Issuu on Google+

Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalıkları


Sıra no / Konu

41/ Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalıkları

Amaç

İşçilerin sağlık gözetimi konusunda iş güvenliği uzmanının yapması gerekenleri öğrenmek ve meslek hastalıkları hakkında bilgi sahibi olmak.

Öğrenim hedefleri •Sağlık gözetimi ve meslek hastalıkları konusunda temel kavramlar, •Meslek hastalıklarının çeşitleri ve tanı yöntemleri, •Korunma yöntemleri, •Meslek hastalığı istatistikleri, •İlgili mevzuat hakkında bilgi sahibi olmak. Alt başlıkları

Örgün / toplam ders saati Eğitici niteliği

•Sağlık gözetimi kavramı ve uygulanması •Meslek hastalığı kavramı •Meslek hastalığı çeşitleri ve nedenleri •Meslek hastalığı tanı yöntemleri •Meslek hastalıklarından korunma •Meslek hastalığı istatistikleri •İlgili mevzuat A Sınıfı

B Sınıfı

C Sınıfı

1/3

1/3

2/4

Yönetmeliğin 47/a - c (*) –ç (*) – e (*) bendine uygun eğitimci * Tıp ve sağlık alanı çalışanları


İŞ SAĞLIĞI KAPSAM ve TANIM Çalışma hayatı

işsizlik

Sağlık ilişkisini inceler

yoksulluk

kötü çalışma koşulları

Sağlıksızlık

Kötü beslenme vb sağlıksız yaşam şartları


Sağlık Bireysel sağlık sorunları

Toplumsal/Çevresel sağlık sorunları

İşyeri hekimliği

İş hijyeni

Sağlık sorunlarının

Sağlık risklerinin saptanması

tanı,tedavi ve önlenmesi

Ölçümlerin yapılması Risklerin kaldırılması

İŞ SAĞLIĞI HER İKİ ALANI DA KAPSAR


Çalışma Yaşamı ve Sağlık İlişkisi İş sağlığının 5 bileşeni: Çalışma İlişkileri Bireysel ve toplu iş ilişkileri

Çalışma Koşulları Ücret ve süre

Çalışma Ortamı Biyolojik, fiziksel, ergonomik, kimyasal etmenler

SAĞLIK Bireysel Özellikler

Çevresel özellikler Çevreleyen toplumun ve yaşanan çevrenin özellikleri

•Kalıtsal ve edinsel özellikler


Sağlıklı Toplum Yaşam Kalitesi

Çevresel Değişiklikler

Su ve sabun

es i en m

Çevrenin Düzenl enmesi

l zen

Tedavi

Yaşam Süresi

Kaynak Organizasyonu

Morbidite

inin i çi m aB am Yaş

Ted Sağ avi E d lık Hiz ici ve me K tler oruy in e u Ula cu şm a

Mortalite

Güçlendirici Davranışlar

El yıkama


İçme ve kullanma sularının sanitasyonu Katı ve sıvı atıkların zararsızlandırılması Hava kirliliğinin önlenmesi Sağlıklı barınma koşullarının temini Besin Sanitasyonu Vektör ve kemirici kontrolü “Gürültü, radyasyon, aydınlanma havalandırma” Sağlığa az ya da çok zararlı olabilecek kuruluşlar Mezarlıklar Turist Sağlığı Sağlıklı Çalışma koşulları/ergonomi

Sağlık eğitimi Aile Planlaması

Kişisel Hijyen

Beslenme

Bağışıklama

Erken Tanı

Kemoproflaksi

Kişiye Yönelik

Çevreye Yönelik

Koruyucu Sağlık Hizmetleri

Koruyucu Sağlık Hizmetleri

Koruyucu Sağlık Hizmetleri

Tedavi Edici Sağlık Hizmetleri

3. basamak 2. basamak 1. basamak

Esenlendirici (Rehabilitasyon )

SAĞLIK HİZMETLERİ


İŞ SAĞLIĞI : Bütün mesleklerde çalışanların bedensel-ruhsal ve sosyal yönden iyilik hallerinin üst düzeyde tutulması, sürdürülmesi ve geliştirilmesi çalışmalarıdır.


Çalışma Hayatı --- Sağlık ilişkisine ilk dikkat çeken G. Agricola’dır. (16. yy.) Tozlu ortamda çalışmada maske önermiştir. Maden işçilerinde sağlık sorunları Paracelcius tarafından ortaya konmuştur. (16. yy)

Bernardino Ramazini (1633-1714) Demorbis Artifucum Diatriba adlı kitabı ile kapsamlı olarak iş ve sağlık ilişkisini ortaya koyan ve iş sağlığının kurucusu kabul edilen bilim adamıdır.


Tarihte sanayileşme ile: İnsan gücünü yerini makineler aldı Fabrika bölgeleri kuruldu (Sanayi bölgeleri) Gecekondulaşma Aileden ayrı yaşam ve parçalanmış aileler, ve göç Erkeklerin yaşam kalitesinin bozulması beslenme bozuklukları ve bulaşıcı hastalıklar arttı. Fabrikaya alışkın olmayan tarla işçileri kazaları artırdı.


Ancak Sanayileşme Sürecinin Sonunda: Mortalite ve Morbidite azaldı. Bebek Ölüm Hızları azaldı. Kronik hastalıklar arttı. Bulaşıcı hastalıklar azaldı. Aile planlaması ile sağlıklı doğumlar arttı.


Yüksek voltajlı donanım

Düzensiz dağınık işyeri ve zemin

Isırık ve Sokmalar Güneş yanığı

Sıcak soğuk stresi

Elektrik

Yüksekte çalışma

Kayma takılma

Kapalı alanlar

Tehlikeli Çevre

Elle çalışma

Etkinlikler

Sıcaklık

Kişisel

İşyerlerinde Başlıca Tehlikeler

Sabit postür Mental stress Yineleyen hareketler

Mekanik

Vibrasyon Düşen cisimler

Biyolojik

Radyasyon EMF-Radyasyon

Allerjen

Bitkiler

Kimyasallar

İyonizan

İrritanlar Hayvanlar

İnfra red

Bitkiler

U.V Laser

Gürültü

Toz Buhar, duman Genotoksikler

Toksik maddeler Karsinojenler


MADENCİLİK SEKTÖRÜNDE RİSKLER  Toz  Cevher çıkarılması  Ezme ve öğütme  Paketleme  Eleme aşaması …

 Gürültü  Karbon monoksit  Yanıcı, patlayıcı gazlar  Kimyasallar  Yüksek sıcaklık ve nem  Ergonomik stres etmenleri …

Solunum sistemi hastalıkları (KOAH, CA, …) Santral sinir sistemi hastalıkları Dolaşım sistemi hastalıkları

Kas – iskelet sistemi hastalıkları


İŞ

SAĞLIK

BİREYSEL FAKTÖRLER

İş koşulları sağlığı etkilediği gibi çalışanların sağlık durumu da işin kalite ve verimini etkiler

İŞYERİ ORTAM FAKTÖRLERİ

Yaş

Fiziksel Faktörler (Gürültü, Isı Rad vb.)

Cinsiyet

Kimyasal Faktörler (Pb, Hg, Cd, As, Benzen)

Genel Sağlık Durumu

Tozlar (Silis, kömür, asbest, inorganik toz) Biyolojik Faktörler Ergonomik Faktörler (iş işçiye uydurulmalı) Psikososyal Faktörler


Amaç: Sağlığı Geliştirmek ve korumak

İŞ SAĞLIĞI UYGULAMA İLKELERİ 1. Uygun işe yerleştirme 2. İşyeri Risklerinin Saptanması (Ölçüm esaslı) MAK ve ESD 3. İş Yeri Risklerinin Kontrolü

Kaynakta Kontrol Çalışma Süresini azaltmak Kişisel Koruyucu Kullanımı

4. Aralıklı Kontrol Muayeneleri 5. İş Yerinde Tıbbi Bakım Hizmeti 6. Sağlık Eğitimi


YÜKÜMLÜLÜK SÜRESİ: Etkilenim bittikten sonra hastalık oluşana kadar geçen süre

MARUZİYET SÜRESİ: Etkilenim başladıktan sonra hastalık oluşana kadar geçen süre


İŞ KAZALARI

TANIM: İşin yapıldığı sırada meydana gelen kazalardır.

RİSKLİ İŞ KOŞULLARI RİSKLİ İŞ

Stresli iş

Uzun süreli çalışma

İşyeri ortam faktörlerinin olumsuzluğu

Gece çalışma

Ergonomik olmayan çalışma

Montaj bandında çalışma

Fizyolojik olmayan pozisyon

Parça başı çalışma

Ağır iş İşyerinde huzursuzluk Ulaşım sorunu Beslenme sorunu


Çalışanın bir çok sağlık sorunu vardır. Çok azı meslek hastalığıdır.

Öyleyse niçin meslek hastalığı dikkat çeker? 1. İş ile hastalık arasında nedensel bir bağ vardır, hastalığın nedeni işyerindedir. 2. Meslek hastalıkları korunulması olanağı yüksek olan hastalıklardır. İşyerinde alınacak teknik ve tıbbi önlemlerle meslek hastalıklarından korunma sağlanabilir


İşle ilişkili hastalık & Meslek Hastalığı Çalışanlarda en sık görülen hastalıklar: 1. Akut solunum yolu enfeksiyonları. 2. “İşle ilişkili hastalıklar Kronik ve dejeneratif hastalıklardır. (Koroner kalp Hast, Kr. Sol. Sis. Hast.vb) Birden fazla sebep ve mesleksel faktörlerin de rolü Örneğin sigara içilmesi, hava kirliliği ve toz maruziyeti

işle ilişkili hastalık (work-related disease)

kronik bronşit


İşle ilişkili hastalık & Meslek Hastalığı Meslek hastalıkları : Yapılan iş (meslek) ile Hastalık arasında nedensel bir bağlantı vardır. Örneğin Kurşunun kullanıldığı işyerinde çalışanlar kurşun zehirlenmesi Oysa tozlu yerlerde çalışanlarda kronik bronşit tozsuz ortamlarda çalışan O halde; meslek hastalıkları işe özgü olan ve doğrudan doğruya işin yürütümü sırasında ortaya çıkan, nedeni yalnızca işyerinde olan sağlık sorunlarıdır


Meslek Hastalıkları Çalışılan işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden oluşan geçici veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi araz halleridir.

İş yeri ortamından kaynaklanan faktörlerden dolayı oluşan hastalıklardır.


Meslek Hastalıklarının Sınıflaması

A Grubu : Kimyasal Maddelerle olan meslek hastalıklarıdır, B Grubu : Mesleki Deri kanserleri ve kanser dışı hastalıkları, C Grubu : Mesleki Solunum Sistemi hastalıklarıdır, D Grubu : Mesleki Bulaşıcı hastalıklardır, E Grubu : Fiziksel Etkenlerle oluşan meslek hastalıklarıdır.


Mevzuatımızda Meslek Hastalığı Tanımı: “çalışılan işin niteliğine göre, yenilenen bir nedenle, ya da işin yürütüm koşulları yüzünden uğranılan geçici ya da sürekli hastalık, sakatlık ve arıza durumlarıdır”. Meslek hastalığı kısa süreli maruziyetler sonucu değil de tekrarlanan sebeple oluşmaktadır. Meslek hastalığı genellikle aylar-yıllar boyu tekrarlanan maruziyetler sonucu oluşur. Yani örneğin bir veya birkaç kez tozlu ortama veya maden ocağına girmekle pnömokonyoz meydana gelmez. Pnömokonyozun oluşabilmesi için en az 3 yıllık maruziyet süresinin geçmesi gerektiği ilgili tüzükte belirtilmektedir. Benzeri şekilde gürültüye bağlı işitme kaybı oluşması için de en az 2 yıl gürültülü ortamda çalışmış olmak gerekmektedir.

Meslek hastalığı işin niteliğine göre de farklı farklı olmaktadır, yani değişik işlerde farklı meslek hastalığı tablosu oluşmaktadır


Meslek Hastalığı Türlerinin Sınıflandırılması

Hastalanan organlara göre

Hastalığın nedenlerine göre

Deri Akciğer Hematopoetik sistem Sindirim sistemi Sinir sistemi Böbrekler İşitme organı Birden fazla organ veya sistem

Kimyasal nedenler Fiziksel nedenler Biyolojik nedenler Tozlar


Deri Akciğer

irritasyon kanser

Akut Kronik

Sindirim

Lokal

Sistemik

akciğer fibrozisi kurşun zehirlenmesi


SAVUNMA MEKANİZMALARI

Solunum Yolu

Öksürük refleksi Silia aktivitesi Mukus salgısı Surfektan tabakası

Sindirim Yolu

Kusma refleksi İshal oluşumu Mide asiditesi Karaciğer detoksifikasyon işlemi

Deri Yolu

Deri bütünlüğü, yara, ezik… Vücut yüzeylerinin geçirgenliği Derinin emme kapasitesi


Derinin emilim kapasitesi


Hastalanan organlara göre Meslek Hastalığı Türleri Deri: Meslek hastalıklarında en fazla etkilenen organ deridir. Ancak; kayıt edilmeme, sorun olarak algılamama gibi nedenlerden dolayı az saptanır. Akciğer: Meslek hastalıklarında sık olarak tutulur. Hematopoetik sistem, Sindirim sistemi, Sinir sistemi, Böbrekler, İşitme organı vb. Birden fazla organ veya sistem (Örneğin kurşun zehirlenmesinde sindirim sistemi, kan yapıcı sistem, sinir sistemi, böbrekler, kalp ve damar sistemi gibi değişik organ ve sistemler tutulur. )


Etkenlere göre Meslek Hastalığı Türleri

Benzen, toluen, triklor etilen, hekzan

Kimyasallar Zehirli gazlar, pestisitler asitler ve alkaliler İntoksikasyona, malign hastalıklar bağımlılık ve davranış değişikliği

zl a r

ni k t o

Madencilik dökümhane asbest endüstrisi

l ar

Çözücüler

sağlık çalışanları hayvancılık, deri işleri, Madencilik

Tozlar

inorga

Kurşun, civa, krom, kadmiyum, nikel

Sıcaklık, Gürültü, Radyasyon, Titreşim, Basınç vb Tekrarlayan işler

Biyolojik Nedenler

Pamuklu dokuma tarım ve hayvancılık

Tüberküloz, Brusellozis, Paraziter hastalıklar Pnömokonyoz kas-iskelet sistemi Silikozis hastalıkları Asbestozis İşitme sorunları

nik to z

Metaller

Fiziksel Nedenler

inorga

Kimyasal Nedenler


Meslek Hastalıkları Listesi

Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından hazırlanmış olan listede meslek hastalıkları 29 başlık halinde toplamıştır. Bu listede tozlar, çeşitli kimyasal, fiziksel ve biyolojik faktörlere bağlı olarak meydana gelen hastalıklar yer almaktadır. Türkiye'de ise meslek hastalıkları 5 ana grupta toplanmaktadır.


Meslek Hastalıkları Listesi A grubu: Kimyasal nedenli meslek hastalıkları 25 ana grubu vardır 52 adet kimyasal maddeye bağlı olarak oluşurlar B grubu: Mesleki deri hastalıkları Deri kanseri ve Kanser dışı deri hastalıkları C grubu: Mesleki solunum sistemi hastalıkları: Pnömokonyozlar, Silikozis, asbestozis, mesleksel astım, bisinozis D grubu: Mesleksel bulaşıcı hastalıklar parazit hastalıkları, tropikal hastalıklar, zoonozlar viral hepatit ve tüberküloz E grubu: Fizik etkenlerle olan meslek hastalıkları Tekrarlayan travmalar, radyasyon, gürültü, basınç hastalıkları


Meslek Hastalıkları Tanısı

Klinik tanı

Anamnez Fizik Muayene Laboratuvar tetkiki

Meslekten mi Hastalık etkeni kaynaklanıyor? işyerinde var mı? Ayrıntılı İş Anamnezi Son işi Önceki iş(ler)i Gece bekçisi- pnömokonyoz


Fizyolojik değerlendirmeler odyolojik ölçüm pnömokonyozda SFT elektromyografi (EMG), elektrokardiyografi (EKG), elektroensefalografi (EEG)

Laboratuvar muayeneleri radyoloji, ultrasonografi, patoloji biyokimyasal kan, idrar vb Kanda veya idrarda kurşun, civa vb. metallerin aranması, nefeste benzen tayini Bazı maddelerin metabolitleri idrar vb.

Örneğin kurşun etkisi ile hem sentezinde yer alan bazı enzimler inhibe olurlar, veya organik fosforlu insektisidler astil kolin esteraz enzimini inhibe ederler. Bu enzimlerin aktiviteleri incelenerek etkene maruziyetin düzeyi hakkında fikir sahibi olunabilir.


Radyolojik İncelemeler Mesleki solunum sistemi hastalıklarının tanısında yararlıdır.

Patolojik İncelemeler ağır metal zehirlenmeleri veya hepatotoksik madde maruziyetlerinin incelenmesi

İşyeri ortam ölçümleri: gürültü ölçümü ortam havasında kurşun ortam havasında benzen


Meslek Hastalıklarında Tedavi İlkeleri 1. Vücuttan atılıyorsa düzelme olabilir a. Kişi işyeri ortamından uzaklaştırılmalıdır. b. Desteklemeli Örneğin kurşun zehirlenmesinde kurşunun vücuttan atılımını hızlandıran şelasyon yapıcı ajanlar kullanılabilir

2. Vücuttan atılamayan /kronik etkilenim düzelme olmaz a. genel destekleyici b. semptomatik tedavi gürültüye bağlı işitme kaybı azaltılamaz Pnömokonyozda akciğerlerde birikmiş olan tozun atılamaz benzen etkisi ile meydana gelen anemi düzelmez


Mesleki Akciğer Hastalıkları


Mesleki Akciğer Hastalıkları

•İşyeri ortamında toza maruziyet öyküsü incelenirken çalışanın; ayrıntılı meslek öyküsü alınmalıdır (En son yaptığı ve daha önce çalıştığı işler, çalıştığı bölümler, kullandığı ve çalıştığı ortamdaki maddeler, iş dışı uğraşları, alışkanlıkları sorgulanmalıdır.). ** PA Akciğer grafisinin (35x35cm.) değerlendirilmesi, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü ile Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili Yönetmelik hükümlerine göre yapılır. PA akciğer grafileri, A ve B okuyucu tarafından değerlendirilir. İlgili Tüzük ve Yönetmelik ile A ve B okuyucu listelerine www.isggm.gov.tr adresinden ulaşılabilir. *** A ve B okuyucuları tarafından pnömokonyoz olgusu ya da şüphesi biçiminde kabul edilen ve işverene bildirilen işçiler, Meslek Hastalıkları tanısı koymakla yetkili Hastaneye sevk edilir. Hastane raporlarının bir örneği ilgili işyerine ve İSGÜM'e gönderilir.


Mesleki Akciğer Hastalıkları Genellikle tozlarla meydana gelen hastalıkları ifade edilir.

TOZLAR İNORGANİK TOZLAR

ORGANİK TOZLAR

Silis, Asbest, Kömür, Demir, Berilyum

Pamuk tozu, şeker kamışı, kümes hayvanları

Tozun partikül çapı 0,5- 5 mikron Tozun fibrojenik özelliği

Pnömokonyoz


Kurşun Zehirlenmesi Akü Fabrikası, Matbaa işi

KURŞUN:

Boya, krital cam, seramik işi

320 C’de erir

Oktan yükseltici olarak benzine katkı

500 C’de buharlaşır.

Solunum yolu en çok alınan yol (%40’ı kana geçer) GİS (%10’u kana geçer) ve Deri ile de alınabilir. Kurşun Zehirlenmesi TANISI: Kan Pb Düzeyi : 100 mlt’de 50 mikrogramı geçerse zehirlenme oluşur. Kurşun Zehirlenmesi SEMPTOMLARI: Karın ağrısı, kabızlık, ağızda metalik tat, SSS ve Periferik SS.belirtileri, (radiyal sinir felci), dişlerde Burton çizgisi, Şiddetli karın ağrısı, Hipokrom mikositer anemi, Kemiklerde birikir. Kurşun Zehirlenmesi TEDAVİ: EDTA Kurşun Zehirlenmesi KORUNMA: Havalandırma, maske kullanımı, tozu önleme, aralıklı muayene


Benzen Zehirlenmesi Boya ve yapıştırıcı işlerinde

80 C’de buharlaşır

solvent olarak kullanılır. PANSİTOPENİ VE LÖSEMİ YAPAR

Tedavi : Yok..! Bu nedenle korunma önemli (İş Sağlığı Uygulama İlkeleri )


Amaç: Sağlığı Geliştirmek ve korumak

İŞ SAĞLIĞI UYGULAMA İLKELERİ 1. Uygun işe yerleştirme 2. İşyeri Risklerinin Saptanması (Ölçüm esaslı) MAK ve ESD 3. İş Yeri Risklerinin Kontrolü

Kaynakta Kontrol Çalışma Süresini azaltmak Kişisel Koruyucu Kullanımı

4. Aralıklı Kontrol Muayeneleri 5. İş Yerinde Tıbbi Bakım Hizmeti 6. Sağlık Eğitimi


MESLEK HASTALIKLARINDAN KORUNMA Meslek hastalıklarının en önemli özelliği korunulabilir olmalarıdır.

Korunma ilkeleri : A TEKNİK KORUNMA ÖNLEMLERİ Etkenin kaynağına yönelik önlemler, İş yerindeki çalışma ortamına ait önlemler, Alıcıda korunma önlemleri,

B TIBBİ KORUNMA ÖNLEMLERİ


Etkenin kaynağına yönelik korunma önlemleri : 1. Kullanılan zararlı maddelerin değiştirilmesi (ikame) 2. Kullanılan zararlı yöntemin değiştirilmesi (ikame) 3. Kapalı çalışma yöntemi 4. İşlemin yer ve süre olarak sınırlandırılması 5. Nemli, ıslak çalışma yöntemi 6. Lokal havalandırma 7. Yeterli bakım program


İş yerindeki çalışma ortamına ait korunma önlemleri 1. İşyeri düzeni 2. Genel havalandırma 3. Seyreltme (temiz hava sağlanması) 4. Kaynak ve alıcı arasındaki mesafenin artırılması (yarı otomatik veya uzaktan kontrol) 5. Sürekli (sabit) dedektör kontrolü 6. Yeterli bakım programı


Alıcıda korunma önlemleri 1. Eğitim ve öğretim 2. İşçilerin rotasyonu (maruziyet dozunu azaltmak) 3. İşçinin havalandırılan kabine alınması 4. Kişisel dozimetri-monitörler 5. Yeterli bakım programı Kişisel koruyucu yöntemleri a. Solunum sisteminin korunması - Kendi kendine yeterli solunum maskeleri - Süzgeçli maskeler - Temiz hava sağlayan hortumlu maskeler - Toz maskeleri b. Gözlerin korunması; gözlük, maske c. Derinin korunması; eldiven, önlük, bot, çizme, krem d. Kulakların korunması: kulaklık ve tıkaçlar


Tıbbi korunma önlemleri

1. İşe giriş sırasında yapılan tıbbi muayeneler 2. Aralıklı tıbbi kontrol muayeneleri 3. Eğitim ve uyarma


Teknik önlemlerin basamakları Sıcaklık

KAYNAK

Işık

Hava akım hızı ve havalandırma

Ortam

Nem oranı

ALICI


Etken-hastalık ilişkisi ve etkileyen faktörler Sıcaklık

Hava akım hızı ve havalandırma Nem oranı Ortama ait Faktörler Işık

Konakçıya ait özellikler: Çevresel Etkenin özellikleri

Genetik yapısı, ırk Yaşı, Cinsiyeti, Beslenme durumu, Enfeksiyon öyküsü Bağışıklık durumu, Aktivite düzeyi Etkenle karşılaşma öyküsü Gebelik, laktasyon vb. özel durum

Fiziksel yapısı, Toksisite düzeyi, Potensi, Yoğunluğu, Dalga boyu, çözünürlük derecesi,

Etkinin niteliği Karşılaşma sıklığı

Etki süresi

Vücuda giriş yolu Sürekli/aralıklı karşılaşma


Meslek Hastalıklarının Oluşumunu Kolaylaştıran Etmenler Toz Sıcaklık Nem Kimyasallar Biyolojik etmenler Bireysel yatkınlık Önceki ve / ya da iş dışı karşılaşmalar Alışkanlıklar


Meslek Hastalıklarının Gelişimini ve Görülme Sıklığını Değiştiren (GÜÇLEŞTİREN) Etmenler Sağlıklı İşçi Etkisi Yaş Cinsiyet Dokuların özellikleri (bireysel farklılıklar, genetik etmenler vb) Tanı sorunları!


Meslek hastalıkları listesi A Grubu: Kimyasal Maddelerle olan Meslek Hastalıkları A-1a Arsenik ve bileşikleri ( arsenikli hidrojen dışında ) A-1b Arsenikli hidrojen veya arsin ( AsH3) A-2 Berilyum ( glüsinyum) ve bileşikleri A-3a Karbonmonoksit A-3b Fosgen ( karbonilklorür ) A-3c Hidrosiyanik asit, siyanidler ve siyan bileşikleri A-5 Krom ve bileşikleri A-6 Civa ve anorganik bileşikleri A-7 Manganez ve bileşikleri


A-13 Talyum ve bileşikleri A-14 Vanadyum ve bileşikleri A-15 Halojenler A-15a Klor A-15b Brom A-15c İyot A-15d Fluor A-16 Alifatik ve alisiklik hidrokarbonlar ( petroleter benzinin bileşiminde bulunan petroleter, petrol benzini, kerosin, diesel yağı, fuel oil... )


A-18e Organik esterler ( alifatik asitlerin esterleriasetat, formiat, laktat, butirat, aromatik ve anorganik asitlerin esterleri-dimetil sĂźlfat, metil silikat, nitrik asit esterleri-nitrogliserin...) I-Dimetil sĂźlfat, II-Metil silikat A-19a Organik asitler ( formik asit, asetik asit, oksalik asit ) A-19b Aldehitler A-20a Alifatik hidrokarbonlarÄąn nitro tĂźrevleri ( Nitrometan ve nitroetan, I-nitropropan, 2nitropropan, Tetranitrometan, Nitroparafinin klorlu tĂźrevleri ) A-20b Nitrik asit esterleri ( nitroglikol, nitrogliserin )


B Grubu: Mesleki Deri Hastalıkları: B-1 Deri kanserleri ve prekanseröz deri hastalıkları ( kurum, zift, katran, asfalt, antrasen mineral yağlar, parafin ve benzeri maddelerle ) B-2 Kanserleşmeyen cild hastalıkları C Grubu: Pnömokonyoz ve diğer Mesleki Solunum Sistemi Hastalıkları: C-1a Silikoz ve silikotüberküloz C-1b Asbestoz C-1c Silikatoz C-1d Sideroz C-2 Alüminyum ve bileşikleri C-3 Sert metallerin tozları C-4 Thomas cürufu C-5 Mesleki bronşiyal astma


E Grubu: Fizik Etkenlerle Olan Meslek Hastalıkları E-1 İyonlayıcı ışınlarla olan hastalıklar 1-Elektromanyetik ışınlar (Röntgen, gama...) 2-Korpüsküler ışınlar (alfa, beta, nötron ve protonlar), laser ışınları E-2 Enfraruj ışınları ile katarakt E-3 Gürültü sonucu işitme kaybı E-4 Hava basıncındaki ani değişmelerle olan hastalıklar E-5 Titreşim sonucu kemik-eklem zararları ve anjionörotik bozukluklar


Tablo Türkiye’de meslek hastalığı vak’alarının geçici iş göremezlik sürelerine göre dağılımı Geçici iş göremezlik süreleri ( gün )

2001

0

417

1-3

15

4-7

40

8-15

140

16-30

83

31-90

128

91-180

40

181-364

18

365+

2

Toplam

883


Faaliyet grupları

Sürekli göremezlik

Toplam iş göremezlik ( Gün )

İş kazası

Meslek hastalığı

425

2

15

4

11 471

87

0

4

9

2 733

3

0

0

0

27

Kömür madenciliği

5428

629

985

49

110 713

Kömürden gayri madenler

423

4

19

15

9 300

Ham petrol ve tabii gaz

42

0

3

238

1 135

Taş, kil ve kum ocakları

378

1

32

23

18 698

166

0

8

3

3 898

3352

18

114

40

81 136

Tarım ve hayvancılık Ormancılık ve tomrukçuluk

Balıkçılık

Metal olmayan maddeler Gıda maddeleri sanayi

Ölüm


Faaliyet grupları

İş kazası

İçki sanayi Tütün sanayi

Toplam iş g Meslek Sürekli iş hastalığı göremezlik Ölüm ( Gün )

426 300 Dokuma sanayi 6788 Giyecek ve hazır dokuma s. 1267 Ağaç ve mantar mamülleri 501 Mobilya ve tesisat imalatı 1650 Kağıt ve kağıt eşya imalatı 824 Matbaacılık ve neşriyat s. 409 Deri ve deriden eşya sanayi 169

2 0 5 23 1 1 1 5 1

7 1 171 20 105 65 30 9 25

0 0 21 12 9 4 5 1 0

27 145 42 345 43 528 19 499 8 968 4 984

676 1356

1 25

15 31

0 7

13 111 29 542

212

2

4

2

5 535

Kauçuk sanayi Ecza ve kimyevi madde sanayi

Petrol ve kömür sanayi

9 468 7 056 126 704


Faaliyet grupları

İş kazası

Meslek Sürekli iş Ölüm Toplam iş g. hastalığı göremezlik ( gün )

4571

4

100

21 100 543

5762 8704 4640 1090 4738 1411

9 34 21 21 150 5

79 213 99 35 79 62

12 93 001 34 170 459 20 89 385 1 22 151 21 90 438 4 37 531

İnşaat

10278

Elektrik, havagazı, buharlı ısıtma

618

17 9

721 27

407 367 516 16 16 324

1276 1811

10 3

26 70

28 72

Taş, toprak, imalatı

kil,

kum

Metal endüstrisi Metalden eşya imali Makina imalatı Elektrikli cihaz imalatı

Nakil araçları imalatı Diğer eşya imalatı

Su ve sıhhi tesisler Toptan ve perakende ticaret

37 491 68 035


Faaliyet gruplarıİş

Meslek kazası hastalığı

Sürekli iş Ölüm göremezlik

Toplam iş g. ( gün )

Bankalar ve mali müesseseler

39

0

2

5

1 791

Sigortalar Gayrimenkul işleri

10 7

Nakliyat

3699

0 0 10 0 0 0 3 5

1 0 139 5 1 6 6 30

0 0 168 2 0 8 7 30

161 167 126 313 8 657 568 3 300 8 946 26 949

0 3

5 38

2 33

1 358 45 356

Ardiye ve antrepolar

Muhabere hizmetleri

Devlet hizmetleri Amme hizmetleri Hukuk, ticaret ve teknik hizmetler

334 16 1126

303 863

Eğlence hizmetleri

75

Şahsi hizmetler

1702


SSK İstatistiklerine göre Türkiye’de 1999 yılında 77 955 iş kazası, 1 025 meslek hastalığı bildirilmiştir. Bunların 1 333 ü ölümle sonuçlanmıştır. 3 407 kişi sürekli iş göremez duruma düşmüştür. 2001 yılında 72 362 iş kazası, 883 meslek hastalığı bildirilmiştir. Bunların 1 008 i ölümle sonuçlanmıştır. 2 183 kişi ise sürekli iş göremez duruma düşmüştür.


Türkiye’deki meslek hastalıklarının % 86 sı sırasıyla;  kömür madenciliği, nakil aracı imalatı, makine imalatı ve tamiratı, ecza ve kimyevi maddeler imalatı elektrik makineleri ve imalatı iş kollarında oluşmaktadır. Bu iş kollarında en çok manganez, civa ve fosfor kullanılmaktadır.


Meslek Hastalıklarının Hukuksal Boyutu Meslek hastalığı bir kişinin geçimini sağlamak amacı ile çalışması sırasında meydana geldiğinden ve genellikle de çalışılan iş bir başkasının işyeri olduğundan, çalışanlar meslek hastalıklarına karşı güvence altına alınmışlardır. Meslek hastalığının meydana gelmesinde işyeri risklerinin kontrol altına alınması için yapılması gereken uygulamalar tam olarak yerine getirilmemiş olduğundan, hastalığın oluşundan bir ölçüde işveren de sorumlu tutulmaktadır. İşverenler bu sorumluluklarının karşılığını, işçileri meslek hastalığına karşı sigortalamak suretiyle yerine getirirler. Hastalık meydana geldiğinde, hastanın her türlü tedavisi sigorta tarafından sağlanır. Ayrıca hastalık nedeniyle işgöremezlik de olmuşsa, sigorta kişiye işgöremezlik ödeneği (tazminat) öder.


Meslek Hastalıklarının Hukuksal Boyutu İşçilerin sigortalanması, hastalık durumunda tedavi giderlerinin karşılanması ve tazminat ödenmesi konuları meslek hastalıklarının hukuksal boyutunu oluşturur. Ödenecek tazminatın miktarı işçide hastalık sonucu ortaya çıkan işgöremezlik düzeyi ile ilişkili olduğundan, bu düzeyin hesaplanması meslek hastalıklarının hukuksal boyutu ve sigorta açısından önemlidir. Bu hesaplamada hastalığa bağlı fonksiyonel kaybın yanı sıra kişinin yaşı ve mesleği de dikkate alınmaktadır. İşyerinde yapılacak incelemeler sonucunda işverenin belirgin ihmali saptandığında, sigorta işçiye ödediği tazminatın bir bölümünü işverenden talep eder. İş hukunda “rücu davası” olarak adlandırılan bu durum, meslek hastalıklarının hukuksal boyutu ile ilgili olarak özel bir yer tutar.


Meslek Hastalıkları ile İlgili Yasal Düzenlemeler  Anayasanın 49, 50, 56 ve 60ncı maddeleri çalışma hakları ile ilgilidir.  ILO Sözleşmeleri,  Hıfzıssıhha Kanunu  5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu,  4857 sayılı İş Kanunu  11.01.1974 tarih ve 14765 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş bulunan işçi Sağlığı ve iş Güvenliği Tüzüğü (halen yürürlükte bulunmaktadır)  İşyeri Sağlık Birimleri ve İşyeri Hekimlerinin Görevleri İle Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik  28 Ağustos 2008 Tarihli GENEL SAĞLIK SİGORTASI İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİ  SOSYAL SİGORTA SAĞLIK İŞLEMLERİ TÜZÜĞÜ


Meslek Hastal覺klar覺 ile 襤lgili Yasal D羹zenlemeler


Meslek Hastal覺klar覺 ile 襤lgili Yasal D羹zenlemeler


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Bir bilim olarak iş sağlığı sanayi devriminden sonraki yıllarda ortaya çıkmıştır. Ancak sanayi devriminden uzun yıllar öncesinden beri iş sağlığı konularına ilginin olduğu bilinmektedir. İnsanlar ilk çağlardan beri çalışma yaşamının içinde olmuşlardır. İlk insanlar döneminde başlıca çalışma alanı avcılıktı. Buzul çağı insanının önemli uğraşısı yiyecek bulmak ve soğuktan korunma amacı ile kürklü hayvanları avlamaktı. Soğuk iklim koşulları nedeniyle, başlıca yiyecek maddeleri olan balık ve diğer su ürünleri ile sebzeler uzun zaman kar veya buz altında idi. Havaların biraz ısındığı zamanlarda bolca olan balıkların avlanması ve kış koşulları için de uygun şekilde saklanması gerekiyordu. Toplumsal rollerin paylaşımında avlanma erkeklerin, balık vb. yiyeceklerin kurutulması, tuzlanması ve saklamaya hazır hale getirilmesi ise kadınların işi idi. O önemlerde gücünden yararlanmak üzere en cok bilinen hayvan Ren geyikleri idi. Sonraları insanlar atları evcilleştirmeyi başardılar, takiben de avcılık konusundaki başarıları arttı. Toprağın işlenmeye başlaması ile tarım alanında çalışma belirdi.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi İnsanların çalışma hayatı ile ilgili sorunları değerlendirmeye başlamaları, öteden beri tehlikeli iş olarak bilinen madenciliğin başlaması ile olmuştur. Madencilik çok eski çağlardan beri bilinen bir çalışma alanıdır ve her zaman tehlikeli bir iş türü olarak algılanmıştır. Ancak eski zamanlarda ağır ve tehlikeli olan işlerde esirler, köleler ve suçlular çalıştırılmaktaydı. Milattan önce 50 yıllarına ait kayıtlarda eski Mısır’daki altın madenlerinde savaş esirlerinin ve lanetlenmiş suçluların çalıştırıldığına ilişkin bilgiler vardır. Özellikle suçlular için bu çalışma bir tür cezalandırma anlamına geldiğinden ve hastalanan, kaza geçiren ve ölenlerin yerine başka suçlular veya esirler bulunabildiğinden, çalışanların sağlığının bozulması toplumda ilgi çekmemiştir.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Başlangıçta yüzeyel olarak yapılan madencilikte zamanla maden ocakları derinleşmiş ve madencilik “beceri gerektiren” bir iş haline gelmiştir. Eski dönemlerdeki madenlerde bugünkü anlamda güvenlik önlemleri ile havalandırma ve toz kontrolu gibi uygulamalar söz konusu olmadığı için madenciler uygun olmayan sağlıksız koşullarda çalışmışlar ve bunun sonucu olarak da çok hastalanmış ve kazaya uğramışlardır. O yıllarda madenlerin çok olduğu bölgelerde, kadınların yaşamları boyunca birkaç kez (bazılarının 6-7 kez) evlilik yapmış olmaları, erkeklerin madenlerde kaza ya da hastalık nedeniyle erken yaşta ölmelerinin sonucu olarak değerlendirilmiştir.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Onbeşinci, onaltıncı ve onyedinci yüzyıllarda Avrupa'nın değişik bölgelerindeki madenlerde çalışanlar arasında çeşitli akciğer hastalıklarının sık görüldüğüne işaret eden kayıtlar vardır. Bu dönemlerin bilim adamlarından Agricola (1494-1555) ve Paracelsus (1493-1541) madencilerin bu sağlık sorunlarına işaret etmişlerdir. Madenciler arasında görülen akciğer hastalıklarına “madenci hastalığı” (miner’s disease) adını veren bilginler, bu hastalıktan korunmak amacı ile tozlu ortamda çalışan madencilerin ağız ve burunlarını kapamalarını ve madenlerin içinde, galerilerde havalandırma düzenekleri yapılmasını önermişlerdir. Paracelsus’un “biz toprağı kazarak yeraltından altın, gümüş gibi kıymetli maddeleri elde etmek isteyebiliriz, ancak bunun karşılığı olarak sağlık sorunlarının olacağını önceden bilmeliyiz” şeklindeki sözleri, madende çalışmanın risklerine işaret etmektedir.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi İş sağlığı ile ilgili gelişmelerde Bernardino Ramazzini'nin (16331714) çok ayrı bir yeri vardır. İç hastalıkları uzmanı olan ve İtalya'da fabrika hekimliği yapan Ramazzini uzun yıllar sonunda edindiği deneyim ve gözlemlerini bir kitap halinde yayınlamıştır. De Morbis Artificum Diatriba (Diseases of Workmen; Çalışanların Hastalıkları) adlı bu kitap, çalışanlar arasında görülen başlıca sağlık sorunlarının sistematik bir şekilde ele alındığı ilk yazılı eserdir. Ramazzini, bazı hastalıkların, Insanların işyerinde karşılaştıkları bazı etkenlerden kaynaklandığını, yani işle ilgili olduğunu bildiği için bütün hekimlere, hastalarının mesleklerini de sormalarını öğütlemiştir. Günümüzde hastalardan öykü alınırken kişinin mesleğinin sorulması, Ramazzini’nin bu öğüdüne dayalıdır.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Hatta Ramazzini, hastalığın, kişinin işi ile ilişkili olabileceği düşünüldüğünde “ayrıntılı meslek öyküsü” (full occupational history) alınmasını da önermektedir. Ayrıntılı meslek öyküsü alınırken, kişinin son işinin yanısıra (varsa) eski işleri de sorulmalı çalışma sırasında (fiziksel, kimyasal vb.) hangi tür etmenlerle karşılaştığı, yakınmalarının çalışma ile ilişkisi olup olmadığı gibi bilgiler de öğrenilmelidir. Böylece Ramazzini, bir yandan hastalıklarla çalışma hayatı arasındaki ilişkilere işaret etmiş, öte yandan da bu konuda kapsamlı ve sistematik bir eseri yayınlamıştır. İş sağlığı konularına bu önemli katkılarından dolayı Ramazzini bütün dünyada iş sağlığının kurucusu olarak tanınmaktadır.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Onsekizinci yüzyılın ikinci yarısında buharın keşfi ile birlikte çalışma hayatında da önemli gelişmeler ve değişiklikler meydana gelmiştir. O güne kadar insan ve hayvan gücü ile çalıştırılan düzenekler, buhar gücü ile çalışan makinaların yapılması sonucu fabrikalar şekline dönüşmüş, makinaların kullanıma girmesi ile önemli üretim artışları meydana gelmiştir. Fabrikaların kurulmasını izleyen yıllarda (o güne kadar tarımla uğraşan) çok sayıda kişi çalışmak üzere fabrikalara gitmeye başlamış, böylece fabrikaların çevresinde nüfus yoğunluğu artmış ve yeni yerleşim alanları belirmeye başlamıştır. Sonuç olarak, köylerden yeni kurulan yerleşim alanlarına doğru göç olgusu yaşanmıştır. Fabrikalarda çalışmak üzere başlangıçta sadece erkeklerin köyden kente göç etmesi, ailelerin parçalanması sorununu gündeme getirmiştir. Çalışmaya giden erkekler daha çok gelir elde etmek için çok uzun süreler çalışmaya yönelmiştir.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Fabrikaların çevresinde beliren yeni yerleşim alanlarında su ve tuvalet gibi temel hijyenik olanaklardan yoksun, sağlıksız koşullarda yaşayan işçiler arasında, yeterli beslenememe ve aşırı yorgunluğun da eklenmesi sonucunda salgın hastalıklar görülmeye başlamıştır. O yıllarda, çalışanlar arasında tifüs salgınları gözlendiğine ilişkin kayıtlar vardır. Ailelerin parçalanması sonucunda fahişelik artmış, bu da cinsel yolla bulaşan hastalıklar sorununu gündeme getirmiştir.Yine aynı dönemde çalışma hayatı ile ilgili olarak iş kazalarında da büyük artışlar gözlenmiştir. Zira bir yandan makinaya ve fabrika çalışmasına yabancı olan, diğer taraftan eğitimsiz ve yorgun olan işçiler daha çok kazaya uğramışlardır. Sonraki yıllarda ucuz işgücü olması bakımından kadınlar ve çocukların da çalışma hayatına girmesi, özellikle çocukların sağlıklarının bozulması ile sonuçlanmıştır. Buharın keşfini izleyen dönemde makinaların ve fabrikaların gelişmesi sonucu toplumlarda meydana gelen sosyal, demografik ve sağlık olaylarının tümüne sanayi devrimi adı verilmektedir.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Bu dönemlerde özellikle Fransa ve İngiltere'de olmak üzere bir takım aydın fikirli ve ileri görüşlü fikir adamlarının müdahalesi ile çalışma hayatına ilişkin bazı düzenlemeler ve düzeltmeler yapılmıştır. Bu ileri görüşlü kişiler arasında, Fransa'da 1789 yılındaki Fransız Devriminin de öncülerinden olan Voltaire, J. J. Rousseau, İngiltere'de de Robert Owen, Michael Sadler, Anthony Ashley Cooper, Charles Turner Thackrah, Thomas Percival gibi aydın kişiler ve hekimler sayılabilir. Bu kişilerin çabaları sonucunda İngiltere'de 1802 yılında çalışma hayatına ilişkin ilk yasal düzenleme yapılmıştır (Health and Morals of Apprentices Act). Çocukların çalışmalarını düzenleyen bu yasada günlük çalışma süresinin 12 saat ile sınırlandırılması ve ücret konuları yer almakta idi. Sonraki yıllarda örneğin 1833 yılında çıkarılan bir başka yasa ile çocukların çalışmaya başlamadan önce bir hekim muayenesinden geçirilmesi, fizik yapı itibariyle 10 yaşını doldurmuş olduğu ve çalışmasına herhangi engel olmadığı konularının hekim tarafından değerlendirilmesi koşulları gündeme gelmiştir.


Meslek Hastalıkları Bakımından İş Sağlığının Tarihçesi Aynı yıllarda işyerlerinin de sağlığa uygun olması, işyeri ortamında bulunan risklerin kontrol altına alınması gerektiği görüşü ile işyerlerinin denetlenmesi konusunda bir başka yasa çıkarılmış ve yasa hükümlerinin uygulanmasını denetlemek üzere de ilk kez denetim örgütü kurulmuştur. Başlangıçta İngiltere'de meydana gelen bu gelişmelerin, izleyen yıllarda diğer Avrupa ülkelerinde ve Kuzey Amerika'da da olduğu gözlenmektedir. Günümüzde ise gerek sanayileşmiş gerekse sanayileşmekte olan ülkelerde çalışma hayatındaki risklerin saptanması ve önlenmesi, çalışanların hastalık ve kazalardan korunması bakımından çeşitli hukuksal düzenlemeler yapılmaktadır.


ÖZET, SONUÇ VE ÖNERİLER  Ülkemizde meslek hastalıkları sonucunda ölümler sürmeye devam etmektedir.  Sadece kanunlarda düzenleme yapmakla konu çözümlenemez.  Toplumda iş sağlığı ve iş emniyeti kültürü geliştirilmelidir.  Önlem almak daha az masraflı ve de sonuçları ile daha yüz güldürücüdür.  Meslek hastalıklarının tespiti, takibi konusunda tüm kesimler hassas davranmalıdır.


ÖZET, SONUÇ VE ÖNERİLER  Meslek hastalığı tanısının koyulabileceği merkez sayısı arttırılmalıdır.  Bütün çalışanların kamu sağlık kuruluşlarına başvuru yapması sağlanmalıdır.  İş sağlığında başarıya ulaşmak içi tanımlayıcı epidemiyolojinin kullanılması ve ekip çalışmasının sağlanması gerekir.  Hekim, önce meslek hastalığından şüphelenmeli, hastaya işini sormalı ve maruz kalınan maddelerle ilgili hastalıkların neler olabileceğini bilmelidir.


ÖZET, SONUÇ VE ÖNERİLER  Tıp eğitiminde meslek hastalarına yeterli önemin verilmesi sağlanmalıdır (müfredata koyulabilir mi?).  Koruyucu hekimlik anlayışı iş sağlığı alanında da sistemin temelini oluşturmalıdır.  Üniversitelerimizde ana bilim dalı olarak birer işçi sağlığı bölümü kurulmalıdır.  İşçi Sağlığı uzmanlığı dünyada olduğu gibi bir ana bilim dalı olmalı ve dört yıllık bir uzmanlık şekline dönüştürülmelidir.


Sağlık Gözetimi ve Meslek Hastalıkları

Prof. Dr. Ö. Faruk TEKBAŞ


Kullanımı kolay olmalı

Kullanıcıya uygun olmalı

Rahatlığı arttırmalı

ERGONOMİK TASARIM

Performansı arttırmalı Hız

Sağlık ve güvenliği arttırmalı

Güvenlik Doğruluk, kesinlik, hassasiyet


Kötü ergonomik tasarımın sonuçları    

Discomfort Kaza Yorgunluk C. Trauma        

→ kronik ağrı → zedelenme-injüri → kaza-hata olasılığı artışı → işe bağlı kas-iskelet siste hastalıkları (WMSDs)

Carpel tunnel syndrome Cubital tunnel syndrome Thoracic outlet syndrome Raynaud’s syndrome Rotator cuff syndrome DeQuervain’s disease Bursitis Tendinitis

 Low back pain  Tenosynovitis  Trigger finger  Ganglion cyst,  Disk erosion  Herniated discs  Sciatic nerve impingement


İnsan makine ilişkisi

İNSAN

MAKİNE


Ä°nsan makine iliĹ&#x;kisi


Ä°nsan makine iliĹ&#x;kisi


İnsan makine ilişkisi

İNSAN

İNSAN

İNSAN

MAKİNE MAKİNE

MAKİNE

İNSAN İNSAN

MAKİNE

MAKİNE


İnsan-işyeri çevresi

İNSAN

İNSAN

İNSAN

MAKİNE MAKİNE

MAKİNE

İNSAN İNSAN

MAKİNE

MAKİNE


İnsan-işyeri çevresi

İNSAN

İNSAN

İNSAN

MAKİNE MAKİNE

İNSAN

MAKİNE İNSAN

MAKİNE

MAKİNE


İnsan-işyeri çevresi

İş organizasyon

İş–görev tasarımı

İŞÇİ

İş çevresi

Makine, araç gereç ve teknoloji


İnsan- çevre

EV YAŞAMI İş organizasyon

İş–görev tasarımı

İŞÇİ

İş çevresi

Makine, araç gereç ve teknoloji


Ergonomi süreçtir... Temel ilke süreçte gizlidir.


Ergonomi süreçtir... Temel ilke süreçte gizlidir.

Aydınlatma, sıcak-soğuk, nem, gürültü, vibrasyon…..

Veri Reseptör mekanizma

Kadran

Yaş, eğitim, güdülenme

Merkezi mekanizma

ÇIKTI

iş ve dinlenme süresi

algı, yorum, Kontrol

uygulama, kuvvet

……

Efektör mekanizma

Mouse ve klavye tasarımı, araç gereç ve yerleşimi, postür…..

….


30498526-DR-Meslek-Hastalıklarına-Giriş-Sunum