Issuu on Google+

e

jongleren

sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu die werken Een wegwijzer voor professionals met jongeren aan een betere wereld


inleiding

waarom dit leertraject? Hoe ontwikkel je als organisatie in een veranderend werkveld sterk activiteitenaanbod om mondiale betrokkenheid bij jongeren te vergroten? Deze vraag stond centraal tijdens het leertraject 2012-2013 voor professionals van jongerenorganisaties. Jongeren tussen de 15 en 25 jaar doorlopen verschillende ontwikkelingsfasen. In die fasen verschuiven interesses, vormen zich idealen en verandert het gedrag. Daarin zien we dat, afhankelijk van hun leeftijd, de mate en het type van mondiale betrokkenheid verschilt. Naast de ‘explosieve’ ontwikkeling van jongeren zien jongerenorganisaties hun werkveld veranderen. Deze veranderingen hangen samen met politieke besluitvorming, de economische crisis en de steeds grotere mogelijkheden om te werken en te leven in een gedigitaliseerde mondiale wereld. Tijdens het leertraject hebben we gekeken naar hoe deze veranderingen je organisatie beĂŻnvloeden, en belangrijker nog, het aanbod van je organisatie. Deze bevindingen willen we graag met jullie delen. Deze wegwijzer biedt hands-on tools en inzichten die bruikbaar zijn voor jouw werk met jongeren.

NCDO stimuleert mondiaal burgerschap, oftewel wereldburgerschap. Dit verwijst naar een wereld die niet langer gekenmerkt wordt door landsgrenzen, maar juist naar wereldwijde verbondenheid en de rol die wij daar als burger in kunnen spelen. In de visie van NCDO gaat mondiaal burgerschap over gedrag dat recht doet aan de principes van wederzijdse afhankelijkheid in de wereld, de gelijkwaardigheid van mensen en de gedeelde verantwoordelijkheid voor het oplossen van mondiale vraagstukken. 1

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu


inhoudsopgave

TRENDS

T

o organisatie

U UITDAGINGEN

Leeswijzer Deze wegwijzer geeft je een beeld van verschillende maatschappelijke- en jongerentrends die invloed hebben op de positionering en het aanbod van jouw organisatie. Door dieper op deze relatie in te gaan komen er verschillende uitdagingen naar voren. In korte filmpjes worden deze uitdagingen persoonlijk ingeleid door deelnemers van het leertraject. Per uitdaging vind je achtergrondinformatie, inzichten van verschillende experts en materialen om mee aan de slag te gaan in je eigen organisatie. jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu

2


trends in het werkveld

T

RENDS

U

NGEN

Trends in het werkveld van jongerenorganisaties

Het werkveld waarin jouw organisatie zich bevindt, is voortdurend in beweging. We kunnen tal van trends benoemen maar niet elke trend is voor iedereen van belang. Hoe bepaal je welke trend relevant is voor jouw organisatie? En vervolgens, welke invloed hebben deze trends op het aanbod van je organisatie? In deze wegwijzer hebben we onderscheid gemaakt tussen trends in het werkveld en trends bij jongeren van nu. Om antwoord te krijgen op welke trends nu precies invloed hebben op het aanbod van je organisatie, en op welke trends je in wilt spelen, kun je gebruik maken van de volgende tool:

3

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu


1

tool

The wave

De Wave is geschikt om relevante gebeurtenissen, trends en factoren in het werkveld van jouw organisatie zichtbaar te maken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan politieke ontwikkelingen, economische en sociale omstandigheden, technologische vooruitgang en veranderingen in de directe leefomgeving van jongeren. Deze werkvorm is ontwikkeld door het Institute of Cultural Affairs in Engeland. Doel van de Wave is om op participatieve wijze tot nieuwe inzichten te komen.

gevestigd

opkomend verdwijnend

horizon

Een voorbeeld Stel de groep een centrale vraag. Iedereen schrijft individueel voor elke fase enkele trends op. Deze geeltjes worden vervolgens opgeplakt op de Wave. Na de inventarisatie, en het vergelijken van de uitkomsten, kun je de volgende vraag stellen: ‘In welke mate zijn wij als organisatie klaar voor deze veranderingen en spelen wij daar (al) voldoende op in?’ Welke maatschappelijke ontwikkelingen zien we die invloed hebben op ons werk met jongeren? Fase

betekenis

voorbeeld

Als eerste zie je een rimpeling aan de horizon

De ontwikkelingen die zich ontvouwen in de toekomst

Over 20 jaar zien we een samenleving na de babyboomers waarin het arbeidskapitaal van jongeren hard nodig is

De opkomende golf

Dat wat nu geleidelijk ontstaat in de samenleving

Meer sociale beweging en bewustwording bij jongeren over mondiale thema’s (duurzaamheid, consumentengedrag, voedselschaarste, ongelijkheid)

Daarna is de golf op zijn toppunt en gevestigd

Wat zie je dagelijks gebeuren?

Beperkte subsidiemogelijkheden voor jongerenorganisaties, veel organisaties met idealen die wegvallen en tegelijkertijd veel nieuw burgerinitiatief en sociaal ondernemerschap

De golf rolt terug in zee

Wat zien we verdwijnen uit onze samenleving?

Macht verkreeg je uit traditie en positie

Wat kan ik hier mee als professional? Om de diversiteit van ideeën zichtbaar te maken, is het nodig om eerst de verschillende perspectieven op de samenleving uit jezelf en je organisatie te halen. Je benut hiermee de collectieve wijsheid van de groep en wijst elkaar op zaken die je zelf nog niet zo had gezien. Tegelijk geeft deze methode aanleiding tot reflectie en discussie op wat bepaalde trends betekenen voor je aanbod. De Wave biedt hiermee een voedingsbodem voor het formuleren van een sterke eensgezinde visie en heldere doelstellingen. Op basis daarvan ontwikkel je je aanbod.

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu

4


trends onder jongeren

T

RENDS

U

NGEN

Trends onder jongeren Niet alleen veranderingen in het werkveld hebben invloed op het aanbod van je organisatie. Het zijn ook jongeren zelf die kunnen dienen als bron van inspiratie voor verandering, zij zijn immers de kritische (potentiĂŤle) deelnemers van jouw activiteiten. Kortom, je kunt niet zonder ze! Welke trends zijn kenmerkend voor jongeren van nu?

5

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu


Voorbeelden van trends Gelijkwaardigheid en delen zijn belangrijke waarden van de huidige generatie jongeren, zoals bijvoorbeeld het leasen van spijkerbroeken of het delen van eten. Jongeren nemen en hebben de vrijheid om op pad te gaan en te reizen, waarbij jezelf ontdekken een belangrijk doel is. Bijvoorbeeld vrijwilligerswerk in het buitenland, zoals via NSA International en Be More.

Jongeren willen steeds meer zelf ondernemen, denk hierbij aan jonge initiatieven als de G500, of YourBricks. Jongeren hebben toegang tot een overvloed aan informatie en worden daarmee selectiever in dat wat ze tot zich nemen. Sommige sociale media zijn in en dan weer uit, denk aan Hyves en Facebook. Netwerken is belangrijk om je doelen te behalen. Facebook of Twitter worden hiervoor steeds meer ingezet, of middelen als durftevragen.

Hoewel jongeren een sterke behoefte hebben om iets te doen aan ongelijkheid in de wereld, zijn zij tijdens hun pubertijd het minst met de wereld bezig, zo blijkt uit onderzoek van NCDO.

Lees verder over jongerentrends Betrek jongeren direct in de vormgeving van je aanbod via co-creatie.

Meer weten over hoe intergenerationele samenwerking jouw organisatie kan versterken? In De Jeugd is Tegenwoordig van Bert Smits kun je nog veel meer lezen over de jongeren van nu. Zijn Prezi’s staan ook online en zijn blog is leuk. Jongeren willen zich vandaag de dag inzetten voor een betere wereld. Maar wat doen ze eigenlijk precies? Lees meer over jongeren en mondiaal burgerschap. Nieuwsgierig naar voorbeelden van hoe jongeren zelf in actie komen voor thema’s rondom voedsel? Kijk eens op foodguerrilla.nl. Lees meer over Europese Jongerentrends 2013. Op NCDO vind je nog meer informatie over trends en ontwikkelingen op het gebied van jongeren.

Wat kan ik hier mee als professional? Als organisatie wil je bij de tijd blijven en inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Tegelijkertijd wil je een programma of product aanbieden dat kortstondige hypes overleeft. Door duurzame trends te identificeren kun je toetsen of je aanbod voldoende is afgestemd op de behoeftes van je jonge doelgroep. Een voorbeeld: een trend is dat jongeren steeds meer pick-and-mixgedrag vertonen, of zogenoemd zap-gedrag. Ze willen zich juist verbinden aan kortdurende initiatieven om geïnspireerd te raken en iets te beleven. Hier kun je als organisatie op inspelen, bijvoorbeeld door initiatieven op te zetten in co-creatie met jongeren. En door binnen deze initiatieven te blijven vernieuwen om betrokken jongeren te behouden en nieuwe jongeren aan te trekken.

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu

6


uitdagingen: vraag en aanbod

U U

itdagingen

UITDAGINGEN

Vraag en aanbod Hoe zorg je er als organisatie voor dat je aanbod voldoende blijft aansluiten bij de behoeften van jongeren, temidden van verschuivende trends en ontwikkelingen? Ten eerste is er natuurlijk de vraag ‘wat is die behoefte van jongeren?’ Pas dan kun je kijken hoe je aanbod aansluit. Een verhaal uit de praktijk: Tumba

7

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu


Verschillende tools:

Er zijn tal van mogelijkheden om te ontdekken of het aanbod aansluit bij de behoeften van je doelgroep. Het direct testen van je aanbod bij jongeren, zoals we zien in het filmpje over Tumba, is hier een voorbeeld van. Een kleine greep van andere tools:

1e

tool

jongeren als ervaringsdeskundigen

Een verhaal uit de praktijk: studente van ImaginHeroes

Het is niet alleen voor jouw organisatie, maar ook voor jongeren zelf heel relevant om betrokken te worden bij de ontwikkeling of aanpassing van je activiteitenaanbod. Jongeren inzetten als ervaringsdeskundigen kan veel opleveren voor mogelijke aanpassingen in je aanbod.

2e

tool

co-creatie

‘None of us is as smart as all of us’ (Butterfly Works over co-creatie). Oftewel, het aanbod van je organisatie kan enorm versterkt worden wanneer de eindgebruikers worden betrokken in het ontwerp ervan. Co-creatie onderscheidt zich van andere participatieve methoden doordat de participanten niet alleen mee DENKEN in het ontwikkelings- en uitvoeringsproces, maar ook daadwerkelijk mee DOEN. Wat kan het werken met co-creatie je organisatie brengen? betrokkenheid bij de uitvoering van een project of programma door het gevoel van eigenaarschap; het resultaat van je product of programma is praktisch en toepasbaar voor die groepen voor wie het bedoeld is; samen ontwikkelen is vooral ook leuk! Je ontdekt weer nieuwe vaardigheden, kennis en kwaliteiten van elkaar en van jezelf. Lees verder over de co-creatie methode van Butterfly Works.

3e

tool

ervaringsleren als nieuwe manier om te leren

Ervaringsleren is het creëren van een specifieke situatie die de jongere in staat stelt om concrete ervaringen op te doen en hen motiveert tot reflectie op hun eigen situatie. Humanity House is een voorbeeld van een organisatie die gebruik maakt van deze methodiek. Zij maken humanitaire thema’s bespreek- en invoelbaar en inspireren hiermee jongeren om een positieve bijdrage te leveren aan een leven in vrede en vrijheid. Waarom via ervaringsleren? Jolijn Fortmann van Humanity House vertelt: ‘We willen niet dat mensen met een afstandje naar situaties kijken, maar even zelf in een vergelijkbare situatie geplaatst worden. ‘Ver van je bed’-onderwerpen komen opeens veel dichterbij, in de eigen belevingswereld. Met als resultaat: je ziet hun mening veranderen rondom de thematiek, ze kunnen zich beter inleven en worden zich meer bewust van hun eigen leven in vrede en veiligheid. Op sommige jongeren maakt het zo’n indruk, dat zij ook zelf actie willen ondernemen’. Lees verder over ervaringsleren in het ervaringsmuseum Humanity House. Laat je ook inspireren door serious games, waar spel, leren en realiteit met elkaar worden verbonden. Of lees meer over de achtergrond van ervaringsleren.

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu

8


uitdagingen: wendbaarheid van je organisatie

U U

itdagingen

UITDAGINGEN

Wendbaarheid van je organisatie Dynamisch, creatief, innovatief, flexibel. Verschillende woorden die je associeert met jongeren. Vindt jouw organisatie het belangrijk om mee te bewegen in deze cultuur? Wil je jongeren echt een plek geven in de organisatie en aansluiting vinden en behouden met je doelgroep? Hieronder lees je hoe je dit kunt doen.

Een verhaal uit de praktijk: UNOY

De vraag die UNOY zich stelt is hoe je de verschillende kenmerken en kwaliteiten van jongeren in de organisatie kunt borgen. Een relevante vraag, namelijk, in hoeverre beweeg je mee met de doelgroep, zonder de identiteit van je organisatie te verliezen? En, hoe flexibel kan en wil je je opstellen in een voortdurend beweeglijk werkveld?

9

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu


Verschillende tools:

Er zijn verschillende tools om het aanbod van jouw organisatie onder de loep te nemen en op een creatieve manier te kijken waar je kunt vernieuwen en verbeteren. Twee voorbeelden:

1e

tool

scrummethode

Fail fast, fail often and learn fast.

Doe de test! Kun jij een toren bouwen van alleen 20 sprieten spaghetti, 90 cm tape, 90 cm touw en 1 marshmallow? Regels: je hebt 18 minuten de tijd, en de marshmallow moet bovenop de toren staan! Waarom is dit zo interessant? De marshmallow challenge illustreert dat het maken van ingewikkelde constructies en bouwplannen waarin je in ĂŠĂŠn rechte lijn van a naar b wilt komen, niet perse tot het beste resultaat hoeft te leiden. Het gaat erom dat je al bouwende leert en je aanpast om te komen tot het beste resultaat. Al doende kom je er het snelst achter wat de zwakke punten en de verborgen assumpties in je plan zijn. En dat is ook de kern van de scrummethode. Scrum is een methodiek voor projectmanagement die haar ontstaan kent uit de ICT en tegenwoordig steeds meer wordt toegepast in andere sectoren. De methode kenmerkt zich door haar stapsgewijze en wendbare werkwijze. Flexibiliteit is de kern! Lees verder over de scrummethode en laat je inspireren door voorbeelden uit de praktijk: peerby, een sociale onderneming, en binnen de interactieve media.

2e

tool

waarderend onderzoek

Het waarderend onderzoek is een manier om vanuit de positieve ervaring veranderingen of aanpassingen door te voeren binnen je organisatie. Er zijn verschillende fases die je doorloopt om te komen tot verbetering: 1. De verkenningsfase: hier focussen we op datgene wat al goed gaat in de gewenste situatie. Vanuit een positieve benadering kijken we naar geleerde lessen waarbij sterke en zwakke punten worden aangestipt. Deze lessen vormen de basis om verder te leren. 2. De verbeeldingsfase: wat is precies de gewenste ervaring wanneer je organisatie optimaal gebruik maakt van de potentie van jongeren? Formuleer dit in concrete doelstellingen die in de laatste fase getest kunnen worden. 3. De vormgevingsfase: wat wil je dat de jongeren precies gaan doen, ervaren, wat wil je eruit halen? Betrek ook jongeren in deze fase om aan hen te vragen wat zij nodig hebben. 4. De testfase: aan de slag!

Wat kan ik hiermee als professional: Verschillende elementen in de scrummethode kunnen je helpen om je als organisatie flexibel op te stellen en de capaciteit van jouw doelgroep te ontdekken en te borgen in de organisatie. Allereerst is multidisciplinair leren een sleutelwoord in de scrummethode, dat wil zeggen dat verschillende kwaliteiten binnen een team aanwezig zijn en elkaar aanvullen. Ruimte laten voor aanpassingen en flexibiliteit en het actief betrekken van (nieuw) talent van jongeren en het benutten hiervan, kan de kwaliteit binnen je organisatie en aanbod ten goede komen. Ten tweede is het inbouwen van reflectiemomenten in de organisatie heel belangrijk: waar sta je in verhouding tot de resultaten die je wilt bereiken? Gebruik je de potentie die je voorhanden hebt op de juiste manier en draagt dit bij aan datgene wat je voor ogen had?

vind je meer informatie en voorbeelden over het waarderend onderzoek. Hier

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu

10


uitdagingen: vermarkten van je aanbod

U U

itdagingen

UITDAGINGEN

VERMARKTEN VAN JE AANBOD Bezuinigingen, het opheffen of terugschroeven van subsidies: maatregelen die een enorme impact kunnen hebben op het aanbod van je organisatie. Wat betekent dit voor je lopende projecten? Moet je ze op een andere manier in de markt zetten zodat er meer inkomsten uit verworven kunnen worden? Of sta je aan de start van een nieuw initiatief en wil je onafhankelijk van subsidies de markt bestormen? Een verhaal uit de praktijk: Worldmapping De werkwijze van Worldmapping is een voorbeeld van hoe je je aanbod in de markt zet. Er zijn natuurlijk verschillende manieren om een nieuw of aangepast verdienmodel voor je activiteiten te ontwikkelen. Manieren die voorbij gaan aan subsidies, of zelfs voorbij gaan aan geld. We gaan hier op twee voorbeelden in:

11

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu


1e

voorbeeld

Sociaal ondernemen

Passie voor een betere wereld in combinatie met de commerciële achtergrond van de oprichters van Worldmapping zijn aanleiding geweest om met een andere blik te kijken naar het vermarkten van hun aanbod. Jongeren betalen voor hun ervaring die een positieve impact heeft op hun eigen leven en dat van leeftijdsgenoten in ontwikkelingslanden. Worldmapping is hiermee een succesvolle organisatie. Hoe dit komt? Jetske van der Schaar van Worldmapping vertelt: “Worldmapping is opgezet als een sociale onderneming en wil haar eigen broek kunnen ophouden, los van subsidies of externe geldschieters. Hoewel dit een onzekerheid aan inkomsten betekent, dwingt het je tegelijkertijd ook om scherp aan de wind te varen. Continu checken en bijsturen”. Een flexibele opstelling dus. Met als resultaat: het aanbod klopt, sluit aan bij de doelgroep. En door deze Wat kan ik hiermee als onafhankelijkheid van regels en subsidieverstrekkers kan de organi- professional: satie zich gemakkelijk aanpassen aan de veranderde markt. De genoemde opties bieden een andere manier van kijken naar het vermarkten van je aanbod. e voorbeeld Neem hierbij wel de volgende zaken in acht: Zorg voor goede begeleiding, Een sociale onderneming is één manier. Je kunt natuurlijk ook op door mensen die net iets meer zoek naar investeerders. Asceline Groot van de ASN Bank doet van het onderwerp afweten dan suggesties: jij. Vaak levert het principe van Sponsoren maken graag een verschil in de uitvoering van een goed #durftevragen je meer op dan je idee. Zij zijn graag hoofd- of grote sponsor. van te voren durfde te denken. Fondsen hebben zeer specifieke criteria. Zorg er voor dat jouw Vraag je toekomstige doelgroep voorstel nauw aansluit bij deze criteria. met je mee te denken en aan te Banken willen hun investeringen terug zien. Zorg dus voor een geven wat zij voor jouw product economisch dichtgetimmerd plan met een helder verdienmodel. over hebben. Op deze manier heb je al vroeg betrokkenheid Crowdfunding is een alternatief om investeerders te vinden. van potentiële crowdfunders en Hoe concreter je project, des te makkelijker mensen geld geven. afnemers. Zo zorgde Fairphone Denk hierbij ook aan een inspirerende tegenprestatie voor je bijvoorbeeld eerst voor 5000 funders! afnemers van hun telefoon, om Niet alleen geld, maar ook kennis en expertise kunnen als ruilmiddaarná pas te starten met de del worden ingezet in de ontwikkeling en uitvoering van je aanbod. productie. In het artikel Nieuwe Business Modellen staat een voorbeeld van het

2

investeerders zoeken

Centrum voor Jong Ondernemerschap: ondernemers delen hun kennis en netwerk met elkaar, zonder dat er facturen geschreven worden. Ondernemers die veel kennis te delen hebben, krijgen in ruil daarvoor toegang tot een werkplek.

Lees verder over het vermarkten van je aanbod De IdealenKompas geeft tips in het vinden van de juiste financieringsvorm voor jouw idee. Het Nieuwe Groen geeft tips, inzichten en inspiratie voor ondernemers. Op Voor de wereld van morgen kun je nieuwe ideeën opdoen voor je project, brainstormen, specialisten om je heen verzamelen, en meer! In Nieuwe Businessmodellen leer je over modellen waarin ‘delen’, ‘ruilen’ en ‘creëren’ centraal staan. jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu

12


afsluiting

o

Hoe nu verder? Deze wegwijzer geeft je een kijkje in de wereld van onze deelnemers aan het leertraject Jongleren van 2012-2013. Zijn deze thema’s herkenbaar voor jou en ben je geïnspireerd geraakt door deze wegwijzer? Dan is de leergang Jongleren zeker iets voor jou.

tievan NCDO in de gaten waarop je ons gani Houdsa de website

trainingsaanbod

kunt vinden.

Heb je vragen over de leergang voor professionals van jongerenorganisaties, stuur dan een email naar Josje van de Grift of Bas Gadiot. Zij verzorgen dit leertraject en kunnen je de meest actuele informatie geven. Juli 2013

13

jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu


COLOFON Tekst Marijt Regts, Josje van de Grift, Bas Gadiot Eindredactie Kari Postma Fotografie Hollandse Hoogte Vormgeving en illustraties Yvon van Buyten Vormgeving & Ontwerp Film Refractions Met dank aan Alle gemotiveerde deelnemers en gastsprekers van het jongerenleertraject 2012-2013. En natuurlijk de jongeren van Imaginheroes, die samen met de professionals hebben meegedacht over het aanbod van hun organisatie. jongleren: sTERK AANBOD dat aansluit bij jongeren van nu

14


NCDO wegwijzer jongleren