Page 1

Râ‚Źdakcja i korekta tekstu za pomoc4znak6w korektorskich i w trybie Sledzeniazmian jqzykowymijest po tosze tak,jak z normamipmwa:nie spos6bobj4i Z przepisami nimj wszelkichmozliwych syuacji. Zyciejest zb)-tbogate,zbyt r6horodne, zebydo kazdej s)'tuacjidalo siQstworzydspecjalnyparagraf.Podobniez jgzykiem: w tek5ciespotykamytak wiele form i problem6w,2eniejest mozliwe uregulowaniejch wsztstkich w osobnych przepisach. paragrafdwi s]'tuacjiradz4sobiem.in. przez Prawnicyz przyporz4dkowaniem wykladniQprawa:w specjalnychwydawnictwachwybitri specjalituiwskazuj4 jak nale2y zdarzeri. i odnosici4do konkretnych Gdy nie znajdujemy rozumiecwolqprawodawcy srQprzy rczwrqznnnrproaErnu JQzyKow q

zaslano\','i6siQ,iak rozwi4zywanesqproblemypodobne zalecanejest postgpo\ranieper analogiam.Gdy zaSju2zdecydujemysiq na okreilone rozwiazanie,nalezypamiQtai,aby by6 konsekwentnlan,zawszestosowaije w dalszlm tekscie. Konsekwencjaj esttez zelaz qzasadqedytorstwaw tych przypadkach,gdy norma pozostawiapisz4cemuswobodQ.Przy niekt6rychformachjqzykowychnie wydaje siQ itd. W tej sltuacji jednak narzucanieokedlonego rozwiqzatia: zakazywanie,nakazSryanie wolnosi autoB czy redaktoratakzeniejest absolutna:jest on zobligowanyswym wlasnyn wvborem.

l('r

Prqcsz tekstem na podanejlisciezaznacz te nizejtekst,a nastQpnie zamieszczony Ptzeczylai:uwalzr,ie redakcyjne, kt6remo7-na muprzypisac: z brakiemkonsekwencji niedoskonaloici zwiazane

na Swiecie Rozw6ifelietonistvki Historiafelietonistykiliczy prawietzy wieki. PieMsze teksty,noszAceSlady ,,stylu felietonowegof,jednak jeszcze nienazwane felietonami, znalazv sie wf "4'o[!4

Hv-TfT

periodyku bytiffVnooison w latach17'l'l-1714 -ich autorami U i*.'i ftf-K eele'. ,,Spectator" y- P,Jin J,:, t -

fetmln felietonzaczi bye uZywanyw 1803 roku, kiedy Julien Louis Geoffroywe t<tOry j " des d6batsf przeprowadzit eksperyment, francuskimczasopismie,,Journal polegalna przedtuzeniuo dodatkowqkartke kolumnygazety,na kt6rejzamie6cil fetmin felietonpochodziod francuskiegofeuille,co dodatekliteracko-rozrywkowy'.

oznacza1i56,feuillelonnatomiastto ,,kartkazlozonana czworof.Nazwama zwi4zek lr) kreskqi z faktem,i2 6w dodatekbyl oddzielonyod g6rnejczescitekstutypograficznq jako odrebnagraficzniei redakcyjniecalos63.Nazwafelietondotyczyla funkcjonowal w kt6rymznale26sie mogfyokreslonetresci. zatempewnegofragmentuczasopisma, ' \lozdzoiek A.-,Misttzolt)iefelietonu, Warsz^wa1999,s. 5. I Por. Chudzinski8., Fereton. Genezai ewolucjagatanku, Lw:l Dziennikantua i lwiat medi6w,rcd. Bat]â&#x201A;Źr2' E.. Krak6w 2000, s. 197. Chudzi6ski


w tej odcietej teksty,K6re dalej funkcjonowaly Wkrotcepojawilysie autonomiczne kreskqprzestzenigazety,ale juz same nazywanebyly felietonami.Byly to przede wszystkimrelacje z podr62y,opowiadania,recenzje,repertuarteatr6w,przeglqd

XIX wiekufelietonybytyV /i"fze na poczEtku wspomina, mody,ogloszenia4.Vstasinsxis stalym dzialem w gazecie codziennej, w kt6rym zamieszczano dla rozrywki czytelnik6wwiadomoscikulturalne,podawanew lekki spos6b.Zapotzebowaniena ten rodzajtekstu roslo, poniewazw pEsie stawalsie powoliodczuwalnynadmiar informacji.Ponadto felieton, z racji swojego lekkiego, ptzyjemnegocharakteru, przyciqgal nowych czytelnik6w.ZaczQla sie tez wkr6tce zmieniac tematyka poruszanaw felietonach- zaczel dominowadmodel mozaikowosci,co czyndo felieton nieprzewidywalnymi pozwalalo czesto dawai wrazenie nowosci, znudzeniu.Dawaloto takzewrazeniewolnosci,poniewazdob6rtematu zapobiegajqc byl dowolnyi zaleanyod autora.Felietonbyl tez - jak piszeStasiiski - intrygujecy pzez to, 2e lamal linearnocebktury - wymagal rozkladaniaciqg6w tekstowych zgodnie z graficznymi sugestiami i ponownego ich skladania na nowych, zasadach,w celu zrozumieniacalo6ci. Felietonpozwalaltakze kontekstualnych zlama6 insMucjonalnosci sformalizowanietekst6w zamieszczanychw prasie. jego nieoficjalny OdcieciefelietonukreskEsugerowalo,i tak bylo w rzeczywistogci, charakter.

A/0 boLD

't---<?#-

lt N DI KL tN L t W Polsce,podobniejak we Franc.ii,stosowanoterminfelietonna okreslenie jak tez l" pod kreskqw czasopismach, zamieszczonych zar6wnor6znych,,drobiazg6wl konkretnychtekst6w, dajacych sie lvyodrebnidsposr6d innych na podstawie i wewngtznych6. cechzewnetrznych specyficznych ZbigniewMitzne/ podaje,ze pierwszeteksty.majqcecharakterfelietonow,al9 . ,.

jeszczepod ta nazwE,to utworyVKrasickiego iVsohomotc{:;ff:r:t nie/wystqpuiace drukowanena lamach,,Monitoral(765-1784). Te Zartobliweutworylqczylyw sobie I D a Por. Wojr,:kM., Gatunl(iprdsowe,Lublin 2004. s. 203. Wojtak piszetu, ze forma i temaryka6wczesnych felieton6wodbiegalyznacznieod dzisiaj aanych. DziSzapewnetego typu tekstyopatrzonoby nagl6wkiem 'Rozmaitosci". ' StasiiskiP..oacrl..s.6. 6Por.Chudzinski 8., opcit, s. 198. 7Mitzner 2., Felieton,Iwtl Teo o i pruktyka dzienntldrullrd,red Golka B-, Kafel M , Mitaer Z , wanzawa 1961.s- I30.


tematyke rozrywkow4,anegdoty i przeglady m6d paryskich. Podobne formy felietonoweznalazly sie w ,,Ku2nicyt,pismie z okresu Sejmu Wielkiego.W tekstyfelietonowe, BrukowychfWilno, 1816-1822)zamieszczano ,,Wiadomo6ciach kt6re dotyczylyjuz nie temat6w rozrywkowych,ale politycznych,obyczajowych, i oswiatowychs. filozoficznych

nLt( W polowieXIX wieku felietonbyl juz znanymterminem.zostal takze stalym lr elementemprasy satyrycznej.Obecny byl w takich tytulach jak ,,Pszonka"na emigracji,,,WolneZarty",,,Mucha"i ,,Sowizdrzafw Kr6lestwie,,,Diabef'w Krakowiee. Felietony o tematyce niesatyryczn{ zamieszczaty,,DziennikLiteracki" (Wfadyslaw w odcinkach,felietonyV lXnoceqa t oziiski), ,,DziennikPoznaiski" (powieSciVKraszewskiego WadyslawaRabskiegoi StanistawaKozmiana),,,Prawda",,,GoniecPolski"lo.Ten ostatnizaslugujena szczeg6lneuwage,jako ze w nim w 1851roku CyprianNorwid

cnaorte,*"*.U'i" tekstpt.V9-k!jg9!!s opublikowal Jfe!:te!ffw kt6rymprOOo*ar

Tiir,,

gatunek. Do waznychpozycji nalezq takze: ,,KurierWarszawski",,,Niwa',,Kurier Codzienny'oraz ,,Tygodnikllustrowany",w kt6rychptzez 37 lal publikowaiswoje kronikiBoleslawPrusrl.KronikiPrusabraiypod uwageaKualnetematy,kt6remogly interesowaeczytelnik6w,a pisane byly lekkim, dowcipnymjgzykiem. Gatunek uprawianyprzeztego pisarzabyl formabardzozblizonydo tego,czymjest dzisiejszy juz sw6j warsztat,zawarljego gl6wne felieton.Nawet sam Prus, wypracowawszy

fetiebn# . wllJwagachnad pisaniem zalozenia

i{iu, tJ',

XX wiek to dalszy rozw6jpolskiejfelietonistyki.Na jego poczetkufelietony przedewszystkimw ,,LiberumVeto" w Krakowie.W dwudziestoleciu zamieszczano felietonypisanow ,,Szczutku", miedzywojennym ,,Cyruliku'i w kohcuw ,Szpilkach", K6re r6wniezprzodowalyw satyrzew PolsceLudowej.Felietonyw PolsceLudowej odnale26mozna takze w ,,TrybunieLudu", ,Zyciu Warszawy",,,Pzekroju'i wielu innvch.

dre

3lbidem. s. ll l. ' lbidem.s. 132. '" Chudzj'lskiE., op.ct , s. 198. " tbidem, s.204. Ibidern. "


H ' f r- u^uuraul I TftLIC. Mo fffru(

- __ - J

| -

sfo/u,L'trn, 'r^^!"iu, {*^n*Sl" '

>*tq"!*

p"JzUr Lo'l"isue

r

Uhw4ut

uuuittn

zo.r{r;"rr"o"L *Jog/,

L' 1r.7, t,*lat

V;T - wt"r;u^' vy^n, Ll"q, u^Al^- w>uAt^|ru- r^1- sort"i" W3jj l,'-

W.

-Lgp

,q*Ld

" r#;*tr

U-yE'1.'u^4 U

Rozwoj felietonistyki korekta  

Zamieszczam tekst pt. Rozwoj felietonistyki, oraz moje propozycje poprawek do niego.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you