gedaan heeft en doet, om de vervuiling van de zee tegen te gaan. Maak hierover minimaal een pagina met initiatieven die uitgevoerd worden/gaan worden. D.3 Kun je instanties noemen die dit uitvoeren? Geef voorbeelden. Maak een presentatie hierover in je portfolio. Bekijk ook de info over de SVAF en hun site. lees het stuk op blz. 19 en maak de vragen 32 - 37. D.4 Verwerk in deze presentatie je eigen mening en conclusie. Opdracht E:

Rentmeesterschap en visserij:

E.1 Het is een taak vanuit de Bijbel dat ieder, maar ook de visserij en de zeevaart, aandacht heeft voor het omgaan met de natuur en juist de zee. Opdracht: a) Leg eens uit hoe je nu verantwoord met de zee kunt omgaan. b) Wat is het verschil tussen geestelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid?

5


E.2 Hoe zou het komen dat vissers en biologen anders denken over uitbuiting van de zee en overbevissing? E.3 Geef over het verschil van inzicht tussen visserij en biologen je eigen mening. Wel onderbouwen met minimaal 5 argumenten. E.4 Stelling: De visserman vist de zee leeg. Reageer hier eens op? Wel met goede argumenten. Geen geschreeuw of nietszeggende woorden.

Opdracht F:

Rentmeesterschap op zee.

Geef antwoord op de vragen die gesteld worden in de opdracht op blz. 18 en de vragen 27 - 31

6


F.1 Geef je commentaar bij onderstaande foto’s.

G.1 Lees het stuk: Natuur-natuurlijk. Blz 22- 25. Maak de vragen. G.2 Maak de afsluitende opdracht.

Genieten van het leven EĂŠn van de grootste geheimen van de natuur is het licht. Wat is licht? Wat is het licht in je ogen?

7


Vroeger dachten de mensen wel eens dat er stralen van onze eigen ogen uitgingen die alles verlichtten wat je zag. Later dachten ze dat alles wat je zag licht uitstraalde. Pas heel laat kwamen we erachter dat het licht veroorzaakt wordt door trillingen. Nu weten we zelfs precies hoe snel die trillingen zijn: 300.000 kilometer per seconde! Dat is duizelingwekkend! Probeer je maar eens voor te stellen: ergens in het onmeetbare heelal tussen ontelbare sterren is de aardbol waarop wij wonen, en de dichtstbijzijnde ster is ruim vier lichtjaren bij ons vandaan. Reken maar uit: dat is 300.000 maal 60 (seconden) maal 60 (minuten) maal 24 (uren) maal 365 (dagen) maal 4 (jaar) bij ons vandaan. Dat is onvoorstelbaar ver weg. Als je dit beseft, voel je je wel heel klein en nietig worden in de duizelingwekkende ruimte van het heelal. Dan krijg je diep respect voor de Ontwerper van dit alles.

HOE GROOT IS HET HEELAL? De zon lijkt voor ons op Aarde niet zo bijzonder groot.

8


In werkelijkheid is de zon heel groot, ongeveer honderd keer groter dan de Aarde. De zon lijkt zo klein omdat hij zo ver van ons vandaan staat, namelijk 150.000.000 (150 miljoen) kilometer.

Stel je voor dat je met een constante snelheid per uur. Dan zou je over zon aangekomen. Zo afstand.

een auto rijdt met van 100 kilometer 170 jaar op de groot is de

Het licht van de zon nodig om naar de aarde het zonlicht doet er over. Het zonlicht doet slechts 8 minuten !

heeft ook tijd te "reizen". Maar geen 170 jaar over deze afstand

Omdat het heelal zo groot is praten we niet over kilometers maar over lichtjaren. Een lichtjaar is de afstand die 1 lichtstraal in 1 jaar aflegt. Dat is ongeveer 9 biljoen kilometer = 9.000.000.000.000 kilometer. De ster die het dichtst bij de zon staat is 4,6 lichtjaar van de zon: dat is 4,6 x 9.000.000.000.000 = 41.400.000.000.000 km. Voor een sterrenkundige is 100 lichtjaar "nog dicht in de buurt". Waarom noem ik deze astronomische getallen? Om je een indruk te geven hoe groot het heelal is. En dat is Gods Schepping!

Vanavond maar eens goed naar buiten kijken om te zien hoe geweldig het firmament is met maan en sterren. HET LIED VAN HET LEVEN Het heelal is zo groot dat je er met je verstand niet bij kunt. En daarom kun je met je verstand ook niet begrijpen wie God is. Maar zonder God zou je niets begrijpen. Zonder God zou er niets zijn. Want Hij heeft alles gemaakt en alles mogelijk gemaakt.

9


Dat staat op de eerste bladzij van de Bijbel. Het eerste Bijbelboek heet Genesis en dat betekent: oorsprong, ontstaan. Dat is dus het boek waarin beschreven wordt hoe alles is begonnen. Maar je kunt met menselijke gedachten en woorden het grote wonder van de wereld en de mensen niet zomaar vertellen. Maar als je iets heel moois beleeft waar je haast geen woorden voor hebt, dan ga je zingen, dan maak je er een lied over. Het eerste hoofdstuk van Genesis is het lied van de schepping, het lied van het goede leven. Nu begrijp je ook waarom er heel vaak liederen in de Bijbel staan. Er is zoveel moois te beleven in het leven!

Alleen op de wereld. Het lied van de schepping heeft zeven coupletten, zoals er zeven dagen zijn in een week. En in elk couplet en op elke dag gebeurde er iets nieuws, zoals je prĂŠcies kunt nalezen. Maar op de zesde dag kwam de kroon op het werk, de kroon op de schepping: God maakte de eerste mens. Voor het eerst was er een levend wezen dat kon denken en leven zoals geen enkel ander wezen. De mens was zo vrij en blij dat hij op God leek en dat was ook de bedoeling. Hij heette Adam want dat betekent: mens. Niemand weet hoe lang geleden hij leefde. Een Engelsman heeft eens uitgerekend dat hij kwam op 23 oktober van het jaar 4004 voor Christus, ‘s morgens om 9 uur. Maar dat kun je bij lange na niet weten. We kunnen alleen maar weten, dat wij mensen van goddelijke afkomst zijn.

10


In Genesis 2 wordt verteld dat de mens namen ging geven aan de dieren. Daaruit bleek dat hij er de baas over was. Als je zelf thuis dieren houdt, geef je alle nieuwe beestjes ook zelf een naam, omdat ze van jou zijn. Zo was de mens dus de heerser en beheerder van de dieren en de dierenwereld en de wereld. Hij was er verantwoordelijk voor. Hij moest er goed voor zorgen. Maar toch miste hij iets. Alleen op de wereld... dat hou je niet vol. Het is niet goed dat een mens alleen is. God schonk de mens een medemens, een partner, een deelgenoot, iemand die bij hem paste. En deze Adam en Eva waren meteen verliefd op elkaar. Liefde op het eerste gezicht. Ze vonden elkaar zo mooi en goed dat ze zich niet schaamden. Elke dag genoten ze met volle teugen van het lieve leven. Zo zouden ze altijd en eeuwig willen blijven, met God en met elkaar. En elke mens die later op de wereld is gekomen, heeft een heleboel meegekregen van deze eerste twee liefhebbers van het leven. Wij lijken op hen en daarom is hun verhaal ook ons eigen verhaal.

NATUURLIJK Je ziet allemaal wel eens een stukje van de natuur wat volkomen ongerept is.

vakantietocht. Je moet er oog voor hebben, en dan zie je niet alleen de mooie natuur, maar je ziet méér.

Door niets en niemand verknoeid. Dan zeg je: het is hier een paradijsje. En dan zou je willen dat MENS het overal zo was. Ingaat een klein Er eenhuisje grote rust van uit en alles is zuiver. Alsofkamertje de wereld nog zit in een nóg kleiner helemaal nieuw is. Misschien aan een nóg kleiner tafeltje herinner je je zoiets van een een nóg kleiner mensje en schrijft op een nóg kleiner papiertje met een nóg kleiner pennetje een nóg kleiner woordje: GOD (Toon Hermans)

11


De

De bekende dichter Guido Gezelle zat eens aan een meertje te dromen en zag toen allemaal van die kleine watervlugge diertjes over het water scheren. Dat zijn draaikevertjes. Ze roeren telkens even het water aan, alsof ze erop schrijven. Guido dacht: wat schrijven ze toch? En hij fantaseerde dat er zo’n diertje stil hield en tegen hem zei: weet je dat niet, weet je zo weinig van de geheimen van de natuur, wij schrijven altijd maar weer de heilige Naam van God. En dat doet de hele natuur. Overal kun je er God in ontdekken, de Schepper. Als je niet afgestompt bent. Als je nog kunt kijken en luisteren en genieten van het leven zoals onze allereerste voorouders, die twee mensen zoals wij.

Opdracht 1: Kun je dat gedichtje van Guido Gezelle vinden? Zet het in je portfolio.

God gaf ons de opdracht om op de aarde te passen. Te bebouwen en te bewaren.

12


De opdracht die God aan de mens gaf, heet rentmeesterschap. Rentmeesterschap roept ons op om verantwoordelijk om te gaan met wat ons gegeven is. De Schepping en bovenal de UITBUITING daarvan. Ook wordt dit wel genoemd: cultuurmandaat. De toestemming die God gaf om de wereld te bebouwen en te bewaren. In Genesis 2, staat de opdracht die God geeft aan Adam en Eva om de aarde te bebouwen en te BEWAREN!!! • Bouwen = zorgen dat er geoogst kan worden voor voedsel • Bewaren = er voor zorgen.. oppassen Ook aan Noach wordt dit gezegd in Genesis 9. In psalm 24 vers 1 wordt gesteld de aarde is van de Here! En iets wat van de ander is daar moet je voorzichtig mee omgaan. Juist de hele Bijbel roept op om zorgvuldig om te gaan met alles wat God je geeft.. Maar dat gaat natuurlijk ook naast onze eigen gaven en talenten, ook om de schepping en de planten, dieren en mensen die daarin thuis horen. Vooral voor christenen is dit een grote zorg. Immers de Bijbel spreekt van solidair zijn en rentmeesterschap. Van de uitvoering van deze opdracht hebben we niet veel terecht gebracht. Kijk maar eens naar de vervuiling, het gat in de ozonlaag, natuurbeheer. Er zijn verschillende instanties die met deze problemen bezig zijn. OPDRACHT 2: MAAK HET VERSCHIL DUIDELIJK TUSEN BEBOUWEN EN BEWAREN.

13


RENTMEESTERSCHAP In de christelijke ethiek wordt het begrip rentmeesterschap gebruikt voor ons omgaan met ons bezit en met het geschapene. Uitgangspunt is dat God de eigenaar van alles is (Lev. 25:23; Ps. 24:1, 50:10), dat Hij zijn schepping aan de mens in beheer heeft toevertrouwd (Gen. 1:28 en Ps. 115:16) en dat de mens eens rekenschap van zijn beheer moet afleggen (Matt. 25:19). In de Bijbel komt het begrip rentmeesterschap in deze zin niet rechtstreeks voor; wel als vergelijking (Luc. 12:42) en overdrachtelijk (1 Petr. 4:10). Als rentmeester heeft de mens de plicht om te arbeiden met het materiaal dat God hem heeft toevertrouwd. Dat hij geen absoluut eigenaar van zijn bezit is maar het in beheer heeft gekregen, houdt in dat zijn gebruik daarvan overeenkomstig Gods wil moet zijn, in dienst van God en tot welzijn van de naasten, in het bijzonder ook de behoeftigen, zowel in de naaste omgeving als wereldwijd. Zo is rentmeesterschap een wereldwijde opdracht (ontwikkelingssamenwerking). Urker vissers die een andere cultuur vissen leerden (EthiopiĂŤ)

14


Giften zijn een wezenlijk onderdeel van de christelijke besteding van geld. Een christen moet mededeelzaam zijn en voor zichzelf tevreden zijn met onderhoud en onderdak (1 Tim. 6:18, 8). De mens mag het vruchtgebruik van het geschapene genieten voor zijn levensonderhoud of als hulpmiddel voor zijn arbeid, maar hij mag Gods schepping niet uitputten of vernielen. De mens moet de Schepping van God met liefde verzorgen en te brengen of bewaren in een staat die God als eigenaar eer toebrengt. Zo is het rentmeesterschap een motief voor natuur- en milieubeheer.

Opdrachten: Opdracht 3: Wat betekent: Ethiek ? Opdracht 4: Wat betekent: dit woord (Ethiek) in het werk dat jullie op zee doen? Opdracht 5: Zoek de teksten op die vermeld worden, in bovenstaande tekst. Plaats deze in je port folio. Eventueel een opmerking/uitleg van jouw kant toevoegen. Opdracht 6: Sommige biologen vinden dat de visserman, de Schepping en de zee uitbuiten. Geef hierover een goed onderbouwde mening. Kan je eigen mening zijn Opdracht 7: Leg uit wat duurzaam vissen is. Heeft dat ook wat met rentmeesterschap te maken? Opdracht 8: Wat is jouw mening over het werk dat Urkers in EthiopiĂŤ aan het Tana meer en de Rode zee doen? Deze mensen leren vissen om zelf in hun levensonderhoud te voorzien. Is dat ook een Bijbelse opdracht? Uitleggen. Opdracht 9: Leg het begrip VRUCHTGEBRUIK uit.

15


OPDRACHTEN: 10) Vertel waar je de natuur het mooist hebben gevonden en hoe het er daar uitzag. Denk maar eens aan een mooie zonsop- of -ondergang op zee. Of een vergezicht in de bergen. 11) Adam gaf de dieren namen. Sommige dieren laten hun eigen naam horen, vooral vogels. Hoeveel kunnen je er bedenken? 12) Adam was eerst alleen op de wereld. Wie kan iets navertellen over iemand anders die ,,Alleen op de wereld” was? 13) UITWERKEN

(vragen beantwoorden in je portfolio)

.

Op de eerste dag maakte God …… Op de tweede dag….. (Schrijf zo alle zeven scheppingsdagen op). Bijbel erbij Genesis 1. 14) De schepping was volmaakt. Welke woorden worden telkens herhaald om daar de nadruk op te leggen? God zag dat het…. was. Bij de mens en het was…… 15) Hoe wordt de mens beschreven in Psalm 8 vers 6? 16) Noteer alle dieren die in Job 39 worden genoemd. 17) Schrijf de dierenspreekwoorden over uit Spreuken 6 vers 6 en uit: Spreuken 30 vers 24 tot en met 28. 18) Haal uit een woordenboek de omschrijving van: oermens / oertijd / natuurmens / natuurwet.

16


19) Wat wordt er met de volgende woorden bedoeld: natuurgetrouw = natuurverschijnsel = natuurschoon = iemands natuur = 20) Volgens Jezus kunnen wij iets van de vogels en de bloemen leren. Zoek in Mattheüs 6 vers 25 tot 34 op wat Hij bedoelde en schrijf het met eigen woorden op. 21) Aan het kruis zei Jezus tegen de misdadiger die naast Hem hing: Heden zul je met mij naar het paradijs gaan (Lucas 23 vers 43). Welk paradijs is dat? 22) In het Nieuwe Testament is iemand die zichzelf vergelijkt met het licht. Schrijf zijn woorden op uit Johannes 8 vers 12.

De opdracht die de mens van God kreeg noemen we met een moeilijk woord: Rentmeesterschap of cultuurmandaat. (mandaat= toestemming) De mens moet zowel de aarde als de zee in cultuur brengen. Opdracht 23: Leg dit uit en geef hiervan voorbeelden en je eigen mening.

Vraag 24 Leg uit wat cultuur is. Cultuur is………………………………………………………………….

17


Vraag 25 Met een paar voorbeelden kun je aangeven of de mens goed of slecht met de schepping om kan gaan. Geef het aan met: G (goed) of S (slecht). Uitleggen waarom je dat vindt. a) b) c) d) e) f)

kappen van het regenwoud leerling die rommel op het schoolveld gooit. Dierproeven voor de medische wetenschap. Kortste verbinding van het sportveld dwars door het urker bos. Aanleg van een bosterrein voor de recreatie. Inpoldering van Bangladesh om verdrevenen aan een nieuw bestaan te helpen.

Vraag 26: Kun je zelf voorbeelden noemen van rentmeesterschap? (minimaal 3 voorbeelden) En minimaal 100 woorden

Rentmeesterschap en visserij: Vraag 27: Het is een opdracht vanuit de Bijbel dat de varende sector ook aandacht heeft voor het omgaan met de natuur en ook de zee. Leg eens uit hoe je een verantwoorde wijze met de zee en de rivieren kunt omgaan. Vraag 28: Hoe zou het komen dat vissers en biologen anders denken over uitbuiting van de zee en overbevissing? Vraag 30: Geef hierover je eigen mening. Wel onderbouwen. Vraag 31: Wat heeft de visserijsector gedaan om vervuiling van de zee tegen te gaan? Geef voorbeelden en je mening hierover.

18


Leesstuk over: Afval op zee. • • • • • • • •

Interview door een leerling van het Berechja, tijsen het project: de wereld om je heen. Met: Lub van de Berg UK61 ”Vroeger mochten we alles overboord gooien… als je nu gaat pissen moet je al uitkijken dat je niet in de gevangenis verdaagt.” Wij willen ook dolgraag dat de zee ook schoon blijft. Er zijn op Urk geen afvalvissers. De grootste afval komt toch van het land af, van de industrie. De tankers met de olievaten brengen ook veel afval, daar komt de meeste vervuiling door..

Vraag 32: Wat betekent SFAV. Vraag 33: Wordt er veel afval overboord gegooid? Zoek eens uit hoeveel afval per schip? Vraag 34: Kost het veel geld om afval in te leveren? Zoek eens uit hoeveel het kost per kg. Vraag 35: Van wie is deze organisatie een initiatief? Wanneer werd deze organisatie opgericht? Vraag 36: Wat wordt er ingezameld? Voorbeelden graag.\ Vraag 37: Kijk op de site : VISSERIJ HAVENAFVALPLAN (VISHAP)

Wat vind je de meest i het oog springende regels?

19


Leesstuk:

Nood bij jager en prooidier 02-12-2008 13:16| gewijzigd 03-12-2008 11:44 | Michiel Kerpel De visstand in de Noordzee is kwetsbaar. De visserijsector verkeert in zwaar weer, onder andere door afnemende vangsten. Doordat de Noordzee voedselrijk en relatief ondiep is, tieren algen, wieren, vissen, vogels en zeezoogdieren er vanouds welig. Daar lijkt verandering in gekomen. Door de groeiende vraag naar vis raakt de Noordzee leeg. Waar zijn de beoogde prooidieren? Wat is het probleem? Wat zijn de oorzaken? En zijn er oplossingen? HET PROBLEEM Het haringbestand is tussen 2004 en 2008 bijna gehalveerd. Van de schol is, vergeleken met twintig jaar geleden, ook nog maar de helft over en van de tong is in verhouding met 1990 nog maar 30 procent over. De kabeljauwstand is er het ernstigst aan toe en zit onder een kritische grens; in 30 jaar zijn de aantallen tot een kwart teruggelopen. Cijfers van de Verenigde Naties liegen er ook niet om. Volgens hen is 70 procent van de bestanden volledig bevist of overbevist en 30 procent staat op ’instorten’. Niet alleen verdwijnen er vissen, maar ook worden de gevangen dieren steeds jonger. Door de uitgebreide exploitatie van de Noordzee bereiken veel soorten amper de volwassen leeftijd en worden dus niet meer zo groot als vroeger. Volgens het Milieu & NatuurCompendium, een informatiepunt van onder andere het CBS, was in 1970 het aandeel vissen groter dan 25 centimeter bijna 30 procent. Tegenwoordig is dat nog geen 10 procent. Daarnaast geldt dat door de vangst van jongere dieren het voortbestaan van de soort in gevaar komt. De meest vruchtbare leeftijd wordt niet meer bereikt, waardoor de aanwas van jonge vis kan stagneren. De aantasting van ecosystemen is een ander probleem in de Noordzee. Door de achteruitgang van bepaalde zeedieren wordt het onderlinge evenwicht verstoord. Bepaalde soorten kunnen daardoor buiten proporties toenemen en een plaag gaan vormen. Andere soorten sterven geheel uit. DE OORZAAK De Nederlandse zee- en kustvisserij heeft als belangrijkste vangstgebied de Noordzee. Er wordt gejaagd op bodemgebonden platvis zoals tong, schol en bot, niet-bodemgebonden soorten zoals haring en op schelp- en schaaldieren. Nederland heeft een groot aandeel in de Europese visserij. De teruggang van de ecologie in de Noordzee kan onder meer verklaard worden door toenemende visserij-intensiteit. De vangst uit de Noordzee is in de tweede helft van de twintigste eeuw sterk toegenomen. Nieuwe vistechnieken en een groter vermogen van de kotters hebben hieraan bijgedragen.

20


Bijvangst is een van de oorzaken van de afname. Wie op tong jaagt, zal namelijk altijd andere soorten mee naar boven halen, die ook op de zeebodem leven. Een groot deel van deze bijvangst moet volgens de regels weer overboord. Dood of levend. Elke kilo tong brengt de dood van ongeveer 8 kilo vis en 4 kilo ongewervelde dieren met zich mee, zo becijferde Stichting De Noordzee. Ook bestaat er een dilemma voor de visser. Omdat de zeedieren gemeengoed zijn, staat hij voor de keuze: de prooi zelf vangen, of het aan de buurman overlaten. Op de lange termijn zijn ze er beiden bij gebaat om overbevissing te voorkomen, maar op de korte termijn wint het eigenbelang. De sector zorgt zelf ook voor de verjonging van de vis. Door het naar boven halen van jonge dieren is er een vermindering van eigen vangst. Volgens recent gepubliceerd onderzoek kan de verjonging van het visbestand echter ook een andere oorzaak hebben. Vissen die zich snel voortplanten, zouden een evolutionair voordeel hebben. Dat zou meer kleine vissen betekenen, omdat de energie die een dier in voorplanting stopt niet meer beschikbaar is voor groei. Naast overbevissing is ook klimaatverandering een factor in de veranderende visbestanden in de Noordzee. Volgens prof. Han Lindeboom van Wageningen Universiteit & Research (WUR) kunnen kleine veranderingen in bijvoorbeeld temperatuur grote gevolgen hebben voor de omgeving. Bepaalde soorten kunnen zodoende opeens sterk toenemen of juist afnemen. Boomkor De boomkor is volgens verschillende milieuorganisaties de schuld van veel milieuschade op de Noordzee. Een boomkor bezit twee enorme sleepnetten, die worden opengehouden door een metalen staaf. Vroeger was deze staaf een boomstam, vandaar de naam boomkor. Onder aan het net is een groot aantal kettingen bevestigd. Deze dienen ervoor om de bodembewonende platvissen te laten ’schrikken’. De kettingen worden daarom ook wel wekkerkettingen genoemd. Van de beoogde vangst, de platvis, bestaan meer dan 500 soorten, waaronder tong, schol en bot. Deze kettingen ploegen de bodem van de zee tot op een diepte van 2 tot 6 centimeter volledig om. De gevolgen van het ploegen zijn catastrofaal. Veel van de aanwezige planten en dieren op de bodem worden verstoord of gedood. Bijna driekwart van het Nederlandse deel van de Noordzee kent een geploegde zeebodem. DE OPLOSSING Het probleem vraagt om drastische maatregelen. Bij het Europees Parlement is die notie eveneens doorgedrongen. Dat vaardigde op 15 juli 2008 de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) uit. De maatregelen moeten tegen 2020 een gezonde toestand van onder meer de Noordzee opleveren. Er moet dan een balans zijn tussen een gezonde natuur in en een duurzaam gebruik van de zee. Volgens het Visserij Innovatie Platform, geïnstalleerd door het ministerie van LNV voor duurzame visserijontwikkeling, is er een verandering van aanpak nodig. De vloot, de capaciteit en de vangsttechniek moeten worden aangepast en afgestemd op het in stand houden van een ecologisch evenwicht. Ook de vangstgebieden, het seizoen en de soort waarop wordt gejaagd, zouden hierop moeten worden afgestemd. Vissers zijn dan niet meer de ”jagers van de zee” maar de verantwoordelijke beheerders ervan. Duurzame visserij is het credo, volgens het platform.

21


Natuur….Natuurlijk….. Volgens de Bijbel hebben wij mensen de taak om de aarde en de natuur goed te beheren. Dat staat al op de eerste bladzijde van de Bijbel. Want de schepping is van de Schepper. Wie geen eerbied heeft voor de schepping heeft geen eerbied voor de Schepper. De Bijbel vertelt dat er een breuk gekomen is tussen de mens en de Schepper. Dat is de zonde. Daardoor is de mens aangetast, maar ook de natuur. Maar in de Bijbel wordt ook verteld dat het anders kan. Als we weer naar God luisteren. Dan worden we goede rentmeesters over de schepping. In de Bijbel staat een waarschuwende gelijkenis over een slechte rentmeester. Onze aarde is oud. De 19e en 20e eeuw vormen maar een stukje van deze geschiedenis. Toch is de mens juist in deze tijd verwoestend met de aarde en de schepping bezig geweest. Het landschap veranderde ingrijpend, we bouwden fabrieken. Rijke landen stroomden vol met goederen. Grondstoffen werden omgezet in producten voor de mens. Auto’s, schepen , luchtverkeer en industrie hadden olie nodig waardoor de olie- en gasbronnen werden leeggepompt. De lucht werd vergiftigd. Nieuwe technieken en hoogtepunten in ontwikkelingen op mechanisch gebied werden uitgevonden. o.a: Batterijen,computers en chips Uitlaatgassen zorgden voor een gat in de ozonlaag. Maar de aarde werd ziek gemaakt.

Opdracht 38: a) Leg uit wat de oorzaak van alle milieuproblemen is. b) Denk je dat deze ontwikkelingen zo door kunnen gaan? Ja/Nee, omdat……………………………

22


Mensen zijn helemaal afhankelijk van de natuur. We kunnen niet leven zonder zuurstof en die zuurstof wordt gemaakt door de planten. We kunnen niet leven zonder voedsel en dat voedsel komt uit de natuur. Maar het gaat niet goed met de natuur. We leven te midden van drie elementen: Water, Lucht en Bodem. En alle drie worden vreselijk vervuild. Dat is levensgevaarlijk. De vraag wordt wel eens gesteld: ” Hoe lang we het kunnen volhouden op onze aarde.”

Je kunt milieuproblemen terugvoeren naar: Watervervuiling Luchtvervuiling Bodemvervuiling Opdracht 39: Geef van elk een korte toelichting.

Water is onmisbaar. • • • • •

We drinken het. We eten de vis die erin leeft. We zwemmen erin. We surfen erop. We hebben het nodig voor de landbouw, de veeteelt, dus voor al ons voedsel.

Water leeft! Er zitten een heleboel planten en dieren in die zo klein zijn dat je ze niet ziet. En die leven weer van zuurstof, koolzuur, zuren en zouten die in het water zitten. Water heeft een wonderlijke eigenschap dat het zichzelf kan reinigen van eigen afval.. als een vis doodgaat wordt het dode lichaam opgegeten door bacteriën. Dat zijn onzichtbare plantjes. Die maken daar weer nieuwe stoffen van. En die stoffen worden weer opgenomen door kleine plantjes zodat die groeien. En die plantjes worden weer opgegeten door kleine dieren. En die kleine dieren worde weer opgegeten door de vissen.

23


Zo is het een hele kringloop. Er zit een prachtig evenwicht in het levende water. Totdat de mens er zoveel troep ingooit dat het water zichzelf niet meer kan reinigen. Dan sterven de vissen, bacteriën en planten. Het water wordt verziekt door de rioleringen, waar ook de synthetische wasmiddelen en fosfaten door worden afgevoerd. De bacteriën in het water kunnen daar niet tegen op. Maar de grootste vervuiler is de industrie die giftige afval loost in de rivieren en de zee. Daar wordt het water doodziek van. Hierdoor raakt de zuurstof in het water op en gaat het water “dood”. Er zijn zuiveringsinstallaties die het wat zuiveren. Daardoor kun je drinkwater drinken uit de smerige Rijn en ons water komt uit de Beulakerweide, die ligt bij Giethoorn en Vollenhoven. De grote Olie rampen maken dat de dieren en de vissen geen leven meer hebben. Als we zo doorgaan vergiftigen we op den duur onszelf. Opdracht 40: a) Waarom is water onmisbaar? b) Wat is een kringloop? c) Wie is de grootste watervervuiler?

Leesstukje: Gevaarlijk drinkwater toen. Drinkwater kan gevaarlijk zijn. In vorige eeuwen werd ons land vaak getroffen dor besmettelijk ziekten door vervuil drinkwater In Utrecht en Amersfoort bleven de mensen vervuild grachtwater drinken. Hoewel ze pompen beschikbaar hadden met onbesmet water. Maar dat grondwater was ijzerhoudend en lusten ze niet. Het stadsbestuur waarschuwde: ” drink geen grachtwater want daarin verzamelt zich het vuil van alle stadsriolen. De uitwerpselen van de cholera-ziekte komen er ook in voor. Het is dus gevaarlijk voor de gezondheid” Maar die goede raad werd in de wind geslagen. Lees het stukje: “gevaarlijk drinkwater toen.” Opdracht 41: Leg uit waarom dit gevaarlijk was.

24


Gevaarlijk drinkwater n.u In de rivieren wordt door fabrieken afvalstoffen geloosd. Dit water wordt gebruikt voor drinkwater Opdracht 42: Leg uit waarom dit lozen zo gevaarlijk is..

Vraag 43:

Uitwerkopdracht:

Jullie bent op bezoek geweest bij Ecomare op Texel. Wat sprak je aan? Wat niet? Vind je het nuttig dat deze instelling er is? Niet met Ja of Nee antwoorden. Maar je antwoord uitleggen.

AFRONDENDE OPDRACHT:

Opdracht 44:

Zoek op Internet naar een organisatie die als doel heeft de zee en de visstand te beschermen. • Maak een kort verslag over z’n instelling of vereniging. • Beschrijf wat deze instantie doet. Zorg dat je aangeeft welke doelstelling de organisatie heeft. Wat deze organisatie wil bereiken en hoe of ze hun doel proberen te verwezenlijken. In iedere geval ook je eigen mening: Ben je het met deze instantie eens of niet eens? (Voorbeelden: Greenpeace, Behoud Waddenzee, Schone zee, Of: Vraag aan je leraar om instanties) Sluit af met een conclusie: Wat heeft dit met RENTMEESTERSCHAP te maken?

25


26


Thema 1  

Rentmeesterschap

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you