__MAIN_TEXT__

Page 1


Inhoudsopgave 1. Samenvatting resultaten 2017 2. Verslag van de Raad van Commissarissen 3. Verslag van de directie 4. Missie, visie & strategie 5. Activiteiten 6. Balans & resultatenrekening 7. Organisatie 8. Corporate Governance

Š N.V. Bossche Investerings Maatschappij Juli 2018


2017: een succesvol 2017: een succesvol 2017: een su Totaal aantal huurders

538

33 bedrijven van buiten ‘s-Hertogenbosch gehuisvest

88 nieuwe huurders

28 nieuwe kantoorruimtes gecreeĂŤrd

13 interne verhuizingen


uccesvol 10 Startups verbonden aan ‘s-Hertogenbosch

3894 m2 opnieuw verhuurd

h

Fruitfunk: eerste investering Bosch Investeringsfonds

Voorbereiding Adriaen Willaertstraat


2. Verslag van de Raad Aanbieding

Hierbij bieden wij het verslag van de Raad van Commissarissen (RvC) aan over het boekjaar 2017. De jaarrekening is gecontroleerd door BDO Audit & Assurance B.V en op 1 Juni 2018 voorzien van een goedkeurende controleverklaring. De Raad stelt de Algemene Vergadering van Aandeelhouders voor de jaarrekening vast te stellen en het resultaat te verwerken in overeenstemming met het voorstel resultaatbestemming zoals opgenomen in de overige gegevens alsmede decharge te verlenen aan de directie en de Raad van Commissarissen.

Jaarrekening 2017

De Raad stelt vast dat het operationele resultaat over 2017 wederom sterk was en aanmerkelijk gunstiger is uitgevallen dan begroot. Het operationele resultaat (exclusief ongerealiseerde herwaarderingen) over 2017 bedraagt 1.476.797 (2016: 1.435.384 positief) en begroot was een operationeel resultaat van 823.000.

Mede door de relatief goede bezettingspercentages van de panden van de BIM, door investeringen in nieuwe ruimten in De Gruyter Fabriek en het complex in de Rietvelden en een licht aantrekkende huurdersmarkt heeft de BIM in 2017 per saldo een positief resultaat op de herwaarderingen kunnen realiseren van ruim 1,1 min (2016: 1,4 min positief). Begin 2018 heeft een update van de taxaties van vorig boekjaar plaatsgevonden door een onafhankelijke taxateur en is het complex De Vliert volledig opnieuw getaxeerd. De afwaardering die heeft plaatsgevonden op het complex De Vliert is voornamelijk het gevolg van verlaging van de huur van FCDB in verband met de situatie rond de tribune aan de Oostzijde. In 2016 is het pand aan de Grote Beer 41 door de vennootschap succesvol verkocht. Evenals in voorgaande boekjaren heeft de Raad frequent overleg gevoerd met de directie van de BIM over de positionering van de BIM op de kantorenmarkt. De Raad heeft vastgesteld dat de projecten Jamfabriek en Jamfabriek NXT succesvolle toevoegingen zijn aan de stad ‘s-Hertogenbosch. Het Bosch Investeringsfonds heeft in 2017 haar eerste participatie gerealiseerd.


d van Commissarissen Financiering

De herfinanciering door grootaandeelhouder Gemeente ‘s-Hertogenbosch in 2013 heeft er voor gezorgd dat de liquiditeitspositie van de BIM is geborgd. De Raad heeft vastgesteld dat gedurende 2017 in totaal 1,0 mln aan aflossingen op de leningen hebben plaatsgevonden (2016: 2,4mln). Dit is meer dan de onderliggende aflossingsschema’s ad 0,9mln. De aflossingen hebben geleid tot lagere rentelasten gedurende het boekjaar 2017. De liquiditeitsratio heeft zich als gevolg van de aflossing negatief ontwikkeld van 0,48 ultimo 2016 naar 0,43 ultimo 2017. Als gevolg van de positieve resultaten in 2017, is de solvabiliteits ratio toegenomen van 36% ultimo 2016 naar 40% ultimo 2017. Er kan gesproken worden van een redelijk solide eigen vermogen, maar de Raad voert frequent overleg met de directie van de vennootschap over mogelijkheden die de solvabiliteit kunnen verbeteren. De Loan to Value ratio (leningen og/vaste activa) laat zien welke waarde van het bezit met externe middelen is gefinancierd. In de huidige vastgoed beleggersmarkt wordt als gezonde vermogensverhouding 40% gehanteerd, waarbij sprake is van een risicobuffer. De BIM heeft ultimo 2017 een Loan to Value ratio van 52% (ultimo 2016: 56%),

zodat de vennootschap nog acties moet inzetten om de streefwaarde van 40% te bereiken. Een gunstiger Loan to Value ratio zat ook leiden tot lagere rentelasten, wat direct een positief effect heeft op de exploitatie van de BIM. De interest coverage ratio (ICR) geeft aan in hoeverre de vennootschap in staat is aan haar renteverplichtingen te voldoen. Hierbij wordt afgezien van eenmalige effecten, waaronder ongerealiseerde waardeveranderingen. Als gezonde norm voor vastgoedmaatschappij’en wordt hierbij een ratio gehanteerd van 1,25 tot 1,5. De BIM heeft in 2017 een ratio gerealiseerd van 2,7 (2016: 2,7). De Raad stelt vast dat de gezonde norm hiermee is gehaald, zodat dat de BIM aan haar renteverplichtingen kan voldoen.


Overige ontwikkelingen

De Raad heeft kennisgenomen van de rapportage van de fiscaal adviseur van de BIM aangaande de nieuwe regelgeving rondom de vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven. De BIM is als overheidsdeelneming per 1 januari 2016 vennootschapsbelastingplichtig. De Raad heeft vastgesteld dat de directie voldoende voorbereidingen heeft getroffen voor een succesvolle implementatie met ingang van boekjaar 2016. Per 11 oktober 2017 is op voordracht van de Raad van Commissarissen en de Directie de heer ir. Bert van der Els benoemd als commissaris in de plaats van de heer Anton van de Rijt die zijn maximale termijn van twaalf jaren in de Raad bereikt had. De heer Van der Els is voormalig CEO van NV Heijmans. Directie en Raad van Commissarissen zijn de heer Van de Rijt zeer dankbaar voor zijn tomeloze inzet voor de NV BIM gedurende die twaalf jaren.

Overleg en besluitvorming

De Raad vergaderde in 2017 in totaal 5 keer met de directie van de BIM. Tijdens de vergaderingen kwamen een aantal vaste onderwerpen aan de orde, zoals de strategie en de toekomst van de organisatie, de ontwikkelingen op de vastgoedmarkt, het meerjarenbeleid en de daarbij behorende begroting en de jaarrekening over het voorgaande boekjaar.

Corporate Governance

De Raad hecht grote waarde aan een transparante structuur van de organisatie en past waar mogelijk de Corporate Governance Code toe.

Deze is opgenomen in de laatste paragraaf van dit bestuursverslag over 2017. De BIM is geen beursgenoteerde vennootschap, maar de Raad is van mening dat deze code op onderdelen betekenisvol is voor een goede corporate govenance. In 2013 heeft de Raad een rooster van aftreden vastgesteld. Per 11 oktober 2017 is de heer Van der Els aangetreden en de heer Van de Rijt afgetreden. In het verslagjaar hebben geen relevante wijzigingen plaatsgevonden in de corporate governance-structuur en de naleving van de code. De jaarrekening wordt besproken met de directie en de accountant in de vergadering van 22 juni 2018.

Risico’s en interne risicobeheersingsystemen

De Raad bespreekt regelmatig met de directie van de BIM de risico’s die verbonden zijn aan de strategie en de aard van de organisatie. Deze zijn ook nog eens benoemd in de rapportage van de externe adviseur die ten grondslag ligt aan de herfinanciering van de BIM in 2013. Jaarlijks wordt de accountant van de BIM uitgenodigd door de Raad om bij de bespreking van de jaarrekening aanwezig te zijn. Hierbij wordt ook specifiek gesproken over de interne ricobeheersingssystemen. Door de Raad is vastgesteld dat de directie in het verslagjaar verder is gegaan met de ingezette procesoptimalisatie en dat er gestart is met de implementatie van een nieuw geïntegreerd informatie verschaffend systeem.

Tegenstrijdige belangen

Er hebben zich in 2017 geen transacties voorgedaan waarbij tegenstrijdige belangen van directie, commissarissen, aandeelhouders en/ of externe accountant speelden afspelen die van materiële betekenis zijn voor de vennootschap en/of de directie, commissarissen, aandeelhouders en/of externe accountant.


Ten slotte

Ook het jaar 2017 laat zich nog kenmerken door betere economische en marktomstandigheden. De kantorenmarkt in ‘s-Hertogenbosch laat vooralsnog een herstel zien. De organisatie heeft ondanks forse aanloop investeringen ten behoeve van het Grasso project, kunnen laten zien dat de financiële operationele resultaten aanmerkelijk beter dan de begroting 2017 zijn gehaald en heeft er voor gezorgd dat de liquiditeitspositie van de organisatie voor de korte termijn is geborgd. Op basis van de resultaten van 2017, de inmiddels ingezette acties en de voorlopige resultaten van 2018 is een positieve verwachting van de ontwikkeling van de BIM gerechtvaardigd. De gemeente ‘s-Hertogenbosch beschikt hiermede over een uniek economisch stimuleringsinstrument met voldoende waarborgen ten aanzien van de beschikbare middelen. Wij danken de directie en de medewerkers van de BIM voor hun inspanningen in het afgelopen jaar.

’s-Hertogenbosch, 22 juni 2018 ing. P.W.C.T. van der Steen, president L.J. Nelis RA Ir. B. van der Els S. van het Erve, MSc


3. Verslag van de directie terugblik 2017 In het jaar 2017 heeft de NV. Bossche Investerings Maatschappij (BIM) de in 2015 ingeslagen weg voortgezet. Dit heeft geleid tot wederom een zeer sterk operationeel resultaat en vereterking van de balans. In 2016 heeft de BIM met het overnemen van het beheer van de Tramkade, de opening van De Jamfabriek NXT en de oprichting van het Bosch Investeringsfonds B.V. (BIF) drie nieuwe activiteiten aan haar portfolio toegevoegd waarmee zij invulling geeft aan haar strategie gericht op een sterke economische structuur en grote economische bedrijvigheid in en rond ‘s-Hertogenbosch. Deze activiteiten hebben in 2017 verder tractie gekregen. Daarnaast is de BIM begonnen met opbouwen van het merk en community Grasso t.b.v. het gebouw dat zij in opdracht van de gemeente gaat beheren als bedrijfsverzamelgebouw voor ICT ondernemingen. Ontwikkelingen in de verhuurmarkt De markt voor bedrijfs- en kantoorruimten verbeterde in 2017. In ons pand aan de Rietveldenweg was dat het duidelijk zichtbaar. De BIM is van mening dat naast de fysieke omgeving van een gebouw, de bereikbaarheid, sfeer, beleving, netwerk en imago steeds belangrijker worden. Thematisering en actief community-management rondom fysieke locaties zullen daarom een grotere rol krijgen bij de BIM.

’s-Hertogenbosch ligt gunstig op de sterke economische as Eindhoven-Amsterdam maar blijft achter in de groei van werkgelegenheid. Ook binnen stad en regio ’s-Hertogenbosch zijn grote verschillen zichtbaar in verhuurbaarheid van bedrijfsmatig vastgoed afhankelijk van locatie.


De gemiddelde bezettingsgraden in m2 voor de panden in 2017 waren als volgt:

Busremise 100%

De Gruyter Fabriek 98%

De Brand 97%

De Rietvelden 86%

De Vliert 85%


Financiele ontwikkeling in 2017 Realisatie 2017

Realisatie 2016

Operationeel bedrijfsresultaat

+/+ €1.476.797

+/+ €1.435.384

Vastgoed waarderingsmutaties

+/+ €1.072.310

+/+ €1.367.851

Resultaat deelnemingen

+/+ €250.000

-/- €99

Totaal resultaat jaarrekening

+/+ €2.220.694

+/+ €2.623.410

Dankzij een continuering van de gestroomlijnde organisatie, scherpe focus en een geweldige inzet van haar medewerkers heeft de BIM in 2017 wederom een sterk operationele resultaat behaald. De solvabiliteit heeft zich in 2017 in positieve zin ontwikkeld als gevolg van aflossingen op leningen ter hoogte van 1.000.000 en de herwaardering op het vastgoed van de BIM. Ultimo 2017 bedroeg de solvabiliteit 40%, ultimo 2016 bedroeg deze 36%. De Loan-to-value (0,52) Is verbeterd ten opzichte van 2016 (0,56).

In de huidige marktomstandigheden verwacht de BIM nog ongeveer 4 jaar nodig te hebben om tot een waarde te komen van 0,4 die door de RvC als doel is gesteld. Als gevolg van de aflossingen op leningen ad € 1,0 mln en de gepleegde investeringen gedurende 2017, is de liquiditeit van de BIM afgenomen. De liquiditeitsratio ultimo 2017 bedraagt 0,43 (2016: 0,48).


Stimuleringsativiteiten

Binnen BLSF is het belang van Protix Biosystems B.V. succesvol verkocht. Vanuit het Bosch Investeringsfonds (BIF) is in 2017 een eerste participatie gerealiseerd. Voor 2018 verwacht het BIF verdere investeringen te kunnen doen. De BIM een van de initiatiefnemers van het Platform Driven by Data. Het platform is opgericht om ondernemers te helpen productiever te worden door de slimme inzet van data. De eerste activiteit van Driven By Data is het MKB Data Lab waarin Bossche ondernemers geholpen worden waarde te creëren met data. De BIM kan middels het MKB Data Lab beter inzicht krijgen in de verzoeken die haar huurders in hun panden doen. Door de (mogelijk) nieuwe inzichten hoopt de BIM haar dienstverlening efficiënter te maken.

Personele bezetting

Gedurende het jaar 2017 waren bij de BIM gemiddeld 14,9 (fte) werknemers in dienst tegenover 14,8 (fte) in 2016. Er zijn nieuwe medewerkers aangetrokken voor de projecten Grasso en voor de afdeling beheer. Daarnaast is er een nieuwe financieël manager aangetrokken per 1 december 2017 en een nieuwe manager vastgoed per 1 januari 2018.

Winstbestemming

Gezien de nog zwakke balans zal de directie voorstellen voor het verslagjaar het dividend te passeren en vast te stellen op nihil.


Vooruitb

Vooruitb

De markt voor bedrijfsma in 2018 verder verbetere van hoge kwaliteit en op De markt voor bedrijfem bezettingsgraden tegen in 2018 verder verbetere kunnen realiseren. De van hoge kwaliteit envele op kantoorobjecten wonin bezettingsgradennaar tegen het centrum van de stad en d kunnen realiseren. De vele dan voorheen. Met name kantoorobjecten naar wonin van goedkopere het centrum van deopslagrui stad en d bedrijfsruimten ko dan voorheen. dient Met de name worden besteed. Voor kant van goedkopere opslagrui richting kleineredient ruimtes bedrijfsruimten de do ko worden besteed. Voor kant De BIMkleinere verwacht over do 2 richting ruimtes operationeel resultaat te k lager liggen dan in 2017 De BIM verwacht o verin 2v in nieuwe projecten. operationeel resultaat te k lager liggen dan in 2017 in v Winstverwachting in nieuwe projecten.2018 De directie verwacht in omstandigheden, Winstverwachting een 2017 o ±De€ 1.000.000 te realiseren. directie verwacht in omstandigheden, een opera Continuïteit € 1.000.000 te realiseren. De in 2013 met de gem gemaakte afspraken inzake d Continuïteit van bestaande leningen ge De in 2013 met de gem de continuïteit vaninzake de ond gemaakte afspraken gewaarborgd. van bestaande leningen ge de continuïteit van de on Risicomanagement gewaarborgd. Risicomanagement vormt onderdeel van de besturing Risicomanagement is gestart met hetvormt verde Risicomanagement risicomanagementproces. onderdeel van de besturing vaststellen van de is gestart met het risicoh verde inventarisatie van risico’s, risicomanagementproces. noodzakelijke vaststellen vanbeheersmaa de risicoh en uitvoeren van de inventarisatie van beheer risico’s, en monitoren daarvan en i noodzakelijke beheersmaa het beleid. Invan 2017 verd en uitvoeren dezijn beheer risicomanagement te veran en monitoren daarvan en i het beleid. In 2016 zijn verd risicomanagement te veran


blik 2018

atig onroerend blik 2018 goed zal

en. Maar alleen objecten p toptocaties zullen matig onroerend goedhoge zal tarieven en.aantrekkelijke Maar alleen objecten met name p conversies toptocatiesvanzullen hoge ngen maakt het in aantrekkelijke aanbod tarieven direct daarbuiten beperkter conversies van met name engen in maakt de beschikbaarheid het aanbod in imten, atelierruimten en direct daarbuiten beperkter omende aandacht te e in dejaren beschikbaarheid toorruimtes blijft de trend imten, atelierruimten en oorzetten. omende jaren aandacht te toorruimtes blijft de trend 2018 wederom een sterk oorzetten. kunnen behalen, al zal dit verband met investeringen 2018 wederom een sterk kunnen behalen, al zal dit verband met investeringen

n 2018, onder normale operationele winst van n. 2018, onder normale ationele winst van ruim

meente ‘s-Hertogenbosch de aflossingsverplichtingen even de ‘s-Hertogenbosch verwachting dat meente nderneming voldoende is de aflossingsverplichtingen even de verwachting dat nderneming voldoende is

een steeds belangrijker g van de BIM. De directie ereen ontwikkelen van een steeds belangrijker hiervan is het gStartpunt van de BIM. De directie houding, vervolgens er ontwikkelen van een ,Startpunt het vaststellen de hiervanvan is het atregelen, implementeren houding, vervolgens een rsmaatregelen, het toetsen , het vaststellen van de indien nodig bijstellen van atregelen, implementeren dere stappen gezet om het rsmaatregelen, het toetsen nkeren in de organisatie. indien nodig bijstellen van dere stappen gezet om het nkeren in de organisatie.


Marktrisico De volgende risico’s worden op dit onderkend Financieringsrisico De volgende risico’s worden opmoment ditMarktrisico moment onderkend Financieringsrisico De BIM beweegt zich thans inaantrekken eeneen uiterst Het aantrekken vanvan vreemd vermogen door de directie: De BIM zich thans in uiterst lastige De in 2013 met de gemeente ‘s-Hertogenbosch Het vreemd vermoge door de directie: De in 2013 met de gemeente ‘s-Hertogenbosch lastige marktomgeving van bedrijfsonroerendgoed. risico’s met zich mee ten aanzien van hethet rend * Marktrisico; marktomgeving van bedrijfsonroerendgoed. De gemaakteafspraken afsprakeninzake inzake deaflossingsverplichtingen aflossingsverplichtingen risico’s met zich mee ten aanzien van r * de Marktrisico; gemaakte De waarde vastgoed beïnvloedDe door een vanvan dewordt organisatie. BIM maakt gebru * * geven Financieringsrisico; van van hethet vastgoed wordt beïnvloed door een vanbestaande bestaandeleningen leningen geven deverwachting verwachtingdat dat waarde de organisatie. De BIM maakt ge Financieringsrisico; van de veelheidvan vanfactoren.’waaronder factoren, waaronder devooruitzichten vooruitzichten vreemd vermogen omom eeneen deeldeel vanvan hethet va * de* Operationeel risico; de de continuïteit continuïteit van van de onderneming voldoende vreemd vermogen Operationeel risico;isis veelheid de onderneming voldoende met betrekking tot de economische groei, het mee te financieren. Wanneer er sprake * IT-risico; met betrekking tot de economische groei, het gewaarborgd. mee te financieren. Wanneer er spra * IT-risico; gewaarborgd. inflatietempoenendedehuurstromen. huurstromen. Daarnaast kanvastgoed, de waardedaling vanvan hethet vastgoed, hetgeen * * Uitbestedingsrisico; inflatietempo waardedaling hetge Uitbestedingsrisico; waarde van het vastgoed fluctueren ten gevolge van enkele jaren plaatsvindt, komt deze waard risico. Risicomanagement * * Juridisch enkele jaren plaatsvindt, komt deze wa Juridisch risico. Risicomanagement marktwijzigingen in vraag en aanbod en wijzigingen ten laste van het eigen vermogen. De Elk onderkend risico bevat meerdere Daarnaast speci-fieke kan de waarde van het vastgoed fluctueren Risicomanagement vormt een steeds belangrijker ten laste van het eigen vermogen. De Elk onderkend risico bevat meerdere specifieke Risicomanagement vormt een steeds belangrijker op de gebruikersmarkt. Hoe groter de fluctuatie in financiering blijft namelijk gelijk. De risico’s waarop beleid beheersmaatregelen ten gevolge van van marktwijzigingen in vraag onderdeelvan vande debesturing besturing vanwaarop Deen directie blijften aanbod namelijk gelijk. De risico’s en beheersmaatregelen van financiering onderdeel van dedeBIBIM. M.beleid De directie dedat ontwikkeling van deze factoren, des is ingroter combinatie metmet de zijn.zijn. De De zwaarte vanvan dat en wijzigingen beleid en en die op die de marktomstandigheden gebruikersmarkt, Hoetegroter gestart met met het hettoepassing verder ontwikkelen van een marktomstandigheden in de combinatie toepassing zwaarte beleid isis gestart verder onhvikkelen van een het marktrisico. De BIM kan zich niet weren tegen vooruitzichten voor de Nederlandse vastgoed beheersmaatregelen is afgestemd op fluctuatie de omvang in de van ontwikkeling van deze factoren, des te risicomanagementproces. Startpunt hiervan is het vooruitzichten voor de Nederlandse vastg beheersmaatregelen is afgestemd op de omvang van nsicomanagementproces. Startpunt hiervan is het deze macro-economische factoren die het tot eenkan terughoudende opstelling vanv risico. NietNiet alle risico’s wegen voor groter deis BIM hetBIM marktrisico. even De BIM zich niet waarde weren vaststellen van van de de het risicohouding, vervolgens een tot een terughoudende opstelling het risico. alle risico’s wegen voor de even leidtleidt vaststellen risicohouding, vervolgens een verloop vanerkend: het vastgoed bepalen. De BIM kan tenten aanzien vanvan hethet financieren vanvan va zwaar. De volgende risico’s worden tegen grootst deze erkend: macroeconomische factoren die het inventarisatie van van risico’s, risico’s, het vaststellen van de als aanzien financieren zwaar. Devaststellen volgende risico’s worden als grootst inventarisatie het van de echter wel zorgen door middel bepalen. van het ontwikkelen Marktrisico, waarde vertoop van het vastgoed De BIM kan noodzakelijke beheersmaatregelen, beheersmaatregelen, implementeren en Marktrisico,Financieringsrisico, Financieringsrisico, enOperationeel Operationeel noodzakelijke implementeren van aantrekkelijke, concepten envan goed Inflexibele 2013 zijnvan allehet leningen de BIM onderge risico. wel zorgen door micMel ontwikkelen enuitvoeren uitvoerenvan vande debeheersmaatregelen, beheersmaatregelen, hettoetsen toetsen echter In 2013 zijn alle leningen van de BIM ond risico. en het beheer van de panden dat de bezettingsgraden en de grootaandeelhouder ’s-Hertogen flexibele concepten engemeente goed enmonitoren monitorendaarvan daarvanen enindien indiennodig nodigbijstellen bijstellenvan van van aantrekkelijke, bij bij grootaandeelhouder gemeente ’s-Herto en huurstromen de gewenste niveaus uitkomen. Hierbij overeengekomen datdat op op basis van de op panden dat de isbezettingsgraden en de hetbeleid. beleid.InIn2017 2016zijn zijn verdere stappengezet gezetom omhet het beheer Hierbij is overeengekomen bas Marktrisico het verdere stappen Marktrisico beschikbare aflossingscapaciteit, wordt a huurstromen op de gewenste niveaus uitkomen. risicomanagement te verankeren in de organisatie. beschikbare aflossingscapaciteit, wordt BIM zich thanszich inDe eenmet uiterstname in een risicomanagement te De verankeren organisatie. De beweegt BIMin debeweegt Financieringsrisico Hiermee wordt vermeden dat bij eve De volgende risico’s worden momentonderkend onderkend lastige marktomgeving vanbedrijfsonroerendgoed. bedrijfsonroerendgoed. De Hiermee wordt vermeden dat bij volgende nsico’s worden op op ditdit moment marktomgeving van Het aantrekken vermogen brengt liquiditeitskrapte tochtochrisico’s moet doorde dedirectie: directie: De waarde liquiditeitskrapte moetworden wordena waardevanvan vastgoed wordt beïnvloed door het het vastgoed wordtFinancieringsrisico beïnvloed door van een vreemd met zich mee ten aanzien van het rendement van waardoor de organisatie in liquiditeitsproblem Het aantrekken van vreemd vermogen brengt risico’s * Marktrisico; waardoor de organisatie in liquiditeitsprob door een veelheid van factoren, waaronder de * Marktrisico; veelheid van factoren, waaronder de vooruitzichten de economische organisatie. De BIM maakt gebruik van vreemd kunnen komen. zich mee aanzien van het rendement van Financieringsrisico; kunnen komen. vooruitzichten met betrekking tot met * * Financieringsrisico; met betrekking tot de economische groei,ten het vermogen om De eenBIM deelmaakt van het vastgoed mee te de organisatie. gebruik van vreemd Operationeelgroei, risico; het inflatietempo de huurstromen. * * Operationeel risico; inflatietempo en de en huurstromen. Daarnaast financieren. Wanneer er sprake is van waardedaling vermogen om een deel van het vastgoed mee te IT-risico; Operationeel risico Daarnaast kan de waarde van het vastgoed * * IT-risico; kan de waarde van het vastgoed fluctueren Operationeel risico van het vastgoed, hetgeen reeds enkele jaren financieren. Wanneer er sprake is van waardedaling Uitbestedingsrisico; is van belang datdat de de BIMBIM in control is fluctueren ten gevolge marktwijzigingen vraag en HetHet * * Uitbestedingsrisico; is van belang in control ten gevolge van van marktwijzigingen in invraag plaatsvindt, komt deze waardedaling ten laste van van het vastgoed, hetgeen reeds jaren Juridischrisico. risico. operatie. Bij de is de en aanbod aanbod en gebruikersmarkt. * * Juridisch operatie. Bij BIM deenkele BIM is verantwoordelijkhe de verantwoordelij en wijzigingen wijzigingen opopdede gebruikersmarkt. hetontwikkeling eigen komt vermogen. De externe financiering blijft plaatsvindt, dezehet waardedaling tensturen laste van hetoperationele Elk onderkend onderkend risico risico bevat meerdere speci-fieke beheersen en op operationele risico Hoebevat groter de de fluctuatie in de ontwikkeling vanvan Elk meerdere specifieke het beheersen en sturen op ri Hoe groter fluctuatie in de namelijk gelijk. De huidige marktomstandigheden eigen vermogen. De externe financiering blijft namelijk risico’s waarop beleid en beheersmaatregelen van lijn belegd. Daarbij’ wordt gebruik gemaakt van deze factoren, desdes te te groter is het marktrisico. risico’s waarop beleid en beheersmaatregelen van deze factoren, groter is het marktrisico. lijn belegd. Daarbij wordt gebruik gemaakt v in combinatie met beheersinstrumenten, debeheersinstrumenten, matige vooruitzichten voor De huklige marktomstandigheden in combinatJe toepassingzijn. zijn.De Dezwaarte zwaartevan vandat datbeleid beleiden endie die gelijk. waaronder organisat toepassing waaronder organ de deze Nederlandse vastgoedmarkt, tot een met de matige vooruitzichten voor deleidt Nederlandse beheersmaatregelenDe is afgestemd op de omvang vantegen functiescheiding, procedurecontroles, auto BIM kankan zich niet weren macrobeheersmaatregelen zijn afgestemd op’de omvang functiescheiding, procedurecontroles, a De BIM zich niet weren tegen deze macroterughoudende opstelling van banken ten aanzien van vastgoedmarkt, leidt tot een terughoudende het risico. Niet alle risico’s wegen voor de BIM even profielen, afgedwongen workflows en rapp economische factoren die het waarde verloop van van het risico. Niet alle risico’s wegen voordiedehet waarde verloop van profielen, afgedwongen workflows en ra economische factoren het financieren van vastgoed. In 2013 opstelling banken tenmet aanzien van zijn het alle financieren zwaar. De volgende worden alsbepalen. grootst met signaalfuncties. In leningen 2017 zijnzijn meerdere het vastgoed bepalen. Deerkend: BIM kankan echter welvan zorgen BIM even zwaar, Derisico’s volgende risico’s worden als signaalfuncties. In 2017 meerd het vastgoed De BIM echter wel zorgen van de BIM ondergebracht bijleningen grootaandeelhouder van vastgoed. In 2013ingezet zijn alle van degaan BIM Marktrisico, envan die ertoe moeten leiden datdat info door middel van hetOperationeel ontwikkelen aantrekkelijke, grootst erkend:Financieringsrisico, Marktrisico. Financieringsrisico, en van ingezet die ertoe moeten gaan leiden door middel het ontwikkelen van aantrekkelijke, gemeente ondergebracht bij grootaandeelhouder Gemeente risico. betrouwbaarder en sneller toegankelijk is. concepten en goed beheer van de panden Operationeel nsico. flexibele flexibele concepten en goed beheer van de panden betrouwbaarder en sneller toegankelijk is. ’s-Hertogenbosch. overeengekomendat datop op ‘sHertogenbosch. datdat de de bezettingsgraden en en de de huurstromen op op de Hierbij bezettingsgraden huurstromen deHierbijisisovereengekomen basis van de beschikbare aflossingscapaciteit, wordt gewenste niveaus uitkomen. gewenste niveaus uitkomen. basis van de beschikbare aflossingscapaciteit, wordt afgelost.Hiermee Hiermeewordt wordtvermeden vermedendat datbij bijeventuele eventuele afgelost. liquiditeitskrapte toch toch moeten moet worden worden afgelost, afgelost, liquiditeitskrapte waardoor de organisatie in liquiditeitsproblemen zou waardoor de organisatie in liquiditeitsproblemen zou kunnenkomen. komen. kunnen

Continuïteit Continuïteit


brengt en brengt dement rendement uik vanvan ebruik astgoed t vastgoed is van ake is van neen reeds reeds dedaling aardedaling externe De externe huidige e huidige t matige de matige dmarkt, goedmarkt, banken van banken astgoed. vastgoed.

ebracht dergebracht nbosch. ogenbosch. vanvan de de sis afgelost. t afgelost. entuele eventuele afgelost, afgelost, men zouzou blemen

Bestuursorganen van de vennootschap

In het jaar 2017 was de Raad van Commissarissen als volgt samengesteld: . • De heer ing. P.W.C.T. van der Steen, president-commissaris, (vanaf 2008) • De heer L.J. Nelis RA (vanaf 2010) • De heer S.T. van het Erve, MSc (vanaf 2016) • De heer A. van de Rijt (tot 11 oktober 2017) • De heer ir. B. van der Els (vanaf 1 1 oktober 2017) In hetjaar2017 was de heer drs. M.M.M. Horsten enig statutair directeur.

Aanbieding jaarrekening

Hierbij bied ik u aan de Jaarrekening over 2017 met bijbehorende bijlagen en overige gegevens, alsmede de controleverktaring. Het preadvies van de Raad van Commissarissen en het voorstel van de winstbestemming is eveneens daarin opgenomen. Conform de statutaire bepalingen wordt aan de aandeelhouders gevraagd goedkeuring aan deze stukken te geven.

l inis haar in haar eid voorvoor jkheid o’s in de isico’s in de nvan diverse diverse torische nisatorische orisatieautorisatieportages apportages e acties dere acties ormatie informatie

‘s-Hertogenbosch, 22 juni 2018 Drs. Maurice M.M. Horsten Directeur


4. Missie, visie & strategie

Missie De BIM stimuleert de economische bedrijvigheid en werkt aan versterking van de economische structuur in ‘s-Hertogenbosch.

Visie

‘s-Hertogenbosch in de top 5 ondernemende steden in Nederland.

S trategie a)

Huisvesten: passende huisvesting bieden aan MKB-ondernemers.

b)

Participeren: door middel van financiële participaties starters en groeiers ondersteunen.

c)

Verbinden: ondernemers onderling verbinden en verbinden met overheden en onderwijs instellingen.

d)

Ondersteunen: ondernemers en gemeente ‘s-Hertogenbosch ondersteunen in de uitvoering van haar economisch beleid.


In februari 2015 heeft de BIM haar missie, visie en strategie helder gefomuleerd en intern en extern gecommuniceerd. Als publieke onderneming acteert de BIM daar waar de markt faalt, en blijft weg daar waar de markt goed functioneert. Dit betekent dat (nadruk op) verschillenden activiteiten door de tijd verschilt, al naar gelang de behoeften in de markt. Voor de crisis in 2008 was bijvoorbeeld het verkrijgen van kredieten voor ondernemingen in de private markt eenvoudiger dan vandaag de dag.

Strategische doelen a) Continuïteit BIM a. Rendement op het eigen vermogen van 4% b. Sterke balans I. Loan to value Streefwaarde: 0,4 II. Debt coverage ratio Streefwaarde: 1,5 III. Interest coverage ratio Streefwaarde: 2,0 IV. Solvabiliteit Streefwaarde: 0,5 b) Stimuleren economie a. Huisvesten van meer dan 15 bedrijven van buiten ‘s-Hertogenbosch per jaar met in totaal meer dan 45 werknmers (gemiddeld 3). b. Huisvesten van meer dan 30 starters per jaar met in totaal meer dan 60 werknemers (gemiddeld 2). c. Doorgroei binnen BIM-panden facili- teren van meer dan 15 bedrijven per jaar. d. Doorgroei van meer dan 10 bedrijven naar niet BIM-panden in ‘s-Hertogenbosch. e. Creëren van meer dan 25 banen per jaar middels bedrijfsgroei in bedrijven waarin BIM participeert. f. Doorlopend opzetten, onderhouden en participeren in minimaal 10 relevante netwerken in en rond ‘s-Hertogenbosch.

Uiteindelijk beoogt het beleid van de BIM een bijdrage te leveren aan een gezonde, innovatieve en competitieve economie in en rond ‘s-Hertogenbosch waarin zo veel mogelijk mensen een baan vinden en kunnen participeren in dit belangrijke onderdeel van onze samenleving. De ondernemers moeten ondernemen, de overheid dient een klimaat te scheppen waarin ondernomen kan worden en waarin ondernemen loont. Hier ligt de opdracht van de BIM: een belangrijke bijdrage leveren aan dit klimaat. Daar zijn haar vier strategische pijlers op gericht.


5. Activiteiten globaal overzicht Hieronder volgt een overzicht van de huidige activiteiten van de BIM gerangschikt per strategische pijler. Sommige activiteiten raken meerdere pijlers, hieronder zijn de belangrijkste pijlers die zij raken opgenomen: A) Huisvesten a. Vastgoed in eigendom I. De Gruyter Fabriek II. Stadion de Vliert III. BIM Centrum de Rietvelden IV. BIM Centrum De Brand V. Busremise b. Vastgoed in beheer I. De Poeldonk (commercieel en technisch beheer) II. Boschveld (commercieel en technisch beheer) III. Tramkade (commercieel en technisch beheer) B) Participeren I. Brabant Life Sciences Seed Fund (BLSF) II. Bosch Investeringsfonds (BIF) C) Verbinden I. De Jamfabriek II. De Jamfabriek NXT III. De Grasso D) Ondersteunen I. Financieel beheer, administratie en secretariaat NV MEI II. VVE de Brand


Bestaand De Gruyter Fabriek De Vliert De Rietvelden De Brand Busremise Poeldonk Boschveld De Tramkade BLSF Bosch Investeringsfonds De Jamfabriek De Jamfabriek NXT NV MEI VVE de Brand Grasso Adriaen Willaertstraat

Huisvesten

Participeren

Verbinden

Ondersteunen


Initiatieven 2017 Bosch Investeringsfonds

In 2016 is het Bosch Investeringsfonds (BIF) opgericht. BIF helpt veelbelovende ondernemingen in de regio ’s-Hertogenbosch verder te groeien en succesvol te zijn. Het is een publiek-privaat investeringsfonds van de gemeente ’s-Hertogenbosch en private investeerders die de handen ineenslaan om de regionale economie te stimuleren, innovatieve ondernemingen te ondersteunen en werkgelegenheid te creëren. De focus van dit fonds ligt op AgriFood Health, Big Data en Clean-Tech. Vanuit het Bosch Investeringsfonds (BIF) is in 2017 door het bedrijf Fruitfunk een eerste participatie gerealiseerd. Voor 2018 verwacht het BIF verdere investeringen te kunnen doen.

De Gruyter Fabriek zet zich in voor het milieu

Sinds afgelopen jaar kunnen ondernemers uit De Gruyter Fabriek gebruikmaken van de Gruyterdeelauto. De auto met de naam ‘Piet’ is volledig elektrisch en kan gereserveerd worden via een applicatie. Daarnaast heeft De Gruyter Fabriek in 2017 de eerste fietsenstalling geplaatst met geïntegreerde zonnepanelen. De fietsenstalling biedt plaats aan 100 fietsen en voor eventuele elektrische fietsen zijn er oplaadpunten beschikbaar. De zonnepanelen leveren in totaal ongeveer 9.000 KWh per jaar op

Grasso

In 2017 is het begin gemaakt voor de opbouw van een ICT-community in het Grasso pand en het naastgelegen Grenco. De Grenco zit anno 2018 helemaal vol met ICT-ondernemers. De Grassocommunity zal compleet zijn bij de opening van het monumentale Grasso hoofdkantoor circa 2019.

BIM BREAK

De afgelopen jaren heeft de BIM voor zijn/haar huurders verschillende BBQ’s georganiseerd per pand. Sinds afgelopen jaar is het een gezamelijke viering geworden. De eerste editie van BIM BREAK vond plaats op de Tramkade waar vele huurders uit verschillende panden zijn samengekomen. Anno 2018 zal dit evenement verder gaan onder de naam BIM Borrel & Bites.


Startups in De Jamfabriek


Scale-ups in De JamfabriekNXT


Alumni van De Jamfabriek


6. Balans en resultatenrekening Balans per 31 december 2017

31 december 2017

31 december 2016

Activa Materiële vaste activa 42.927.663 41.676.163 Financiële vaste activa 3.052.790 3.056.723 Vaste activa 45.980.453 44.732.886 Vlottende activa Kortlopende vorderingen 407.244 613.580 407.244 613.580 Liquide middelen 1.147.698 1.695.208 Totaal activa 47.535.395 47.041.674 Passiva Eigen vermogen 19.001.546 16.780.852 Voorzieningen Langlopende schulden

Kortlopende schulden Totaal passiva

In euro’s, vóór voorgestelde resultaatbestemming

764.037 185.624 24.277.959

25.277.955

3.491.854

4.797.243

47.535.395

47.041.647


Resultatenrekening 2017

2017

Huuropbrengsten 4.457.567 4.329.260 Bruto verkoopopbrengsten 0 265.000 4.457.567 Overige bedrijfsopbrengsten 524.485 Som der bedrijfsopbrengsten 4.982.052 Exploitatiekosten 711.791 525.664 Kostprijs verkochte panden 0 249.000 Afschrijvingen materiĂŤle vaste activa 100.277 154.265 Ongerealiseerde waardeveranderingen 1.072.310- 1.367.851- Overige bedrijfskosten 1.835.318 1.778.018 Som van de bedrijfslasten 1.575.076 Bedrijfsresultaat 3.406.976 Saldo rentebaten/(lasten) 857.869- 928.662Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belasting 2.549.107 Mutatie latente belastingen 578.413- 179.726 Resultaat deelnemingen 250.000- 99 328.413- Resultaat na belastingen

2.220.694

2016

4.594.260 476.733 5.070.993

1.339.096 3.731.897

2.803.235

179.825- 2.623.410

In euro’s Deze balans en resultatenrekening zijn ontleend aan de gecontroleerde jaarrekening van de NV BIM over 2017.


7. Organisatie

Bij de BIM werken momenteel 23 medewerkers verdeeld over zes afdelingen te weten communicatie, projecten, commercieel, beheer, receptie en administratie en de directie. Daarnaast huurt de BIM via Weener XL doorlopend verschillende mensen met afstand tot de arbeidsmarkt in die receptiewerk verrichten en besteedt de BIM bepaalde werkzaamheden uit aan Weener XL ten behoeve van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Deze arbeidsplaatsen zijn niet meegenomen in het hierboven vermelde aantal van 23. Het geplaatste aandelen kapitaal van de BIM is momenteel voor 99% in handen van de gemeente ‘s-Hertogenbosch. Het 1% aandeel dat voorheen door de Kamer van Koophandel werd aangehouden is door de BIM teruggekocht bij de samensmelting van alle Kamers van Koophandel tot één landelijke kamer.

De Raad van Commissarissen (RvC) voert de toezichthoudende functie uit. De directie van de BIM wordt door de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) benoemd en legt verantwoording af aan de RvC. De RvC wordt benoemd door, en legt verantwoording af aan, AvA. De enige aandeelhouder van de BIM namelijk de gemeente ‘s-Hertogenbosch, wordt in de AvA vertegenwoordigd door de wethouder van economische zaken. De jaarrekeningen van de BIM worden steeds door een externe accountant van een goedkeurende verklaring voorzien voordat zij aan de AvA ter goedkeuring en vaststelling worden aangeboden. De accountant wordt benoemd door de AvA.


AvA RvC

Directie Communicatie

Commercieel

Projecten

Beheer

Administratie


8. Corporate Governance Hoewel de N.V. Bossche Investerings Maatschappij (BIM) geen beursgenoteerde vennootschap is, zijn de directie en de RvC van de BIM van opvatting dat de code op onderdelen betekenisvol is voor een verdere implementatie van een goede corporate governance. In dit hoofdstuk geeft de BIM aan op welke wijze en in welke mate zij invulling geeft aan de naleving van de code.

Naleving en handhaving van de code

Over de naleving en handhaving van de code zal jaarlijks worden gerapporteerd aan de aandeelhouders en als agendapunt ter bespreking in de Algemene vergadering van Aandeelhouders worden voorgelegd.

Het bestuur

Ten aanzien van de principes en de bepalingen die onder taak en werkwijze van het bestuur (c.q. de directie) zijn opgenomen, geldt dat deze in hoofdzaak worden toegepast. Het instrumentarium dat de directie daarvoor hanteert, bestaat vooral uit het meerjarenbeleidsen actieprogramma, de (meerjaren)begroting, rapportages over de vastgoedportefeuille en de op de organisatie toegesneden administratieve organisatie en interne beheersmaatregelen. In het bestuursverslag rapporteert de directie over de werking van het interne risicobeheersings- en controlesysteem. Dit systeem is intern bij de medewerkers van de BIM bekend. Periodiek wordt hierover gerapporteerd aan de RvC.

Afgezien is van publicatie van de bezoldiging van de directie. Wel melden wij hier dat de bezoldiging van de directie geen variabel deel kent. De bezoldiging is dus niet afhankelijk van de prestaties van de organisatie of maatschappelijke resultaten. De pensioenregeling van de directie is conform de regeling van de overige medewerkers. De BIM valt buiten de reikwijdte van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT). Bij de BIM zijn echter geen medewerkers aangesteld waarvan de bezoldiging boven de WNT uitkomt. Dit geldt eveneens voor de directie van de vennootschap. Tevens wordt volledigheidshalve vermeld dat directie, leden van de RvC en de medewerkers van de BIM geen aandelenbezit hebben in de BIM. BIM kent een informele klokkenluidersregeling, waarbij de voorzitter van de RvC optreedt als contactpersoon. BIM heeft in 2017 deze informele regeling geformaliseerd. Zo’n regeling voorziet in de mogelijkheden tot het melden van gesignaleerde misstanden. In 2017 zijn geen misstanden gemeld. De BIM houdt zich aan het gestelde in de code over belangenverstrengeling. Mocht een mogelijke belangenverstrengeling tussen de directie en de vennootschap aan de orde zijn, dan wordt daarover gerapporteerd in het bestuursverslag. In 2017 was er geen sprake van een belangenverstrengeling.


De Raad van Commissarissen (RvC)

We voldoen aan de diverse bepalingen die de code stelt op het gebied van de deskundigheid en de samenstelling van de raad: de gewenste deskundigen, waaronder een financiële expert, zijn voorhanden. Het aantal commissariaten van één persoon is zodanig beperkt dat een goede taakvervulling gewaarborgd is. Bij de BIM zijn in de statuten geen beperkingen opgelegd ten aanzien van de maximale periode dat een commissaris zijn functie kan uitoefenen. Vanwege de heroriëntatie van aandeelhouder Kamer van Koophandel Brabant op het aandeelhouderschap van de BIM, hechten de leden aan continuïteit in de raad. In het rooster van aftreden is derhalve met ingang van 2014 voorzien in een tweejaarlijks schema van aftreden van één lid, waarmee voldaan wordt aan het gestelde in de code. Er wordt voldaan aan het gestelde in de code omtrent de rol van de voorzitter van de raad en die van de secretaris c.q. het secretariaat van de vennootschap. De (systematiek van) bezoldiging van de commissarissen is goedgekeurd door de aandeelhouders. De statuten van de vennootschap schrijven voor dat de Raad van Commissarissen bestaat uit minimaal drie leden. Sinds juli 2016 kent de raad vier leden. Het werken met kerncommissies (audit, remuneratie- en een selectie- en benoemingscommissie) wordt niet opportuun geacht, aangezien de rol van de commissies wordt vervuld door de gehele raad. De code stelt dat elke vorm en schijn van belangenverstrengeling tussen de vennootschap en commissarissen moet worden vermeden. Mochten tegenstrijdige belangen aan de orde zijn, dan wordt hierover in het bestuursverslag gerapporteerd. De BIM is hierbij gehouden aan het Kader verbonden partijen gemeente ’s-Hertogenbosch. De leden van de raad worden (mede) op voordracht van de aandeelhouders benoemd. In de aandeelhoudersovereenkomst is opgenomen dat de voorzitter van de raad een lid is die benoemd is op voordracht van de minderheidsaandeelhouder Kamer van Koophandel Brabant. Tevens is in de aandeelhoudersovereenkomst opgenomen dat de leden die op voordracht zijn benoemd van de grootaandeelhouder.

gemeente ‘s-Hertogenbosch, geen doorslaggevende stem hebben indien de stemmen staken. Indien de stemmen staken, dan is de stem van de voorzitter van de raad doorslaggevend. De bepalingen betreffende het toezicht van de raad op het bestuur worden geëffectueerd in de reguliere raadsvergaderingen. Ten minste eenmaal per jaar komt de raad bijeen, buiten de aanwezigheid van de directie, waarin zij zowel haar eigen functioneren, als dat van de individuele commissarissen en de directie bespreekt.

De Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA)

Betreffende de bevoegdheden van de Algemene vergadering van Aandeelhouders (AvA) worden in de code best practice bepalingen genoemd die geprojecteerd op de situatie bij de BIM niet van toepassing zijn: zo kent de BIM geen financieringspreferente aandelen en wordt er niet onderhands geboden op een bedrijfsonderdeel of een deelneming. Ook vindt er geen certificering van aandelen plaats. Het principe waarbij certificering van aandelen wordt ingezet als middel om te voorkomen dat door absenteïsme ter AvA een minderheid van aandeelhouders de besluitvorming naar haar hand zet, kan niet worden toegepast. Bij de BIM is statutair bepaald dat besluiten slechts genomen kunnen worden indien ten minste de helft van het geplaatste kapitaal ter vergadering vertegenwoordigd is. Besluitvorming van de AvA kan derhalve slechts geschieden indien de meerderheidsaandeelhouder, de gemeente ’s-Hertogenbosch, vertegenwoordigd is (al dan niet bij volmacht). Inzake informatieverschaffing aan de aandeelhouders en de mogelijke invloed op de koers van het aandeel, dient vermeld te worden dat het aandeel BIM niet op de financiële markten wordt verhandeld. Derhalve is dit principe niet aan de orde. Aangezien zich onder de aandeelhouders van de BIM geen institutionele beleggers bevinden, wordt hier verder niet ingegaan op de in de code opgenomen principes ter zake.


De audit van de financiële verslaggeving en de positie van de interne auditfunctie en van de externe accountant

Ten aanzien van de financiële verslaglegging houdt de RvC meerdere malen per jaar (in de reguliere vergaderingen) toezicht op het volgen van de interne procedures verband houdende met het opstellen en de publicatie van het bestuursverslag, de jaarrekening en de tussentijdse cijfers. Het instrumentarium dat de directie daartoe hanteert omvat onder andere de jaarplanner, de jaaragenda van de RvC en de regels betreffende de administratieve organisatie en de beheersmaatregelen. Betreffende de rol, benoeming, beloning en beoordeling van het functioneren van de externe onafhankelijke accountant worden de bepalingen uit de code nageleefd. In afwijking van de code is de externe onafhankelijke accountant alleen aanwezig bij de goedkeuring en vaststelling van de jaarrekening indien de RvC resp. de AvA dit noodzakelijk achten. De externe onafhankelijke accountant stelt jaarlijks een accountantsverslag op, dat wordt besproken tussen directie en de RvC. Voorts rapporteren de directie en de RvC aan de AvA over de onafhankelijkheid van de externe accountant.

Ze brengen een weloverwogen voordracht uit over de (her)benoeming van de externe onafhankelijke accountant. Hiertoe maken directie en raad periodiek, ten minste eenmaal in de vier jaar, een grondige beoordeling van het functioneren van de externe accountant in de diverse entiteiten en capaciteiten waarin deze functioneert. BDO Audit & Assurance B.V. te ’s-Hertogenbosch is ingeschakeld voor de controle voor het verslagjaar 2017. Naar aanleiding van de controle van de jaarrekening, wordt de externe onafhankelijke accountant betrokken bij het opstellen van het werkplan van de manager finance & control. Bevindingen aangaande de interne auditfunctie worden opgenomen in het accountantsverslag van de externe onafhankelijke accountant. Dit accountantsverslag wordt besproken in de raadsvergadering waarin de jaarrekening wordt goedgekeurd. De externe onafhankelijke accountant rapporteert datgene wat hij onder de aandacht wil brengen van de directie en RvC over zijn controle van de jaarrekening en de daaraan gerelateerde controles. Daarmee wordt voldaan aan de bepalingen behorende bij het laatste principe in de code betreffende de relatie en communicatie van de externe onafhankelijke accountant met de organen van de vennootschap.


Profile for NV BIM

Jaarbericht 2017  

Jaarbericht 2017  

Advertisement