Issuu on Google+

САРЫАРЌА САМАЛЫ

2

АЌПАРАТ

11 аќпан, сенбі, 2012 жыл www.saryarka-samaly.kz

ОБЛЫС ІРІ МЈДЕНИ ОРТАЛЫЌЌА АЙНАЛУЫ ТИІС Елбасымыз Нўрсўлтан Назарбаев еліміздегі мјдениет саласыныѕ ґркендеп дамуына ерекше кґѕіл бґлуде. Осыныѕ айќын дјлелі ретінде Ертістіѕ Павлодар ґѕіріндегі маѕызды істер жїзеге асуда. Їстіміздегі жыл облыстыѕ мјдениет саласындаєы жўмыстардыѕ жаѕаша баєытта атќарылуымен ерекшеленбек. Кїрмеуі ќиын, шешімін кїттіріп жїрген ґзекті мјселелердіѕ кґбісі оѕ шешімін табады. Атап айтќанда, Ж.Аймауытов атындаєы ќазаќ музыкалы драма театрыныѕ жас јртістерін баспанамен ќамту, облыс орталыєындаєы бірќатар ірі мјдени нысандары жґндеуден ґткізу, аймаќтаєы рухани ошаќтардыѕ материалдыќ-техникалыќ жаєдайын жаќсарту маќсатында кешенді жўмыстар атќарылмаќ. Сонымен ќатар, облыстыѕ мјдени ґміріне тыѕ серпіліс јкелетін ауќымды баєдарламалар ќабылданады. Бўл туралы облыс јкімі Ерлан Арынныѕ ќатысуымен ґткен облыстыќ мјдениет басќармасыныѕ алќа мјжілісінде белгілі болды. Баршамыздыѕ ќазыналы байлыєымыз - Тјуелсіздік десек, ќателеспеспіз. Јрбір ќазаќстандыќ їшін мјн-маєынасы ерекше болып табылатын Тјуелсіздіктіѕ 20 жылдыєын ту еткен іс-шаралардыѕ ќарасы ґткен жылы ќалыѕ болды. Оєан Павлодар жўртшылыєы куј. Айта кетерлігі, соѕєы он жылда мјдениет мекемелерініѕ саны 40 пайызєа артты. Ауыл мјдениетін кґтеруге айрыќша кґѕіл бґлінуде. Ќазаќтыѕ алтын бесігі – ауылдыќ жерлерде ґткен жылы 11 мекеме бой кґтеріп, бїгінде халыќ игілігіне жарауда. Айта кетер ќуанышты жайт, Ќашыр жјне Лебяжі аудандарында жомарт азаматтардыѕ демеушілігімен екі клуб ашылды. Былтыр 300 миллион теѕге мјдениет їйлерін техникалыќ жабдыќтауєа жўмсалєан. Дегенмен, облыстыќ мјдениет саласында јлі де болса тїйіні шешілмеген мјселелер бар. Облыстыќ мјдениет басќармасыныѕ бастыєы Ќанат Кјрімов осыларєа егжей-тегжейлі тоќталып ґтті. Алєашќысы – білікті мамандардыѕ жетіспеушілігі. Бїгінгі таѕда ґѕірдегі ауылдыќ елді мекендерде 700-ден астам клуб жјне 460 кітапхана ќызметкерлері еѕбек етеді. Олардыѕ 30 пайызєа жуыєы – 50 жастан асќан азаматтар. Тіпті, Успен, Ертіс, Ќашыр жјне Шарбаќты аудандарында жартылай еѕбек жїктемесімен жўмыс істейтін клуб меѕгерушілері бар. Облыстыќ мјдениет басќармасыныѕ бастыєы Ќанат Кјрімовтіѕ айтуынша, бўл олќылыќтар ертеѕгі кїні жўмыс сапасына, мјдени істердіѕ ќарќынына кері јсер етуі мїмкін. Осы мјселе соѕєы екі жылда Елбасыныѕ бастамасымен ќолєа алынєан «Дипломмен – ауылєа!» баєдарламасы аясында бірте-бірте шешімін табуда. 2010 жылы 10 маман еѕбек жолын ауылдыќ елді мекендерде бастаєан болса, былтыр 16 жас дипломмен ауылєа аттанєан. Ќанат Сјрсенўлы ґз сґзінде мјдениет ќызметкерлерініѕ негізгі жўмысын атќара отырып, білімін жетілдіруге оѕтайлы жаєдайлар жасалєанын айтты. Ќазіргі кезде 94 ќызметкер ґѕірдегі жоєары жјне арнаулы оќу орындарында білім алуда. Ќ.Кјрімов мјжіліске ќатысќан ќала жјне аудан јкімдерініѕ орынбасарларына оќушылар кґктемгі демалыс кезінде Г.Потанин атындаєы тарихи-ґлкетану музейіне экскурсиялар ўйымдастыру туралы ґтінішін жеткізді. Ал облыс орталыєындаєы музейлер басшыларына кґшпелі кґрмелер ґткізуді тапсырды. Жиналєан ќауым алдында сґз алєан облыстыќ Ж.Аймауытов атындаєы Ќазаќ музыкалы драма театрыныѕ директоры, ЌР еѕбек сіѕірген јртісі Мўхтархан Манап ґнер ордасыныѕ тыныс-тіршілігі туралы айта келе, кґкейінде жїрген ўсыныстарын ортаєа салды. Ол биылєы жылы ґнер ўжымын толыќтыратын бір топ жас маманды баспанамен ќамту, театрєа кґрермендерді кґптеп тарту маќсатында билеттерді сату мен жарќаєаздарды (афиша) орналастыру орындарын ќарастыру, сонымен ќатар, јртістер ќауымыныѕ жалаќысын арттыру мјселелерініѕ барын жасырмады. Ал Баянауыл аудандыќ мјдениет, тілдерді дамыту, дене шыныќтыру жјне спорт бґлімініѕ бастыєы Ќайрат Сарбасов жергілікті кітапханаєа жеке єимарат ќажет екендігін жјне оныѕ техникалыќ мїмкіндіктерін арттыру керектігі турасында ойын сабаќтады. Баяндамалар тыѕдалєан соѕ, аймаќ басшысы Ерлан Арын ґткен жылы ґѕірдіѕ мјдениет саласында атќарылєан жўмыстарєа ќанаєаттанарлыќ деген баєа берді. Сондай-аќ, облыс басшысы кґтерілген мјселелерді шешу бойынша тапсырмаларды жїктеп, бірќатар ўсыныстілектерін айтты. - Елбасыныѕ халыќќа арнаєан Жолдауында айтылєан маќсатміндеттер бірінші кезекте халыќтыѕ јл-ауќатын жасќартуєа баєытталєан. Азаматтардыѕ мјдениетсіз ґмір сїруі мїмкін емес. Сондыќтан, алда їлкен маќсаттар тўр, - деді облыс јкімі. Ерлан Мўхтарўлы аталмыш сала бойынша жасалєан жўмыс жоспарына тїзетулер енгізу ќажеттігін алєа тартып, бўл істер облыс аумаєындаєы мјдени ортаны ќалыптастыруєа баєытталуы керек екенін айтты. Сонымен ќатар, жергілікті мјдениет саласына ќатысты мјселелерді шешудіѕ оѕтайлы тетігі болып табылатын арнайы кешенді баєдарлама жасауды тапсырды. Аймаќ басшысы облыс орталыєындаєы ќазаќ ґнерініѕ ќара шаѕыраєы – Ж.Аймауытов атындаєы ќазаќ музыкалы драма театрыныѕ жас мамандарын тўрєын їймен ќамту мјселесін Мемлекет басшысыныѕ биылєы Жолдауында айтылєан ќолжетімді баспана баєдарламасы аясында шешуге болатынын жеткізді. Ал театр ќойылымдарын жарнамалайтын «Театр пункттеріне» ќатысты мјселені шешуді Павлодар ќаласыныѕ јкімі О.Ќайыргелдиновке жїктеді. Е.Арын кітапханалар жїйесініѕ жўмысын заманауи талаптарєа жетілдіру, оќырман сўранысын ґтемейтін јдебиеттерден арылу жјне музейлер ќорын бірегей жјдігерлермен їздіксіз толыќтыруды жолєа ќою керектігін ќадап айтты. Осы жылы облыста мїсіндік-экспозициялыќ ескерткіштерді тўрєызу бойынша жаѕа бастамалар ќолєа алынбаќ. Павлодар жері - тўз ґндірісімен даѕќы асќаќтаєан ґѕірлердіѕ бірі болєандыќтан, ќаламызда тўз ґндіруші ескерткішініѕ бой кґтеруі заѕды ќўбылыс болары аныќ. Сол себепті, ґѕір басшысы болашаќта Усолка мґлтек ауданында орналасатын бўл ескерткіштіѕ жобасын жасауды тапсырды. Сондайаќ, ґѕір дамуына сїбелі їлес ќосќан азаматтардыѕ ескерткіштерінен ќўралєан саябаќ та осы жылы салынады. Айта кетерлігі, аймаєымыздыѕ јдебиет саласы да кеѕ ќўлаш жаймаќ. Олай дейтініміз, їстіміздегі жылы «Ертіс» атты кґркем-јдеби журналы жарыќ кґреді. Мјдениет басќармасыныѕ 2012 жылєа арналєан стратегиялыќ жоспарын жїзеге асыру аясында облыс орталыєындаєы Естай атындаєы ќалалыќ мјдениет їйі мен С.Торайєыров атындаєы облыстыќ кітапханасында кїрделі жґндеу жўмыстары жїргізіледі. Облыс јкімі жауапты органдарєа жобалыќ сметалыќ ќўжаттарды жасауды жїктеді. Сонымен ќатар, 2013 жылы аталып ґтілетін Павлодар облысыныѕ 75 жылдыќ мерейтойына орай ўйымдастырылатын шаралар баєдарламаларын жасауєа тапсырмалар берілді. Аќмарал ЕСІМХАНОВА.

«Индустриялыќ-инновациялыќ даму шеѕберіндегі жобалардыѕ јлеуметтік маѕызы шексіз. Бўл баєдарлама экономиканы жаѕєыртудыѕ басты баєдары болып ќала береді. Барлыќ мемлекеттік органдар бўл жўмысты ґздерініѕ негізгі ќызметі деп есептеуі тиіс». Елбасы Н.Назарбаевтыѕ Ќазаќстан халќына биылєы Жолдауынан.

ФАРМАЦЕВТИКА САЛАСЫНЫЅ АЛПАУЫТЫ мемлекет ќолдауыныѕ арќасында табысты жобаларды жїзеге асыруда Бїгінде «инновация» сґзі ешкімге таѕсыќ емес. Бўл ўєым соѕєы жылдарда ел экономикасыныѕ ќарќынды дамуыныѕ негізіне айналып отыр. Табысты іс жїргізіп, бјсекеге ќабілетті боламын деген јрбір кјсіпорын инновациялыќ жобаларєа иек артуды їйренді. Бїгінгі кїнмен єана ґмір сїрмей, болашаќты баєамдайтын болды. Сондай компаниялардыѕ бірі јрі бірегейі - еліміздегі фармацевтика саласыныѕ кґшбасшылары ќатарынан саналатын «Ромат» холдингі. Жалпы, Ќазаќстан экономикасыныѕ басќа да салалары сияќты, фармацевтика да дамудыѕ даѕєыл жолына тїсіп келеді. Бўдан отандыќ медициналыќ препараттар мен дјрі-дјрмектер ґндірісініѕ болашаєы зор екендігін байќауєа болады. Бўл ретте, «Ромат» компаниясыныѕ алар орны ерекше. Атап ґтерлігі, ќазіргі кезде онда мемлекет ќолдауыныѕ арќасында жалпы ќўны 60 миллион АЌШ доллары болатын їш ауќымды жоба жїзеге асырылуда.

БИЗНЕСТІЅ ЖОЛ КАРТАСЫ-2020

Биыл - компанияныѕ ќўрылєанына жиырма жыл. Ел Тјуелсіздігімен ќатар тїлеген кјсіпорын аталмыш уаќыттыѕ ішінде таѕ ќаларлыќ табыстарєа жетті. Жалєыз дјріханадан басталєан шаєын бизнес бїгінде ќўрылымдыќ жаєынан ТМД кґлемінде бірегей алпауыт фармацевтикалыќ холдингке айналып отыр. Бірегей болатыны сол, мўнда медициналыќ дјрі-дјрмектерді јзірлеп, ґндіруден бастап, тўтынушыєа жеткізуге дейінгі їрдіс жолєа ќойылєан. «Ромат» елімізде алєашќылардыѕ бірі болып ИСО 9001-2001 халыќаралыќ сапа менеджменті жїйесін енгізді. Бїгінде мўнда емдік препараттардыѕ екі жїзге жуыќ аталымы шыєарылады. Олардыѕ басым бґлігі ґмірлік маѕызды, јлеуметтік мјнге ие дјрі-дјрмектер. Компания иелігінде ќазіргі заманєы жоєары технологиялыќ ќўрал-жабдыќтармен жараќтандырылєан їш ірі зауыт бар. Оныѕ бірі - Павлодар ќаласында орналасќан фармацевтикалыќ зауыт. Бўл - халыќаралыќ GMP (Good Manufacturing Praktice) талаптарына сай ќўрылєан Ќазаќстандаєы алєашќы ґндіріс орны. Онда тїрлі терапиялыќ топтарєа жататын жїрекќан тамырлары, туберкулезге, диабетке ќарсы препараттар, басќа да кґптеген дјрі-дјрмектер ґндіріледі. Ал компанияныѕ ќалєан екі зауыты Семей ќаласында орын тепкен. Бірі - бірегей медициналыќ препараттарды, екіншісі - тїрлі медициналыќ ќўралдарды ґндіреді. «Ромат» холдингініѕ еліміздіѕ ірі ќалаларында орналасќан 18 филиалы бар. 2006 жылы Ќытай елініѕ Бейжіѕ ќаласында ґкілдігі ашылєан. Алайда, компания басшылыєы мўнымен тоќтап ќалмаќ емес. «Болашаќта Ресей астанасы Мјскеу ќаласында ґз филиалымызды ашу жоспарда бар», - дейді «Ромат» фармацевтикалыќ холдингініѕ басшысы Тўрарбек Раќыш. Атап ґтерлігі, компанияныѕ ґнім кґлемі жыл санап артып келеді. Ґткен жылы бўл кґрсеткіш 1,061 миллиард теѕгені ќўрады. Бўл - 2010 жылмен салыстырєанда 9 пайызєа жоєары. Холдинг ќўрамында єылыми-зерттеу химияфармацевтикалыќ орталыќ жўмыс істейді. Мўнда елімізге танымал білікті мамандар ќызмет етуде. Олар ґндірісте бар медициналыќ препараттардыѕ сапасын арттырып, дјрі-дјрмектердіѕ жаѕа тїрін ойлап табу жолында еѕбектенуде. Зерттеу орталыєы мамандарыныѕ соѕєы жетістігі – жаќын шетелдерде патенттелген туберкулезге ќарсы жаѕа препарат. «Оныѕ нјтижелілігі жоєары. Мысалы, 2007 жылдан бері елімізде туберкулез ауруына шалдыќќандардыѕ ќатары 26 пайызєа тґмендеген. Бўєан біздіѕ дјрілеріміздіѕ септігі де тиіп отырєандыєын атап ґткен жґн», - дейді Т.Раќыш. 2010 жылы «Ромат» компаниясыныѕ їш бірдей жобасы мемлекеттік їдемелі индустриялыќ-инновациялыќ даму баєдарламасыныѕ ќўрамына енді. Оєан сјйкес, Павлодар ќаласындаєы медициналыќ зауыт ќайта ќалпына келтірілмек. Бўл маќсатќа 2,4 млрд. теѕге инвестиция тартылып отыр. Екінші жоба – облыс орталыєындаєы фармацевтикалыќ зауыт ќўрылысы. Оныѕ жалпы ќўны 2 775 миллион теѕгені ќўрайды. Ќўрылыс жўмыстарыныѕ 85 пайызы аяќталєан. Бїгінде аталмыш жоба «Ґнімділік - 2020» баєдарламасына ќатысуда. Оєан сјйкес, кешенді жоба сараптамасы бойынша шыєындардыѕ орны толтырылєан. Келесі жоба Семей ќаласында жїзеге асырылмаќ. Ондаєы медициналыќ препараттар зауыты ќайта ќалпына келтірілуде. Инвестиция ќўны – 4 530 миллион теѕге. Компания басшылыєы бўл жобаны да «Ґнімділік - 2020» баєдарламасына ўсынып отыр. «Аталєан їш жоба ґнім кґлемін он есеге дейін арттыруєа мїмкіндік береді. Онымен ќоса, компанияныѕ экспорттыќ јлеуеті едјуір жоєарылай тїспек. Алты жїзге жуыќ ќосымша жўмыс орны ашылады. Осы арќылы біз дамудыѕ жаѕа кезеѕіне аяќ басќалы отырмыз. Жоспардаєы жобалар уаќытылы іске

Суреттерді тїсірген Т.НЎРЄАЗЫ

Билік

ќосылатындыєын сеніммен айта аламын. Мўныѕ барлыєы - мемлекет ќолдауыныѕ арќасы. Жалпы, бїгінде елімізде бизнесті ќолдаудыѕ жїзден астам тетігі бар. Осыныѕ барлыєын кјсіпкерлер тиімді пайдалана

білуі ќажет», дейді Тўрарбек Јмірханўлы. Атап ґтерлігі, Павлодар ќаласындаєы зауыттар келесі жылдыѕ аяќ шенінде іске ќосылады деп кїтілуде. Холдинг басшылыєы бўл айтулы кїнді Тјуелсіздік мерекесіне сјйкес-тендіреміз деп отыр. Ал Семей ќаласындаєы жоба 2014 жылы пайдалануєа берілмек. Сондай-аќ, «Ромат» компаниясы «Бизнестіѕ жол картасы - 2020» баєдарламасыныѕ кјсіпкерлік секторды сауыќтыру баєыты бойынша ортаќ ќаржыландыруєа ќол жеткізіп отыр. Оєан сјйкес сыйаќы мґлшерін ґтеу бойынша шыєынныѕ жартысын мемлекет субсидияламаќ. Павлодарлыќ холдинг АЌШ, Ќытай, Їндістан, Германия, Ўлыбритания елдерініѕ јлемге јйгілі 160 фармацевтикалыќ компания-ларымен тікелей јріптестік ќарым-ќатынас орнатќан. Данияр ЖЎМАДІЛОВ.


САРЫАРЌА САМАЛЫ

11 аќпан, сенбі, 2012 жыл

ЖОЛДАУ

3

ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЅ ПРЕЗИДЕНТІ – ЎЛТ КҐШБАСШЫСЫ Н.Ј.НАЗАРБАЕВТЫЅ ЌАЗАЌСТАН ХАЛЌЫНА ЖОЛДАУЫ ЈЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫЌ ЖАЅЄЫРТУ – ЌАЗАЌСТАН ДАМУЫНЫЅ БАСТЫ БАЄЫТЫ

АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫЄЫН ДАМЫТУ

Азыќ-тїлікке деген ќажеттілік јлемде жыл сайын есе беретін болады. Бізге бўл мїмкіндікті жіберіп алуєа болмайды. Ќазаќстанныѕ аграрлыќ секторы їлкен экспорттыќ мїмкіндіктерге жјне инновациялар енгізу їшін жоєары јлеуетке ие. Нўрсўлтан НАЗАРБАЕВ.

Ауыл шаруашылыєында агроґндірістік кешенді 2014 жылєа дейін дамыту жґніндегі салалыќ баєдарлама жїзеге асырылуда ЭКСПОРТТЫЌ МЇМКІНДІКТЕР Ауыл шаруашылыєыныѕ жалпы ґнімі

Мал шаруашылыєы:

27% -єа ўлєайды 2 трлн. теѕгеден асып тїсті.

2011 жылдан АҐК-те мїйізді ірі ќара мал етін ґндіру бойынша экспорттыќ јлеуетті дамыту жґнінен кеѕ ауќымды жоба жїзеге асырыла бастады

6,8 мыѕ доллар болды Орташа айлыќ жалаќы 40 мыѕ теѕгеден асты Еѕбек ґнімділігі 1 адамєа

Асыл тўќымды мал ґсіруді халыќаралыќ талаптарєа сјйкес келтіруі тиіс заѕ ќабылданды

17,7

мыѕ бордаќы-орынєа арналєан бордаќылау алаѕдары ќўрылысы ќаржыландырылды мыѕ бас мїйізді ірі ќара мал јкелінді Ет баєытындаєы

Бїкілјлемдік экономикалыќ форумныѕ жаћандыќ бјсекеге ќабілеттілігі баєамы бойынша, «Аграрлыќ

13

49-шы

саясаттыѕ ауыртпалыєы» кґрсеткіші жґнінен 2011 жылы Ќазаќстан пунктке кґтеріліп, орын алды Іс жїзінде азыќ-тїліктіѕ барлыќ тїрі бойынша ішкі рыноктыѕ сўранысы ќанаєаттандырылды

13,5

2011 жылы агроќўрылымдарда мал саны мўнша %-єа ўлєайды:

28

Осындай баєыттар бойынша мына таќылеттес жоба енгізілді: тауарлы-сїт фермаларын, бордаќылау алаѕдары мен ќўс фабрикалары желісін дамыту, ет ґѕдеу кешендерініѕ, астыќ жјне кґкґніс саќтау ќоймаларыныѕ ќўрылысы, ауыл шаруашылыєы техникаларын ќўрастыру, астыќты тереѕдетіп ґѕдеу, биязы жїн ґѕдеу, тамшылатып суару жїйелері мен астыќ экспорты инфраќўрылымдарын дамыту.

1218 -ден астам жаѕа жўмыс орындары ќўрылды 2011 жылдыѕ басына ќарай Ќазаќстанда 193 540 ауыл шаруашылыєы ќўрылымдары жўмыс істеді 2011 жылдыѕ IIІ тоќсанында ауыл шаруашылыєында 2,2 млн. адам жўмыс істеді. 2012 жылы АҐК-ті дамытуєа 221,7 млрд. теѕге, оныѕ ішінде: ґсімдік шаруашылыєына 36,9 млрд. теѕге (62,8%-єа ўлєайєан) 2 жыл мал шаруашылыєына 29,8 млрд. теѕге (11%-єа ўлєайєан) 2012

мїйізді ірі ќара мал ...........................................................

ќой мен ешкі .....................................................

жылќы

Аталєан жобалардыѕ арќасында

2012 жылєы Жолдауєа сјйкес аталєан ґлшемдер бойынша жўмыс жалєастырылатын болады ЗАЙМДАРДЫ КЕПІЛДЕНДІРУ МЕН САЌТАНДЫРУ Ќаржылыќ институттар алдындаєы міндеттемелерді кепілдендіретін ґѕірлік ќорлар ќўру болжануда. Аталєан тетік мыналарды ќамтамасыз етуге мїмкіндік береді: кредиторлар тарапынан займшыларєа талаптар деѕгейін тґмендету; ґѕірлердіѕ ресурстар тартуєа экономикалыќ себепкерлігі мен ќызыєушылыєын арттыру; ќаржы мекемелерініѕ АҐК-ті кредиттеу мен инвестициялауєа ќызыєушылыєын жоєарылату; 2013-2015 жылдар бюджетінде кґлемі мыѕ га болатын ўсаќ жјне орта ауыл шаруашылыєы

ќўс

.............................

................

Агроќўрылымдарда ет ґндірісі

5,5% -єа, сїт 10% -єа ґсті 183 бірлікке ўлєайды

Асыл тўќымды шаруашылыќтар саны

Республикада етті мїйізді ірі ќара мал баєасыныѕ индекстік жїйесін енгізу, асыл тўќымды мал ґсіру бойынша бірќатар функцияларды бере отырып, ќоєамдыќ бірлестіктер ќўру, мал шаруашылыєы ќожалыќтарында селекциялы-асыл тўќымды жўмыстар жїргізу жґніндегі шыєындарды субсидиялау ќарастырылады

Астыќ: 2011 жылы шамамен осыншама экспортталды:

1

ќўрылымдарына кепілдендірілген займ ќаржы ќарастыру жоспарланєан.

млн. тонна астыќ

Оныѕ ішінде:

3,5 млн. тонна таза тїрінде 2,7 млн. тонна ўн астыќ эквивалентінде

Ќазаќстан астыєы јлемніѕ 70-тен астам еліне сатылады АСТЫЌ САЛАСЫН ЎЙЫМДАСТЫРУ МЕН ЌЎРЫЛЫМДАУ

1

Орталыќ Азия

Закавказье

Астыќ саќтау сыйымдылыєын млн. тоннаєа ќосымша ўлєайту мјселесі ќарастырылып, нјтижесінде сыйымдылыќтыѕ жалпы кґлемі млн. тоннаны ќўрайды 2013 жылдан астыќ ґндіруге бґлінетін субсидияларды мыналарєа ќайта баєдарлау ќарастырылады:

23,6

лизингтік баєдарламаларды арзандату, ауыл шаруашылыєы тауарларын ґндірушілерді кредиттеуді кепілдендіру, маусымдыќ жўмыстар жїргізу, ауылшаруашылыќ ґнімдерін кепілді сатып алу. Астыќ таситын вагондар тапшылыєы проблемаларын шешу їшін: ќазаќстандыќ жјне ресейлік тараптардыѕ ќатысуымен астыќ тасу бойынша бірлескен кґлік компанияларын ќўру мјселесі ќарастырылуда, ґзіміздіѕ астыќ таситын вагондарды шыєаруды ўлєайту бойынша шаралар ќабылдануда. Біртўтас астыќ холдингін ќўру мына мјселелерді шешуге мїмкіндік береді: экспорт жјне кґлік логистикасы инфраќўрылымдарын дамыту; займдарды пролонгациялау жјне ќарыздарды ќайта ќўрылымдау жолымен ауыл шаруашылыєы ќўрылымдарыныѕ ќаржы жаєдайын сауыќтыру; астыќ сатуды CIF шартымен ўйымдастыру (соѕєы алушыєа дейін делдалдарсыз жеткізу).

Ќытай

Ґткізу рыногыныѕ жаѕа басымдыќтары Иран Ауєанстан

Оѕтїстік-Шыєыс Азия

Ќазаќстан астыєын дјстїрлі импорттаушылар

Ќазаќстанныѕ, Јзербайжанныѕ, Иранныѕ, Латвияныѕ порттарында салынєан жјне істеп тўрєан астыќ терминалдары Тїркіменстан арќылы Иранєа Ќытай баєытындаєы темір жол ќўрылысы аяќталды. Бўл астыќ пен ўн экспортын Тїркіменстан, Иран, Таяу Шыєыс елдеріне, Ќытай жјне оныѕ аумаєы арќылы Оѕтїстік-Шыєыс Азия елдеріне ўлєайтуєа мїмкіндік береді.

МАЛ ШАРУАШЫЛЫЄЫН ДАМЫТУ АҐК-ті 2014 жылєа дейін дамытудыѕ салалыќ баєдарламасына жемазыќ даќылдары егіс алаѕдарын кеѕейту бойынша шаралар ќарастыратын ґзгерістер мен толыќтырулар енгізу жоспарлануда Шалєайдаєы мал шаруашылыєын, оныѕ ішінде ќой шаруашылыєын ќалпына келтіру жјне дамыту жоспарлануда. Бірінші кезеѕде шахталыќ жјне дґѕгелек ќўдыќтар ќалпына келтірілетін болады, екіншісінде жайылымдарды жаќсарту жїргізілетін болады.


САРЫАРЌА САМАЛЫ

4

ЌОЄАМ

11 аќпан, сенбі, 2012 жыл www.saryarka-samaly.kz

«Меніѕ тапсырмам бойынша Їкімет ќаєидатты тїрде жаѕа жўмысќа тартуды ќамтамасыз етудіѕ баєдарл��масын бекітті. Онда їш маѕызды міндет ќойылєан. Біріншіден, оќыту мен жўмысќа орналасуєа септесудіѕ тиімді жїйесін жасау. Екіншіден, ауылдыќ жердегі кјсіпкерлікті дамытуєа септесу. Їшіншіден, еѕбек ресурстарыныѕ жинаќылыєы, Ќазаќстанныѕ экономикалыќ тўрєыдан белсенді орталыќтарында жўмысќа орналастыруєа басымдыќ беру».

ÏÒÀ

ЌР Президентініѕ биылєы Жолдауынан.

ЖАЛЄАСАДЫ

Дїйім жўрт болып Елбасы Н.Назарбаевтыѕ биылєы Жолдауын тыѕдадыќ. Ќўжатта Мемлекеттіѕ јлеуметтік – экономикалыќ дамуыныѕ наќты маќсат-міндеттері айќындалды. Халыќты жўмыспен ќамту, ќолжетімді баспана, ауыл шаруашылыєын ґркендету, денсаулыќ саќтау, білім беруді жетілдіру жјне таєы да басќа салаларды ќамтыєан Жолдау болашаќќа айќын баєдар, аныќ жол сілтеді. Железиндіктер Мемлекет басшысы жїктеген тапсырмаларды орындауєа јлдеќашан кірісіп кетті.

Ж

олдауда халыќтыѕ тўраќты жўмыспен ќамтамасыз етілуіне айрыќша кґѕіл бґлінген. Жалпы, дјл осы маќсаттаєы жўмыстар былтырдан бері ґз жемісін беруде. Мјселен, ґткен жылы «Жўмыспен ќамту - 2020» баєдарламасы шеѕберінде Железин ауданыныѕ 102 тўрєыны кјсіптік білім алды. Олардыѕ 22-сі кјсіби дайындыќтан ґтсе, 65-і ќайта дайындыќ курстарын тјмамдады. Ќалєан 15-і кјсіби біліктілігін арттырды. Бїгінгі таѕда баєдарлама бойынша білім алєан 74 тўрєын жўмыспен ќамтылды. Мемлекет ќазынасынан бґлінген 2,4 миллион теѕгеге 27 јлеуметтік жўмыс орны ашылды. Осы жылдыѕ 1 аќпанынан бастап 20 адам аспаз жјне тракторшы мамандыќтары бойынша кјсіптік білім алуєа баєытталды. Сондай-аќ, тракторшы-машинист мамандыєы бойынша 10 адам біліктілігін арттыруєа жіберілді. Ауылдыќ жерлердегі кјсіпкерлікті дамыту баєытында 41,38 миллион теѕгеге 19 шаєын несие берілді. Осы баєыттаєы жўмыстарды жетілдіру маќсатында жыл басынан бері 60 ґтініш келіп тїскен. Ал

Ќашыр ауданыныѕ тўрєындары «Жўмыспен ќамту-2020» баєдарламасыныѕ игілігін кґруде. Тўраќты жўмыспен ќамтылєан азаматтардыѕ басым бґлігі ґѕірдегі сўранысќа ие мамандыќтар бойынша кјсіптік білім алып, біліктілігін арттырєан. Баєдарламаныѕ алєашќы баєыты бойынша 120 тўрєын кјсіптік білім алса, 40 азамат техник, бухгалтер, аудармашы, электрмен дјнекерлеуші сынды мамандыќ тїрлері бойынша дайындыќ курстарынан ґтті. Ќайта даярлау курстарымен ќамтылєандар саны – 65. Айта кетерлігі, олардыѕ 74 пайызы «екі ќолєа бір кїрек» тапќан. Біліктілікті арттыру курстарын тјмамдаєан 15 тўлєа «Д» жјне «Е»

мал шаруашылыєын ґркендетуге байланысты 53 ґтініш тіркеліпті. Железинка, Жаѕа жўлдыз, Алакґл жјне Береговой ауылдарында 8 тўрєын їй пайдалануєа берілді. Ќазаќстандыќтарды аќпараттыќ технологияларды белсендірек игеруге шаќырєан ел Президентініѕ тапсырмасын орындауєа Железин ауданында толыќтай мїмкіндік бар. Аудан бойынша интернет желісіне ќосылєан «Мегалайн» абоненттерініѕ саны 466-єа жетті. Биыл «Ќазаќтелеком» акционерлік ќоєамы Тереѕкґл ауылынан Железинка ауылына дейінгі интернеттіѕ жылдамдыєын арттырып, сапасын жаќсартатын желі тартпаќ. Бўл – Жолдау жїктеген маќсат-міндеттерді орындауєа баєытталєан шаралардыѕ бірі. Ќўжаттаєы жетінші басымдыќ – еліміздегі адами капиталдыѕ сапасын арттыру маќсатында да ауданда біршама жўмыстар атќарылмаќ. Бўл ретте, білім беру мјселесі маѕызды болып отыр. Бїгінгі таѕда Железин ауданындаєы 36 мектепте 633 мўєалім еѕбек етеді. Олардыѕ 75,5 пайызы жоєары білімді педагогтар. 2011 жылєы ўлттыќ бірыѕєай тестілеу

кґрсеткіші бойынша орташа бал 94,6-ны ќўрайды. Ґѕірде осы баєытта таєы да бірќатар жўмыстар атќарылады. Денсаулыќ саќтау саласындаєы жўмыстар да кґѕілге ќуаныш ўялатады. «Саламатты Ќазаќстан» мемлекеттік баєдарламасыныѕ аясында Ујлиханов ауылында жаѕа медициналыќ орталыќ пайдалануєа берілді. Сонымен ќатар, аудандыќ орталыќ аурухана жаѕа ќўрылєылармен ќамтылып, їш жаѕа жедел жјрдем кґлігі берілді. Осы жылы ауыл шаруашылыєы саласы да дамудыѕ даѕєыл жолына тїспек. Железин ауданында аталмыш баєытта тыѕ ґзгерістер, кґптеген жаѕалыќтар орын алуда. Ґткен жылы аймаќтаєы «Самўрыќ и К» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі кґкґніс егілетін 60 гектар аумаќты игеріп, ґнім ґсіруге 45 миллион теѕге жўмсап, мол ґнім алды. Серіктестік басшысы биыл осы маќсатта 60 миллион теѕге жўмсауды жґн деп тауыпты. Железин ауданында Жолдау жїктеген маќсат-міндеттер осылайша жїзеге асырылуда. Фархат ЈМІРЕНОВ, Железин ауданы.

ТЎРЄЫНДАРЄА ЗОР КҐМЕК санатындаєы жїргізуші мамандыєына ие болып, жўмысын жалєастыруда. Ал биылєы жылы кјсіби біліктілігін арттыруєа 45 адам ґтініш білдіріпті. Оќу їрдісі жуыќ арада басталады деп жоспарлануда. Ауылдыќ жерлердегі кјсіпкерлікті дамыту баєыты бойынша несие алєан 16 тўрєын ќазіргі кезде ґз ісін дґѕгелетуде. 2012 жылы жеке бизнесін ашуєа ауылдыќ 22 азамат ниет білдіріпті. Баєдарламаныѕ їшінші баєыты бойынша атќарылєан

84 МЫЅ АЗАМАТ Дјл осыншама ќазаќстандыќ былтыр «Жўмыспен ќамту2020» баєдарламасына ќатысќан. Бўл туралы Еѕбек жјне халыќты јлеуметтік ќорєау министрлігініѕ басшысы Гїлшара Јбдіхалыќова жуырда ґткен баєдарлама ќорытындысына арналєан алќа мјжілісінде мјлім етті. - 2012 жылєы 1 ќаѕтардаєы жаєдай бойынша баєдарламаєа ќатысуєа ниет білдіргендердіѕ саны 84,1 мыѕ адамды ќўрады. Оныѕ ішінде 58,6 мыѕы

жўмыс нјтижесі де кґѕіл кґншітерлік. Ауданныѕ экономикалыќ јлеуеті тґмен елді мекендерініѕ тўрєындарын дамыєан ауылдарєа кґшіру маќсатында 23 тўрєын їйдіѕ ќўрылысы толыќ аяќталєан. Олар Береговой, Калиновка жјне Тереѕкґл ауылдарында бой кґтерді. Аудандыќ жўмыспен ќамту орталыєы мамандарыныѕ айтуынша, отбасыларды кґшіру жуыќ арада жїзеге асырылмаќ. Аќмарал ЕСІМХАНОВА.

баєдарламаєа ќатысуєа ќызыєушылыќ танытып, јлеуметтік келісімшартќа ќол ќойєан. Кјсіби білім берумен 69,3 мыѕ адам ќамтылып, оныѕ 31 мыѕы оќуын аяќтады. Ал 16 мыѕы тўраќты жўмыс орындарына тўрды», - деді министр. 16,2 мыѕ жўмыссыз азамат јлеуметтік жўмыс орындарында еѕбекпен ќамтылды. Жаѕадан ашылєан жўмыс орындарына 38 мыѕнан астам адам орналастырылды. Сонымен ќатар, 1,5 мыѕєа жуыќ баєдарламаєа ќатысушысы шаєын несиелерге ќол жеткізді. Ґз тілшіміз.

Ауыл шаруашылыєы

АСЫЛ ТЎЌЫМДЫ МАЛ БАСЫ КҐБЕЮДЕ Облыста асыл тўќымды мал шаруашылыєын дамыту баєытында ауќымды шаруалар жїзеге асырылуда. Аймаќтыќ баєдарламаєа сјйкес, бїгінде «асыл тўќымды мал шаруашылыєы» мјртебесіне ие шаруашылыќ ќўрылымдарыныѕ саны кґбейтілуде. Жаќында Железин ауданында бўл санатќа таєы 3

шаруашылыќ енді. Олар белгіленген талаптарєа сай болып, аттестаттаудан сјтті ґткен. «Бїгінгі кїні ауданныѕ фермаларында 23 мыѕнан астам ірі ќара мал бар. Дегенмен, олардыѕ басым бґлігініѕ тўќымы азєан. Бўєан дейін етті-сїтті сиырларды кґбейту жўмыстарымен екі ферма айналысып

келген еді. Енді олардыѕ ќатарына ќазаќтыѕ аќ бас асыл тўќымды малдарын кґбейтумен шўєылданатын Еркен Раќышев пен Талєат Халыќовтыѕ шаруашылыќтары ќосылды. Сондай-аќ, «Пшеничников» шаруа ќожалыєы аќ басты тўќымды шошќаларды ґсіретін болды»,- дейді аудан јкімініѕ орынбасары Б.Аужанов. Јзірлеген - М.ЌАПАНЎЛЫ.

ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ

ЖЕМІСТІ ЖЎМЫСТАР

АПТЫFЫ

БАЛАЅЫЗ АУЫРМАСЫН ДЕСЕЅІЗ... Халыќ ќалаулылары дабыл ќаєуда. Бїгінде ата-аналардыѕ кґбі балаларыныѕ денсаулыєына ґздері зиян келтіріп жатыр, дейді депутаттар. Ќалай дейсіздер єой? Жалєан медициналыќ аныќтама жасатып, ўлќыздарын дене шыныќтыру сабаєынан босатып алатын фактілер жиі кездеседі. Ќимыл-ќозєалыстыѕ аздыєынан жјне дўрыс тамаќтанбау салдарынан јрбір екінші бала тїрлі ауру-сырќауєа шалдыќќан. Атаананыѕ балаєа деген мўндай «махаббаты» кімге керек? Бўл - жаѕа сайланєан Мјжілістіѕ екінші отырысында кґтерілген мјселелердіѕ бірі. Жалпы, депутаттардыѕ белсенділігі арта тїскенін атап ґткен жґн. Орынтаќтарына јбден орныєып, жўмыстарына толыќ кірісе бастаєан сыѕайлы. Осы аптада ґткен мјжілісте олар он екі мјселе ќарап, алєашќы заѕ жобаларын ќабылдады. Жиында ќызу талќылау болмаєанымен, депутаттыќ сауал жолдаєандардыѕ ќатары кґбейіпті. Ал коммунистер мен аќжолдыќтар бўл жолы да їнсіз ќалєан. Мјжілістіѕ келесі отырыстарына кїш жинап жатќан шыєар, кім білсін...

СЕНГЕН ЌОЙЫМ СЕН БОЛСАЅ... Шеніне сеніп, шектен шыќќан шенеуніктерге ќатысты дау-дамайлар аз болєан жоќ. Осы аптада солардыѕ ќатары таєы біреуге толыќты. Ќаржы полициясы еліміздіѕ Кедендік баќылау комитетініѕ бўрынєы басшысы Серік Баймаєанбетовтіѕ їстінен ќылмыстыќ іс ќозєады. Бір емес, екі бірдей бап бойынша. Ол ќызметтік бабын асыра пайдалану жјне аса ірі кґлемде пара алу фактісі бойынша ўсталєан. ЌР Экономикалыќ ќылмысќа жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес агенттігініѕ ресми ґкілдерініѕ мјліметінше, кїдікті бїгінде уаќытша ўстау абаќтысында ќамауда. Атап ґтерлігі, С.Баймаєанбетов комитет тґраєалыєына ґткен жылдыѕ мамыр айында єана таєайындалєан болатын. Оєан басшы ретінде жїктелген басты міндет - аталмыш саладаєы жемќорлыќты жою еді. Бір ќызыєы, ґткен аптада жылдыќ ќорытындыны жария еткен ол пара алєаны їшін ќырыќтан астам кеденшініѕ жўмыстан ќуылєандыєын мјлімдеген. Ґзініѕ де кґп ўзамай бўл тізімге ќосыларын кім білген?

РАЌЫМШЫЛЫЌТЫЅ «РАХАТЫ» Біреуге кїлкі, біреуге тїрпі. Јдетте, ќўќыќ ќорєаушылар жасырынып жїрген ќылмыскерлерді ќамауєа алу їшін іздестірсе, ќызылордалыќ полицейлер керісінше босату їшін шарќ ўрып жїр. Кезінде «тауып алсаќ ќамаймыз» деген іздеудегі кїдіктілерді енді «раќымшылыќќа іліктіѕдер, ќашпаѕдар» деп їгіттеп јлек. Жалпы, аталмыш ґѕірде жеѕіл-желпі тјртіп бўзушылыќќа жол беріп, жауапкершіліктен жалтарып жїрген он алты кїдікті бар кґрінеді. Алайда, олар ел Тјуелсіздігініѕ 20 жылдыєына орай раќымшылыќќа ілігіпті. Оєан ќарамастан, неге екендігі белгісіз, аталєан кїдіктілер тјртіп саќшыларынан јлі ќашып жїр екен. Ќызыќ. Саралап ќарасаѕ, ойєа ќонымсыз дїние. Ўсталмаєаны былай тўрсын, сот шешімі шыєарылмаєан, яєни заѕ жїзінде сотталмаєан азаматтарєа ќалай раќымшылыќ жасауєа болады? Тїсініксіз. Не дегенмен, кїдіктілер жаќын кїндері ішкі істер органдарына келіп, тиісті арыздарын жазбаса, раќымшылыќтан айырылып ќалулары мїмкін. Демек, ќазір олар ќўќыќ ќорєаушылардан емес, ґз бостандыќтарынан ќашып жїр.

ЖОЛ ПОЛИЦЕЙІНІЅ ОРНЫНА - БЕЙНЕКАМЕРА Еліміздіѕ жол полициясы комитеті сау бастарына саќина тілеп алєан сияќты. Ќўзырлы орган «жолда жїру ережелеріне ќатысты заѕ жобасына ґзгерістер мен толыќтырулар енгізу їшін тўрєындардыѕ кез-келген ґтініш-тілегін ќабылдаймыз» деп жариялаєан болатын. Кґп ўзамай бўл бастамаларына ґздері де ґкінген шыєар. «Жол саќшыларына пара беруден шаршадыќ» деген алматылыќ жїргізушілер оларды бейне баќылау камераларымен алмастыру ќажет деген талап ќоюда. Ал Алматы ќаласы жол полициясы басќармасыныѕ басшылыєы бар кінј жїргізушілердіѕ ґздерінде екендігін алєа тартып отыр. Олардыѕ айтуынша, халыќ ґздері пара ўсынып жол саќшыларын тїзу жолдан тайдырады. Јрине, ґз ќолымен беріп тўрєан аќшаны (мейлі ол пара болсын) ќалай алмайсыѕ? Керемет логика.

«ДАУДЫЅ БАСЫ ДАЙРАБАЙДЫЅ КҐК СИЫРЫ»

Ресей мен Батыс елдері Сирия їшін араздасып ќалды. Оєан БЎЎ Ќауіпсіздік кеѕесініѕ Сирия билігін айыптайтын ќарарды ќабылдауына Ќытай мен Ресейдіѕ ќарсы шыєуы себеп болып отыр. Кеѕестіѕ тўраќты мїшелері болып есептелетін аталмыш екі елдіѕ басшылыєы бўл ќарардыѕ ќарсыласушы тараптардыѕ мїдделерін теѕ дјрежеде ќарастырмайтындыєын мјлімдеп отыр. Мўныѕ Батыс елдеріне ўнамаєандыєы аныќ. Олар Сирия Президенті Башар Асадќа ќарсы ќысымды кїшейтудіѕ басќа жолдарын іздейтіндіктерін мјлімдеуде. АЌШ-тыѕ БЎЎ-даєы тўраќты ґкілі Сьюзан Райс «Кремль ќанішер диктатордыѕ жаєына шыќты. Біраќ, кейін бўл їшін ґкінетін кезі келеді», - деп салєан. Ал солтїстік кґршіміздіѕ сыртќы істер министрі Сергей Лавров Батыс лидерлерініѕ айыптауларын долылыќќа теѕеп отыр. Оныѕ айтуынша, мўндай мјселеде ашуєа бой алдыруєа болмайды. Алайда, халыќќа мўны тїсіндіру ќиын. Тїркия, Ливия сияќты кґптеген елдерде тўрєындар Ресей елшіліктеріне шабуыл жасады. Енді ресейлік билік бўл мјселеніѕ тез арада шешілуіне мїдделі болып отыр. Осы аптада С.Лавров Сирияда болып ел Президентімен жїздесті. Бўдан кейін Ресей дипломаты Башар Асадтыѕ елдегі барлыќ саяси кїштермен диалог жїргізуге дайын екендігін жјне жаѕа конституция бойынша референдум ґтетін мерзімді жариялайтындыєын мјлімдеді. Президенттіѕ отставкаєа кетуімен ќатар, Сирия билігініѕ ќарсыластары дјл осы негізгі заѕды ґзгертуді талап еткен болатын. Естеріѕізге сала кетейік, сириялыќ ќарсы кїштердіѕ Башар Асадты таќтан тайдыру жолындаєы јрекеттері ќарулы ќаќтыєыстарєа ўласуда. Ќаза тапќандар саны кїн санап артып келеді.

Данияр ЖЎМАДІЛОВ. daniar_kaz@mail.ru

Алдаєы аптаєа аптыќпай аяќ басып, жаѕалыќтарєа ќўлаќ тїре жїрейік, ќўрметті оќырман.


САРЫАРЌА САМАЛЫ

11 аќпан, сенбі, 2012 жыл

ХАБАРЛАМА

www.saryarka-samaly.kz

Жаќсыныѕ аты ґлмейді Жаќсы адам туралы ќалам тартудыѕ ґзі бір баќыт. Ал сјтті шыєару – зор жауапкершілік. Кейіпкеріѕніѕ бейнесін аша алмасаѕ, оќырманєа толыќ жеткізе алмасаѕ «тыраштанудыѕ» ќажеті шамалы. Сол себепті де, ќолєа ќалам алмас бўрын ол адамныѕ шыќќан тегі, ґскен ортасы мен ґмір жолын аздап зерттеп алєан жґн. Мен де тарих еншісіне енген сарєайєан ќаєаздарды ќопарып отырмын. Тірі болєанда дјл бїгін Зекен Ќабиденўлы Ќосымбаев сексен жасќа толар еді. Шынымен де, Алланыѕ ќўлы, халќыныѕ ўлы бола білген жан туралы сыр шерту оѕай шаруа емес екен...

ЖАЛЫНДАЄАН ЖАСТЫЌ ШАЌ

АЛЛАНЫЅ ЌЎЛЫ, ХАЛЫЌТЫЅ ЎЛЫ БОЛА БІЛГЕН ЖАН

Кездейсоќтыќ болса да, керемет бір деректен бастайыќ. Омбы ауыл шаруашылыєы институтын тјмамдап келген 23 жасар жас жігіт еѕбек жолын да 23ші кеѕшар деп аталатын Лебяжі ауданындаєы бір шаруашылыќта ќатардаєы механик болып бастапты. Текті тўќымнан шыќќандыєын жас жігіт жўмысында елгезектігімен кґзге тїсіп дјлелдейді. Замандастарыныѕ тїсіріп кеткен сарєайєан газет беттеріндегі мјліметтерден белгілі болєаны жалындаєан жас жігіт ґзі ќатарлас ауыл жастары їшін механизаторлар курсын ўйымдастыруды ќолєа алады. Енді ашылєан машина-трактор шеберханасына жас механизаторлар, жїргізушілер мен реттеуші-жґндеуші мамандарды даярлау Зекеѕніѕ іскерлігін аныќ танытты. Ґзіѕіз ойлап кґріѕіз, аќпараттыќ техниканыѕ ќарќынды дамыєан бїгінгі жетістіктері ол кезде тґрт ўйыќтасаѕ тїсіѕе кірер ме еді?! Бўл наєыз ізденімпаз, ґз ісініѕ хас шеберлерініѕ ќолынан єана келетін іс еді. Кґп ўзамай нјтижелі жўмысымен дараланєан Зекен Ќабиденўлы облыс басшылыєыныѕ назарына ілігеді. Білікті азамат ґзі туып-ґскен Ертіс ауданындаєы еѕ ірі шаруашылыќтардыѕ біріне бас инженер лауазымына жолдама алады. Ырысы мол, егінді алќапта инженер мойнына жїктелетін жауапкершілік жеѕіл болмасы айтпаса да тїсінікті. Ќырман толы сары алтынды ысырап етпей жґнелту їшін біліктілік, іскерлік танытумен ќатар тынымсыз тер тґгу керек. Осы ауыртпашылыќтыѕ бјрін абыроймен атќарады. Тарихта тыѕ жјне тыѕайєан жерлерді игеру деген атпен ќалєан сол заманда жўмысты дґѕгелетіп јкете алатын мамандар тапшылыєы болєаны жасырын емес. Кїн санап жаѕа шаруашылыќтар ашылып жатады. Солардыѕ бірі – ќазіргі Аќтоєай ауданындаєы Коминтерн (кейіннен Естай атындаєы шаруашылыќ) кеѕшары еді. Алда тўрєан зор міндеттердіѕ їдесінен шыєу їшін облыс басшылыєы ойланбастан Зекен Ќосымбаевты директор етіп таєайындайды. Не істеу керек?! Осы тўста ґткенге шегініс жасап, тарих беттерін параќтай кеткен жґн шыєар. Кґзі ќараќты оќырман жаќсы біледі, ХІХ єасырда «Їміт еткен кґзімніѕ нўры балам» деп ґткен Балќожа (Ы.Алтынсаринніѕ атасы) би болєан. Сол кісіден небары 12 жасында бата алєан Досбол деген бала би бірде тосыннан не ќиын деген сўраќќа - Ќол бастау ќиын емес, Кґк найзалы еріѕ болса.

Жол бастау ќиын емес, Соѕына ерген еліѕ болса, - деп жауап берген екен. ...Ќашанда їлкендерден тјлім алып, сґздіѕ ќадірін ўєа білген Зекен Ќабиденўлы осы ќаєиданы бекем ўстап, тўтастай бір елді соѕынан еріте білді. Неден бастау керек? Сґз жоќ, «јлќиссасын» ќўрылыс нысандарынан бастады. Ауылдастарыныѕ јлеуметтік тўрмысы маѕызды деп санаєан жаѕа басшы тўрєын їйлер, мектеп, балалар баќшасы, мјдениет їйі, амбулатория салуды бірінші кезекке ќойды. Мўнын ар жаєында сол нысандарда жаѕа жўмыс орындарын ашу, оєан мамандар даярлау ісі тўр еді. Ауќаты тїзелген елдіѕ экономикалыќ кґрсеткіштері де жоєарылады. Шїкірлік ететіні, сол заманда Зекеѕніѕ салып кеткен сара жолымен бўл елді мекенніѕ јлі кїнге дейін ырысы артып, берекесі еселеніп келеді. Арада ќанша уаќыт ґтсе де, ауыл тўєындарыныѕ Зекен Ќабиденўлы жайлы ыстыќ ыќыласы мен жылы лебіздерін жиі естисіѕ. Кейіпкерімізді кґзі кґрген ауылдастары, ізбасарлары оныѕ халыќпен етене араласќанын, јрбір адамныѕ хал-жаєдайын сўрастырып, шамасы келгенінше ќол ўшын беріп жїретіндігін тебіреніспен еске алады. Бјлкім, бўл оныѕ ќарапайымдылыєыныѕ белгісі шыєар. Бўќараєа кґп ќарайласып, тјлімі мен тјрбиесін жалєастыратын тўтастай бір шоєыр шјкірттер дайындады. Сґзіміз дјлелді болсын деп, ардаќты аєадан сабаќ алєан ізбасарларын іздестірдік. Бўл кїндері облыстыќ деѕгейдегі бір басќарманыѕ бґлім бастыєы ќызметінде жїрген Абай Ноєаевты да білмейтіндер кемде-кем. Ауыл шаруашылыєы саласыныѕ «жілігін шаєып, майын ішкен» Абай Хамитўлы бїгінгі кїні ќандай да бір белесті баєындырса, бўл З.Ќосымбаевтыѕ маѕдай терініѕ жемісі деп санайды. - Шынымды айтайын, Зекен аєаныѕ бізге жасаєан жаќсылыєы ўшан-теѕіз. Бізге дейтінім – мен єана емес, осы салада жїрген бірталай азаматтар оныѕ ґмірлік, еѕбек жолынан мол тјлім алдыќ. Азаматтыќ кґзќарасымыз

ќалыптасып, ќоєамымызды дамыту баєытында кґп нјрсеге їйрендік, - деді аєынан жарылып. Осыдан кейін сјл їнсіз отырды да, асќан бір тебіреніспен јѕгімесін јрі ќарай жалєастырды. - Баптай білсеѕ, жер жомарт. Зекен аєа осы ережені бір сјт естен шыєармайтын еді. Јлі есімде. Мен №4 бригаданыѕ учаскелік агрономы едім. Бірде мені шаќырып алып, жас маман ретінде жердіѕ ќўнарын арттыру баєытында эрозиямен кїрес технологияларын жетік меѕгеру туралы тапсырма берді. Аграрлыќ секторда ќызмет еткен азаматтар біледі КПП- 2,2 деген агрегатпен жер ґѕдеуді ќолєа алдыќ. Егістікке себілетін тўќым тїрлерін ауыстырып отыру арќылы бригадир Виктор Геронович Пфлюг екеуіміз кїз бойы тынымсыз еѕбек етіп, келер жылы еркекшґп еккен алќаптан ґнімділікті еселей алдыќ. Ґз білгенін їнемі ґзгеге їйретуден жалыќпайтын басшыныѕ іскерлігіне таѕ ќалдыќ, - деп сґзін аяќтады. Јѕгіме барысында Зекеѕніѕ ауылдастары арасында беделініѕ биік болєаны, аєайын-туысќа асќан жанаш��рлыќ таныта алєандыєы жайлы ќўлаєдар болдыќ. Ерінбей їй-їйді аралап, тўрмысымен танысуды јдетке айналдырєан екен. Содан «жаќсыныѕ аты ґлмейді...» деген осы шыєар деп ой тїйдік.

Бітеу жара

КҐЛІК ЖЇРГІЗІП ЇЙРЕНУ КЕРЕК ЕДІ... Жаќында єана бір бауырым ґзініѕ кґлік жїргізу кујлігін, яєни «права» алєандыєын айтып, кґрімдік сўрай келіпті. Бўл жаѕалыќќа мен де ќуанып, кујлікті ќалай алєандыєын сўрай бастадым. - «Бјленбай» деген автомектепте бір ай бўрын оќуєа ќўжат тапсырєам, кейде барып, кейде бармай жїріп оќыєан болдыќ, - деді алќынып. - Талапкер кґп болды ма? - Иј, жиырма-отыздай адам, екі-їш ауысыммен оќыєан болып жатады. Бірнешеуіміз жаѕа єана барып емтихан тапсырдыќ. - Ќалай тапсырдыѕдар, кјдімгідей кґлік жїргізесіѕдер ме? – дедім жорта. - Жоооєа, мен јлі кґлік жїргізе алмаймын, енді бір машина тауып їйрену керек еді... – деп кїліп ќояды. - Сонда ќалай тапсырдыѕдар? - дедім таѕданып.

- Е-е-е, ќаражатыѕ болса болєаны да. Ќазір екініѕ бірі «ќатырып» береді єой. Оны естімей жїргендей болып неге таѕырќап отырсыѕ? - деді јлгі бауырым. Мен: - Иј, ол солай, - дедім, жаќында єана «кґлік жїргізу кујлігі керек болса хабарлас» деген бір танысым есіме тїсіп. Бїгінде ќоєамда осындай кемшіліктер, ќайшылыќтар толып жатыр. Бел ортасында бірге ќайнап жїрсекте кґрмеген, байќамаєан боламызау! Оќымай-аќ «права»-ны ќалтаєа басып алєан жастардыѕ кесірінен ќаншама жол апаттары орын алуда. Тіпті, кейбір еркетотайлар МАИ ќызметкерлерін де елемей, жанынан аєып ґтіп кетіп жатады. Мен енді ќолында кґлік жїргізу кујлігі бар бауырыма алаѕдаулымын... Жарќынбек АМАНТАЙЎЛЫ.

Оќыѕыз, ќызыќ!

АЛЫП ЖЕМІСТЕР Їйреншікті ўєымымызда жерден ґсетін кґкґніс-жеміс біткенніѕ еѕ їлкені деп ќауынќарбызды ойлаймыз. Негізінде салмаєы мен кґлемі жаєынан їлкен жеміс – Сейшель аралында ґсетін пальманыѕ жаѕєаєы екен. Оныѕ диаметрі жарты метрге жетіп, 25 кг-єа дейін салмаќ ќосады. Бір пальма осындай отыз жемістен бере алады. Олардыѕ ќабыєы ґте ќатты болады жјне баяу жетіледі. Гїлденгеннен кейін тґртінші жылы єана кґлемі ґсіп, пісуіне таєы екі жыл керек екен. Нанаєаш боп аталатын аєаштыѕ жемісі сол аєаштыѕ тура діѕгегіне бітеді. Оныѕ

болсын, менде болмаса, елде болсын» дегенді мыќтап ќўйып кетті. Соѕынан ерген тўяєы Серік пен їкілеп ґсірген ќыздары Шўєа мен Баќыт ата-ана аманатын орындап, бїгінде ґздері немере сїйіп отыр. Данияр, Асќар, Нўрсўлтан, Айсўлу, Мјдина мен Шыѕєыс атты немережиендері де аталарыныѕ «ел аєасы» деген атќа лайыќ болєанын маќтанышпен айтады. Шындыєында, саналы єўмырыныѕ ўзаќ уаќытын ел басќару ісіне арнаєан Зекен Ќабиденўлы отбасы, ошаќ-ќасына аса алаѕдатушылыќ таныта ќойєан жоќ. Себебі, сенімді серігі Кїлзјпен їй шаруасындаєы істі ґзі-аќ тындыратын. Ерін ардаќтай білген жан ел арасында да ерекше ыќыласќа бґленді. Тіпті, осы отбасына ўќсаєысы келетін жас отаулар кґп болатын. Ґйткені, олар имандылыќ, инабаттылыќ сынды ќасиеттерімен талайларды таѕќалдырєан жўп еді. Бір-біріне деген сїйіспеншілігін сґзбен айтып жеткізу мїмкін емес шыєар, сірј. ...Таєы да кґнерген ќаєаздарєа їѕілдім. Балалары кґзініѕ ќарашыєындай саќтап жїрген дїниелердіѕ арасында таптырмайтын жјдігер – аналарыныѕ ќойын дјптері бар екен. Параќтай бастадым. Кїлзјпен анамыздыѕ аќ ќаєаз бен ќалам алєан сјтінде жїрек тґрінен шыќќан лебіздері, жан жарына, бала-шаєасына арнаєан жыр жолдары, аєайын арасындаєы татулыќ жайлы естеліктері тїгел маржандай тізіліп жатыр. Кјдімгі кїнделік. Расында, ќазаќта екі сґздіѕ басын ќўрамайтын жан жоќ. Бјрі бірдей аќын бола бермес. Алайда, бўл жазбалардыѕ ґз тарихы бар. Отаєасы о дїниелік болєанда тойымсыз ажал мен таєдырдыѕ жазуына ќарсы тўра алмайтынын сезіп, соѕында ўрпаєы ќалды деп шїкірлік етеді. Зекенім бўл ґмірден ерте кеттіѕ, Артыѕда їш балаѕды зар еѕіреттіѕ, Саєынып кґріп едіѕ Даниярды, Мектепке барєанын да кґрмей кеттіѕ, - дейді саєыныш сезіммен. Жоќ, бўл ґлеѕ жолдарында сары уайымєа салыну емес, ќайта ертеѕгі кїнге їміт бар. Тјубешілдік жасайды. Ўрпаєыѕ сґз маржанын теріп келед, Соѕынан аєайынныѕ еріп келед, Зекенім риза болєай Серігіѕе, Ґзіѕ салєан жолменен жїріп келед. Ішімнен, япыр-ай, бўл адам да тегін емес екен-ау деп тїйдім. Сґйтсем, шешейдіѕ ґзі Аќбалыќ хазіреттен тараєан текті адамдардыѕ тјрбиесін алєан екен. Бір жерден байќап ќалєаным енесі туралы естелік жаза келіп, «-апам екеуіміз сырластай болып кеттік, тіпті, той-томалаќќа мені ертіп барєанды ќалайтын», деп тїртіп ќойыпты. Ол кісі де атаќты Мјдиден тјрбие алєан абзал жан екен. Міне, осындай Кїлзјпен анамыздыѕ тегін жан болуы мїмкін бе еді?!

ТЇЙІН

СЕНІМДІ СЕРІК ЕДІ Халќымызда «жаќсы болса алєаныѕ, їйіѕнен кісі кетпейді» деген ќанатты сґз бар. Ќарап отырсаќ, бўл даналыќ Зекен Ќосымбаевќа арналып айтылєандай. Ќўдай ќосќан ќосаєы Кїлзјпен Мырзахметќызымен екеуі ґнегелі ґмір їлгісін таныта білді. Ўл мен ќыз ґсіріп, немерелерініѕ ќызыєына бґленді. Алєан жарыѕ бапсыз болса басќаны былай ќойєанда жаќын досыѕ да шеттейді. Ал ынтымаєы жарасќан бўл жўп тўтастай бір елді ґз маѕайына топтастыра білді. «Елде болса-ерінге тиеді, ауылда болсаауызєа тиеді,- дегенді ґмірлік ќаєидат етіп ўстанды. Бала-шаєасыныѕ санасына «сенде болсын, менде

40 кг-єа жететін салмаєын ешбір бўта кґтеріп тўра алмас еді. Олар кґлемі жаєынан да Сейшель жаѕєаєынан ірі. Ўзындыєы 90 см, ені 50 см-ге жуыќ. Нанаєашыныѕ жемісінен жергілікті тўрєындар ќамыр илеп нан пісіреді. Дегенмен, еѕ ірі жемістер аєаш басында емес жерде ґседі деген пікір дўрыс. Кґкґністіѕ ішіндегі еѕ ірісі – асќабаќ. 1970-жылы Англияда салмаєы центнерге жуыќ - 92 кг 750 гр. болатын асќабаќ ґсіріліп, кґрмеде кґрсетіліпті. Материал интернет мјліметтері бойынша јзірленді.

7

Иј, тірлігінде артына ґшпейтўєын із ќалдырєан Зекен Ќосымбаев туралы таѕды кґзбен атырып, јѕгімелеуге болады. Ґмір жолына, тўлєалыќ тарихына бойлаєан сайын тўѕєиыќ тереѕге кездесе бересіѕ. Аймаєымыздыѕ јлеуметтікэкономикалыќ дамуы жолында ґзіндік ќолтаѕбасы бар басшы ретінде танылды. Із ќалдырды. Лебяжі, Аќсу, Аќтоєай ауданыныѕ халќы јлі кїнге дейін ол кісініѕ адами ќасиеттерін ќиссадай етіп айтып отырады. Араєа ќаншама уаќыт салып, халќы дјріптеп жатса Зекеѕніѕ абыройы асќаќ болєаны. Баќыт деген осы шыєар. Жўмабек СМАНОВ.

Ќазаќстан Республикасыныѕ Табиєи монополияларды реттеу агенттігініѕ Аќтґбе облысы бойынша департаменті тўтынушылар мен барлыќ мїдделі тўлєаларды Аќсу ферроќорытпа зауыты филиалы бойынша жылу энергиясын ґндіру тарифін бекітуге арналєан «Ќазхром» ТЎК АЌ тапсырысын ќарауєа байланысты кґпшілік алдында тыѕдалым болатыны жґнінде хабардар етеді. Тыѕдалым 2012 жылдыѕ 2 наурызы кїні (жергілікті уаќыт бойынша) саєат 15.00-де Павлодар облысы, Аќсу ќаласы, Аќсу ферроќорытпа зауыты басќармасыныѕ мјжіліс залында (3 ќабат) ґтеді.

Ќазаќстан Республикасыныѕ Табиєи монополияларды реттеу агенттігініѕ Аќтґбе облысы бойынша департаменті тўтынушылар мен барлыќ мїдделі тўлєаларды Аќсу ферроќорытпа зауыты филиалы бойынша жылу энергиясымен ќамтуєа арналєан тариф бойынша «Ќазхром» ТЎК АЌ тапсырысын ќарауєа байланысты кґпшілік алдында тыѕдалым болатыны жґнінде хабардар етеді. Тыѕдалым 2012 жылдыѕ 2 наурызы кїні (жергілікті уаќыт бойынша) саєат 15.00-де Павлодар облысы, Аќсу ќаласы, Аќсу ферроќорытпа зауыты басќармасыныѕ мјжіліс залында (3 ќабат) ґтеді.

«Манаќбай» Корпорациясы ЖШС-ніѕ жарєылыќ капиталындаєы 76% кґлемдегі їлесті 28 млн. теѕгеге сатамын. Телефон: 55-53-31

ÑÅÍIÌ ÒÅËÅÔÎÍÛ

«Павлодар ќаласы дене шыныќтыру жјне спорт бґлімі» ММ-де мемлекеттік ќызметшілердіѕ Ар-намыс Кодексін, мемлекеттік ќызмет жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес туралы заѕнаманы бґлімніѕ мемлекеттік ќызметшілері тарапынан бўзу фактілерін хабарлау їшін «61-91-11 СЕНІМ ТЕЛЕФОНЫ» жўмыс істейді. Павлодар облысы МАЭС шешімдерімен 11.10.2011 жылдан СТК «ЖОЛЌЎДЎЌ», СТН 451400210176 заѕды тўлєаны ќайта тіркеу кујлігі №10224-1945-СТК 18.03.2002 жылдан, заѕды тўлєа мекенжайы: Аќсу ќ., Жолќўдўќ, Ќобылбеков кґш, банкрот деп жарияланды, конкурстыќ ґндірістік іс ќозєалды. Несие берушілердіѕ арыздары хабарландыру жарияланєан кїннен бастап екі ай ішінде мына мекенжай бойынша ќабылданады: Павлодар ќ., Суворов кґш. 9, тел:8(7182)50-26-12

Ќўрметті азаматтар! 2012 жылдыѕ 15 аќпанында саєат 15.00–17.00 аралыєында Павлодар ќ., Кривенко кґшесі, 25а їй мекенжайы бойынша, азаматтарды ЌР БП Ќўќыќтыќ статистика жјне арнайы есепке алу жґніндегі Комитетініѕ Павлодар облысы бойынша басќарма бастыєы Мўрат Ќабылжапарўлы Хамитовпен ХДП «Нўр Отан» Павлодар облыстыќ филиалымен бірлескен ќабылдауы ґткізіледі. Алдын ала жазылу: 536-566, 301-287 телефондары бойынша.

ÑÅÍIÌ ÒÅËÅÔÎÍÛ

Павлодар облысыныѕ ќаржы басќармасында басќарма ќызметкерлері тарапынан Ќазаќстан Республикасы мемлекеттік ќызметшілерініѕ Ар-намыс Кодексін, Ќазаќстан Республикасыныѕ “Мемлекеттік ќызмет туралы” жјне “Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес туралы” Заѕдарды бўзу туралы мјліметтерді хабарлауєа арналєан сенім телефоны жўмыс істейді. 8 (7182) 32-58-26, 32-52-93, факс 32-39-19


Сарыарка самалы