{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade.

Page 1

#M2015KRANT Dit is een uitgave van Stichting Jaar van de Mijnen 2015 / #M2015 / Bongerd 18, 6411 JM Heerlen, 045 - 560 48 15 / info@JaarVanDeMijnen.nl

Voorjaar 2015

DÍT IS HET JAAR VAN DE MIJNEN

Eigentijdse popversies van nummers ´Carboon` op Mama´s Pride Zie pag. 7

Jarenlange strijd

Nour uit Irak geïnspireerd door

voor gerechtigheid

Limburgs mijnverleden

Zie pag. 11

Zie pag. 13

Het Jaar van de Mijnen is een initiatief van gemeente Heerlen en wordt mede mogelijk gemaakt door de Provincie Limburg samen met 14 gemeenten en tal van maatschappelijke partners uit Nederland en de Euregio Maas-Rijn.


KAMERAADSCHAP Knoop eens een gesprek aan met een oud-mijnwerker. Daarmee bedoel ik dan een man die jarenlang tot soms wel duizend meter onder het maaiveld direct aan het kolenfront heeft gezwoegd en niet iemand die bovengronds op kantoor zat. Die werkte weliswaar ook ´op de mijn´, maar dan anders. Praat eens met een èchte oud-mijnwerker over zijn tijd ondergronds en je kunt er donder op zeggen dat binnen een minuut het woord ´kameraadschap´ valt. Neem dat dan héél serieus en vat het niet op als ‘och, ze konden het goed vinden met elkaar’. Als een koempel spreekt over kameraadschap, dan stokt zijn stem, wellen soms tranen in zijn ogen en zegt hij: “Die kameraadschap, dat heb ik nog het meest gemist na de sluiting van de mijnen!” De arbeid diep onder het aardoppervlak was zwaar, ongezond en vooral gevaarlijk. Ruim 1450 mijnwerkers zijn in de Limburgse steenkolenmijnen omgekomen. Instortingen, ontploffingen, overstromingen, ongevallen. In de loop der jaren verbeterde de veiligheid enorm, maar waakzaamheid bleef geboden. Koempels werkten - na een degelijke opleiding op de OVS, de Ondergrondse Vakschool - in vaste ploegen. Mannen die vaak jarenlang en intensief met elkaar samen waren. Die gezamenlijk ervoor moesten zorgen dat de productieafspraken gehaald werden. Die - ieder met eigen taken blindelings op elkaar konden vertrouwen. Niet alleen in het belang van de vastgestelde kolenquota, maar ook de veiligheid. Een kraakje of wat gesis kon mogelijk de voorbode zijn van een ramp. Bloedheet daar beneden, met ook nog de hete adem van de opzichters - die de productie moeten bewaken - in je nek. Kruipend door enkele decimeters hoge gangen met honderden meters steen- en kolenlagen boven je. Hels machinekabaal. Veel stof. In die omstandigheden kweek je - noodgedwongen - een onverbrekelijke onderlinge band. Zónder elkaar is onmogelijk. Hier voel je hoe je van mekaar afhankelijk bent. Bovengronders kunnen zich dat moeilijk voorstellen. De koempels, maar ook de mènsen daarachter, worden aan elkaar gesmeed voor het leven. Eigenlijk terug naar de oertijd, toen overleven enkel mogelijk was in groepsverband. Een mijnwerker spreekt over kameraadschap omdat hij geen ander woord voorhanden heeft. Ik denk dat de definitie ‘onvoorwaardelijke liefde’ korter in de buurt komt bij hetgeen een ondergronder wil uitdrukken.

UITGELICHT 1 MEI 2015 Lentekriebels! • Exclusief concert voor gepensioneerden van DSM & SABIC Guido Dieteren, muzikaal leider van Guido’s Orchestra en de mannenkoren van DSM-SABIC en RML 1921 (o.l.v. Wim Schepers) brengen tijdens Lentekriebels een ode aan ‘onze’ helden’: de koempels in de mijnen. www.parkstadlimburgtheaters.nl

T/M 30 SEPT 2015 Eetkamer van de wijk

• 11 buurten in Heerlen De eetkamer van de wijk trekt de buurt in en verzamelt bijzondere recepten die ontstaan zijn in het multiculturele mijnverleden. Daarop volgen gratis buurtdiners in 11 verschillende buurten. Eetkamer 3: MSP zaterdag 2 mei Eetkamer 4: Welten-Benzenrade zaterdag 9 mei Eetkamer 5: GMS zaterdag 16 mei Eetkamer 6: Heerlen-Centrum zaterdag 23 mei Eetkamer 7: Zeswegen zaterdag 30 mei www.eetkamervandewijk.nl

Mooi, dat in het Zuid-Limburgs taalgebruik het woord ‘koempel’ nog steeds wordt benut. In de betekenis van ‘allerbeste vriend’. Maarten Brorens

17 MEI 2015 HEILIGE HUISJES VAN ZWART GOUD

Een verhalentocht van de hand van journalist Lubert Priems en verhalenverteller Maria van Raak die begint waar de mijnen voor altijd gesloten werden. De voorstelling speelt zich af op verschillende locaties in de Sittardse oud-mijnwerkerskolonie Sanderbout waarbij een duidelijke koppeling met de Geleense wijk Lindenheuvel wordt gemaakt. www.lubert.nl

9 MEI 2015 MIJN CARBOON op Mama’s pride

Het festival opent dit jaar met het unieke project ‘MIJN CARBOON’. In het kader van M2015 maakte een enthousiaste, nieuwe generatie Limburgse muzikanten een eigen versie op een lied van Carboon, de band die in 1976 het fameuze album ‘Witste nog Koempel’ uitbracht. www.mamaspride.nl

9 t/m 11 mei 2015 Lange Lies Lange Jan

Herneming van het spraakmakende theaterstuk van Jeroen Willems uit 2001 en 2002, gemaakt en uitgevoerd in een Patronaat (nu Cultuurhuis Heerlen) van voor de revitalisatie/ renovatie. Deze voorstelling heeft op alle fronten in Heerlen en omstreken veel los gemaakt. De in 2012 veel te vroeg gestorven acteur Willems ging terug naar zijn roots in Heerlen en interviewde tal van oud mijnwerkersvrouwen. De dramaturg van toen (in 2002) tekent nu voor de regie. De voorstelling wordt zowel in Cultuurhuis Heerlen als bij Sevagram, in zorgcentra, gespeeld. Een tournee in en buiten Limburg is in voorbereiding. www.stichtingmijn-cultuur.nl

De koempels die na de sluiting van de mijnen elders te werk werden gesteld, maakten die ‘kameraadschap’ daar niet meer mee. Misschien omdat de ‘noodzaak’ ontbrak. Een nog jonge koempel die op kantoor een nieuwe carrière startte vertelde mij eens: “Het grootste gevaar dat daar dreigde, was dat een pen op mijn tenen zou vallen.” Koempels waren stoere mannen, trots op hun werk. Ik hoorde eens: “We hebben daar diep beneden hele kathedralen gebouwd.” Kerels met grote verantwoordelijkheden. Ondergrondse cowboys met het kolenveld als hun steppe. Kreeg je van een mijnwerker een hand, dan was het alsof je een baksteen voelde. Ja, er kwam mondjesmaat - vervangende werkgelegenheid. En dan zat een koempel aan een tafeltje met een minuscuul schroevendraaiertje de hele dag speelgoedautootjes in elkaar te prutsen. Hij heeft daar gehuild en draaide door. Waar waren zijn kameraden? Hij miste ze. Hij heeft ze nog eens getroffen op een reünie. Toen het mijnwerkerslied ´Glück Auf´ uit de luidsprekers klonk, stonden ze allemaal op en zongen met rechte rug en natte ogen mee. Hoe vaak hebben ze het niet tegen elkaar gezegd: “Glück Auf!” Kom weer veilig boven!

14 MEI 2015 Koeltoerenproject • ‘Van MIJN verleden naar mijn TOEKOMST’. Officiële presentatie met pungelontbijt tijdens de opening van de braderie in Hoensbroek Vlakbij de Emma, waar in 1918 de allereerste koeltoren ter wereld verrees, worden anno 2015 tien kleine versies geplaatst van circa 5 meter hoog. Gemaakt van houten planken die geschilderd zijn in de kleuren van de vlaggen van de verschillende nationaliteiten die destijds in de mijnbouw werkten.

Colofon

30 mei 2015 KOPEREN GOLF

• Start week van de amateurkunsten Tenminste 16 muziekkorpsen uit Zuid-Limburg spelen op exact hetzelfde moment hetzelfde muziekstuk (een nieuw voor deze gelegenheid gecomponeerd werk). Veel van deze muziekverenigingen zijn opgericht tijdens de mijnbouwperiode en zijn nog steeds een sociaal bindmiddel. Een traditie om te vieren. Daarom laat de Mijnstreek van zich horen met een golf van blaasmuziek!

30 mei 2015 Limburgs Mooiste: Familietocht & opening MIJNroute

• Ontdek het mijnverleden samen op de fiets! Limburgs Mooiste organiseert een bijzondere familie fietstocht. Op stadsfiets, mountainbike of E-bike fiets je door de groengebieden en langs het historisch erfgoed van het mijnverleden in Parkstad. Kinderen in een stoeltje mogen gratis mee. Start: tussen 10.00 en 12.00 uur. Tussen 10.00 uur en 11.00 uur vindt een ludiek openingsprogramma van de MIJNroute plaats op het Burg. van Grunsvenplein. www.limburgsmooiste.nl

Uitgave: Stichting Jaar van de Mijnen, Postbus 1, 6400 AA Heerlen, info@JaarVanDeMijnen.nl , 045 - 560 48 15. Redactie: Maarten Brorens. Tekstbijdragen: Lettergeniek / Jenneke van Genechten. Grafisch ontwerp: Groenergras / Aline Ploeg. Foto´s: Luc Lodder, Fabian de Kloe, Ermindo Armino, Foto-archief DSM, Continium e.a. Druk: Rodi Diemen. Verspreiding: diverse plekken in Zuid-Limburg.

foto: Luc Lodder

Oplage: 7.500 stuks.


Heerlens wethouder Jordy Clemens:

“WE MOGEN HIER BEST WAT TROTSER ZIJN.” Net nog geen 30 jaar is Jordy Clemens. Hij heeft de mijnwerkers die met koelpungels

“Ja, hij heeft ondergronds gewerkt en

dat velen van hen zich bewust zijn van

uit de bussen stapten niet gezien, evenmin als de walmende schoorstenen van de

was ook nog een stevige roker”, begrijpt

ons verleden, maar ze zitten er niet meer

mijnbedrijven. Hij heeft zijn moeder niet in paniek naar buiten zien rennen om snel de

Jordy de verbazing. “Ik heb hem nooit

in gevangen. Hier heerst een enorme

drogende was binnen te halen omdat de wind ´verkeerd´ stond en gruis meebracht.

anders gekend als zittend in zijn oude

strijdlust onder de bevolking. Er zijn, met

Zijn persoonlijke link met het mijnverleden is zijn overgrootvader van moeders kant.

leunstoel, pijprokend en met een deken-

vallen en opstaan, heel wat tegenslagen

Die is op hoge leeftijd, ver in de 90, overleden.

tje op zijn schoot. Op een keer gaf hij me

overwonnen. Ik zie een vechtersmentali-

de blikken drinkfles die hij jarenlang had

teit. Dit is een regio van doeners en aan-

gebruikt. Die `blech´ was ondergronds

pakkers. Af en toe lijkt het wel of iedereen

eens gevallen, waardoor er een gat in

dat weet, behalve wijzelf. Ik vind de

kwam. Dat had hij toen met kauwgom

mensen hier erg bescheiden. We mogen

gedicht en die zit er nog steeds op!”

best wat meer trots uitstralen!”

Dit is een regio van doeners en aanpakkers. Af en toe lijkt het wel of iedereen dat weet, behalve wijzelf Als Heerlens wethouder heeft Jordy

In Heerlen zijn de oude mijngangen ove-

onder meer het Jaar van de Mijnen in

rigens deels nog steeds in gebruik. Het

zijn portefeuille. Het is bekend dat dit

warme water waarmee deze zijn volgelo-

project niet enkel bedoeld is om terug te

pen wordt op verschillende plaatsen ge-

blikken (“Natuurlijk is het mooi als we bij

bruikt om gebouwen te verwarmen en te

de concerten van ´Carboon´ een traantje

koelen. Jordy: “Onze voorouders droegen

wegpinken.”), maar ook vooruit te kijken.

met bloed, zweet en tranen zorg voor de

Hij beseft dat de regio uit een diep dal is

energievoorziening van toen en hielpen

gekropen.

dus tegelijkertijd mee aan de opbouw van duurzame energie voor nu.”

“Tijdens het recent gehouden jongerenJordy Clemens koestert de ´blech´ van zijn overgrootvader / foto: Luc Lodder

Maarten Brorens

debat van het Jaar van de Mijnen na de vertoning van de film ´Gluckauf´ bleek 3

Directeur Stichting Jaar van de Mijnen Marc Jetten:

“HET BLIJVEN VERSCHUILEN ACHTER DE MIJNSLUITINGEN IS ER NIET MEER BIJ.” Staatsmijn Maurits te Geleen wachtte in 1966 tandenknarsend op een onvrijwillige

Het zich blijven verschuilen achter de

Marc: “Er kwamen jongeren aan het woord

euthanasie, toen in de naburige gemeente Stein Marc Jetten werd geboren.

mijnsluitingen is er niet meer bij.”

die tot een paar keer toe vast hebben

Marc - directeur van Stichting Jaar van de Mijnen - kreeg van ´de koel´ dus weinig

gezeten, maar uiteindelijk kozen voor een

mee, want die werd in 1967 gesloten. Wel zijn er de herinneringen en verhalen: “Laatst

Marc vindt het belangrijk - zeker nu er

andere weg en nu gelukkig zijn in een

nog vertelde een oom van mijn vrouw dat hij altijd bang was ondergronds. Dat had

weer ruimte is voor optimisme - dat de

vaste baan met werk waar ze plezier in

hem uiteindelijk doen besluiten om wat anders te gaan doen; hij werd verpleger. Ook

jeugd kennis neemt van het mijnverleden.

hebben.”

sprak ik eens een oud-mijnwerker die vol vuur verkondigde dat hij zó weer terug zou

Een van de programma-onderdelen van

Maarten Brorens

willen. Maar toen ik hem vroeg of hij ook zijn zoon de mijn in zou sturen, antwoordde

het Jaar van de Mijnen was een jongeren-

hij resoluut `Neen!` Dat heb ik altijd heel tegenstrijdig gevonden.”

debat.

Marc groeide dus niet op onder de rook

Mijnstreek werd omgedoopt in Parkstad,

van de mijn, maar wel die van DSM, een

maar Marc´s woonplaats bevindt zich in

concern dat rechtstreeks voort is geko-

wat nog steeds ´Westelijke Mijnstreek´

men uit de mijnindustrie. De afkorting

heet. Hij pleit voor “met respect terug-

staat nog steeds voor Dutch State Mines.

kijken door mijnwerkers, hun kinderen en

Maar lijnen met ´de mijn´ zijn er binnen

kleinkinderen”. Daarvoor biedt het Jaar

alle families, dus ook die van Marc. “Mijn

van de Mijnen met ruim 200 programma-

moeder, afkomstig uit Simpelveld, werkte

onderdelen ruimschoots de gelegenheid.

bij een houthandel die stutten leverde aan de mijnen. Mijn schoonvader werkte

Marc: “Na de sluiting van de mijnen ging

op de Julia in Eygelshoven. Vreemd

deze regio door een diep dal, waar we

genoeg heeft hij later nooit over zijn

weer uit gekomen zijn. Maar de jeugd

mijnwerkerstijd gepraat.”

van nu heeft daar geen weet van. Die heeft enkel de opgaande lijn meege-

Na studies werktuigbouwkunde en

maakt. Ik herinner me nog de - zoals ik

technische bedrijfskunde woonde en

het noem - ´zelfcultivering van achter-

werkte Marc geruime tijd in Brabant, om

stand´, mensen die redeneerden vanuit

later weer terug te keren naar het zuiden

´Het is niks en het wordt niks!´ Gelukkig

en neerstreek in Spaubeek. De Oostelijke

is er een omslag gekomen.

Marc Jetten met een van de koeltorens van DSM op de achtergrond / foto: Luc Lodder


Mijnwerkerszoon en L1-hoofdredacteur Leo Hauben:

“OPVALLEND DAT ZE ER NA RUIM 40 JAAR NOG ZÓ MEE BEZIG ZIJN!” Het is al meer dan 40 jaar geleden dat de laatste Limburgse mijn sloot. Daarom vindt

Leo groeide op in de schaduw van de

Een verklaring voor het feit dat ´de koel´

Leo Hauben, hoofdredacteur van radio- en TV-zender L1, het zo frappant dat dit

imposante schacht van de Staatsmijn

nog steeds lééft, meent Leo hierin te

afgesloten stuk geschiedenis nog steeds leeft. “ Je wilt een voorbeeld? Nou, een club

Emma. Daar werkte zijn vader 19 jaar

vinden: “De diepe kameraadschap onder

supporters van Roda JC noemt zich ´De Koempels´. Het mijnverleden zit gewoon nog

ondergronds. “Naarmate ik ouder word

de koempels zal ongetwijfeld een rol

in de genen van de mensen. Het is diepgeworteld en ook sociaal, cultureel en

begin ik steeds meer te beseffen wat het

spelen. Maar volgens mij is het ook een

economisch heeft het nog steeds impact op de streek. Daar wil L1 in het kader van

werk inhield. Vroeger werd er nauwe-

compensatie voor het feit dat na de

het Jaar van de Mijnen vooral jongeren bewust van maken.”

lijks over gepraat thuis. Het was gewoon

mijnsluitingen vrijwel alles volledig is

allemaal vanzelfsprekend. Wel kan ik me

afgebroken. Er zijn geen fysieke

herinneren dat mijn moeder vertelde dat

herinneringen meer en dus koestert

vader vaak angst had op het werk. Jezus,

men het verleden tussen de oren, waarbij

als je nu bijvoorbeeld filmbeelden terug-

misschien ook wel eens wat geromanti-

ziet. Ze moesten soms liggend in hele lage

seerd wordt.”

pijlers de kolen eruit boren. Ik krijg niet

Maarten Brorens

alleen meer belangstelling, maar ook steeds meer bewondering.”

Ik krijg niet alleen meer belangstelling, maar ook steeds meer bewondering

Bij de val van de Lange Jan - een van de schoorstenen van de mijn ON I in Heerlen - maakte Leo foto´s. Jaren later was hij als verslaggever van de toenmalige ROZ Leo Hauben bij het enige wat nog rest van Staatsmijn Emma: de in steen gehouwen naam die boven de hoofdingang van het bedrijf prijkte / foto: Luc Lodder

4

(Radio Omroep Zuid) present bij het opblazen van de schacht van ´zijn´ Emma.

Oud-koempels vertellen hun verhalen op L1 TV

De Regento Stars samen op één plaat

NIEUWE SERIE ONZE MIJNWERKERS TOT EIND 2015

HISTORISCHE GEBEURTENIS Tijdens de première eind maart 2015

L1 zet dit jaar fors in op het Jaar van de Mijnen 2015 #m2015. Eén van de onderdelen is de 35-delige tv-serie Onze Mijnwerkers.

van de L1-documentaire LAILA (van

Tientallen oud-koempels halen persoonlijke herinneringen op, vertellen over wat ze meemaakten ondergronds, kijken terug op het

filmmaker Hans Heijnen) in Cultuurhuis

bijzondere kameraadschap; wat ze vonden van de opzichters, mijnheer pastoor, de immigranten, en het verenigingsleven. Onze

Heerlen kwamen voor het eerst sinds

Mijnwerkers is iedere zaterdag te zien op L1 TV, onder andere om 16:00, 21:00 en 23:00 uur. Alle afleveringen zijn eveneens online

begin ‘60 de leden van de Regento Stars

te zien op L1.nl/mijnen.

weer samen.

Samensteller/regisseur van deze nieuwe

30, UPC kanaal 713, Interactieve TV KPN

serie is Eugene van den Bosch,

kanaal 508, CanalDigitaal (Familie-

oorspronkelijk afkomstig uit Heerlen.

pakket), DVB-T en Digitenne.

Hij maakte tien jaar geleden voor L1 de serie Zwarte Ogen. Al tijdens zijn studie

N.B. L1 wijdde in december al een

aan de Filmacademie in Amsterdam

thema-avond aan de mijnen, inclusief

verdiepte Van den Bosch zich in de

een live-verslag van de opening van

geschiedenis van zijn geboortestreek.

het Jaar van de Mijnen. De regionale

“In 2007 ben ik begonnen met het

omroep heeft ook drie lange documen-

interviewen van de 60 oudste mijn-

taires laten maken waarin de mijn-

werkers in Limburg en dat leverde 160

De tijd van de mijnen kent immers zo-

historie een grote rol speelt. Twee daar-

uur materiaal op. Nu in 2015 is meer

wel zonnige als ellendige kanten. Voor

van gingen al in première en zijn online

Doortje en Otto Zerdoner (zij speelden

dan de helft van deze mijnwerkers over-

wie de tijd van de mijnen niet bewust

nog steeds te zien.

accordeon en trompet, linksboven op deze

leden, maar hun verhalen en herinne-

heeft meegemaakt schetst de serie

ringen zijn gelukkig bewaard gebleven

een veelzijdig beeld van de Limburgse

Laila gaat over de beroemde tango van

Zawodny (bovenaan rechts) en de alom

en nu te zien in deze unieke serie bij

samenleving in een groot deel van de

Bruno Majcherek en het mijnwerkers-

bekende zanger/klarinettist Bruno

L1.”

vorige eeuw.”

orkest De Regento Stars. En in Witste

Majcherek (links beneden op de foto)

nog, Carboon.. staan de mannen van

samen met Hans Heijnen. De Regento

foto) waren er, evenals drummer Zigmund

Hoofdredacteur Leo Hauben van L1:

De tv-serie Onze Mijnwerkers is mede

de beroemde elpee Witste nog koempel

Stars verkochten in 1960 méér dan

“Voor wie de tijd van de steenkool-

mogelijk gemaakt met financiële steun

centraal. Later dit jaar komt L1 met de

1 miljoen singeltjes van Laila. De formatie

mijnen heeft meegemaakt, is de serie

van de Stichting Behoud Mijnhistorie

derde documentaire over het DNA van

viel kort daarna uit elkaar. In het Jaar van

een feest der herkenning. Prachtige

en het Fonds voor Sociale Instellingen

Heerlen. Ook is een radio-serie in de

de Mijnen 2015 kwamen zij voor het eerst

verhalen, soms romantisch maar soms

(FSI). L1 TV is te ontvangen via kabel,

maak over een mijnwerkerskolonie in

- na dik méér dan vijftig jaar - weer eens

ook heel confronterend.

webtv op L1.nl [3], Ziggo Digitaal kanaal

de Westelijke Mijnstreek.

even samen.


Stichting HeerlensDNA organiseert multiculti ´buurtdiners´ in de wijken

“ONDERZOEKEN OF DE MIJNEN INVLOED HEBBEN GEHAD OP GERECHTEN VAN NU.” “Mijn moeder was het eerste Heerlense meisje dat met een van ver komende buiten-

We nemen een professionele kok mee en

Dan komt er ook nog een boek. Daarin

lander trouwde”, zo meent Erol Öztan zeker te weten. Zijn vader kwam vanuit Turkije

die bereidt ter plekke drie aangeboden

wordt een selectie van de ingezonden

naar Nederland en zijn eerste betrekking was - bijna als vanzelfsprekend - op de mijn.

gerechten die door ons geselecteerd zijn.

recepten geplaatst, aangevuld met leuke

En dat kan van alles zijn. Zo hebben we

verhalen die tijdens de buurtdiners boven

Eten stond in huize Öztan op de

typisch ´mijn´-recept? In elf weken doen

konijn in chocoladesaus op het menu

tafel zijn gekomen.

Molenberg in Heerlen centraal. Erol:

we elf buurten aan op zoek naar bijzonde-

gehad, maar ook Turkse bonensoep met

“Dat had te maken met het feit dat mijn

re gerechten, waarvan er één uit elke wijk

gehakt. Verder willen we bekijken of de

“Uiteindelijk gaat het niet alleen om het

moeder een talenknobbel had. Ze leer-

in een andere wijk gekookt wordt. Daarom

Nederlandse en buitenlandse keuken

eten en het boek”, stelt Erol. “We willen

de Turks en fungeerde als tolk voor de

zijn we met Stichting HeerlensDNA gestart

elkaar beïnvloed hebben. Dat zou kunnen.

de gemeenschapszin in de wijken verder

emigratiestichting, terwijl mijn vader les

met het project ´Eetkamer van de Wijken´.

Stel je bent stamppot aan het maken. Je

versterken. Ik hoop dat dit ertoe leidt dat

gaf aan Turkse kinderen. Dat betekende

Afgelopen zaterdag vond de eerste

Marokkaanse buurvouw komt binnen en

de bewoners elkaar beter leren kennen en

dat we de hele dag mensen over de vloer

bijeenkomst plaats. We hadden meer dan

geeft je wat kruiden uit haar thuisland om

vaker voor elkaar gaan koken.”

hadden en dus werd er ook de hele dag

60 inschrijvingen in de buurt Molenberg.”

ze erin te verwerken. Dat kan heel lekker

Maarten Brorens

gegeten. Eigenlijk ben ik met eten

uitpakken.”

opgegroeid. Mijn moeder kookte zowel

Project-medewerker Cynthia Smeets

Hollandse pot als Turks.”

polst vooraf al in de buurten wat er aan

De mijnen in Limburg zorgden - door

bijzondere gerechten voorhanden is. Ook

de komst van steeds meer buitenlandse

kunnen belangstellenden via de website

arbeiders - voor een kleurrijke,

eetkamervandewijk.nl recepten opgeven.

internationale gemeenschap. Verschillende

“Koken verbindt”, heeft Erol zelf ervaren.

nationaliteiten, uiteenlopende culturen.

“Gezelligheid, het samenzijn is belangrijk.

Dat betekende natuurlijk ook een breed

Tijdens het eten komen ook nog alle-

spectrum aan eetgewoonten en menu´s.

maal verhalen los. Daarom en nog veel belangrijker: een mooie start voor een

Erol: “In het kader van het Jaar van de

vervolg om elkaar op een andere wijze

Mijnen wil ik onderzoeken of er typische

te leren kennen. Ken je eigen buur is niet

gerechten uit de mijnen waren en of deze

meer zo vanzelfsprekend. Het wordt tijd

onder invloed van migranten ´verlekkerd´

voor verandering. Dus houden we elke

zijn. Welke invloed hebben de migranten

zaterdag in een Heerlense wijk, doorgaans

op onze eetcultuur gehad? Bestaat er een

het gemeenschapshuis, een buurtdiner.

Erol Öztan heeft de liefde voor koken en eten niet van een vreemde, maar van zijn moeder / foto: Luc Lodder

Greetje van Gemert blij met nominatie Europees Erfgoedlabel

5

“ZE MOGEN HIER TERECHT TROTS ZIJN OP WAT TOT STAND IS GEBRACHT.” De Limburgse mijnstreek kreeg door het afbouwen en uiteindelijk volledig opdoeken

(Europese Gemeenschap van Kolen en

Greetje wel waar die bescheidenheid

van alle twaalf mijnzetels een stevige schop onder kont, beter gezegd: een

Staal) plaats. Dit was een voorloper van

vandaan kwam. “Daarom vind ik alleen

genadeloze vuistslag in het gezicht. De grootste werkgever was weg en vervangende

de huidige Europese Unie en die is weer

al zo´n nominatie belangrijk. De mensen

werkgelegenheid kwam er maar mondjesmaat. Met alle gevolgen van dien. Dit kwam

de initiatiefnemer van het Erfgoedlabel,

hier mogen terecht trots zijn op wat in

het zelfvertrouwen van de Zuid-Limburgse bevolking, die decennialang vol trots het

bestemd voor locaties die een rol hebben

het verleden tot stand is gebracht. Op het

hele land van energie voorzag, niet ten goede.

gespeeld bij de Europese eenwording.

feit dat ze blijkbaar zelfs internationaal

Leuk dat de mijnstreek genomineerd is

respect genieten.”

Nu heeft zeer recent de ministerraad

en misschien volgend jaar het label

besloten om de ´mijnindustrie´ als

ontvangt, maar wat hebben de bewoners

Daarnaast ziet ze hierin een kans om

Nederlandse kandidaat voor te dragen

van deze zo geplaagde regio eraan?

het ´Europese gevoel´ te versterken.

voor het Europees Erfgoedlabel. Omdat

Greetje: “Euregionale samenwerking en

er van die mijnindustrie weinig tastbaars

Greetje van Gemert, inmiddels gepensi-

uitwisseling binnen het netwerk wordt

over is gebleven worden bij deze nomina-

oneerd, maar tot voor kort ´strategisch

erdoor gestimuleerd. Onder meer met de

tie het Heerlense Glaspaleis en Huis

beleidsadviseur cultuur´ in dienst van de

museummijnen Hückelhoven in Duits-

de Luijff als boegbeelden benut. Het

gemeente Heerlen, is een van de men-

land en natuurlijk Blegny en C-mine in

Glaspaleis werd nog voor de oorlog

sen die zich sterk hebben gemaakt voor

België.” Maarten Brorens

als warenhuis van de firma Schunck

een voordracht. Daar heeft zij duidelij-

gebouwd en leverde onder meer werk-

ke bedoelingen mee: “Toen ik in 2006

kleding aan generaties mijnwerkers.

vanuit Deventer naar Heerlen kwam was

Momenteel fungeert het pand onder de

ik verbaasd over de bescheidenheid hier.

naam SCHUNCK* als cultureel centrum

Ik vond dat de bewoners zichzelf onder-

van waaruit onder meer de thema´s

schatten. Ik zag Heerlen als een ruwe

´mijnverleden´ en in samenhang daar-

diamant. Met nog prachtige niet-gesloop-

mee ´Europese eenwording´ belicht

te wijken en gebouwen. Een rijke cultuur,

zullen worden.

een mooi theater. Veel evenementen. Het was voor mij een ontdekkingstocht. De

In Huis de Luijff, een van de oudste

bevolking heeft een enorme kracht en

panden in het centrum van Heerlen,

power, zonder dat ze het zelf beseft.”

vond een van de voorbereidende verga-

De recente geschiedenis van de mijn-

deringen van de in 1951 opgerichte EGKS

streek in ogenschouw nemend begrijpt


Mijnwerkerszoon en dagbladjournalist Wiel Beijer:

“ER WAS SAAMHORIGHEID IN DE WIJKEN EN DAT MIS IK NU.” “Als je niet je best doet op school, dan ga je de mijn in!” Dat kreeg Wiel Beijer thuis regelmatig te horen. Dagelijks in dat zwarte gat afdalen leek hem niet aanlokkelijk, dus hij dééd zijn best en werd uiteindelijk journalist. In Dagblad De Limburger/ Limburgs Dagblad publiceert hij tijdens het Jaar van de Mijnen een serie verhalen over ´de koel´. Daarnaast was hij een van de initiatiefnemers van de theatrale opening van dit herdenkingsjaar in Parkstad Limburg Theater Heerlen. Toen dat

De buurten waren intact. Iedereen kende en hielp elkaar

gebouw nog Stadsschouwburg Heerlen heette kondigde dáár in 1965 toenmalig minister van Economische Zaken Joop den Uyl de mijnsluitingen aan. En die gebeurtenis werd op exact dezelfde plek opnieuw uitgevoerd.

Wiel: “Mijn vader, mijnwerker en vooral

Spekholzerheide. “Er was saamhorigheid

van het mijnverleden bewaard is. “Toen

zijn dat ze daarna verloren gaan.

vakbondsman, zat vijftig jaar geleden

in de wijken. De buurten waren intact.

dertig jaar geleden de laatst overge-

Daarom vind ik dat het Mijnmuseum niet

óók in de zaal. Hij werkte op de

Iedereen kende en hielp elkaar.

bleven Van Iterson-toren in Brunssum,

de nadruk moet leggen op nostalgie,

Willem-Sophia in Spekholzerheide. Als

Het verenigingsleven floreerde.

een van de koeltorens van de Emma,

maar een presentatie die voor de jeugd

jonge mijnwerker kreeg hij een ongeval

Dat mis ik nu allemaal!”

gesloopt werd, was ik behoorlijk kwaad,

ook aantrekkelijk is. Maak er een echt

als journalist en als burger. Dat unieke

belevingsmuseum van.” Maarten Brorens

en zijn rechterhand raakte voor het leven verminkt. Hij weigerde zich arbeids-

Het leven van de jonge Wiel was door-

stuk industrieel erfgoed was nota bene al

ongeschikt te laten verklaren, bleef door-

trokken van ´de koel´. Zijn moeder -

voorbestemd als Rijksmonument.”

werken en klom op van machinist tot

van Sloveense afkomst - kwam uit een

Met name omdat zo weinig rest, vindt

meesterhouwer.”

Hoensbroeks mijnwerkersgezin. Zijn

Wiel het belangrijk dat de jeugd van

Poolse schoonouders belandden na

nu kennis neemt van het mijnverleden.

In het Kerkraadse Bleijerheide werd Wiel

dwangarbeid in Nazi-Duitsland op de

“Pas als je weet waar je vandaan komt,

geboren, vervolgens verhuisde het gezin

Gracht in Kerkrade en vonden een

dan kun je ergens naar toe! Ik pleit voor

naar Heilust, maar het grootste deel van

bestaan bij de Willem-Sophia. Daarom

permanente educatie. Mijn zoon kent de

zijn jeugd bracht hij door in

doet het hem nu pijn dat zo weinig

verhalen nog wel, maar het mag niet zo

6

Wiel Beijer in de Gladiolenstraat van Heilust, de wijk waar hij als klein kind woonde. Binnenkort zijn deze woningen gesloopt om plaats te maken voor een park / foto: Luc Lodder


Tijdens festival Mama´s Pride in Burgemeester Damenpark Geleen

JONGE BANDS UIT DE MIJNSTREEK SPELEN EIGEN VERSIES VAN CARBOON-NUMMERS Wel eens een concert van CUDA meegemaakt? Deze band uit de mijnstreek maakt

Dit opvallende project met de naam

“Een aantal van die oude panden heeft een

rauwe en harde ´cowpunk´. Geen muziek voor watjes. Zou je wel eens willen horen

´Mijn Carboon´ is in het kader van het

culturele bestemming gekregen. Zo was

hoe het klinkt als de zwaar bebaarde heren een nummer van Carboon spelen? Dan

Jaar van de Mijnen mede geïnitieerd door

daar laatst een popconcert in een gebouw

moet je zaterdagavond 9 mei - daags voor Moederdag - present zijn op Mama´s Pride,

Kees van den Berg, in het dagelijks leven

waarin nog de machines die voor de

het tweedaagse popfestival dat nu voor de 21e keer plaatsvindt in het Burgemeester

programmeur van poppodium Nieuwe

luchtverversing in de schachten

Damenpark te Geleen. Verder zijn die avond onder meer regionale acts als Jick Munro

Nor in Heerlen en sedert 2001 vrijwilliger

moesten zorgen bewaard waren. Dat was

& The Amazing Lazerbeams (rockabily/Americana), Peter Beeker & Ongenode Gaste

bij Mama´s Pride. Geboren en getogen in

erg indrukwekkend!”

(indierock), Southern Sunrise (pop) en Sem Dylan (singer/songwriter) present. Stuk

voormalige mijnstad Geleen, maar zijn

voor stuk met een nummer in eigen stijl van de befaamde in 1976 uitgebrachte LP

herinneringen aan het mijnverleden gaan

Het bewaren en dóórgeven van ons

´Witste nog, koempel...´ van de formatie Carboon.

niet terug naar Staatsmijn Maurits, maar

cultureel erfgoed, dat vindt Kees belangrijk.

het Belgische Zwartberg-Genk. Daar komt

Daarom dat hij blij is met het enthousi-

zijn moeder vandaan en bezochten ze

asme van de bands om nummers van

samen regelmatig oma. “Mijn opa had

Carboon te spelen. “Op social media zie

in de mijn een been verloren. Daarom

ik al dat veel jongeren hier een aanleiding

werd hij kapper en knipte de mijnwerkers.

in zien om ook hun ouders uit te nodigen

Uiteindelijk is hij toch aan de complicaties

mee te gaan naar Mama´s Pride!”

Het bewaren en dóórgeven van ons cultureel erfgoed, dat vindt Kees belangrijk

overleden. Hem heb ik nooit gekend.” Oh ja, de leden van de oorspronkelijke In tegenstelling tot Nederlands-Limburg,

formatie ´Carboon´ zijn daar

is in Genk wel veel van het industrieel erf-

Special Guests.

goed bewaard gebleven. Kees komt er nog

Maarten Brorens

regelmatig, nu voor de C-mine.

7

´Carboon´ in een hedendaags jasje op Mama´s Pride. Kees van den Berg heeft al voorpret! / foto: Luc Lodder


Heilige Huisjes van Zwart Goud in gemeente Sittard-Geleen

´VERHALENTOCHT´ DOOR SANDERBOUT EN LINDENHEUVEL Als iets stopt, is dat het begin van iets nieuws. Toen de mijnen gesloten werden moest een voormalige ondergrondse mijnwerker het meeste wennen aan het daglicht. Journalist Lubert Priems en verhalenverteller Maria van Raak pakken de draad op toen vijftig jaar geleden de mijndeuren voorgoed gesloten werden. Hoe is het de bewoners uit de vervlogen mijnwerkerskolonieën Sanderbout en Lindenheuvel gegaan? In de Verhalentocht ‘Heilige huisjes van zwart goud’ trekken Priems en Van Raak met het publiek de wijk in. Via een koptelefoon hoor je passievolle zorgzame bewoners, klinkt melancholische accordeonmuziek en een romantisch betoog voor scheve schuurtjes. Je stapt in een kleine wereld van een groot gezin, je ziet straatjochies van toen en nu, en je ademt de sfeer van een jubilerende feestzaal. Het publiek wandelt door de volkswijk, waar nu een aantal mijnwerkershuisjes plaats maken voor nieuwe woningen. Toen de schoorstenen van de Staatsmijn Maurits nog volop rookten, liepen de mijnwerkers in groten getale vanuit Sanderbout en Lindenheuvel dagelijks naar de mijnzetel in Lutterade. Via de mijn kwamen de koempels van deze wijken met elkaar in contact. Dit fascineerde Priems en bood hem inspiratie voor het project. Priems: “De koel beheerste alles. Je werk, je vrije tijd, je sociale leven. Het was een sociaal bindmiddel. Toen dat weg viel, moesten veel mensen het plots zelf doen. Noem het participeren. De diversiteit aan nationaliteiten en culturen was in de tijd van de mijnen groot, maar is nu misschien nog groter door de tijdelijke anti-kraakbewoners. Stof genoeg dus voor uiteenlopende vertellingen”. Op 17 mei beginnen de verhalentochten; tot en met 1 juli heb je de kans om deel te nemen. ‘Heilige huisjes van zwart goud’ is een bijzonder samenwerkingsproject met De Domijnen en met het vaandelproject van kunstenaars Sandrien Wansink en Nathalie Brans. Méér informatie over de Verhalentocht is te lezen op: www.verhalentocht.eu. Deelnemen kost tien euro per persoon. Reserveren voor deelname aan de tocht is verplicht. 8

Continium presenteert drie exposities over mijnbouw

IN SAMENWERKING MET HET DOMEIN, MUSEUM LAND VAN VALKENBURG EN HET JAAR VAN DE MIJNEN Out of the Dark Continium werkt samen met Museum Het Domein in Sittard en Museum Land van Valkenburg aan het project genaamd ‘Out of the Dark’, een estafette van drie exposities rondom het thema mijnbouw en kunst. De tentoonstellingen worden grotendeels samengesteld met schilderijen, tekeningen, glas-in-loodramen en maquettes uit de collectie van het Continium en uit de DSM Art Collection. Buiten het bestaande werk om, zijn diverse studenten en kunstenaars gevraagd om nieuw werk te maken. Met Out of the Dark zetten de musea de nieuwe en oude kunst uit de depots in de schijnwerpers. Voor de Out of the Dark-expositie in het Continium geven drie hedendaagse kunstenaars, Ingeborg Meulendijks, Diana Ramaekers en Paul Devens een reflectie op het mijnverleden. Out of the Dark bestaat uit de tentoonstellingenreeks: - De DoMIJNen - Barbara en andere mijnheiligen: 04/12/2014 t/m 28/06/2015 - Museum Land van Valkenburg – Het Landschap: 28/06/2015 t/m 30/08/2015 - Het Continium - De Arbeid: 23/10/2015 t/m ca. april 2016

Productie in Columbus – Earth Theatre Naast de exposities zal er - in het nog te realiseren Columbus - Earth Theatre - een film te zien zijn over de mijnbouw: de gigantische afmetingen en industrie van de mijnen. Door het digitaal reconstrueren van ondergrondse schachten, galerijen en pijlers en de koppeling met objecten uit de collectie steenkolenmijnbouw van het Continium en oral history-materiaal zal de bezoeker veel te weten komen over de mijnen zelf. Deze film is vanaf 23 oktober te zien in het theater.


In Jaar van de Mijnen een speciale fietsroute langs historische plekken

OUD-FOTOGRAAF DRIES LINSSEN ZET MET LIMBURGS MOOISTE IN OP ´MIJNTOERISME´ Dries Linssen uit Heerlen - toen persfotograaf - was er in 1976 bij toen de 135 meter

Dries groeide op in het Kerkraadse

´Limburgs Mooiste´ doet daarbij letterlijk

hoge Lange Jan, een van de schoorstenen van de mijn Oranje Nassau in Heerlen,

Spekholzerheide. Daar stond de mijn

een aardige duit in het zakje, want al die

opgeblazen werd en ter aarde stortte. Alleen stond hij, net als vele anderen die wilden

Willem-Sophia. Zijn vader dreef er een

duizenden fietsers die het heuvelland

fotograferen en filmen, aan de verkeerde kant. Immers, de Lange Jan viel niet in de

steenfabriek, die veel aan de mijnen

doorkruisen laten ook geld achter. Dit

geplande richting, maar vlijde zich neer aan de andere zijde. “Ik rende toen naar de

leverde.

jaar vindt het tweedaagse evenement

Sittarderweg in de hoop iemand tegen te komen die van daaruit de val wèl in beeld

plaats op 29 en 30 mei.

had kunnen brengen. John van Deursen, een bekende van me, had op het juiste

“Ik was misdienaar en had geen moeite

moment afgedrukt en ik mocht het filmpje van hem kopen. Die foto is toen de hele

met opstaan. Daarom werd ik vaak

wereld over gegaan.”

gevraagd om de vroege mis van half zes te dienen. Daar zaten dan mijnwerkers

Dries Linssen heeft heel wat mijnen voor de lens gehad. Het mijnsluitingsproces legde hij vast met zijn toenmalige collega´s Frans Welters en John Herstein. Dit zijn nu dus historische opnamen / foto: Luc Lodder

die na hun werk rechtstreeks naar de kerk gingen. De meesten van hen zaten doorgaans te slapen in de banken. Dat beeld staat me nog altijd bij.”

In de nu ‘groene’ streek kunnen we inzetten op de toeristische industrie

De bloeitijd van de mijnen, de sluitingen en het daaropvolgende jarenlange herstructureringsproces van ´zwart naar groen´. Dries stond er met zijn camera

Onderdeel van het programma is nu een

bij.

familietocht op zaterdag, die in het teken staat van het Jaar van de Mijnen. Deze

Momenteel is hij vrijwel fulltime doen-

is opgezet in samenwerking met de ge-

de met de organisatie van het jaarlijkse

meentelijke organisatie Historisch Goud

fietsevenement Limburgs Mooiste, met

en voert de deelnemers langs punten die

telkens ruim 15.000 deelnemers uit

te maken hebben met de mijnhistorie,

het hele land. Dries: “In het Jaar van de

waar tevens vrijwilligers uitleg geven.

Mijnen moeten we niet alleen terugblik-

De routes krijgen daarna een permanent

ken, maar ook vooruit kijken. In de nu

karakter.

´groene´ streek kunnen we inzetten op

Maarten Brorens

de toeristische industrie.”

Onder onze voeten. Beelden uit de mijnstreek

244 PAGINA’S FOTOBOEK SAMENGESTELD DOOR PAUL ARNOLD (SHCL) Sinds het begin van de moderne kolenmijnbouw in ons land brachten fotografen elke uithoek van die boven- en ondergrondse bedrijven in beeld. Staatsmijnen richtte er na de oorlog zelfs een eigen fotodienst voor op. De vijf fotografen die in die jaren voor deze fotodienst werkten (Frans Cals, Harry Driessen, Chris Geurts, Math Grubben, Karel van Straaten) maakten naar schatting een miljoen opnames. Het merendeel van al die mijnbouwfoto’s bleef bewaard en is ondergebracht in archieven. Historicus Paul Arnold is al jaren gefascineerd door de rijke verzameling beelden uit het Nederlandse mijnverleden. Voor Onder onze voeten verzamelde hij een aantal van de mooiste zwart-witfoto’s verzameld en voorzag ze van commentaar. Het merendeel van zijn selectie wordt nu voor het eerst gepubliceerd. Het boek Onder onze voeten. Beelden uit de mijnstreek is een uitgave van Uitgeverij Vantilt (ISBN 9789460042225) en kost €22,95; verschijnt op 1 mei 2015.

9


Theatermaakster en stadsdichteres kiezen toch voor Heerlen

NINA EN MICHELLE: THUISGEVOEL IN EEN STAD WAAR ZE ZICH EERST VOOR SCHAAMDEN Heerlens officieel benoemde ´stadsdichteres´ Michelle Bracke is net terug van een korte vakantie in New York. Een zinderende en inspirerende wereldstad, zou je zeggen. Niet dus: “Te druk, heel commercieel, erg kunstmatig. En dan alleen maar die brede en rechte straten. Ik was blij toen ik weer in Heerlen was!”

nazaten van het beloofde land wij, nazaten van het beloofde land onontkoombaar lijkt voor ons het huldigen van wat aan ons voorafging het knielen voor wat we nooit geweest zijn, waar we nooit waren maar we moeten hooghouden wat gezonken is, ontharden wat versteend en hervinden wat verloren is in een wereld wiens schwung is ontwricht van de sokkel geslagen likken we braaf de littekens van ons verledenzo ketent zich iets

10

langzaam om onze polsen kostbaar en benauwend tegelijk is het alsmaar omslaan van de

Michelle (links) en Nina op het marktplein van de stad die ze weer in hun hart hebben gesloten / foto: Fabian de Kloe

zwarte bladzijden de gele randen van het verleden

Theatermaakster Nina Willems ging voor

reerd op wat verteld werd. Ze noteerde

Nina bereidt momenteel een theaterstuk

studie en werk naar het westen, maar

onder meer ´huldigen van wat aan ons

voor dat uitgevoerd wordt tijdens het

keerde uiteindelijk toch weer terug naar

vooraf ging´,

zomerfestival Cultura Nova. “Natuurlijk

want het is daarwaar het beloofde

die ze volhardend vergouden

zijn er nog steeds problemen in de stad.

land nog bruist als een rijpe vulkaan

maar voelt steeds meer de drang om

´hervinden wat verloren is´ en ´van de

Leegstand, lelijke kantoren en de krimp.

raak het aan en het springt hoog uit

zich te nestelen in de stad waar zij op-

sokkel geslagen likken we braaf de

Maar dat gevoel van ´het is niks en het

zijn kloof omhoog en wij, nazaten

groeide: Heerlen.

littekens van ons verleden`.

wordt niks´ is gelukkig weg. Ook bij mij.

het zuiden. Woont nu in Maastricht,

Ik doe nu research en begrijp dat de

van het beloofde land wegen onze opties af: we rennen, we blijven

De centrumgemeente van de voorma-

mijnsluitingen niet alleen een economi-

lige Oostelijke Mijnstreek had de naam

sche, maar ook emotionele klap bete-

een naargeestige drugs- en betonstad te

kenden. Wat de impact was op de men-

verlaten tempel of we loven

zijn en fungeert nu voor jonge mensen

sen.” Michelle merkt ook hoe diep ´de

de zwarte glorie die ons baarde en

als een warme moederschoot. Michelle

koel´ nog steeds in genen zit. “De vader

rijpen als prille eieren voort onder

en Nina, beiden medio tachtiger jaren

van een vriend grijpt alles aan om over

haar vleugels het raam naar buiten

geboren, kennen de verhalen. Nina: “Mijn

de mijn te vertellen. Hij is er nog hele-

jeugd bracht ik door op Zeswegen, de

maal vol van. Een paar zwarte schoenen

wijk die gebouwd is op de steenberg van de mijn Oranje Nassau I. De dagelijkse route van en naar school liep via de tippelzone aan de CBS-weg en het centrum waar zich veel verslaafden ophielden. De stad zelf vond ik ook lelijk en suf. Als 18-jarige wilde ik weg van hier.”

De stad zelf vond ik ook lelijk en suf. Als 18-jarige wilde ik weg van hier

brengt hem al op een verhaal.”

en eten van de resten in een

lijkt groter dan vroeger hoog en mintblauw hangt het wolkendek als een kalme oceaan boven de

Nina´s voorstelling gaat echter niet over

regio daaronder een volk in dubio -

de mijnen, maar Heerlen nú.

wij een beetje ten vondeling gelegd op een verlaten dansvloer

De stad waarvan ze zegt: “Hier vind ik rust, die ik in de Randstad niet heb. Hier kan ik mijn werk laten aarden.”

Michelle herkent dat gevoel: “Ik vond dat

Gedicht van Michelle Bracke, stadsdichteres van Heerlen,

ik hier verstofte. Veel bekenden verhuis-

´Doorgrond´ is de naam van het project.

den naar Utrecht en Amsterdam. Uitein-

“Hé, da´s een sterke titel”, roept Michelle.

gemaakt tijdens een recent

delijk ben ik niet weggegaan omdat mijn

“Ja, ik probeer inderdaad te doorgronden

gehouden jongerendebat

familie en vrienden hier wonen. Maar

wat deze stad is”, bevestigt Nina. “In ieder

toen ik later de geschiedenis van de stad

geval kijk ik nu positief naar de stad. Als

leerde kennen, was het schaamtegevoel

ik vroeger aankwam dacht ik ´Hè!´ en nu

weg.” Tijdens een recent jongerendebat

`Há!`”

maakte Michelle een gedicht, geïnspi-

Maarten Brorens


“Na de sluitingen wilde men alles zo snel mogelijk vergeten.”

JAN DE WIT VERZETTE ZICH TEGEN NAAMSWIJZIGING OOSTELIJKE MIJNSTREEK “Na de mijnsluitingen wilde men het verleden blijkbaar zo snel mogelijk vergeten. Alles

De ellende die de afbouw van de

regelingen. Die strijd heeft nog heel lang

werd gesloopt en zo snel mogelijk moest de regio van zwart naar groen. Toen ook nog

kolenindustrie met zich meebracht zag

aangehouden, weet Jan de Wit. Ook die

plannen werden geopperd om de naam Oostelijke Mijnstreek te vervangen, heb ik me

Jan overal om zich heen. “Mijnwerkers

van het Actiecomité Ereschuld Mijnwer-

daar als gemeenteraadslid in Heerlen tegen verzet.” De actie van Jan de Wit heeft niet

werden ontslagen. Ze woonden met hun

kers, waarvan hij een tijdlang voorzitter

mogen baten. Ook in naam werden mijnverleden en historie weggevaagd. Parkstad

gezinnen in slecht onderhouden huizen,

was. “We wilden erkenning van silicose

Limburg werd de nieuwe naam van deze regio. Jan heeft er nog steeds moeite mee.

waarvan ook nog eens de huren omhoog

als beroepsziekte en dus vergoedingen

gingen. Stoflongen. Slechte pensioenen.

voor mijnwerkers en hun weduwen.

De meesten waren na ontslag radeloos.

In de tijd van de mijnen was het zo dat

Het was zelfs zo, dat als ze weigerden de

keuringsartsen het meestal afdeden als

huurverhoging te betalen, ze meteen de

astma en bronchitis. Uiteindelijk hebben

deurwaarder op de stoep kregen.”

zo´n 2000 oud-mijnwerkers een vergoeding van 20.000 gulden gekregen.

Hem staat nog altijd het beeld van zijn

Dit was mede te danken aan toenmalig

vroegere buurman voor ogen. “Hij had

premier Ruud Lubbers, die in 1991 bij een

een ernstige vorm van silicose. Als het

bezoek aan Heerlen erkende dat er inder-

mooi weer was dan droegen zijn zonen

daad sprake was van een ereschuld.”

hem de tuin in en het enige wat hij nog kon was voorovergebogen naar adem

Jan ging de landelijke politiek in. Vorig

snakken. Verschrikkelijk vond ik dat.”

jaar pensioneerde hij. Nu is hij onder

Samen met mede-SP´ers trok Jan de

meer secretaris van het Mijnmuseum in

mijnwerkerswijken in. We gingen

Heerlen.

huis-aan-huis om de problemen te inventariseren en er werden actiecomite´s

Brabant, daar groeide hij op. Maar zijn

opgericht. We merkten ook dat mensen

vrouw Riet is afkomstig uit Hoensbroek,

vaak bang waren, want de mijnen zorg-

een straat in de schaduw van de

den altijd voor werk, een huis en kolen.

imposante schacht van Staatsmijn Emma.

Ze durfden hun mond niet open te doen.”

Jan besluit met een anekdote: “De slaapkamer van de ouders van Riet keek uit op

Jan de Wit op de plek van de ondergrondse treinmachinist nabij het Mijnmuseum in Heerlen. Op de achtergrond locomotief ON 14, die jarenlang voor de Oranje Nassau-mijnen stoomde en recent dank zij de inzet van Stichting tot Behoud van Mijnlocomotieven na 36 jaar is teruggehaald naar Heerlen / foto: Luc Lodder)

Uiteindelijk bleken de Limburgse koem-

de mijn. Riet´s moeder heette ook Emma.

pels wel degelijk strijdbaar, want medio

Haar vader zei vaker: `Of ik in me in bed

1975 trokken ze met maar liefst 300 auto-

nu links- of rechtsom draai, altijd

bussen vol naar Den Haag om aandacht

zie ik Emma!´”

te vragen voor de slechte pensioen-

Maarten Brorens

11

Monumenten die herinnering aan mijnverleden levend houden

HOOFDROL VAN ITERSON-TORENS IN PLANNEN VOOR OPVALLENDE LANDMARKS Op het terrein van Staatsmijn Emma

een lattenconstructie in diverse kleuren,

mijnstreek zou een groot herkennings-

ingesteld kan worden dat middels licht-

stonden de eerste zogeheten Van

zodat ze van verre de aandacht trekken.

punt, een landmark gerealiseerd dienen

lijnenspel een koeltoren zichtbaar wordt.”

Iterson-torens. Koeltorens die honderd

Dit project wordt gedragen door Stich-

te worden dat visueel een onmiskenbare

jaar geleden werden ontworpen door

ting BIZ Winkelcentrum Hartje Hoens-

link met de mijnen legt.”

Frederik van Iterson, toen directeur

broek. De grote toren is voorgedragen

van de Staatsmijnen. Het betrof een

als uit te voeren project bij IBA Parkstad

Maurer United Architects uit Maastricht,

Marc in heel Zuid-Limburg al geruime tijd

revolutionair ontwerp, een zelfdragende

(Internationale Bau Ausstellung), maar

dat ook borg stond voor het ontwerp

de roep om een herkenbaar landmark. “We

constructie van gewapend beton. Nog

de kleine, verplaatsbare torens komen

van het Hoensbroekse monument, heeft

hebben het idee getoetst bij verschillende

steeds worden ze wereldwijd gebruikt.

er in ieder geval. De eerste beleeft een

twee plannen uitgewerkt. Een daarvan

bestuurders en instellingen en de reacties

onthulling tijdens de Braderie

is gebaseerd op de immense koeltoren

zijn zeer positief.”

Hoensbroek op 14 mei.

van Chemelot te Geleen, die duidelijk

Maarten Brorens

Het laatste exemplaar van de Emma was voorbestemd als Rijksmonument, maar

Mede omdat er zo weinig zichtbaars van het mijnverleden is overgebleven, hoort

zichtbaar is vanaf de A2. Marc: “Gedacht

werd - na veel protesten - in 1985 g

Marc Jetten, directeur van Stichting Jaar

wordt aan een opvallende beschildering

esloopt. Nu, in het Jaar van de Mijnen,

van de Mijnen, raakte geïnspireerd door

in de kleuren geel, zwart, blauw en wit

zijn er plannen om op de plek waar

dit initiatief. Dat bracht hem op het idee

van de EGKS, de in 1951 opgerichte Euro-

voorheen de betreurde Van Iterson-

invulling te geven aan de breed ge-

pese Gemeenschap voor Kolen en Staal

toren van de Staatsmijn Emma stond,

dragen wens voor een ´landmark´ op

waarvan een van de voorbereidende

een nieuwe toren te plaatsen met een

een open zichtlocatie. “Ik denk aan een

vergaderingen in Heerlen plaatsvond.

hoogte van 12 meter, met daaromheen

modern monument dat de herinnering

De EGKS was de voorloper van de

tien kleinere torens van vijf meter. Deze

aan de Limburgse steenkolenmijnen

Europese Unie. Na zonsondergang wordt

krijgen de kleuren van de vlaggen uit de

levend houdt. En dat tevens symbool

de toren aangestraald in wisselende

landen van herkomst van de vroegere

staat voor het feit dat sedert de mijn-

kleuren. Een ander idee behelst een

mijnwerkers in deze regio, waaronder

sluitingen Zuid-Limburg weer uit het dal

uitkijktoren, voorzien van een laser-

Polen, Hongarije, Italië, Slovenië, Spanje,

is gekropen en nu optimistisch vooruit

installatie die licht over de wijde om-

Turkije en Marokko. Alle torens krijgen

blikt. Op een markante plek, ergens in de

geving kan uitstralen maar ook zodanig


Het tweede weekend van april ‘opende’ het Jaar van de Mijnen in Brunssum; er was o.a. een bijzondere fototentoonstelling in d’r Brikke Oave van circa 120 foto’s uit de collectie van Antoon Adriaens. Heemkundevereniging Brunssum presenteerde een nieuwe publicatie; tevens werden er speciale Brunssumse #M2015-postzegels verkocht, evenals een Brunssums herdenkingsspeldje. foto´s: Luc Lodder

12 Het MIJN pop-up museum trekt de Heerlense wijken in. Medio april organiseerde Rijckheyt (het centrum waar de historische archieven en collecties van de gemeenten Brunssum, Gulpen-Wittem, Heerlen, Nuth, Simpelveld en Voerendaal zijn ondergebracht) het eerste MIJN pop-up museum in Beersdal. Met onder meer een foto- en filmpresentatie, mijnwerkersattributen uit het privémuseum van Roy Simons uit Meerssen, (Mijnmuseum de Beukel). Heerlen Vertelt noteerde interessante verhalen van bewoners uit de wijk. Historicus Roelof Braad: “Na een sfeervol weekend vol enthousiaste verhalen en een bezoek - sommigen bleven een hele middag - door ongeveer 250 mensen, vooral (oud-) buurtbewoners die het Mijn Pop Up Museum bezochten kijken we uit naar het volgende weekend in de buurt Passart in Heerlerheide dat zal plaatsvinden in het Volkshuis, Dennestraat 2 van 29 t/m 31 mei” De huizen van Beersdal en Rennemig zijn rond de Eerste Wereldoorlog door de Oranje Nassaumijnen gebouwd voor mijnwerkersgezinnen. Op het terrein van ON III verrees in de jaren tachtig de buurt Rennemig. Er zijn in totaal acht MIJN Pop Up Musea. Volg hun verrichtingen op Facebook; en de social media van het Jaar van de Mijnen via #m2015. foto´s: Fabian de Kloe


Opening Cultura Nova in teken van Jaar van de Mijnen

THEATERVOORSTELLING OP FUNDAMENTEN VAN ´LANGE LIES´ EN ´LANGE JAN´ “Als we met de trein Heerlen binnenreden vond ik het altijd prachtig om naar de draaiende schachtwielen en de rokende schoorstenen Lange Lies en Lange Jan te kijken. Als we op familiebezoek in Maastricht waren geweest en in het Dafje van mijn vader terugreden hielden mijn broer en ik een wedstrijdje: wie ziet de schoorstenen als eerste?” Fiedel van der Hijden, grondlegger van het

voormalige mijnstad. Dat groeide uit tot

jaarlijks theaterfestival Cultura Nova dat

Cultura Nova. Samen met huidig festival-

komende zomer haar 25e editie beleeft,

directeur Rocco Malherbe geeft hij regel-

koestert scherp getekende herinneringen

matig opdracht uitvoeringen te maken die

uit zijn kinderjaren. “Ja, die schoorstenen

gebaseerd zijn op heden en verleden van

van de Oranje Nassau-mijn waren her-

de streek. De groep Plasticiens Volants, die

kenningspunten van Heerlen, ´landmarks´

met kolossale ballonfiguren door de stad

zoals ze dat tegenwoordig noemen.”

trekt, had eens een voorstelling met de naam De Vreemdeling. Fiedel: “Ze hadden

De Heerlense volkszanger Wiel Knipa

zich verdiept in de regio en gezien dat hier

vergeleek de 135 meter hoge Lange Jan

veel mensen van verschillende nationali-

in een bekend lied met de Eifeltoren van

teiten wonen. Naar aanleiding daarvan is

Parijs. Die staat echter nog fier overeind.

ook de muurschildering in het Schelmen-

Dat kunnen we van het Heerlense schoor-

hofje aan de Heerlense Pancratiusstraat

stenen-echtpaar niet zeggen. Beide wer-

gemaakt. Het pompstation van de voor-

den, met een tussenpoos van een week,

malige staatsmijn Hendrik in Brunssum

Fiedel van der Hijden geeft met Cultura Nova kleur aan stad en regio / foto: Luc Lodder

in 1976 opgeblazen. Waarbij de Lange Jan

hebben we eens gebruikt als decor voor een voorstelling.”

´wraak´ nam door - tot ontzetting van de honderden toeschouwers - de verkeerde

Waarna hij alsnog omviel.” Fiedel herinnert

Het gebeurde wel dat ze gekort werden

kant op te vallen. Fiedel was er als 16-jari-

zich die periode als “geen leuke tijd”. Hij

op hun magere uitkering omdat ze bij-

De opening van Cultura Nova 2015

ge knaap bij. “Met een 8mm camera was ik

studeerde Sociale Dienstverlening en liep

voorbeeld vergeten hadden het briefje in

vindt plaats bovenop de nog bestaande

aan het filmen. Na de plof van de spring-

stage bij een project voor werkloze mijn-

te leveren.”

fundamenten van Lange Lies en Lange

stof hupte Lange Jan even op en neer,

werkers. “Ze stonden wekelijks in lange

blies wat rook uit en het leek wel of hij niet

rijen om hun briefjes af te laten stempelen.

Begin tachtiger jaren startte Fiedel met

stellingen staat ook in het teken van het

toe wilde geven. In het publiek werd al

Samen met onder meer een jurist

een kleinschalig straatfestival om wat kleur

mijnverleden.

triomfantelijk gejuicht: ´Hij blijft staan!`.

bemande ik een stand om ze te helpen.

te geven aan de toen nog zieltogende

Maarten Brorens

Jan. Een groot aantal andere voor-

13

Mijnverleden inspireert de creativiteit van Nour Kadhem

“IK HEB GEHOORD VAN KANARIES DIE MIJNGAS MOESTEN OPSPOREN” De Limburgse mijnstreek was al multi-cultureel, lang voordat dit woord bestond. Vanaf de grootschalige start van deze bedrijfstak aan het begin van de vorige eeuw trokken de mijnen werknemers aan uit allerlei Europese landen en later ook van daarbuiten. Nog steeds is de regio een kleurrijk palet van uiteenlopende nationaliteiten. Met glanzende ogen vertelt Nour

het creatieve leerwerkbedrijf 100%

meneer in een rolstoel binnen. Hij begon

“Maar ik heb het Nederlands staats-

Kadhem uit Heerlen in nagenoeg

Heerlen onder leiding van Carola van

helemaal te stralen en riep `Oh wat mooi!´

burgerschap, hoor. Ik ben nu officieel

vlekkeloos Nederlands hoe plezierig zij

Iersel aan de Geleenstraat, waar ze drie

toen hij spullen zag die hij nog kende van

een kaaskop!”

het vindt om hier te wonen en werken:

jaar geleden een traject van een half jaar

vroeger.”

“De mensen zijn heel open en vriende-

doorliep.

lijk. Nadat ik met mijn vader, moeder en

Haar brede smile blaast de laatste resten Een jonge Irakese vrouw die de vreug-

mijnstof weg en staat symbool voor een

broer zes jaar geleden vanuit Irak naar

“Ik wist niets van de geschiedenis hier,

devolle trots van de Limburgse koempels

frisse toekomst van de mijnstreek.

Nederland was gekomen, hebben we

dus heb ik veel met mensen gepraat. Ik

weer aanwakkert! Hoe mooi wil je het

Maarten Brorens

eerst in Den Haag gewoond. Daar kijken

wilde weten hoe ze leefden en hoe ze

hebben in het Jaar van de Mijnen?

ze je heel vreemd aan als je iemand die

zich kleedden. En ze vertelden me van de

je niet kent gedag zegt. Hier in Limburg

mijnwerkerspungel. Een geblokte hand-

gebeurt dat niet. De mensen zijn aardig!”

doek met daarin de boterhammen.” Trots toont Nour een tas die gemaakt is van

Momenteel studeert Nour Interieur en

pungeldoek, voor de koper een mooie

Vormgeving in Maastricht en loopt stage

herinnering aan het mijnverleden.

bij een modeproject van het Jaar van de

Maar de kennis van Nour gaat gedetail-

Mijnen. Drie jonge Limburgse ontwer-

leerd verder: “Ik heb ook gehoord van de

pers maken haute couture-ontwerpen

kanaries die ze vroeger in de mijnen ge-

die gebaseerd zijn op de mijnwerkers-

bruikten om mijngas op te sporen.” Breed

kleding èn die van de vele nationale en

lachend showt ze een tas met daarop het

internationale culturen in de mijnstreek.

profiel van een zwarte kanarie genaaid.

Op basis daarvan worden tevens com-

Het zwart van de steenkool gecombi-

merciële kledingstukken voor verkoop in

neerd met de kanarie die levens redde,

de MIJNshop aan de Bongerd gemaakt.

maar er zelf het loodje bij moest leggen.

Nour is een van de degenen die deze aan

In de MIJNshop ontmoet ze veel

de machine vervaardigt. Dat doet ze bij

oud-mijnwerkers. “Laatst kwam een oude

Nour Kadhem maakt kleding voor de MIJNshop-collectie foto: Luc Lodder


Belgische oud-mijnwerkers uit Belgisch en Nederlands Limburg en Blégny bezochten eerst het Nederlands mijnmuseum in Heerlen, daarna de mijn in Blégny en eind maart diverse mijnsites in Belgisch Limburg. Dit driedelig uitwisselingsprogramma van Het Jaar van de Mijnen #m2015 (een samenwerking tussen de Blégny-mijn, Erfgoedcel Mijn-Erfgoed, het Nederlands Mijnmuseum en Stichting M2015) brengt het gemeenschappelijk mijnverleden van de Euregio Maas-Rijn in beeld. Studenten van de Universiteit Maastricht documenteren deze ontmoetingen met audio- en video-opnames. foto´s: Fabian de Kloe

14


OOK DEZE MAAND • Collectie Jef Diederen Venlo T/M 30 AUGUSTUS 2015 Tentoonstelling - Venlo • “Mind the Black” door Wafae Ahalouch el Keriasti T/M 31 DEC 2015 Muurschildering - Heerlen • Mine-Art Holland T/M 31 AUG 2015 Tentoonstelling - Sittard-Geleen • Expositie van Vetkoal tot Dyneema T/M 31 AUG 2015 Expositie - Geleen • De Limburgers in de DSM Art Collection T/M 21 JUNI 2015 Expositie - Valkenburg • ‘Onder onze voeten’ T/M 6 JULI 2015 Mini-expositie - Maastricht • Mine Mapping T/M 3 MEI 2015 Tentoonstelling - Aken • Dusty Talk door Malène Zegers 1 MEI 2015 T/M 31 MEI 2015 Expositie - Kerkrade • Kunstproject ‘De ene hand wast de andere hand’ MEI 2015 Sittard-Geleen • De sociale kwestie in het mijnbedrijf 8 MEI 2015 Film, lezing - Heerlen • 2e Charlemagnelezing Lezing: Verdeeld verleden & gedeelde toekomst 9 MEI 2015 Lezing - Sittard-Geleen • Aad de Haas: Sociaal Rebel 27 MEI T/M 27 SEPT 2015 Tentoonstelling - Heerlen • Aad de Haas: In de Mijnstreek T/M 24 MEI 2015 Tentoonstelling - Heerlen • Bezoek Mijnmuseum Alzheimerafdeling Parkstad Limburg 11 & 19 MEI & 9 JUNI 2015 Ontmoeting/bezoek Heerlen, Brunssum, Kerkrade • Koempelwandeling 17 MEI 2015 Evenement - Voerendaal • Heilige Huisjes van Zwart Goud 15 MEI T/M 1 JUNI 2015 Evenement - Sittard-Geleen • Europees Kampioenschap Böhmisch-Märisch 2015 15 MEI 2015 T/M 17 MEI 2015 Muziek - Kerkrade • Internationaal Voetbaltoernooi D-jeugd SV Langeberg 17 MEI 2015 Evenement - Brunssum • Exploring the landscape 2: Silica door Frank Bruggeman T/M ZONDAG 7 JUNI 2015 Tentoonstelling - Heerlen • MIJNverzet 29 & 30 MEI 2015 Theatervoorstelling – Sittard-Geleen • Week van de amateurkunsten: 30 MEI 2015 T/M 7 JUNI 2015 Evenement - Sittard-Geleen • Opening mijnfietsroute tijdens Limburgs Mooiste 30 MEI 2015 Sport - Heerlen, Kerkrade, Brunssum • 35-delige tv-reeks Onze Mijnwerkers L1 Elke zaterdag t/m 12 DEC 2015 TV • And the winner is.... Barbara T/M 27 JUNI 2015 Tentoonstelling - Sittard-Geleen

Zeche Zollverein ~ Essen In 2010, toen het Ruhrgebied Culturele hoofdstad van Europa was, was het terrein van de voormalige mijn het middelpunt van de activiteiten. De Zeche Zollverein Schacht XII in Essen is een representatief voorbeeld van de ontwikkeling van de zware

mijnwerkers komt er weer tot leven. Maak kennis met de

industrie in Europa. Het was ooit de grootste en modernste

omstandigheden waarin de mijnwerkers dagelijks zwoegden en

kolenmijn ter wereld. Tegenwoordig is het industriecomplex met

zie de gevaren waar ze mee geconfronteerd werden. U hoort

zijn door het Bauhaus beïnvloede architectuur (de architecten

het lawaai van de machines die ze gebruikten en krijgt zo een

Fritz Schupp en Martin Kremmer brachten hier tussen 1927 en

realistisch beeld van het leven in de mijn. Zie voor méér

1932 een heel bijzonder industriecomplex tot stand) een icoon

informatie: www.BlegnyMine.be

van de moderne industriebouw en een centrum van kunst en cultuur. Er zijn exposities van moderne kunst in de naburige

Energeticon Alsdorf Aachen

cokesfabriek en hedendaags design in het verbouwde ketelhuis

Op het terrein van de voormalige steenkolenmijn AnnA II in

van de kolenmijn. Zollverein is ‘pure industrie’ en tegelijkertijd

Alsdorf, gemeente Aken, staat het Energeticon: een belevenissen-

symbool van het Ruhr-gebied als regio die aan het veranderen is.

wereld en centrum over de mijnbouwgeschiedenis en

Industriecomplex Zeche Zollverein in Essen maakt deel uit van

toekomstige technologieën. De geschiedenis en de toekomst

de UNESCO-route „Levenslust en hoogstaande cultuur“. Sinds

van energie worden hier in de historische ruimtes spannend en

2001 draagt het industriemonument de titel van werelderfgoed.

interactief gepresenteerd. Men begint bij het leven en de werk-

Openingstijden en rondleidingen (óók Nederlandstalig):

zaamheden van de mijnwerkers en eindigt bij vernieuwende

www.zollverein.de

technologieën. Zie voor meer details en openingstijden:

15

www.energeticon.de

Mijnmuseum Beringen Het mijnverleden van Belgisch Limburg belicht. Elke dag

Nederlands Mijnmuseum Heerlen

geopend van 10u tot 17u. Er is een moderne tentoonstellings-

Het Nederlands Mijnmuseum koestert het Limburgse steen-

ruimte inclusief ondergrond-simulatie met authentieke

kolen- en mijnbouw-verleden. Het is gevestigd in het enige

historische mijngebouwen. Je kan je er mijnwerker voor één dag

Heerlense top 100 monument van de door Unesco beschermde

voelen tijdens de Mijn-zondagen. Onder begeleiding van een

historische gebouwen, het schachtgebouw van de voormalige

gids maak je dan een twee uur durende tocht door de historische

Oranje Nassau 1 mijn te Heerlen. Het 3 etages tellende

gebouwen. Je legt dezelfde weg af als de mijnwerkers vroeger

schachtgebouw, gebouwd rond de 470 meter diepe mijnschacht,

voor ze in de ondergrond afdaalden. Je komt langs de betaalzaal,

is ingericht als expositieruimte. Tevens is het ophaalgebouw te

de badzaal, de lampenzaal, de bezettingszaal (waar het werk

bezichtigen met de originele stoom aangedreven ophaalmachine

verdeeld werd) en de liftkooien. Ook het ophaalmachinegebouw

uit 1897. ‘s Maandags gesloten. Dinsdag t/m vrijdag van 10.30 tot

maakt deel uit van de toer, die wordt afgesloten met een ritje in

16.00 uur. Zaterdag en zondag van 10.30 tot 14.00 uur. Van dins-

een authentieke mijntrein. Er zijn mijnzondagen op 3 en 17 mei,

dag tot en met vrijdag dagelijks rondleidingen om 11.00 uur en

7 en 21 juni, 5 en 19 juli, 2 en 16 augustus, 20 september, 4 en

13.30 uur. Zaterdag en zondag is er één rondleiding om 11.00 uur.

18 oktober; telkens om 11 en 14 uur. De rondleiding duurt 2 uur.

Raadpleeg de website voor meer informatie:

Reserveren is niet verplicht. Zie: www.mijnmuseum.be

www.NederlandsMijnmuseum.eu

C-mine Expeditie Genk C-mine expeditie is een uniek belevingsparcours, dat al je zintuigen prikkelt. De avontuurlijke tocht dompelt je onder in boeiende verhalen over de mijn in al zijn vormen. Je daalt af tot zes meter onder de grond en ziet er verrassende installaties. Je produceert er je eigen mijn-‘sound’ door hendels, knoppen en wielen te bedienen. Proef de atmosfeer van de mijnen terwijl je ronddwaalt in het doolhof op weg naar de bovengrond. Het hoogtepunt van de expeditie is de beklimming van de gigantische en authentieke schachtbok op het plein in Genk. Kijk op voor meer informatie op www.C-Mine.be daar staat méér over deze Beleef C-mine bezoekersattractie.

Blégny Mine Slechts één plaats in België biedt nog de mogelijkheid om af te dalen in de mysterieuze, ondergrondse wereld. Dat is de mijn van Blégny. Gekleed in een typische overjas en met gele veiligheidshelm dalen bezoekers met de liftkooi af naar het Belgische industriële verleden. De spannende en soms gevaarlijke realiteit van de


DSM International, internationaal onderzoekscentrum innovatieve materialen / Foto: archief DSM, Ermindo Armino.

JAAR VAN DE MIJNEN M2015 BLIKT TERUG MET OOG OP DE TOEKOMST Op initiatief van de gemeente Heerlen is 2015 het Jaar van de Mijnen. Precies vijftig jaar geleden kondigde de toenmalige minister van Economische Zaken Joop den Uyl de sluiting van alle Limburgse mijnen aan. Met méér dan 200 evenementen wordt stilgestaan bij deze beslissing die een voor de regio moeizame periode inluidde. Tevens wordt de blik op de toekomst gericht. Het breed gedragen programma is nog steeds groeiende, en wordt ondersteund door 12 gemeenten in Zuid-Limburg en tal van maatschappelijke partners; ook in de voormalige mijngebieden in België en Duitsland.

PARTNERS VAN HET JAAR VAN DE MIJNEN 2015 #M2015

Profile for Jaar van de Mijnen 2015 (M2015)

Voorjaarseditie M2015-krant  

Voorjaarseditie M2015-krant