Page 1

Ommetje Harstenhoek, Den Haag - bessenwandeling IVN Den Haag Traject: Op deze tocht bekijken we de bessen in het binnenduingebied van de Harstenhoek. De bessen zijn vanaf eind augustus tot eind oktober te zien. Startpunt/eindpunt: hoek Alkemadelaan met de Pompstationsweg, Den Haag Lengte: ongeveer 1,5 km. Begaanbaarheid: niet geschikt voor rolstoel.

Routebeschrijving LA: linksaf, RA: rechtsaf, RD: rechtdoor

Waarom maakt een plant bessen? Door het zaad smakelijk te verpakken, is de plant verzekerd van transport van zijn zaden. Het transport wordt verzorgd door vogels en zoogdieren. Zij eten de bessen en dragen bij aan de verspreiding van de plant door de onverteerbare zaden ergens anders uit te poepen of uit te braken. De bessen zijn een bescherming voor het zaad van de plant en de vogelpoep geeft het nieuwe plantje meteen een startpakketje mee om te groeien in het voedselarme duingebied. In de duinen die door veel trekvogels als trekroute gebruikt worden zijn de bessen maar korte tijd beschikbaar. Op het hoogtepunt van de vogeltrek zijn de bessen rijp en is er veel voedsel beschikbaar voor de vogels. De vogels zorgen er voor dat de planten ruim verspreid worden in het duin. 1. We beginnen de wandeling op de hoek van de Alkemadelaan met de Pompstationsweg. Na het toegangshek tot Meijendel slaan wij direct rechtsaf. Aan de linkerkant staat een rijtje meidoorns. De naam Meijendel, waar de Harstenhoek een onderdeel van is, dankt haar naam aan de meidoorn. Het is een verzameling van dellen (dalen) waar meien (meidoorns) in groeien. 2. Wij slaan direct rechtsaf en komen bij een open veld.

De laatste struik rechts voor het open veld is de kardinaalsmuts. De oranje besjes komen als zij rijp zijn aan een draadje onder het paarsrode omhulsel te hangen. Het oranje vruchtvlees wordt door de vogels opgegeten. Die poepen de (giftige) pitten weer uit, waardoor de plant zich verspreidt. De bessen worden veel gegeten door lijsterachtigen, mezen en roodborstjes. Naast de kardinaalsmuts staat een mannelijke duindoorn. Sommige struiken van de duindoorn zitten vol bessen. Op andere stukken staan struiken waar geen enkele bes aan zit. Dit komt omdat dit de mannelijke struiken zijn. De bessen van de duindoorn zijn niet erg geliefd bij de vogels. Daarom blijven ze lang aan de takken hangen tot ze gaan gisten rond eind oktober. Een vogel die er dan van eet kan er dronken van worden. Overigens zijn vossen dol op de bessen. In de winter kun je bij de duindoorns oranje gekleurde vossenkeutels aantreffen. Halverwege het veld staat links bosbraam. Een hoge struik. We lopen door en vinden op het einde van het tweede veld rechts op de grond dauwbraam. De dauwbraam groeit dicht op de grond, de bladeren groeien in drietallen en de braam heeft een bevroren uiterlijk alsof er dauw op zit. De wulp eet dauwbraam en de goudvink pikt de pitjes eruit om op te eten.

IVN streeft naar een duurzame samenleving door mensen te betrekken bij natuur, milieu, landschap en de eigen leefomgeving.

www.ivn.nl


Boven de dauwbraam staat de egelantier. De egelantier lijkt veel op een andere roos in het duingebied namelijk. de hondsroos. Je herkent de egelantier aan de extra’s. In tegenstelling tot de hondsroos heeft de egelantier stekels, als je de bloem kneust ruikt hij naar appels. De bessen zijn pas eetbaar als de vorst erover zijn geweest en de trekvogels in de herfst zullen deze bessen dan ook met rust laten. Enkele meters verder staat een liguster. De zwarte bessen zijn niet zo in trek bij de vogels, behalve de goudvink. De ligusterbes bevat conserveringsmiddel en blijft daarom lang te eten. Als de andere bessen zijn opgegeten zullen overwinterende vogels aan deze bessen beginnen. Dit als ze niet zijn opgegeten door fazanten, die dol zijn op de bessen. Op de hoek hangt in de boom heggerank. De blaadjes van deze klimmer zijn al verdord als de bessen rood kleuren. 3. Op het einde van het veld nemen wij het linkerpad. Op de hoek staat hier een wegedoorn. Deze struik wordt zo genoemd omdat op de takken tussen de zijtakken in het midden twee doorns zitten. Niet bij elke tak is dit het geval maar als het bij een tak aan de boom zo is dan is het een wegedoorn. Ontbreekt de doorn in de takken dan heeft u met een vuilboom te maken. Wij hebben de vuilboom nog niet ontdekt in de Harstenhoek.

5. Als we verder lopen komen we in een eikenbos. Bij de splitsing lopen we rechtdoor. Naar beneden lopend zien we aan de rechterkant bitterzoet. Deze plant heeft paarse bloemen en krijgt bessen. De groene bessen kleuren later rood. Het is overblijvende halfheester en kan laag bij de grond blijven maar als hij gaat klimmen, wordt deze plant wel 3 meter hoog. We lopen naar het open veld. Vlak voor het veld staan veel bramen. 6. We lopen rechtdoor naar de weg. In de middenberm staat de sneeuwbes. De sneeuwbes wordt ook wel klapbes genoemd omdat ze klappen als je er op gaat staan. Deze bessen zijn aangeplant om de fazanten, die uitgezet zijn toen Meijendel grafelijk jachtgebied was. Fazanten eten graag de bessen van de sneeuwbes. Aan de linkerkant staan veel vlierbessen. Vogels zijn dol op de paarse bessen. Ze worden gegeten door vliegenvangers, zwartkop, grasmus, braamsluiper, nachtegaal en karekiet. Als de vlierbessen rijp zijn zie je overal in het duin paarse vogelpoep. 7. We zijn terug bij het beginpunt.

4. We lopen rechtdoor en zien iets verderop rechts een zuurbes. Deze struik en de bessen zijn giftig, maar er kan wel jam van de bessen gemaakt worden. De plant is echter ook een tussenwaardplant voor zwarte roest. Deze schimmel tast rogge en tarwe aan. In Frankrijk werd zuurbes al rond 1660 bestreden door de boeren. Toen was nog niet wetenschappelijk aangetoond dat het een tussenwaardplant is. De jam makers betichten de boeren van bijgeloof en een hevige strijd brak uit. In veel landen is het nog steeds verboden om zuurbes te planten.

IVN streeft naar een duurzame samenleving door mensen te betrekken bij natuur, milieu, landschap en de eigen leefomgeving.

Zuid-Holland - Den Haag, bessenwandeling Harstenhoek  

1. We beginnen de wandeling op de hoek van de Alkemadelaan met de Pompstationsweg. Na het toegangshek tot Meijendel slaan wij direct rechtsa...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you