Page 1

Тарих болашақтың бағдаршамы

4-

БЕТ

Ертіс береке көзі бола ала ма?

Ñ

6-

Бүгінніңңалығы: басты жа

Ењбек семестрінде облыста 5500 ќыз-жігіт ењбек етпек!

БЕТ

àðûàðêà

ПАВЛОДАР ОБЛЫСТЫҚ ГАЗЕТІ www.saryarka-samaly.kz

1929 ЖЫЛҒЫ 15 АҚПАННАН ШЫҒАДЫ

29

маусым, сенбі 2013 жыл №74 (14509)

ñàìàëû

БОЛАТТАЙ БЕРІК КӘСІПОРЫН Жуырда Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев облысымызға жұмыс сапары барысында өңіріміздің әлеуметтік-экономикалық әлеуетімен танысып, даму қарқынына оң бағасын берген еді. Еліміздің «индустрия жүрегіне» айналған аймағымыздың өндірістік дамуы көз қуантарлықтай. Оған Мемлекет басшысының іс-сапар барысында айтқан төмендегі сөздері дәлел бола алады.

Ақмарал ЕСІМХАНОВА

АУА РАЙЫ

ÆÅÒI ÊYÍ -

ÆÅÒIÑÒIÊÒÅÐ ÆÅËIÑI!

Суреттерді түсірген - Валерий Бугаев.

«Павлодар облысы - еліміз бойынша химиялық өнімнің 40 пайызын өндіретін индустриялық аймақ. Электр энергиясының да елеулі үлесі тиесілі. Ауыл шаруашылығы саласында алға басушылық бар. Аймақтың инновация саласындағы қадамы нық. Биыл мұнда 80 жоба жүзеге асырылуда. 6,5 мың адам жұмыспен қамтылған». Мұндай жетістіктерге қол жеткізуімізге жол ашқан аймақтағы ірі өндіріс «алыптарының» еңбегін айтпасқа болмас. Солардың бірі – облыс орталығында орын тепкен «Format Mach Company» ЖШС-і. 2001 жылы құрылған зауыт бүгінгі күні қанатын кеңге жайып, қуаттылығын арттырып, өндірілетін тауар көлемін көбейте түскен. Жаңашылдық пен еңбекқорлық үндестік тауып, еліміздің даму жолында ешнәрседен аянбаған кәсіпорын бұл. Бүгінгі таңда зауыт мемлекеттік үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын дамытуға үлес қосып, теміржол, энергетика, мұнайгаз және тау-кен салаларына қажет бұйымдарды ұсынуда. Сапалы өнім ел нарығында жоғары сұранысқа ие. Соңғы үш жыл ішінде кәсіпорын теміржол саласына қажетті өнім түрлерін 500-ге жеткізген. Еңбеккерлер саны да 600ге жуық. Айта кетерлігі, жуырда зауыт теміржол саласына аса қажет бұйым – автотіркеу құрылғыларын шығара бастады. Негізі, «Format Mach Company» стандартты емес болат және шойын металдарынан құйылатын құралдарды шығарумен айналысады. Бүгінде халықаралық стандарттарға сай бұйымдар «Қазақстан темір жолы» ҰК, «ҚазМұнайГаз» АҚ, «Қазақмыс» корпорациясы сынды ірі кәсіпорындардың қажеттіліктерін өтеуде. Осы уақытқа дейін отандық компаниялар аталмыш өнімді Ресей және Украина елдерінен тасымалдаса, енді автотіркеу

құралдары өз елімізде шығарылуда. Автотіркеу құралдарын өндіру жобасы екі жылдан астам уақыт әзірленген. Зауыт қызметкерлерінің айтуынша, осы уақыт аралығында кәсіпорын ұжымы Ресей, Қытай, Германия, Чехия елдеріндегі әріптестерімен тығыз

қарым-қатынас орнатып, өзара тәжірибе алмасқан. Еңбек зая кетпеді. Алдағы уақытта кәсіпорын Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан және Тәжікстан елдерінің теміржол нарығын «жауламақ». Бұған зауыт еңбеккерлері бек сенімді.

«Gismeteo. kz» сайтының хабарлауынша, бүгін жаңбыр жауады. Күндіз ауа температурасы + 18, түнде + 18 градус жылы. Шығыстан соққан желдің жылдамдығы секундына - 1 метр.

Биыл - Индустрияландыру бағдарламасының іске асырыла бастағанына төртінші жыл. Осылайша, Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың бастамасы бойынша қолға алынған маңызы зор шаралардың нәтижесінде әуелде көзделген мақсаттар – ел экономикасын жаңа сатыға көтеру, әртараптандыру, экспортқа тауар шығару үлесін көбейту және жұмыссыздық деңгейін төмендету мәселелері оң шешілуде. Осы орайда ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі 29 маусым мен 5 шілде аралығында БАҚ арқылы кең ақпараттық-насихаттық шаралар жүргізеді. Яғни, аптаның әр күні бір тақырыпқа арналады: 29 маусым – «Қазақстандық экспорт». 30 маусым - «Шағын және орта бизнес». 1 шілде - «Аймақтар және адамдар». 2 шілде - «Инфрақұрылым». 3 шілде - «Инновациялар, энергия үнемдеу, еңбек өнімділігі». 4 шілде - «Инвестициялар». 5 шілде - «Қазақстандық мазмұн». Сондай-ақ, 5 шілде күні Астанадағы министрлікте Үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасына арналған «Ашық есік күні» өтеді. Бұл іс-шарада мемлекеттік органдар мен институттардың өкілдері өз қызметінің аясын баяндайды. Сондай-ақ, «Тауарлар, жұмыстар мен қызметтер тізімі» ақпараттық жүйенің тұсаукесеріне арналған отандық тауар өндіруші компаниялардың фотокөрмелері, диалогтық алаң және «Дөңгелек үстел» ұйымдастырылады. Келушілер бағдарламаға қатысты түрлі сұрақтарға жауап алады. Өз тілшіміз.

30 маусымда күн бұлтты. Күндіз ауа температурасы + 21, түнде + 12 градус жылы. Шығыстан соққан желдің жылдамдығы секундына - 1-2 метр.


АЌПАРАТ

29 маусым, сенбі, 2013 жыл

Сарбаздар іске кірісті

ÏÒÀ AÏÒÛFÛ Гїлжайна ТЇГЕЛБАЙ

тел: 8 (7182) 65-12-74

Кеше жастарєа ќызмет кґрсету орталыєында еліміздіѕ тїкпір-тїкпірінен келген «Жасыл ел» жастар жјне еѕбек отряды ґкілдері бас ќосты. Оныѕ барысында биылєы еѕбек семестрініѕ жўмысы пысыќталды.

«Суєа кетті» деген суыт хабар сиремеді

Тўз сасыса, не себеді?

Тауарды ќорєаштаєандар кім?

ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ

Аєымдаєы аптада елімізде еѕ ірі јрі шулы сыбайлас жемќорлыќ оќиєасы аталєан «Ќорєас ісі» бойынша жаѕа аќпарат айтыла бастады. Ќылмыстыќ іске ќатысты сот отырыстарыныѕ бірінде адвокаттардыѕ бірі тілшілер алдында ашыќ мјлімдеме жасады. Айтуынша, сот отырысы барысында кујгерлердіѕ бірі Ќытайдан тасымалданєан тауарды кеден ќызметкерлері емес, ќаржы полицейлері ќорєаштап, ќадаєалап келгенін жеткізген. Біраќ, жаѕа мјліметтіѕ шындыќќа ќаншалыќты жанасатыны јлі беймјлім. Тіпті, кујгердіѕ бўл айтќандары ќылмыстыќ іске де тіркелмепті. Айта кетсек, осы уаќытќа дейін 600-ге тарта кујгердіѕ тек отыз шаќтысы єана сўралды. Себебі, оларєа айыпталушылардыѕ да, адвокаттардыѕ да ќояр сўраєы кґп кґрінеді. Сондыќтан, бір адамнан жауап алу бірнеше саєатќа созылуда. Ірі ќылмыстыќ іске ќатысты алєашќы сот отырысы аєымдаєы айдыѕ 20-сы кїні басталєан болатын. Жемќорлыќ јрекеттеріне ќатысты 45 адам айыпталуда. Олардыѕ арасында Ўлттыќ ќауіпсіздік комитеті, кеден ќызметкерлері, кјсіпкерлер бар. 2 жылдан аса уаќыт жїргізілген тергеу барысында 1 мыѕ 500 томнан аса іс материалы жиналыпты.

ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ

Осы аптада ќызылордалыќ мўєалімніѕ ќылыєы барша ќазаќстандыќтыѕ жаєасын ўстатты. Облыстаєы орта мектептердіѕ бірінде дене тјрбиесінен сабаќ беретін мўєалім марихуана сатып, жастардыѕ миын улап келген. Ол сыбайласымен бірге бір жарым келідей есірткі затын 70 мыѕ теѕгеге сатпаќ болєан жерінен ќўрыќталды. Енді олар 15 жылєа дейін бас бостандыєынан айырылуы мїмкін. Ата-ана баласын «білім алсын, оќысын-тоќысын» деп мектепке мўєалімдер ќолына тапсырады. Ўлаєатты ўстаздар деп сенеді єой. Біраќ, сенгеніміз есіріп, есірткі сатып жїргенде, айтарєа сґз де таба алмассыз. «Ет бўзылса, тўз себеміз, тўз бўзылса, не себеміз?» деген халыќ даналыєы осындайда айтылса керек. Јрине, баршаєа топыраќ шашудан аулаќпыз. Дегенмен, ќай салада да ќатал ќадаєалау болмаса, «семіздікті кґтере алмайтындар» кездесіп жїр. Балалардыѕ бойын дјл осы нашаќорлыќтан алшаќ ўстап, аєалыќ аќылын айтуы тиіс мўєалімніѕ мына ќылыєынан соѕ кімге сенеміз, аєайын?!

ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ

Аєымдаєы аптада ЌР Парламенті Сенатыныѕ Конституциялыќ заѕнама, сот жїйесі жјне ќўќыќ ќорєау органдары комитетінде адам саудасына ќарсы іс-ќимыл мјселелері туралы заѕ жобасы ќызу талќыєа тїсті. Жасыратыны жоќ, соѕєы кездері адам саудасына ќатысты жайсыз жаєдайлар жиі тіркелуде. Сондыќтан, јккілердіѕ јрекетіне тосќауыл ќою їшін сенаторлар заѕ талаптарын ќатаѕдатуды маќсат етуде. Халыќ ќалаулыларыныѕ јрќайсысы орынды ой айтып, заѕ жобасы олќы тўстардыѕ орнын толтыруєа баєытталуы ќажеттігін сґз ќылды. Мјселен, Сенат депутаты Иран Јміров ўлттыќ тјрбиемізді ластап отырєан жеѕіл жїрістілердіѕ ісін тыю ќажеттігін алєа тартты. Наќтысы, ар-намысты ысырып, арам іске баратын «жеѕгетайларды» єана емес, жезґкшелердіѕ ґзін де жауапќа тарту керек деген пікір білдірді. «Тїнгі кґбелектердіѕ» тїгелі дерлік - бала туу жасындаєы келіншектер. Сондыќтан, сенатор тјнін саудалап жїргендер келешек ўрпаќ денсаулыєына зор кесірін тигізуі мїмкін екендігін айтып, алаѕдаушылыќ танытты.

ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ

Жезґкше де жазалануы тиіс

ÀÏÒÀ ÀÏÒÛFÛ

Жаз басталєаннан бері елімізде суєа кетіп, ажал ќўшќан азаматтар ќатары сирейтін емес. Ґкінішке ќарай, аєымдаєы аптада да ќайєылы оќиєалар жиі тіркелді. Јсіресе, ќараусыз ќалєан балалар суєа батып, ќаза болуда. Мјселен, Аќтґбе ќаласында су айдынында сая таппаќ болєан он жастан енді єана асќан екі бала ґзенге аєып кеткен. ЌР Тґтенше жаєдайлар жґніндегі министрліктіѕ мјліметтері бойынша, бўрнаєы кїні таєы 2 азамат ќылшылдаєан жас шаєында кґз жўмды. Оныѕ бірі Жайыќ ґзеніне, енді бірі Есіл ґзеніне батып кеткен. Балќаш кґлінде ќайыќ аударылып, јйел адам ажал ќўшты. Бўл бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ назарына іліккен ќайєылы жайттардыѕ бір парасы єана. Сала мамандары тўрєындарєа саќтыќ шараларын ќанша ескерткенімен, ќўлаќ аспайтындары ґкінішті-аќ!

Ќўндыз ЌАБЫЛДЕНОВА 1 шілдеден бастап жўмысќа кірісетін павлодарлыќ жасаќ ќўрамында 5500 жас еѕбек етеді деп жоспарлануда. Ґткен жылмен салыстырєанда бўл кґрсеткіш 500ге артып отыр. Оныѕ басты себебі – еѕбек маусымыныѕ їш ай емес, жыл бойы жїргізілуі. Аймаќ басшысы Ерлан Арынныѕ тапсырмасы бойынша жастар уаќытша єана емес, тўраќты жўмыспен де ќамтамасыз етілетін болады. «Жасыл ел» отряды республикалыќ штабыныѕ жетекшісі Т.Єиззатов мўндай тјжірибе тек Павлодар облысында єана енгізіліп отырєанын айта келе, басќа аймаќтар їлгі аларлыќ игі іс екенін атап ґтті. Сонымен ќатар, жасаќ сарбаздарыныѕ

жалаќысы да ґсті. Бїгінде айлыќтыѕ орташа мґлшері – 40-45 мыѕ теѕге. Атап ґтерлігі, ауылдаєы жўмыссыз жастарєа баса мјн беріліп отыр. Студенттердіѕ басым бґлігі жаз мезгілінде ќалада ќалып, еѕбек етеді. Біраќ, алєан аќшасыныѕ барлыєы жалдамалы пјтерге тґлеуге, жолаќысына жўмсалады. Сондыќтан, «Жасыл ел» оларєа елді мекендерден де жўмыс орындарын ќарастырмаќ. Биылєы еѕбек маусымыныѕ таєы бір ерекшелігі – ЕХРО-2017 кґрмесініѕ кеѕінен насихатталуына басымдыќ беру. Сарбаздар ґз аймаќтарында кґрменіѕ маѕыздылыєын, ќажеттілігін кґрсететін шаралар ўйымдастыратын болады. Жасаќ жўмысына ќатысты мјселелер

www.saryarka-samaly.kz «Жасыл ел» жастар жјне еѕбек отрядыныѕ жўмысын ўйымдастыру: тїйіткілді мјселелер мен болашаєы» атты дґѕгелек їстел барысында кеѕінен талќыланды. Еліміздіѕ 16 аймаєынан жиналєан ґкілдер атќарылып жатќан жўмыстармен жјне алдаєы жоспарлармен бґлісті. Бїгінгі таѕда сўранысќа ие мамандарды кґптеп тарту мјселесі ќаралды. Жиыннан соѕ Естай атындаєы ќалалыќ мјдениет сарайында еѕбек семестрініѕ тоєызыншы маусымы ашылды. Республикалыќ слеттіѕ Павлодарда ґтуі бекерден емес. Ґткен жылдыѕ ќорытындысы бойынша біздіѕ аймаќ жасаєыныѕ жўмысы жемісті болып, «Еѕ їздік штаб» атанєан еді. Осы маусымда да павлодарлыќ жастар ґнімді еѕбек ететіндеріне сендірді.

Есенжол НАЗАРОВ, «Жасыл ел» штабыныѕ жетекшісі, Ќызылорда облысы: - «Жасыл елдіѕ» негізгі маќсаты – еѕбек арќылы жастарды тјрбиелеу. Бўл мїддеміз толыќќанды жїзеге асып келеді деп айта аламын. Студенттердіѕ, жўмыссыз жастардыѕ еѕбекке деген ўмтылысы саябырлаєан емес. Бїгінде кґшбасшылыєымен кґзге тїсіп жїрген жастар да - осы «Жасыл елдіѕ» сарбаздары. Тоєызыншы маусымєа мыѕєа тарта студентті тартпаќ ойымыз бар. Ґз кезегінде олар їшін тек аќша табудыѕ єана емес, ўжымдыќ еѕбекпен жўмыс істей білудіѕ де тиімді тўсы болмаќ.

СЕМИНАР

Дария кеуде, тау мїсін... Бўрнаєы кїні облыс орталыєында Павлодар, Ќараєанды жјне Шыєыс Ќазаќстан ґѕірлеріндегі ардагерлер кеѕестерініѕ белсенділері бас ќосты. «Ќазіргі замандаєы ардагерлер ќозєалысы. Тјжірибе. Мјселелер» таќырыбына арналєан аймаќаралыќ семинар барысында ќоєамдыќ ўйымдардыѕ жўмысы бойынша тјжірибе алмасып, бірќатар мјселелерді талќылады. Ауќымды шараєа облыс јкімініѕ орынбасары Арын Ґрсариев ќатысты.

Суретті тїсірген – Тґлеген Нўрєазы.

2

Аќмарал ЕСІМХАНОВА

А

лќалы жиынныѕ Ертістіѕ Павлодар ґѕірінде ґткізілуініѕ ґзіндік сыры бар. Еліміздегі Ардагерлер орталыќ кеѕесініѕ тґраєасы Ґмірзаќ Озєанбаевтыѕ айтуынша, аймаєымыздаєы ардагерлер ќозєалысыныѕ тјжірибесі ґзге облыстарєа їлгі боларлыќтай. - Ґндірісті аймаќтаєы ардагерлерден ќўралєан ќоєамдыќ бірлестіктердіѕ саны ћјм сапасы - кґѕіл кґншітерлік. Осы ґѕірге келіп отырєанымыз да сондыќтан. Ќарап отырсаќ, павлодарлыќ ардагерлер їшін аймаќтыѕ јлеуметтік-экономикалыќ ґміріне араласуєа, бос уаќыттарын тиімді ґткізуге жјне жас ўрпаќты тјрбиелеуге байланысты мол мїмкіндіктер бар. Тіпті, замандастарым єаламтордыѕ «ќўлаєында ойнап», компьютерлік сауаттылыќтарын арттыруєа бел буєан. Сол себепті, жергілікті

ўйымдардыѕ тыныс-тіршілігімен танысып, тјжірибе алмасу – біз їшін аса ќажет дїние, - деді ол. Семинарєа ќатысќан 150-ге жуыќ делегат зейнеткерлерді јлеуметтік тўрєыда ќорєау, оларєа медициналыќ ќызмет кґрсету сынды негізгі мјселелерді нысанаєа алды. Сонымен ќатар, аєа буын ґкілдері арасында салауатты ґмір салтын ќалыптастыру, жастарды патриоттыќ рухта тјрбиелеу жўмыстары жайлы јѕгіме ґрбіді. Павлодар ґѕірінде республикамызда алєашќылардыѕ бірі болып ашылєан «Замандас» ардагерлер клубы жемісті жўмыс атќаруда. Бїгінгі кїні облыстыѕ јр ауданында осы тектес ўйымдар ќўрылєан. Жиын соѕында їш облыстыѕ

Жаѕа басќармалар

пайда болды

Кеше облыстыќ мјслихаттыѕ V шаќырылымыныѕ кезектен тыс XIX сессиясы болып ґтті. Оєан облыс јкімініѕ орынбасарлары, облыстыќ мјслихат депутаттары, аудандыќ мјслихаттардыѕ хатшылары, облыстыќ басќармалардыѕ басшылары ќатысты.

Гїлжайна ТЇГЕЛБАЙ Жиында 2013-2015 жылдарєа арналєан облыстыќ бюджетке енгізілген толыќтырулар мен ґзгертулер жайы сґз болды. Облыстыќ экономика жјне бюджетті жоспарлау басќармасыныѕ басшысы Јлия Арынованыѕ мјліметі бойынша, їш жылдыќ аймаќ ќазынасы біршама ќысќартылєан. Себебі, республикалыќ бюджеттен бўєан дейін бґлінген маќсатты трансферттер мен несиелер сомасы ґзгерген. Мјселен, білім

беру жїйесіне ќарастырылєан маќсатты аєымдыќ трансферттер 480 млн. теѕгеге азайтылса, денсаулыќ саќтау саласында 373 млн. теѕге ќысќартылєан. Есесіне, агроґнеркјсіптік кешенді дамытуєа баєытталєан ќаржы кґлемі ґсіп отыр. Сондай-аќ, «Бизнестіѕ жол картасы-2020», «Жўмыспен ќамту-2020» баєдарламаларына да ќосымша ќаражат ќарастырылуда. Осылайша, енгізілген ґзгерістерден кейін їш жылдыќ облыстыќ бюджеттіѕ наќтыланєан кґлемі 94,8 млрд. теѕгені ќўрап отыр. Оныѕ 35,4 млрд. теѕгесі республикалыќ ќазынадан бґлінбек. Сессия отырысында облыстыѕ басќару

ардагерлер кеѕестері ґзара ынтымаќтастыќ жґнінде меморандумєа ќол ќойды.

Оралды ТҐРЕЄОЖИН, Ќараєанды облыстыќ ардагерлер кеѕесініѕ тґраєасы: - Ќараєандыда биыл «Ардагерлер - ардаєым» атты ќамќорлыќ шарасы ґткізілген-ді. «Нўр Отан» ХДП «Жас Отан» жастар ќанаты жјне ґзге де ўйымдардыѕ белсенділері облыстаєы жалєызбасты зейнеткерлерді ќамќорлыќќа алды. Семинар барысында павлодарлыќ ардагерлермен кеѕесіп, алдаєы уаќытќа ортаќ міндеттерді межеледік.

СЕССИЯ сызбасы да таныстырылды. Ј.Арынованыѕ айтуына ќараєанда, Їкімет ќаулысына сјйкес аймаќ басшысы Ерлан Арын ґзіне берілген ќўќыєы негізінде бірќатар жаѕа басќармалар ќўрды. Атап ґтер болсаќ, бўєан дейін жўмыс істеп келген басќармаларєа ќоса бўдан былай балалардыѕ ќўќыќтарын ќорєау жґніндегі, дін істері жґніндегі, еѕбек басќармалары ќўрылды. Сонымен ќатар, бїгінгі заман талабына ќарай облыстыќ кјсіпкерлік жјне ґнеркјсіп басќармасы екіге бґлінді. Бірі – кјсіпкерлік жјне сауда басќармасы атанса, енді бірі индустриялыќинновациялыќ даму басќармасы деген атауєа ие болды. Ал облыстыќ туризм, дене шыныќтыру жјне спорт басќармасынан туризм ґз еншісін алып, дербес мекемеге айналды. Депутаттар облыстыќ тексеру комиссиясыныѕ тґраєасын, оныѕ мїшелерін таєайындады. Комиссия тґраєалыєына ўсынылєан Серік Байсейітовтіѕ кандидатурасы халыќ ќалаулылары тарапынан ќолдау тапты. Комиссия мїшелері ќызметіне ўсынылєан азаматтарды да депутаттар бірауыздан ќолдады.

Мемлекет басшысыныѕ Жарлыєымен Тамара Дїйсенова Ќазаќстан Республикасыныѕ Еѕбек жјне халыќты јлеуметтік ќорєау министрі ќызметіне таєайындалды.


ЌЎМСАЄАТ

www.saryarka-samaly.kz

Билік тізгінін

ТАЄАЙЫНДАУЛАР Ќазаќстан Республикасы Президенті Јкімшілігініѕ келісімімен, облыс јкімініѕ ґкімі бойынша: Ќанат Сјрсенўлы Кјрімов облыс јкімі аппаратыныѕ басшысы лауазымына таєайындалды.

кімдер ќолєа алды? Облыс јкімі Ерлан Арынныѕ ґкімімен, Аќсу ќалалыќ мјслихатыныѕ келісімі негізінде Аќсу ќаласыныѕ јкімі болып Болат Баќауов ќайта таєайындалды. Ґндіріске бай Аќсу ґѕірініѕ јлеуметтікэкономикалыќ саладаєы ґрлеуі жолында Болат Жўмабекўлыныѕ атќарєан жўмысына аймаќ басшысы оѕ баєа берді. Б.Баќауов ґзіне артылєан жауапкершілікті абыроймен атќаруєа, республика кґлеміндегі 27 шаєын ќала арасында Аќсу шаћарыныѕ алдыѕєы ќатардан кґрінуіне бар кїш-жігерін салатынын жеткізді. Успен аудан орталыєына ат басын тіреген аймаќ басшысы Ерлан Арын аудандыќ мјслихаттыѕ келісімімен Айбек Солтанєазиновті Успен ауданыныѕ јкімі ќызметіне таєайындады. Айбек Рахметоллаўлы бўєан дейін Павлодар ауданы јкімініѕ орынбасары лауазымында жўмыс істеген. Ерлан Мўхтарўлы жаѕа таєайындалєан јкімге бірќатар маќсаттар мен міндеттер

** Облыс јкімініѕ ґкімімен жјне Екібастўз ќалалыќ мјслихаты депутаттарыныѕ келісімімен Александр Вербняк Екібастўз ќаласыныѕ јкімі болып ќайта таєайындалды. Ол бўєан дейін бўл міндетті їш жыл атќарєан болатын. Аймаќ басшысы Ерлан Арын ќала активімен болєан жиында А.Вербняктыѕ ґз ќызметінде ќалатынын, оєан артылар сенім жїгі еселенетінін тілге тиек етті. Сондай-аќ, Ерлан Мўхтарўлы шаћардаєы машина жасау, отынэнергетика салаларын алєа бастыру ќажеттігін баса айтты. - Александр Федорович Екібастўз ќаласын басќарєан жылдары шаћардыѕ јлеуметтік-экономикалыќ жаєдайы едјуір жаќсарды. Ќала кґшелері кґріктеніп, мемлекеттік баєдарламаларды жїзеге

29 маусым, сенбі, 2013 жыл

жїктеді. «Ґткен ќыс баршаєа сабаќ болды деп ойлаймын. Алдаєы уаќытта малдыѕ 2 жылєа жетерлік азыќ ќорын јзірлеуді тапсырамын. Елбасы Нўрсўлтан Назарбаевтыѕ берген тапсырмасы негізінде, ет ґнімін экспортќа шыєаруєа тиіспіз. Сондыќтан, аудандаєы мал шаруашылыєын дамыту маќсатында жайылымдарды кеѕейту, егін шаруашылыєында жаѕа їлгідегі техникаларєа ќол жеткізу керек. Успен ауданы, білім саласы бойынша ґѕірдегі кґшбасшы аудандардыѕ бірі болатын. Біраќ, биылєы тїлектер ЎБТ-ныѕ ќорытындысы негізінде облыс бойынша 9-шы орынєа табан тіреді. Аталєан салаєа білікті кадрларды тарту ќажет. Тўрєындар арасында шаєын несиеге осы кїнге дейін 11 азамат ќол жеткізген. Бўл бір ауданєа аздыќ етеді. Келешекте жеке кјсіппен айналысуєа ынталы жандарєа барынша кґмек кґрсетілсін», деді Ерлан Мўхтарўлы. А.Солтанєазинов артылєан сенімді аќтауєа ујде берді.

* асыруда белсенділік танытты. Еѕ бастысы, јкім мемлекеттік тілдіѕ дамуына, оныѕ тўрєындар арасында ґріс алуына баса мјн берді. Жемісті жўмыстар јлі де жалєасын табады деген сенімдемін, - деді аймаќ басшысы. Сонымен ќатар, Ерлан Мўхтарўлы жыл соѕына дейін Екібастўз ќаласына ЌР Президенті мен ЌР Премьер-министрі келетінін, оєан ќазірден бастап јзірлік жўмыстарын бастауды тапсырды. Актив жиналысында Екібастўз ќаласыныѕ Ќўрметті азаматтары Халел Хамметов пен Жеѕіс Мейірман А.Вербнякќа ќала тўрєындарыныѕ атынан ризашылыќ білдірді. Ґз кезегінде А.Вербняк ел сенімін аќтау їшін аянып ќалмайтынын мјлімдеді.

*** Бейсенбі кїні облыс јкімі Ерлан дейін ќол жеткізген оѕ нјтижелерін Арынныѕ ґкімімен Павлодар ауданына одан јрі еселей тїсу жїктелді. Облыс жаѕа јкім таєайындалды. Аймаќтыѕ дамуы басшысы бірќатар тапсырмалар да жаєынан еѕ ілгері ауданды басќару бўєан берді. Алдымен, малдыѕ 2 жылдыќ дейін алты жылдай уаќыт Успен ауданы азыќ ќорын јзірлеуді тапсырды. Егін јкімі ќызметін атќарєан Нўрлан Јутјліповке шаруашылыєында ылєал саќтаушы тапсырылды. Алдымен, заѕ талаптарына технологияларды кеѕінен ќолдануды, сјйкес, облыс јкімі аудандыќ мјслихаттыѕ келесі жылы суармалы егіс алќабын кезектен тыс сессиясына ќатысып, 10 мыѕ гектарєа жеткізу жїктелді. депутаттарєа їміткерді ўсынып, келісімін Жайылымдыќ мал шаруашылыєын алды. дамыту, жылына кем дегенде Павлодар ауданы јлеуметтік- 2 ґнеркјсіптік ірі жобаны іске ќосу экономикалыќ дамуы жаєынан соѕєы їш ќажеттігін атап ґтті. Ќўс, балыќ жыл ќатарынан елімізде алєашќы бестіктен шаруашылыќтарына кґѕіл бґлуді, туристік кґрініп жїр. Аймаќ басшысы Е.Арын бўл кластер ќалыптастыруды жїктеді. Білім жетістік ауданды басќарєан Тґлеген беру, жўмыспен ќамту мјселелерін, Бјстеновтіѕ еселі еѕбегініѕ жемісі екенін ќылмыспен кїрес шараларын басты атап ґтті. Тґлеген Ќаратайўлыныѕ ґѕір назарда ўстау тапсырылды. Нўрлан дамуы жолында атќарєан абыройлы Јутјліпов аймаќ б а с ш ы с ы н ы ѕ ќызметіне тоќталып, алєыс білдірді. Алдаєы тапсырмаларын орындауєа бар кїшуаќытта облыстыѕ ґркендеуіне ґзге жігерін, білген-тїйгенін аямайтынын ќызметте ґз їлесін ќосады, деді ґѕір ујде етті. басшысы. «Сарыарќа самалы» газетініѕ Ал жаѕа јкімге ауданныѕ бїгінгі кїнге

Ќазаќстан Республикасы Президенті Јкімшілігініѕ жјне ќалалар мен аудандар мјслихаттарыныѕ келісімімен, облыс јкімініѕ ґкімімен: Вербняк Александр Федорович – Екібастўз ќаласыныѕ јкімі лауазымына; Баќауов Болат Жўмабекўлы – А ќ с у ќаласыныѕ јкімі лауазымына; Јйткенов Ернўр Нўрмўханўлы – Баянауыл ауданыныѕ јкімі лауазымына; Пішенбаев Ныєман Ќўдайбергенўлы – Ертіс ауданыныѕ јкімі лауазымына; Кїлжан Нўрлан Мўќатайўлы – Качиры ауданыныѕ јкімі лауазымына; Ќўрманова Айзада Амангелдіќызы – Лебяжі ауданыныѕ јкімі лауазымына; Јутјліпов Нўрлан Ќабыкенўлы – Павлодар ауданыныѕ јкімі лауазымына; Асќаров Ерєали Уахитўлы – Шарбаќты ауданыныѕ јкімі лауазымына таєайындалды. Ќазаќстан Республикасы Президенті Јкімшілігініѕ жјне Железин аудандыќ мјслихатыныѕ келісімімен Ќабиболла Аманўлы Јбушахманов облыс јкімініѕ ґкімі бойынша Железин ауданыныѕ јкімі болып таєайындалды. Ќ.А.Јбушахманов еѕбек жолын Баянауыл ауданында эпизоотолог-ветеринар дјрігер болып бастаєан. 1984-1999 жылдары «Бірлік» кеѕшарында бас ветеринар дјрігер, директор болып жўмыс істеген. 1999-2011 жылдары ЌР АШМ Павлодар аудандыќ аумаќтыќ басќармасыныѕ, кейіннен аумаќтыќ инспекциясыныѕ бастыєы, Павлодар ауданы јкімініѕ орынбасары лауазымдарында ќызмет атќарєан. 2011 жылдан бастап осы уаќытќа дейін – ЌР АШМ Мемлекеттік ветеринарлыќ ќадаєалау жјне баќылау комитетініѕ облыстыќ аумаќтыќ инспекциясыныѕ бастыєы болды. Ќазаќстан Республикасы Президенті Јкімшілігініѕ жјне Май аудандыќ мјслихатыныѕ келісімімен Асхат Баймўханўлы Жармаєамбетов облыс јкімініѕ ґкімі бойынша Май ауданыныѕ јкімі болып таєайындалды. А.Б.Жармаєамбетов еѕбек жолын Аќтоєай ауданы Шолаќсор орта мектебініѕ мўєалімі болып бастады. 2001-2008 жылдары Аќтоєай ауданы јкімініѕ аппаратында мынадай ќызметтер атќарды: бас маман,

3

бґлім меѕгерушісі, аудан јкімініѕ кеѕесшісі, Харьков ауылдыќ округініѕ јкімі. 2008-2011 жылдары – Ќазаќстан Республикасы Президенті жанындаєы Мемлекеттік басќару академиясыныѕ тыѕдаушысы, Аќтоєай ауданы ауыл шаруашылыєы бґлімініѕ бастыєы. 2011 жылдан бастап осы уаќытќа дейін – Качиры ауданы јкімініѕ орынбасары болды.

Ќазаќстан Республикасы Президенті Јкімшілігініѕ жјне Аќтоєай аудандыќ мјслихатыныѕ келісімімен Мўрат Иманбекўлы Сейітахметов облыс јкімініѕ ґкімі бойынша Аќтоєай ауданыныѕ јкімі болып таєайындалды. М.И.Сейітахметов еѕбек жолын Краснокутск ауданы бойынша салыќ инспекторы болып бастаєан. 2000-2003 жылдары Павлодар ќаласы бойынша салыќ комитетініѕ салыќ аудиті бойынша салыќ инспекторы, талдау секторыныѕ маманы, жетекші маманы, меѕгерушісі болып жўмыс істеген. 20032008 жылдары – Павлодар облысы бойынша салыќ комитетініѕ жетекші маманы, бас маманы, ЌР Ќаржы министрлігі Дјрменсіз борышкерлермен жўмыс комитетініѕ Павлодар облысы бойынша басќармасыныѕ мониторинг бґлімініѕ бастыєы. 2008-2009 жылдары – «Павлодар-Теплотехник» ЖШСтіѕ атќарушы директоры. 2009-2012 жылдары – ЌР Ќаржы министрлігі Дјрменсіз борышкерлермен жўмыс комитетініѕ Павлодар облысы бойынша басќармасыныѕ бастыєы, ЌР Ќаржы министрлігі республикалыќ мемлекеттік мїлікке иелік ету жјне рјсімдер јдіснамасы департаменті директорыныѕ орынбасары. 2012 жылдан бастап осы уаќытќа дейін – ЌР Ќаржы министрлігі Дјрменсіз борышкерлермен жўмыс комитетініѕ Павлодар облысы бойынша департаментініѕ басшысы болды. Ќазаќстан Республикасы Президенті Јкімшілігініѕ жјне Успен аудандыќ мјслихатыныѕ келісімімен Айбек Рахметоллаўлы Солтанєазинов облыс јкімініѕ ґкімі бойынша Успен ауданыныѕ јкімі болып таєайындалды. А.Р.Солтанєазинов еѕбек жолын Солтїстік Ќазаќстан облысы экономика басќармасыныѕ инвестициялар жјне сыртќы экономикалыќ ќызмет бґлімініѕ жетекші маманы болып бастаєан, кейіннен бас маман болып жўмыс істеген. 2002-2012 жылдары – облыс јкімі аппаратыныѕ экономикалыќ талдау бґлімініѕ бас маманы, Павлодар ќаласы экономика жјне бюджеттік жоспарлау бґлімі бастыєыныѕ орынбасары, Павлодар ауданы јкімініѕ орынбасары, аудан јкімі аппаратыныѕ басшысы. 2012 жылдан бастап осы уаќытќа дейін – Павлодар ауданы јкімініѕ экономика жґніндегі орынбасары ќызметін атќарды.

Павлодар облыстыќ мјслихатыныѕ (V сайланєан ХІХ сессиясыныѕ (кезектен тыс) 2013 жылєы 28 маусымдаєы №167/19 шешімімен Павлодар облысы бойынша тексеру комиссиясыныѕ тґраєасы болып Серік Басарўлы БАЙСЕЙІТОВ таєайындалды. Павлодар облыстыќ мјслихатыныѕ (V сайланєан ХІХ сессиясыныѕ (кезектен тыс) 2013 жылєы 28 маусымдаєы №168/19 шешімімен Павлодар облысы бойынша тексеру комиссиясыныѕ мїшелері болып:

Анатолий Николаевич ГУСЬКОВ, Мјулен Адырбайўлы ЇЙСІНБАЕВ, Айнагїл Амангелдіќызы ЌЎРМАНОВА таєайындалды.

тілшілер тобы.

ДЕНСАУЛЫЌ

Республикада їздік атанды Таяуда облыс орталыєындаєы жедел жјне ќауырт медициналыќ жјрдем станциясы еліміз бойынша їздік атанды. Медицина ќызметкерлерін жоєары марапаттарымен ќўттыќтап, хабарласќан болатынбыз. - Ел кґлеміндегі барлыќ станциялардыѕ жўмысы сарапќа салынєан байќауда їздік атану – ўжым їшін зор мјртебе, дейді жедел жјне ќауырт медициналыќ жјрдем станциясыныѕ бас дјрігері Ќанадан Ахметжанов. Ќызметкерлердіѕ кјсібилігі, жўмыс барысында ќателіктердіѕ орын алмауы, ескертпе-шаєымдардыѕ болмауы, заманауи жабдыќтармен ќамтылуы – барлыєы да ескерілді бўл сында. Нјтижесінде республика бойынша біздіѕ облыстыѕ медицина ќызметі їздік атанды. Осындай марапатќа ќол жеткізу – GPSнавигациясын ќолданумен тікелей байланысты. Астана жјне Алматы ќалаларында бўл жїйе енді єана пайдалана бастаєан тўста біздіѕ ќызметкерлер оныѕ кґмегімен талай жанныѕ ґмірін ќўтќарды. Станциядаєы ќызметініѕ ерекшелігі – автоматтандырылєан басќару жїйесі ќолданылады. 2007 жылы елімізде тўѕєыш рет бўл жїйе Павлодарда енгізілген болатын. Ал 2011 жылы ќала бойынша, бір жылдан соѕ облыс аумаєында GPS-навигация ќолданыла бастады. Оныѕ кґмегімен диспетчер мамандар барлыќ аймаќты монитор арќылы ќадаєалай алады. Ќандай

Суретті тїсірген – Т.Нўрєазы.

Ќўндыз ЌАБЫЛДЕНОВА

да бір оќиєа орын алып, адамдардыѕ жараќат алєаны белгілі болса, дереу сол жерге жетеді немесе жаќын орналасќан амбулаториялыќ ауруханаєа хабарласады. Біраќ, бўл заманауи техниканыѕ жўмысы электр энергиясына байланысты. «Ал егер жарыќ кґзі болмай, навигатор жўмыс істемеген жаєдайда,

ќайтпек керек?» деген сауалымызєа аєа дјрігер Ирина Мищенко: «Бўл ќондырєылар энергиясыз екі саєат жўмыс істей алады. Сондыќтан, ќандай да бір ќиындыќ туєан емес» деп жауап берді. Ґѕіріміздіѕ территориясы кеѕ болєандыќтан, аймаќтыѕ јр жолын баќылауда ўстау да оѕай емес. Ќоѕырау шалєан адамныѕ байланыс нґмірі автоматты тїрде саќталады екен. Шаќырту тїскеннен бастап науќасты емханаєа жеткізуге дейінгі процесс те - диспетчерлердіѕ жіті баќылауында. Бригада да ґз кезегінде жўмыстарыныѕ жауапкершілігі мол екендіктерін сезінеді. Реаномобильдегі арнайы ќўралдардыѕ кґмегімен олар јр жанныѕ демі їшін кїреседі. Мўнда, тіпті, реанимацияєа жеткізілуі тиіс науќастарєа алєашќы кґмек кґрсетілетін мїмкіндігі бар ќўралдар орналастырылєан. Дјрідјрмек, оттегі аппараты, реанимациялыќ сґмке сияќты алєашќы кезекті жабдыќтармен ќатар, јр дјрігерде планшет бар. Соѕєы їлгідегі бўл электрондыќ ќўрылєы - арнайы бригадаларєа ауыр халдегі науќастарєа кґмек кґрсету кезінде таптырмас ќўрал. Бас дјрігер Ќанадан Ќанашўлы кадр мјселесінде тїйткіл жоќ екенін айтты. 26 бригада кїніне шамамен 550 шаќыртуєа барады. Бўл кґмек кґрсету мекемесінде 76 дјрігер, 170 фельдшер, барлыєы 544 адам кїні-тїні адам жаныныѕ амандыєы їшін ќызмет етеді. Ќызметкерлер саны їнемі жас мамандармен толыќтырылып отырады. Ґткен жылы єана 9 тїлек дјрігерлер ќатарын толыќтырды. Ал биыл олардыѕ санатына таєы 2 маман ќосылды. Алдаєы уаќытта да ќатары артпаќ. Бўл – тек дјрігерлер саны єана. Одан басќа, жас фельдшерлер мен санитарлар кґптеп келеді екен. Оєан ќоса, станция жанынан оќу орталыєы ашылды. Мўнда аудан дјрігерлері ќайта оќудан ґтіп, білімін шыѕдайды. Ол їшін де барлыќ мїмкіндік бар.

Ел Їкiметі Ќазаќстанда азыќ-тїлiк ґнiмдерiнiѕ сапасын тексеретiн арнайы мемлекеттiк орган ќўру жґнiнде ўсыныс жасады.


4

ТАМЫР

29 маусым, сенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

Осы жылдыѕ 5 маусымында Астана ќаласында Ќазаќстан Республикасыныѕ Мемлекеттік хатшысы Марат Тјжинніѕ ќатысуымен Ўлттыќ тарихты зерделеу бойынша ведомоствоаралыќ жўмыс тобыныѕ отырысы ґткені белгілі. Оєан отандыќ тарих єылымыныѕ элитасы: тарихшы-єалымдар, ЖОО-ныѕ ректорлары, єылыми-зерттеу институттарыныѕ директорлары, факультет декандары, кафедра меѕгерушілері, танымал саясаттанушылар, јлеуметтанушылар, мјдениеттанушылар мен БАЌ ґкілдері ќатысты.

М

емлекеттік хатшыныѕ баяндамасындаєы тўжырымдамалыќ идеялар тарихшылар арасында їлкен серпіліс туєызды десек ќателеспейміз. Осынау кеѕ ауќымды форум Ќазаќстанныѕ халыќаралыќ ќауымдастыќтаєы жетістіктерін таєы бір паш етті жјне отандыќ тарих єылымын жаѕа сатыєа кґтерді. Ќозєалыс алгоритмі Елбасы – Н.Ј.Назарбаевтыѕ «Ќазаќстан-2050» Стратегиясына баєдарланды. Тарихшы ретінде Жалпыўлттыќ кеѕестіѕ шаќырылуын жаќсылыќќа жорыдым, зор ќуанышпен ќарсы алдым. Ґйткені, бўєан дейін елімізде Мемлекеттік хатшыныѕ ќатысуымен тарихшылардыѕ осындай мјртебелі басќосуы бўрын-соѕды ґткен емес-ті. «Горбачевтыќ» кезеѕнен бастау алатын тарихи бетбўрыстыѕ ыќпалымен 1990 жылдардыѕ ортасында айќындалєан міндеттердіѕ басым бґлігі іске асырылды. Осы кезде академик Манаш Ќозыбаев бастаєан тарихшылар ќауымы, ўлттыќ тарихты зерттеумен айналысатын институттар мен ќоєамдыќ бірлестіктер тґл тарихымызды тїгендеуге атсалысты, «ґшкеніміз жанып, ґлгеніміз тірілгендей» болды. Тарихшылардыѕ кїшімен оќулыќтар, очерктер мен академиялыќ кітаптар, монографиялар, ќўжаттар мен материалдар жинаќтары баспадан шыќты. Шынайы тарихымызды жазу жолында маѕдай терін тґккен аєалар рухына таєзым ете отырып, сол аєалар мектебінен тїлеп шыќќан јріптестеріміздіѕ сіѕірген еѕбегін їлкен маќтаныш сезіммен айтуєа тиіспіз. Біз їшінші мыѕжылдыќќа Ўлттыќ тарихтыѕ жаѕа келбетімен ендік. Бїгінге дейін жазылєан тґл тарихымыз талай рет сынєа да ўшырады. Бўл – заѕды ќўбылыс, јрине. Еѕ маѕыздысы – Ўлттыќ тарихымыз жазылды. Бўл орайда алда да кезегін кїтіп тўрєан істер аз емес. Ал оныѕ негізгі жаѕалыєы – ќазіргі кезеѕмен ќамтылуында деп есептеймін. Ґйткені, Ќазаќстан тарихы соѕєы онжылдыќтар тарихымен толыќты. Таєы бір ерекшелігі, біздіѕ елімізде тўратын ґзге ўлттардыѕ тјуелсіз мемлекетімізді ќўруєа жјне оны ныєайтуєа атсалысуы дер едім. Бўл таќырып та кґптеген еѕбектерде кґрініс тапты. Ахмет Байтўрсыновтыѕ мынадай бір керемет сґзі бар: «Сґздіѕ еѕ ўлысы, еѕ сипаттысы – тарих». Шын мјнісінде, солай. Ќай заманда болмасын, ўлы тарихты жазатын адамдардыѕ жїгі ауыр болєан. Оныѕ себебі де тїсінікті. Тарих ќашанда халыќтыѕ ўлттыќ санасын ќалыптастыру, мемлекеттік идеологияны насихаттау, жас ўрпаќты патриотизм рухында тјрбиелеу ќызметін атќарады. Сондыќтан, тарих єылымы – барлыќ єылымдардыѕ атасы десек, артыќ айтќандыќ емес. 2003 жылдан бастап «Мјдени мўра», сосын «Єылыми ќазына» сияќты Мемлекеттік баєдарламалар ќабылданып, ќаржыландыру мјселесі шешілді. Ќўпия саналатын мўраєат ќорлары ашылып, тарих беттері тыѕ деректермен толыќты. Жоєарыда айтылєандай «сындарлы он жыл», одан кейінгі «жасампаздыќ пен бейбітшілік жылдарын» ќамтитын Тјуелсіздік тарихыныѕ маѕызды оќиєалары жїйеленіп, єылыми айналымєа енді. Єылым саласын басќарудыѕ жаѕа моделін бекіткен «Єылым туралы» Заѕ да єалымдарымыздыѕ беделін арттырды. Енді бізге «жоєарыдан» нўсќау кїтпей-аќ, осы мемлекеттік баєдарламалардыѕ аясында наќты іспен айналысу ќалды. Біздіѕ кїшжігеріміз тарих толќыныныѕ пјрменін кїшейтуге баєытталуы тиіс. Жалпыўлттыќ кеѕесте Мемлекеттік хатшы тарихшылар ќауымына «Ўлттыќ тарих мјселелерімен кґп уаќыттан бері наќтылы айналысып жїрген Мемлекет басшысы Нўрсўлтан Јбішўлы Назарбаевтыѕ «Тарих толќынындаєы халыќ» деген атпен тарихи зерттеулердіѕ арнаулы баєдарламасын жасауды ўсынєанын» жеткізді. Бїгінде Ўлттыќ тарихты ўлыќтауда, јсіресе,

Бїркітбай АЯЄАН, Мемлекет тарихы институтыныѕ директоры, тарих єылымдарыныѕ докторы, профессор.

Тјуелсіздік тарихын жазуда Елбасыныѕ еѕбектері мен сґйлеген сґздерін басшылыќќа алудыѕ маѕызы айрыќша болып отыр. Ґйткені, онда тјуелсіздік белестері кезеѕкезеѕмен толыќ ќамтылєан жјне еліміздіѕ одан јрі ґсіп-ґркендеуіне дўрыс баєыт-баєдар беріледі. Мўндай тјжірибе, јзірге кґршілес мемлекеттерде кездеспейді. Жалпыўлттыќ кеѕесте сґз алєан шешендердіѕ пайымдауынша, соѕєы екі єасырда Еуропаныѕ тарих єылымы екі методологиялыќ революцияны бастан кешірген, ал біздіѕ тарих єылымымыз ескі сарынмен жылжып келеді. Мемлекет басшысы Н.Ј.Назарбаев Ќазаќстан халќы Ассамблеясыныѕ ХХ сессиясында сґйлеген сґзінде: «Ќазаќтардыѕ ўлттыќ тарихы, олардыѕ этногенезі мыѕдаєан жылдарєа созылєан бірегей ажырамайтын їдеріс ретінде ќарастырылуы тиіс. Осы тўрєыда ќазіргі заманєы Ќазаќстан Ўлы дала ґркениетініѕ ежелден келе жатќан шешуші мўрагерлерініѕ бірі ретінде заѕды тїрде кґрініс табатынын» ќадап айтты, бекер емес. Бўл ќазаќстандыќ тарихшылардыѕ ќызметіне негіз болатын міндет деп білемін. 2013 жылдыѕ басындаєы мјліметтерге ќараєанда, тарихшылар корпусын 192 єылым докторы, 864 єылым кандидаты ќўрайды. Ал, мектептер мен колледждерде 1786, жоєары оќу орындарында 1218 тарихшы жўмыс істейді екен. Бўл – ќазіргі жаѕа міндеттерді еѕсеретін їлкен кїш деп ойлаймын. Екіншіден, тарих єылымыныѕ даму баєыты кешенді зерттеулерге негізделуі керек. Бізге тарихты зерттеудіѕ ќазіргі методологиясы мен сапалыќ жаѕа тўжырымдамасын жасау, тарих єылымын јлемдік тарихпен сабаќтастыру, жаћандыќ їрдістердегі Ќазаќстанныѕ орнын наќты кґрсету, мемлекетаралыќ байланыс жїйесі мен дјуірлеу проблемасын шешу маѕызды болып саналады. Отандыќ тарих єылымыныѕ жетістіктерін јлемдік єылыми кеѕістікке шыєаруымыз керек. Єалымдар арасында жиі айтылатын «ґсу дертінен» тез арада арылуымыз керек. Жалпыўлттыќ кеѕес ќоєамдыќ їрдістегі бетбўрысты ќадам болды.

Їшіншіден, біз «баяєы жартас, сол жартас» дегендей, аймаќтыќ тарихтыѕ ауќымын кеѕейте алмай отырмыз. Дјл ќазір Ќазаќ тарихыныѕ кґкжиегін ўлєайтудыѕ орайы келіп тўр. Кґне тїріктердіѕ этногенез їрдістерін, Алтын Орда халыќтарыныѕ, соныѕ ішінде ќыпшаќтар тарихын зерттеуге бетбўрыс жасауымыз керек. Ол їшін жаѕа таќырыптар ўсынып, ќосымша баєдарламаларєа мўрындыќ болуымыз керек. Сол сияќты археологиялыќ зерттеулердіѕ соѕєы жаѕалыќтарын кґрсетіп отыруымыз керек. Мемлекеттік баєдарламаларєа сјйкес Білім жјне єылым министрлігі мен Мјдениет жјне аќпарат министрлігі бірлесіп, їлкен єалымдар тобын шетелдердегі мўраєат ќорларымен жўмыс істеуге жіберуді дјстїрге айналдырды. Біздіѕ єалымдарымыз кґршілес Ќытай мен Ресей жјне Иран, Тїркия, Араб елдері, Моѕєолия, Ўлыбритания сияќты елдерде болып, єылыми нјтижелерге ќол жеткізіп жїр. Ќазаќстанныѕ рухани жјне материалдыќ мјдениетін жїйелі зерттеу жўмыстары одан јрі жалєасын табары сґзсіз. Жалпыўлттыќ кеѕесте тарихты жазу барысында антропология, генетика саласыныѕ жетістіктерін кеѕінен пайдалану ќажеттігі айтылды. Ќўптарлыќ идея. Зерттеу жўмыстары єылыми-зерттеу институттарымен шектелмеуі тиіс, оєан ЖОО-даєы тарих кафедралары, тарихшылардыѕ ќоєамдыќ бірлестіктері, јсіресе, Ќазаќстан тарихшыларыныѕ конгресі белсене атсалысуы керек. Тґртіншіден, ќоєамды оќулыќ мјселесі алаѕдатады. Бўл баєытта алдымен тарих оќулыќтарыныѕ сапасын жаќсартудыѕ жолдарын ќарастырєанымыз жґн. Одан кейін оќулыќтарда КСРО даєдарысы жјне оныѕ ќўлдырау себептері, экономикалыќ жјне саяси реформалар тарихы сияќты бўрынєы баєыттарєа ќосымша ќазіргі кезеѕніѕ жаѕа таќырыптарын кґбірек ќамтыєан жґн. Ќазіргі оќулыќтарымыз бірте-бірте этноцентризм, еуроцентризм ќаєидаларынан арылып келеді. Јрине, оќулыќтардыѕ мазмўны тарихи білімді саясаттандырудан алшаќ болуы шарт. Біз мектептердіѕ барлыќ сатыларына арналєан Ќазаќстан тарихы оќулыќтары мен хрестоматияларын шыєаруымыз керек. Тіпті, тґменгі сыныптарєа арналєан «Ќазаќ ертегілері» немесе «Ќазаќтыѕ аѕызјѕгімелері» сияќты атаумен кітаптар шыєарсаќ, балалардыѕ ойлау ќабілетін арттырар едік. Жалпыўлттыќ кеѕесте кґтерілген таєы бір мјселе – Ќазаќстан тарихын Јлем тарихыныѕ ќўрамдас бір бґлігі ретінде оќыту. Келешекте ЖОО-ныѕ барлыќ мамандыќтарында Ќазаќстан тарихы пјнін дїниежїзілік тарихпен байланыста оќытуєа кґшуіміз керек. Сол кезде тарих оќулыќтарыныѕ мазмўны мен пішімі ґздігінен ґзгеріп шыєады. Ал жаѕа їлгідегі кітап жазу мјселесіне

келсек, отырыста тјуелсіздікке дейінгі жјне тјуелсіздік кезеѕіндегі ўлттыќ тарихты жазуєа кґшу туралы тыѕ ойлар айтылды. Негізі осындай кітапты жазу жўмысы басталып та кетті, арнайы єалымдар тобы іріктелді, кітаптыѕ алєашќы нўсќасы јзірленуде. Бўл ќолжазбаныѕ мјтіні алдымен тарихшылар ќауымдастыєыныѕ сараптамасына жіберіледі. Оєан дейін ўлттыќ тарихты зерделеу бойынша ведомоствоаралыќ жўмыс тобыныѕ шешімдері тарихшы єалымдардыѕ талќысына ўсынылады. Тўтас ўлттыќ тарихты ќалыптастыруда ўйымдастыру жўмыстары да маѕызды іс болып саналады. Мемлекеттік хатшы атап ґткендей, ЖОО-да јртїрлі сылтаумен Ќазаќстан тарихы кафедраларын ќысќартуды тоќтату керек. Мысалы, кейбір университеттерде мамандандырылєан Ќазаќстан тарихы кафедраларыныѕ жабылуын ќалай тїсіндіруге болады?! Тіпті, тарихшы емес мамандыќтарда оќитын студенттерге бґлінген саєаттарды ќысќарту, барлыќ жеѕілдіктерді алып тастау сияќты фактілер де кездеседі. Осы сияќты, жаєымсыз тенденциялар келешекте тарихшылар корпусына ќатты соќќы болуы мїмкін. ЖОО-да даярланатын барлыќ мамандыќтардыѕ ґз тарихы бар. Сондыќтан јрбір мамандыќтыѕ ерекшелігіне сјйкес 2 курстан бастап Ќазаќстан тарихынан ќосымша элективті пјндерді оќыту артыќ болмайды. Сосын Ќазаќстан тарихын шетел тілінде (аєылшын) оќыту маќсатында тек Ўлттыќ университеттерде (Алматы, Астана) «тарих» мамандыєына ќосымша бір шет тілін оќытатын арнайы тарих бґлімдерін (спецотделение) ашуымыз ќажет. Бўл білім беру жїйесінде бўрын болєан, біз соны ќайта жаѕєыртуымыз керек. Ґкінішке орай, бізде PhD бойынша диссертациялыќ кеѕестерді ашу жўмысы ўзаќќа созылып кетті, таєы да жалтаќтауєа кґштік. Ќазіргі јлемніѕ кґрінісі мїлдем бґлек, адамдардыѕ кґзі ашыќ, бјрі сауатты, јсіресе, жастарымыз білімді, олар тарихты ґз беттерінше (БАЌ, интернет, кино т.б.) танып білуде. Осы мјселеге орай «егер ашыєын айтсаќ, кјсіби тарихшылардыѕ аудиториясы мен БАЌ аудиториясыныѕ арасындаєы айырмашылыќ шамалы». Жалпыўлттыќ кеѕесте тарих єылымыныѕ мїмкіндігіне ќарай, ўлттыќ ќауіпсіздік мјселелерін шешуге атсалысып, терроризммен, діни экстремизммен кїрес сияќты мјселелерге кґѕіл бґлу ќажеттігі назардан тыс ќалмады. Біз ќазір ґтпелі кїрделі кезеѕде тўрмыз. 1991 жылдан басталатын Ќазаќстан тарихындаєы ќазіргі кезеѕде егемендік алдыќ. Тјуелсіз мемлекетіміз КСРО-ныѕ ќойнауында пайда болєанмен, жаѕа јлемдегі жаѕа Ќазаќстан дамудыѕ мїлдем жаѕа баєытын ўстанды. Елбасыныѕ сґзімен айтќанда, Ќазаќстанныѕ ґз жолы басталды. Ќазіргі Тјуелсіз Ќазаќстан аспандаєы жарќыраєан жўлдыздай ерекше болып кґрінеді. Жалпыўлттыќ кеѕесте біздіѕ алдымызєа ќойылєан жаѕа міндеттер бізден мызєымас

ЌР Парламенті Сенатыныѕ депутаты Єарифолла Есім Їкіметке «Ќазаќ елініѕ тарихы жјне философиясы» институтын ќўруды сўрап, сауал жолдады.


25 маусым, сейсенбі, 2013 жыл

Жаќан СМАНОВ

Àñïàíäà Ермек ҐТЕТІЛЕУ

Аспан бўлтќа толып кетті – Бўлттар тїлік болып кетті: Бір бўлт шыќты ешкі болып, Бір бўлт шыќты бґшке болып. Бір бўлт шыќты бие болып, Бір бўлт шыќты тїйе болып. Бір бўлт шыќты шошќа болып, Бір бўлт шыќты ќошќар болып. Кїнніѕ ґзі малшы болып, Найзаєайы ќамшы болып, Шартылдады, кїркіреді, Бес тїлік мал дїркіреді. Жаѕбыр кґкті жуып ґтті. Тїк ќалдырмай ќуып ґтті. Аєытылєан кґгенге ўќсап, Жатты жалєыз кемпірќосаќ.

Жаз

Мјз болды Балаќай: -Жаз келді, Алаќай! Кїн ўзаќ Кїйдірді, Тїн аз-аќ Кідірді. Ќаз да кґп, Кґ лд е – аќ ќу . Жазда жоќ, Кїзде – оќу. Ауылєа Барамыз,

Ойынєа Ќанамыз. Сай кґлік Табамыз – Тай мініп, Шабамыз. Ќўмєа аунап, Кїйеміз. Суда ойнап, Жїземіз. Жайдары Келді жаз, Жас-кјрі Болды мјз!

Пішен айы Кґбейшілік кґлкіген, Шабындыќ еді айнала. Жазыќтыќта бидайыќ Шабындыќ еді сай-сала. Пішен айы болєанда, Тїрлі шґп пісіп толєанда, Тўнып тўрєан пішенге, Алєаш шалєы салєанда Су-су еткен дыбысты, Сўлаєан шґпті ырысты Есту де кґру - єанибет. Тґс темірі алдында, Ќарт ата ќамдап балєасын, Шґпшілердіѕ шыѕдайды, Майырылєан шалєысын. Зыр жїгіріп «суару», Бала їшін бір сайран, Ќайсы ќымыз, ќайсы айран

Сїйінші!

ќ а з а ќ а д я и к Тїр їмбір ќаќты кїйі к оралды н е м а ж л немесе о

Бала тасып, мјз-мейрам. «Торсыќтан ќымыз ішші» деп Сусындатып атасын, «Таудай жігіт болшы» деп, Атасы беріп батасын. Ќымыз, шалап, айранмен Бјрініѕ шґлін басасыѕ. Ќосќа келіп салќындап, Керіліп бір жатасыѕ... Ўйќы мырза жаєалап, Ќасыѕа таман келгенде, Кґзіѕді жўмып, маужырап Соѕынан оныѕ ергенде.... О, бўл да болса єанибет. Зейнеш РАЌЫШ, Павлодар ќаласы.

Жаз жайнаты п, кїн кїлдір іп...

Ќызыќты ж аз Біз - бастауыш

сынып оќушыл демалысты м арымыз. Жаз екте єы лагерінде ґткіз біміздіѕ «Балдјурен» сауы ќтыру уді жґн кґрдік. ат ы - «К ґг Біздіѕ тобымыз ер Тј рб ие ш іл ер ш ін ». То пт а 27 оќ уш ы дыѕ ім із Ш ы на р ба р. Нўрєайша За Ай ты м ќы зы йнешќызы бі ж јн е зге кїн сайы таќырыптарда н ќазір Павлода ќызыќты шаралар ґткізед тїрлі і. р театрєа, мўраж ќаласыныѕ кґрікті жерл Біз еріне, айєа, бассейнг жїрміз. 3 м е барып, демал ез ып ойындарєа ќа гіл тамаќтанамыз. Спо тысамыз. Тјрб рттыќ алєысымыз м иешілерімізге ол. айтар

Имран ТУЛАЌ БАЕВ, 3-сыны п оќушыс №22 мектеп, Павлодар ќала ы, сы.

«Ґнерлі ґрге жїзер» демекші, біздіѕ талантты ўл-ќыздарымыз биік жетістіктерге жетуде. Жаќында Тїркияныѕ Аланья ќаласында халыќаралыќ балалар мен жасґспірімдер шыєармашылыєыныѕ фестивалі ґтті. Оєан Ќазаќстанныѕ Астана, Алматы, Ќараєанды жјне Павлодар ќаласыныѕ Ќўрманєазы атындаєы №1 музыка мектібініѕ оќушылары ќатысып, баќ сынады. Бір атап ґтерлігі, ґнер додасына Тїркия, Грузия, Ресей, Јзірбайжан, Башќўртстан, т.б. елдерден барлыєы 101 їміткер ќатысќан екен. Ґнер сапары жайлы музыка мектебініѕ оќытушысы Ќуаныш Ермекбаев: - Бўл сайысќа мектебіміздіѕ “Кербез”, “Шалќыма” домбыра ансамбльдері жјне жеке орындаушылар ретінде бірнеше оќушыымыз ќатысты. Сайыс Art Olimpia жјне Dance Olimpia деген екі саннаттан тўрды. Біздіѕ оќушылар Art Olimpia негізінде ґнер кґрсетті. Сайыс Banana club отельдер желісінде ґтті. Ќатысушылардыѕ арасынан ќарсылас ретінде Якутиядан келген ґнерпаздардыѕ жоєары дјрежедегі дайындыєын айтуєа болады. Ќазылар алќасыныѕ ќўрамында Мјскеуден келген Максим Гусельщиков, Жанна Романенко, Ќазаќстандыќ Ольга Хныкина мен Амандыќ Кґмеков болды. Домбырашыларымыз «Адай», «Балбырауын», «Дайрабай» кїйлерін орындап, кґрермендер ыќыласына бґленді, - деді бізбен јѕгімесінде. Музыка мектебініѕ оќытушылары: Ќуаныш Ермекбаев, Нўрлан Ќайшанов жјне Гаухар Абжанованыѕ шјкірттері жїлделі орындардан кґрінді. Атап айтсаќ, І орынды «Кербез» домбыра ансамблі, ІІІ орынды «Шалќыма» домбыра ансамблі иеленіпті. Жеке орындаушылар арасынан Хамида Жаннакаева, Индира Омар ІІ орын, Камила Кернеева, Јлия Молдакјрім ІІІ орынды ќанаєат тўтты. Шет елге бірінші рет шыєып отырєан «Шалќыма» ансамблініѕ мїшесі 13 жасар Айжан Жарылєасын: «Бўл фестиваль бјрімізге ґте ўнады. Жерорта теѕізініѕ жаєалауында, јлемніѕ тїкпір-тїкпірінен келген дарынды жастармен бір сахнада ґнер кґрсету - мен їшін їлкен жетістік. Сапар барысында біз жаѕа достар тауып, керемет јсер алдыќ». Осындай тартысты сайыста оза шауып, бјйге алєан жерлестерімізге шынайы ќошеметімізді білдіреміз. Шыєармашылыќ табыс, жарќын жеѕістер тілейміз.

Гїлдана АХМЕТЖАНОВА, Л.Н.Гумилев атындаєы ЕЎУ студенті.

5


25 маусым, cейсенбі, 2013 жыл

САРЫАРЌА САМАЛЫ

Ґздеріѕ жазєан дан хаттар Елім деген Елбасы Ќазаќстан Республикасыныѕ Тўѕєыш Президенті Нўрсўлтан Назарбаев достыќтыѕ, бауырмалдыќтыѕ туын берік ўстаєан батырларымыз сияќты халыќќа тыныштыќ пен жігер беріп, елімізді јлемге аян етіп отыр. Елбасы мемлекетіміздіѕ болашаєына кґп мјн береді. Оќу озаттарын шет елдерге жіберіп, барша ќазаќстандыќ жастарды ґз ана тілін ќўрметтеп, ґнеге алуєа шаќырады. Сондыќтан Нўрсўлтан Јбішўлын – ќазаќ жастарыныѕ ќамќоршысы јрі ќолдаушысы дей аламыз. Олар Елбасын маќтан тўтып, їлгі ќылады. Ќазаќ халќы татулыќ пен бірліктіѕ туын кґтеріп, жастардыѕ жарќын болашаєы їшін зор еѕбек етуде. Біз болашаќтыѕ іргесін Елбасымен бірге ќалаймыз! Толєанай ЌАЛИ, Сјтбаев ауылы, Баянауыл ауданы.

Меніѕ Ќазаќстаным Меніѕ Отаным – Тјуелсіз Ќазаќстан. Елімніѕ жері кеѕ байтаќ, асќар таулары, ґзен-кґлдері, жазира даласы бар. Бўл кеѕ дала – ќазаќќа ќымбат дала. Ґйткені, атабабаларымыз кезінде жаулардан осы даланы ќорєаєан, бізге аманаттап ќалдырєан. Ќазір егемен елдіѕ желбіреген аспан тїстес кґк байраєы бар, Јнўраны бар. Мен – еркін елдіѕ ўланымын. Жасай бер, Ќазаќстаным меніѕ! Азат ХАЛЕЛ, 5–сынып оќушысы, Бесќараєай орта мектебі, Лебяжі ауданы.

Баќыт ќўшаєында Мен егемен елдіѕ ґсіп келе жатќан ўланымын. Ўланєайыр, ќасиетті ќазаќ жерінде туєаныма, ќазаќ екеніме ќуанамын. Ґзімніѕ кіндік ќаным тамєан жерімді, елімді, ата-анам мен мектебімді сїйемін. Балалыќ шаєым бейбіт елде, ата-анамныѕ ќўшаєында ґтіп жатќанына ќуанамын. Баќыт дегеніміз ол - ата-ананыѕ ыстыќ алаќанында, тату-тјтті отбасында ґсіп, ержету деген сґз. Отбасы – шаєын мемлекет. Јке – јулет басшысы, асќар тауы. Ана – отбасыныѕ шуаєы мен жылуы. Отбасы – ўрпаќтар сабаќтастыєын жалєастырушы, тјрбиеніѕ бастауы. Сондыќтан јр бала ата-анасыныѕ їмітін аќтап, жаќсы оќып, тјрбиелі, саналы азамат болып ержетуі тиіс.

Аяулым НЈЖМИДЕНОВА, 10-сынып оќушысы, Ќазан орта мектебі, Май ауданы.

Жас

Хаттарєа шолу жасаєан – Сая МОЛДАЙЫП.

Ќазаєым, ќайсар халќым

ќалам

Тарихына кґз жїгіртсек, Дархан дала мўѕлы екен. Аќын шерткен жырларда, Шын мјнінде сырлы екен. Махамбет, Исатай арланы, Јлия, Мјншїк арманы. Кґкірегі ояу жаны бір, Сјбира, Ќайрат – жыр јні

6

«Айналайынєа» кїн сайын облысымыздыѕ тїкпір-тїкпірінен, јсіресе ауылдыќ жерлерде тўратын балалардан хаттар ґте кґп келеді. Бўдан «Сарыарќа самалы» газетіндегі «Айналайын» ќосымшасын сїйіп оќитын жас оќырмандарымыздыѕ кґп екені аѕєарылады. Бір ќуанарлыєы, солардыѕ арасында болашаќта журналист, жазушы, суретші болуды армандайтын оќушылар да баршылыќ. «Бўлаќ кґрсеѕ, кґзін аш» демекші, айтар ойы бар, сґз саптауы жаќсы, мазмўнды хаттар «Айналайынєа» бірден жарияланады. Дегенмен, айына бір рет ќана шыєатын 4 беттік ќосымшаєа редакцияєа келіп тїскен хаттардыѕ бјрін бірдей жариялауєа мїмкіндік жоќ екенін естеріѕе сала кетейік, балалар. Бїгін «Айналайынныѕ» хат ќоржынындаєы бірнеше хаттарєа шолу жасауды жґн кґрдік. Естеріѕе сала кетейік, редакцияєа хат–маќала жазєанда таќырыптарыѕды кеѕінен ойлап, мазмўнды болу жаєын ќарастыру керек, сондай-аќ, жазєандарыѕды міндетті тїрде ересектерге оќытып, ќатесіз жазуєа тырысыѕдар. Аты-жґндеріѕді, мекенжайларыѕды, тіпті байланыс телефондарыѕды жазуды ўмытпаѕдар! Май ауданы, Баскґл ауылынан Маржан Аќылбекова «Мектеп ґмірі» атты тјп-тјуір маќала жазып жіберіпті. Айтары жоќ, Маржан ќыздыѕ сґз саптауы жаќсы, айтар ойы тереѕ екен. «Мектеп ґмірі бїкіл болашаєыѕныѕ іргетасын ќалайды, дўрыс жолєа жетелеп, аяќќа тік тўрєызады. Алєаш рет мектепке «тарыдай болып кіріп едік», кґзді ашып-жўмєанша талабымыз таудай болып, аќ пен ќараны айырып ќалдыќ» деп балдай тјтті балалыќ шаќ пен кїні ертеѕ саєымдай саєынышќа айналатын мектеп ґмірі туралы ой толєапты. Жарайсыѕ, Маржан! Тек ендігі жазар хаттарыѕ бўдан гґрі кїрделірек, ќызыќты бола тїссін. Оєан сеніѕ шыєармашылыќ ќарымыѕныѕ јбден жететінін байќадыќ. Ґзіѕнен хат кїтеміз. Баянауыл ауданы, Шадыра орта мектебінен Толєанай Ќали «Туыпґскен Баяным» атты маќаласында «Баянауыл жері кеѕ, шеннен асќан, Бўл маѕайда жер жоќ ќой сенен асќан» деп јйгілі Жаяу Мўса бабамыздыѕ ґлеѕін жаза отырып, туєан жерініѕ јсем табиєатын мґлдіретіп жазыпты. «Кґрсеѕ кґѕіліѕ толатын, кґрмесеѕ алыстан арман ќылатын Баянауылдыѕ сўлу келбетін сґзбен жеткізіп айта алмайсыѕ...» деп тебіренеді Толєанай. Дўрыс, атамекенін, туєан жерін кішкене кезінен сїйіп, ќадірлеп ґскен бала болашаќта аќылды, білімді, намысты болып ер жететін їлкен азамат боларына сенеміз. Толєанай! Баянауылдыѕ кґркем екенін бјріміз де білеміз. Ол жерде тарихи орындар ґте кґп. Сен сол тарихи жерлер туралы шаєын-шаєын маќалалар жіберіп тўрсаѕ, їзбей жариялауєа ујде береміз. Аќсу ауданы, Парамоновка ауылынан Баќытнўр Бейсенбай ґзініѕ «Сарыарќа самалы» газетіндегі «Жас times» жјне «Айналайын» ќосымшаларын сїйіп оќитынын, газеттегі таќырыптардыѕ ґзіне ўнайтынын айта келіп, «Апта сайын осы ќосымшалар шыєып тўрса...» деген тілегін айтыпты. Баќытнўр, жылы лебізіѕе рахмет! Облыстыќ газет болєан соѕ, онда еліміздіѕ, облыстыѕ, аудандардыѕ јр алуан таќырыптаєы жаѕалыќтарын, басќа да таќырыптардаєы кґлемді маќалаларды жариялау керек. Сондыќтан ќосымшаларды апта сайын жариялап отыруєа мїмкіндік бола бермейді. Егер «Жас times» пен «Айналайын» ќосымшаларына ќызыќты, мазмўнды маќала жазсаѕ, міндетті тїрде газет бетінен орын алады. Сондай-аќ, Павлодар ќаласы, Ленин кентініѕ №33 орта мектебініѕ тїлектері Јсем Дїйсен мен Гїлдана Балєабай бірі «Ґмір – теѕіз, адам - ќайыќ» деп толєанса, бірі «Жан жылуы» атты маќаласында ата-анасы тастап кеткен жетім сјбилердіѕ таєдыры туралы кїйіне жазады. Јсемніѕ де, Гїлдананыѕ да жазєандары мазмўнды, ќызыќты. Дегенмен де, ґмір анадай-мынадай немесе сјбиді жылатып тастап кету жаман, ќайєылы демей, наќты мысалдармен келтіріп, жазса, таќырыпты кеѕінен ашар еді деп ойлаймыз. Екі ќыздыѕ да сґз саптаулары жаќсы. Сондыќтан олар алдаєы уаќытта газеттіѕ жастарєа арналєан «Жас times» ќосымшасына хат жолдап тўруларына болады. Міне, балалар, «Айналайынныѕ» хат ќоржынындаєы біраз хаттарєа шолу жасадыќ. Кейбіреулеріѕе жеке хаттар жолдадыќ. Хатымыз газетке шыќпады деп ќамыќпаѕдар. Ќызыќты таќырып іздеѕдер, зерттеу жўмыстарымен айналысыѕдар, жазыѕдар. Жазєы демалыстарыѕ туралы да ќалам тербеѕдер. «Айналайын» сендерден ќызыќты хат кїтеді!

Айхан РЫМХАНОВ, 8-сынып оќушысы, Ќазан орта мектебі, Май ауданы.

Жўмбаќ шешіп кґрейік! 1.Асќар тауда ќара орман. 5.Кеудесі толєан кїш, Ол не? Табаны толєан тіс. 2.Таппайтын таєат, Ол не? Тыєулы саєат. 6.Јшейінде жекесіѕ, Ол не? Ќарай ќалсаѕ, екеусіѕ. 3.Тілімен жїреді, Ол не? Уаќытты біледі. Ол не? Жинаєан – Айдана БОРАНБАЕВА, 4.Темір тілді, 8–сынып оќушысы, Кїміс їнді. Бозша ауылы, Май ауданы. Ол не?


САРЫАРЌА САМАЛЫ

25 маусым, cейсенбі, 2013 жыл

Јуелгі байлыќ - денсаулыќ ш, жасанды сыз, дјмдеуі ґте зиянды па са а т т Ќазіргі уаќы , јсіресе, бала аєзасына тјттілер ан бояулар ќосылє газдалєан сусындар, тїрлі ар балалар н ўм таєамдар ме сатылады. Ал, тјттіќ ді. Бўлардыѕ ы алып жей бауыр мен барлыќ жерде болды, солард , кґшеге шыќса лау жїйесіне, жїрек, бїйрекейді. ой рм ѕ бе ны ре ам ке ад ес рі бј зиянды екенін адемигі, ЌР асќазанєа ґте тану академиясыныѕ акШарманўлы ам і ає лд т Тґреге Ќазаќ ќайраткері лелерініѕ бірі еѕбек сіѕірген ау саласыныѕ ґзекті мјсе рмандарына ќт ы са оќ ќ ѕ» лы ынны денсау уралы «Айналай тамаќтану т ен еді... јѕгімелеп берг

Ќалай тамаќтану керек? Тамаќ ішу – мјдениеттіліктіѕ керемет кґзі. Аќыл-ойдыѕ дамуы да тамаќтануєа байланысты. Бўл еѕ алдымен балаларєа ќатысты. Кґптеген ќазаќ балалары сабаќтыѕ аяєына дейін шыдамайды, ўйќы басып, јлсіреп, оќуды дўрыс ўќпайды, содан келіп, енжарлыќ пайда болады. Мўныѕ бјрі бойда дјрумендердіѕ жетіспеушілігінен екенін біле бермейді. Ќарындары ашса, жылдам јзірленген бјліш, тоќаш, гамбургер, хот-дог, бутерброд, нанєа оралып пісірілген сосиски, бигоди жеп, газдалєан су не тїрлі химикат ќосылєан шырын ішіп жїре береді. Бўлар баланыѕ аєзасына ґте ќауіпті, семіртіп, бауыр мен бїйрек, асќазанєа ауру јкеледі. Ќазір жас балаларда ќан ќысымыныѕ кґтерілуі, жїрек аурулары кґбейіп барады. Осыныѕ бјрі дўрыс тамаќтанбаудан пайда болуда. Иод, темір жетіспеушілігі аќыл-ойдыѕ дамуына їлкен кедергі келтіреді. Балалар, ќазаќ баласы тек ќана ќазаќтыѕ табиєатына тјн таєамдар мен сусындарды ішіпжеу керек. Шет елдіѕ тамаќтары біздіѕ аєзамызєа ґте зиян екенін естеріѕнен шыєармаѕдар. Сол секілді шет елдіктер де ўлттыќ таєамдарын ішіпжейді. Ќай елге болса да, ґздерініѕ ўлттыќ таєамы – билогиялыќ категория болып есептеледі. Жапондыќтар басќа елге барса, ґздерініѕ тамаќтарын алып жїреді, эскимостар ќант жемейді, ґйткені, аєзаларында оны ќортатын фермент жоќ. Кґрдіѕдер ме, јр ўлт ґзініѕ ўлттыќ таєамын жеу керек, сол арќылы аќыл-ой дамиды, денсаулыќ ныєаяды. Сонда біздіѕ ќазаќ баласы ќандай таєамдарды жеу керек? Алдымен ќымызды жаќсы кґру керек. Ќымыздыѕ ќўрамында аздаєан алкоголь болєандыќтан, 200 грамнан артыќ ішуге болмайды. Кішкентай балаларєа саумал тїрінде ішкізген дўрыс. Ќымыз – ісік (рак) ауруыныѕ алдын алады. Бўл сусынныѕ ќўрамында С дјрумені бар. Сондыќтан ќымызды кїнде ішіп тўру керек. Май, кјмпит, торт деген таєамдарды бала аз жеу керек. Бўлар ґте зиянды. Тамаќ жегеннен кейін саєыз шайнаєан дўрыс. Ол тістіѕ тїбін бекітеді, јрі тазалайды, жїрек пен асќазанєа пайдасы бар. Сондай-аќ, ќияр мен ќызанаќ ґте пайдалы. Бір ескертетін жайт – бўл екеуін ќатар жеуге болмайды. Ќатар, яєни, бірге жесеѕ, бірініѕ ќўрамындаєы пайдалы заттарды бірі жойып жібереді. Нјтижесінде ќўр шґп жегендей боласыѕ. Ќазір жаз мезгілі болєандыќтан ќўрт, ірімшік, ќаймаќ, айран, сїзбе сынды дјмдер кґбейді. Міне, осы таєамдарды кґп жеѕдер.

Етке, тјттіге тойып алып, теледидардыѕ, компьютердіѕ алдында кїні бойы отыратын баланы аќымаќ деу керек. Ол ґзін жаќсы кґрмейтін, денсаулыєын ойламайтын, ўзаќ ґмір сїргісі келмейтін бала деп есептеу ќажет. Мынаны естен шыєаруєа болмайды: кґп жаєдайда, мысалы ет жеп отырып, су, шырын, газды су ішуді, ал таєамнан кейін тјттілермен шай ішуді јдетке айналдырдыќ. Бўл асќазанєа ґте зиян. Неге? Бір ќараєанєа ќауіпсіз кґрінетін бўндай јдет асќорыту жїйесініѕ заќымдануына јкеледі. Біз тамаќтанып отырєанда, асќазанымызда таєамды ќорыту їшін арнайы сґл бґлінеді. Ал біз тамаќпен ќатар сусын ішкен кезде, ол асќазанныѕ сґлімен араласып, нјтижесінде астыѕ дўрыс ќорытылуына кедергі болады. Тамаќ ўзаєыраќ ќорытылып, оныѕ пайдалы ќасиеттерін аєзамыз нашар ќабылдайды. Негізінде, суды, шайды, не басќа сусындарды асќа отыруєа жарты саєат ќалєанда ішіп алєан дўрыс. Ал тамаќтанып болєаннан кейін бір саєат бойы ешќандай сўйыќтыќ ішпеу керек. Астан кейін ішілген суыќ су асќазанныѕ тез босауына јсер етеді де, аздан кейін таєы ќарын ашады. Ал дўрыс ќорытылмаєан, біраќ ішекке тїскен тамаќ ашып, іріп-шіруі мїмкін. Бўл денсаулыќќа ґте зиян болады. Суыќ сусындарды майлы таєаммен ішкен ќауіпті – бўл панкреатит ауруына шалдыќтыра алады. Асќа отыруєа жарты саєат ќалєанда жеміс не кґкґніс шырынын ішіѕіз. Јрине, ґзіѕіз їйде жасаєан шырын мінсіз ас болар еді. Шырын шґліѕізді ќандыратындыќтан, тамаќтыѕ артынан су ішкіѕіз келмейді. Таѕертеѕ оразаны бір стаќан ќарапайым сумен ашыѕыз. Бўл аєзаныѕ оянуына кґмектеседі, асќорыту жїйесін іске ќосады. Міне, балалар ќазір жасым сексеннен асты. Јлі жўмыс істеймін, єылыммен айналысамын. Мен бўєан ќалай жеттім? Мен ешуаќытта тойып тамаќтанєан емеспін. Кґбіне ќымыз ішіп, жылќы етін жеп (аз єана), сосын жеміс-жидек, кґкґністен ќол їзгем жоќ. Кґп жїгірдім, спортпен айналыстым. Темекі шегу, ішімдік ішуден алыс болдым. Ґмір бойы жўмыс істедім, кґп оќыдым, тынымсыз еѕбек еттім. Жамандыќтан аулаќ, адамдарєа тек жаќсылыќ жасаумен болдым. Адамныѕ негізгі маќсаты – бір-біріне ќызмет ету, жаќсылыќ жасау. Сонда сеніѕ де азаматтыќ ќасиетіѕ жаќсарады. Сол себептен ґзімді баќыттымын деп есептеймін. Ќолыѕда бірдеѕе болса, алєан адам емес, берген адам баќытты. Жаќсылыќ жасадыѕ ба, жасаєан жаќсылыєыѕды сол сјтте-аќ ўмыт! Егер бірдеѕе дјметіп жїрсеѕ, ол жаќсы емес. Бўл – меніѕ кредом. Сендер де ґнегелі ґмір сїріп, жаќсы тамаќ ішіп-жеп, еѕбектеніп, оќу оќыѕдар. Ата-ана їмітін аќтаѕдар. Негізі, ќазаќтыѕ бар баласы таза, таѕдап ішіп, талєап жеп, ўлттыѕ тјрбиесін бойына сіѕіріп ґседі. Ќазаќтыѕ бар баласы талантты, еѕбекќор. Ґйткені, бўл ќасиет біздіѕ ќанымызда, рухымызда бар. Сендер соєан сай болып ґсіѕдер, балаларым! Жазып алєан – Сая МОЛДАЙЫП.

ла! саќта, ба е іѕ р е п а Ќ

Жемісжидектен абайла! Балалар, міне, ґздеріѕ асыєа кїткен жаз уаќыты да келіп жетті. Бўл - жеміс-жидек маусымы. Јрине, жеміс-жидекте баланыѕ аєзасына ќажеттеі дјрумендер ґте мол, сондыќтан кґп жеу керек десек те, кейде одан келетін ќатер де аз болмайды. Мысалы, жумай жеу, бўзылєан жемістен келетін ќауіп-ќатердіѕ соѕы ќатты уланып, тіпті ґлімге јкелетіні де аз болмайды. Балалар сїйсініп жейтін мына жемістерден ќандай ќауіп бар?

Бадана Бадана - жаѕєаќ емес, ќўрєаќ жеміс. Дјмі сїйкімді, јрі кґптеген таєамдарды дайындауєа ќосатын дјмдеуіш ретінде пайдаланады. Иісі кїшті, дјмі ащы бадананыѕ ќўрамында улы цианид бар. Осы удан арылту їшін оєан ґѕдеу жўмыстары жїргізіледі. Дегенмен, бадананы кґп жеуге болмайды. Арасында улысы болуы мїмкін. Жаѕа Зеландия сияќты елдерде ащы бадана сатуєа тыйым салынєан.

Шие Шиеніѕ, ґріктіѕ, шабдалыныѕ, ќара ґріктіѕ сїйектерінде цианид бар. Егер сїйекті кеміріп, шайнап немесе жаратын болсаѕ, цианидті сутектіѕ ќаупіне тап боласыз. Біздіѕ аєзамыз 2-3 сїйектен тґнетін ќауіпке тґтеп бере алады. Алайда, одан артыќ мґлшер ќауіпті. Шие сїйегінен уланєанда бас ауырады, айналады, ќўсады. Ґлім тудырєан жаєдайлар да кездеседі.

Ќызанаќ Ќызанаќты ґте мўќият жуу керек. Естеріѕде болсын, балалар, ќияр мен ќызанаќты бірге жеуге болмайды. Бірге жесеѕдер, біріндегі пайдалы дјрумендерді екіншісініѕ дјрумендері жойып жібереді. Ќызанаќтыѕ жапыраєы мен сабаєында “гликоалкалоид” деп аталатын ќауіпті зат бар. Бўл да ќауіпті.

ері Алма дјнд

Кейбір балалар алма, шие жеген соѕ, олардыѕ ішіндегі сїйектерін сорєанды ўнатады. Бўл ќауіпті. Мысалы алманыѕ дјнінде де шие мен баданадаєыдай біршама мґлшерде цианид бар. Егер байќаусызда 2-3 сїйекті жўтып ќойсаѕ, ол онша ќауіпті емес, аєзаныѕ мўндай мґлшерлі цианидпен кїресуге шамасы жетеді. Егер кґп жўтсаѕ, міне, сол ќауіпті. Ќўлпынайды бјріміз жаќсы кґреміз, біраќ, оны ќалай таѕдауєа болады? Ќўлпынайдыѕ ќўрамында кальций, темір, фосфор, мырыш, йод, сонымен ќатар В1, В2, В6 сынды кґптеген дјрумендер бар. Олардыѕ бјрі бала аєзасына ґте-мґте пайдалы. Ќўлпынай - иммунитетті ныєайтып, адамды дјрумен жетіспеушіліктен арылтады, ќан-тамыр жїйесін ќорєайды. Сондай-аќ, суыќ кезде жўќпалы аурулардан ќорєайды. Тіпті бўл тјтті жемісті ќант диабетіне шалдыќќандарєа да жеуге болады.

Ќўлпынайды ќалай таѕдау керек? Бірінші кезекте ќўлпынай езілмеген, бїтін, їстіѕгі гїл сабаєы болуы тиіс. Гїлсабаќ – жемістіѕ ќўрамында С дјруменін саќтайды. Ґте їлкен кґлемдегі ќўлпынай јдемі болєанымен, дјмі сулы болады, пайдасы да аз. Ал, орташа жјне ўсаќ ќўлпынай жидектерінде дјрумендер кґп. Егер жемісте тїрлі даќтар кґп болса, оныѕ ќўрамында химиялыќ заттар бар деген сґз. Ол – аєзаєа ґте зиян. Жидекті алдымен иіскеп кґру керек, сапалы ќўлпынайдыѕ табиєи жаєымды иісі болады жјне ол ќатты байќалады. Иісі жоќ жидектер «химия» кґмегімен ґскен. Міне, балалар, осы айтылєандарды есте саќтап, жеміс-жидектен уланып ќалмауєа тырысыѕдар, оларды аєын судыѕ астына ўстап, жаќсылап жуып барып, жеу керек.

7


25 маусым cейсенбі, 2013 жыл Талаптыєа нўр жауар!

Байќау мјресіне жетті

Шіліѕгір шілде болєанда .. .

Шілде парсыныѕ «чіллј» деген сґзінен шыќќан. Чіл ќырыќ (40) деген сґз. Ай – отыз кїндік болса, жаздыѕ осы айынан келесі айдыѕ ортасына дейін кїн барынша ыстыќ болады. «Жазєы шілдеде їркер жерде жатады» дейді ќазаќтар. «Жазбен жалєас шілде келді, Деп ўќпаѕдар, мїлде келді. «Ќосыныѕды ќўртам» деп, Шаќырайєан тїрде келді... Маса, сона, бґгелектер, Ўрандасып, бірге келді» деп шілде айын жырлаєан, халыќ арасына тараєан ґлеѕ бар. Бўл айда ќыр ќазаєыныѕ арќасы кеѕіп, ќойын сауып, биесін байлап, ќымызєа елтіп, жаєасы жайлау, етегі ќыстау болатын кезі. Ќысќы азыєы ќўрт, майын, жентін осы айдан бастап жинай бастайды. Шілде - жаздыѕ ортасы, ќысќа тїндері жылы, жанєа жайлы. Бўл кезеѕде ґзен, кґлдердіѕ суы барынша жылып, таѕнан кешке дейін суєа шомылєан бала – шаєаныѕ кїлкісі мен шуылы су шолпылынан бірде басым, бірде жасым болып жатады. Таудаєы гїлдер мен ќалыѕ шґптер ат сауырына жетіп, жеміс-жидек уылжи пісіп, майысып тўратын кезі. Айналаєа жўпар иіс тарап, дала арасы жанўшыра бал жинайды. Жылы

Екі аяєы бар, Кґлденеѕінен таяєы бар. Ол ќандай јріп? Бетте бар, Етте жоќ, Баєада бар, Аєада жоќ. Ол ќандай јріп?

жаѕбыр тґгіп ґте шыќќаннан кейін ґсімдік біткен жуынып-шайынып, ќўлпырып шыєа келеді. Артынша кїн мейірлене

жарќыраєанда маѕайдаєы хош иіс ќандай десеѕші?! Ќўстардыѕ да бўл айда жўмысы ќауырт болады. Балапандар шырылдап, шиќылдап, тамаќ сўраєан дыбыстары ќосылып, ауада керемет бір толќындар жїзеді. Ґсіп ќалєан балапандарды тамаќпен ќамтамасыз ететін ќўстардыѕ сайрауєа да уаќыты жоќ. Олар шілдеде балапандарын ќанаттандырып, ўшуєа бейімдейді. Алєашында ўядан алыс жібермей, бўтаќтан бўтаќќа, одан аєаштан аєашќа ўшыруды аналыќтар кґрсетеді. Осы ўсаќ ќўстардыѕ

Зей ЫСЌАЌ, Баянауыл ауданы.

Јріптік жўмбаќтар Аєада бар, Менде жоќ. Жаєада бар, Жеѕде жоќ. Ол ќандай јріп? Шайда бар, Шјйнекте жоќ.

Ќ А Й Ы Р Ы М Д Ы Л Ы Ќ

8

ішінде еѕ батыл, ўядан шыєа сала ґз бетімен ўша жґнелетіні ќарлыєаш екен. Бала кезімізде шілдені «пішен айы» дейтін. Аулаќтан пішенніѕ жўпар иісін самал жел аймаќќа алып кетеді. Шабындыќта јр жерде ќос тігіп, пішеншілер саймандарын (шалєы, ораќ) шыѕдап, шыѕ-шыѕ темір тґске тиген балєаныѕ дыбысы айналадаєы табиєатќа їн ќосып, оркестрдегі бір аспап сияќты жарасым табады. Біздіѕ кезімізде балалар їшін пішен айыныѕ ќызыєы мол болатын. Шабылєан шґпті аударыстырып, кептіреді, одан соѕ жинап, кїпјналап, біраз уаќыттан соѕ шґмелеге їйеді. Мўныѕ бјрі - кішірек балалардыѕ шамасы келетін жўмыстар. Содан соѕ пішеншілерді сусындату да балалардыѕ міндеті болатын. Жїгіріп жїріп торсыќтарынан аталары мен аєаларына сусын ќўйып береді. Бўл ќызмет олар їшін їлкен мјртебе еді. Айналайын табиєаттыѕ бўл айда ґз перзенттеріне жомарттыќпен барын беретін, ырыздыќ бґлетін айы десе де болады.

Сайда бар, Лјйлекте жоќ. Ол ќандай јріп? Шабаќта жоќ, Ќазанда бар. Шарбаќта жоќ, Сазанда бар. Ол ќандай јріп?

1. Біздіѕ Отанымыз. 2. Еліміздіѕ бас ќаласы. 3. «Кел, балалар, оќылыќ» ґлеѕініѕ авторы. 4. Ќыста киетін бас киім. 5. Сїттен жасалатын ўлттыќ таєам. 6. Кїй атасы. 7. Сґз атасы. 8. Адамныѕ жан серігі. 9. Їй їстінде ўсаќ тас. 10. Мектептен не аламыз? 11. Ќазаќтыѕ ўлттыќ аспабы. 12. Ат міндім ќарала аяќ ќаздаќтатып, Жїргенде жол салады табандатып.

Ќўрастырєан: Ќабыш АЙДЫН, 2-сынып оќушысы, Шабар ауылы, Лебяжі ауданы.

«Айналайын» ќосымшасы биылєы жылдыѕ аќпанынан шілде айына дейін «Асыл мўра» атты суретші балалар арасында байќау ўйымдастырєан болатын. Міне, байќау мјресіне жетті. Ќазылар алќасы - Павлодар облыстыќ Мўєалімдер біліктілігін арттыру институтыныѕ бейнелеу ґнері жјне музыка пјндерініѕ јдіскері болып ќызмет атќарєан (ќазір осы мекеменіѕ мўражай меѕгерушісі) Ерсін Таќырбасов пен Кенжекґл орта мектебініѕ бейнелеу ґнері пјнініѕ мўєалімі Ќўнанбай Јбілденов балалардыѕ салєан суреттерін баєалап, жїлделі орындарды белгіледі. Бір атап ґтерлігі, бјйге жарияланысымен «Айналайынєа» аймаєымыздаєы јр ќала, аудан, ауылдардан 26 сурет келіп тїсті. Солардыѕ арасынан іріктелген 13 сурет жарияланды. Бірќатар суреттердіѕ сапасы нашар, кейбірі тїрлі-тїсті бояумен баттастырылып боялєан, кейбір суреттердіѕ дјл їстіне автордыѕ аты-жґні жазылєан болса, 2-3 суреттіѕ авторлары жоќ, суретші балаќайлар аты-жґндерін жазуды ўмытып кетіпті. Дегенмен, біздіѕ облыста болашаќта суретші болуды армандайтын ўл-ќыздардыѕ кґп екендігі ќуантты. Олардыѕ, јсіресе, ўлттыќ салт-дјстїрді жап-жаќсы бейнелеген суреттері кґѕілден шыќты. Ќазылар алќасы мына балаларды жеѕімпаздар деп аныќтады: 1-орын – Нўржанат БЕЙСЕН, «Атќа мінгізу» суреті. Аќсан орта мектебі, Баянауыл ауданы. 1 – орын – Ділнјз АХАНОВА, 4-сынып оќушысы, «Ќазаќ тойы» суреті. С.Торайєыров атындаєы №22 гимназия-мектебі, Екібастўз ќаласы. 2-орын – Нўрай ЈБІЛЌАЙЫР, 5 жаста. «Бауырсаќ» суреті. Павлодар ќаласы. 2-орын – Дариєа БАЛТАБАЕВА, 6 жаста. «Кесте тоќу» суреті. Павлодар ќаласы. 3-орын – Дамир САДЫЌОВ, 5 - сынып оќушысы. «Ќыз ќуу» суреті. Аќмектеп орта мектебі, Баянауыл ауданы. 3-орын – Гїлнўр ДЖАПАНОВА, 8-сынып оќушысы, «Бесікке салу» суреті. Павлодар облыстыќ дарынды балаларєа арналєан музыка мектепинтернаты. 3-орын – Мадияр ДАЙЫРХАНОВ, 3–сынып оќушысы. «Асыќ ату» суреті. Аќмектеп орта мектебі, Баянауыл ауданы. Сндай-аќ, бір топ суретші балаларєа ынталандыру сыйлыќтары белгіленді. Олар: Елена ЕНЕНКОВА, №39 орта мектеп, 3-сынып оќушысы, «Ќазаќ ауылы» суреті. Павлодар ќаласы. Май ауданы Ќаратерек ауылынан Дана АЙТЌАЛИЕВА, 5-сынып оќушысы, «Жайлаудаєы айтыс» суреті. Аделя ИСАЕВА, 5-сынып оќушысы, «Тўсау кесу» суреті жјне Саяжан ОНАЛБАЕВ, «Тўсау кесу» суреті. Сондай-аќ, Баянауыл ауданы Аќмектеп орта мектебінен 3–сынып оќушылары Ардаќ ЗЕЙНОЛЛА «Алтыбаќан тебу» суреті мен Эльмира СМАИЛОВА «Ќазаќ ќызы» суреті. Ќўрметті балалар! Есімдері аталєан талапкерлерге «Айналайын» јзірлеген арнайы сыйлыќтарды алдаєы кїндердіѕ бірінде тапсыратын боламыз. Ол жґнінде арнайы хабарлаймыз. Сґз соѕында, байќауєа ќатысып, баќ сынаєан барлыќ талапты балаларєа ризашылыќ айта отырып, «Талаптарыѕа нўр жаусын!» деген тілек айтамыз.

Сая МОЛДАЙЫП.

АЙНАЛАЙЫН-АЌПАРАТ

Театрєа саяхат Жаќында «Павлодар облысыныѕ 75 айтулы орны» атты мектеп жобасы бойынша №9 гимназия-мектебініѕ «Таным» тобы Ж.Аймауытов атындаєы ќазаќ музыкалы драма театрына саяхатќа бардыќ. Онда Ќазаќ театрыныѕ Ќазаќстанныѕ егемендік алєан кезде, 1990 жылы 7 желтоќсанда ашылєанын білдік. Театрдыѕ алєашќы ќойылымы М.Јуезовтіѕ пьесасы «АйманШолпан» музыкалыќ комедиясы болды. Оныѕ ќоюшы режиссері – ЌР Еѕбек сіѕірген мјдениет ќайраткері, Мемлекеттік сыйлыќтыѕ лауреаты, театрдыѕ ќалыптасуында

жетекші роль атќарєан Ерсайын Тјпенов еді. Ал ќазіргі кезде театрдыѕ директоры-кґркемдік жетекшісі - ЌР Еѕбек сіѕірген јртісі Мўхтархан Манап. Сонымен ќатар, біз театр залдарын аралап, таќтайшада жазылєан аймаєымыздыѕ актерлерініѕ ґмір жолдары жјне ойнаєан спектакльдерімен танысып, театр жайлы танымымызды арттырып ќайттыќ.

Денис БАЛАБАКО, №9 гимназия-мектебініѕ 6 «б»-сынып оќушысы, Павлодар ќаласы.

Ўстазбен кездесті Жуырда Павлодар облысы мен №9 гимназия-мектебініѕ 75 жылдыєына орай «Ўстаз даѕќы» кітабындаєы 75 ардагер ўстаз туралы» жобасы шеѕберінде мектеп жанындаєы «Достар» белсенділік лагерініѕ «Таным» тобы еѕбек ардагері Крипиченко Светлана Михайловнамен кездестік. Јѕгіме барысында ардагер оќушыларєа білім мен тјрбие беруде шыєармашылыќ кґзќараспен ќарайтынын айтты. Јрі балалардыѕ эстетикалыќ талєамын дамыту їшін кестелеу ґнері бойынша ґзініѕ авторлыќ баєдарламасын жылдар бойы

жїзеге асырєаны жайлы баяндады. Ўстаз кестелеген ќолґнер туындыларын оќушыларєа кґрсетіп, јрбіреуініѕ пайда болу тарихы туралы сыр шертті. Ґзініѕ ќызыќты ґмір белестері жайында јѕгімелеп, бізге ќолґнер туындыларын сыйєа тартты.

Кјмила ТЕМІРБЕКОВА, №9 гимназия-мектебініѕ 6 «б»-сынып оќушысы, Павлодар ќаласы.


МЕЗГІЛ

www.saryarka-samaly.kz

«Аќсу толќыны» радиосына - 20 жыл!

ЖУРНАЛИСТ

ќоєамєа ќызмет етеді Јр мемлекеттіѕ јлеуметінен, экономикасынан, мјдениетінен, јдебиетінен, тарихынан, салтдјстїрінен, тілінен, дінінен хабардар ететін бўќаралыќ аќпарат ќўралдары жўмыс істейді. Олар белгілі бір дјрежеде халыќтыѕ тыныс-тіршілігініѕ айнасы тјрізді. Міне, осындай ґѕіріміздіѕ ґзіндік айнасына айнала білген бўќаралыќ аќпарат ќўралдарыныѕ бірі - Аќсу ќалалыќ "Аќсу толќыны" радиосы биыл 20 жасќа толды. Біз јріптестерімізді мерейтойларымен ќўттыќтап, радионыѕ редакторы Баќытгїл Есілбаевамен сўхбаттасќан едік. - Јѕгімемізді јріден ґрбітсек, «Аќсу толќыны» радиосыныѕ тарихына тоќталсаѕыз... - Ќала халќын жалпы аќпараттандыру маќсатында сол кездегі јкімшіліктіѕ басшылыєымен 1993 жылдыѕ 26 ќаѕтарында шаєын баспасґз орталыєы ќўрылып, сол жылдыѕ 18 мамырынан ќалалыќ радио екі тілде, ќазаќ жјне орыс тілдерінде хабар таратуын бастады, ол «Аќсу толќыны - Аксуская волна» деп аталды. Алєашќы редакторы болып Антонина Беседа таєайындалды. Бўдан соѕ, ќалалыќ радиода јр жылдары Анатолий Никитенко, Светлана Ќондыкерова, Гїлнар Данкенова, Елена Шубина сынды радио саласыныѕ майталмандары басшылыќ жасады. Осы тўста біздіѕ ќўрметті ардагеріміз, тіл жанашыры Светлана Ќондыкерованы ерекше атап ґткім келеді. Бїгінде ќўрмет демалысында болса да, ќоєамда орын алєан тїрлі іс-шаралардан тыс ќалмай, їнемі ґзіндік пікірімен бґлісіп, аќыл-кеѕесін беріп отырады біздіѕ ардаќты тјлімгер-ўстазымыз. - Бїгінде «Аќсу толќыны» радиосы ќаншалыќты халыќ мїддесінен шыєып жїр деп ойлайсыз? Арнайы айдарлар мен хабарлар жґнінде айтып ґтсеѕіз... - Біздіѕ негізгі маќсатымыз - мемлекет саясатын жўртшылыќќа жеткізу, осы тўрєыда ќоєамдаєы, ќала мен елді мекендердегі барлыќ болып жатќан жаѕалыќтарды дер кезінде шўєыл јрі шынайы жеткізуге еѕбек етудеміз. Біздіѕ кґмекшілеріміз де, тыѕдаушыларымыз да халыќ. Сондыќтан, радиохабарларымыздыѕ баєасын сол халыќ береді. Біз бїгінде Павлодар облыстыќ радиосыныѕ 100.5 FM жиілігінде сенбі, жексенбі кїндерінен басќа кїндері саєат 17.15-тен 17.45-ке дейін 30 минут уаќытта јуе толќынында хабар таратамыз. 2008 жылєа дейін тек Аќсу ќаласына тараєан біз їшін облыстыѕ барлыќ аудандары мен ауылдыќ аймаќќа таралу їлкен жетістік болды. Бїгінде ауыл ґмірі мен тіршілігі - басты назарда. Радиохабарларымыз негізінен екі тілде тарайды, јйтсе де, ќазаќ тіліне басымдыќ береміз. Тыѕдармандарымыздыѕ кґбі редакцияєа келіп, хабарларымызєа ґз ризашылыєын білдіріп жатады. Біз хабарларымызєа таќырып пен кґтерілетін мјселеге байланысты мекеме, ўйым басшыларын, мјдениет ќызметкерлерін, ќоєамдыќ бірлестіктер ґкілдерін, еѕбек адамдарын жјне де тїрлі сала майталмандары мен ел болашаєы - жастарды ќатыстырамыз. Баєдарламаны жоспарлау барысында Елбасыныѕ жыл сайынєы Жолдауларын негізге аламыз. Мјселен, биылєы «Ќазаќстан - 2050» Стратегиясы - ќалыптасќан мемлекеттіѕ жаѕа саяси баєыты» атты Жолдауыныѕ іс-ќимыл баєдарламасына орай кґптеген хабарлар эфирге шыќты. Елдіѕ елдігін саќтау, јдет-єўрпымыз бен салт-дјстїрімізді, ана тілімізді білу, жастарымызды имандылыќќа тјрбиелеу жолында біздіѕ ўжымныѕ атќарар жўмысы ґте зор деп есептеймін. Редакцияда ќоєамныѕ јртїрлі саласын ќамтитын айдарлармен арнайы хабарлар јзірленеді. Мысалы, «Ана тілім - айбыным», «Мјдени мўра», «Ислам таєылымы», «Адамдыќ айнасы», ќўќыќ жјне заѕ бўзушылыќтыѕ алдын алу маќсатында келесі айдарлар бар - «Адам жјне заѕ», «Человек и общество», ґзекті таќырыптарєа арналєан «Ґзекті мјселе» айдары, салауатты ґмір салтын насихаттайтын «Денсаулыќ - зор байлыќ», «Єасыр дерті», ауыл шаруашылыєы саласы мен ауыл тынысынан аќпар беретін «Ауыл-2013», «Бір јѕгіме ќозєашы ауыл жайлы», «Ел іші - ґнер кеніші», «Пульс села», сондай-аќ, нашаќорлыќ пен маскїнемдікке ќарсы кїрес, жасґспірімдер арасындаєы ќылмыстыѕ алдын алу, жаппай орта білім алу, јйелдіѕ ќоєамдаєы рґлі, кедейшілікке ќарсы кїрес, ќаланы кґркейту сынды мјселелермен ќатар, мемлекеттік баєдарламалар «Жўмыспен ќамту», «Бизнестіѕ жол картасы»,

«Ќолжетімді баспана», «Саламатты Ќазаќстан», «Сыбаєа», «Тўрєын їйкоммуналдыќ шаруашылыєын жаѕєырту», «Шаєын ќалаларды дамыту» бойынша да арнайы радиохабарлар жасаймыз. - Баќытгїл Тоќтасынќызы, енді ґзіѕіз, редакторлыќќа дейінгі ґткен еѕбек жолыѕыз жјне ўжымыѕыз жайлы айтсаѕыз... - Мен «Аќсу толќыны» радиосына 2005 жылы алєаш диктор ретінде жўмысќа ќабылдандым. Кейіннен тілшілікке ауыстым. Жјне сол 2005 жылдыѕ тамыз айынан редактордыѕ орынбасары ќызметін атќарып, редакторлыќќа 2010 жылы таєайындалдым. Ўжымыма келер болсам, редактордыѕ орынбасары - Лјззат Ќалижанова, дыбыс режиссері - Зита Тайжанова жјне тілшілер - Татьяна Купчинская мен Майра Дјлелхан. Барлыєы да ґз ісініѕ шебері, наєыз мамандар. Журналистика - ќызыєы мен ќиындыєы ќатар жїретін, кґп ізденіс пен мол білімді ќажет ететін сала. Јрине, ќаламы ќарымды, жан-жаќты, дарынды журналист болу оѕай емес. Дегенмен, мен ґз ўжымыма шырылдап шындыќты айтып, жаќсылыќќа жаршы, хабаршы болыѕдар деген талап ќоямын. - Радионыѕ басќа бўќаралыќ аќпарат ќўралдарынан ќандай ерекшеліктері бар? - Еліміздіѕ јуе толќынында ќызмет атќаратын радиоарналар жўмыс мазмўнына ќарай аќпараттыќ-музыкалыќ, музыкалыќаќпараттыќ, ќоєамдыќ-саяси радиолар болып сараланады. Радиолардыѕ ішкі жўмыс жїйесініѕ ўйымдастырылуына байланысты аќпарат орталыєы: эфирлік студия, деректік ќор, концерттік студия болып бґлінеді. Ќандай редакцияда болмасын, аќпарат бґлімі жўмыс істейді. Небір шўєыл аќпарат алдымен радиодан кїтіледі, сондыќтан да радиодаєы аќпарат ќызметініѕ рґлі ерекше. Аќпараттыќ ќызмет аясыныѕ ґзіндік ерекшеліктері, хабар тарату тјсілдері бар. Ґмірдегі болып жататын жаѕалыќтар ќаншалыќты сан тїрлі болєанымен, ондаєы еѕбек етуші ўжым бір ќўрамда. Сондыќтан да журналистерден жан-жаќты білімділік талап етіледі. Кґптеген жайлармен бетпе-бет келеді. Кез келген аќпаратты алу їшін тґзімділік, ќайсарлыќ кажет. - Баќытгїл Тоќтасынќызы, алдаєы жоспарларыѕызбен бґлісіп, 20 жылдыќ мерейтойларыѕызбен јріптестеріѕізді ќўттыќтап, жылы лебізіѕізді білдірсеѕіз. - Біз биылєы жылы жастар мјселесі мен саясатына кґп кґѕіл бґлудеміз. Аќсулыќ белсенді жастарды арнайы хабарларєа шаќырамыз. Сондай-аќ, облысымыздыѕ 75 жылдыќ мерейтойы айдары бойынша да арнайы хабарлар дайындау жоспарда бар. Уаќытымыз шектеулі болса да, жаѕалыќтыѕ барлыєын ќамтуєа тырысамыз. 20 жылдыќ мерейтоймен радионыѕ ыстыєына бірге кїйіп, суыєына бірге тоѕып жїрген јріптестерімді шын жїректен ќўттыќтаймын. Еѕ бастысы - отбасылыќ баќыт, денсаулыќ жјне ќызметте табыс тілеймін. Журналист ґз шыєармашылыєы арќылы ќоєамєа, адамєа ќызмет етеді. Ол жаѕаны жаќтаушы, бар жаќсылыќты ќолдаушы. Ґз мамандыќтарыныѕ биік межесінен кґрінулеріне тілектеспін. - Јѕгімеѕізге рахмет! Біз де сіздерге шыєармашылыќ толаєай табыстар тілейміз! Јѕгімелескен - Гїлбану ҐЗКЕЙ.

25 маусым, сейсенбі, 2013 жыл

9

БЈРЕКЕЛДІ!

ОЌУШЫ ЖЕТІСТІГІ – МЕКТЕП МАЌТАНЫШЫ Ґткен жылы Тјуелсіздік кїні ќарсаѕында «Хабар» телеарнасы отандыќ мегажоба – «Аймаќтар аламаны» баєдарламасыныѕ тўсауын кескен болатын. Еліміздіѕ 14 облысыныѕ ґнерпаздарыныѕ, дарын иелері мен спортшыларыныѕ басын ќосќан байќаудыѕ нјтижесі Наурыз мейрамы кїні белгілі болып, павлодарлыќ жастар аймаєымыздыѕ абыройын асќаќтатты. Намысты ќолдан бермей, тґл ґнерімізді кґпшілікке паш етіп, талантымен тјнті еткендер ќатарында бишілер де бар. Кґптеген халыќаралыќ жјне республикалыќ байќаулардыѕ жеѕімпазы јрі жїлдегері «Томирис» би ансамблініѕ де жеѕіске жетуге ќосќан їлесі зор. Аталмыш би тобыныѕ ќўрамында Павлодар ќаласыныѕ №12 орта мектебініѕ оќушылары Дана Ќасымова, Сания Ќани, Аяулым Бјкен, Аида Аужанова бар. Біз осындай шјкірттеріміздіѕ ќуанышына ортаќпыз јрі оларды маќтан тўтамыз.

Ї.ДЈУІТОВА,

№12 орта мектептіѕ ўстазы, Павлодар ќаласы.

Статистика 2013 ЖЫЛЄЫ ЌАЅТАР-МАМЫРДАЄЫ ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫ ЈЛЕУМЕТТІКЭКОНОМИКАЛЫЌ ДАМУЫНЫЅ ЌЫСЌАША ЌОРЫТЫНДЫЛАРЫ Экономикалыќ сектор 2012 жылєы ќаѕтар-желтоќсанда ґндірілген жалпы ґѕірлік ґнімніѕ (ЖҐҐ) кґлемі (алдын ала деректер бойынша) 1466,1 миллиард теѕгені ќўрады жјне 2011 жылмен салыстырєанда 7,4%-єа артты. Облыстаєы ЖҐҐ-ніѕ жалпы республикалыќ кґлемдегі їлестік салмаєы 4,9%-єа теѕ. ЖҐҐ-ді ґндіруде еѕ жоєары їлес ґнеркјсіп саласына келеді – 45,8%. 2013 жылєы ќаѕтар-мамырдаєы негізгі капиталєа жўмсалєан инвестициялар кґлемі 73,3 млрд. теѕгені ќўрады, бўл 2012 жылдыѕ тиісті кезеѕіне ќараєанда 24%-єа артыќ. 2013 жылєы ќаѕтар-мамырдаєы ґнеркјсіп ґндірісініѕ кґлемі 527,4 млрд. теѕгені ќўрады, бўл 2012 жылдыѕ сјйкес кезеѕіне ќараєанда 2,2%-єа тґмендеді. Кен ґндіру ґнеркјсібі жјне карьерлерді ќазуда ґндіріс кґлемі 1,5%-єа артты, электрмен жабдыќтау, газ, бу беру жјне ауаны баптауда 1,6%-єа ўлєайды, ґѕдеу ґнеркјсібінде ґндіріс кґлемі 2,4%-єа, сумен жабдыќтау; кјріз жїйесі, ќалдыќтардыѕ жиналуын жјне таратылуын баќылауда 49,4%-єа тґмендеді. 2013 жылєы ќаѕтар-мамырда ауыл шаруашылыєыныѕ жалпы ґнім кґлемі 19,5 млрд. теѕгені, наќты кґлем индексі 104,1% ќўрады. 2013 жылєы ќаѕтар-мамырдаєы жїк айналымыныѕ кґлемі 11160,6 млн. ткм ќўрады жјне 2012 жылдыѕ сјйкес кезеѕімен салыстырєанда 10,5%-єа ўлєайды. 2013 жылєы ќаѕтар-мамырдаєы бґлшек сауда кґлемі (ќоєамдыќ тамаќтандыру айналымынсыз) 72,1 млрд. теѕгені ќўрады жјне 2012 жылєы ќаѕтар-мамырмен салыстырєанда 10,9%-єа ўлєайды. 2013 жылєы ќаѕтар-мамырда кґтерме сауда тауар айналымыныѕ кґлемі 129,2 млрд. теѕгені ќўрады жјне 2012 жылдыѕ сјйкес кезеѕімен салыстырєанда 36,1%-єа азайды. 2013 жылєы ќаѕтар-мамырдаєы тамаќ ґнімдері мен сусындарды ўсыну бойынша ќызметтер кґлемі 1851,6 млн. теѕгені ќўрады, бўл ґткен жылєы тиісті кезеѕмен салыстырєанда 3,5%-єа тґмен кґрсеткіш.

2013 жылєы ќаѕтар-наурызда облыстыѕ Кеден одаєы мемлекеттерімен ґзара саудасы 652,2 млн. АЌШ долларын ќўрады. Ґзара сауда ќўрылымында импорт басым болды жјне 51,6%-ды ќўрады (облысќа јкелінген тауарлардыѕ кґлемі 336,8 млн. АЌШ долларына теѕ), экспорттыѕ їлесі 48,4%-ды ќўрады (облыстан 315,4 млн. АЌШ долларына теѕ тауар шыєарылды). 2013 жылєы 1 маусымдаєы жаєдай бойынша тіркелген заѕды тўлєалар саны 13077 бірлікті ќўрады, оныѕ ішінде 7789 – жўмыс істейтіндер. Жўмыспен ќамтылєандар саны 50 адамєа дейін, жўмыс істейтін 12304 кјсіпорын тіркелді. Жўмыс істейтін заѕды тўлєалар арасында 7018 шаєын кјсіпорын бар, оныѕ ішінде 4877 – шаєын бизнес кјсіпорны. 2013 жылєы мамырдаєы тўтыну баєасыныѕ индексі 2012 жылєы желтоќсанмен салыстырєанда 102,9% ќўрады. Азыќ-тїлік тауарларыныѕ баєасы 1,5%-єа, азыќ-тїлік емес тауарлары 0,9%-єа, аќылы ќызметтер 6,9%-єа ґсті. 2013 жылєы мамырда ґнеркјсіп ґнімін ґндіруші кјсіпорындарыныѕ баєасы 2012 жылєы желтоќсанмен салыстырєанда 2,3%-єа ґсті.

Јлеуметтік сектор 2013 жылєы сјуірдегі баєалау бойынша халыќтыѕ жан басына шаќќандаєы атаулы аќшалай табысы орташа есеппен 59294 теѕгені ќўрады жјне 2012 жылєы сјуірмен салыстырєанда 11,6%-єа ўлєайды, наќты аќшалай табыс 5,2%-єа ґсті. 2013 жылєы сјуір айында ќызметкерлерге есептелген орташа айлыќ атаулы жалаќы 89059 теѕгені ќўрады жјне 2012 жылдыѕ сјуірімен салыстырєанда 12,2%-єа ґсті. Наќты жалаќы индексі 105,7% ќўрады. 2013 жылєы мамыр айыныѕ соѕына жўмыспен ќамту органдарында жўмыссыздар ретінде тіркелгендер саны 3,1 мыѕ адамды немесе экономикалыќ тўрєыдан белсенді халыќ санына 0,7%-ды ќўрады.

Павлодар облыстыќ статистика департаменті.

Утерянный студенческий билет №0033, выданный Павлодарским педагогическим колледжем им.Б.Ахметова в 2009 г. на имя Вероники Сергеевны Бондарюк, считать недействительным. Сјду Гїлнјр ЖК-ніѕ (ЖСН 500126450092) жойылуына байланысты шаєымдар хабарландыру жарияланєан кїннен бастап бір ай бойы 8 (7182) 67-77-53 телефоны арќылы ќабылданады.

Еске алу

Ќажымўрат Дауылбайўлын еске аламыз Ажал оны арамыздан ерте алып кетті. Жаныѕ жјннатта, топыраєыѕ торќа болсын, Ќажымўрат! Ґзіѕе деген саєынышты ґлеѕ жолдарымен ґрнектедік. Ќажымўратым, бауыр етім, бауырым, Жарќын бейнеѕ елеске јсте айналды. Ґкініш ґрті, жоќтаєан ќауым, ауыр їн. Аєайыныѕды сарсаѕєа салып, ќайєы алды. Еске алушылар: апасы Баєжан, отбасы, туєан-туыстары.

Марќўмныѕ жылына арналєан ас 2013 жылдыѕ 29 маусымы кїні саєат 12.00-де Ќалќаман ауылыныѕ мешітінде беріледі.

Еске алу

Сарсенєали Теміржанўлын еске аламыз! Бір жыл ґтті сен жоќсыѕ ќасымызда, Орны толмас саєыныш мўѕ басымызда. Жоќтатпаќ боп јрдайым демеп жїред, Аєайын-туыстар мен досымыз да. Біз їшін орныѕ бґлек тірегіміз, Жатсаќ – тўрсаќ Тјѕірімнен Жаныѕа мјѕгі жјннат тіледік біз.

Еске алушылар: зайыбы Ќарлыєаш, ўлы Јбутјліп. Тоќсанбаев Сарсенєали Теміржанўлыныѕ жылына арналєан ас 2013 жылдыѕ 6 шілдесі кїні саєат 11.00-де Аќтоєай ауылы, Жандарбек мешітініѕ асханасында беріледі.


10

ЈРІПТЕС

25 маусым, сейсенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

Јр ауданда – бір тілші Гїлжайна ТЇГЕЛБАЙ

П

авлодар облыстыќ радиосы ґѕіріміздіѕ тїйдей ќўрдасы екенін біреу білсе, біреу білмес. 1938 жылдыѕ ќаѕтарында облыстыѕ негізі ќаланса, араєа екі-аќ ай салып, жергілікті радионыѕ алєашќы їні тарала бастады. Содан бері аймаќ тарихымен тереѕ тамырласып, Ертістіѕ ерке толќынындай бірде буырќанып, бірде саябырсып жасап келеді. Тіпті, талай ќысылтаяѕ шаќтарда да ќоѕыр їнін їзбеді. Осылайша, халыќпен бірге мўѕдасып, бірге ќуанып келе жатќан радио тўрєындардыѕ еѕ жаќын сырласына айналєандай... Алдаєы ЌР Аќпарат жјне байланыс ќызметкерлері кїні ќарсаѕында јріптестерімізде ќонаќта болып, тыныс-тіршілігімен танысып ќайтќан едік.

Бірде ґрлеп... Алдымен, радионыѕ біраз тарихына їѕілсек. Јрине, уаќыт талабына ќарай радионыѕ баєыты да сан ґзгеріп, сол кезеѕніѕ сўранысына сай тїлеп отырды. Мјселен, Ўлы Отан соєысы жылдарында майдандаєы жауынгерлердіѕ жігерін ќайрап, жерлестеріміздіѕ ерлігін елге паш етуге тер тґкті. Тыѕ жјне тыѕайєан жерлерді игеру кезінде еселі еѕбектіѕ ерлері жайында жанжаќты хабарлар беріліп тўрды. Жалпы, аталмыш аќпарат ќўралы ґмір аєынынан бір елі ќалыспай, јрдайым алєа басты. Осында ќызмет еткен азаматтар 19851988 жылдарды «радионыѕ ґрлеу кезеѕі» деп атайды. Себебі, осы жылдары мўнда ќазаќ редакциясыныѕ тынысы кеѕейе тїскен кґрінеді. Дегенмен, бўл жылдары ќазаќ тілінде хабарлар даярлаудыѕ ґзіндік ќиындыќтары да болєан. Себебі, ана тілімізде тўшымды ой айтатын, пікірін іркілмей жеткізетін тўрєындар ќатары сирек еді. Ќазаќ тілді баєдарламаларды јнмен јрлейтін мамандар орыс редакциясынан тартылатындыќтан, јрдайым кґѕілден шыєа бермейді екен. Алайда, шебер журналистер оныѕ да амалын тауып, тыѕдарманныѕ ќўлаќ ќўрышын ќандыратындай баєдарламалар јзірлей білген. Журналистер эфирде аз, біраќ, саз сґйлеуге тырысќан. Ґйткені, ґздеріне їлестірілген уаќыт мґлшері шектеулі еді. Республикалыќ радио хабарларына їзіліс жарияланєан сјттерде јуе толќынына шыєатын. Сонда кїніне 4 саєаттыќ уаќыт беріліпті. Міне, санаулы саєатты ўтымды пайдалана білген білікті мамандар ґѕір ґмірімен ќатар, ўлттыќ мїддені кґздейтін баєдарламалар даярлап, ел санасын оятуєа баєыттапты. Ўлт мїддесі демекші, дјл осы таќырып еліміз тјуелсіздік алєан

жылдардан бері мыќтап ќолєа алынды. Јсіресе, ана тіліміздіѕ, ўлттыќ мјдениетіміз бен салтдјстїріміздіѕ шашбауын кґтеретін баєдарламар желісі жиілей тїсті. Нарыќтыќ кезеѕге аяќ басќан алєашќы он жылдыќта радио біраз ќиындыќты бастан кешкенін бўєан дейін де жазєанбыз. Ќаржыныѕ тапшылыєынан ґзге ґѕірлерде

Ќазаќ радиосына ќарасты облыстыќ радиолар бірінен соѕ бірі жабылып жатќанда, жанашыр азаматтардыѕ, кїрескер басшылардыѕ арќасында Павлодар радиосыныѕ їні їзілмеді. Тіпті, ґзініѕ жеке шаѕыраєын ќўрды, дербес атанды. Ал 2003 жылы радионыѕ жаѕа дјуірі басталды деуге болады. Себебі, осы кезде павлодарлыќ радио сыммен таратылатын тјсілден жерсерік арќылы FM радио жиілігіне кґшті. Не керек, талай тарих толќынына тґтеп берген радио осылайша ґмірге жаѕаша ќадам жасады...

їні єана таныс тілшілермен тікелей жїздескен. Аудан јкімдіктері мен аќпарат ќўралы арасында келісім-шарттар жасалєан. Демек, бўдан былай ґѕірдіѕ тїкпір-тїкпіріндегі жаѕалыќтар радио арќылы жарияланып тўрады. Жаѕалыќтарды жедел жеткізу маќсатында аудандарда радионыѕ штаттан тыс меншікті тілшілерініѕ тізімі тїзілуде. Ўсыныстан соѕ іске кірісіп, белсенділік танытып жїргендер де бар. Кјсіби мерекеге орай оларєа арнайы кујлік табысталмаќ. Мўндай ќадамдардыѕ барлыєы јр аќпараттыѕ «бїгін» деп басталуын ќамтамасыз ету їшін жасалып отыр, дейді радио басшылыєы.

Аєа буын салып кеткен сара жолды бїгінгі жастар ќауымы да абыроймен жалєастырып келеді. Енді, радионыѕ бїгінгі тыныстіршілігіне ойыссаќ. Санасы тјуелсіз жаѕа буын ґзгеше бір сарынмен алєа ўмтылуда. Озыќ технологиялардыѕ тілін жетік меѕгеріп, жаѕалыќтардыѕ жеделдігіне кґѕіл бґлуде. «Ќазаншыныѕ ґз еркі, ќайдан ќўлаќ шыєарса», демекші, дербестік алєан радио айналдырєан он жылдай уаќытта ґзіндік бет-бейнесін жасап їлгерді. Ќазіргі таѕда мўнда басы-аяєы 37 азамат ќызмет етеді. Сала

Ертістің е Таѕ сјріден тыѕдарманмен ќауышатын радио ўжымы тјулігіне 13 саєат бойы хабар таратады. Ќазаќ тілді баєдарламаларєа басымдыќ берілген. Жеті рет жаѕалыќтар топтамасын ўсынып, павлодарлыќтарды еѕ соѕєы елеулі оќиєалардан хабардар етеді. Танымдыќ, музыкалыќ, ойын-сауыќ тўрєысындаєы таќырыптар да ќамтылєан. Мамандар бір ќараєанда жеѕіл кґрінгенмен, кїніне 13 саєатты мазмўнды хабарлармен толыќтыру оѕай шаруа еместігін айтады. Дегенмен, ўйымшыл ўжым кез келген істіѕ тігісін жатќызып, талєамєа татитын туынды шыєаруєа талпынады. Соныѕ

ерекшелігіне ќарай јркімніѕ міндеті јрќилы. Біраќ, маќсат – ортаќ. Тыѕдарманныѕ талєамынан шыєып, кґѕіл ќуанышына, жаѕалыќтар жаршысына айналуды кґздейді. Осы баєытта редакторлар мен тілшілер, дикторлар мен дыбыс режиссерлері, хабар таратушы операторлар мен ґзге де жауапты ќызметкерлер бар кїш-жігерін аямауда. Олардыѕ арасында бірнеше ондаєан жыл табанды еѕбек етіп келе жатќан Јлімжан Жїсіпов, Динара Ќўсманова, Алтынгїл Омарова, Јлия Нўрмаєамбетова сынды ќызметкерлер бар. Аєа буынныѕ ізімен кейінгі толќын да алысќа кґз тігуде. Аќпарат заманыныѕ талап-тілегін ескеріп, тыѕдарманныѕ жїрегіне жол табу їшін тїрлі тјсілге жїгінеді. Барынша бјсекелестікке ќабілетті болуєа тырысады. Ґйтпеске таєы болмас. Себебі, бїгінде бјсекелестік орта мыќты. Мјселен, бір єана Павлодар облысында 7 радио хабар таратады. Солардыѕ ќатарынан ќалмау ќажет. Алайда, жеті радионыѕ ішінде Павлодар радиосыныѕ їні єана шалєай ауылдардаєы аєайынєа дейін жетеді. Бїгінде тўрєындардыѕ 94 пайызын ќамтып отыр. 100 пайызєа жету їшін ќыруар ќаражат керек кґрінеді. Сол себепті, бўл меже - болашаќтыѕ еншісінде. Облыс орталыєындаєы еѕ биік мўнарадан тарайтын аќпаратты бір мезгілде

ќабылдайтын ґѕірде 37 радиоќабылдаєыш ќўрылєысы бар. Осы тўста облыстыќ радионыѕ бјсі биік тўр. Радионыѕ директоры Идият Јбдіхалыќовтыѕ айтуынша, жўмыстыѕ сапасын арттыру баєытына аз еѕбек етілмеген. Мысалы, соѕєы бірнеше жылда радионыѕ техникалары жаѕартылыпты. Нјтижесінде, дыбыс тазалыєы, баєдарламалар сапасы арта тїскен. Облыстыѕ јр ауданымен байланыс ныєайтылуда. Радионыѕ 75 жылдыќ мерейтойына орай биыл јр ауданда кездесулер ўйымдастырылып, тыѕдармандар

жемісі болар, јр баєдарламаныѕ тўраќты тыѕдарманы да ќалыптасып їлгеріпті. Јріптестеріміздіѕ јрќайсысы ґзініѕ авторлыќ хабарыныѕ јр санын жібермей тыѕдайтын, телефон ќоѕырауын шалып, ой бґлісетін тўраќты тыѕдармандардыѕ дауысын алєашќы сґзінен-аќ жазбай таниды. Кейде олар жўмыс кезінде уаќыт тауып, хабарласады. Мўндай тўрєындарєа алєыстан басќа айтарымыз жоќ, дейді радионыѕ бас редакторы Раушан Сыбанжанова. Тыѕдарман ќауымныѕ басым бґлігі «Ќайырлы таѕ!» жјне «Ќўттыќтау» сазды

Астанада ЕЌЫЎ-ныѕ 21 Экономикалыќ-экологиялыќ форумына орай Ўлттыќ конференция ґтеді.


ЈРІПТЕС

www.saryarka-samaly.kz сјлем баєдарламаларын сїйіп тыѕдайды. Јсіресе, соѕєысына хабарласатындар аз емес. Жерлестеріміз бір-бірін ќуанышты сјттерімен ќўттыќтап, хал сўрасып, сјлем жолдау їшін бўл хабарды асыєа кїтеді. - Бїгінгі кїні јр журналисті белгілі бір таќырыпќа мамандандырєан дўрыс деген ойдамын. Сонда єана таќырып тереѕ меѕгеріліп, кез келген саланыѕ беталысы ќалтарыста ќалмайды. Јсіресе, кїн талабына сай экономикалыќ жаѕалыќтар, мјселелер кеѕінен ќамтылуы ќажет. Јр тілшініѕ ел саясатынан хабардар, шираќ, елгезек болуы талап етіледі. Кейінгі толќынєа јртїрлі жылдары еѕбек етіп, радионыѕ дамуына елеулі їлес ќосќан ардаќты ардагерлерімізді їлгі етеміз. Аєа буынныѕ атќарєан жўмысын ешќашан ўмытпаймыз,

25 маусым, сейсенбі, 2013 жыл

11

сізге жаѕалыќты жеткізетін, дауысы ґзіѕізге етене таныс Ардаќ Ќарєожин мен Людмила Колмогороваєа жґнелтеді. Осылайша, јлем, республика жјне ґѕір жаѕалыќтары ретінде топтасып, тыѕдарманєа жол тартады. Бўдан бґлек, јр редактордыѕ, тілшілер мен дикторлардыѕ ґзіне тиесілі авторлыќ баєдарламалары таєы бар. Мўндай баєдарламаны јзірлеу їшін тілшілер ќауымы таќырыпќа сай айтар ойын ќаєазєа тїсіреді, содан соѕ дайын мјтін бас редактор Раушан Сыбанжанованыѕ ќолынан ґтеді. Бўдан кейін журналистер таспаєа жазылєан баєдарламаны ґѕдету їшін дыбыс режиссерлерініѕ кґмегіне жїгінеді. Яєни, Алтынгїл Омарова бастаєан Јлия Нўрмаєамбетова , Арман Сарымова, Тимур Келімбетов,

ң ерке толқыны ерке толқыны Павлодар облыстыќ радиосыныѕ ўжымы

- дейді радио директоры Идият Бекболатўлы.

Эфирге «жолдама»

Жаѕа леп

Алиса Ќазанєапова, Мерген Раисов есімді дыбыс режиссерлері баєдарламаны ґѕдеп, јнмен јрлейді. Яєни, жазбаны артыќ-ауыс тўстарынан арылтып, кґркін келтіреді. Осылайша, дайын ґнім эфирге «жолдама» алады. Айтпаќшы, бір кездері жазбаны тазарту їшін режиссерлер ленталыќ таспаны ќайшымен ќиып, желіммен жапсыру арќылы атќарєан екен. Ќазір мўндай машаќатты жўмыс жоќ. Бјрі компьютердіѕ кґмегімен

Балєын тілшілер

јрі жедел, јрі сапалы ґѕделеді. Сондай-аќ, мўнда ниеттілерге еш шектеу жоќ. Толыќ шыєармашылыќ еркіндік берілген. Яєни, ќолынан келсе, кез келген ќызметкердіѕ авторлыќ баєдарлама дайындауына жол ашыќ. Јр кїнге уаќытымен бґлінген баєдарламаныѕ белгіленген сјтінде тыѕдарманєа жол тартуын ќадаєалау міндеті хабар таратушы операторларєа жїктелген. Олар - Медет Зјкіриянов, Ќадырбек Нысанбеков, Дархан Зарыќќанов. Аталмыш азаматтар пультті басќарып, дыбыс тазалыєын ќадаєалайды, реттейді. Микрофондарды їйлестіріп, хабарлар арасын јнмен жалєауєа, ќысќасы, јуе толќынында радио їнініѕ їздіксіз тарауына жауапты. Мекемеге еѕ ерте келетіндер, кешке јріптестерініѕ еѕ соѕынан їйіне аттанатындар дјл осы – операторлар. М.Зјкірияновтыѕ айтуынша, тіпті, кїніне ондаєан саєат бойы тапжылмай отыратын кїндер кездеседі. Демек, тґзімділікті талап етеді. Осындай ретпен тїрлі таќырыптаєы хабарлар ґздеріѕізбен ќауышуда. 2007 жылдан бергі хабарлардыѕ жазбасы радионыѕ «Алтын ќорында» электрондыќ форматта саќтаулы. Ґкінішке ќарай, ўжым бўєан дейінгі ќўнды жазбалардан ќол їзіп ќалыпты. Себебі, ќиын-ќыстау кездері ќаржыныѕ тапшылыєынан саќтаулы ленталыќ таспаларды

Соѕєы кездері радио баєдарламалары жаѕа сарынмен ґрілуде. Журналистер рухани дїниемізді жаѕєыртып, ўлттыќ мїддемізді кїйттейтін таќырыптарєа жиі ќалам тербеуде. Халќымыздыѕ асыл азаматтары жайында, ел экономикасыныѕ бїгінгі бет-бейнесі турасында хабарлар кґптеп дїниеге келуде. Яєни, јр тілші жїрегіне жаќын таќырыпта ґзініѕ авторлыќ баєдарламасын јзірлейді. Атап ґтер болсаќ, «Тау тўлєа», «Салтдјстїр», «Отбасы жјне тіл», «История и культура великой степи», «Гостинная», «Сахна», «Јзіліѕ жарасса...», «Жїзден жїйрік», «Тґл тарих» жјне таєы

Суреттерді тїсірген - Тґлеген Нўрєазы.

Ќўрметті оќырман, сіз тыѕдайтын радио хабарлардыѕ ќалай дїниеге келетінін білесіз бе? Міне, осы жўмыс б а р ы с ы н тарќата тїсіндіруге тырысайыќ. Мјселен, жаѕалыќтар топтамасы. Мўны даярлау їшін радионыѕ ќос редакциясыныѕ (ќазаќ жјне орыс тілді) шефредакторлары - Махаббат Кјмесхан мен Јсемгїл Аманжолова, тілшілері - Айнўр Бисмильдинова, Шынар Мјденова, Ќызырхан Шјкірт, Бекболат Сауырбай, Гїлсім Ќобжанова, Аслан Омаров жанжаќтан жаѕалыќ жинайды. Олар ґѕірде орын алєан маѕызды оќиєалар жайында, жиын-той, кеѕес-мјжілістер барысында аќпарат алады. Ќолда барды ќиыстырып, жаѕалыќтар редакторына ґткізеді. Бўл жауапты ќызметті Рымгїл Божаќанова мен Гїлайым Тасова атќарады. Олар тапсырылєан мјтінді тїзеп-кїзеп, ґѕдейді де, микрофон алдына жайєасќан бірі ќазаќ тілінде, бірі орыс тілінде

екінші мјрте пайдалануєа тура келген.

арнайы концерттік баєдарламада ќазаќтыѕ дјстїрлі јндері јуелесе, «Музыка вечности» хабарында классикалыќ јндер ќойылады. Егер, кїмбірлеген кїйлерді ќўлаєыѕыз шалса, онда «Асыл мўра» баєдарламасын тыѕдап отырєаныѕыз деп ўєыныѕыз. Таєы бір айта кетерлігі, јріптестеріміз штаттан тыс азаматтармен ќоян-ќолтыќ жўмыс істейді. Мјселен, Павлодар ќаласындаєы «Аќ мешіттіѕ» бас имамы, теолог Жолдас Ќоспаќўлы «Таным» атты авторлыќ баєдарламасы арќылы мўсылман ќауымына ислам дінініѕ талабын, тїпкі негізін тїсіндірсе, филология єылымдарыныѕ кандидаты Јділбек Јміренов «Јдебиет майданы» хабарында сґз маржанын теріп, поэзия мен проза јлеміне сапар шегеді. Сондай-аќ, М.Катаев атындаєы облыстыќ оќушылар сарайындаєы «Жас ќаламгер» клубыныѕ тјрбиеленушілерін тарту дјстїрге айналєан. Негізі, аталмыш аќпарат ўжымы болашаќ јріптестерін ју бастан, тіпті, балабаќша жасынан радиоєа бейімдеуге бел буа кіріскен. Атар болсаќ, 5 жасар Санжар

басќа бірнеше ондаєан авторлыќ хабар бар. Тўрєындардыѕ жасы мен кјрісіне ўлттыќ рух сіѕіру маќсатында «Даналардан ќалєан сґз» деген айдармен Ўлы Абайдыѕ ќара сґздері кїніне бірнеше мјрте беріліп отырады. Тыѕдарманныѕ тілегін орындау їшін јн ќорын толыќтыруєа мјн беріледі. Бїгінде фонотекада 27 мыѕ тїрлі жанрдаєы јуен бар. Јуезді јн демекші, мўнда эстрадалыќ јуендермен ќатар, дјстїрлі, классикалыќ шыєармалар да јуе толќынында жиі шырќалады. Мјселен, «Мјѕгілік сарын»

P.S.

Мерєалым «Мен ќазаќпын», 3-сынып оќушысы Диляра Серікбай «Балдай тјтті балдырєан», 4-ші сынып оќушысы Аружан Мўхаметжан балалардыѕ мерекелік хабарларын, Дильназ Тілеукен «В мире сказок» баєдарламаларын жїргізеді. Бїгінде олардыѕ балєын дауысын облыс жўртшылыєы жаќсы таниды. Мўнда тіпті 3 жасынан радио жўмысына араласќан тїлектердіѕ алды - студент. Олар - Аида Нўрмаєамбетова, Дјмелі Мўсылманќўл, Сўлтан Јмірєалы.

Павлодар облыстыќ радиосыныѕ ўжымын, барша јріптестерімізді алдаєы кјсіби мерекемен ќўттыќтап, шыєармашылыќ табыс тілейміз.

Атырауда ЎБТ ќорытындысы бойынша 125 балл жинаєан їш тїлекке 1 млн. теѕге кґлемінде сыйаќы берілді.


12

ПАЙЫМ

25 маусым, сейсенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

Кезекші редактор -

Ќўндыз ЌАБЫЛДЕНОВА

ОЌШАУ ОЙ

Астана – аќындардыѕ шабыты

Жўрт не демейді? Ќоєамда сан тїрлі пікірлер болатыны белгілі. Кґпшілігі белгілі бір адамєа ќатысты болады. Белгілі бір емес-ау, јркімніѕ ґмірі сґз болмай ќоймайтыны шындыќ. Тіпті, кейде жўрттыѕ сґзіне ќаламыз ба деп, артыќ ќадам басып, ќимыл жасаудан да ќорќамыз. Бўл, бір жаєынан, дўрыс. Сол арќылы теріс іс жасамайсыѕ, ґзіѕді ґзіѕ ќоєам арќылы тјрбиелейсіѕ. Сонымен ќатар, «егер сен туралы біреу бірдеѕе деп айтса, демек сеніѕ елеуге тўрарлыќ еѕбек етіп жатќаныѕ» деген де кірме наќыл бар. Осы тўрєыдан алып ќарасаќ та, талќылауды жаны сїйетін жандардыѕ «аузында болу» да бір «мјртебе». Біраќ, асыра сілтейтін кездер де жоќ емес. Жўртшылыќ алдында жїрген адамныѕ іс-јрекетіне оп-оѕай баєа береміз. Тїбіне мјн бермейміз. Тїрлі јлеуметтік желілерге, сайттарєа зер салсаѕыз, сан саќќа жїгірген сан алуан пікірлерді кездестіресіз. Јйтеуір, барлыєы талќылауєа ќўмар. Бір сґзбен айтќанда, «no comment» дейтін сјттер сирек кездеседі. Олардыѕ ќаншалыќты орынды, орынсыз екені ешкімді алаѕдатпайды. Ой еркіндігі болєандыќтан, јркім ойына келгенін жазады, айтады. Солардыѕ бірќатарына тоќталып ґтелік. Бір шенді азамат баспаналы болса немесе астына кґлік мінсе, «пара алєан єой» деп ґсектейді. Ал жас азаматтыѕ лауазымы жоєарыласа, «пара беріп, жўмысќа орналасыпты, ќызметі жоєарылапты» деп, бейне бір жанында болып, ґз кґзімен кґргендей судырата жґнеледі. Жўмыс істемей жїрген азаматтарды «жалќау, жатыпішер» дейді де, кїні-тїні еѕбектеніп, жўмыстан бас алмайтындарды да сґгеді. Ерте тўрмысќа шыќса, «Ќайда асыєады?» дейді, ал отырып ќалса, «Мінезі жаман болєаны да кјрі ќыздыѕ» деп таєы сынайды. Бір-екі бала дїниеге јкелсе, «аз, демографияны кґтеру керек» деп ўрандатады, ал кґп балалы отбасыларєа ќарап: «осыншама кґп баланы неге туа берген?» деп сґз етеді. Осылайша, ел айтпайтын мјселе ќалмайды. Барлыєы да кґпшіліктіѕ назарына ілігіп, јѕгіменіѕ арќауына айналады. Ал сол сґздердіѕ шындыќќа жанасуы кґп жаєдайда јлдебіреуді толєандырмайды. Єаламторды серік еткен оќушылардан бастап есік алдындаєы орындыќтарда отырєан јжелерге дейін ґткен-кеткенніѕ бјріне пікір айтпаса, кґѕілдері кґншімейтіндей јсер ќалдырады кейде. Жалпы, осы ќасиетіміз ќаншалыќты дўрыс? Бјлкім, пікір айтпас бўрын ойланєан жґн шыєар. Асылыќ сґз айту – мўсылман баласына кїнј емес пе? Пікіріѕіз болса, газет редакциясына немесе www.saryarka-samaly.kz сайтындаєы «Ќойын дјптеріме» жолдаѕыз.

ЌАМШЫСҐЗ Тўрмаєанбет ІЗТІЛЕУОВ

Адамдыќ іс Кїн туса, нўр ќашады айдан-даєы, Жарлы жаќсы, ќайырсыз байдан-даєы; Бўрынєы ќариялардан ќалєан наќыл, «Бўл сґзді таптыѕ, - деме,- ќайдан таєы?» Тўлпардыѕ тўќымыныѕ туымы бар, Белгілі ат болуы тайдан-даєы. Алда - аєа, артта - іні жетіп тўрса, Жігітке ол бір ќўрал, сайман-даєы. Деген бар: «тґртеу тїгел - тґрге шыєар!» Тґріѕ сол - баќыт ќўстыѕ айналєаны. Алтау боп - аузыѕ ала бола ќалса, Дўшпанєа ќўл боп аныќ байланбаєы. Кейбіреу сјл баќытќа мас болады. Шабаќтай шалпылдаєан ќайраѕдаєы. Адамдыќ иісіѕе жўрт аѕсап тўрсын, Не керек, ќарныѕныѕ ќўр майланєаны?! Кґѕіліне: «Мен де адаммын!» деп жїрген кґп, Кілегей майєа ўќсаєан айрандаєы.

Бјйтерек

Сґзі: Є.Жўматов Јні: Н.Дїкенбай

Кґк аспанєа ўмтылєан, Келбетіне нўр тўнєан, Армандардыѕ биігі Іѕкјрлар кґп сыртыѕнан.

Астананыѕ тґрінен, Шаттыќ болып ґрілген, Бјйтеректен еѕселі, Ґркенді елім кґрінген.

Ќайырмасы:

Ќайырмасы.

Астананыѕ, Бас ќаланыѕ Бјйтерегі. Сен деген, ел деген, Жїрегім јн тереді.

Јуелей ќонєан ел ќўсы, Шалќыєан Есіл, Ертісі. Жетісу, Каспий, Балќашы, Толќыєан елдіѕ белгісі. Ќайырмасы.

МЕНШІК ИЕСІ:

«Павлодар облысы јкімініѕ аппараты» мемлекеттік мекемесі (Павлодар ќаласы)

«Центр аналитической информации» ЖШС, «Сарыарќа самалы» облыстыќ газеті

Директордыѕ міндетін атќарушы Ж.О.СМАНОВ Телефоны 61-81-10

Бас редакторы А.Ј.ЈБІШЕВ Телефоны 61-80-15 Газет Ќазаќстан Республикасыныѕ Мјдениет жјне аќпарат министрлігінде тіркеліп, тіркеу туралы 23.11.2012 ж. №13191-Г кујлігі берілген

Басылым Ќазаќстан Республикасы жјне Ресейдіѕ Омбы, Новосібір облыстары, Алтай ґлкесі жјне Монєолияныѕ Баян-Ґлгей аймаєына тарайды. ГАЗЕТ 1979 ЖЫЛЫ «ЌЎРМЕТ БЕЛГІСІ « ОРДЕНІМЕН МАРАПАТТАЛДЫ. ЖШС-ніѕ мекен-жайы: Павлодар ќаласы, Ленин кґшесі, 143-їй, e-mail: kense-cai@mail.ru Редакцияныѕ мекен-жайы: 140000, Павлодар ќаласы, Ленин кґшесі, 143 їй. Теле/факс 61-80-15

Газеттіѕ электронды поштасы: s_samaIy@maiI.ru Біздіѕ сайт: www.saryarka-samaly.kz Газеттіѕ нґмірі «Сарыарќа самалыныѕ» компьютер oрталыєында теріліп, беттелді.

Сурет авторы – Ґ.ШОРАНОВ.

Бас редактордыѕ орынбасарлары – 61-80-23, 61-80-19. Жауапты хатшы - 61-80-18. Јлеуметтік ќорєау - 61-80-20. Денсаулыќ, білім - 65-12-74.

«Сарыарќа самалы» газетіне 2013 жылдыѕ ІІ жартысына жазылу жалєасуда Редакцияєа келіп «Ќазпочта» АЌ ПОФ алатындар їшін арќылы жазылу ЗАЅДЫ ТЎЛЄАЛАР їшін жазылу баєасы индекс 63440 1 ай 248 теѕге 150 теѕге 6 ай 1488 теѕге 900 теѕге ТЎРЄЫНДАР їшін жазылу баєасы индекс 65441 1 ай 231 теѕге 133 теѕге 3 ай 693 теѕге 399 теѕге 6 ай 1386 тенге 798 теѕге

Жазылу мерзімі

ЗЕЙНЕТКЕРЛЕР їшін жеѕілдікпен жазылу баєасы индекс 55441 1 ай 200 теѕге 111 теѕге 3 ай 600 теѕге 333 теѕге 6 ай 1200 теѕге 666 теѕге ЎОС ЌАТЫСУШЫЛАРЫ МЕН МЇГЕДЕКТЕРІ їшін жеѕілдікпен жазылу баєасы индекс 65442 1 ай 154 теѕге 83 теѕге 3 ай 462 теѕге 249 теѕге 6 ай 924 теѕге 498 теѕге РЕДАКЦИЯ АРЌЫЛЫ ПАВЛОДАР ЌАЛАСЫНЫЅ КЈСІПОРЫНДАРЫНА (ўжымдыќ жазылу 25 данадан кем болмаєан жаєдайда) жеткізіп беру 1 ай 3 ай 6 ай

166 теѕге 498 теѕге 996 теѕге

Біздіѕ газетке кез келген пошта бґлімшесінде, пошташыда жјне Павлодар ќаласы, Ак.Сјтбаев к-сі, 50 (тел.: 8 (7182) 32-40-37) мекен-жайында орналасќан бас пошта єимаратында їйге немесе жўмыс орнына жеткізу бойынша жазылуєа болады. Сонымен ќатар, Ленин к-сі, 143-їй мекен-жайында орналасќан редакцияда жазылып, сол жерден алып тўратындай мїмкіндік бар. Кјсіпорынєа дейін жеткізу ќызметі де ќарастырылєан, осы ретте мекемелер мен ўйымдарды ўжымдыќ альтернативтік (баламалы) жазылуєа шаќырамыз. Тел.: 61-80-32.

Тіл, јдебиет - 61-80-20. Экономика, саясат, ќўќыќ, имандылыќ, спорт, мјдениет, «Айналайын», «ЖАС times» 61-80-20. Жарнама бґлімі е-mail: s_samaIy_reklama@maiI.ru 65-12-75, 62-59-24.

Маркетинг жјне тарату бґлімі 61-80-32.

Фототілші, корректорлар - 61-80-17. Газет аптасына їш рет шыєады, апталыќ таралымы 43071 дана, бїгінгі кґлемі 3 б.т. Баспа индексі 65441. «Вестник» ЖШС-ніѕ «PrimaLux» баспаханасында басылды. ЌР Павлодар облысы, Екібастўз ќаласы, Јуезов кґшесі, 15-їй. Газеттіѕ сапалы басылуына баспахана жауап береді. Телефоны: 8/7187/ 75-50-44. Басылуєа ќол ќойылєан уаќыты 17.00. Тапсырыс - Г-13-2394. Хаттар, ќолжазбалар, фотографиялар мен суреттер рецензияланбайды жјне ќайтарылмайды. Кґлемі А4 (14 кегль) форматындаєы 3 беттен асатын материалдар ќабылданбайды. Редакция оќырмандардан тїскен барлыќ хаттарды тегіс жариялауды жјне оларєа жауап беруді міндетіне алмайды. Жарнамалыќ материалдардыѕ мазмўнына жарнама берушілер жауап береді. Нґмірді јзірлеу барысында интернет ресурстарынан алынєан фотосуреттер де пайдаланылды. Авторлардыѕ пікірлері редакция ўстанєан кґзќарасќа сјйкес келмеуі де мїмкін.

«Сарыарќа самалында» жарияланєан материалдарды кґшіріп немесе ґѕдеп басу їшін редакцияныѕ жазбаша рўќсаты алынып, газетке сілтеме жасалуы міндетті.

Газета  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you