Page 1

Ommetje door het Bossche Broek IVN/VNW ‘s-Hertogenbosch, Noord-Brabant Traject: moerasgebied het Bossche Broek Startpunt/eindpunt: St. Jan, Parade, ’s-Hertogenbosch (als u met de auto bent, kunt u parkeren op parkeerplaats Vonk- en Vlamterrein aan de Limietlaan). Hieronder is zowel de wandelroute vanaf de parkeerplaats als de Parade weergegeven (zie ook plattegrond). Lengte: ca. 4 km Begaanbaarheid: goed; bij regen kan de dijk modderig zijn.

Routebeschrijving LA: linksaf, RA: rechtsaf, RD: rechtdoor

Direct naast het centrum van Den Bosch ligt het natuurgebied het Bossche Broek. 1. Vanaf de stadswallen heeft u mooi overzicht op dit moerasgebied. U bent vanuit de stad in enkele minuten in het Bossche Broek, waar u weer mooi uitzicht heeft op de historische skyline van de stad.

Vanaf de parkeerplaats (Limietlaan): 1. Loop vanaf de parkeerplaats naar boven. 2. Dan LA (Hekellaan). 3. Langs het oorlogsmonument richting het kruispunt. 4. U steekt RD de Pettelaarseweg over. 5. Aan de overkant gaat u LA en na 15 m RA: ingang Bossche Broek. 6. Volg nu de routebeschrijving vanaf punt 6 hieronder. Vanaf de Parade: 1. Loop in zuidelijke richting (met de rug naar de St. Jan). 2. Als u de rechterkant van de Parade aanhoudt, komt u in de Peperstraat.

3. Aan het einde van deze straat LA (Oude Dieze). 4. Weg volgen naar rechts en bij kruispunt RD oversteken. 5. Na 15 m RA ingang Bossche Broek. Verderop (20 m) staan fietsenrekken. 6. Na 20 m schuin rechts de dijk op. U loopt nu langs de stadsgracht. Als u over de dijk loopt ziet u rechts oude vestingmuren. ’s-Hertogenbosch is één van de weinige steden in ons land waar u nog veel oude en gerestaureerde vestingmuren aantreft. Aan de waterkant bij deze muren ziet u de voorlanden: een strook van waterplanten, gras- en rietsoorten. Naast bescherming tegen het water bieden deze voorlanden heerlijke plekken waar vogels kunnen broeden. Op de muur zelf groeien verschillende soorten planten die daar kunnen groeien omdat er een speciale kalkmortel is gebruikt. De grote gele en grijze plekken die u ziet zijn korstmossen. Korstmossen zijn dus geen mossen. Mossen zijn zogenaamde ‘miniatuur plantjes’. Korstmossen bestaan echter uit een alg en een schimmel die nauw verstrengeld met elkaar leven. Tijdens een inventarisatie door IVN/VNW ’sHertogenbosch zijn op deze muur zeer zeldzame soorten waargenomen. 7. U blijft de dijk volgen tot een groot verdedigingswerk aan de rechterkant: dit is Bastion Oranje. 8. 50 m voordat de dijk naar rechts om het bastion heen buigt, gaat u schuin LA de dijk af, door een weiland. Dit paadje komt uit op een asfaltpad.

IVN streeft naar een duurzame samenleving door mensen te betrekken bij natuur, milieu, landschap en de eigen leefomgeving.

www.ivn.nl


U gaat nu echt het ‘Broek’ in. Broek betekent dat het een laag gelegen gebied is dat erg nat blijft door opwellend grondwater. Dit opwellende grondwater komt vanuit ondergrondse waterstromen hier omhoog; ook wel ‘kwel’ genoemd. Als u goed oplet, ziet u slootjes waarbij het lijkt alsof er een olielaagje op ligt. Dit is geen olielaagje maar een laagje ijzer dat met het kwelwater uit de grond naar boven komt. Het Bossche broek is een overloop gebied. Dit betekent dat bij een te hoge waterstand van de Dommel het gebied onder water wordt gezet. Een aantal jaren geleden, 1995 om precies te zijn, stond het hele Bossche Broek onder water door een dijkdoorbraak van de Dommel. Nu zijn er op een aantal gedeelten langs de Dommel mogelijkheden gemaakt om de dijk gecontroleerd door te steken. Doordat het Bossche Broek altijd nat is geweest en het in de toekomst nog natter gemaakt gaat worden (voor verschillende soorten planten en vogels) is er van bebouwing geen sprake. 9. Op het asfaltpad gaat u RA en volgt het pad langs de sloot tot de driesprong (200 m). 10. Op de driesprong gaat u LA het zandpad op; na verloop van tijd komt u langs een dode arm van de Dommel. Let eens op de vegetatie langs het water. U ziet een soort lint van vegetatie. Van droog naar nat steeds een reepje met andere vegetatie. Bloemen plukken is misschien een beetje uit de tijd. Maar pluk eens wat grassen om een indruk te krijgen van de vele verschillen. Of proef eens een grasje. Naast alle grassoorten zijn er ook zeldzame planten in dit gebied. Bent u echt geïnteresseerd in planten, neem dan eens een plantengids mee tijdens uw ommetje, en breng er elke keer één op naam. Gegarandeerd dat u aan de 100 soorten kunt komen. 11. 500 m na de driesprong, waar de Dommelarm naar rechts buigt, gaat u LA. 12. U blijft het pad volgen (zijweg rechts negeren).

Kijk eens om u heen. Het zal u opvallen dat de vegetatie laag is. De weinige bomen die er staan zijn ook laag. Dit is kenmerkend voor natte gebieden. Grasachtige planten zijn er wel volop. En vergist u zich niet, gras is niet één plantensoort maar er zijn hier tientallen grasachtige planten te zien. Tijdens dit ommetje kunt u een indruk krijgen van de verscheidenheid. In de bloeiperiode zult u tientallen grassoorten ontdekken. Maar let in de niet-bloeiende periode eens op de verschillende kleurvlakken in het weiland. Door het verschil in beheer en milieu ontstaan er verschillende kleuren op die percelen. Ze kunnen zelfs verschillend ruiken. Misschien ontdekt u wel het verschil in geur. Als u het verschil niet ruikt, dan hebt u in ieder geval een dosis extra frisse lucht gekregen. En ruikt u helemaal niets, ruik dan eens aan één bloem of plant. 13. Aan het einde van dit zandpad (na 500 m) gaat u LA het onverharde wandelpad op, net voor een asfaltweg. 14. U blijft dit pad volgen (parallel aan de asfaltweg) tot u aan uw rechterhand een brede sloot ziet. Tijdens dit ommetje bent u niet alleen; er zijn veel dieren om u heen. Zichtbaar en onzichtbaar. Het is leuk om tijdens de wandeling op die dieren te letten. Er zijn altijd reeën in dit gebied, maar zij hebben ons meestal eerder in de gaten dat wij hun. Vooral in de vroege ochtend en late avond kunt u ze ontdekken. Kleinere dieren zoals slakken, insecten, spinnen, pieren, etc. zijn er volop. Al lopend is het ook leuk om op vogels te letten. Er zijn er bij die u net als de reeën ook in de smiezen zullen hebben, en afhankelijk van hun voorkeur, vluchten, brutaal terugkijken, of u om de tuin willen leiden. Er zijn veel verschillende soorten vogels in dit gebied. Let ook eens op het gedrag; ze lopen, vliegen, jagen, zwemmen, badderen, eten, worden gegeten, ruien, slaan alarm, vluchten, vallen aan en soms wordt er gerust.

IVN streeft naar een duurzame samenleving door mensen te betrekken bij natuur, milieu, landschap en de eigen leefomgeving.


En wat denkt u van alle vogelgeluiden. Het is een aardige bezigheid om de vogelgeluiden tijdens uw rondwandeling eigen te maken. Maar u kunt ook gewoon vrolijk worden van de geluiden, omdat ze grappig, vrolijk of klagend kunnen zijn. Blijf het pad volgen tot een asfaltweg, deze steekt u over en u vervolgt het onverharde wandelpad (laatste stukje asfaltweg) tot u weer terug bent bij de ingang van het Bossche Broek. Terug naar de parkeerplaats: De Pettelaarseweg RD oversteken langs oorlogsmonument RA Limietlaan Terug naar de Parade / St. Jan: LA op de Pettelaarseweg kruispunt Hekellaan/Zuidwal oversteken, RD (OudeDieze), RA (Triniteitsstraat) u loopt nu weer op de Parade

IVN organiseert regelmatig excursies in het Bossche Broek. Kijk voor ons excursieprogramma op www.ivn-s-hertogenbosch.nl

IVN streeft naar een duurzame samenleving door mensen te betrekken bij natuur, milieu, landschap en de eigen leefomgeving.

Noord Brabant - Den Bosch, Bossche Broek  

Vanaf de Parade: 1. Loop in zuidelijke richting (met de rug naar de St. Jan). 2. Als u de rechterkant van de Parade aanhoudt, komt u in de P...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you