Page 1

IVN Consulentschap Noord-Holland Dorpsstraat 65 1901 EJ Castricum tel. (0251) 650783 e-mail: consulentschap.noordholland@ivn.nl

IVN Consulentschap Groningen Postbus 1020 9701 BA Groningen tel. (050) 3135933 e-mail: consulentschap.groningen@ivn.nl

IVN Consulentschap Zuid-Holland Ochterveltstraat 41b 3015 XL, Rotterdam tel. (010) 4779669 e-mail: consulentschap.zuidholland@ivn.nl

IVN Consulentschap Fryslân Postbus 538 8901 BH Leeuwarden tel. (058) 2890463 e-mail: consulentschap.friesland@ivn.nl

IVN Consulentschap Zeeland Postbus 334 4460 AS Goes tel. (0113) 211675 e-mail: consulentschap.zeeland@ivn.nl

IVN Consulentschap Utrecht Oostbroek, Bunnikseweg 39 3732 HV De Bilt tel. (030) 2210599 e-mail: consulentschap.utrecht@ivn.nl

IVN Consulentschap Brabant Postbus 883 5280 AW Boxtel tel. (0411) 614111 e-mail: consulentschap.brabant@ivn.nl

IVN Consulentschap Flevoland Botter 11-37 8232 JN Lelystad tel. (0320) 258980 e-mail: consulentschap.flevoland@ivn.nl

IVN Consulentschap Limburg Godsweerderstraat 2 6041 GH Roermond tel. (0475) 386460 e-mail: consulentschap.limburg@ivn.nl

IVN Consulentschap Gelderland Jansbuitensingel 13 6811 AB Arnhem tel. (026) 3512927 e-mail: consulentschap.gelderland@ivn.nl

Natuur en Milieu Overijssel Stationsweg 3 8011 CZ Zwolle tel. (038) 4250960 e-mail: info@natuurmilieu.nl

Uitgave : IVN Verening voor natuur-en milieueducatie, juni 2005 > Eindredactie/coördinatie: Afdeling Communicatie IVN en Femke Bijlhout • Ontwerp: En-i, communicatieconcepten - Nijmegen • Fotografie: Cor de Cock, Veronika IJzermans, Simon Olbertijn, Twan Wiermans, IVN Consulentschappen • Druk: SHD Grafimedia - Swalmen

IVN Consulentschap Drenthe Postbus 125 9400 AC Assen tel. (0592) 371740 e-mail: consulentschap.drenthe@ivn.nl

IVN Nederland Postbus 20123 1000 HC Amsterdam tel. (020) 6228115 e-mail: ivn@ivn.nl www.ivn.nl

www.ivn.nl


Jaarverslag 2004

IVN Vereniging voor natuur- en milieueducatie


Met passie werken we aan de toekomst

De luiken open Het IVN heeft ‘de luiken open’ en is sterk gericht op de buitenwereld. We zoeken op alle niveaus in de vereniging en de beroepsorganisatie samenwerking en gaan die ook aan met tal van andere partners. Een bijzonder goede zaak! Contacten met anderen brengen je op nieuwe ideeën en geven nieuwe impulsen aan het eigen werk. Wat ik nog mis in dit verband, is de aandacht voor allochtonen en met name de jongeren onder hen. Om als IVN, een voor bijna 100% ‘witte’ organisatie, ook in de toekomstige samenleving een eigen plaats te hebben, is het van groot belang dat we ons oriënteren op de wijze waarop we allochtonen bij de vereniging kunnen betrekken. Ons werk op dit terrein staat nog in de kinderschoenen, maar het begin is er, zoals in Flevoland. Kijkend naar de toekomst wil ik ook zeker IVN Jong noemen. Deze groep jonge, enthousiaste vrijwilligers betrekt leeftijdsgenoten bij tal van natuur- en cultuuractiviteiten. In het IVN-werk vormen zij een parel die we zeker moeten koesteren. Ik hecht bijzonder aan persoonlijke contacten met de mensen die met elkaar ‘mijn’ vereniging vormen. Hopelijk treffen wij elkaar in de toekomst! Peter Rombouts Voorzitter IVN 2

Met enthousiasme werkend aan een duurzame samenleving door mensen te betrekken bij natuur, milieu en landschap: Dat is het IVN van nu, met een brede benadering, gebaseerd op liefde voor het leven en de ontwikkeling van mensen in relatie tot hun natuurlijke omgeving. Dat wil het IVN tevens aan nieuwe en komende generaties doorgeven. Werken aan verjonging, vernieuwing en maatschappelijke verbreding is daarom van groot belang, om op termijn goed in staat te zijn uitdagingen en kansen in de samenleving te benutten en van die maatschappij tevens een goede afspiegeling te vormen. Mede daarom is het IVN steeds sterk gericht op het zoeken, initiëren en bevorderen van velerlei samenwerkingsvormen. Aan jongeren biedt het IVN graag de gelegenheid zelf bijdragen te leveren aan het ontwikkelen van een inspirerend jeugdbeleid. De bereidheid van jonge mensen om verantwoordelijkheden te nemen voor natuur en omgeving acht het IVN van vitaal belang. Activiteiten als IVN Jong (Woesteland) en jeugdnatuurgroepen van IVN-afdelingen of Scholen voor Duurzaamheid onderstrepen dit.

Actief Het IVN staat voor een integrale aanpak van educatie. De natuur zelf vormt daarbij een krachtige en nooit aflatende bron van inspiratie. Kenmerk van de IVN-aanpak is het persoonlijk maken van leertrajecten, altijd al een essentieel onderdeel van de gidsencursussen van de IVN-vrijwilligers Ook bij de IVNberoepsorganisatie vormt dat een uitgangspunt van het werk. Met elkaar kunnen we trots zijn op de behaalde resultaten in 2004. Die hebben we natuurlijk alleen kunnen realiseren met de hulp en betrokkenheid van velen. Bijvoorbeeld via onze subsidie- en opdrachtgevers en de Nationale Postcode Loterij. Niet minder door de inzet van de vele vrijwilligers, leden en medewerkers. Bedankt daarvoor! Jurr van Dalen Algemeen directeur IVN


voor natuur, milieu, landschap en leefomgeving Actieve vereniging van vrijwilligers

Beroepskrachten in het hele land

Vrijwilligers

Voor het IVN zijn vanouds zowel vrijwilligers als beroepskrachten werkzaam. De vrijwilligersorganisatie, IVN Vereniging voor natuur- en milieueducatie, bestaat uit 172 lokale afdelingen met ruim 16.000 leden. Leden die veelal actief zijn voor hun afdeling en een kaderscholing hebben gehad. De afdelingen organiseren jaarlijks zo’n 6.000 publieksactiviteiten, excursies, tentoonstellingen en lezingen. De afdelingen werken per provincie samen in een district. Er zijn twaalf districten. Afgevaardigden uit de districten vormen de Landelijke Raad, van waaruit het bestuur wordt benoemd.

De beroepskrachten, organisatorisch ondergebracht in de stichting IVN, zijn werkzaam in provinciale consulentschappen en op het bureau van IVN Nederland in Amsterdam. Het IVN heeft 128 personeelsleden. De consulentschappen opereren vanuit vier regio’s. Op het landelijke bureau van IVN Nederland zijn het Projectenbureau en ondersteunende diensten ondergebracht. De beroepskrachten ondersteunen groepen, organisaties en instellingen bij de ontwikkeling en uitvoering van natuur- en milieueducatieve activiteiten en bij voorlichting en communicatie over natuur, milieu, duurzaamheid en leefbaarheid.

Het IVN biedt ondersteuning, advies en

De afdelingen zijn vooral actief op lokaal niveau en zetten zich met deskundigheid in op het gebied van ecologische basisvorming tot participatie. De afdelingen organiseren cursussen over allerlei onderwerpen. Voor iedereen die geïnteresseerd is in de natuur en de eigen leefomgeving graag beter leert kennen, maar ook voor mensen die een opleiding willen volgen om zelf hun kennis en ervaringen uit te dragen en te delen met anderen.

3

training en initieert projecten die binnen de IVN-afdelingen verder vorm krijgen.

NME Beroepskrachten

10

Het IVN ondersteunt, adviseert en faciliteert organisaties die zich bezighouden met natuur-en milieueducatie.

Onderwijs

15

Het IVN biedt ondersteuning, advies en educatieve producten op het gebied van natuur en milieu.

Overige projecten

19

Natuurgerichte recreatie, gebiedsgerichte samenwerking, internationale projecten en campagnes.

Nationale Parken

24

Het IVN is verantwoordelijk voor de coördinatie van educatie en voorlichting in de Nationale Parken.

IVN en de Nationale Postcode Loterij

29

Bestuurlijk organisatie

30

Financiën

31

3


Vrijwilligers Vrijwilligers vormen de ruggegraat van het IVN. De 172 lokale

Cursus ‘terreingebonden excursieleiden’

afdelingen bereiken met hun activiteiten een breed publiek.

Met plezier hebben in Groningen 25 natuurliefhebbers de cursus ‘terreingebonden excursie leiden’ gevolgd, georganiseerd door IVN Grootegast en Staatsbosbeheer. Daarbij stonden twintig natuurgebieden van Staatsbosbeheer in de gemeente Grootegast centraal. Deze gebieden maken deel uit van de Ecologische Hoofdstructuur. De cursus combineert elementen uit de basiscursus excursieleiden en de cursus ecologische basisvorming. De cursisten adopteren een klein afgebakend gebied en gaan zich daarin specialiseren. Inhoudelijke kennis van het gebied is niet genoeg. De cursisten moeten ook in staat zijn activiteiten en excursies in ‘hun’ gebied te organiseren. Daarom wordt naast specifieke landschappelijke kenmerken en ecologie ook veel aandacht besteed aan het leren van excursievaardigheden. De cursus was een succes. De laagdrempeligheid van de cursus sprak de deelnemers aan. Een groot aantal wil verder leren en ziet de cursus als opstap voor de IVN Natuurgidsencursus. Het enthousiasme is groot, want van de 25 cursisten gaan er zich 15 actief inzetten voor IVN Grootegast!

Zij organiseren excursies, tentoonstellingen en ondersteunen natuur-en milieuonderwijs. Daarnaast zetten zij zich in om op allerlei manieren en bij diverse groepen bewustwording te activeren rondom natuur, landschap en milieu. In 2004 werden 200 natuurgidsen, 19 schoolgidsen en 17 watergidsen opgeleid. De beroepsorganisatie biedt de afdelingen training, advies en praktische ondersteuning en initieert campagnes die binnen de afdelingen verder vorm krijgen. De vrijwilligersconsulenten zijn hierin een belangrijke schakel. Deze uitwisseling en samenwerking tussen beroepskrachten en vrijwilligers maakt het IVN tot een unieke organisatie.

4


Actieve verwondering Actieve Verwondering is een samenwerking van het Louis Bolk Instituut en IVN Consulentschap Utrecht. Actieve Verwondering ontstaat op die momenten, waarin we vanuit een onderzoekende grondhouding bezig zijn met de natuur en onszelf. Doel van actieve verwondering is om actief bezig te zijn met het bewust waarnemen van onszelf in relatie tot de natuur die we op objectieve, subjectieve, symbolische of holistische wijze ervaren. Tijd, aandacht en stilte toelaten zijn daarbij belangrijke elementen, waarbij we nog onbekende bewustzijnslagen toestaan zich aan ons te openbaren. Een van de cursisten omschrijft dat als volgt: “Actieve Verwondering is een brug en een weg om met mijn gehele wezen in verbinding te komen met en deel te zijn van de natuur én de natuur met en van mij”. Actieve Verwondering heeft de cursisten persoonlijk verrijkt en tegelijk ook hun educatieve activiteiten kracht bijgezet. “Het heeft kleur gegeven aan mijn creativiteit en aan mijn natuureducatieve activiteiten.” Actieve Verwondering is een nieuwe loot aan de stam van de NME. Dankzij subsidie van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is dit unieke cursuswerk ontstaan. In 2004 werden twee trainingen voor volwassenen verzorgd. De komende jaren blijven we bezig dat verder uit te zetten.

Succesvolle derde opleidingsronde ‘Natuurparkgids’

Groene organisaties ‘ontdekken’ geld

In november 2004 is voor de derde keer de opleiding Natuurparkgids gestart. Wederom een succesvolle nauwe samenwerking tussen het Flevolandschap en IVN Consulentschap Flevoland, die ook de eerste en de tweede opleiding ontwikkelde. Een groep van16 nieuwe vrijwilligers begon met de opleiding tot volwaardige gids voor het Natuurpark Lelystad. De vraag naar excursies in het Natuurpark Lelystad is het afgelopen jaar enorm toegenomen. Een nieuwe groep gidsen is dus erg welkom! In vijf maanden tijd leren de vrijwilligers alles over het Natuurpark en haar dieren, om zo een aantrekkelijke excursies te kunnen verzorgen voor het publiek. Tijdens de cursusbijeenkomsten wordt gezocht naar een juiste balans tussen de theorie over het Natuurpark en de verschillende didactische vaardigheden om het verhaal over het Natuurpark op een goede manier over te brengen op publiek.

Naar aanleiding van veelgestelde vragen geeft IVN Consulentschap Brabant de cursus ‘Groene Fondsenwerving’ aan IVN-afdelingen en medewerkers van NME-centra en bezoekerscentra. Een van de veel gestelde vragen is: “Zijn er mogelijkheden voor financiering van ons project X of ons productidee Y?”. Het antwoord is eenvoudig: “Ja!”. Er zijn voldoende mogelijkheden voor natuur- en milieuorganisaties om via subsidie, sponsoring en andere financiële regelingen hun inkomsten te vergroten. IVN Consulentschap Brabant adviseert NME-organisaties in Brabant al jaren op het gebied van ‘Groene Fondsenwerving’. Naast persoonlijke adviesgesprekken, een coachingstraject en een handleiding, heeft IVN Consulentschap Brabant in 2004 voor het eerst de cursus ‘Groene Fondsenwerving’ aangeboden. De belangstelling was enorm en het maximale deelnemersaantal werd ruim overschreden. De deelnemers hebben een praktische training gekregen met als eindresultaat een kant en klare subsidieaanvraag.

5


Vlindertuin in Norg (DR)

Gedeputeerde op stage bij IVN Lelystad Gedeputeerde Wubbo de Raad loopt stage bij de heemtuin in het Stadspark van Lelystad. De heemtuin wordt beheerd door een groepje vrijwilligers van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (KNNV) en de IVN-afdeling Lelystad. Getooid in werkkleding (inclusief klompen!) ondergaat Wubbo de Raad zijn instructies en wil eigenlijk meteen aan de slag. In de pauze krijgt Wubbo de Raad een opdracht van de IVN Scholenwerkgroep, die natuurlessen voor het basisonderwijs verzorgt. Met werkblad en zoekkaart wordt de heemtuin op een andere manier bekeken. Daarna is het weer tijd voor ‘handen uit de mouwen’. Er worden nog wat frambozenstruiken weggehaald om de stinzeplanten en andere kruidachtigen weer een kans te geven. Deze stage komt voort uit het project ‘Vrijwilligers Flevoland’. Daarin wordt nauw samengewerkt met provinciale ondersteuningsorganisaties op het gebied van welzijn (Axion), sport (Sport Service Flevoland), zorg (Zorg Gebruikers Bundeling) en natuur (IVN Consulentschap Flevoland).

6

De gedeputeerden en de commissaris van de koningin van de provincie Flevoland hebben in 2004 allen stage gelopen bij een vrijwilligersorganisatie. Dit om te ervaren wat vrijwilligerswerk momenteel zoal inhoudt. Alle stages zijn op film opgenomen en worden in 2005 tijdens een filmpremière getoond aan alle vrijwilligersorganisaties die mee hebben gewerkt aan de stages.

IVN-vrijwilligers uit Norg richten in het centrum van de gemeente een vlindertuin in. Het project wordt mogelijk gemaakt door de subsidie van de campagne IVN NatuurNetwerk en bijdragen van particulieren en bedrijven. De prettige samenwerking met de gemeente zorgt voor het versneld regelen van de kapvergunning. In het najaar gaat een groep vrijwilligers aan de slag met kappen, inrichten en aanplanten. De tuin is ruim 1.700 m² en ligt op particulier terrein. Houtwallen, heesterranden en het vermijden van rechte lijnen zijn essentiële elementen in de tuin. De tuin wordt aangelegd volgens de nieuwste ideeën over bosrandbeheer voor vlinders. In de verschillende borders, in en rond de vijver en het moerasgedeelte staan struiken en planten die vlinders aantrekken. De tuin dient als educatief centrum. Bezoekers maken kennis met vlinderplanten, de vlinders en zien het natuurlijk tuinieren in praktijk. Interessant is ook dat de tuin een voorbeeld is van een ‘stepstone’. De tuin bevindt zich tussen twee beekdalen in die allebei onderdeel zijn van de Ecologische Hoofdstructuur.De tuin zal vrij toegankelijk zijn voor het publiek en is in eerste instantie bedoeld voor de bewoners van Norg en de gemeente Noordenveld. Daarnaast zijn ook de kinderen van de lokale basisschool en toeristen belangrijke doelgroepen. De officiële opening van de vlindertuin vindt begin juli 2005 plaats.


Samenwerking scouting ‘Jong Buiten Beleven’ ‘Jong Buiten Beleven’ is het stimuleren van de samenwerking tussen lokale natuur-, milieu- en landschapsorganisaties en scoutinggroepen. Een samenwerking die wordt gesteund door Landschap Overijssel, Natuur en Milieu Overijssel en Scouting Overijssel. Het betrekken van jeugd en jongeren bij natuur, milieu en landschap blijkt niet altijd even eenvoudig. Kinderen die veel interesse hebben, komen wel op de activiteiten af, maar de meerderheid laat zich tegenwoordig niet makkelijk meer bereiken. Om de betrokkenheid te vergroten is in 2004 een eerste aanzet gedaan bij scoutinggroepen met het project ‘Jong Buiten Beleven’. Middels dit project krijgen scoutinggroepen genoeg leuke mogelijkheden aangeboden om toch met de jeugd de natuur in te trekken. Zoals samen met een scoutinggroep knotten of een heideveld afgraven, het waterleven in de sloot ontdekken of een natuurspeurtocht lopen. De samenwerking met scoutinggroepen werd in gang gezet en leden van Scouting kwamen elke week samen om allerlei activiteiten te ondernemen. Ook hebben de groepen die natuurgerichte activiteiten hebben ondernomen, hiervoor gebruik gemaakt van de kennis van natuur-, milieu- en landschapsorganisaties in Overijssel. Informatie over dit project werd ook beschreven in de uitgaven van Natuur en Milieu Overijssel.

Website Vrijwilligers Flevoland

De Tynaarlo schoon-actie

De provincie Flevoland erkent het grote belang van vrijwilligerswerk voor de samenleving. Flevoland telt naar schatting 100.000 vrijwilligers. Om deze vrijwilligers en hun organisaties te ondersteunen wordt vanaf 2003 een project uitgevoerd met diverse activiteiten, onder de naam Vrijwilligers Flevoland. Het project wordt uitgevoerd door Axion, de provinciale ondersteuningsorganisatie voor Welzijn en wordt inhoudelijk gedragen en gesteund door de provinciale ondersteuningsorganisaties op het gebied van natuur, IVN Consulentschap Flevoland; sport, Sport Service Flevoland en zorg, de Zorggebruikers Bundeling Flevoland. De positieve, unieke samenwerking tussen de organisaties komt tot uiting in de goede projectresultaten. Bij vrijwilligersorganisaties in Flevoland is vraag naar deskundigheidsbevordering, ondersteuning bij het vinden en binden van vrijwilligers en naar taakverlichting. Aan deze wensen komt het project tegemoet met voorlichting, cursussen en bevordering van het netwerk. De website www.vrijwilligersflevoland.nl voorziet in een belangrijke behoefte door snelle informatievoorziening en -uitwisseling in de provincie.

Woensdag 29 september 2004 vond deze actie plaats. Kinderen van zeven scholen in de gemeente Tynaarlo gingen met een educatief programma van IVN Consulentschap Drenthe aan de slag. Ze werden gestimuleerd om in plaats van traditionele opruimacties, in andere rollen met zwerfvuil om te gaan. Bijvoorbeeld als onderzoeker, actievoerder of adviseur. De IVN-vrijwilligers van Tynaarlo organiseerden de actie en ondersteunden de kinderen bij het uitvoeren van deze rollen. Als onderzoeker namen de kinderen opnamen van het zwerfvuil rond de school en maakten daar collages van. Als actievoerder verzamelden zij het vuil en maakten daar een grafiek van op het schoolplein. Daarna werd de grafiek digitaal nagemaakt. Tenslotte hebben de kinderen op 27 oktober 2004 als adviseurs hun grafieken en adviezen over de aanpak van het afvalprobleem aangeboden aan de burgemeester en wethouder. Ongeveer tweehonderd kinderen hebben met liedjes, posters, verhalen, gedichten en natuurlijk de schoonmaakactie, een onvergetelijke indruk achtergelaten op het gemeentehuis. Deze actie werd uitgevoerd op initiatief van de provincie Drenthe, de Milieufederatie, de IVNafdelingen in Zuidlaren, Vries en Eelde en IVN Consulentschap Drenthe.

7


Groene vrijwilligers in Gelderland Vrijwilligers leveren een grote bijdrage aan het creëren van draagvlak voor een duurzame samenleving. Alleen al in Gelderland zetten zo’n tienduizend mensen zich vrijwillig actief in voor natuur, milieu en landschap. Een veelvoud daarvan voelt zich betrokken en is donateur of lid. De actieve vrijwilligers doen dit onder de vlag van het IVN, maar er zijn nog veel meer organisaties actief. Zowel bij de IVN-afdelingen als bij andere organisaties in het werkveld bestaat behoefte aan meer samenwerking en ondersteuning met betrekking tot het werven, trainen en ondersteunen van vrijwilligers. IVN Consulentschap Gelderland wil ook voor hen een ondersteunende rol vervullen. In 2004 is daarom ingezet op het brede werkveld van ‘groene’ vrijwilligers. Hiertoe is Natuurwerk Gelderland opgestart, een servicepunt voor vrijwilligerswerk in natuur, milieu en landschap. Belangrijk middel is een website, met vacaturebank, een overzicht van alle Gelderse groene vrijwilligersorganisaties en een uitgebreid aanbod van cursussen en workshops. Daarbij is aangehaakt bij de al operationele website www.natuurwerk.nl via een Gelderse toevoeging.

8

In 2004 is ook het Overleg Natuurwerk Gelderland gestart, met de vrijwilligerscoördinatoren van de groene ‘koepel’organisaties: Natuurmonumenten, Landschapsbeheer, Staatsbosbeheer, Geldersch Landschap/Geldersche Kasteelen, Gelderse Milieufederatie, Kring van Gelderse Bezoekerscentra, IVN. Het doel van dit overleg is het vergroten en professionaliseren van het vrijwilligerswerk op het gebied van natuur, milieu en landschap.


NatuurNetwerk Sinds de start van de campagne IVN NatuurNetwerk zijn er in elke provincie informatieavonden geweest over deze campagne met een presentatie gegeven door een professional van IVN Nederland. Met de campagne IVN NatuurNetwerk wil het IVN-publiek en bestuurders bewust maken van de mogelijkheden om in de eigen leefomgeving wegen voor de natuur te creëren. In diverse provincies zijn kaderdagen georganiseerd over IVN NatuurNetwerk. De betrokkenheid was zeer hoog: ruim 84% van de 172 IVNafdelingen deed mee, bij de 11 IVNdistricten was dat ruim 90% en bij de 12 IVN-consulentschappen zelfs 91%. Andere voorbeelden van ondersteuning voor de afdelingen zijn de de Basisklapper Ecologische verbindingen, starterscurssen zelfsturing en twee masterclasses beleidsbeïnvloeding. De afdelingen vullen de campagne IVN NatuurNetwerk op vele manieren in met thema-of informatiedagen, natuurprojecten, excursies en educatieve activiteiten voor kinderen en tentoon-stellingen en cursussen over ecologische verbindingszones. Daarbij werken ze dikwijls samen met diverse organisaties en overheden op lokaal niveau. Dit zijn onder andere Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, de Landschappen, Landschapsbeheer, KNNV, NME centra, burgergroepen, wijkverenigingen, scholen, gemeenten en provincies. De campagne IVN NatuurNetwerk loopt door tot 2006 en wordt financieel mogelijk gemaakt door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en de Nationale Postcode Loterij.

Pilotproject: ‘IVN’er de boer op’ Van september 2000 tot en met december 2004 voerde IVN Consulentschap Limburg het project Duurzame samenwerking IVN/LLTB uit. Aandachtspunten daarbij waren: • Op welke gebieden kunnen IVN’ers en agrariërs elkaar ondersteunen? • Hoe kunnen zij kennis uitwisselen en van elkaar leren? • Hoe realiseer je structurele samenwerking tussen beide partijen? Agrariërs en vrijwilligers, die zich met natuur en milieu bezighouden in Limburg, werkten op ad-hoc basis samen. De bedoeling van het project ‘Duurzame samenwerking IVN/LLTB’ is om de samenwerking tussen beide organisaties te structureren en zo veel mogelijk agrariërs en vrijwilligers van het IVN bij elkaar te brengen om samen te werken, elkaar te ondersteunen en kennis en kunde uit te wisselen. In het kader van het project werkten 25 koppels van agrariërs en IVN’ers schouder aan schouder om van elkaar te leren en elkaar te ondersteunen. IVN’ers inventariseerden flora en fauna op percelen van agrariërs om op die manier natuurdoeltypen vast te stellen. Er werden praktijkdagen georganiseerd en draaiboeken ontwikkeld. Er werd ook een handleiding samengesteld ‘Handleiding inventariseren van

flora en fauna bij de boer’. In de handleiding is zowel voor gevorderden als beginners helemaal uitgestippeld hoe een inventarisatie uitgevoerd kan worden. Het project heeft in 2005 landelijke subsidie ontvangen en wordt in de periode 2005 - 2006 naar 5 provincies opgeschaald onder de naam ‘Samen verantwoordelijk’.

9


Vrijwilligersdagen maart 2004 ‘Het IVN in de schijnwerpers’

Boomfeestdag 2004 De nationale viering vond plaats in Borssele waar zo’n 600 kinderen uit diverse Zeeuwse gemeenten samenkwamen om mee te helpen het Sloebos aan te planten. IVN Consulentschap Zeeland had hierbij een organiserende en coördinerende rol.

De IVN-werkgroep Districtkadervorming Limburg zette het IVN in de schijnwerpers. De trend dat het moeilijk is om nieuwe actieve vrijwilligers te werven was voor de werkgroep aanleiding om hiervoor tijdens de vrijwilligersdagen extra aandacht te vragen. De vrijwilligersdagen vonden plaats op zaterdag 13 maart in Obbicht en op 27 maart in Geysteren. Tijdens de dagen werd het door IVN-afdeling Land van Swentibold/Born ontwikkelde promotieplan gepresenteerd. Guus Knoops van de PR-werkgroep laat weten dat met dit promotieplan het ledental op zijn afdeling is gegroeid van 100 naar 300 leden en dat in acht jaar tijd. In het middagprogramma gaf journalist Frans Thonen van Janssenpers een korte training over het opstellen van een promotieplan en een persbericht. Vanuit het IVN zette de medewerkster van IVN Consulentschap Limburg de nieuwe huisstijl van het IVN en het beamer/laptop-project in Limburg in de schijnwerpers. Uit alle vragen, enthousiaste reacties en gesprekken werd duidelijk dat IVNleden zich bewust zijn van de onmisbaarheid van de PR-werkgroep. Alle informatie werd in de reader ‘Het IVN in de schijnwerpers’ samengevat. De IVN-vrijwilligersdagen worden mogelijk gemaakt door een subsidie van de Provincie Limburg.

10

WoesteLand In 2004 organiseerde WoesteLand, de jongerenwerkgroep van het IVN, kampen in lente, zomer, herfst en winter. Kanoën in de Weerribben, boompjes uitsteken op Schiermonnikoog, en wilgen knotten in Ruurlo. In NoordOost Polen werkten jongeren op een biologische boerderij en in Ierland werkten en leefden jongeren samen met verstandelijk gehandicapten. De WoesteLand activiteiten trekken een toenemend aantal jongeren; er zijn zelfs wachtlijsten, ook voor de jongste groep van 12-15 jaar. Jongeren die zelf activiteiten willen gaan begeleiden, volgden de Basiskadertraining in natuureducatie, natuurbeheerswerk en organisatie van activiteiten en groepsprocessen. 2004 was ook het jaar van Ecotopia, een internationaal jongerenfestival, dat dit jaar werd georganiseerd op de oevers van de Waal, door samenwerkende jongerenorganisaties. Meer dan 400 jongeren namen deel aan workshops over globalisering, biologisch landbouw, milieu en sociale rechtvaardigheid.


NME Beroepskrachten Organisaties voor natuur- en milieueducatie en -communicatie, zoals NME-centra en bezoekerscentra kunnen bij het IVN terecht voor advies, trainingen, cursussen en praktische ondersteuning. Daarnaast bevordert het IVN samenwerking, netwerkopbouw en kennisontwikkeling. Dit gebeurt op provinciaal maar ook op landelijk niveau. Het Projectenbureau signaleert trends binnen NME, organiseert netwerkbijeenkomsten én verzamelt, bewerkt en verspreidt informatie door middel van publicaties zoals Podium en Podium Actueel. In toenemende mate wordt de informatie en kennis digitaal toegankelijk gemaakt door de website www.podiumonline.nl die in september 2004 gelanceerd is.

De Kring van Gelderse Bezoekerscentra De bezoekerscentra functioneren als ‘voorportaal’ van natuurgebieden, verspreid over de gehele provincie. Via het aanbod van natuurgerichte, recreatieve activiteiten zijn zij een belangrijke factor in het uitdragen van een verantwoorde omgang van burgers met hun leefomgeving en bij het realiseren van een duurzaam beleid. Het samenwerkingsverband van Gelderse Bezoekerscentra functioneert inmiddels drie jaar en is stabiel en actief gebleken. Er wordt regelmatig kennis/ervaring uitgewisseld en samengewerkt op diverse gebieden. IVN Consulentschap Gelderland waarborgt de continuïteit en bereidt nieuwe initiatieven voor. Eind 2004 hebben zich drie nieuwe centra aangemeld die per 2005 zullen toetreden tot de Kring, die dan uit 16 deelnemers bestaat. De Kring neemt deel aan het landelijk netwerk van bezoekerscentra en geldt inmiddels ook als voorbeeld voor andere provincies. In 2004 werd het ‘marketingproject’ uitgevoerd met als doel de Gelderse bezoekerscentra als ‘product’ in de markt te zetten. Dit project kon worden uitgevoerd via additionele provinciale financiering. Diverse publiciteitsmiddelen werden ontwikkeld, zoals de website www.geldersebezoekerscentra.nl In 2004 is deze gezamenlijk promotie al ingezet bij de activiteiten rond de Groene Maand september 2004. 11


Ontwikkelingen bij het netwerk van Utrechtse NME-centra

Cursus Burgerparticipatie De participatie van bewoners en vrijwilligers in natuurprojecten en de leefomgeving is een belangrijk instrument om duurzame ontwikkeling vorm te geven. Dit om de betrokkenheid te vergroten. In 2004 zijn op het projectenbureau projecten ontwikkeld, gericht op participatie op uiteenlopende niveaus. Een van de projecten is ‘Burgerinitiatieven voor Duurzame Ontwikkeling als Inspiratiebron voor Landelijk beleid’, een coproductie van maatschappelijke organisaties en het ministerie van VROM. Doel van het project is te achterhalen welke initiatieven een inspiratiebron kunnen vormen voor landelijk beleid op het gebied van duurzame ontwikkeling. Er is een inventarisatie gemaakt van burgerinitiatieven die kunnen dienen als inspiratiebron. Tevens is onderzocht of er draagvlak is voor gezamenlijke beleidsontwikkeling. In de komende fasen wordt gewerkt aan de ontwikkeling van methoden en werkvormen voor coproductie van beleid en de uitvoering van proefprojecten.

12

De participatie van bewoners in gebiedsgerichte projecten vraagt om expertise ontwikkeling in de NMEsector en binnen lokale overheden. De training ‘Coaching voor Natuur en Leefomgeving’ is ontwikkeld voor NMEprofessionals. Doel van deze training is om hen beter in staat te stellen om lokale werkgroepen te ondersteunen in de ontwikkeling van gebiedsgerichte en wijkgerichte projecten en in participatie in interactieve beleidsprocessen. In de training worden NME-professionals handreikingen gegeven met betrekking tot gebiedsgericht beleid en de procesmatige en inhoudelijke ondersteuning van lokale projecten. Parallel aan met de training is de cursus ‘Burgerparticipatie in de leefomgeving’ ontwikkeld. Deze cursus, voor ambtenaren van gemeenten, geeft handreikingen voor de ontwikkeling van participatieprocessen gericht op een dialoog met burgers en werkgroepen over de inrichting van een duurzame leefomgeving.

IVN Consulentschap Utrecht heeft in 2004 twee grote projecten begeleid in het kader van professionalisering van NME-diensten. De samenwerkende Utrechtse NME-centra hebben een digitale aanbodcatalogus laten ontwikkelen die opgenomen wordt in de websites van de NME-centra. Basisscholen kunnen daar het aanbod inzien en reserveren. Er wordt gewerkt met een ‘online’-reservering en/of met een e-mail-reservering. De digitale catalogus is ontwikkeld om de serviceverlening aan scholen te verbeteren en om op tijd en kosten voor reservering en inroostering te besparen. Behalve dat het voor leerkrachten een vooruitgang is, heeft het ook voor de onderlinge NME-centra een toegevoegde waarde. De aanbodcatalogi van alle NME-centra zijn namelijk aan elkaar gekoppeld waardoor het inzien en eventueel overnemen van elkaars aanbod wordt vereenvoudigd. Negen Utrechtse NME-centra werken samen aan de kwaliteitsverbetering van hun lesmaterialen. Het zijn niet alleen de werkvormen, maar ook het taalgebruik en taalniveau, de lay-out en de uitvoering van de materialen die beter moeten gaan aansluiten bij het huidige onderwijs. Om de vaardigheid voor het verbeteren van de lesmaterialen eigen te maken worden er een cursus en werkbijeenkomsten gegeven. Naast deze projecten organiseerde IVN Consulentschap Utrecht een tweedaagse netwerkbijeenkomst voor NMEberoepskrachten, een nascholingsmiddag voor leerkrachten (‘NME is een Kunst’) en werkte zij aan de belangenbehartiging van de NME-sector in de provincie Utrecht met als thema: ‘NME en bezuinigingen’.


Wadcom IVN Consulentschap Fryslân, EcoMare (Texel), bezoekerscentra, Nationale Parken en natuurbeheerders uit het Waddengebied richten zich op de versterking van de waddencommunicatie. Dat deden zij in 2004 met het project WadCom. Daarbij staan kwaliteit, uitwisseling, netwerkontwikkeling en deskundigheidsbevordering rond voorlichting, educatie en informatie in het Waddengebied centraal. Zo zoomden 28 ‘wadwerkers’ van o.a. bezoekerscentra, VVV-kantoren en natuurbeheerorganisaties begin maart in op kansen voor natuurgerichte recreatie. De landelijke communicatieafdeling van IVN Nederland legde met een praktische marketingworkshop een goede basis onder het thema ‘Combinatie natuur, educatie en recreatie’. Ook de plannen voor een nieuw bezoekerscentrum op Schiermonnikoog werden tijdens deze tweedaagse onder de loep genomen. In november inspireerde de vrijwilligersconsulent van IVN Consulentschap Fryslân meer dan 40 excursieleiders tot het bedenken van creatieve excursiewerkvormen voor op de kwelder. Vooral de kracht van natuurbeleving kreeg daarbij volop de aandacht. In 2005 zal de aandacht vooral uitgaan naar het verstevigen en structureren van de bestaande samenwerking.

Zuid-Hollands Overleg NME-diensten (ZON) IVN Consulentschap Zuid-Holland ondersteunt ook in 2004 op actieve wijze het Zuid-Hollands Overleg van Natuur- en Milieu-Educatieve diensten, het ZON. Hét netwerk van, voor en met de beroepskrachten Natuur- en MilieuEducatie in Zuid-Holland. Deze beroepskrachten zijn werkzaam bij circa 25 verschillende NME-organisaties. Meestal bij gemeentelijke diensten en soms particuliere centra. Deelnemers aan dit netwerk waardeerden ook in 2004 de onderlinge uitwisseling, inspiratie, tips, intervisie. Belangrijk daarin was ook de stimulerende rol van het IVN. Nieuw in het programma voor 2004, is het (h)erkennen van de meerwaarde van betere samenwerking. Bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van nieuwe producten, voor verschillende doelgroepen zoals leerlingen uit het basisonderwijs, voortgezet onderwijs of volwassenen. Dat geldt ook voor het verkennen van nieuwe doelgroepen of methodieken van werken. Bijvoorbeeld de activiteiten voor de Brede School, wijkgericht aan de slag met bewoners, of natuurgerichte recreatie.

Gedurende 2004 oriënteerde de strategiegroep van het ZON zich op samenwerkingsmodellen in Gelderland (GOS) en Utrecht (UNO). In Zuid-Holland is veel belangstelling ontstaan voor het oppakken van de Kwaliteitsmeter voor basisonderwijsproducten. Dit middel maakt het makkelijker, van elkaars producten gebruik te maken. Zo kunnen blinde vlekken in het aanbod, die mogelijk beter passen bij het gemeentelijk beleid, sneller en goedkoper worden ingevuld. Organisaties hebben zo meer tijd om te investeren in de verbreding en vernieuwing van NME voor andere doelgroepen. Ondanks het feit dat het afgelopen jaar moeilijk is geweest door dreigende of uitgevoerde bezuinigingen, hebben er toch volop vernieuwende ontwikkelingen plaatsgevonden. Zoals naar voren kwam op de succesvolle verdiepingsdagen in december. Aansluiting bij gemeentelijk beleid is groeiende, nieuwe samenwerkingspartners zijn opgedoken en de beleidscyclus wordt nadrukkelijker gevolgd. Ook is meer aandacht voor duurzame ontwikkeling in de projecten en producten, naast sec natuur en milieu, en multicultureel werken.

13


Provinciaal Overleg Educaties Limburg (POEL)

Maatschappelijk actief voor interculturele ontwikkelingen

Vanaf 22 juli 2004 beschikt het SOL Limburg over een nieuwe naam ‘Provinciaal Overleg Educaties Limburg’: POEL. Voorheen was dit het Strategisch Overleg NME Limburg. Het POEL is een samenwerkingsverband van professionele Limburgse organisaties voor NME, NMC en duurzaamheidseducatie. POEL is kennispartner en adviseur voor natuur- en milieueducatie en -communicatie en duurzaamheideducatie in de provincie Limburg. POEL zet in op verdere professionalisering en een betere positionering in de provincie Limburg. Dit werd mogelijk gemaakt door het project ‘Positionering en profilering’ dat heeft geresulteerd in de ontwikkeling van een systeem van kennismanagement. Het project heeft geleid tot een vastgesteld actieplan voor 2004. In het najaar van 2004 is een publieksfolder van het POEL verspreid.

IVN zet zich met projecten en activiteiten al een aantal jaren in op het gebied van interculturele communicatie. De vele activiteiten in 2004 hebben de basis versterkt voor nieuwe ontwikkelingen. Deze activiteiten waren onderdeel van het project ‘Interculturalisatie en Duurzaamheid’ dat mede mogelijk is gemaakt door de provincie Zuid-Holland. Geconstateerd is dat allochtonen en de overwegend autochtone natuur- en milieu-organisaties niet of nauwelijks met elkaar in contact zijn of komen. Het IVN levert een bijdrage als intermediair om deze organisaties samen te brengen. Vanuit deze positie wordt duidelijk waarom het contact tussen de organisaties tot noch toe niet of nauwelijks is gelukt. Zo maakt iedere organisatie bijvoorbeeld gebruik van andere media en zijn er tot op heden geen initiatieven om elkaar eens persoonlijk uit te nodigen. Het IVN heeft in kaart gebracht hoe een dergelijke duurzame relatie is op te bouwen, waarbij de organisaties elkaar kunnen versterken en aanvullen. Bijvoorbeeld door te kijken naar gemeenschappelijke problemen, gedeelde belangen en de doelen op elkaar af te stemmen.

De leden van het overleg zijn CNME Regio Venlo, CNME St. Elisabethshof, NME centrum Parkstad Limburg, Bezoekerscentrum Brunsummerheide, CNME Westelijke Mijnstreek, Samenwerkingsverband Natuur en Milieucommunicatie van de gemeenten Ambt Montfort, Echt Susteren, Maasbracht, Roerdalen en Heel, gemeente Roermond, NME centrum de IJzeren Man, Cos Limburg en IVN Consulentschap Limburg (secretaris).

14

De belangrijkste reden voor een verdere samenwerking zijn de gemeenschappelijke interesses en belangen waar het de ontwikkeling van een duurzame samenleving betreft. Het IVN gaat dan ook samen met allochtonenorganisaties verder werken aan een duurzame samenleving. Gelukkig staat het IVN niet alleen en wordt zij ondersteund door organisaties uit, onder andere, het opbouwwerk, natuur- en milieu-organisaties en organisaties die zich specifiek richten op duurzame ontwikkeling.


Netwerk bezoekerscentra Het doel van het bezoekerscentrumproject is het bevorderen van de samenwerking en kennisuitwisseling tussen bezoekerscentra in Nederland. Dit op initiatief van IVN Consulentschap Noord-Holland, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten,in nauwe samenwerking met de Gelderse Kring van Bezoekerscentra en de Nederlandse Gemalenstichting. Het project wordt financieel gesteund door het ministerie van LNV. Uit de peiling onder beheerders van bezoekerscentra blijkt dat het animo voor nadere samenwerking tussen bezoekerscentra erg groot is: tenminste 80% procent van de beheerders geeft aan te willen participeren in het netwerk. Op basis van deze peiling zijn keuzes gemaakt voor de invulling en opzet van een conferentie in april 2004. Daar werden veel praktische, resultaatgerichte workshops gehouden over de thema’s marketing, fondsenwerving en sponsoring, marktverkenning, evaluatie en effectmetingen, recreatieve arrangementen, inrichting van de buitenruimte, het werken met vrijwilligers en de winkelfunctie in het bezoekerscentrum. Deze conferentie heeft een succesvol vervolg gekregen. In 2004 hebben allerlei netwerkbijeenkomsten plaatsgevonden met thema’s zoals het

schrijven van een marketingplan, bedrijfssponsoring en vrijwilligersmanagement. Daarnaast vindt informatieuitwisseling plaats via een e-mail nieuwsbrief en het intranet www.bezoekerscentrum.net waar de aangesloten centra documenten met elkaar kunnen delen en door middel van een forum discussies voeren en vragen stellen. Ook in 2005 zal dit project worden voortgezet.


Onderwijs Jongeren betrekken bij natuur, milieu en landschap is niet

Eerste certificaten voor natuurassistenten bij ROC De Landstede

makkelijk. Het IVN zoekt hiervoor de samenwerking met scholen

Naast hun diploma ontvingen 13 kandidaten van de opleiding Onderwijsassistent van ROC De Landstede in Zwolle het certificaat ‘Natuurassistent’. De studenten hebben hiervoor een speciale module gevolgd, die ontwikkeld en uitgevoerd is door Natuur en Milieu Overijssel in samenwerking met het IVN Zwolle. De natuurassistent is op de basisschool in te zetten bij het opzetten van natuurlessen, begeleiden bij buitenactiviteiten, plannen van milieuprojecten en invoeren van milieuzorg. In de module is naast informatie over verschillende natuuronderwerpen veel aandacht besteed aan verschillende werkvormen om met kinderen de natuur te ontdekken en te leren waarderen. Ook hebben ze geleerd hoe volwassenen en kinderen natuur beleven en hoe kinderen met dieren omgaan. De natuurassistenten kunnen een belangrijke rol spelen bij het natuuronderwijs op de school waar zij komen te werken. In een onderzoek van Natuur en Milieu Overijssel onder basisscholen, gaf meer dan de helft van de scholen aan graag onderwijsassistenten met het certificaat ‘Natuurassistent’ te willen hebben.

voor primair en voortgezet onderwijs. Het IVN biedt advies en cursussen en bevordert uitwisseling en samenwerking. Daarnaast ontwikkelt het IVN educatieve producten. Zoals Watch, een lespakket over water en oever voor leerlingen uit de laatste groepen van de basisschool dat inmiddels in acht provincies wordt uitgevoerd. Een ander voorbeeld is de website hetgroeneland.nl die leerlingen op weg helpt met een profielwerkstuk over biodiversiteit. Het IVN staat voor uitdagend onderwijs dat jongeren nieuwsgierig maakt en actief betrekt. Een goed voorbeeld is het succesvolle project Scholen voor Duurzaamheid.

16


Natuurouders in Zeeland Al vijftien jaar worden in Zeeland natuurouders ingezet bij NME in het basisonderwijs. Naast de vrijwilligers ondersteunen deze ouders leerkrachten bij de organisatie en uitvoering van veldwerk. De Zeeuwse NME-centra zorgen voor het opleiden en begeleiden van de natuurouders. Het IVN-consulentschap ondersteunt met het uitgeven van een natuuroudernieuwsbrief, de organisatie van de jaarlijkse natuurouderdag en het scholen van docenten voor natuuroudercursussen. Begin 2004 volgden 10 vrijwilligers de opleiding tot docent. De positief kritische opstelling van deze groep toonde de noodzaak tot actualiseren van het natuurouderwerk. Voor IVN Consulentschap Zeeland het signaal om samen met de NME-centra te zoeken naar mogelijkheden om nieuwe ontwikkelingen te verwerken in de opleiding en ondersteuning van natuurouders. Tijdens de eerste actie in september werd de natuurouderdag toegespitst op het ‘Leren voor Duurzame Ontwikkeling’. In Yerseke maakten 75 natuurouders kennis met het project ‘Zon op School’, waarbij duurzaamheid op een ‘zonnige’ manier geïntroduceerd wordt in het onderwijs. In 2005 start het aanpassen van de cursussen voor docenten en natuurouders.

Brug tussen scholen en maatschappij ‘Scholen voor Duurzaamheid’ brengt scholen (leerlingen), bedrijven en overheden met elkaar in contact onder het motto ‘Breng de school (leerling) naar de maatschappij’. Jongeren adviseren in opdracht bestaande bedrijven, maatschappelijke organisaties of personen. Zij doen onderzoek of maken een ontwerp. Onderwijs wordt daarmee spannend en levensecht. Het motiveert leerlingen tevens om zich daadwerkelijk ergens voor in te zetten en daardoor ervaring op te doen en te leren. ‘Scholen voor Duurzaamheid’ is in Fryslân, Groningen en Drenthe gestart met het programma ‘Leren voor Duurzaamheid’. Op 36 scholen (ruim een vijfde van het totaal) van het voortgezet onderwijs waren leerlingen actief en voerden dit jaar een module uit, 34 andere scholen zijn hetzelfde van plan. Duurzaamheid als thema wordt door de scholen herkend als een maatschappelijk relevant thema. De uitdagende en spannende vorm van leren spreekt enorm aan. Met name ook de echtheid van de projecten bij bestaande grote partners maakt het lesprogramma zo interessant. ‘Scholen voor Duurzaamheid’ draagt daarmee bij aan de op dit moment dringend gewenste onderwijsvernieuwing.

Vanuit de scholen ontstaat een groeiende vraag naar zowel bestaande modulen als naar nieuwe thema’s. Daarnaast zijn ook 50 maatschappelijke partners enthousiast geraakt. Deze overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven willen graag participeren. Er blijkt bij de maatschappelijke partners veel enthousiasme te zijn om jongeren op deze wijze te benaderen. In het schooljaar 2004-2005 zijn er 15 modulen over actuele duurzaamheidthema’s beschikbaar. Nieuw zijn dit jaar onderwijsontwerpen over waterbeheer, bodem, internationale uitwisseling en een jongerencongres over de toekomst van de Wadden. Alle modulen zijn activerend en spelen in op de onderwijsvernieuwing. De minister van VROM onderschrijft het programma en ook binnen het landelijke werkveld wordt ‘Scholen voor Duurzaamheid’ als een voorbeeldproject gezien. Het programma vindt al navolging in Gelderland en Utrecht. Ook andere provincies zijn geïnteresseerd. De provincie Flevoland sluit op onderdelen aan bij het Noordelijke programma.

17


Voortgezet Onderwijs in Gelderland Het samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs Leren voor Duurzaamheid, het VOLD richt zich op NME en duurzaamheidsthema’s in het Voortgezet Onderwijs. In januari 2004 werd, met een extra projectsubsidie van de provincie Gelderland, een nieuwe coördinator aangesteld. In het afgelopen jaar is de lijn van publiekprivate samenwerkingsverbanden (PPS projecten) stevig ingezet, waarbij VOLD-leden de relatie leggen tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs. De NME-centra vullen steeds meer de rol in van ‘educatief makelaar’. Dit is een voor de NMEsector kansrijke nieuwe ontwikkeling. Het levert een onafhankelijker positie ten opzichte van gemeenten op. Het verbreedt doelgroepen naar maatschappelijke organisaties en bedrijven, die direct in contact komen met duurzame thema’s in de projecten, en dus in contact komen met het voortgezet onderwijs. VOLD profileert zich naar de buitenwereld sterk onder de koepel ‘Scholen voor Duurzaamheid Gelderland’. Iedere individuele partner behoudt daarin zijn eigen identiteit. Door de samenwerking is het totale aanbod van VOLD sterk uitgebreid. Zo wordt gezamenlijk naar financiering gezocht en een gezamenlijk nascho-

lingsaanbod voor docenten opgezet. Er werd ook actiever geworven onder de doelgroep. Zo werden er twee nieuwsbrieven met het aanbod van onderwijsmodulen gepresenteerd en werd ook de website NME-Gelderland benut om het aanbod voor docenten in beeld te brengen. Er is een aanbod van (half)producten verzameld voor elke doelgroep in het Voortgezet Onderwijs. Dit aanbod wordt regionaal door de centra naar scholen gebracht, en provinciaal door de coördinator middels de gezamenlijke media gecommuniceerd. VOLD-leden werken samen in het ontwikkelen van interessante nascholingen voor docenten. Deze samenwerking resulteert in een groter bereik met minder inspanningen. Het VOLD bestaat, naast de coördinator van IVN Consulentschap Gelderland uit vijf NMEcentra, te weten: Het Natuurhuis in Apeldoorn, CNME Oost Achterhoek, Regionaal Centrum Natuur- en Milieu-educatie ‘Doetinchem en omstreken’, De Hortus in Harderwijk en het MEC in Nijmegen.


De Snoeproute in Zeeland

Biodiversiteit

Op initiatief van IVN Consulentschap Zeeland en de gemeenten Terneuzen, Sluis en Schouwen-Duiveland werd op drie Zeeuwse VO-scholen ‘De Snoeproute’ georganiseerd. Dit project wil jongeren motiveren mee te werken aan het voorkomen van zwerfafval op de routes van winkels naar scholen. Politie, BOA’s (bevoegde opsporingsambtenaren), winkeliers en omwonenden werden betrokken. Wethouders en zelfs een burgemeester gaven de ‘startveeg’ in het project. In fase één werd gewerkt aan bewustwording en verantwoordelijkheidsgevoel: voorlichting aan docenten, ouders en winkeliers, afvallessen voor leerlingen en handhaving op de routes. Leerlingen konden prijzen verdienen met het maken van slogans en werkstukken en het ontwerpen van afvalbakken en posters. In fase twee controleerden politie en BOA’s op de routes, waarna een periode volgde van verbalisering. Viermaal werd een boete (van € 46,00 per overtreding) uitgedeeld. Het lik-op-stuk-beleid werd door de leerlingen positief beoordeeld. Effect van het project: goede samenwerkingservaring, leerlingen gaan bewuster om met afval, de gemeente heeft minder reinigingskosten en krijgt minder klachten maar bovenal een zichtbaar schonere schoolomgeving.

Vier scholen voor Voortgezet Onderwijs in de omgeving van het Nationaal Park Drents-Friese Wold hebben meegedaan aan de pilot van het IVN-project biodiversiteit gecoördineerd door IVN Consulentschap Fryslân. Doel van het project is scholieren van de bovenbouw te motiveren een profielwerkstuk te maken over biodiversiteit waarbij zij ondersteund worden door de website hetgroeneland.nl Voor dit project is aansluiting gezocht bij de werkwijze van Scholen voor Duurzaamheid. Door scholen en maatschappelijke organisaties met elkaar in verbinding te brengen worden jongeren actief betrokken bij actuele vraagstukken. Deze aanpak werkte ook goed in de pilot. Docenten en terreinbeheerders bezochten een werkmiddag die zeer goed beoordeeld werd. Onderdeel vormde ook het veldwerkbezoek waar leerlingen samen met de terreinbeheerders het natuurgebied verkenden. Wederom bleek hoe belangrijk het is een koppeling te maken tussen veldwerk en het profielwerkstuk. Juist het directe contact met de terreinbeheerders die met inzicht en passie over het natuurgebied vertellen, werkt motiverend om aan de slag te gaan. De betrokken partijen zijn enthousiast over de eerste resultaten en aan een vervolg wordt gewerkt.

Splash Brabant, watereducatie voor jongeren uit het Voortgezet Onderwijs In 2004 is een pilot rondom Splash met een tiental scholen en ca. 500 leerlingen succesvol afgerond. Splash is een educatief en interactief waterproject voor het derde leerjaar van het Voortgezet Onderwijs. Het voldoet uitstekend aan de wens van scholen om leerlingen in een maatschappelijke context zelfstandig te leren leren. Het project is in navolging van het succes in Gelderland aangepast aan de Brabantse situatie. Het resultaat hiervan is een database met actuele informatie over water in Brabant en een aantal enthousiaste NME-centra die met Splash goed uit de voeten kunnen. In 2005 wordt het project ingezet voor meerdere scholen in Brabant.

19


Overige projecten Het IVN werkt traditioneel op het vlak van NME, voorlichting en

Muskusrattenvangers in ZuidHolland

natuurbeleving. Tegelijk wordt gestreefd naar verbreding waarmee

In 2004 is door IVN-Consulentschap Zuid-Holland de Basiscursus Ecologie en Communicatieve Vaardigheden voor de Dienst Muskusrattenbestrijding van de Provincie Zuid-Holland verzorgd. Na de start met deze cursus in 2002, een pilot en een evaluatie werd de cursus bijgesteld en in 2004 voor het eerst als volwaardige cursus gegeven. Totaal hebben drie groepen van 12 bestrijders de cursus gevolgd in de periode half april t/m eind juni 2004. Op steeds wisselende locaties werd in het ochtenddeel de theorie behandeld welke ‘s middags in de praktijk werd uitgevoerd. Aan de orde kwamen o.a. de ontstaansgeschiedenis van Zuid-Holland, waterbeheer en het leven in het water, de invloed van de mens op het landschap en communicatie met daarin inbegrepen omgaan met weerstanden en omgaan met mensen. Dit laatste werd geoefend met een actrice die levensechte rollen uitbeeldde. Eind juni werd de cursus afgesloten met een examen, waarna 31 van de 36 cursisten hun diploma ontvingen. In 2005 gaan 20 van de bestrijders door met een vervolgmodule waar dieper op de verschillende biotopen in Zuid-Holland zal worden ingegaan.

ook nieuwe doelgroepen, netwerken en samenwerkingspartners worden aangesproken. Natuurgerichte recreatie en samenwerking binnen gebiedsgerichte projecten maar ook de organisatie van Duurzame Dinsdag en een grotere inzet op internationale projecten zijn hiervan een gevolg.

20


Watch-DoeBoek: vakantieboek voor waterratten, met keurmerk

De ontwikkeling van het Watch-DoeBoek is

Netwerkopbouw recreatie

gefinancierd door de KNHM (Koninklijke

Vlak voor de zomervakantie presenteerden de IVN-consulentschappen Groningen en Fryslân, samen met Scouting Nederland, het WatchDoeBoek: een bijzonder vakantiedoeboek voor kinderen van 8 tot 12 jaar. Dit unieke boek staat helemaal in het teken van water. In het WatchDoeBoek zijn meer dan 75 spelletjes, experimenten, puzzels, recepten en knutsels te vinden over water, variërend van een mini-waterdiertjesbioscoop tot vrolijke vijvertjes. Het verrassende boekje is gebaseerd op het waterlespakket ‘Watch’ en vormt zodoende de vrijetijdsversie van het lespakket. Wat het Watch-DoeBoek extra bijzonder maakt, is het feit dat het doeboek het allereerste FSCgecertificeerde boekje van Nederland is. Dat betekent dat minimaal 30% van de papiervezel afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen. Voor de regio’s Eems (Oost-Groningen) en Lauwersland is er een extra kaart met regionale waterinformatie samengesteld, met het Alie-de-Paling-spel en een spannend verhaal. Daarnaast ontwikkelde Scouting Nederland een handleiding voor de begeleiders, waarmee wateractiviteiten voor grotere groepen georganiseerd kunnen worden.

Nederlandsche Heidemaatschappij) (Arnhem),

In 2004 heeft Natuur en Milieu Overijssel haar recreatienetwerk versterkt. In overleg met het Gelders Overijssels Bureau voor Toerisme (GOBT) werd gesproken over natuurgerichte recreatie en over de rol van Natuur en Milieu Overijssel bij de Toeristische Overstap Punten. Ook heeft Natuur en Milieu Overijssel de Kano Doe Ton gepromoot in het kanoboekje dat door het GOBT in 2005 wordt uitgebracht. Met alle directeuren van de nieuwe regionale bureaus voor toerisme, met de Recron en met provinciale gebiedsteams, is overleg gevoerd om te zoeken naar gezamenlijke projectkansen. Natuur en Milieu Overijssel heeft hiervoor een duidelijke tafelpresentatie ontwikkeld waarmee zij kan presenteren wat haar rol kan zijn binnen het recreatiewerkveld. In 2004 zijn kansen gesignaleerd o.a. in recreatieve projecten in de IJsseldelta, natuurbeleving bij individuele bedrijven en een rol van Natuur en Milieu Overijssel in het kader van de wandelpadenstructuur in Salland. Deze kansen worden in 2005 verder uitgewerkt. In het overleg met het Sallands Bureau voor Toerisme is er voor gezorgd dat de educatieve grondwatermeters zijn opgenomen op de toeristische kaart voor Salland. 21

Leader+, Nationaal Park Lauwersmeer, de provincies Fryslân en Groningen en de waterschappen Fryslân, Hunze en Aa’s en Noorderzijlvest. Het Watch-DoeBoek is gebaseerd op het waterlespakket ‘Watch’, een project van het IVN dat ondersteund wordt door Vodafone.


IVN Consulentschap Utrecht sluit convenant met Recron Landschap, water, groen, natuur en ontspanning. Belangrijke ingrediënten binnen de recreatiesector. Zo ook voor het IVN. Samenwerking tussen de recreatiesector en het IVN is een logische stap. Begin 2004 hebben IVN Consulentschap Utrecht en de Recron (vereniging van recreatieondernemers) een convenant afgesloten. Vanuit het convenant zijn twee producten ontwikkeld die de recreatieondernemer kan aanbieden aan zijn gasten. Met een vlinderspeurkaart gaat de jonge recreant op zoek naar het leven van de vlinders. Met een omgevingsrugzak wordt er meer zichtbaar van vogels, bomen, sporen, de windstreken en miniatuurschepsels. De vlinderspeurkaart en omgevingsrugzak sluiten aan bij aanpassingen die betreffende recreatieondernemers op hun terrein hebben gemaakt. Zoals bijvoorbeeld de aanleg van een vlindertuin en het ophangen van nestkasten. Andersom kan het natuurlijk ook. IVN-producten voor natuurgerichte recreatie kunnen een stimulans zijn voor aanleg van andere natuurvriendelijke elementen, het opzetten van activiteiten of samenwerking met IVNafdelingen.

22

De Duurzame Driehoek

Ondernemers en Earth Education

Onder de naam van de ‘Duurzame Driehoek’ geven 12 gemeenten in Midden-Brabant en de provincie Brabant een nieuwe impuls aan duurzaamheid. IVN Consulentschap Brabant speelt een prominente rol in deze samenwerking. De grote kracht van de ‘Duurzame Driehoek’ is het genereren en realiseren van nieuwe projecten op het gebied van duurzame ontwikkeling in de regio . In 2004 is een start gemaakt met enkele projecten en is de basis gelegd voor een jarenlange en vruchtbare samenwerking. Een van de activiteiten van IVN Consulentschap Brabant was het organiseren van een symposium voor alle deelnemende gemeenten en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, bewoners- en maatschappelijke organisaties. In een achttal marktateliers zijn ca. 25 ideeën besproken en bekeken op draagvlak. Eind 2004 zijn 12 ideeën uitgewerkt in projectplannen, zoals het plaatsen van kleine windturbines in de regio, een spaarlampencampagne, de ontwikkeling van ecologische en recreatieve knooppunten in de regio, het planten van autochtoon plantmateriaal en het integreren van nestelgelegenheden in nieuwbouwprojecten. De start van deze projecten is het vroege voorjaar van 2005.

IVN Consulentschap Brabant is in de zomer van 2004 uitgenodigd door een communicatieadviesbureau voor een actieve bijdrage tijdens een themainspiratie dag voor ca. 100 ondernemers uit het gehele land. Deze bijdrage, bestaande uit een aardewandeling met veel verrassende en creatieve opdrachten, is in ‘goede aarde’ gevallen bij de deelnemers. Een van de deelnemers: “Als ik van te voren had geweten dat ik geblinddoekt door de natuur aan het struinen moest, was ik niet gekomen. Achteraf bezien had ik het niet willen missen”.


Ambitie Natuur en Landschap 2010 Halverwege de uitvoeringstermijn van de provinciale Ecologische Hoofdstructuur (p)EHS signaleert het Natuurbeheerderoverleg (NBO) in Noord-Holland dat er nog veel werk te verrichten is. Daarom heeft het NBO het initiatief genomen om haar ambitie voor de komende jaren te benoemen. Deze ‘Ambitie Natuur en Landschap 2010’ is een gebiedsdekkende visie van het NBO op natuur, water en landschap in de provincie Noord-Holland geworden, waarbij alle natuurdoelen en (internationale) richtlijnen zijn doorvertaald in negen regionale uitvoeringsprogramma’s. Een spoedige realisatie van deze programma’s waarborgt een groot deel van de provinciale EHS. Daarnaast voorziet het ruimschoots in de Noord-Hollandse recreatiebehoefte en draagt het bij aan behoud en bescherming van in Nederland zeldzaam geworden landschappen en diersoorten. Meer dan ooit is het NBO zich er van bewust dat ‘de schop de grond in moet’, voordat het te laat is. IVN Consulentschap Noord-Holland draagt hierin bij door de betrokkenheid van bewoners en gebruikers te versterken door interactieve communicatie, educatie en participatie. De totstandkoming van deze ambitie is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de provincie NoordHolland in het kader van de regeling ‘Leren voor Duurzaamheid’.

IVN Internationaal Sinds lange tijd vindt er internationale samenwerking plaats vanuit het IVN. Zo is er bijvoorbeeld de samenwerking met Milieukontakt Oost-Europa. Met de directe buren wordt samengewerkt binnen de grensoverschrijdende nationale parken. In Benelux-verband worden al meer dan tien jaar gezamenlijk NME-conferenties georganiseerd. Maar ook buiten Europa en bijvoorbeeld samen met het Nederlands Comité van de IUCN (de grootste en wereldwijde koepelorganisatie voor natuurbescherming) draagt het IVN bij aan de mondiale kant van duurzame ontwikkeling door contacten met vertegenwoordigers uit Afrika, Midden- en Zuid-Amerika en Azië. Als gevolg van toenemende vragen uit het buitenland en behoefte vanuit onszelf aan nieuwe ontwikkelingen en ervaringen is besloten om met ingang van 2004 de internationale samen werking een structurele plaats in het IVN te geven. Basis blijft de tweezijdigheid, van en met elkaar leren, bij voorkeur in resultaatgerichte projecten en koppeling met andere IVN-activiteiten. Het eerste jaar is besteed aan analyse, planvorming en het leggen van nieuwe contacten, het ontwikkelen van meerjarige projectvoorstellen, maar vooral ook aan het direct uitvoeren van activiteiten.

Enkele voorbeelden uit 2004 zijn: • De opzet en begeleiding NMEberoepskrachten werkbezoek en training NME-beroepskrachten uit Egypte (medewerkers van het integral pest management project in het Fayoum-gebied); • De NME-twinning tussen SEVER (Usti Kraj, Tsjechië) en Zuid-Holland (IVN-consulentschap); • De opzet van lesmethoden en veldwerk in oostelijk Madagaskar, samen met Instituut Lerarenopleiding Universiteit van Amsterdam en de particuliere organisatie ORMANO in de provincie Tamatave.

23


Groene Maand

IVN Consulentschap Flevoland verzorgt communicatie rondom Ecozone Lage Vaart De gemeente Lelystad heeft een ecologische verbindingszone gerealiseerd langs de rand van de stad. Deze ecozone loopt langs de woonwijk De Landerijen en het bedrijventrein Flevopoort die beiden in ontwikkeling zijn. De ecozone verbindt onder meer twee bosgebieden (Hollandse Hout en Gelderse Hout) en ligt naast de Lage Vaart. De Lage Vaart maakt deel uit van de (provinciale) Ecologische Hoofdstructuur. IVN Consulentschap Flevoland verzorgt samen met Landschapsbeheer Flevoland en de gemeente Lelystad de communicatie over deze ecozone naar (toekomstige) bewoners en gebruikers van het gebied. De communicatie vindt plaats op drie manieren: • Educatieve panelen op verschillende plekken in de ecozone; • Een informatieve folder; • Drie columns in de nieuwsbrief voor (toekomstige) bewoners van de aangrenzende wijk. IVN-afdeling Lelystad wil in het kader van de campagne IVN NatuurNetwerk excursies gaan verzorgen in de ecozone en een tentoonstellingen realiseren.

24

Landelijk evenement de Groene Maand De Groene Maand is een promotieevenement van 35 organisaties die zich inzetten voor natuur, milieu, landbouw, recreatie en toerisme. De organisatoren nodigen alle Nederlanders uit om in de maand september de natuur in te trekken en gebruik te maken van de honderden ‘groene’ excursies. Het IVN is projectleider en hoofdpartner van de Groene Maand. In 2004 is het aantal organisatoren toegenomen met 50% en de hoeveelheid publiciteit met 30 % ten opzichte van 2003. Door de krachten te bundelen en met veel organisaties aandacht te vragen voor natuur, milieu en landschap neemt de betrokkenheid van Nederlanders bij de natuur jaarlijks toe. Deze samenwerking maakt de Groene Maand uniek, evenals de landelijke dekking en enorme hoeveelheid (buiten)activiteiten in één maand. Het doel van de Groene Maand is een breed publiek te betrekken bij natuur, milieu en landschap met publieksactiviteiten in de natuur. Tijdens de opening op 1 september 2004 werd dit treffend verwoord door de SecretarisGeneraal van het ministerie van LNV Chris Kalden: “Het aantrekkelijke van de Groene Maand is dat mensen worden uitgenodigd bewust bezig te zijn met natuur in de buurt. Dat is goed omdat behoud en ontwikkeling van natuurwaarden nooit vanzelf gaat; daar moet door ons ruimte voor worden gegeven. Het zich bewust zijn van de aanwezigheid van natuur is daarvoor de eerste stap. De aloude trits ‘zien, inzien, ontzien’ geldt immers nog onverkort.”

Duurzame Dinsdag 2004 Het doel van duurzame dinsdag is om de politiek enthousiast te maken voor een duurzame toekomst. Symbolisch gebeurt dat door de overhandiging van het Duurzame Koffertje, als tegenhanger van het financiële koffertje van de minister van financiën, aan een vertegenwoordiger van de politiek te overhandigen. De koffer is elk jaar gevuld met ideeën en statements uit de samenleving. Jurr van Dalen, directeur van IVN heeft de koffer dit jaar overhandigd aan minister Dekker. Tijdens een bijzondere bijeenkomst, georganiseerd in samenwerking met Stichting Echte Welvaart en de Nederlandse Vrouwenraad, gingen ruim 200 betrokken mensen met elkaar en met de minister in gesprek over de dilemma’s achter duurzame keuzes.

De Groene Maand heeft elk jaar een ander thema om actuele natuuronderwerpen te belichten. In september 2004 was het thema Stad en Land en werd benadrukt dat de natuur altijd dichtbij is. Het thema van de Groene Maand in september 2005 is ‘Veranderend Landschap’.


Nationale Parken Het IVN geeft, in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, vorm en inhoud aan communicatie, voorlichting en educatie binnen 17 Nationale Parken. Coördinatoren en educatief medewerkers, in dienst van het IVN, stellen de beleidsen uitvoeringsplannen op voor de voorlichting, communicatie en educatie binnen de parken. Dit resulteert in informatieavonden, cursussen, schoolprogramma’s, vrijwilligersscholing, websites, informatiekranten en activiteiten voor recreanten. Het IVN coördineert daarvoor de zo belangrijke samenwerking tussen alle betrokken partijen: terreinbeheerders, provincie, waterschappen, gemeenten en recreatiebedrijven. Samen met hen geeft IVN invulling aan voorlichting, communicatie en educatie en aan meer

Kwaliteitszorg In 2004 heeft het IVN speciale aandacht besteed aan de verdere ontwikkeling van kwaliteitszorg en kennismanagement binnen de Nationale Parken. Zo zijn bijvoorbeeld alle websites (zie ook www.nationaalpark.nl) geëvalueerd bij de bezoekers. Dat heeft, naast een hoge waardering, ook een aantal waardevolle suggesties opgeleverd, die in 2005 worden ingevoerd. Dankzij de inzet en samenwerking van het IVN en alle betrokken partners bezochten in 2004 in totaal ongeveer 1,2 miljoen mensen de bezoekerscentra in de Nationale parken en zijn door informatiekranten ca. 800.000 direct betrokken bewoners en bezoekers bereikt. Met speciale intensieve programma´s voor scholieren over het Nationaal Park hebben wij in 2004 zo’n 50.000 jongeren weten te bereiken.

betrokkenheid van bewoners, onderwijs en recreanten bij een Nationaal Park.

25


Samenwerking met SNP Het IVN heeft een samenwerkingsrelatie met het Samenwerkingsverband Nationale Parken (SNP). In 2004 is volop gewerkt aan de uitvoering van de opgestelde tien punten van de, door beide partijen ondertekende intentieverklaring uit 2003. Het IVN is in 2004 daarvoor o.a. nauw betrokken geweest bij het proces rond de totstandkoming van het gezamenlijke ‘Communicatiekader’ voor alle Nationale Parken. Doel van dit kader is de verdere invulling van de samenwerking met alle Nationale Parken. Dit Communicatiekader is een toevoeging op het bestaande Basispakket Voorlichting en Educatie. Het IVN heeft tevens een bijdrage geleverd aan de invulling van het ‘Investeringsplan Nationale Parken’ voor de komende jaren, zo is een aantal communicatieve, educatieve en recreatieve activiteiten opgenomen. Dit investeringsplan is één van de uitkomsten van het onderzoek dat SNP heeft afgerond in 2004 over de toekomst van de Nationale Parken in Nederland. De coördinatoren en educatief medewerkers Nationale Parken werken met trots en plezier aan de totstandkoming van onze parels van de natuur: de 17 Nationale Parken. 26

Verhalenevenement Ecologische Hoofdstructuur (EHS)

‘VEEST’ in het Nationaal Park ZuidKennemerland

Het IVN bedacht in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit een ‘Verhalenevenement’ voor de jeugd over de EHS (ecologische hoofdstructuur). Het IVN organiseerde samen met twee enthousiaste schoolklassen en verhalenvertellers dit evenement in Nationaal Park De Heuvelrug waarbij minister Veerman aanwezig was.

Zondag 4 juli organiseerde het Nationaal Park Zuid-Kennemerland een publieksdag met het thema ‘grazend vee’. Maar liefst 800 mensen kwamen naar Duincentrum De Zandwaaier. Tijdens deze dag kon de bezoeker tijdens allerlei activiteiten geïnformeerd worden over paarden en runderen (de grote grazers) in het Park. De coördinatie van deze dag was in handen van IVN Consulentschap Noord-Holland.

Dierensurvival Voor vijf andere Nationale Parken ontwierp het IVN een ‘Dierensurvival’. In de herfstvakantie kropen zo’n 400 kinderen even in de huid van een dier om te ervaren hoe het is om als ringslang, ree of vos een - soms moeilijke weg te vinden langs de EHS. Het succes, ook bij de ouders, heeft het ministerie doen besluiten het programma op te schalen voor andere Nationale Parken.


‘Special Doe Dag’ voor mensen met een beperking in Nationaal Park De Meinweg Doel van de ‘Special Doe Dag’ is een dag vol natuurbelevingactiviteiten, bijvoorbeeld doe-excursies onder begeleiding van nationale parkengidsen, banjertochten, fotospeurtocht, natuurmemoryspel ‘draai om de boom’, interactief theater, zelf actief bezig zijn in de natuur zoals broodjes bakken op een vuurplaat, bezems maken, boompuzzel-wedstrijd en knutselen met natuurlijke metalen. In januari 2004 is een begeleidingsteam samengesteld. Dit team heeft de grote lijnen uitgezet betreffende de organisatie en de inhoud van de ‘Special Doe Dag’. De 1200 deelnemers aan deze dag kregen bij aanvang een stempelkaart, waarmee ze bij alle activiteiten een stempel konden krijgen. Na inlevering van de volle stempelkaart kregen de deelnemers het Special Diploma uitgereikt. Als speciale geste werd uit de ingeleverde stempelkaarten één kaart getrokken. De winnaar heeft van het nationaal park De Meinweg een wandeling aangeboden gekregen. Mede dankzij het uitstekende weer op 5 september 2004 is de ‘Special Doe Dag’ een groot succes geworden. Uit reacties van begeleiders en deelnemers kan men afleiden dat men het een geslaagde dag vond.

Tover de herfst op de Heuvelrug! Zo’n 950 deelnemers, kinderen en volwassenen, beleefden een betoverende herfstdag op de Heuvelrug. Zij kwamen in de herfstvakantie luisteren naar het herfstverhaal van Autumnus. Het verhaal werd iedere dag verteld op verschillende plaatsen in het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, bijvoorbeeld op het Leersumse Veld of bij de Schaapskooi in Amerongen. Na het verhaal konden de deelnemers met de boswachter op pad of zelf het Nationaal Park ontdekken met de mooie ‘Heuvelrug-ontdek-kaart’. Op de kaart is het verhaal van Autumnus te lezen. Maar ook kon je onderweg een foto maken van je mooiste plek op de Heuvelrug, de grondsoort onderzoeken, een eigen kleurenpallet maken, de hoogte van een boom meten en nog veel meer.


Reizende Expositie ‘Beleef de Oosterschelde’ De Reizende Expositie ‘Beleef de Oosterschelde’ geeft informatie over het grootste Nationaal Park van Nederland en informeert over leuke activiteiten in het gebied. In 2 jaar tijd reist de expositie rond langs de gemeenten die aan de Oosterschelde grenzen. De expositie staat in ruimtes waar ‘mensen toch al komen’, zoals bibliotheken en dorpshuizen. Aan bod komen de natuur-, economische en recreatieve waarden van de Oosterschelde, als onderdeel van de Deltawateren en wat ‘Nationaal Park’ inhoudt. De tentoonstelling wordt per gemeente aangepast, zodat er veel aandacht is voor de lokale betekenis van de Oosterschelde. Ook kunnen bezoekers zélf wat toevoegen aan de expositie. In vitrinekastjes kunnen inwoners een voorwerp plaatsen, dat hun persoonlijke verhaal over de Oosterschelde vertelt.

Zompies zoekpad In het Natuuractiviteitencentrum de Weerribben in Ossenzijl start de zoektocht van Zompie, de jonge rietdwerg, naar de kleine otter Glanspels. Bij deze tocht kunnen kinderen aanwijzingen volgen die Zompie geeft. Tijdens de tocht zoeken ze uit waar Glanspels gevangen zit en ontdekken ze de geheime code om de prins te bevrijden. De zoektocht is ongeveer drie kilometer lang en loopt door het spannende moeras met de uitgestrekte rietvelden en mysterieuze moerasbossen. Zompie geeft af en toe ook aan volwassenen uitleg over het moerasgebied de Weerribben. Ook in 2004 was Zompies zoekpad weer een groot succes. Duizenden kinderen hebben Glanspels kunnen bevrijden!


IVN en de Nationale Postcode Loterij De Nationale Postcode Loterij draagt wezenlijk bij aan het doel van het IVN: opkomen voor natuur, landschap en milieu door mensen de natuur te laten beleven en door te investeren in kennis en kunde van mensen. Bestuur en directie van het IVN zijn blij met deze steun, die het mogelijk maakt het natuur- en milieueducatieve werk van vrijwilligers en beroepskrachten van het IVN te versterken en uit te breiden en dat juist in een periode dat de nationale overheid natuur en milieu minder hoog op de politieke agenda heeft staan.

Erik of Het klein insectenboek Erik of Het klein insectenboek is geschreven door Godfried Bomans. Van dit meesterwerk is een film gemaakt die eind 2004 in de bioscopen heeft gedraaid. De Nationale Postcode Loterij is een van de sponsors van de film. Het IVN heeft, als een van de benficiënten van de Nationale Postcode Loterij, gezorgd voor leuke kinderactiviteiten over insecten tijdens de voorpremières. Deze premières waren alleen voor winnaars van de Nationale Postcode Loterij te zien in negen bioscopen.

Overzicht van door de Nationale Postcode Loterij gefinancierde projecten: • • • • • • •

Ondersteuning vereniging Projecten: Jeugdbeleid en kadervorming Begeleidingscommissie Natuurgidsencursus (BCN) Campagne IVN NatuurNetwerk Projecten IVN-consulentschappen Communicatie (o.a. Mens en Natuur; Meerblad) Ledenservice, verenigingssecretariaat

29


Bestuurlijke organisatie Landelijk Bestuur Raad van Toezicht

Landelijke Raad

Voorzitter

Groningen

Zuid-Holland

P.J.M. Rombouts

F. Colnot I. de Roest

J. Rontgen W. Klaassen

Friesland

Zeeland

vacant

vacant

B.K. van Dam

Drenthe

Noord-Brabant T. Bakker

Leden

V. Troost- van Dalen G. Mensing

Secr. Penningmeester J.H. Eigeman

Vice-voorzitter

W. de Haan A.J. Kock V. Troost-van Dalen

Limburg Overijssel

P. Munten

W.E. Hurkmans A.A. Hilderink

IVN Jong / WoesteLand

J.A. van Dalen

Gelderland

S. Christiaanse M. van Geel

Plv. directeur

J.J. Kaptein J. Duivenvoorde

Algemeen directeur

H. Bunte

Flevoland Dir. Secretaresse E. van Wissen-Pinkster

G. Donders-Scheepstra H. Langendoen

Utrecht C. van Zon

Noord-Holland vacant

30


Financiën

Balans van het IVN (x Euro 1.000) Activa Materiële vaste activa Voorraad voorlichtingsmateriaal Vorderingen Onderhanden werk Liquide middelen

2004 201 143 1.601 3.053 1.599 6.597

2003 225 101 2.047 2.316 999 5.688

2.395 363 3.839 6.597

1.647 237 3.804 5.688

Verdeling van inkomsten Subsidie provincies (regulier) Subsidie LNV inzake Nationale Parken Bijdrage Nationale Postcode Loterij Overige subsidies en bijdragen Omzet

2.090 1.206 1.500 3.761 8.557

1.922 1.004 1.500 4.640 9.066

Directe kosten afgewikkelde projecten Mutatie onderhanden werk Overige baten Toegevoegde waarde

-2.609 723 20 6.691

-2.687 11 91 6.481

Verdeling van uitgaven Personeelskosten Afschrijving Huisvesting Bureau- en organisatiekosten Rente- en bankkosten Bestemming projecten Toevoeging reserve IVN-consulentschappen Toevoeging algemene reserve Totaal

4.975 122 393 494 -34 502 26 213 6.691

4.519 145 397 489 -13 232 42 670 6.481

Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Kortlopende schulden

Totale exploitatie van het IVN (x Euro 1.000)

De omzet van het IVN, inclusief die van de IVN-consulentschappen is in 2004 iets onder de € 9 miljoen uitgekomen door lagere projectsubsidies. De financiële verantwoording van de projecten vindt plaats op het moment dat ook de eindafrekening wordt opgemaakt. Door de van toepassing verklaarde subsidievoorwaarden van ministeries en de provinciale overheden worden alle activiteiten als projecten gedefinieerd. Het subsidie van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit inzake de Nationale Parken heeft betrekking op de personeelkosten van de IVN-medewerkers in de Nationale Parken alsmede enkele programmakosten.

Het IVN is een van de benificiënten van de Nationale Postcode Loterij. In 2004 ontvingen wij een bedrag van € 1,5 miljoen uit de opbrengst van deze goede doelen loterij. De deelnemers van de loterij spelen onder meer mee om goede doelen te realiseren.

31

IVN Jaarverslag 2004  

IVN Consulentschap Groningen Postbus 1020 9701 BA Groningen tel. (050) 3135933 e-mail: consulentschap.groningen@ivn.nl IVN Consulentschap Fl...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you