Issuu on Google+

OneWorld 1 / februari 2013

NUMMER 1 februari 2013

Win wellnessdag op de veluwe

3js in cambodja

Fietsen tegen uitbuiting lokaal varkensvoer

Knor loopt op lupine Vette vangst

Bangladesh drijft op tijgergarnaal

ALLES VOOR DE KINDEREN Moeders over hun baby’s


Extra voordElig En duurzaam ovErnachtEn in nederland rnacht Winter ng! Kom naar Stayokay en geniet van de winter in di eigen land! dit najaar zijn de prijzen extra laag voor aanbie 2- en 4-persoonskamers.

• 2-persoonskamer inclusief ontbijt: € 39 per nacht • 4-persoonskamer inclusief ontbijt: € 59 per nacht Wees er snel bij, de beschikbaarheid is beperkt. Bekijk de actie op www.stayokay.com Goed bezig! Bij Stayokay kun je bewust genieten. Bijvoorbeeld van verse scharreleitjes, biologische wijnen, fair trade koffie en seizoensgebonden groenten van nederlandse boeren. Bovendien hebben alle hostels het europees ecolabel, hét keurmerk voor milieuvriendelijke producten en diensten. Goed bezig! Meer informatie of boeken? www.stayokay.com


oneworld InHoud

Beeld StuDIo De leIjer

RedaCTIoneel

Stijn

I  

happy new life

Krijgen deze baby’s het beter (dan hun moeders)?

12

de inspecteur Exportkansen voor ondernemers 53 marcel & jan-dirk begluren het Glazen Huis 34

3js in cambodja

Bekende Volendammers fietsen tegen kinderuitbuiting

NUMMER 1 fEbRUaRi 2013

OneWorld 1 / februari 2013

k word oud. In mijn jonge jaren discussieerden we nog of het wel verstandig was om ‘kinderen op de wereld te zetten’. De Muur stond nog fier overeind, er was nog geen klimaatverandering, maar wel zure regen en gaten in de ozonlaag. En we waren niet overtuigd dat technologie overal een oplossing voor had. Moest je dat je kinderen wel aandoen? Zij moesten dan de rotzooi opruimen van voorgaande generaties. Kon je ze dat niet beter besparen door ze niet te verwekken? Dat soort discussies zijn zeldzaam tegenwoordig. Kinderen zijn in onze contreien steeds meer zorgvuldige geplande projecten geworden, waarbij niets – van de crèche tot de universiteit – aan het toeval wordt overgelaten. Door economische crises, smeltende ijskappen, oprakende brandstoffen en overbevolking in 2050 laat geen enkele potentiële ouder zich afschrikken. Ook de OneWorld-redactie kent nu zijn eigen geboortegolfje, met twee (aanstaande) moeders. Ze zitten op de bekende roze wolk en dromen van de grote avonturen die hun kinderen gaan beleven. “Stijn kan de hele wereld verkennen”, zegt de net bevallen adjunct-hoofdredacteur Lonneke in deze OneWorld. En Stijn gaat de wereld verbeteren, natuurlijk. In het cruciale jaar 2050, hij is dan 37, runt hij vast een windmolenpark of een bioboerderij. We verwachten veel van hem.

Win wellnessdag op de veluwe

28

3js in cambodja

Fietsen tegen uitbuiting lokaal varkensvoer

Knor loopt op lupine vette vangst

Bangladesh drijft op tijgergarnaal

ALLES VOOR DE KINDEREN Moeders over hun baby’s

HANS ARIËNS

nieuw: het lupinevarken

In de éénsterstal van boer Annechien

50

cover Jonge Malinese vrouw wacht op de inenting van haar kinderen in een gezondheidscentrum in de stad San. coVerFoto matIaS CoSta / PanoS PICtureS

ONEWORLD 3


BeTRoKKen InspIReRend weRelds ondeRnemend Be paRT oF IT! neem een gRaTIs aBonnemenT Ontvang je OneWorld magazine nog niet thuis? Ga dan naar www.oneworld.nl/magazine en meld je aan. Abonnementen in Nederland zijn gratis. Woon je in het buitenland, dan betaal je â‚Ź 30,- (Europa) of â‚Ź 40,- (buiten Europa) per 10 nummers. NUMMER NOVEMBER NUMMER SEPTEMBER

NUMMER 1 fEbRUaRi 2013

SOCIAAL ONDERNEMEN

Winst voor de goede zaak

Lekker jezelf zijn DRUGSOORLOG

ONTWRICHT MEXICO

De gevaarlijkste stad ter wereld GUNTER PAULI ZET

NATUUR AAN HET

WERK

‘Maden zijn krachtpatsers’

OneWorld 1 / februari 2013

VAN VRIJHEID

NUMMER 10 DECEMBER 2012

Win wellnessdag op de veluwe

2012

WIN FLES VOOR ONDERWEG

WIN BADMAT VAN BINNENBAND

VOEDSELACTIVISTEN

Comeback van de eetbare plant ERTHARIN COUSIN

Benoemd door Obama

 VALTERNOGTOW ? NSHIP EN EZ KI E T WAT nood DIVA’S Democratie in adem Voor ÊÊn keer schitteren

GEWELD WENT

eXtra DOSSIER GEZONDHEID

NIET THUIS

EXTRAlf t-ze DOSSIER De doe-he VOEDSELburger ZEKERHEID OVERHEID GEEFT

AU PAIRS GENIETEN

OneWorld 10 / december

mber OneWorld/nove

OneWorld/oktober

mber OneWorld/septe

NUMMER OKTOBER

de spelregels

Van kabineT- ruTTe

Kwartetten met de armsten

ii

IN OOST-CONGO

Achter de heuvels is het oorlog DAG IN DE NIEUWKO

MERSKLAS

’ ‘Goedemorgen, joef!

kersTdin er meT

louise fresco

Het nut van de hamburger

Fietsen tegen uitbuiting lokaal varkensvoer

Knor loopt op lupine vette vangst

goed Voornem

en

Kies de groenste energieleverancier

GROENE KONINGALIN tijD WIN LUXE SCHRIJFMAP

duurzame nr. 1 Marjan Minnesma, Verre reis overleeft

Volg OneWorld ook via : facebook: www.facebook.com/oneworldnl twitter: www.twitter.com/oneworldnl www.twitter.com/owvacatures: de grootste vacaturebank met jobs voor een betere wereld

3js in cambodja

Bangladesh drijft op tijgergarnaal Win DUURZAAm KERSTPAKKET

ALLES VOOR DE KINDEREN

baby’s VAKAntiMoeder e s over hun de crisis

OneWorld heeft nu ook een eigen App! Download de gratis app Where does my aid go (voor Android en iPhone)

aCtIe

4 ONEWORLD


oneworld COLOFON

INHOUD

OneWorld is een gratis uitgave van NCDO. NCDO staat voor Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling. NCDO betrekt mensen in Nederland bij internationale samenwerking. www.ncdo.nl Meningen en standpunten die te lezen zijn in dit blad, worden niet noodzakelijkerwijs door NCDO onderschreven. OneWorld werkt samen met lokaalmondiaal en Vice Versa in het Wereldmediahuis. www.wereldmediahuis.nl OneWorld verschijnt tien keer per jaar. Het volgende nummer verschijnt op 1 maart 2013 Hoofdredactie Hans Ariëns Eindredactie Lonneke van Genugten Redactie Annemiek Huijerman, Ellen de Lange, Sanne Terlingen, Martijn van Tol Redactiecoördinator Trisha Goossens Stage Rebecca van de Kar, Iris Segers, Evelien Veldboom Aan dit nummer werkten mee Bruno Abarca, Lula Ahrens, Abdelkader Benali, Peter Boer, Jan-Dirk van der Burg, Kees Broere, Stijn Cornelissen, Linelle Deunk, Ton Dietz, Andrea Dijkstra, Esther Gaarlandt, Jan-Albert Hootsen, Desiree Hoving, Marcus Koppen, Peter van Lieshout, Jeroen van Loon, Anaïs López, Michel Maas, Mieke Meessen, Saikat Mojumder, Ilvy Njiokiktjien, Loethe Olthuis, Marcelo Péres Del Carpio, Martin Roemers, Marcel van Roosmalen, Ruerd Ruben, Monique Samuel, Mark Schalekamp, Vamba Sherif, Katy Sherriff, Judith Spiegel, Remko Tanis , Mark Schalekamp, Babah Tarawally, Matty van Wijnbergen, Maaike Wijnstra, Marianne Wilschut, Ed Wray, Femke van Zeijl Marketing & sales Gaby Hafkenscheid (marketing), Alicia van Vliet (advertentieverkoop), a.vanvliet@ncdo.nl Basisontwerp Bruno Heemskerk Vormgeving Bouwe van der Molen, Barbara Pilipp Beeldredactie Anja Koelstra Media-concept Suzanne Weusten Lithografie MediaTraffic Press, Amsterdam Druk Habo DaCosta, Vianen Media-ontwikkeling Peter van Lier

Metropolis in beeld

Over leven in (Aziatische) miljoenensteden

36

Redactieraad Amma Asante, Frans van den Boom, Pieter Broertjes (voorzitter), Tineke Ceelen, Anna Chojnacka, René Grotenhuis, Kitty van der Heijden, Aad van den Heuvel, Mette te Velde

Actie Culinaire wellnessarrangementen 54

Abonneren, opzeggen, wijzigingen doorgeven of vragen stellen kan via www.oneworld.nl/magazine Abonnementen OneWorld is gratis voor abonnees in Nederland. Abonnees van IS en onzeWereld in Nederland zijn automatisch abonnee van OneWorld magazine. Abonnees in het buitenland betalen vanaf januari 2012 € 30,- in Europa, en € 40,- buiten Europa per tien nummers. Voormalige buitenlandabonnees van onzeWereld: u bent automatisch abonnee van OneWorld. Voormalige buitenlandabonnees van IS: u moet zich opnieuw aanmelden viawww.oneworld.nl/magazine/abonnement-het-buitenland. Voor abonnees in het buitenland geldt: voor het beëindigen van een abonnement geldt een opzegtermijn van een maand vóór afloop van de abonnementsperiode. Zonder wederopzegging worden abonnementen na de eerste abonnementsperiode omgezet in een abonnement voor onbepaalde tijd. Inning van het abonnementsgeld blijft gelijk aan de periode waarvoor het abonnement is aangegaan. Na omzetting van het abonnement naar onbepaalde tijd geldt een opzegtermijn van 3 maanden vanaf de dag dat de opzegging ons heeft bereikt.

bijvangst in bangladesh

Van kippenboer tot garnalenkweker

42

RUBRIEKEN Entree 6 De toestand in de wereld 10 Rondje wereld 26 Aan de slag 48 Op de kop getikt 55 Media & cultuur 56 Mijn oplossing 58 COLUMNS Kees Broere 8 Babah Tarawally 25 Abdelkader Benali 32 Loethe Olthuis 46 Mark Schalekamp 49

Oxfam Novib Wereld- en Totaalabonnees kunnen zich richten tot: Oxfam Novib, Mauritskade 9, 2514 HD Den Haag. Tel. 070 342 17 77 Wij nemen uw gegevens op in een gegevensbestand. Deze gegevens worden gebruikt voor de uitvoering van met u gesloten overeenkomsten, zoals de abonnementenadministratie. Daarnaast kunnen de gegevens door OneWorld, of zorgvuldig geselecteerde derden, worden gebruikt om u te informeren over relevante informatie en/of speciale aanbiedingen van producten en diensten. Mocht u hier bezwaar tegen hebben dan kunt u ons hiervan per post (NCDO, afd. marketing OneWorld, Postbus 94020, 1090 GA Amsterdam) op de hoogte stellen. OneWorld magazine is gedrukt op PEFC-gecertificeerd papier. PEFC-certificaatnummer ch11/0646.

Open keuken singapore

Jessie maakt broodjes varkensvlees

47

ONEWORLD 5


ENTREE BERICHTEN VAN HIER EN DAAR

Geen koe, geen vrouw Zuid-Sudan De hoogte van bruidsschatten in ’s werelds jongste natie stijgt explosief. Beeld jeroen van loon

D 

e stijging is het grootst bij de Dinka, de grootste stam in ZuidSudan. Waar een man vroeger dertig koeien moest inbrengen, zijn dat er nu honderd, soms zelfs vierhonderd. “Dat komt omdat veel vluchtelingen na de onafhankelijkheid met koffers vol dollars zijn teruggekeerd uit Amerika”, meent koeienhouder Johnson Panchol (50). Anderen wijzen naar hoge ambtenaren die de staatskas plunderen om koeien te betalen. “Hoge bruidsschatten ontstaan door competitie om hoogopgeleide vrouwen”, stelt loco-gouverneur

Hussein Mar Nyout in de noordoostelijke staat Jonglei. “Ouders worden zo gecompenseerd voor de extra investeringen in hun dochter.” Volgens de politicus kunnen hogere bruidsschatten zo een positieve rol vervullen: “Het stimuleert ouders hun dochters naar school te sturen.” Dat bij een huwelijk in Nederland

‘Vroeger was je verplicht om maagd te blijven. Tegenwoordig ben je verplicht om je te laten ontmaagden’ Braziliaanse graffitikunstenares Anarkia Boladona over het lot van tienermeisjes in de favela’s (lees verder op oneworld.nl/anarkia).

oneworld.nl

Fiets van oud karton

Izhar Gafni, amateurfietser uit Israël, is erin geslaagd een fiets van karton te ontwikkelen. Men neme een bult (gerecycled) karton, oude autobanden en wat waterproof lak, een goed stel hersens en drie jaar toewijding, et voilà: een duurzaam, goedkoop en licht rijwiel, sterk genoeg om een volwassene van ruim 200 kilo te dragen. Lees verder op oneworld.nl/fietskarton 6 ONEWORLD

de ouders niets betaald krijgen, vindt Mar Nyout onbegrijpelijk. In ZuidSudan fungeert de bruidsschat ook als oudedagsvoorziening. Het hielp Rebecca Yar (39) door haar bevalling heen. “Tijdens de pijn dacht ik aan de welvaart die mijn dochter ons via een bruidsschat zou brengen.” Andrea Dijkstra

14

miljoen patiënten met lepra zijn de afgelopen 20 jaar genezen

Bron: WHO.int


Operatie voltooid, dokter overleden China Ontevreden patiënten slaan artsen het ziekenhuis in. vullers, die onnodig medicijnen voorschrijven om er zelf beter van te worden en alleen met extra betaling een operatie netjes uitvoeren.” Hou is als beginnend arts te laag in rang voor ‘bijbetalingen’. Zijn afdelingshoofd strijkt al het geld op. Onlangs werd ook in het noorden van China een arts gedood door een 17-jarige patiënt. Hij gaf als motief ‘de verschrikkelijke, onverschillige houding van de dokter’. In een online peiling steunde tweederde van de duizenden deelnemers zijn daad. Hou: “Het salaris van artsen is 400 euro per maand. Als dat wordt verhoogd, verdwijnt dit probleem misschien.”

Beeld remko tanis

E 

en 20-jarige Chinees met een neusholteontsteking ging vorig jaar naar het Pengcheng-ziekenhuis in de Zuid-Chinese stad Shenzhen. Niet om zich te laten helpen, maar om zijn arts met een mes in het hoofd te steken. Kwaad, omdat zijn ontsteking niet genezen was. “Je bent altijd beducht voor zulke incidenten”, zegt beginnend chirurg Hou Ling (28) in het Zhongshanziekenhuis in Shanghai. Geweld tegen medisch personeel komt in 70 procent van de Chinese ziekenhuizen voor. In 2006 ging het om 5520 gevallen. Volgens de meest recente cijfers steeg dat aantal in 2010 naar 17.000. Hou: “Patiënten zien ons als zakken-

Remko Tanis

happy apps

Bericht uit tibet

De mooiste misser Bikini waxing, verplichte yogales en iedere dag college over Tibetaanse kwesties: de Miss Tibet-verkiezing combineert schoonheid met politiek.

I 

n de documentaire Miss Tibet and the Limbo of Exile volgt de filmcrew Dolma, een van de zes meiden die meedingen naar de titel. Allemaal jong, mooi en hoogopgeleid en allemaal van oorsprong Tibetaans maar ingevlogen vanuit andere delen van de wereld. Een mooi initiatief, waar zelfs de Dalai Lama voor warmloopt. Toch blijkt organisator Lobsang Wangyal niet vies te zijn van fraude, iets wat de meiden absoluut niet pikken. oneworld.nl/misstibet

Corruptie Ergens op de wereld misbruik van positie? Meld het via deze apps! Bribespot Omkooppraktijken ergens op de wereld? Geef door waar en hoe: www.bribespot.com I Paid a Bribe Van corrupte agent tot eerlijke ambtenaar: Indiase anti-corruptie-app www.ipaidabribe.com OpenWatch Misdragen autoriteiten zich? Upload hier je (video)bewijs. www.openwatch.net ONEWORLD 7


ENTREE

Goedkope medische ingrepen in het buitenland

small solution

Voor een sekseoperatie reizen we naar Thailand, onze rikketik laten we doormeten in India en bevrucht worden we in Israël. Hongarije Veel Oostenrijkers Duitsers, Zwitsers en bezoeken de Hongaarse tandartsklinieken voor een goedkoop kunstgebit.

75% korting

50% korting

Turkije Een populair land voor mensen die van hun bril af willen. Combineer een weekje strand met een ooglaserbehandeling.

30% korting

40% korting

Brazilië Mag het een onsje meer zijn? In Brazilië is uiterlijk schoon zo belangrijk dat ze hun hand niet omdraaien voor een voordelige borstvergroting.

Singapore Als zesde op de wereldranglijst voor gezondheidszorg, trekt Singapore veel kankerpatiënten die een vakkundige diagnose willen.

Bron: patientbeyondborders.com

Column

Geluidsoverlast

H 

et geluid der vooruitgang klinkt hier al weken door het raam van mijn werkkamer. Een paar honderd meter verderop wordt druk gewerkt aan de aanleg van een nieuwe ‘bypass’, een vierbaansweg die het nietbestemmingsverkeer uit het drukke Nairobi weg moet houden. Bomen zijn gekapt (maar zullen als het goed is ook weer worden aangeplant), tonnen rode aarde zijn door vrachtwagens afgevoerd. Na jaren aanmodderen is het de Keniaanse overheid menens. Het land wordt ontsloten; uiteindelijk zullen we daar toch allemaal beter van worden. Maar als inwoner van de Keniaanse hoofdstad krijg ik er mogelijk wel een hoop verkeerslawaai bij. Goed, niet gezeurd. Het is laf om eerst te klagen over het gebrek aan goede wegen, en vervolgens bij de aanleg ervan te roepen: not in my backyard!

8 ONEWORLD

Laat ons vooral ook onze waardering tonen voor dit initiatief, zo besloten we als bewoners. Om vervolgens de autoriteiten te vragen of het lawaai ietsje minder kan. Medewerkers van Kenha, de landelijke autoriteit voor snelwegen, bleken gevoelig voor onze zorgen. Ook zij hadden nagedacht over mogelijkheden om het geluid terug te dringen. Nog meer bomen planten, bijvoorbeeld. Of wellicht een aarden, geluiddempende wal bouwen. Uit het buitenland kenden zij het fenomeen geluidsscherm. “Wow!”, zei ik, “zou dat hier ook kunnen?” Technisch gesproken wel, zei een medewerker vol trots. Om er meteen bij te zeggen: maar, eh, hoe voorkomen we dat het gejat wordt? Journalist Kees Broere woont en werkt sinds 1998 in Nairobi, Kenia.

Opladen terwijl je loopt Wie wandelt, jogt of rent verbrandt energie. Dat bewegen ook energie kan opleveren, bewijst de uitvinding van de 24-jarige Keniaan Anthony Mutua. Van hem komt het idee om bewegend je mobiel op te laden. Hij heeft een dun kristallen chipje ontworpen dat functioneert als oplader en in elke schoenzool kan worden aangebracht. Mutua: “Elke stap die je zet, veroorzaakt druk, die op zijn beurt energie genereert.” Wie haast heeft, kan de energie die al lopend wordt opgewekt direct via een dunne kabel geleiden naar de mobiel in jas- of broekzak. Maar Mutua ziet vooral commerciële mogelijkheden in de tijdelijke opslagcapaciteit van de chip: na een work-out of wandeling plug je je telefoon rustig in de schoenlader met opgespaarde energie. Geen slecht idee in een land waar stroomvoorziening niet vanzelfsprekend is. Met 40 euro is de chip wel nog wat prijzig voor een Keniaanse beller, maar Mutua heeft plannen voor massaproductie.  Esther Gaarlandt


Beeld StIjntje BlankenDaal

goed bezig

Neda Boin (22) is een van de drie lifters voor thumbs up Africa. Hun opgestoken duim bracht ze van Groningen naar Kaapstad.

Dikke fooien Brazilië Een vrouwelijk ‘auto inparkeerteam’ maakt furore in São Paulo. ‘Vrouwen knallen hem er niet overmoedig in’.

H

et eerste 100 procent vrouwelijke parkeerteam van Brazilië doet het goed bij medisch laboratorium Fleury in de rijke wijk Jardins in São Paulo. Welgestelde donoren kunnen daar hun Porsche of Ferrari laten wegzetten voor ze bloed afgeven. “Heb je wel echt je rijbewijs?”, “Voorzichtig met mijn auto, hè?”, dat soort grapjes. Maar de zes parkeerdames krijgen ook dikke fooien. Manager Luciana Ferreira, die vier jaar geleden als manobrista begon bij het parkeerbedrijf Maxipark, vertelt dat nog geen enkele auto schade heeft opgelopen: “Vrouwen kijken liever tien keer. Mannen knallen hem er overmoedig in.”

126 Bron: GadGetWiJZer.nl

Drijvende kracht achter het project Manobra Feminina (vrouwelijke draai) is Luciana, vertelt Lincoln Gomes van laboratorium Fleury: “Een cliënt van Maxipark had haar weggekaapt, omdat ze zo klantvriendelijk was. Toen zijn wij gaan nadenken. Vijftien procent van al onze manobristas is ondertussen vrouw.” Brazilië heeft een vrouwelijke president en steeds meer vrouwen werken in de bouw en de chemische industrie. Luciana: “In ons vrouwenteam studeert de een voor ingenieur en een ander heeft haar grootrijbewijs gehaald. Sommigen zijn vooral sociaal vaardig. Wat ons bindt, is plezier in autorijden.” StIjNtjE BLANKENDAAL

liter drinkwater ver­ bruikt een Nederlander gemiddeld per dag

15.000 kilometer liften. Waarom pakken jullie niet gewoon het vliegtuig? “Het gaat om de reis, niet om de bestemming. onze tocht gaat langs allerlei projecten van stichtingen. daar maken we blogs en filmpjes over. We willen andere jongeren laten zien wat hier in afrika gebeurt en reacties losmaken.” Al liftend kom je vast bijzondere mensen tegen. “Klopt! Van een amerikaanse missionaris die ons wilde bekeren en Keniaanse studenten bij wie we mochten logeren, tot een Brits legerkonvooi dat ons meenam. ik zat in een overvolle pick-uptruck met een kalf op schoot.” Snappen de Afrikanen waar jullie mee bezig zijn? “niet overal. in egypte zagen ze ons aan voor spionnen en gooiden ons een nacht in de cel. maar in Zambia is liften heel normaal. Het valt wel op dat mensen eerder stoppen voor blanken. en voor vrouwen, uiteraard.” REBEccA VAN DE KAR

www.thumbsupafrica.org ONEWORLD 9


DE toestand in de wereld commentaar

Azië en Afrika

INDONESIë

Groei zonder industrie

Corruptie in soorten

Economie Veel opkomende landen groeien zonder sterke industrie. Peter van Lieshout vraagt zich af of dat verstandig is.

Sport De misstanden in het voetbal zijn exemplarisch voor de corruptie in het land, stelt Michel Maas.

H

oe groeien landen economisch? De klassieke stelling uit de ontwikkelingseconomie is simpel: eerst is er landbouw. Als die zo efficiënt is geworden dat iedere boer de opbrengst niet meer volledig voor zichzelf nodig heeft, maar er iets van kan verkopen, ontstaat economisch ruimte voor de opkomst van vakmensen: eerst timmerlieden en kooplieden, en dan steeds meer gespecialiseerde mensen die vrijgesteld zijn van werken op het land. Die laatsten leggen vervolgens een basis voor de opkomst van de industrie. Die industrie wordt dankzij de inzet van technologie ook steeds efficiënter, en zo ontstaat er uiteindelijk een diensteneconomie. Velen zien in de naoorlogse geschiedenis van de ontwikkelingslanden de bevestiging van die stelling. De net onafhankelijk geworden Oost-Aziatische landen gaven na de Tweede Wereldoorlog voorrang aan landbouw. Pas toen de landbouw in Maleisië, Indonesië en China op orde begon te komen, begonnen deze landen aan industrialisatie. Afrika maakte de grote fout – met dank aan de vele westerse adviseurs – om landbouw terzijde te schuiven en tegelijk door te willen stoten naar de fase van industrialisatie. Het resultaat was rampzalig: nog steeds is Afrika bezig de landbouw op orde te krijgen om de eigen bevolking te kunnen voeden. Maar gaat de klassieke wetmatigheid altijd op? In opkomende landen blijkt de dienstensector het laatste decennium sterker gegroeid dan de maakindustrie. India loopt hierin voorop: de ICT, filmindustrie en medische sector zijn er al groter. Landen als Kirgizië, Rwanda en de Filippijnen volgen dit voorbeeld. Daar wil men van een agrarische samenleving meteen naar een dienstensamenleving. Betekent het overslaan van de industrialisatiefase daar straks opnieuw een grote ramp? Of blijft de catastrofe beperkt tot onze theorieën, en behoeven die alleen maar aanpassing? Psycholoog en filosoof Peter van Lieshout is lid van de WRR. Hij leidde het onderzoek naar de toekomst van ontwikkelingssamenwerking, dat resulteerde in het rapport Minder pretentie, meer ambitie. 10 ONEWORLD

D

e dood van Diego Mendieta (32) is buiten Indonesië weinig mensen opgevallen. Mendieta was een middelmatig begaafde profvoetballer uit Paraguay. Hij speelde voor een club in de Indonesische stad Solo en stierf aan een virusinfectie. Zijn dood was tragisch. Hij wilde naar huis, maar had geen geld. Zijn club was hem vier maanden salaris schuldig, en liet hem aan zijn lot over. Twee ziekenhuizen wezen hem de deur, voordat Mendieta in een derde ziekenhuis overleed. Ondertussen woedde er over zijn hoofd heen een ruzie in de voetbalbond. Niet over voetbal, maar over geld en macht. De omstandigheden rond Mendieta’s dood zijn symbolisch voor zoveel in Indonesië, zoals de staat van het voetbal, dat in chaos verkeert. Clubs betalen hun spelers niet, hun niveau en dat van trainers is abominabel, en ruzie in de door en door corrupte voetbalbond heeft geleid tot een splitsing: er zijn nu twee eredivisies en twee bonden die elkaar bestrijden. Nu sterven de meeste Indonesiërs als Mendieta: arm, terwijl over hun hoofden heen het grote geld wordt verdeeld. Om toch bij de sport te blijven: de minister van Jeugd- en Sportzaken is betrapt op leiding geven aan de verduistering van 20 miljoen euro bij de bouw van een atletendorp. De minister geeft zijn ondergeschikten de schuld, maar is wel afgetreden. Voor president Susilo Bambang Yudhoyono was dat reden om zijn minister – en naaste vertrouweling – openlijk te prijzen. Dat hij aftrad was netjes van hem, vond hij. Yudhoyono leek sowieso erg met hem begaan. Hij vroeg de corruptiebestrijders coulant te zijn voor overheidsdienaren die ‘per ongeluk’ deel hebben aan corruptie. Nu zit Indonesië dus niet alleen met een echte en een illegale voetbalbond, maar ook met ‘echte’ corruptie en met corruptie ‘per ongeluk’. Het zal nog lang duren voordat Indonesië weer een voetbalwedstrijd wint. Michel Maas is correspondent voor de NOS en de Volkskrant. Zijn standplaats is Jakarta in Indonesië.


turkije

Zuid-Afrika

Persreis met propaganda

Klanten in het noorden

Onderwijs De Güllenbeweging zou open en tolerant zijn. Maar kritische vragen verfoeit ze, ontdekte Monique Samuel.

Nijverheid Zuid-Afrikaanse ondernemers doen steeds meer zaken met de rest van Afrika, constateert Ton Dietz.

I

n december verbleef ik in Istanbul, officieel in het kader van 400 jaar Turks-Nederlandse betrekkingen. Maar het programma leek vooral tot doel te hebben de genodigde journalisten een genuanceerdere (lees: positievere) kijk op de islam te laten ontwikkelen, en dan vooral op de soennitische Güllenbeweging. De open houding en tolerantie daarvan zijn een voorbeeld voor elke moslim – aldus de Turks-Nederlandse initiatiefnemer van de reis. Hij was niet de enige die geïnspireerd is door Ferthullah Güllen. Ook de chauffeur, het gastgezin en de vele journalisten die wij ontmoetten, bleken aanhangers van de Turks-islamitische denker. Begonnen als rondreizende geestelijke leraar door het onontwikkelde achterland van Anatolië leidt Güllen nu een mondiale sociale beweging die zich vooral richt op onderwijs, en van Mongolië tot Nederland vijfhonderd tot duizend scholen runt. Doel: kennis verspreiden, dialoog stimuleren en verdraagzaamheid creëren door kinderen met verschillende achtergronden samen te brengen. Toch zijn de scholen omstreden, net als de Güllen-beweging zelf, omdat kinderen er zouden worden geïndoctrineerd en geïslamiseerd. De afgelopen dertig jaar heeft de beweging onder conservatieve Turken een enorme opmars gemaakt, en de nieuwe Turkse elite van welvarende ondernemers steunt de beweging met geld. De invloed van de Güllen-beweging reikt tot in de AKP; het succes van de partij van premier Erdogan kan vrijwel direct worden gelinkt aan de emancipatie van gelovige moslims uit het achterland van de Güllen-scholen. “We hebben geen macht, wel invloed”, zegt de directeur van de Güllenistische Schijvers- en Journalistenvereniging trots. Maar met welk doel? En wat leren kinderen op al die scholen wereldwijd? Niemand die het ons kan of wil zeggen. Zo blijft het mysterie onopgelost. Want woorden als ‘dialoog’ en ‘onderwijs’ zijn mooi, maar de ergernis van de beweging bij kritische vragen, roept slechts meer vragen op.

Monique Samuel is politicoloog, auteur en student International Relations and Diplomacy aan de Universiteit Leiden. Ze heeft een Egyptische achtergrond en schreef het boek Mozaïek van de revolutie.

T

he Africa Report van rond de jaarwisseling belichtte de groeiende rol van Zuid-Afrika op het continent. Het standbeeld van Cecil Rhodes in Kaapstad wijst naar het noorden en heeft als inscriptie ‘Your hinterland is there’. Voormalig president Thabo Mbeki wees zijn land er ook al op dat Zuid-Afrika’s natuurlijke achterland de rest van het continent is. Mede aan hem is het te danken dat er in 2002 een Afrikaanse Unie is gekomen. Voor veel Zuid-Afrikanen is de oriëntatie op de rest van Afrika nog helemaal geen vanzelfsprekendheid. Zij zien vooral een instroom van vaak ongewenste Nigerianen, Zimbabwanen en Congolezen. Maar de Zuid-Afrikaanse zakenlieden – wit, zwart en bruin – kijken inmiddels wél naar het noorden. In september 2012 had het Zuid-Afrikaanse MTN 126 miljoen mobiele telefoonabonnees in Afrika, waarvan alleen al 45 miljoen in Nigeria. De Zuid-Afrikaanse Standard Bank heeft nu meer dan vijfhonderd vestigingen in de rest van Afrika, waarvan 174 in Nigeria. De Zuid-Afrikaanse supermarktgigant Shoprite heeft 85 winkels in vijftien Afrikaanse landen, waaronder Nigeria. Bijna een kwart van alle wijn die in Nigeria wordt gedronken komt uit Zuid-Afrika en is deel van de 13 miljard dollar exportwaarde van Zuid-Afrika naar de rest van Afrika. Zuid-Afrikaanse bedrijven haken in op de snelle groei van de Afrikaanse economie, die sneller gaat dan die in Zuid-Afrika zelf. Vooral de economische integratie van Zuid-Afrika en Nigeria belooft veel voor de verdere expansie van de economie en voor de verspreiding van kennis, kunde en kapitaal op het continent. Dat Zuid-Afrika de organisatie van het Afrikaanse voetbalkampioenschap mocht overnemen van Libië – en nu opnieuw pronkt met haar indrukwekkende voetbalinfrastructuur na het geslaagde WK van 2010 – zet die integratie ook sportief nog eens in de schijnwerpers. Want ook voetbal is business. Ton Dietz is hoogleraar Ontwikkeling in Afrika aan de Universiteit Leiden en directeur van het Afrika Studiecentrum in Leiden. Hij was een van de initiatiefnemers van de Worldconnectors, een denktank voor mondiale vraagstukken. ONEWORLD 11


thema

nieuw leven

Baby’s die het beter krijgen Wie in Nederland wordt geboren, boft. Nog meer geluk heeft een baby in Zwitserland, volgens The Economist de beste plek om ter wereld te komen. Nieuw is dat kinderen in landen als Indonesië en Angola het snel beter krijgen dan hun ouders. Ook in Congo rekenen moeders op meer kansen voor hun kroost dan zij zelf hadden. Meer baby’s met een betere toekomst in meer landen, alleen Nederland is niet meer zo zeker van die opwaartse trend.

12 ONEWORLD


roZe Wolk In Congo

De Democratische Republiek Congo staat bekend als een van de ergste landen om zwanger te zijn. Redacteur Ellen, die haar eerste kind verwacht, ging erheen, en zag hoe mede-(aanstaande)moeders daar hun zwangerschap en bevalling nu echt beleven. TEKST EN FOTO’S ELLEN DE LANGE

E

erlijk is eerlijk: toen hoofdredacteur Hans mij vroeg om op reportagereis naar Oost-Congo te gaan, twijfelde ik of ik dat moest doen. Ik was 4,5 maand zwanger. ‘De rimboe in’ met zo’n kleintje in mijn buik, was dat wel verstandig? Ik ging te rade bij familie en vrienden, maar stuitte op twee totaal verdeelde kampen. Sommigen vonden het waanzin dat ik als zwangere vrouw een gebied zou bezoeken waar ik ongetwijfeld malaria zou oplopen, zo niet voedselvergiftiging, zo niet ontvoerd zou worden door rebellen. Anderen reageerden laconiek: “In Afrika worden toch meer kinderen geboren dan waar dan ook ter wereld? Vrouwen daar gaan tijdens het werk op het land toch gewoon even achter een boom zitten om hun kind uit te poepen, binden ’t kind op hun rug en werken weer verder? Dan kun je daar toch best een weekje met je bolle buik rondlopen?” Ik schoot weinig op met deze adviezen. Inderdaad worden er in Afrika heel veel kinderen geboren. Congolese vrouwen krijgen gemiddeld 6,2 kinderen per persoon. Maar tegelijkertijd gaat er in Congo iedere vier uur een vrouw dood tijdens haar bevalling. Er heerst malaria en de mensen leven er onder een constante oorlogsdreiging. Toch leken de beelden waarmee mijn vrienden en familie aankwamen vooral cliché. Hoe is het écht om zwanger te zijn in Congo? Leven de aan-

Patience en Ellen, hier 8 en 4 maanden zwanger. Hun zoontjes krijgen straks dezelfde voornaam. staande moeders op eenzelfde roze wolk als ik? Ik besloot erheen te gaan om dat te ontdekken.

zin in gele wortels

En zo zit ik enkele weken later in het hutje van de 26-jarige moeder Muhindu Kissala. Ze woont in het dorp Kipese, een verzameling lemen hutten op een van de groene heuvels in de provincie Noord-Kivu. We zitten op een laag houten bankje. Een zestal cavia’s scharrelt rond onze voeten. Muhindu heeft haar jongste zoontje in een doek om haar buik gebonden en hij drinkt tevreden uit haar borst. In de hoek van de hut is haar keukent: een rokerig open vuur en wat opgestapelde potten en pannen. “Ik was ontzettend gelukkig tijdens mijn vijf zwangerschappen”, vertelt Muhindu. “Het wachten op een kindje maakte me blij. Maar het is wel zwaar. Mijn man is al maanden weg om werk te zoeken en ik weet niet wanneer hij terugkomt.” Muhindu staat om vijf uur ’s ochtends op om eten te maken en gaat vervolgens naar het land om daar te werken. Alleen haar kleinste kind neemt ze mee. Eén gaat naar school, de anderen blijven bij de buren. “Als ik zwanger ben en ik me zwak voel, blijf ik thuis. Ik heb tijdens mijn zwangerschap de hele tijd zin in yellow yams, een traditioneel gerecht van een soort wortel.” ONEWORLD 13


THema

nieuw leven in congo

Ik vertel Muhindu dat ik steeds zin heb in frietjes nu ik zwanger ben. Die kent ze wel, zegt ze. Congo is tenslotte gekoloniseerd geweest door de Belgen. Dat ik op mijn negenentwintigste zwanger ben van mijn eerste, verbaast haar meer. Ze gniffelt verlegen. In Congo zijn de vrouwen tien jaar jonger als ze hun eerste baby krijgen.

naar het ziekenhuis

Muhindu is bevallen in het districtsziekenhuis van Lubero, de enige kliniek in een gebied met 300.000 inwoners. “Ik ging ernaartoe zodra ik hoorde dat ik zwanger was”, legt Muhindu uit. “Ik betaalde een dollar om me te registeren en mocht er daarom bevallen.” Gelukkig hoort Muhindu bij de 80 procent van de Congolese vrouwen die medische assistentie kregen bij de bevalling. “Bij acht maanden begeleidde een vriendin mij naar het ziekenhuis. Daar bleef ik de laatste maand terwijl de buren voor mijn andere kinderen zorgden. Een week na de bevalling mocht ik naar huis, waar ik nog een maand uitrustte voor ik weer op het land ging werken.” Met een jeep rijd ik de route vanuit Kipese, waar Muhindu woont, naar het ziekenhuis. De weg zit vol gaten en de auto hobbelt alle kanten op. Ik hoop maar dat de kleine in mijn buik het prettig vindt om op deze manier in slaap gewiegd te worden. Langs de weg lopen vele vrouwen zoals Muhindu. Ze gaan naar hun akkers met zware pakketten op hun rug: sprokkelhout, aardappelen, water en vaak een of meerdere kinderen. Mannen verplaatsen zich af en toe per fiets of zelfs met een brommertje, de vrouwen zijn altijd te voet. Na drie

Kavvo Neema (17) met zoon op de rug. kwartier rijden komen we bij het ziekenhuis. Muhindu heeft deze afstand dus gelopen toen ze acht maanden zwanger was.

wat zijn ze klein!

Het hospitaal in Lubero bestaat uit een hoofdgebouw met nog wat kleine huisjes eromheen. Het oogt vervallen. Het is alweer decennia geleden dat het door de Belgen gebouwd werd als pesthuis. Als ik de kraamafdeling oploop, lijkt het alsof de geur van toen in mijn neus kruipt. Ik word misselijk van de zurige, muffe lucht. Uit het verloskamertje klinkt het jammeren van een vrouw met hevige weeën. Het zal niet lang meer duren voordat zij op de ouderwetse baarstoel haar kindje op de wereld zet. Hopelijk hoort haar kind bij de 80 procent van de pasgeborenen die de leeftijd van vijf jaar halen. De Democratische Republiek Congo behoort volgens de statistieken van de Verenigde Naties met Tsjaad en Afghanistan tot de drie landen ter wereld met de hoogste kindersterftecijfers. Mijn baby heeft straks een kans van 99,6 procent dat hij zijn vijfde verjaardag haalt. Op de kraamafdeling zijn alle bedden bezet. Ze zijn niet aan de achterkant ingestopt, maar over de lengte van het bed. Zo schuiven moeder en kind vanaf de zijkant gemakkelijk onder de deken. Hoewel het er zo’n 20 graden is, zijn de baby’s dik ingepakt. Wat zijn ze klein! Dat komt doordat hun moeders tijdens de zwangerschap minder voedingsstoffen binnenkrijgen dan westerse vrouwen, vertelt de arts die me rondleidt. Volgens hem is dit een van de best gefaciliteerde afdelingen van het ziekenhuis. Toch is de kwaliteit onvoldoende. “Ons echoapparaat is stuk en we kunnen het niet laten maken. Ook worden wij vaak niet betaald door de overheid. Daardoor hebben we te weinig personeel.”

tienermoeders

De kraamafdeling in Lubero. 14 ONEWORLD

De arts wijst me op een meisje van vijftien dat deze week bevallen is. “Ze is niet getrouwd. Nu ze een baby heeft is de kans klein dat ze nog een man zal krijgen. Zij en haar kindje blijven afhankelijk van haar familie.” Hetzelfde geldt voor de zeventienjarige Kavvo Neema. Ze draagt haar éénjarige zoontje Mumbere Dieula op haar rug. Ik ben helemaal vertederd door het jongetje, maar Kavvo lijkt niet blij met haar


Beeld ed wray

Moeder in Indonesië

Sinta (20), huisvrouw, en dochter Queena (6 maanden) Jakarta

‘Queena gaat door­ studeren’

“Naast borstvoeding geef ik Queena ook formula. Een poedermelk die goed is voor de ontwikkeling en groei van de hersens, vertellen ze ook op tv. Vroeger was formula duur en alleen te koop in shopping malls in rijke wijken. Nu is het ook voor ons betaalbaar, en kan ik het om de hoek bij de Indomaret krijgen. Ook de pampers koop ik daar. Het gaat goed met Indonesië. Mensen kopen auto’s en verven hun huizen, dat zie je ook hier in de straat. Ons huis is

heel goedkoop, alleen loopt het wel onder water als het regent. Maar dit is wat wij ons voorlopig kunnen veroorloven. En mijn moeder woont naast ons, en kan op Queena passen als ik weer ga werken. Mijn man verdient 1,5 miljoen roepia (120 euro) per maand. Het minimumloon in Jakarta is onder druk van de steeds machtiger wordende vakbonden opgetrokken naar 2,2 miljoen (175 euro), en daar profiteert hij ook van. Hij heeft geen diploma’s en een eenvou-

dige baan op een mediabureau. Veel mensen gaan nu naar de universiteit, en wij zien om ons heen dat diploma’s belangrijkerworden. Daarom wil ik dat Queena wél gaat doorstuderen. Wij willen haar inschrijven op een particuliere school. Dat kost geld, en daarom ga ik een onderneming in kinderkleding en -schoenen opzetten. Mensen kopen veel meer dan vroeger kleding, en echte schoentjes voor hun kleintjes. De tijd voor een eigen zaak is gunstig.”

Michel MaaS

ONEWORLD 15


THema

nieuw leven in congo

‘Zelfs als ze zwanger zijn, doen vrouwen al het werk’ Vrouwen dragen een zware last van gewassen en kinderen. kind. “Hij is ziek, hij heeft koorts en diarree, maar ik kan hem geen medicijnen geven. Ik heb maar geld voor een maaltijd per dag. Ik wou dat ik samen met zijn vader voor Mumbere kon zorgen, maar die is vertrokken naar de stad Beni.” Ik slik even als ik dit hoor. Zojuist heb ik tussendoor een mueslireep gegeten, want met zwangere buik en lege maag voel ik mij al snel slapjes. Kavvo zal dat met haar baby aan de borst niet anders ervaren. “Op dit moment is het zaaitijd en geen oogsttijd”, voegt Kavvo toe. “Er is niet altijd genoeg eten.” Kavvo raakte in verwachting toen ze in de laatste klas van het basisonderwijs zat. De middelbare school is nu niet meer voor haar weggelegd. Ik vraag of ze weet hoe ze een nieuwe zwangerschap kan voorkomen. “Ik moet zelf genoeg verdienen om mijn baby te onderhouden”, antwoordt ze, “zodat ik niet naar een jongen hoef te gaan voor geld.” Ik vraag haar of de achttienjarige vader van Mumbere haar ook ‘geholpen’ heeft toen ze geld nodig had. Kavvo knikt bevestigend en kijkt dan verlegen weg.

vrouwenwerk

“Zes op de tien kinderen in deze regio zijn buitenechtelijk”, vertelt genderdeskundige Therese Katunga, die werkt voor een lokale ontwikkelingsorganisatie. De kans is groot dat deze kinderen op straat eindigen omdat ze niet worden geaccepteerd door de gemeenschap. Therese leert moeders om zelfstandiger te worden en voor zichzelf op te komen. “Zelfs als ze zwanger zijn doen vrouwen vrijwel al het werk”, zegt ze. “Mannen schamen zich als ze werken. Laatst was er een man die zijn zwangere vrouw wel hielp, met het fijnstampen van cassave. Hij deed dat in zijn hut met de deur dicht. Maar kinderen openden de deur en zagen de man vrouwenwerk doen. Het verhaal ging door het hele dorp. De behulpzame echtgenoot was van al zijn mannelijkheid ontdaan.” Een ander Congolees probleem is dat de gezinnen, net als het land, kampen met structureel geweld. Vrouwen hebben thuis niets te vertellen en worden vaak mishandeld door hun echtgenoten. Therese: “Die vinden dat ze er alleen zijn om te werken en om kinderen te krijgen. Verder moeten ze vooral gehoorzamen.” 16 ONEWORLD

Met een man die niets doet, en een die vrouw opdraait voor al het werk, zijn ook niet-buitenechtelijke kinderen vaak aan hun lot overgeleverd. Ze blijven alleen achter als hun moeder op het land werkt en worden dronken van de gefermenteerde maïs die in de hut ligt. Jongens sluiten zich aan bij rebellengroepen of het leger en komen getraumatiseerd terug. “Ik heb zelfs verhalen gehoord van vrouwen die verkracht zijn door hun eigen zoons”, vertelt Therese.

hoop

Masika (41) hoopt dat haar zoons en dochters het beter zullen krijgen. Ze heeft er tien, de oudste is 23, de jongste 3. Niet dat ze er zoveel wilde, maar ze wist niet hoe ze een zwangerschap kon voorkomen. Masika zat tijdens haar zwangerschappen niet op een roze wolk. “Het is een periode van zorgen. Je lichaam is zwakker dan normaal, alsof je ziek bent, en toch moet je voor je andere kinderen blijven zorgen.” Het is haar wel gelukt om al haar kinderen in leven te houden, ze gaan zelfs naar school. Daar moet ze hard voor werken, want ze woont noodgedwongen op vier uur loopafstand van haar akker. “Dichtbij mijn land was het niet veilig. ’s Nachts kwamen er rebellen die mensen vermoordden.” Op dit moment maakt Masika zich erge zorgen over haar zoon van vijftien. Hij heeft geestelijke problemen. “Aanvallen waarbij zijn hele lichaam schokt en hij hard moet huilen.” Ze weet niet wat ze eraan kan doen. Voor medische hulp heeft ze geen geld. Ik hoop dat de kinderen van Masika het inderdaad beter krijgen dan zijzelf. Net als de kleintjes van Muhindu. Zij hoopt uiteindelijk zeven kinderen te krijgen. Zoveel zou ze er kunnen onderhouden, denkt ze. “Daarna ga ik naar de dokter voor voorzorgsmaatregelen.” Anticonceptie is moeilijk te krijgen in Congo, slechts 6 procent van de vrouwen maakt er gebruik van. Een betere toegang hiertoe zou een grote verbetering zijn. Want net als in Nederland is de kans op een roze wolk bij een gewenste zwangerschap vele malen groter dan bij een ongeplande zwangerschap.


Beeld bruno abarca

Moeder in ANGOLA

Rafaela Palma (26), directiesecretaresse met Marcio (3 maanden) Luanda

‘Marcio heeft straks keuze­ vrijheid’

“Marcio is geboren via een keizersnede. Mij was niet verteld dat ik een dag van tevoren niet mocht eten, waardoor ik tijdens de operatie moest overgeven. Geen ziekenhuis in Angola is helemaal in orde. Toch verbetert de gezondheidszorg. Mocht Marcio gewond raken, dan is er plastische chirurgie. Vroeger be­stond zo’n specialisatie niet. Mijn vriend verdient als ICT’er iets meer dan ik. Ik krijg netto 1350 euro per maand. Sparen voor Marcio’s studie kunnen

we nog niet. Zelf moest ik mijn studie rechten afbreken. Het collegegeld was met 275 euro per maand te duur. Onderwijs kost nog veel, maar de kwaliteit verbetert, en leraren worden beter opgeleid. In het centrum, waar nauwelijks basisscholen waren, zijn er nu meer dan twintig. Marcio heeft straks dus meer keuzevrijheid, en hij kan een eventuele studie waarschijnlijk wél afmaken; overal komen nieuwe universiteiten. De grotere concurrentie zal de studiekosten zeker drukken.

Een baan vinden gaat ook lukken; de werkgelegenheid groeit. Het typisch Angolese verschijnsel dat alle goede plekken naar mensen gaan met invloedrijke connecties neemt af omdat er meer buitenlandse bedrijven komen. Ook zetten Angolezen meer bedrijven op. Gezonder eten zal hij niet. Ik had als kind geen idee van wat een hamburger was, nu zie je overal snackbars en hamburgerketens, en kinderen van zeven die al veel te dik zijn.”

Lula Ahrens

ONEWORLD 17


thema

nieuw leven tips & tricks

Weg met die milieu­vervuilende

baby Als je vader of moeder wordt, wil je alleen het allerbeste voor je baby. Maar is dat ook duurzaam? Met deze OneWorld-opvoedgids blijf je op het groene pad. Tekst Desiree Hoving

A

l zijn de voetjes van een baby nog zo klein, de ecologische voetafdruk van onze jongste aardbewoners is behoorlijk in­druk­wekkend. Denk alleen al aan de babyuitzetlijsten met alle ­spullen die je móet aanschaffen. Zo’n babydoekjeswarmer, babybewegingssensor en babyschommel zijn natuurlijk onmisbaar. En net als je denkt dat je eindelijk alles in huis hebt, kun je alweer de deur uit om grotere ­kleertjes te kopen. Want die kleintjes groeien als kool. Tel daar al die poepluiers bij op en je weet: een baby is hartstikke milieuvervuilend. Toch hoeven we niet meteen in een kramp te schieten. Je elektrische apparaten hoeven niet allemaal de deur uit, je hoeft geen regenwater op te vangen en je hoeft niet al je groenten en fruit zelf te verbouwen. Relax, er zijn inmiddels allerlei praktische manieren om je kind op een duurzame manier groot te brengen.

18 ONEWORLD

Luiers

weggooien of wassen? De wegwerpluiers van één baby zorgen voor 500 kilo afval per jaar. Dat is evenveel afval als een gezin van vier personen produceert. Maar denk je aan een wasbare luier, dan doemt het horrorbeeld op van een vierkante doek met hardnekkige poepvlekken. “Dat beeld is zo ouderwets”, verzucht Carien van Zorge. Samen met Loes Aalbers startte ze in 1992 Kaatje Katoen. Nu verkopen ze elf soorten wasbare luiers en die blijken net zo makkelijk om te doen als een wegwerpluier. Bijvoorbeeld de Easyfit van kunstvezel of de Bitti Tutto van bamboe. Ze zijn ook net zo hygiënisch: je gooit het inlegdoekje dat alle poep

opvangt in het toilet en wast de rest als een onderbroekje in de machine. Wasbare luiers blijken ook nog eens vriendelijker voor je portemonnee: tot je kind zindelijk is – daar staat gemiddeld 3,5 jaar voor – bespaar je 700 tot 1000 euro, inclusief alle waskosten. “De enige reden om niet voor wasbare luiers te kiezen, is de onbekendheid ermee”, zegt Van Zorge. Om die reden heeft Kaatje Katoen vijftig medewerksters in het hele land die voorlichting geven. Meer weten? Kaatjekatoen.nl, Ittibitti.com, Totsbots.com

Eten

kant-en-klaar, toch verantwoord Natuurlijk geef jij je baby borstvoeding tot-ie naar de middel-


bare school gaat en zet je hem uitsluitend biologisch eten voor uit eigen tuin. In je dromen dan. Want in de praktijk kun je ook kiezen voor verantwoorde kanten-klaar voeding. In plaats van de geijkte Nutrilonpoedermelk zijn er biologische alternatieven, onder meer van Biobim en HiPP. Deze merken ­produceren ook biologische varianten van de Olvarit-potjes, net als Kruidvat en Albert Heijn. Je bespaart tijd als je alles online bestelt, bijvoorbeeld via Odin. Wil je het jezelf helemaal makkelijk maken, geef dan wat meer geld uit aan een traiteur die verse eerste hapjes en complete menu’s bij je thuisbezorgt. Heb je tijd om zelf een babyprakje te fabriceren, kies dan voor biologische producten. Daar zitten in ieder geval geen pesticideresten in. Trek? Hipp.nl, Biobim-shop.com, Odinwinkel.nl, Madaga.nl

Kleding

ruil gratis, koop tweedehands Ben je zo’n bofkont die baby­ zakken vol kleding krijgt van zussen en vriendinnen? Dan ben je ongemerkt hartstikke duurzaam. Als je die schattige broekjes en hemdjes niet kunt weerstaan, kies dan voor biologische katoen of fairtrade ­kleding. Of nog beter: ruil de kleertjes die te klein zijn

geworden voor een pakket in een grotere maat via de website Krijg de Kleertjes. Shoppen? Eerlijkwinkelen. nl/links/moeder+en+kind, Natur-elle.nl, krijgdekleertjes.nl

Speelgoed ruik en voel

Baby’s zijn zo lenig dat ze hun grote teen in hun mond kunnen stoppen. Heel knap. Maar daar blijft ’t niet bij; ze laten alles wat ze te pakken krijgen in hun mond verdwijnen. Daarom pleit de organisatie Veilig Nest voor etiketten op speelgoed, zodat ouders kunnen zien welke (schadelijke) stoffen erin zitten. Totdat zo’n sticker er is, moet je het zelf checken. Vertrouw op je neus en koop geen speelgoed dat chemisch ruikt, ook niet naar geurstoffen. Ook plastic dat kleverig aanvoelt, kun je beter laten liggen. Kies liever voor duurzame labels als Spielgut of Speelgaard. Nóg beter is tweedehands speelgoed, geleend speelgoed van de ­ speel-­o-theek of geruild speelgoed. Hebben? eenveilignest.nl, speelgaard.com, tweedehandsspeelgoedshop.nl, speelotheken.nl

Opvang

Groene Giraf De beste crèche voor jouw kind zit natuurlijk bij je om de hoek. De vraag is of dat ook de meest milieuvriendelijke opvang is. Volgens duurzaamheidsexpert Ilse Vlaming is het slim om, voor je de crèches bezoekt, op te schrijven wat jíj belangrijk vindt. Of de kinderen twee keer per dag buiten spelen bijvoorbeeld, net als bij ’t Hummelhŭs dat in 2012 De Groene Giraf won. Dit is een stimuleringsprijs die Vlaming in het leven riep voor meer duurzaamheid in de kinderopvang. Je kunt ook controleren waarvan het speelgoed is gemaakt: hoe meer natuurlijke materialen, hoe beter. Krijgen de kinderen voeding zonder suiker, kleur- en smaakstoffen? Is er een CO2-meter en dus aandacht voor de binnenluchtkwaliteit? Of is het gebouw bijzonder duurzaam? Zoals bij kinderopvang De Tweeling, de winnaar van een Groene Giraf in 2011. Bezoeken? Thummelhus.nl, degroenegiraf.nl, kdv-detweeling.nl

CADEAU

Blijere doos Elk jaar ontvangen 160.000 van de 180.000 zwangere vrouwen een Blije Doos. “Dat pakket vol babyspullen is een marketingstunt van grote merken. Als je eenmaal Pampers gebruikt, blijf je al snel luiers van dat merk kopen”, zegt Tamara Hijl. Samen met Anna Schoemakers bedacht Hijl een duurzamere variant van de blije doos. Om moeders bewuster te maken van duurzame babyproducten; van gifvrij speelgoed en textiel zonder chemicaliën tot biologische pap en natuurlijke zeep. “Per item vertellen we waarom we voor een product hebben gekozen. Om te laten zien dat duurzaamheid betaalbaar, verkrijgbaar en supermooi is.” Ook een doos? Babybegood.nl

Meer lezen? Mama Green magazine geeft tips over groen schoonmaken, shoppen, eten, spelen, klussen en verzorging. Mamagreen.nu

ONEWORLD 19


THema

nieuw leven in china

kleIne Wang moet Weer aCht uur In De BuS Rond Chinees Nieuwjaar komt de grootste volksverhuizing ter wereld op gang. Jonge Chinese ouders reizen naar hun geboorteplaats om papieren voor hun baby te regelen. Die geven recht op onderwijs en zorg.

Wang Zi Yi met moeder Zhang Chun Li.

TEKST EN FOTO’S REMKO tANIS

W

ang Zi Yi woont in een kleine zijsteeg die uitkomt op een grotere steeg die weer vervlochten is in een web van steegjes, middenin Shanghai. Wang woont hier haar hele leven: alle acht maanden ervan. Ze is er alleen niet geboren. “Daarvoor zijn we teruggegaan naar ons dorp”, vertelt Wangs moeder Zhang Chun Li (22). Ze staat met haar dochter op de arm op de balustrade voor hun woning. Haar man is aan het werk in de suikerfabriek. Het huis is niet meer dan één kamer in een oude sloopbuurt waar uitsluitend migranten wonen: mensen van het Chinese platteland die werk zoeken dat meer verdient dan thuis. “Een busrit van acht uur, speciaal voor de geboorte”, vertelt Zhang. “Haar hier geboren laten worden, was te duur. Ze zou ook geen hukou (bewijs van woonplaats) krijgen in Shanghai, omdat wij hier niet vandaan komen.’’ In februari gaat het gezin weer naar hun geboortedorp in de provincie Anhui. “We gaan proberen daar voor Wang een hukou te krijgen. Dan staat ze in ieder geval ergens geregistreerd.”

20 ONEWORLD

ruim drie miljard trips

Het Chinees Nieuwjaar, op 10 februari, zorgt steeds weer voor een massamigratie. In de veertig dagen rond nieuwjaar leggen de Chinezen samen 3,2 miljard trips af. Vrijwel allemaal gaan ze naar hun geboortestreek en weer terug naar hun woonplaats, vaak de grote, welvarende kuststeden. Voor een deel van hen gaat de tocht om meer dan het zien van familie. Net als Zhang willen veel aanstaande migrantenouders hun kind in hun eigen geboortestreek ter wereld te brengen. Of, als dat niet is gelukt, zo snel mogelijk na de geboorte alsnog een hukou uit hun eigen streek regelen voor hun nageslacht. Met het hukou-systeem houdt de Chinese overheid de binnenlandse migratie onder controle. Elke Chinees heeft recht op gratis onderwijs, op gezondheidszorg en oudedagsvoorzieningen. Maar die rechten gelden alleen in de plaats waar je een hukou van hebt. Dat is vrijwel altijd de plaats waar je familie al generaties heeft gewoond. De autoriteiten zijn bang dat, als ze dit systeem afschaffen, er een massale vlucht op gang komt van mensen uit de armere regio’s in het midden en westen van het land naar de rijke streken in het oosten en zuiden. Maar die laatste gebieden


Beeld ilvy njiokiktjien

MOEDER in nederland

Lonneke van Genugten (35), adjunct-hoofd­ redacteur met Stijn (2 maanden) Amsterdam

‘Stijn kan de hele wereld verkennen’

“Mensen in andere landen hopen op economische vooruitgang. Bij ons is het crisis en zeggen economen: ‘De komende generatie krijgt het slechter’. Misschien moet Stijn later naar China voor een baan. Ik hoop vooral dat Stijn zich op sociaal en creatief gebied ontwikkelt en zijn eigen keuzes maakt. Misschien vindt hij zelf eten verbouwen wel stoer. Als kind woonde ik ­buiten. We hadden konijnen en een moestuin. Ik kon keihard meezingen met Kinderen voor Kinderen en met

de deuren slaan. Nu we in Amsterdam wonen is dat wel anders; het spelen is meer gereguleerd. We moeten Stijn maar op een boomhuttenbouwclubje in het park doen. Als hij klaar is met school ga ik hem aanraden iets avontuurlijks te doen. Die luxe om straks eerst de wereld te verkennen heeft Stijn, omdat hij een vangnet heeft. Wij als ouders zijn er altijd voor hem, en later is er vast ook wel werk. Dat hij met één muisklik toegang tot de hele wereld heeft,

is denk ik het grootste verschil tussen mijn en zijn jeugd. Hij kan straks alle ­kennis die hij maar wil tot zich nemen. Alles is nu zoveel meer connected. Misschien gaat hij op zijn veertiende couchsurfen in Spanje in plaats van tienertoeren naar Maastricht, wat ik deed. Wel maak ik me zorgen over de gemakseconomie van junkfood en weinig bewegen; dat kan hem nog parten gaan spelen. We moeten ervoor oppassen dat hij geen dikzak wordt.” Evelien Veldboom

ONEWORLD 21


THema

nieuw leven in china

‘Als He in Shanghai naar school wil, heeft hij 31 stempels nodig’

He Jiang Nan met oma Zhu Jin Rong.

zijn daar, met hun eigen miljoenenbevolking, echt niet tegen opgewassen.

negentien uur in de bus

China telt 221 miljoen migranten: mensen uit de achtergebleven regio’s die vaak laaggeschoold werk doen in de steden. Dat zijn mensen die geen hukou hebben in die steden en dus ook geen recht op de sociale voorzieningen daar. En daarmee de kinderen die ze er krijgen ook niet. Zhu Jin Rong (55) is de oma van de driejarige He Jiang Nan. De hele familie komt uit Xiangfan, in de provincie Hubei, zo’n duizend kilometer ten westen van Shanghai. Hoewel ze al meer dan twintig jaar in Shanghai wonen, zitten ze nog steeds vast aan die registratiepapieren uit Xiangfan. Peuter He is in Shanghai geboren. Een paar maanden later, tijdens het eerste nieuwjaar, werd hij meegenomen op de lange tocht naar Xiangfan: de enige plek waar ook hij een hukou kon krijgen. Oma Zhu grimast als ze terugdenkt aan die tocht. “Het is meer dan negentien uur reizen met trein en bus. We zijn expres teruggegaan voor zijn registratie. De bus zat vol met baby’s en peuters die door hun ouders werden meegenomen voor hetzelfde papiertje.’’ Daarna was het dezelfde tocht terug naar Shanghai. He speelt nu nog de hele dag met het hondje op de binnenplaats. Zhu: “Volgend jaar zou hij naar de kleuterschool moeten, maar we hebben geen idee hoe we dat kunnen regelen. We hoorden dat we zeker negen verschillende verklaringen moeten opvragen bij de overheid, met 31 stempels. Elke stempel kost geld. Hem terugsturen naar Xiangfan kan ook niet: de omgeving is daar bar. Hij zou er naar school kunnen, maar verder is er niemand om voor hem te zorgen.” Om de hoek staat Lee Ma (27) de was te doen in een stenen wasbak. Zijn dochter van drie kijkt ernaar. Lee en zijn vrouw komen uit de provincie Henan. Hij werkt als afvalsorteerder 22 ONEWORLD

in Shanghai. “Onze dochter is geboren in Henan en heeft daar papieren gekregen. We zijn ervoor teruggegaan. Maar nu is mijn vrouw zwanger van ons tweede kind”, vertelt Lee. “Ik weet nog niet of we dat gaan opgeven in Henan. Eerst wil ik uitzoeken hoe hoog de boete is, want eigenlijk mogen wij maar één kind hebben.” Oma Zhu is al druk met de voorbereidingen voor de komende, lange nieuwjaarsreis naar Xiangfan. “Het zal wel weer een bus vol met baby’s zijn”, verwacht ze. “Het hukou-systeem is oneerlijk. Maar ja, het is het systeem van het land.”

‘SprinkHanenplaag’ Openbare ziekenhuizen in Hong Kong weigeren sinds 1 januari dit jaar Chinese vrouwen op te nemen die aankloppen om er te bevallen. Tegelijk hebben particuliere medische instellingen hun tarief voor zwangere Chinese vrouwen verdubbeld naar een kleine twintigduizend euro per bevalling. Blauw paspoort De maatregelen zijn bedoeld om een einde te maken aan de stroom Chinezen die naar Hong Kong komen om hun baby ter wereld te brengen. Wanneer hun kind wordt geboren in de stad, heeft het recht op het blauwe pas-

poort van Hong Kong en op de sociale voorzieningen die de stad haar inwoners geeft, zoals gratis onderwijs. Van alle vrouwen die in Hong Kong bevallen, is bijna de helft afkomstig uit China. Vorig jaar werden 25 duizend Chinese baby’s geboren in de stad. Wachtlijsten De lokale bevolking noemt deze groep schamper ‘de sprinkhanen’. De jonge Chinese ouders worden gezien als een plaag die profiteren van de voorzieningen in de stad zonder daar belasting voor te betalen. Hun aantal zorgt er ook voor dat de oorspronkelijke inwoners van Hong Kong met wachtlijsten te maken krijgen voor zorg en onderwijs.


Beeld marcelo pÉres del carpio

MOEDER in BOLIVIA

Alejandra Torres (22) student medicijnen en serveerster met Arleth (9 maanden) Sucre

‘Opgroeien in een stabiel gezin is belangrijk’

“Op de dag dat Arleth werd geboren, was ik ’s ochtends nog op weg naar de universiteit. Ik was net begonnen aan mijn tweede ­studiejaar. Over drie jaar verdien ik als basisarts zo’n 1500 bolivianos (165 euro), het dubbele van wat ik als serveerster verdien. Het belangrijkste is dat Arleth opgroeit in een stabiel gezin, zelf heb ik mijn vader nooit gekend. Mijn moeder kan niet lezen en schrijven, ze heeft mijn broers en mij alleen opgevoed. Mijn vriend heeft zijn ­studie ICT net afge-

rond en hoopt op een baan bij een grote telefoonprovider. Als dit niet lukt, begint hij een bedrijfje in het oplossen van computerproblemen.” Wat ons betreft gaat Arleth straks naar een goede school; als het zover is, kunnen we ons dat financieel veroorloven. Er komt een eerlijker inschrijvingssysteem voor publieke scholen. Zo hoeven we niet weken in de rij te staan om onze kinderen in te kunnen schrijven voor een plek. Onlangs is een nieuwe wet ingevoerd, die regelt dat je als

ouder jaarlijks drie dagen vrij krijgt om voor je zieke kind te zorgen. Belangrijker voor mij is dat mijn schoonmoeder en vriend me steunen bij de combinatie van de zorg voor Arleth, studie en werk. Door hun hulp kan ik dit volhouden en me in de toekomst specialiseren tot kinderarts. Aan medisch specialisten is grote behoefte in Sucre en ik hou van kinderen. Dan kunnen we ook verhuizen naar een beter appartement in het centrum van de stad.” Maaike Wijnstra

ONEWORLD 23


THema

nieuw leven in nigeria

WaSSen, knIPPen en vrouWenConDoomS Het is het enige voorbehoedsmiddel dat vrouwen zelf kunnen toepassen en dat tegelijk beschermt tegen zwangerschap en SOA’s. Maar erg populair is het vrouwencondoom niet. Een Nigeriaanse kapster probeert hier verandering in te brengen. TEKST EN FOTO FEMKE VAN zEIjL

J

umi Beauty Salon, de kapsalon van Olayumoke Obayemi kan net één klant herbergen, een tweede moet buiten wachten. Op een kaptafeltje prijkt een pak met 24 Elegance-vrouwencondooms. Terwijl de Nigeriaanse coiffeuse synthetisch haar inweeft bij haar klant, begint ze over het vrouwencondoom: “Heb je er weleens van gehoord? Straks leg ik je uit hoe het werkt.” De kapster in miljoenenstad Lagos promoot het voorbehoedsmiddel met passie. “Hiermee hebben wij vrouwen het voor het zeggen.” Het vrouwencondoom heeft de vorm van een langwerpig plastic zakje dat de vrouw zelf inbrengt. Een ring aan de opening bedekt de schede en zorgt ervoor dat het ding tijdens het vrijen niet naar binnen glipt. Het vrouwencondoom bestaat een jaar of twintig. De kinderziektes – de eerste versie kraakte nogal bij gebruik – zijn verholpen, maar het gebruik blijft wennen, weet de kapster. Daarom toont ze geïnteresseerde klanten een plaatjesboek met instructies.

‘weer voor twee’

Het is vrijdagmiddag, in de lucht dreigt een regenbuitje en de meeste mensen in de afgelegen volksbuurt Agege zijn onderweg naar huis. Regen, in Lagos ook wel bekend als ‘weer voor 24 ONEWORLD

Kapster Olayumoke showt een pak met 24 vrouwencondooms.

twee’, is het perfecte moment voor de verkoop: “Zodra het regent, trekt de handel aan.” Twee vrouwen van middelbare leeftijd houden halt voor Jumi Beauty Salon. Ze hebben gehoord van het vrouwencondoom en willen meer weten. De kapster pakt haar prentenboek, een wit pakje condooms en de oefenvagina, een schede van donkerbruin plastic. Ze haalt het glibberige condoom uit de verpakking en stopt het uiteinde in de nepschede, die aan de onderkant doorzichtig is. Na telefoonnummers te hebben uitgewisseld geeft de coiffeuse beide vrouwen een pakje mee om uit te proberen. “Vaak komen vrouwen terug voor meer, maar als ik ze niet meer zie, bel ik ze op. Beviel het niet, dan kan ik soms uitleggen wat ze verkeerd deden.” De Lagosiaanse kapster heeft net een nieuwe lading vrouwencondooms binnengekregen, drie dozen met elk een gros exemplaren. Haar verkoop is onderdeel van een project van het Universal Access to Female Condoms-programma.

twee kinderen

Het vrouwencondoom is het enige voorbehoedsmiddel dat vrouwen zelf kunnen toepassen dat beschermt tegen zwangerschap én SOA’s. Grotere beschikbaarheid en bekendheid ervan versterkt de onderhandelingspositie van vrouwen, meent het consortium. Wat is daarvoor een betere locatie dan de kapsalon waar vrouwen uren doorbrengen? Met in iedere hand een telefoon komt Bisola Martins binnenstormen. Ze begon twee maanden geleden met het vrouwencondoom. Zij en haar man hebben twee kinderen en vinden het voorlopig genoeg. “Maar hij heeft een hekel aan gewone condooms. Dus zei ik, sweetheart, laat mij dan een condoom dragen. Toen was hij om.” En weg is de drukbezette verkoopster weer, met een nieuwe lading vrouwencondooms. Razend populair is het voorbehoedsmiddel nog niet in Nigeria. Ten eerste blijft het


babah Column

Zonnekoning

H

moeilijk uit te leggen waarom je voor vijftig naira (25 eurocent) twee vrouwencondooms zou aanschaffen, als je vier gewone Gold Circle-condooms kunt kopen voor hetzelfde (in beide gevallen gesubsidieerde) bedrag. Daarnaast worden vrouwen die condooms gebruiken in dit oerconservatieve land nogal eens als prostituees gezien: wie getrouwd is heeft zo’n voorbehoedsmiddel toch niet nodig? De kapster belicht de voordelen van het condoom voor echtparen die aan gezinsplanning willen doen en hun kinderen niet te snel achter elkaar willen krijgen. De 22-jarige vrouw van wie ze nu de haren aan het wassen is, vertelt ze dan ook niets over het vrouwencondoom. “Deze klant is niet getrouwd. Zij hoort zich verre van seks te houden.”

Wat VinDen Mannen erVan?

De geldkraan naar Afrika gaat open

Beeld marCuS koPPen

In Zimbabwe noemen ze het nyoro, in Nigeria skin-to-skin: onbeschermde seks. En zo voelde het, vertelden mannen over hun eerste ervaring met het vrouwencondoom: natuurlijk en prettig. Het Amsterdam Institute for International Development (AIID) en het Amsterdam Institute for Global Health and Development (AIGHD) deden in 2011 onderzoek onder tientallen mannen in Zimbabwe, Kameroen en Nigeria naar de acceptatie van het vrouwencondoom. Als belangrijkste reden om het niét te gebruiken, noemden mannen het niet weten hoe het te gebruiken, dat het misschien hun seksuele plezier aantast en dat het voorbehoedsmiddel nauwelijks verkrijgbaar is. Bovendien gaf het enkele mannen het gevoel de controle uit handen te geven. Als zij het al zouden willen gebruiken, dan alleen in een huwelijk of stabiele relatie waarin sprake is van wederzijds vertrouwen. Het Universal Access to Female Condoms-programma UAFC is een gezamenlijke onderneming van RutgersWPF, Oxfam Novib, I+solutions en het ministerie van Buitenlandse Zaken.

et kompas van het Afrikaanse continent is gedraaid naar het oosten, daar waar de zon opkomt. China, de nieuw gekroonde Zonnekoning, is nu heerser van Afrika. Dit lijkt een bedreiging voor veel westerlingen. Zij zien China als de nieuwe kolonisator die de pas ontkiemde democratie naar westers model in Afrika doet verwelken. Tijden veranderen. Dictators als Mobutu en Idi Amin zijn verleden tijd. De Afrikaanse leiders brullen niet meer als boze leeuwen maar gedragen zich als getemde circusdieren. In veel opzichten gaan mijn complimenten uit naar het Westen, dat democratie heeft gemaakt tot een reële mogelijkheid in Afrika. Wel verkeren Afrikaanse leiders in een spagaat tussen de westerse donoren die voorwaarden stellen en het volk dat daar kritische noten bij heeft. Ik zie hen dansen tussen deze twee hete vuren, terwijl vanuit het oosten een verkoelende bries waait. Mijn complimenten daarom ook voor China, dat zonder voorwaarden de geldkraan richting Afrika opendraait. Deze twee tegengestelde invloeden vormen een goede combinatie voor het Afrikaanse continent. Democratie alleen kun je niet eten, zegt de Congolese schrijver Alphonse Muambi. Naast democratie heeft Afrika wegen, ziekenhuizen, scholen, stroom- en watervoorzieningen nodig om de weg naar echte ontwikkeling te kunnen vervolgen. En China geeft dat, in ruil voor handel, want dat land is gebaat bij een stabiel Afrika en ziet democratie daarom vooral als handig gereedschap dat legitimiteit geeft aan hun handelspartner. En verder maakt het de Chinezen niet uit wie aan de macht is. Deze nieuwe weg is allerminst te betreuren. Al ruim vijftig jaar kijkt Afrika naar het Westen en ziet hoe de blanke meester moeilijke sommen opgeeft, maar het antwoord daarop zelf schuldig blijft. De betweter maakt nu zelf een onzekere fase door met de eurocrisis, stijgende werkloosheid en abnormaal hoge olieprijzen. Ondertussen maakt het kompas van de flexibele Afrikanen een natuurlijke draai en geeft daarmee de jongere generaties nieuwe hoop.

Babah tarawally is journalist, verhalenverteller. Hij schreef het boek De god met de blauwe ogen. ONEWORLD 25


RONDJE WERELD ERGENS ANDERS DOEN ZE HET ZO

Verslingerd aan sport Zij wordt weer kind, hij gaat er helemaal in op en de derde voelt zich vrij als een vogel. Mour, Luciana en Fouad zijn in de ban van ‘hun’ sport.

Mour Mbaye uit Dakar, Senegal.

Senegal

‘Op de golven vlieg ik’ Mour Mbaye (30), surfinstructeur en boardreparateur, Dakar. Surft sinds zijn elfde en voelt zich dan zo vrij als een vogel. “Surfen was voor mij liefde op het eerste gezicht. Ik weet het nog precies: ik was elf en kreeg een oud board van mijn vriend Patina, een van de eerste surfers van Senegal. Hij nam me mee surfen en ik vond alles eraan fantastisch: het contact met de zee, de kameraadschap met de andere surfers, het gevoel van vliegen als je werd meegenomen door een golf. Dat gevoel is altijd gebleven: als ik surf voel ik me letterlijk zo vrij als een vogel. In het begin was mijn moeder er niet blij mee dat ik surfte. Mijn voetbalcoach was bij haar komen klagen dat ik nooit meer bij de training kwam 26 ONEWORLD

opdagen, en daarvoor heeft ze me een paar keer flink op mijn kop gegeven. Surfen had in die tijd niet zo’n goed imago in Senegal. Mensen wisten niet wat het was, en de paar gasten die het deden waren nogal ruige types. Toeristen brachten het surfen naar Senegal. Endless Summer, de klassieke surffilm uit 1966 waarin twee Amerikaanse surfers de wereld over reizen, gaat voor een deel over Senegal. Sindsdien kwamen er soms buitenlandse surfers. Die lieten dan spullen achter waarmee Patina en zijn vrienden konden surfen. Zij hebben het surfvirus weer aan ons doorgegeven. Inmiddels is de sport in Senegal aardig volwassen geworden. Als surfleraar en boardreparateur verdien ik er zelfs mijn brood mee. Dus mijn moeder hoor je niet meer klagen, haha! Serieus, surfen heeft me alles gegeven.” Nils Elzenga

Brazilië

‘Van trots omhelsde ik een boom’ Luciana Pereira (32), personal trainer, São Paulo. Is sinds twee maanden verslingerd aan slacklining: balanceren op een band van kunststof. “Als ik op de band sta, voel ik me weer kind. Slacklining is speels en meditatief tegelijk. De balans bereik je mentaal, door opperste concentratie. Daarnaast gebruik je je hele lijf, alleen al stilstaan is zwaar. Het is veel leuker dan de sportschool, en net zo effectief. De eerste keer dat ik over de hele band heen liep, omhelsde ik van blijdschap een boom, zo trots was ik! Als personal trainer gebruik ik het lint nu ook voor oefeningen met mijn klanten. Slacklining is sinds een paar jaar populair. Eerst zag je het alleen op


de stranden van Rio, maar nu ook in parken zoals hier in het Ibirapuerapark in São Paulo. De gemeente heeft zelfs speciale ‘slackpoints’ aangelegd, met palen waaraan je je band kunt bevestigen. Maar die liggen in de zon, waardoor niemand ze gebruikt; in de schaduw van de bomen is het prettiger lopen. Ik ga elk weekend naar het park. Dan zet ik op Facebook een bericht, en er gaan altijd mensen mee. Daarnaast vragen voorbijgangers of ze het ook eens mogen proberen. Slacklining is een heel sociale sport. En het is goedkoop. Mijn lint kost 180 real (ongeveer 65 euro) en gaat twintig jaar mee als je het goed onderhoudt. Verder heb je niets nodig. Fijn is ook dat je het overal kunt doen. Zo kun je de band zelfs over de rand van een zwembad spannen. Als je valt, val je in het water. Heerlijk toch?” KAty SHERRIFF

jemen

‘Ik dans tot mijn laatste adem’ fouad alharbi (28), student bedrijfskunde, sana’a. Heeft sinds vier jaar zijn hart verpand aan yosakoi, een Japanse dans. “Japanse taal en cultuur zijn een hobby van me. Ik zag de Yosakoi-dans voor het eerst bij de YemenJapan Friendship Association. Het is een dans voor mannen en vrouwen, en combineert traditionele dans met moderne muziek. Ik heb meteen dansles genomen. Als we optreden doen we dat alleen met mannen, want met Jemenitische vrouwen kan dat niet. Dat vinden mensen ayb, een schande. Yosakoi is niet moeilijk, het teamwork

Luciana Pereira uit São Paulo, Brazilië.

Fouad Alharbi uit Sana’a, Jemen. wel: de choreografie moet synchroon zijn. Farouq is onze choreograaf, maar binnen de groep noemen we hem Takwya, dat betekent in het Japans hetzelfde als zijn oorspronkelijke naam, ‘hij die het ware van het onware kan scheiden’. Ikzelf heet Shin, Japans voor ‘hart’. Fouad betekent ook hart, vandaar. Wekelijks oefenen we twee of drie keer. We schminken onze gezichten, wat eigenlijk niet bij Yosakoi hoort maar bij Japans toneel. Die twee hebben we een beetje door elkaar gegooid. De make-up leen ik van Jemenitische meisjes. Met vier vrienden die ik ken sinds mijn vierde, voer ik de dans uit, en dat is heerlijk. Ik word er blij van en het is goed voor je conditie, ik ben er zo’n vier kilo door afgevallen. Maar ik doe dit vooral om te laten zien dat wij in Jemen geïnteresseerd zijn in andere culturen, dat we geen terroristen zijn. Daarvoor zal ik dansen tot mijn laatste adem.” juDItH SPIEGEL ONEWORLD 27


GENRe

XXXX XXXXXX

Xxx

Xxx Tekst xxx Foto’s xxx

Vlnr: Jan Dulles (JD), Jaap Kwakman (JK) en Jaap de Witte (JW) 28 ONEWORLD


interview

3Js in Cambodja

Rondjes

om de tempel

De 3JS fietsten in Cambodja tegen kinderuitbuiting. Waarom willen muzikanten uit Volendam zo graag armoede bestrijden? Tekst Sanne Terlingen Foto’s Linelle Deunk

Z 

e stonden om vijf uur op om honderd kilometer te fietsen in de tropische hitte. De dagen daarvoor bezochten de 3JS projecten die steun krijgen van kinderhulporganisatie Terre des Hommes (zie kader op pag. 30). “Bepaald geen plezierreisje”, aldus Jan Dulles (JD), Jaap Kwakman (JK) en Jaap de Witte (JW). Maar de muzikanten zijn ‘zeer onder de indruk teruggekomen’ uit Cambodja. Ze willen er graag over vertellen in hun VoTown-studio in thuishaven Volendam. Kwakman (35) is de eerste die arriveert. “Dankzij mijn dochtertje Fee ben ik altijd vroeg wakker.” Hij heeft een grote doos met spullen bij zich voor de Kringloopwinkel van zijn favoriete goede doel. Dulles (38) en De Witte (58) blijken nog in bed te liggen, maar schuiven na een belletje binnen een kwartier aan. Jullie hebben in Cambodja deelgenomen aan de Angkor Wat Bike Race. ‘Bike for kids’ is het motto van de ‘benefietstocht’ in Siem Reap. Hoe helpen vier rondjes om de tempels tegen kinderuitbuiting? JD: “De opbrengst van de race gaat naar Cambodjaanse organisaties die kinderen helpen. Iedereen die meefietst is zich daarvan bewust.”

Wie zijn de 3Js? Jan Dulles (38), Jaap Kwakman (35) en Jaap de Witte (58) zijn sinds 2007 bekend dankzij hun debuutalbum Watermensen en hun optredens in de docusoap van collega Jan Smit. In 2011 vertegenwoordigde het trio Nederland op het Eurovisiesongfestival in Düsseldorf. Hoewel de mannen uit Volendam komen, maken ze geen ‘palingsound’ maar blues en rock met invloeden uit de Engelse, Ierse en Zweedse folkmuziek. Na dit interview werd bekend dat Jaap de Witte na de theatertour Bronnen afscheid neemt. De gitarist heeft een neurologische aandoening waardoor hij onvoldoende controle heeft over zijn hand om goed te kunnen spelen. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon Jan. www.3js.nl

Terwijl je op de trappers staat denk je aan zielige kindertjes? JD: “Dan denk je alleen aan de kilometers die je nog moet.” Hadden jullie niet kunnen picknicken voor het goede doel? JD: “Als ze ons dat hadden gevraagd, was dat wel makkelijker geweest. Ik heb nog steeds last van mijn knie.” Jullie moesten afzien. JD: “Blijkbaar hoort dat erbij.” JW: “Het is een gebaar. Normaal ga je niet honderd kilometer fietsen bij 40 graden. Wij deden dat wel, en er werd een half uur over geluld in Koffietijd. Dertig minuten op tv om duidelijk te maken dat er misstanden zijn in Cambodja.” JD: “Serious Request is ook zo’n voorbeeld. Drie dj’s gaan in een glazen huis zitten en dan gaan ze vier dagen niet eten. Hebben ze daar in Afrika iets aan? Nee. Als de dj’s wel eten is het in de studio net zo gezellig.” JW: “We leven niet in een perfecte wereld. Als Paul de Leeuw vertelt dat hij iets schrijnends heeft gezien, kijken er een miljoen mensen naar hem. Vertelt mijn buurman Ab het, dan luistert niemand.” Wees eerlijk: die positieve media-aandacht is best handig. Jullie nieuwe album Totzoverder is net uit. JD: “Als we ’t zo strategisch hadden gepland, waren Jaap en ik dit interview niet vergeten.” JK: “Onze agenda is altijd vol. We moesten zelfs twee optredens cancellen om naar Cambodja te gaan.” JW: “Mag ik iets vragen? Waarom ben je zo kritisch? Wij zitten een week in Cambodja en zien dingen die we liever niet zien, en waarvan ik nu blij ben dat ik ze wel heb gezien. Daar ben ik best een beetje trots op, ook als ik maar één keer in de krant kom. Waar gaat het heen als we kritisch zijn op iedereen die goed wil doen?” Ik vraag me af of iedereen goed wil doen. Er zijn bekende Nederlanders die een dagvergoeding vragen om kindprostituees te knuffelen in India. Die mensen zijn vooral met zichzelf bezig. Vooruit, nieuwe start: waarom wilden jullie je verbinden aan een goed doel? JK: “Het is een kleine moeite om op onze site, op onze cd’s of in interviews te verwijzen naar een organisatie.” JD: “Wij krijgen wekelijks verzoeken van stichtingen en van mensen die op eigen houtje geld inzamelen voor een of ander doel. We besloten er één te kiezen.” Waarom kozen jullie Terre des Hommes? JK: “We wilden ‘iets met kinderen’. En we hebben ONEWORLD 29


er een bloedhekel aan als iemand bij de Hartstichting zes ton krijgt. Wij verbinden ons liever aan een organisatie waarvan de directeur minder verdient, en die samenwerkt met lokale partners.” JW: “Ik heb vooraf alles gelezen over Terre des Hommes. Zelfs het boek van die Franse filosoof.” (Terre des Hommes van Antoine de Saint-Exupéry, red.) JD: “En we vonden het leuk dat de organisatie niet met bekende ambassadeurs werkte. We moesten zelf vragen of we wat voor ze mochten doen.” Terre des Hommes hapte niet meteen toe. Jullie moesten eerst ‘op sollicitatiegesprek’ op het kantoor in Den Haag… JK: “Wij wilden helpen door te doen waar wij goed in zijn: muziek maken, aandacht genereren, geld ophalen. Maar de organisatie wilde alleen met ons in zee als wij ter plaatse zouden kijken wat er aan de hand is.” Daarom gingen jullie dus naar Cambodja. Voor twee van jullie (JK en JW) was deze reis de eerste kennismaking met Azië. Goed bevallen? JW: “Na twee dagen overal heen gesleept te zijn, wilden we naar huis. Tja, westerse mensen zijn verwend. En wij zijn artiesten, een beetje de troetelkindjes van de gemeenschap. Het was alsof we met onze koppen in de stront geduwd werden. Om die vergelijking door te trekken: als er thuis een grote hoop op de stoep ligt, stap ik eroverheen. Nu moest ik eraan ruiken.” Maar je wist toch al dat veel mensen in Cambodja arm zijn? JK: “Pas als je er met je neus bovenop staat, denk je ‘fuck’. Je ziet hetzelfde als op tv, maar de mensen die het overkomt zijn echt. Als je op bezoek gaat bij een moeder met aids, van wie de man aan die ziekte is overleden, dan besef je pas hoeveel verschil een beetje hulp maakt. De moeder kreeg 200 euro en investeerde in varkens en zaden. Ze verdient net genoeg om voor zichzelf en voor haar gezin te zorgen. De kinderen gaan weer naar school. Een zoon is zelfs de beste van zijn klas. Hij is tien en weet zeker dat hij later politieagent wordt.” Wat jullie het meest aangreep, was ‘een project dat nog niet bestaat’. Op de laatste reisdag gingen jullie met een moeder en dochter uit het Cambodian Women Crisis Centre naar the floating village, een dorp waar de mensen – net als in Volendam – leven van het toerisme en de visvangst. JK: “De vrouwen waren het dorp negen jaar geleden ontvlucht nadat de dochter was verkracht door de buurman. Met ons keerden ze 30 ONEWORLD

Cambodjaans avontuur Terre des Hommes ondersteunt zes projecten in Cambodja, waaronder de door de 3JS bezochte Children and Love ­Association (CLA), Action Pour les Enfants (APLE) en het Cambodian Women Crisis Center (CWCC). Ook is Terre des Hommes sinds 2012 medeorganisator van de Angkor Wat Bike Race. De (gesponsorde) deelnemers fietsten 100 of 30 kilometer en zamelden daarmee 100.000 euro in. De helft van dit bedrag gaat naar Village Focus International, initiatiefnemer van de race. De andere helft komt ten goede aan CWCC. In 2011 klopten 275 vrouwen en kinderen aan bij de crisisopvang. Honderd van hen werden opgevangen in het tehuis. Daar kregen ze een bed, eten, kleding, medische zorg, onderwijs en psychologische hulp. Meer weten? Lees het volledige interview op oneworld.nl/3JS of ga naar terredeshommes.nl, aplecambodia.org, villagefocus.org/bike of cwcc.org.kh

voor het eerst terug naar de plek des onheils.” JD: “Het was niet de bedoeling dat het een shockerende trip zou worden. We stapten gewoon op een boot bij de rederij waar alle andere toeristen ook een tochtje boekten.” JK: “Vijftien dollar per kop!” JW: “Eenmaal op het water kwamen de dorpelingen in bootjes naar ons toe. Ze knokten agressief om die ene dollar die ze van ons hoopten te krijgen.” JK: “Over kinderuitbuiting gesproken. Jongetjes van zes die in een tobbe komen aanvaren om blikjes drinken te verkopen. Moeders die hun baby een monsterachtige slang om de nek hangen…” JW: “Er was in negen jaar niets veranderd, zeiden moeder en dochter. Terwijl je met 10 procent van de inkomsten van de rederij alle kinderen naar school zou kunnen sturen.” JD: “Maar die kinderen zijn de attractie. Dan raakt de floating village weg.” JK: “Dat moet weg! Het is een gesloten circuit. Alle basiszaken ontbreken: hygiëne, gezondheidszorg en onderwijs. We kwamen er ziek vandaan.” JW: “Ik heb me vaak afgevraagd hoe het zou zijn voor de mensen die we bezochten. Dan moest ik denken aan Volendam, dat was vijftig jaar geleden ook een primitief vissersdorp. Zaten wij als kinderen op de stoep voor de deur te giechelen als de Japanners en Amerikanen een rondleiding kregen. We waren een beetje bang, maar ook nieuwsgierig. Soms gooide een van de toeristen ons een muntje toe. Niet dat wij zo arm waren als de mensen in Azië, wij hadden geen honger. Maar in Volendam kwamen, net als tijdens onze reis in Cambodja, de primitieve en de beschaafde wereld samen.” Jullie gingen ook op pad met een detective van Action Pour Les Enfants (APLE), een organisatie met dertig door de FBI getrainde onderzoekers die bewijs verzamelen tegen kindersekstoeristen. Een van de kindermisbruikers die door APLE in het oog wordt gehouden is Bas R. Hij zou in zijn weeshuis in Siem Reap minstens vijf kinderen hebben misbruikt. Toch liep de rechtszaak tegen hem spaak. Volgens de directeur van APLE doordat Nederland weigerde om informatie over R.’s eerdere veroordelingen te delen. R. woont nu weer samen met twee minderjarige jongens. JK: “Dat ons kabinet niet meewerkt, is de keus van Mark Rutte. Maar APLE brengt niet alleen Nederlandse kindersekstoeristen voor de rechter. Zo filmden we tijdens ons bezoek een Koreaanse Australiër die lang rondhing bij de kinderopvang van een winkelcentrum en de


‘Voor onze reis was ik te veel met mezelf bezig’

aandacht probeerde te trekken van de kinderen.” De dag nadat jullie thuiskwamen, stemden regeringspartijen PvdA en VVD tegen een motie om meer internationaal samen te werken tegen kindersekstoerisme. JW: “Daar zouden we onze bek over moeten opentrekken. Maar als de regering niet doet wat wij belangrijk vinden, betekent dat niet dat wij ook niets meer moeten doen.” Zitten jullie fans wel op die boodschap te wachten? JD: “Je bedoelt dat onze fans volks zijn?” Niet de types die gaan backpacken in Cambodja. JD: “Maar het zouden zomaar de types kunnen zijn die de meeste sympathie hebben voor dit soort goede doelen. Dat weet je niet.” Zeventig procent van de Nederlanders vindt dat de regering zich meer moet richten op binnenlandse problemen en minder op ellende in het buitenland. JW: “Het is nu eenmaal crisis en dan komen alle clichés weer op tafel. Mensen willen de buitenlanders aanpakken die onze banen inpikken of bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking.”

‘In Nederland is ook armoede’, tweette een fan. JD: “Dat klopt. In Afrika is ook armoede. Wij waren nu in Cambodja.” JK: “Het is net alsof je tegen je buurman vertelt dat ’t concert van U2 fantastisch was, en dat hij dan zegt: ‘Ik was bij Coldplay, dat was ook goed.’ Dan heeft-ie dus niet geluisterd naar je verhaal.” JW: “Stel dat jij op een reddingsboot zit en je ziet twee overlevenden van een scheepsramp. Eentje zit op een vlot. De tweede zit al tot zijn kruin onder water. Dan moet je die tweede eerst pakken, toch? Er is een gradatie in ellende.” Maar na jaren hulp zijn er in Afrika en in Cambodja nog steeds arme mensen. JW: “Iedere geholpen persoon is er een. Stel je voor dat jij degene bent die gered moet worden…” JK: “Door Cambodja ben ik anders naar mijn dochter gaan kijken. Ik kwam thuis, ik zag haar en ik dacht: wat heb jij mazzel gehad. Wat heb ik mazzel! Iedereen zou moeten ervaren hoe armoede écht is, daarom wil ik mijn vriendin ook meenemen naar Cambodja.” JW: “We doen niet te veel aan ontwikkelingssamenwerking, maar te weinig. Die gedachte overviel me heel sterk toen ik in Cambodja was. Ik wilde er nooit naartoe, waarom zou je problemen opzoeken? Nu wens ik dat ik met mijn domme kop veel eerder was gegaan. Je wordt er wijzer van. Voor onze reis was ik te veel met mezelf bezig.” Op dit moment bepaalt minister voor Handel en Ontwikkelingssamenwerking Ploumen haar beleid voor de komende vier jaar. Ze concentreert zich op economische ontwikkeling. Van het bestrijden van kinderuitbuiting wordt een arm land niet rijker. Geven jullie haar eens een advies? JK: “Het zou goed zijn als die mevrouw eens aan de hand van Terre des Hommes naar Cambodja gaat. Pas als je ziet wat kinderen daar meemaken, begrijp je echt hoeveel verschil hulp maakt. Dan kun je niet zeggen dat die kinderen ons geld niet waard zijn.” Valt hier een deal te sluiten? Als minister Ploumen meegaat naar Cambodja stappen jullie volgend jaar weer op de fiets? JK: “Als de minister meegaat, neem ik mijn moeder mee.” ONEWORLD 31


abdelkader

Beeld Peter Boer

Column

Bouwvakker in Oman

I Een Indiër geeft de kamelen te drinken

32 ONEWORLD

k reis een aangenaam lege kustlijn af. Die van Oman: een mengeling van maanlandschap en sprookjesbeelden uit duizenden-een-nacht. Hier en daar een oase waar kamelen aan struiken knabbelen. In hoofdstad Muscat rijd ik langs het ministerie van Kamelen – het dier heeft in dit land een beschermde status. Kamelen maken al eeuwenlang deel uit van het oude Oman. Gastarbeiders uit India en Pakistan zijn daarentegen een relatief nieuw fenomeen. In vroeger tijden vestigden migranten uit Perzië en Baluchistan zich in Oman. Kleine gemeenschappen die naadloos integreerden in het land. De recente instroom van arbeidskracht is veel groter. Sommige gehuchten waar ik langskom, zijn volledig overgenomen door gastarbeiders van het Indiase subcontinent. Ze zitten gezellig in groepjes voor het theehuis, met kopjes gloeiend hete karak, dat aangename mengsel van thee, melk en Indische kruiden – welkom in Klein Bangalore, Peshawar of Calcutta. Een Indiër stapt uit zijn stacaravan, Amerikaans model, om de kamelen te drinken te geven. Het klimaat is onbarmhartig, heet, droog – mijn klimaat. Op de weg dendert een vrachtwagen mudvol gastarbeiders langs: Indiërs, Bengalen en Pakistanen op weg naar een stad in aanbouw. Als de wortels van de bomen vertakken deze mannen zich over alle economieën van de Golfstaten. Zonder hun inspanningen zou hier niets staan. De zwaai die ik ze geef, wordt beantwoord met tientallen groetgebaren. ’s Ochtends vroeg rijd ik naar de stad Duqm. Hier komt de grootste haven in de Arabische regio – gebouwd door migranten. De wereldhaven in aanbouw ligt met zijn rug naar de woestijn, het rechteroog op de Hoorn van Afrika

gericht en het linkeroog op Pakistan, India, Indonesië, China. De ligging van Oman is ideaal voor transcontinentaal verkeer. Duqm wil als havenstad die rol op zich gaan nemen. Vooruitgang ruikt naar vers asfalt. Ineens doemt uit de woestijn een strook zwart op, als de gestileerde wenkbrauwen van Oman. De weg heeft geen begin of einde. Twintig Punjabi’s staan vers asfalt te draaien in gigantische mengers, laadtrucks rijden af en aan, de bestuurder – je raadt waar hij vandaan komt – draait met veel bravoure de wagen richting de mengmolen. Deze mannen geven de toekomst gestalte. In de haven van Duqm beklim ik een gigantische kraan. Niemand vraagt waarom ik dat wil. Na 75 meter sta ik naast de kraanmachinist die met een paar draaien aan een stuurknop met de tentakels van de kraan een bootje in het water laat zakken. We praten over werken in de Golf, de uren die hij maakt en wat hij meeneemt als hij met vakantie naar India gaat om z’n vrouw en kinderen te zien. Hij werkt bijna elke dag en verdient tweehonderd euro per maand. Hij lacht. Gastarbeiders vormen een kwart tot een derde van de bevolking van Oman, het cijfer is afhankelijk van wie je daarover spreekt. Met dit tempo van economische groei zal dat aantal alleen maar toenemen en daarmee ook de spanning tussen het oude en nieuwe Oman. De alsmaar uitdijende groep arbeiders wordt nu voornamelijk ondergebracht in barakken, een ontwikkeling die op de lange termijn onhoudbaar is. Vroeger of later groeien hun kinderen op in dit land, en zal ook Oman voor de vraag staan hoe deze groep op te nemen in de samenleving. abdelkader Benali is auteur, tv-presentator en marathonloper.


marcel & jan-dirk waRen eRBIJ

Gek doen tegen de babysterfte

O

Schrijver Marcel van Roosmalen en fotograaf Jan-Dirk van der Burg bezoeken bijeenkomsten van mondiale Nederlanders. Dit keer doken ze in de massa bij Serious Request in Enschede.

34 ONEWORLD

p televisie verschenen in de kerstvakantie rechtstreeks uitgezonden beelden van de 3FM-dj’s – Giel Beelen, Gerard Ekdom en Michiel Veenstra – bezig aan wat apocalyptisch ‘hun laatste avondmaal’ werd genoemd. We zagen Giel Beelen in een restaurant worstelen met een bord gazpacho. Het was heel gek, maar het vooruitzicht op een week niet eten bezorgde hem geen hongergevoel. Na het eten werden ze opgesloten in het Glazen Huis en begon ‘het grote lijden’. Dat wil je meemaken! Zonder gift, maar met veel sympathie voor het goede doel – tegen de babysterfte – vertrokken fotograaf Jan-Dirk en ik naar de Oude Markt in Enschede, waar we moeiteloos werden opgenomen in de zee hansworsten, die vierden dat er in Enschede iets te doen was met een landelijke uitstraling: Serious Request. Eerst kwamen we die markt niet op. In een steegje zongen we mee met groepjes die net als wij in de rij stonden totdat er mensen weggingen.

“Waar is het feestje?” “Daar is het feestje!” En dat een paar honderd keer. Op de achtergrond hoorden we de muziek. Op de markt stonden de mensen – veel stelletjes – gearmd of dichtbij elkaar. De schimmen in het Glazen Huis deden raar, dat konden we zelfs vanaf grote afstand waarnemen. Bij gevoelige nummers gingen ze met elkaar knuffelen en soms werden aanstekers omhoog gehouden. Dat gedrag werd buiten geïmiteerd. De echt goede mensen konden aansluiten in de lange rij voor de brievenbussen in het Glazen Huis waarin iedereen zijn gift voor het goede doel kon doneren. Veel mensen hadden een spandoek meegenomen of waren gekleed in gekke kleren in de hoop de aandacht te trekken. Er passeerde een roze konijn met een minispandoek. “Wij worden beroemd! Familie Ticheler.” Gevolgd door een vrouw in een parkaregenjas, mevrouw Ticheler waarschijnlijk. De dj’s waren inmiddels labiel. Het gebrek aan voedsel in combinatie met


slaapgebrek en vooral heel erg druk en gek doen hadden hun werk gedaan. Giel had gehuild toen twee bejaarden hun spaargeld kwamen brengen en Michiel stak zelfs zijn hoofd uit het huis omdat hij gehoord had dat er buiten een satélucht hing. Hij nam een flinke snuif. “Heerlijk”, zei Michiel. “Dit is even genieten.” Op de Oude Markt werd dit opgevat als humor. De algemene stemming was dat Michiel, Giel en Gerard helden waren, hoewel er ook Enschedeërs waren die Giel en Michiel eigenlijk eikels vonden. “Gerard is normaal”, tetterde een jongen in mijn oor. “Giel en Michiel zijn Randstad, maar het is voor het goede doel, dus…” Het eindigde voor ons na een paar uur en voor de dj’s na zes dagen met een rondrit in een open auto door een dronken menigte op de Grote Markt. Ze werden toegejuicht. En terecht, zoveel geld – twaalf miljoen – was er anders nooit opgehaald voor de strijd tegen babysterfte. Na afloop maakte Michiel Veenstra bekend in het Glazen Huis maar liefst vijf kilo te zijn afgevallen. Dat heftige nieuws had ongeveer net zo veel impact als de reportages over stervende

De schimmen in het Glazen Huis deden raar, dat ­konden we zelfs vanaf grote afstand waarnemen

baby’s van collega-dj Eric Corton, die voor de gelegenheid naar Afrika was gereisd. Reportages van ellende in ontwikkelingslanden alleen zijn voor de Nederlander niet genoeg om de portemonnee te trekken. We hebben er voor de duiding graag een Bekende Nederlander bij die zegt dat het heel erg is. Het liefst eentje die zelf ook ‘afziet’. Wat dat betreft hebben wij ook onze bijdrage geleverd. Bestudeer de beelden van collega Jan-Dirk en concludeer met ons dat we de mensen op de Oude Markt in Enschede ook bij de Nieuwjaarsduik, een wedstrijd van het Nederlands Elftal of op Koninginnedag hadden kunnen treffen. Niets mis mee, maar je moet van massaliteit en een verbroederend ‘wij-vinden-het-allemaal-gezelligsfeertje’ houden. Na afloop had ik twee dagen knallende hoofdpijn, ik heb dat met mijn volgers op Facebook gedeeld. Ik kreeg drie opgestoken duimen. Toch deden we het graag. Voor u. En tegen de babysterfte, dat spreekt. ONEWORLD 35


Fotoreportage beeld Martin Roemers / Flatland Gallery

Mega Metropolis In 2050 leeft 70 procent van de wereldbevolking in de stad. Hoe vinden individuen hun weg in de stedelijke massa? Hoe overleven mensen in steden die zó immens en vol zijn? Die vraag stelde Martin Roemers (1962) zichzelf, waarna hij met zijn camera afreisde naar megasteden met meer dan 10 miljoen inwoners. Ter vergelijking: in Amsterdam wonen 820.000 mensen. Roemers is al in India (Mumbai en Calcutta), Bangladesh (Dhaka), Pakistan (Karachi), Indonesië (Jakarta), de Filippijnen (Manilla), China (Beijing, Guangzhou en Shanghai), Egypte (Caïro), Rusland (Moskou) en Turkije (Istanbul) geweest. Als hij alle megasteden wil vastleggen heeft hij er nog vijftien te gaan, waaronder Mexico-stad, New York, São Paulo, Lagos en Parijs. In deze OneWorld drie Aziatische steden: Karachi, Mumbai en Jakarta. Meer foto’s van megacities: martinroemers.com Metropolis komt mede tot stand dankzij bijdragen van het Fonds Anna Cornelis, Stichting Sem ­Presser Archief en het Fonds Bijzondere ­Journalistieke Projecten. Karachi (foto rechts) Karachi is het financiële centrum van Pakistan. In de havenstad met 21 miljoen inwoners leven ­gemiddeld 6000 mensen per vierkante kilometer. Volgens de Economist Intelligence Unit is Karachi een van de slechtste steden ter wereld om in te leven (nummer 135 van 140). Het onderwijs is er redelijk, maar de stad scoort laag op het gebied van veiligheid en is zwaar vervuild. 36 ONEWORLD


ONEWORLD 37


38 ONEWORLD


Mumbai Mumbai is met bijna 21 miljoen inwoners de dichtstbevolkte Ên de rijkste stad van India. Ook wel bekend als Bombay vormt de metropool het hart van de Indiase film­ industrie Bollywood. ONEWORLD 39


Jakarta Hoeveel inwoners de Indonesische hoofdstad precies telt, is onduidelijk. De schattingen lopen op tot meer dan 25 miljoen. Het verkeer in the big durian blijft voorlopig nog een chaos, nu een ambitieus monorailproject van de baan is. Iedereen vecht zich op eigen houtje naar de andere kant van de stad. 40 ONEWORLD


ONEWORLD 41


reportage

bangladesh

Babygarnalen met bijvangst De opkomst van de garnalenkwekerijen heeft het zuidwesten van Bangladesh radicaal veranderd. In plaats van rijstvelden overheersen nu de garnalenpoeltjes, en is varkens houden er niet meer bij. Garnalenvissers zien vooral voordelen. “Wij verdienen drie keer meer dan met onze rijstvelden.” Tekst Marnix de Bruyne Foto’s Saikat Mojumder

D 

e avond is gevallen in vissersdorp Joymoni aan de Shela, een van de vele rivieren die de zuidwestelijke delta van Bangladesh doorsnijdt. Uit een van de houten huizen klinkt zacht geweeklaag. Binnen zitten ernstig kijkende dorpelingen, schaars verlicht door olielampen. Ze komen troost bieden aan de biddende weduwe van garnalenvisser Abdul Hakim. Hij is vanochtend aangevallen door een zoutwaterkrokodil. “Nadat we twee keer ons net door het water hadden gehaald, wilde ik naar huis gaan”, vertelt een aangeslagen Mohidul Hawlader, die met het slachtoffer samenwerkte. “Abdul stelde voor nog één keer te vissen, waarop we de rivier in waadden. Ineens greep een krokodil zijn been. ‘O Mohidul’, riep hij nog, voor hij onder water verdween. De krokodil was zeker drie meter, ik voelde zijn staart tegen me aan zwiepen.

42 ONEWORLD

Abdul hebben we niet meer gezien, we hebben overal gezocht.” Hawlader toont op zijn mobiele telefoon een foto van zijn vriend die hij deze ochtend toevallig had gemaakt. Een stevige twintiger met kort zwart haar kijkt zelfbewust in de lens. “Abdul was als een broer, we zijn samen opgegroeid. Nooit ga ik de rivier meer in om te vissen. Het is te gevaarlijk.”

Gewilde beestjes

Krokodillen en tijgers maken jaarlijks zo’n twintig slachtoffers in de Sundarbans van Bangladesh, het grootste mangrovewoud ter wereld, dat grenst aan Joymoni. De bewoners nemen het risico echter voor lief tijdens de zes, zeven maanden dat ze vissen op piepjonge exemplaren van de reuzenzoetwatergarnaal en de zwarte tijgergarnaal. Want deze als dunne streepjes ogende beestjes van amper een centimeter zijn zeer gewild bij de honder-

den garnalenkwekerijen, die zich sinds de jaren ’80 in het gebied vestigden (zie kader). Ten noorden van de Sundarbans zie je dan ook met opkomend tij vele rijen bootjes in de rivier liggen, met meterslange blauwe netten uitgeworpen in het water. Ook waden overal vrouwen, kinderen, bejaarden langs de oever, soms tot hun kin in het water, terwijl ze kleinere netten voorttrekken. “Het gebruik van fijnmazige netten is verboden”, zegt bioloog Zahanghir Alom. “Op elke babygarnaal vangen de vissers daarmee tot 1500 andere babyvisjes of krabbenlarven. Die sterven meestal, met alle gevolgen voor de visstand. Maar behalve babygarnalen zijn er hier bijna geen andere bronnen van inkomsten. Daarom grijpen de autoriteiten niet in. Wij adviseren in elk geval de schadelijkste netten, de lange sleepnetten, actief uit te bannen. Daarin is de bijvangst 12 tot 23 keer groter dan in


Inkoper van garnalen in Shymnagore, aan de rand van de Sundarbans.

de verschillende types met de hand getrokken ‘boxnetten’.” Alom is coördinator van een team wetenschappers dat voor de Wildlife Conservation Society onderzoek doet naar de bedreigde zoetwaterdolfijnen, waarvoor de Sundarbans een van de belangrijkste leefgebieden is. Omdat deze beschermde dieren afhankelijk zijn van de visstand, onderzoeken de wetenschappers ook de gevolgen van het vissen op babygarnalen. Met een bootje varen ze langs de rivier en kopen hier en daar de vangst op om de babygarnalen te tellen en de bijvangst, en om vragen te stellen. “In tien jaar is het aanbod van babygarnalen gehalveerd, vertellen opkopers ons”, aldus Alom. Toch doen de opkopers nog steeds goede zaken. Langs de rivieroevers zitten ze met grote tinnen potten waarin de babygarnaaltjes rondzwemmen, die ze met witte plastic pollepels eruit halen om te tellen. Ze betalen 2 taka

(bijna 2 eurocent) voor een exemplaar van de reuzenzoetwatergarnaal, die kan uitgroeien tot een dier van drie ons. Piepjonge zwarte tijgergarnalen, die veel kleiner blijven, brengen een derde van dat bedrag op. Omdat een visser per dag drie- tot vierhonderd babygarnaaltjes vangt, kan hij bijna acht euro per dag verdienen, iets meer dan het loon van een onderwijzer. Kamrujjawan Shimul, een opkoper uit Joymoni, voelt zich schuldig over de vismethodes, vertelt hij terwijl hij meeloopt naar de boot van de dolfijnenonderzoekers. “We hakken ons in ons eigen been. Ooit waren we het land van vis en rijst, straks is Bangladesh alleen nog een land van dahl (linzen) en rijst.”

‘We kunnen met zijn achttienen goed leven van onze garnalen’

Toch vertelt hij hoe de vissers en andere betrokkenen rond het dorp bijna 2000 euro bijeenbrachten om drie nieuw aangekomen politieagenten om te kopen, zodat ze het gebruik van de fijnmazige netten door de vingers zouden blijven zien. “We moeten wel. Hoe kan ik anders het schoolgeld van mijn kinderen betalen?”

Rieten fuiken

De babygarnaaltjes komen terecht bij garnalenkwekers als Alauddin All Azad uit Gabura, in het westelijker gelegen district Satkhira. Met achttien mensen – ouders, broers, zusters en hun kinderen – woont hij vlak naast de poeltjes van samen een hectare waarin zijn garnalen opgroeien. Via een sluis in de dijk stroomt het brakke water vanuit de rivier de vijvers binnen, op het ritme van het getij, met verse voedingstoffen. Vijftien jaar geleden begon de familie met de kwekerij, toen er in deze regio ONEWORLD 43


‘Toen we rijst verbouwden, hadden we minder stress’

Laboni (13) uit Gabura toont enkele garnalen die haar broer Alauddin All Azad die ochtend uit zijn fuiken haalde.

nog overal rijstvelden waren. De laatste velden verdwenen door de cycloon Aila, die in 2009 huishield in het gebied. Door de storm en het opgestuwde water braken de dijken, waarop het hele gebied overstroomde met brak water. De verzilting van de grond maakte ook de terugkeer van de dadelen kokospalmen onmogelijk, die tijdens Aila massaal omwaaiden. Rondom Gabura overheersen dan ook de grijstinten van de poeltjes en de modderdijkjes, met bijna nergens nog wat groen. Een landloze dagloner, die bij All Azad op bezoek is, denkt met weemoed terug aan vroeger. “Er waren rijst, groente, fruit, viskwekerijen. De kinderen waren nooit ziek. En er was meer werk. Wie 100 biga rijst had – ruim 13 hectare – hield vijftig mensen aan het werk. Voor een even grote garnalenkwekerij heb je nu slechts twee mensen nodig, om de fuiken te legen en de dijkjes te 44 ONEWORLD

onderhouden.” Maar Allaudin klaagt niet: “We verdienen drie keer meer dan toen we rijst verbouwden. We kunnen met zijn achttienen goed leven van onze garnalen.” Niet al zijn collega’s zijn het met hem eens, blijkt bij de opkoper van verse garnalen, die deze verzamelt in kratten vol vergruisd ijs in wat oogt als een garage. “We zijn kwetsbaar”, zegt Mohammed Mojiburgadji (55), een kweker met vlassige baard en een wit gehaakt hoofddeksel, doelend op het witte vleksyndroom, een uiterst besmettelijke ziekte onder garnalen. “Economisch gezien was er meer zekerheid toen we rijst verbouwden, en hadden we minder stress. Een half jaar geleden nog trof het virus mijn kwekerij en kwamen de elfduizend babygarnaaltjes die ik had uitgezet in één klap om. Mijn investering van bijna 2000 euro ging in rook op.” Het liefst zou hij terugkeren naar de verbouw van rijst, zegt hij. “Maar dat is moeilijk als iedereen om je heen garnalen verbouwt.” “Rijke kwekers met veel land kunnen het zich wel permitteren om twee van de drie oogsten te verliezen, zo veel brengen de garnalen op. Kleine boeren kunnen die tijd niet overbruggen”, vertelt Shaina Peervin van de Bengaalse organisatie Shushilan (‘werken aan een betere toekomst’), die werkt met kleine boeren en viskwekers in het district Satkhira. “Ook zijn er de gevolgen van klimaatverandering. De regentijd begon in 2012 erg laat. Te lang bleef het heet, waarna ineens de koude regens vielen. Garnalen kunnen slecht tegen zulke plotselinge temperatuurwisselingen.”

Eenzijdig dieet

Peervin maakt zich zorgen om de toekomst in het district Satkhira. “De komst van de duizenden garnalen-

kwekers is goed voor de exportinkomsten, maar heeft het leven hier totaal veranderd. Op de verzilte grond kun je geen varkens of kippen houden – tenzij je apart voedsel voor ze koopt – noch groente en fruit verbouwen. Het dieet van de bevolking is erg eenzijdig geworden.” Als oplossing noemt ze verscheidenheid. “We kunnen de klok niet terugdraaien, de garnalenkwekers zullen blijven. Maar een aantal kwekerijen moet weer in rijstvelden worden veranderd. Dat kost jaren, maar het kan, vooral als het lukt rijst te veredelen zodat het beter tegen een hoog zoutgehalte kan. Er is in Bangladesh één rijsttype ontwikkeld, dat die eigenschap heeft. Dat geeft hoop. Want als de monocultuur aanhoudt, wordt dit hele gebied op termijn onbruikbaar en onleefbaar.”

Sterke witpootgarnaal De handel in garnalen, gekweekt en gevangen, omvat wereldwijd 14 miljard dollar. Bangladesh exporteerde in 2011 voor 423 miljoen dollar aan garnalen, waarvan driekwart naar de EU. De opbrengst van de kwekerijen is klein, soms een halve ton garnalen per hectare. In India is dat jaarlijks gemiddeld drie ton per hectare, vertelt Willem van der Pijl, onderzoeker van LEI Wageningen UR, die in 2012 een r­ apport hielp opstellen over de sector in Bangladesh. “Door een gebrek aan goede broed­ stations, wordt de helft van de gebruikte babygarnaaltjes in het wild gevangen. Veel Aziatische landen zijn al overgegaan op de kweek van de meer opbrengende witpootgarnaal. In Hawaii is een ondersoort ontwikkeld die veel resistenter is tegen ziektes.” Ook Bangladesh zal daar op overgaan, denkt hij. Eén miljoen van de 160 miljoen Bengalen werkt in de garnalen­ sector, vooral bij de garnalenpellerijen.


 oe verbeteren we H de wereld na 2015? Behouden we de millenniumdoelen? Welke rol is weggelegd voor duurzaamheid? En voor internet? Verschillende experts uit de ontwikkelingssector, maar ook ondernemers, journalisten en internet足fanaten geven hun visie op de toekomst van ontwikkelingssamenwerking. Ga naar www.oneworld.nl/2015 en discussieer mee. Praat ook mee op Twitter: #na2015


loethe

Beeld marCuS koPPen

Column

Leve de burn­out

I Mis ik iets, behalve mijn goede humeur?

46 ONEWORLD

k ben de laatste tijd niet zo dynamisch. Overwerkt, burn-out, overspannen: welke naam het beestje krijgt, maakt me niet zoveel uit. Maar ik voel me doodmoe, lusteloos en somber. Ik werk maximaal een uur of twee per dag en verder doe ik alles om er weer zo snel mogelijk bovenop te komen. Ik eet nog gezonder dan anders, wandel me te pletter, mijd tv en pc, en ’s middags doe ik een verrukkelijke, fikse dut. Mijn leven ziet er opeens heel anders uit. Zo heb ik zeeën van tijd, maar geen energie om er iets mee te doen. Kan ik eens lekker gaan winkelen, zijn mijn inkomsten, als freelancer, drastisch verminderd. Zou ik gezellig met vrienden kunnen afspreken, moet ik na een half uur afhaken. Ook autorijden is te vermoeiend: mijn actieradius is beperkt tot huis, tuin en dorp. Daarentegen blijk ik nu moeiteloos veel relaxter, goedkoper, gezonder én duurzamer te leven dan voorheen. De verwarming gaat pas om negen uur aan. Mijn konijnen krijgen elke ochtend een koffie-knuffeluurtje. Ik ga niet meer mee op interessante perstripjes: dat scheelt zo een bos aan vlieg- en autokilometers. Vakantie? Een weekje Schiermonnikoog lijkt me wel aantrekkelijk; ik moet er niet aan denken om naar verre landen af te reizen. Uit eten gaan? Lekker veel boodschappen inslaan? Nu even niet. Dus ben ik noodgedwongen ultracreatief – toch tijd genoeg – met de spruitjes, kool en prei uit eigen moestuin, ruil ik gezellig appels en pompoenen met de buurvrouw en haal ik de andere boodschappen bij mijn dorps-Spar, waar ik lopend naartoe ga of, geweldig, op de ponywagen van een dorpsgenoot (“Kom op wijffie, spring er maar op!”). Shoppen? In de kringloopwinkel heb ik in een half uur massa’s verjaarscadeautjes plus een kek dansrokje gescoord voor amper tien euro.

Mis ik eigenlijk iets, behalve mijn goede humeur? Bijna niks. Hoewel, een lekker glaasje wijn, maar alcohol en een burn-out schijnen een slechte combinatie te zijn. Doodjammer, maar het uitgespaarde geld heb ik besteed aan de Vijftig tinten grijs-boeken: wederhelft Ronald en ik brengen de avonden toch voornamelijk thuis door… Al met al is mijn CO2 -voetafdruk aardig gekrompen. Noodgedwongen, dat wel, maar het stemt tot nadenken. Kijk, mijn burn-out gaat over (zeggen ze). Maar daarna? Ga ik weer net zo hard werken? Rennen, draven, haasten als voorheen? Door de supermarkt schichten omdat ik ’s avonds nog weg moet? Zo moe zijn dat de ‘grijstinten’ ongelezen naast het bed blijven liggen en ik twee weken Warm Land nodig heb om bij te komen? Zo gestresst dat ik pas in april besef dat ik geen kerstkaarten heb gestuurd, geen sla heb gezaaid, mijn beste vriendin in geen half jaar heb gezien, en mijn eigen kinderen, euh, konijnen, me nog amper kennen? Je schijnt te leren van een burn-out. Klopt. Begrijp me goed: ik vind mijn werk fantastisch, anders zou je deze column niet lezen. Maar niet ten koste van alles. Een tikkie terug, daar wordt iedereen beter van. Ikzelf én de wereld. loethe olthuis is culinair journalist en columnist bij onder meer de Volkskrant.


beeld Anaïs López

oPEN keuken GEHEIMEN VAN DE THUISKOK

Jessie maakt kong bak Waar Bukit Panjan, een nieuwe buitenwijk van Singapore Wie Jessie Aw (59), administratief medewerker Maakt kong bak, gestoofd varkensvlees in een broodje Wie eet mee volgens Aziatisch gebruik eerst de jongeren: dochter Cherin met drie collega’s van het interieurdesignbureau waar zij werkt (samen met Jessie op de foto). Daarna eet Jessie met echtgenoot Henry en schoonzus (niet op de foto) Wat kost het 20 Singapore dollars (bijna 13 euro). Per maand geeft het gezin 385 euro uit aan boodschappen, dat is 10 procent van het maandinkomen van Jessie en haar man Altijd in huis oestersaus, kookwijn en knoflook Wie doet de afwas Jessie Kijk op www.oneworld.nl voor Jessies recept ONEWORLD 47


aan de slag veRanTwooRd weRKen en ondeRnemen

‘Durf je gezicht te laten zien’ folkert Boonstra (53) heeft een nieuwe baan als applicatiemanager bij Artsen zonder Grenzen. Wat doe je precies? “Ik onderhoud een logistiek computerprogramma. Alle benodigdheden van Artsen zonder Grenzen wereldwijd, van medicijnen tot legertenten, worden via dit programma besteld en het zorgt dat ze soepel van A naar B gebracht worden.” Was je op zoek naar een baan bij een ideële organisatie? “Nee, maar ik vind het mooi dat ik mijn kennis en vaardigheden nu zinvol kan inzetten voor mensen die het nodig hebben. Tien jaar geleden was dit niks voor mij geweest, toen werkte ik bij een commercieel bedrijf en had ik alleen maar aandacht voor techniek. Ik heb

22%

van de inkoop­ managers van grote Nederlandse ondernemingen hanteert duurzaamheid als onderdeel van de inkoopcriteria Bron: Upply manaGement Barometer, pWc

48 ONEWORLD

meer dan twintig jaar als IT’er gewerkt voor bedrijven als Central Data en Cap Gemini.” Is er veel verschil tussen artsen zonder grenzen en een commercieel bedrijf? “Ik voelde me bij Artsen zonder Grenzen snel op mijn plek. Het contact tussen collega’s loopt soepel, AzG’ers gaan menselijker en vriendelijker met elkaar om dan ik elders gewend was, en denken in oplossingen. Mijn directe collega’s zijn een stuk jonger dan ik. Hun enthousiasme en frisse blik vind ik aanstekelijk. Met mijn jarenlange technische ervaring en hun energie zijn we een goed team.”

een baan vinden op jouw leeftijd kan lastig zijn. heb je tips voor andere zoekenden? “Loop eens goed voorbereid een bedrijf binnen waar een vacature is. Het vereist lef, maar mensen zijn er vaak heel gevoelig voor als je je gezicht laat zien. Zelf ben ik zo ook een keer aan een baan gekomen. En verruim je blik, durf te kijken naar banen waar je andere talenten kunt toepassen dan je gewend bent. En: blijf jezelf, blijf doen wat je leuk vindt.” REBEccA VAN DE KAR

Op www.oneworld.nl vind je elke dag nieuwe vacatures voor verantwoorde banen.

vraag + antwoord

Wil jij jouw vraag laten beantwoorden door een expert? Laat het ons weten: oneworldredactie@ncdo.nl jeanette P. (47), roermond  “Ik werk als receptionist bij een leuk bedrijf met 60 medewerkers. een aantal collega’s en ik zouden in ons werk ook wel iets willen doen voor de samenleving. We hebben weleens gehoord van vrijwilligerswerk in de baas z’n tijd. heb je hier als werknemer recht op? hoe kunnen we het beste op onze baas afstappen met ons idee om als bedrijf iets bij te dragen aan een eerlijkere of duurzamere wereld?” 

Caroline ligtenberg, arbeidsconsultant: “Als werknemer heb je geen recht op vrijwilligerswerk tijdens werktijd. Toch kan het een bedrijf voordelen opleveren waar het management gevoelig voor zou kunnen zijn. Zoals enthousiastere werknemers en daardoor meer omzet. Je hebt al collega’s die dit graag willen, daarmee sta je sterk. Bereid een structureel plan voor met daarin alle voordelen. Kies een doel uit dat past bij jullie bedrijf. Je zou kunnen voorstellen het in de vorm van een bedrijfsuitje te doen. Veel succes!”


bedrijvendokter

Avondje gokken Steeds meer bedrijven kiezen een duurzame koers. OneWorlds bedrijvendokter Mark Schalekamp licht ze door. Deze maand: Holland Casino.

onderzoek

Ziekenhuizen weinig duurzaam Nederlandse ziekenhuizen hebben nog nauwelijks stappen gezet als het gaat om duurzaam ondernemen. zo is er weinig aandacht voor hergebruik van water en recycling van afval, blijkt uit de MVO Monitor ziekenhuizen 2011, het onderzoek van Royal HaskoningDHV naar MVO in de zorgsector. Het adviesbureau wil het onderzoek jaarlijks herhalen, om ziekenhuizen te stimuleren tot een duurzamere bedrijfsvoering.

Bron: royal HasKoninGdHV.com

De klacht De overheid accepteert dat mensen behoefte hebben aan gokken, en met een staatsmonopolie heeft zij deze behoefte willen reguleren en decriminaliseren (zoals zij ook met prostitutie zou kunnen doen). Op zich prima, maar waarom zou je reclame maken voor casinobezoek? Het antwoord ligt voor de hand: omdat de opbrengsten, 150 miljoen in 2011, rechtstreeks in de staatskas vloeien. Holland Casino is maatschappelijk ambitieus, zegt het, MVO ‘zit zelfs in de genen’ van de organisatie; die vindt bovendien dat het spel een ‘bindende factor kan zijn’. Maar hoe maatschappelijk kun je zijn als je product, gokken, intrinsiek zo gevaarlijk is? Als de kans op de jackpot niet in verhouding staat tot de kans op verslaving? Holland Casino zegt verslaving actief te bestrijden, bijvoorbeeld door bezoekers die wel heel vaak komen, uit te nodigen voor een gesprek en als dat tot niets leidt een bezoeker een entreeverbod op te leggen. De bedrijvendokter vindt het krom als een hoepeltje: het is als de drugsdealer die zijn klanten met een brochure waarschuwt dat cocaine hartstikke gevaarlijk is. Wat vindt de patiënt? Mark Woldberg, woordvoerder: “Mensen kunnen tegenwoordig op meer plaatsen terecht om te gokken, bijvoorbeeld online en in speelautomatenhallen. Holland Casino biedt een relatief veilig alternatief: ons verslavingspreventiebeleid is van hoog niveau. Maar dat alternatief moet natuurlijk wel bekend zijn, dus adverteren we bewust niet met winkansen, maar met een gezellig avondje uit.” De diagnose De bedrijvendokter vindt dat Holland Casino lijdt aan zinsbegoocheling. mark Schalekamp is schrijver van De Parvenu. In een vorig leven was hij duurzaam ondernemer en advocaat.

Beeld marCuS koPPen

Beeld matty van WIjnBergen

De check-up Ze hing eind vorig jaar in vele tramhokjes: zangeres Do, die zou optreden in meerdere Holland Casino’s. Hoe wenselijk is het dat dit overheidsbedrijf uitgebreid campagne voert om bezoekers te lokken?

ONEWORLD 49


reportage

lupinevarkens

Terug naar zelf gefokte varkens op een dieet van lupine.

Groei biggie groei Meer mensen willen diervriendelijker en milieubewust geproduceerd vlees. De Groningse varkenshouder Annechien ten Have komt de kritische vleeseter daarin tegemoet. OneWorld trok naar het noorden, alwaar het bezoek een onverwachte wending nam. Tekst Martijn van tol Foto’s Mieke meessen 50 ONEWORLD

“J

e ben toch géén vegetariër, hè?”, roept de Groningse varkenshouder Adri Boonman terwijl hij mij een bord met stukjes varkensvlees voorhoudt. De tengere Boonman en ik zijn op bezoek bij zijn collega-varkensboer Annechien ten Have in Beerta, Oost-Groningen. De boerin heeft een lapje varkensvlees gebakken en in stukjes gesneden. Boer Boonman prikt met een cocktailprikkertje in een stukje roze vlees, tuit al proevend zijn lippen en knikt bevestigend: “Da’s toch lekkerder dan gewoon varken.” Adri Boonman staat model voor ‘de moderne boer’. Hij heeft een intensieve varkenshouderij waarin hij drie keer per jaar een lichting van 22 duizend varkens ‘afmest’ voor de slacht. Niet bepaald een biologisch keuterboertje.

Sojaschroot

Het varken dat boerin Ten Have hem en mij voorschotelt, is groot gegroeid op lupine. Een eiwitrijk gewas dat vroeger geteeld werd als veevoer maar ook als wisseloogst omdat het de grond verrijkt met stikstof. De afgelopen decen-


nia is de lupineteelt echter zo goed als verdwenen van Hollandse bodem. Verdreven door het gebruik van kunstmest en de komst van zeer goedkoop sojaschroot uit Noord-en Zuid-Amerika. Op deze importsoja is veel kritiek. De productie ervan zou het Amazonewoud ontbossen, kleine boeren van hun land verjagen, genetisch gemanipuleerd worden en CO2-uitstoot veroorzaken door het vervoer.

Dartelstal

Ten Have heeft de lupineteelt, zij het kleinschalig, weer opgepakt omdat ze ‘de productiekringloop weer lokaal wil rondmaken’. Die kringloop is door schaalvergroting en specialisatie verdwenen. Er kwamen megaboerenbedrijven voor in de plaats, net als haar eigen varkensfokkerij met 4500 varkens. Ten Have wil dus terug naar zelf varkens fokken, met zelf geteeld voer voeden, afmesten en laten slachten in het dorp. Nu zijn er slechts zeven ‘lupinevarkens’ op de boerderij, vertelt Ten Have terwijl we aankomen bij de stal met zwangere zeugen. Maar ze heeft plannen klaarliggen voor nieuwe ‘dartelstallen’ waarin zij al haar 4500 varkens op het lupinedieet wil grootbrengen tot aan de slacht. “De consument vraagt om meer dierenwelzijn”, vertelt Ten Have verder. Zij speelt daarop in door de mannetjes (beren) niet te castreren. Als het wat warmer is, kunnen sommige varkens in een smalle doorgang tussen de stallen in de buitenlucht staan. Als gevolg hiervan liggen Ten Haves varkens met een ster van de dierenbescherming in de supermarkt.

Privacy

De varkenssector heeft gepoogd de behoeftes van een varken te inventariseren. Men kwam tot tien waaronder: privacy tijdens het poepen, sociaal contact en veiligheid. “Veiligheid en alleen willen poepen, vind ik een beetje vreemd”, zegt Boonman. “Lekker groot en gezond zijn, dát maakt een varken gelukkig!” Toevallig óók de twee belangrijkste eigenschappen van een goed verkoopbaar varken. Het lupinevarken van Ten Have vindt Boonman desalniettemin ‘geweldig’ en ‘goed om het onterecht slechte imago van de varkenssector te keren’. Niet dat Boonman zich zorgen maakt over dat imago. “Weet je, mensen zeggen van

Boer Adri Boonman keurt varkensvlees bij Annechien ten Have.

‘Lekker groot en gezond zijn, dát maakt een varken gelukkig!’

alles, maar als ze in de supermarkt staan, kiezen ze toch voor het goedkoopste lapje.” “Ieeeeeek!” Achter ons klinkt schel varkensgekrijs, links en rechts happen zwangere zeugen naar elkaar. “Gewoon even de pikorde bepalen”, zegt Adri Boonman. Met zo’n 450 zwangere dames staat het flink vol, ze hebben één m2 per varken, maar de zeugen zijn groot. Als de zeugen gaan bevallen, gaan ze naar een groter stallencomplex. We lopen ernaartoe, verwisselen jas voor overall en gaan de hygiënesluis door. Een allesdoordringende ammoniaklucht hangt zwaar in de lage gangen van het grauwe betonnen bouwwerk.

Blauwgekleurde vloer

Dan komen we in de kunstmatig verlichte kraamruimtes waar de moeders met hun worp biggetjes verblijven. De moeders staan of liggen hier vier weken in dezelfde houding ingeklemd tussen stalen buizen, ze kunnen praktisch niet bewegen. De biggetjes krioelen op een blauwgekleurd rooster waardoor hun poep wordt afgevoerd, of liggen bij de moeder te drinken. ONEWORLD 51


reportage

lupinevarkens

Een zeug bevalt twee tot drie keer per jaar van zo’n twaalf biggetjes.

In een volgende ruimte worden de biggetjes van de moeder gescheiden en groeien ze tot ze zo’n 25 kilo wegen. Daarna verkoopt Ten Have ze door aan een ‘afmester’ zoals Adri Boonman, die ‘er in zestien weken 100 kilo aanmest’ en de varkens rijp maakt voor de slacht. Intussen zijn de moeders bij Ten Have alweer geïnsemineerd voor een nieuwe productieronde.  Gelukkig voor de boer is een zeug kort zwanger (precies drie maanden, drie weken en drie dagen) en kan ze per jaar twee tot drie zwangerschappen uitdragen, waarbij ze gemiddeld twaalf biggetjes werpt. Dat houdt ze zo’n vier jaar en 120 biggetjes vol. Daarna wacht ze in een aparte ruimte met andere onvruchtbaar geworden dames op de vrachtwagen richting het slachthuis.

Machinekamers

Buiten zuig ik gulzig de frisse lucht mijn longen in. Het is alsof ik in een andere wereld ben geweest, ‘backstage’ bij de boerderij. In een machineruimte waar in een efficiënt doorberekend systeem nonstop varkens in verschillende fases geproduceerd worden. 52 ONEWORLD

Gelukkig voor de boer is de zeug kort zwanger

Dan dringt het door: niet alleen deze boerderij, maar heel Nederland heeft een enorme verborgen machinekamer waar 12 miljoen varkenslevens met een druk op de knop worden gestart en beëindigd. Samen met de machinekamers met 100 miljoen kippen, 4 miljoen koeien en god mag weten wat nog meer, vormt deze industrie een van de pijlers van de Nederlandse welvaart.

Dochters

Het varken in Nederland – ook het lupinevarken – is een productiemiddel dat zo efficiënt mogelijk voer moet omzetten in vlees. Niet meer, niet minder. Als de varkenshouderij van Ten Have een ster krijgt van de dierenbescherming, dan is Nederland vanaf vandaag een vegetariër rijker. Maar hoe het te vertellen aan boer Boonman van wie ik eerder die middag nog een hapje lupinevarken aannam? Hij zit al bijna in zijn auto als ik hem vraag wat hij denkt van vegetariërs. Gedecideerd kijkt hij mij in de ogen. “Laat ik het niet merken dat een van mijn dochters met zo’n vegetariër komt aanzetten.” Dan rijdt hij weg. Achterop zijn auto zit een sticker: Passion for pigs.


De inspecteur Ruerd Ruben

Al is de leugen nog zo snel, Ruerd Ruben ­­ achter­haalt hem wel. De directeur van de ­inspectiedienst Ontwikkelingssamenwerking scheidt voor OneWorld ­maandelijks feit van fictie.

Er liggen enorme export­ kansen voor Nederlandse ondernemers Ja, inderdaad Nederland heeft een lange traditie als handelsnatie. De Nederlandse economie drijft sterk op export: een derde van het nationaal inkomen komt uit exporten, en 44 procent van de werknemers werkt bij exporterende bedrijven. Bij die bedrijven zit ook 87 procent van de uitgaven voor research en development. De handel is echter sterk geconcentreerd: de grootste ondernemingen (5 procent) exporteerden 73 procent van alle goederen. Een uitzonderlijk groot deel van de Nederlandse export gaat naar westerse landen: 82 procent van de export in goederen blijft in Europa en 5 procent gaat naar Noord-Amerika. Ruim de helft van de Nederlandse export naar Afrika gaat naar drie landen: Nigeria, Zuid-Afrika en Egypte. De Nederlandse export naar Afrika is nog altijd twee keer groter dan die naar China.

Nee Het Nederlandse midden-en kleinbedrijf vormt de ruggengraat van de Nederlandse economie. 38 procent van de ongeveer 537.000 (niet-financiële) midden- en kleinbedrijven zijn ook over de landsgrenzen actief. Maar als Neder-

landse ondernemers exporteren, doen ze dat vooral naar onze directe buren. Liefst 80 procent van onze export gaat naar de vier landen om ons heen. Nauwelijks 4 procent van de handel richt zich op de opkomende economieën in het Zuiden (de BRIC-landen) die inmiddels wel goed zijn voor bijna 50 procent van de totale wereldwijde economische groei. Van de midden- en kleinbedrijven doet maar 4 procent ook directe investeringen in het buitenland. De gemiddelde waarde daarvan is 150.000 euro. Nederlandse bedrijven investeren nog heel weinig in Afrika: slechts 1,6 procent van de bedrijfsinvesteringen gebeurt in Afrikaanse landen.

En nu komt het… Het aangaan van nieuwe economische betrekkingen in landen in Azië, Afrika en Latijns-Amerika is niet eenvoudig. Naast handelstarieven, transportkosten en lokaal geldende kwaliteitseisen kunnen allerlei onzekerheden die toetreding belemmeren. Vooral midden- en kleinbedrijven missen vaak de benodigde informatie over regelgeving en vestigingseisen. Handelsmissies en handelsposten kunnen bedrijven helpen om buitenlandse contacten te leggen. Er is

“Het midden- en kleinbedrijf laat een enorme pot met geld liggen. Maar liefst 46 miljard aan extra omzet valt er te halen door de grens over te trekken volgens berekeningen van ABNAMRO... Doodzonde”, Hans Biesheuvel, voorzitter MKB-Nederland in Forum nr. 21, 15 november 2012

berekend dat een extra handelspost in een ontwikkelingsland de bilaterale handel kan doen toenemen met 6 tot 16 procent. Voor bedrijven is de belangrijkste fase die van het opbouwen van goede relaties, vertrouwen en goodwill. Succes boek je als je de culturele verschillen weet te overbruggen en de werking van lokale instituties begrijpt.

Het oordeel Er liggen zeker kansen voor grotere betrokkenheid van het midden- en kleinbedrijf bij internationale handel. Maar in veel opkomende economieën zijn vooral ook buitenlandse investeringen nodig. Nederlandse MKB-ondernemers zijn daar nu nog huiverig voor. De inspanningen van de Nederlandse overheid via economische diplomatie kunnen nuttig zijn om ondernemers over de streep te trekken. Handel en investeringen zijn uiteindelijk het meest gebaat bij een wisselwerking tussen partners en bij vertrouwen. Zoiets heeft tijd nodig. Ruerd Ruben is directeur van IOB, de inspectiedienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Tevens is hij hoogleraar ontwikkelingssamenwerking aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ONEWORLD 53


EXCLUSIEF VOOR abonnees OneWorld geeft 30 culinaire wellnessarrangementen weg voor 2 personen bij de Zwaluwhoeve t.w.v. € 70,-! De Zwaluwhoeve is een sauna, beauty- en wellnessresort gelegen in een rustgevende omgeving aan de rand van de Veluwe. Speciaal voor OneWorld-abonnees is een culinair arrangement samengesteld. Het arrangement bevat: ontvangst vanaf 9.00 uur bij de Zwaluwhoeve met een gratis kop koffie of thee; gebruik van alle saunafaciliteiten tot 23.30 uur; n vrij gebruik van scrubzout, showergel en shampoo; n vrij gebruik van de zuiverende Salounge-ruimte; n deelname aan één van de zes Veluwse opgietingen; n tweegangenverrassingslunch met lokale producten van het seizoen geserveerd in restaurant De Oude Deel tussen 12.00 en 14.00 uur; n tweegangenverrassingsdiner met lokale producten van het seizoen geserveerd in restaurant De Oude Deel tussen 17.00 en 20.00 uur. n n

Voor meer informatie over de Zwaluwhoeve kijk je op: www.zwaluwhoeve.nl Wil je kans maken op één van deze wellnessarrangementen? Ga naar www.oneworld.nl/magazine/actie en vul je gegevens in vóór 27 februari. Winnaars krijgen uiterlijk 28 februari bericht.

ACTIE

54 ONEWORLD

ONEWORLD 54


op de kop getikt HIp en HandIg

StIjN cHEcKt

KOOPjES

Vaker de trein, minder CO2 OneWorld wijst je de weg in het woud van keurmerken, green-washing en ecoclaims. Deze maand: als automobilisten één keer extra de trein nemen, scheelt dat de jaarlijkse cO2 uitstoot van Arnhem. Fabrikant NS Prijs Eén treinkaartje p.p. Oordeel claim Afgelopen zomer lanceerden de NS de CO2-vergelijker. Een rekenhulp in hun reisplanner vertelt hoeveel kilo CO2 je bespaart door de trein te nemen in plaats van de auto. Maar ‘kilo’s CO2’ zijn wat abstract. Daarom kwamen de NS met deze vergelijking: als alle autoreizigers in Nederland één keer per jaar een retourreis van 60 kilometer met de trein maken in plaats van met de auto, dan levert dit een CO2-reductie op die vergelijkbaar is met de jaarlijkse uitstoot van een stad als Arnhem. Analyse De trein bespaart gemiddeld ongeveer 75 procent CO2 ten opzichte van de auto (voor de details: google de factcheck van nrcnext, september 2012). Als alle auto’s van Nederland een afstand van 120 kilometer rijden, levert dat een besparing op van zo’n 88.000 ton CO2. En Arnhem dan? Volgens de KlimaatMonitor van de overheid stoot Arnhem zo’n 890.000 ton

Zeg het met chocola

CO2 uit per jaar; tien keer zoveel dus. Hoe kan dat nou? Bij navraag komt de aap uit de mouw. De NS rekenen alleen met het elektriciteitsverbruik van huishoudens. Ofwel: winkels, industrie, verkeer, landbouw en het verwarmen (met gas) van woningen in Arnhem tellen niet mee.

Aangepaste claim De NS zijn de beroerdste niet. Na mijn opmerkingen passen ze de claim aan naar: ‘een CO2-afname vergelijkbaar met de jaarlijkse uitstoot door het elektriciteitsgebruik van de inwoners van een stad als Arnhem’. Die claim klopt als een bus. Maar realiseer je wel: dat is niet meer dan 10 procent van de totale uitstoot. Oordeel Met de originele claim ontspoorden de NS, maar met de aangepaste claim staan ze weer solide op de rails. Stijn Cornelissen is journalist en schrijft kritisch over maatschappelijke projecten en duurzame producten.

Eens iets anders dan een kaartje. Met het valentijnshart van Tony’s Chocolonely uit je je liefde met chocola. Op de achterkant kun je een boodschap kwijt. Of je smikkelt ‘m zelf op. tony’s chocolonely Hartenkreet, € 3,25 webshop.tonyschocolonely.com

Veggiepumps

Beyond Skin heeft een aantrekkelijke collectie winter- en zomerschoenen, niet van leer maar van o.a. gerecycled polyester (van oude PETflessen gemaakt). Zo is het makkelijk stylish én diervriendelijk te zijn. Beyond Skin, € 80,- tot € 120,-, beyondskin.co.uk

Hartverwarmertje

Proosten op Valentijnsdag met een glaasje rum met tropische smaak. Papagayo rum is in Paraguay gedistilleerd uit biologische en fairtradesuiker. Papagayo Organic Fairtrade Golden Rum, € 21,45, sundara.nl/ gedistilleerd.html

ONEWORLD 55


media & cultuur leZen

doen Win win win Doe de quiz op oneworld.nl/dagafrika en maak kans op een exemplaar van Dag Afrika

uItGELIcHt

‘Afrika is gewoon zichzelf’

M

arcia Luyten is onder andere journalist, voormalig diplomaat en sinds kort presentatrice van Buitenhof. Ze verblijft nu met partner en kroost in een woonboot in Amsterdam, maar woonde en werkte daarvoor jarenlang in Afrika. In haar boek Dag Afrika vertelt ze over haar leven in Uganda en het ‘echte’ Afrika. Afrika is jarenlang bestempeld als verloren continent, tegenwoordig wordt het steeds vaker gezien als opkomend werelddeel met een duizelingwekkende economische groei, zegt Luyten. Volgens haar wordt Afrika veel te eenduidig gepresenteerd door onder andere hulporganisaties: “We ruilen nu het ene sjabloon

in voor het volgende, maar gaan Afrika daarmee niet beter begrijpen.” Zoontje Abel verhuisde op zijn vierde mee naar Afrika, en ook zijn frisse blik op Uganda komt terug in meerdere verhalen. Luyten: “Toen Abel vroeg waarom zijn vriendinnetje geen wc had, besefte ik dat ik dat allang vanzelfsprekend vond.” Ontwikkelingshulp wordt steeds meer een krankzinnig symbolisch circus, zegt Luyten: “Ik vind dat mensen die zich met Afrika bemoeien écht op de rode aarde moeten hebben gestaan voordat ze iets beslissen. Het is zo arrogant om vanuit je luxe hotelkamer te denken dat je weet wat goed is voor Afrika.”

ROMAN

Wat is dan het ‘echte’ Afrika? “Afrika is alles tegelijk”, zegt Luyten. “Afrika betekent chique nachtclubs in Mozambique, de extreme armoede , de Masaïkrijger met speer én mobieltje, de pragmatische Chinezen die winst maken waar ze kunnen. Niet het verloren werelddeel, niet het opkomende continent, gewoon zichzelf. Gewoon Afrika.” IRIS SEGERS

Dag Afrika / Marcia Luyten / De Bezige Bij / ca. 192 pag. / ca. € 16,90 / verschijnt op 7 februari

NON-FIctIE

Mensen die niet passen

Alles over energie

De man en de jongen komen over zee. In het opvangcentrum krijgen ze een nieuwe naam en persoonsgegevens. De autoriteiten luisteren hoffelijk en met kille barmhartigheid naar hen. Waarom hebben wij het zo moeilijk met mensen die niet in ons schema van de wereld passen?, vraagt Coetzee zich af.

In 2030 heeft 50 procent van de huizen een waterpomp, althans volgens deze informatieve atlas, die zich baseert op historische bronnen, actuele feiten en toekomstscenario’s, daarbij flink geholpen door Shell, TU Delft en energieleveranciers.

De kinderjaren van jezus / j.M. coetzee / € 19,90 (ook als e-book) 56 ONEWORLD

De Bosatlas van de energie Noordhoff uitgevers / € 24,95

FEStIVAL Dhrupadfestival Een onderdompeling in klassieke Indiase, ‘helende’ muziek en eerbetoon aan de 80-jarige grootmeester Ustad Zia Fariduddin Dagar. za 2 en zo 3 februari Rasa utrecht rasa.nl

ExPO Onderga Mexico De expositieruimte van het Prins Claus Fonds biedt ruimte aan Carnal, van de Mexicaanse Teresa Margolles, over drugsgerelateerde doden in Mexico-Stad. t/m 15 maart Prins claus Fonds Galerie prinsclausfund.org

cABAREt Surinaamse humor Het cabaretduo Deng Boy observeert de multicultisamenleving, en becommentarieert die in Sociale zaken met humor en hilarische typetjes. Vrij 8 februari Schouwburg, Almere Vrij 22 februari Schouwburg De Kampagne, Den Helder puree.com

tHEAtER Vol verlangen Acteur Oscar Van Rompay reisde veel door Afrika. Nu speelt hij Africa, een monoloog over het verlangen op te gaan in een ander continent. Wo 13 februari Stadsschouwburg, Amsterdam Wo 20 februari Schouwburg, Rotterdam ntgent.be


luIsTeRen

KIJKen

MExIcO LuIStERt NAAR

FOtOBLOG

Vázquez Sounds – popsterretjes op internet

Z

onder één album te hebben uitgebracht is Vázquez Sounds de meest besproken band van Mexico. Of liever: bandje, want de leden van het trio uit Mexicali, bestaande uit Gustavo en Abelardo Vázquez en zusje Ángela, zijn 14, 16 en 11 jaar oud. Het drietal werd vorig jaar een Youtube-sensatie met een cover van Rolling in the Deep, van de Britse popdiva Adele. Vooral Ángela wekt bewondering met haar loepzuivere stem. De video werd bijna honderd miljoen keer bekeken. Na enkele Engelstalige covers begint nu ook buiten internet het

succes te komen. Zo zongen ze Gracias a ti, de officiële hymne van de Teleton, een jaarlijkse geldinzamelingsactie voor gehandicapte kinderen. En nu mag de kleine Ángela zelfs het Spaanstalige titelnummer van de Disneyfilm Tinkerbell gaan zingen. Hun eerste plaat komt eraan, maar ze zien zich de snel vergaarde roem niet snel naar het hoofd stijgen; vader Abelardo is een gevierd muziekproducent die zelf met grote namen in de Mexicaanse popmuziek heeft gewerkt.

Alain Delorme fotografeerde in China mensen die enorme stapels handelswaar meeslepen op fietsen en karretjes. www.alaindelorme.com FILM

jAN-ALBERt HOOtSEN

oneworld.nl/vazquezsounds

GEHOORD

Reggae met goede raad Zanger Ziggi Recado brengt met Liberation 2.0 aantrekkelijke reggae. Bovendien heeft Recado, artiestennaam voor de op St. Eustatius geboren Richard Blijden, iets te melden. Op relaxte ritmes zingt hij over de paradox van de ‘vrije’ mens, gevangen in schulden en consumptiedrang. In Pure ’n Divine roept Recado op tot bezinning, en een lied als The Anchor straalt puur plezier uit. Liberation 2.0 / ziggi Recado / Dredda Records / € 9,99

In Nollywood is een aantal interessante Nigeriaanse filmmakers in opkomst, onder wie Andrew Dosunmu. Zijn debuut Restless City gaat over Afrikaanse migranten in New York. De Senegalese ‘illegaal’ Djibril wil muzikant worden. Daarvoor moet hij geld bij elkaar zien te sprokkelen; hij heeft geen vast inkomen en deelt een kamertje met drie, vier anderen. Op straat verkoopt hij cd’s om zijn liefde voor muziek in leven te houden. Dan ontmoet hij de mooie Trinin, die blijkt te werken voor de pooier van wie Djibril zijn cd’s koopt. Van diezelfde pooier heeft hij ook geld geleend om de productie van zijn eerste album te bekostigen. Nu is hij de man niet alleen geld schuldig maar ook nog verliefd op een van zijn meisjes. Zo raakt Djibril verstrikt in de hel die het migrantenleven vaak kenmerkt. Dosunmu’s verhaal rammelt hier en daar, wat het soms moeilijk maakt de aandacht erbij te houden, maar hij compenseert dit met zinderende, bijna schilderachtige beelden. VAMBA SHERIF

Verkrijgbaar op dvd ONEWORLD 57


MIJN OPLOSSING

tekst Marianne Wilschut

WERELDVERBETERAAR PRESENTEERT PLAN

Gids door het goededoelenwoud Wie Paulus Schoutsen (26), IT-consultant Wil Donateurs wegwijs maken in goede-doelenland Idee ‘1 euro per dag’, naam van een online platform waar deelnemers elke dag één euro schenken, en per maand bepalen aan welke organisatie ze dat geld geven Waarom? Was je de discussie over directiesalarissen bij goede doelen zat? “Mijn twee compagnons en ik vinden het vooral belangrijk om duidelijkheid te scheppen in het woud van goede doelen. Ik heb een eigen bedrijf en verdien redelijk goed. Daarvan wil ik graag een deel schenken aan een goed doel, maar aan welke van de duizenden? Bovendien dwingen discussies op de site de organisaties tot meer transparantie. Wie het dan nog niet vertrouwt, moet maar denken dat als je via ons doneert, je geld elke maand naar een ander doel gaat. Zo spreid je het risico.” Hoe selecteren jullie je doelen? “Elke maand kiest een expert een nieuw thema, met twee bijpassende goede doelen met elk een eigen werkwijze. Daarna kan er gediscussieerd en gestemd worden over welk doel deze maand de 1 euro per dag mag krijgen. De doelen zijn heel verschillend, alleen organisaties die zich volledig richten op politiek of religie zijn uitgesloten. In februari is de expert Wouter Bos.”

Beeld Anaïs lopéz

Is 1 euro per dag niet wat veel in deze tijden van crisis? “Het gemiddelde bedrag dat een Nederlands huishouden jaarlijks aan goede doelen geeft, is 350 tot 400 euro. Met 1 euro per dag sluiten we goed aan bij dat gemiddelde.”

58 ONEWORLD

En straks zitten jullie met dat geld op Barbados? “Wij willen zo transparant mogelijk zijn. De statuten van onze stichting staan online, en we gaan elk jaar een financieel jaarverslag publiceren. Dankzij een subsidie van de ASN Foundation kunnen wij onze kosten dekken en wordt er niets afgeroomd van de donaties. Al het geld gaat naar het goede doel.” www.1europerdag.nl


plan-it green In ons Plan-it Green beleid nemen wij de verantwoordelijkheid voor de effecten van

onze bedrijfsactiviteiten op mens en milieu. Wij maken bewuste keuzes om een balans te bereiken tussen People, Planet en Profit. De basis van ons Plan-it Green beleid bestaat uit drie pijlers: Omgeving: Omgeving staat voor alles wat de aarde ons geeft. Alles wat er leeft, groeit en bloeit. Bij De Tuinen hebben we respect voor de omgeving en verkopen ook producten die met respect voor onze omgeving verkregen zijn. Mensen: Dat ben jij, zijn wij, samen met iedereen in de directe omgeving van De Tuinen, alle medewerkers, leveranciers en klanten. Bij De Tuinen vinden we dat we samen een betere wereld kunnen maken. Bewustwording: Bewustwording staat voor het bewust stilstaan bij de effecten die je handelingen hebben op onze omgeving. Bij De Tuinen denken we eerst na voordat we doen en we stimuleren andere mensen om dat ook te doen.

Start van het Plan-it Green Project

plan-it green Wist u dat De Tuinen... ... papieren tassen zijn gemaakt van gerecycled papier en geproduceerd volgens het FSC keurmerk? ... met de opbrengst samen met Natuurmonumenten bomen plant?

De klant ontvangt geen plastic tasje meer bij de aankoop. De Tuinen gaat papieren tassen verkopen.


Agnes heeft 1118 kinderen en morgen verwacht ze er weer 6

Agnes Qwabe is 71 jaar. Elke dag geeft zij ruim 1100 van de armste kinderen in Limpopo (Zuid-Afrika) eten, verzorging, medicijnen, veiligheid, onderwijs, liefde en aandacht. Indrukwekkende vrouwen als Agnes nemen zelf initiatief, samen met honderden vrijwilligers: de MAMAS van Afrika. Kinderfonds MAMAS steunt vrouwen als Agnes. Word donateur. www.kinderfondsmamas.nl


Oneworld 01 2013