Page 1

САРЫАРҚА Павлодар облыстық газеті 1929 жылғы 15 ақпаннан шығады

САМАЛЫ

www.saryarka-samaly.kz

ssamaly29@gmail.com

facebook.com/saryarka15

БІЗДІҢ БРЕНД

«Zholquduq» нарыққа жол тартпақ

14 маусым, бейсенбі 2018 жыл №67 (15238)

@saryarka_samaly

Нақпа-нақ Осы жылдың алғашқы бес айында еліміздегі жалпы ішкі өнім өсімі

3,9%-ды құрады БИЛІК ҺӘМ БҮГІНГІ МӘСЕЛЕ

БИЗНЕСКЕ БӨГЕТ БОЛМАСЫН

3

бет Суретті түсірген - Дархан Өмірзақов.

Шілденің шіліңгір ыстығында салқын сумен шөлді қандырған қандай жақсы, шіркін! Аптап ыстықта дүкен жағалап, сырттан келетін сусындарды сатып алуға асығатынымыз бар. Сондай кезде сөрелердегі самсаған сусын ішінен «Zholquduq» деген жазуы бар құтылар көзіңізге оттай басылуы бек мүмкін. Бұл – біздің өңірдегі жаңа өнім, біздің бренд! Өндірушілер газдалған және газдалмаған ауызсумен шектеліп қалмай, алдағы уақытта жеміс-жидек қосылған шырын шығаруды жоспарлап отыр. Жалғасы 3-бетте

АЛАҢ

БАЛАЛАРДЫ ҚАЛАЙ ҚОРҒАЙМЫЗ?

6

бет

Сенімді серігіңізден көз жазбаңыз!

БАСПАСӨЗ-2018

ҰСТАЗ ҰЛАҒАТЫ

«Сарыарқа самалы» газетіне 2018 жылдың екінші жартысына жазылу науқаны жүргізілуде «Қазпошта» АҚ–ның бөлімшесі арқылы жазылу Жазылу мерзімі

6 ай (аптасына үш нөмір)

Индексі 55441 қала

ауыл

4152,8 теңге

4479,60 теңге

«Alash Press» ЖШС– нің бөлімшелері арқылы жазылу Павлодар қ. 4152 теңге

КЕЛБЕТ

Редакцияда ресімделу және алу мен жазылу Павлодар қ. 3066 теңге

Біздің газетімізге үйге немесе жұмыс орнына дейін жеткізілумен кез келген пошта бөлімшесінде, пошта қызметкері арқылы немесе Павлодар қ-сы, Ак.Сәтбаев к-сі, 50 (тел.:3240-37) мекенжайы бойынша орналасқан «Қазпошта» ғимаратында, Академик Марғұлан к-сі, 142 мекенжайы бойынша орналасқан «Alash Press» ЖШС-де (тел.61-63-18) жазыла аласыз. Одан басқа, Астана к-сі, 143 мекенжайы бойынша баламалы жазылуды ресімдеп, тікелей редакциядан алуға болады.

Мекемелер мен ұйымдардың назарына! Біздің басылымға баламалы түрде (альтернативті) 50 данадан кем емес жазылған жағдайда кәсіпорынға дейін жеткізіп береміз. Тел.: 8 (718 2) 66-15-41.

14-15 беттер


2

АҚПАРАТ

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

БИЛІК ҺӘМ БҮГІНГІ МӘСЕЛЕ

Астана қаласы әкімдігінің қолдауымен «Рухани жаңғыру» бағдарламасының және Астана қаласының 20 жылдығын тойлау аясында «Астана - ұлы дала елордасы» атты көпкүндік салт атпен жүріп өту экспедициясы бастау алды.

Шаруасын оңалтпаса, шартты бұзады

Үш облысты аралауға аттанды Экспедиция Ақмола, Павлодар, Қарағанды облыстарындағы ұлттық парктер - Бұйратау, Баянауыл және Қарқаралы арқылы өтеді. Турдың жалпы ұзындығы - 600 шақырым. 10 адамнан құралған еріктілер тобы 13 маусымда бас қаламыздан бағыт алып Сарыарқаның сары төсі н басып өті п, 10 күннен соң ат басын Қарқаралыға тіремек. Топ құрамында екі жасөспірім және екі мажарлық бар. Сапарға аттанушы азаматтарды шығарып салу салтанатында сөз сөйлеген Астана қалалық мәдениет және спорт басқармасы басшысының орынбасары Берік Маржықпаев шерушілерге ақ жол, сәт-сапар тілесе, Ардагерлер кеңесі төрағасының бірінші орынбасары Өмірзақ Озғанбайұлы бата берді. Ал Венгрияның Төтенше және өкілетті елшісі Барани Андраш қазақ пен мажарлықтардың туыстас халық екенін, мажарлықтар өздерін ежелгі қыпшақтардан тарағанбыз деп есептейтіндігін айта келе, бабаларының ат тұяғының ізі қалған Сарыарқа төсімен жүріп өту - бізге мақтаныш, бақыт деді. - Біз 10 күннің ішінде Бұйратау, Баянауыл және Қарқаралы ұлттық парктеріне тоқтаймыз деген ойдамыз. Жалпы, сапардың ұзындығы шамамен 600 шақырымды құрайды. Мен мұндай

САРЫАРҚА САМАЛЫ

жобаға екінші жыл қатысып отырмын. Осы жобаға мұрындық болып отырған Берік Ақылбек ағамыз. Биыл біздің қатарымызда екі венгрлік азамат бар. Ата-баба жолымен жүріп өту - елдегі ішкі туризмге үлес қосу. Болашақта осындай салт атпен жүріп өтетін туристік бағыттар болады деген ойдамын, - дейді сапарға қатысушы Айдос Нұрақышев. Топ жетекшісі Берік Ақылбек мұндай шараны үшінші жыл қатарынан өткізуде. Алғашқы салт атты шеруді 2016 жылы Тәуелсіздіктің 25 жылдығы құрметіне, былтыр халықаралық ЭКСПО-2017 көрмесіне арнаған. Экспедицияға қатысушылар күніне жүз шақырым жүруді жоспарлауда, өздерімен бірге ас-су, далаға қонуға арналған палаткалар алған. «Барлық керек-жарағымыз өзімізбен бірге» дейді жігіттер. Мұндай шараға кез келген тұрғын қатыса алады, дәл осы жолғы экспедиция құрамында Павлодар, Ақмола, Қарағанды облыстарынан келген азаматтар бар. Бұл іс-шара қазақстандық патриотизмді тәрбиелеуге және қазақстандықтардың қоғамдық санасында еліміздің даму жолындағы елорданың тарихи рөлін нығайтуға бағытталған.

ҚазАқпарат.

ФЕСТИВАЛЬ

Жолың болсын, жас өрен!

Кеше павлодарлықтар Ақмола облысындағы Бурабай демалыс аймағында өтетін «Burabay Summer Fest» халықаралық балалар мен жасөспірімдер телевизиялық фестиваліне қатысушыларды салтанатпен шығарып салды.

Биыл өңірімізде 300 мың шаршы метр тұрғын үй құрылысы межесі тұрғаны белгілі. Құрылысқа түрлі деңгейлі бюджеттен 39 млрд. теңге қарастырылған. Дей тұрғанмен, кей құрылыс алаңдарында сылбырлық байқалады. Осы аптада облыс әкімі Болат Бақауов өзге өңірлердің қарқынына ілесе алмай жатқанымызды сынға алды. Гүлжайна ТҮГЕЛБАЙ Облыс әкімдігінің аппараттық жиынында құрылыс жұмыстарының аяқалысы кең талқыға түсті. Өткен жылмен салыстырғанда құрылыс көлемі әжептәуір өскен. Жалпы, биыл облыста 162 нысанның құрылысы қолға алынған. Оның басым бөлігі биыл қолданысқа берілсе, 32 нысан келесі жылға көшеді. Тұрғын үй, ірі нысандар құрылысы қалалық жерлерде болса, ауылдарда су тарту, ветеринарлық пункттер құрылысы басым. Атқарылып жатқан жұмыстар бойынша есеп берген облыстық құрылыс басқармасының басшысы Рүстем Раисов бірқатар мәселелердің барын жасырмады. Мәселен, облыс орталығындағы Сарыарқа шағын ауданындағы №12, 15, 27 үйлердің, Ақсу қаласында да үш үйдің құрылысы кестеден айтарлықтай кешігуде. Бұл баспаналардың екеуін «ДСК Монтаж» компаниясы жүргізуде. Аймақ басшысы аталмыш фирманың қазір қауіп аумағына өткенін атады. Кәсіпорын өкілі кешігу мерзімі біршама қысқарғанын айтып, үлгеретіндеріне сендірді. Десе де, билік бұл компания бір айдың ішінде шаруасын оңалтпаса, шарттың бұзылуы әдбен мүмкін екенін ескертті. Сонымен қатар, ірі кәсіпорындар қаржысына салынып жатқан үйлердің құрылысы да кестеден қалып қойған. Әуежай шағын ауданында 120 жеке тұрғын үй құрылысына құжаттар әзірлеу тым баяу жүруде. Тек 54-інің ғана құжаттары дайындалыпты. Облыстың бас құрылысшысы барлық конкурстық іс-шаралар уақытылы өткізілгенін, тек су тартуға қатысты 9 конкурс шағымдануға байланысты қайта жарияланатынын мәлімдеді.

Облыс әкімі Болат Бақауов аймағымызда жеке тұрғын үйлер құрылысын (ЖТҚ) қолға алуды тапсырды. Өйткені, өзге өңірлер дәл осы жеке тұрғын үйлер құрылысы есебінен жалпы шаршы метр көлемін еселеп отыр. Мәселен, аймағымызда биыл небары 65 мың шаршы метр ЖТҚ жоспарланған. Аймақ басшысы республикадан ақша аз бөлінетінін алға тартуды қою керек, деді. Себебі Қызылордаға, Солтүстік Қазақстанға бізден де аз қаржы бөлінгенмен, оларда ЖТҚ көлемі көп. Облыс биыл межелеген 300 мың шаршы метрді еңсеруі тиіс, деді облыс әкімі. Бұл ретте, Дачный шағын ауданындағы саяжайлық жерлердегі үйлерді заңдастыру қажеттігі айтылды. Мұндай тәжірибе Алматы облысында әлдеқашан жүзеге асырылған. Ал Екібастұз қаласында жаңа үйлерден пәтерлерді «Тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» арқылы үйлестіру қиындықтары туындауда. Мамандардың мәлімдеуінше, баспана құнының 30 пайызын жинап, төлем қабілетін дәлелдейтіндер қатары аз. Облыс әкімі Б.Бақауов кеншілер қаласы тұрғындарының қалтасы көтермейді дегенге сенбейтінін жеткізді. Бар гәп банктің тек облыс орталығымен ғана жұмыс істеуге құлықты болуында, деді. Сондықтан қала әкіміне ірі кәсіпорындармен келісіп, мәселені шешуді тапсырды. Аудандарға да тұрғын үй құрылысын дамыту тапсырылды. Жалпы, барлық жауапты азаматтарға құрылысты күн сайын бақылау жүктелді. Жиында жол құрылысының барысы да айтылды. Облыс әкімі жұмыстың сапасына баса мән беруді ескертті. Сонымен қатар, қолда бар автомобиль жолдарын күтіп ұстау шараларын уақытылы жүргізу керек, деді.

Шығынға батқандары бар Облыстың коммуналдық меншігінде 1386 ұйым бар. Былтыр бағыныстағы мекемелер түгенделген. Әлі де реттеу жұмыстары қажет. Елбасы коммуналдық меншіктегі мекемелер қатарын барынша азайтып, оңтайландыру қажеттігін тапсырғаны белгілі. Осыған орай облыста 53 ұйымды оңтайландыру көзделіп отыр.

С

Алпысбай ХОНЖ Халықаралық ірі жобаны Астана қаласының 20 жылдығына орай ҚР Мәдениет және спорт министрлігі ұйымдастыруда. Фестиваль осы жылдың 15 маусымы мен 3 шілдесі аралығында өтеді. - Шараның басты мақсаты - ел арасындағы жас таланттарды анықтау. Оларға қолдау көрсету. Халықаралық фестивальге қатысушы үміткерлерді таңдау мақсатында біз аймақтағы барлық аудандар мен қалаларда өнерлі жастар арасында іріктеу кезеңін өткіздік. 150-ге тарта үміткердің ішінен көзге түскен 34 жасөспірім өңір намысын қорғайтын болады, - дейді облыстық мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының басшысы Ардақ Райымбеков.

Алыс-жақын шетелдер мен еліміздің барлық облыстарынан 11-16 жас аралығындағы балғындар қатысатын фестиваль 8 номинация бойынша өткізіледі. Павлодарлық өнерпаздардың қатарында 11 жеке орындаушы және 1 би ансамблі бар. Лебяжі ауданына қарасты Қызылқоғам ауылындағы Сатыбалдин атындағы орта мектептің 3-сынып оқушысы Бекарыс Нұрбекұлы фестивальде «Көркемсөз оқу» номинациясы бойынша бақ сынамақ. Ол Махамбет Өтемі сұлы, Мағжан Жұмабаев секі лді қазақ әдебиеті классиктерінің рухты жырларын оқиды. Жобаға қатысушылар табиғаты көркем мекенді аралап демалады, әрі өнерлерін көрсетіп, тәжірибе жинақтамақ. Қазақы дәстүр бойынша өңір намысын қорғауға жолға шыққан өрендерге үлкендер ақ батасын беріп, шығарып салды.

Облыстық қаржы басқармасының басшысы Нұрлан Дүйсембиновтің айтуынша, бұл ұйымдарды оңтайландырудың картасы әзірленген. Жұмыс сәтті атқарылса, қазынаның 154 млн. теңгесін үнемдеу мүмкін болады. Бұл тізімді әр басқарма ұсынған. 52 мекеме бойынша келісім алынған. Тек Павлодардағы кадет мектебі бойынша мәселе ашық күйінде қалған. Облыстық білім беру басқармасының басшысы Дінислам Болатханұлы аталмыш мектепке жүргізілген тексеріс мұндағы білімнің тиісті деңгейде болмағанын анықтағанын айтты. Енді білімді жетілдіріп, нақты жұмыстар қолға алынбақ. Осылайша, құзырлы орган мектепті сақтап қалуды жөн көрген. Аймақ басшысы Б.Бақауов оңтайландыруда жан-жақты салмақтауды еске салды. Мәселен, медициналық мекемелерді бір-бірімен біріктірудің себебін тұрғындарға жіті түсіндіру қажет, деді. Бұдан бөлек, коммуналдық меншіктегі 7 кәсіпорынның әлі де шығынды ұйым болып отырғаны айтылды. Олардың қатарында «Павлодар» арнайы экономикалық аймағы» АҚ, инвестициялар тарту агенттігі, сондай-ақ, «Павлодар» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы, «Ақсу су арнасы», Ақсудағы «Теплосервис» сынды ұйымдар бар. Жеті ұйымның жиналған қарызы 808 млн. теңгеге жеткен. Айта кету керек, басым бөлігі, нақтысы 90 пайыздайы - «Павлодар» ӘКК-ке тиесілі.

Ал «Теплосервисті», «Ақсу су арнасын» аяққа тұрғызу үшін бұған дейін несие алынған. Оны өтеу уақыты да таяп қалыпты. Ал кірісінен шығыны басым ұйымның тұралап қалмауы үшін оны несиені төлеу құқығымен жеке инвесторға беру жағы қарастырылуда. Инвестиция тарту агенттігіне де табыс әкелетін әрекеттер жасау немесе бәсекелестік ортаға беру ұсынылуда. Арнайы экономикалық аймақтың әзірге пайда көретіндей мүмкіндігі жоқ. Тек мұндағы инфрақұрылымдарды толық тартқаннан кейін табыс түсуі ықтимал. Облыс әкімі Болат Бақауов шығынға жол берген ұйымдарды алдағы уақытта шығынсыз деңгейге көтерудің барлық шарасын қолға алуды тапсырды. Аппараттық жиында коммуналдық меншіктегі мекемелерге жүргізілген аудиторлық тексерістердің нәтижелері де баяндалды. Мамандардың мәлімдеуінше, ұйымдарда көп қателікке жол беріледі. Мәселен, кейбір мекемелерде шығындардың, іс-сапарлардың нақты лимиті белгіленбеген. Медициналық мекемелердің біразында қызмет бағасын құзырлы басқармамен келісілмей, ұйымның басшылары өздері бекіткені де белгілі болған. Электронды түрдегі есептілікте де ескерту шаш-етектен. Мұндағы мәліметтердің бұрмаланғаны, толық толтырылмағаны анықталған. Бір сөзбен айтқанда, электрондық базада ақпарат енгізуде сауатсыздық «салтанат құрып тұр», дейді тексеруші мамандар. Аймақ басшысы барлық олқылықтарды уақытылы жоюды тапсырды.


АЙНА

САРЫАРҚА САМАЛЫ

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Бизнеске бөгет болмасын!

ИНВЕСТИЦИЯ

Кеңеске төрағалық еткен облыс әкімі Болат Бақауов 1998 жылы елімізде құрылған инвесторлар кеңесінің жуырда Елбасының қатысуымен 31-ші отырысы өткенін атап өтті. Бұл кеңес Қазақстанның шетелдік инвесторлармен берік байланыс орнатты. Мұндай жұмыс облыста да жүргізілуде. Облыстық индустриялықинновациялық даму басқармасының басшысы Нұрболат Сейітмағамбеттің мәлімдеуінше, жобалық басқарудың орталық органдарында еліміз бойынша инвестициялық жобалардың бірыңғай жүйесі құрылуда. Бағдарлама жуырда іске қосылады. Мұнда әр өңірде қолға алынған жоба тіркеледі. Жобаның жүзеге асу барысы да көрініс табады. Мәселен, кәсіпорындар әу баста жоспарлаған іс-шараларының мерзімін шегерсе, ол жүйеде көрініп тұрады. Демек, бұл ақпаратты көрген билік оның орнын толтыру әрекетіне көше немесе жоспарды тездетіп түзете алады. Осылайша, инвестициялық ахуалды әрдайым бақылауда ұстайды. Тіпті, қаржының қайдан келіп жатқаны да көрсетіліп тұрады. Сонымен қатар, аймағымызда 2025 жылға дейінгі орташа ұзақ мерзімге жобалар жоспары түзіліпті. Бұл құжат алдағы жылдарға нақты болжамдар жасауға мүмкіндік бермек. Басқарма басшысы келесі жылға инвестиция көлемі айтарлықтай болатынын болжанып отырғанын айтты. Дегенмен, кейбір аудандар әлі де инвестициялық жобалар жоспарын түзбеген. Сонымен қатар, биылға жоспарланған инвестицияларды игеруде кешігу бар. Мамандар бюджеттік инвестициядан гөрі жекеге көбірек мән беру керектігін ескерттік. Себебі

бюджеттік инвестиция өнеркәсіптің нақты көлем индексі не еш оң әсер етпейді. Жеке инвестициялар тарту Май, Лебяжі, Шарбақты аудандарында мардымсыз. Атқарылатын жұмыстар, қолға алынатын жобалар жайында есеп берген аудан басшылары жоспар орындалатынына сендірді. Н.Сейітмағамбет қалаларда инвестициялық жобалар портфелінің мол екенін айтты. Тек енді құзырлы органдар оларды жүзеге асыруда қолғабыс жасауы тиіс. Қолдау демекші, былтыр облысымыз бизнес жүргізу жеңілдігі жөніндегі рейтингте көш соңында болғанын Б.Бақауов еске салды. Сондықтан жауаптыларға барынша қолайлы климат жасауды тапсырды. Кеңесте кәсіпкерлер біраз мәселелерін, жаңа жобалары жайында баяндады. Мәселен, Успен ауданының «Галицкое» ЖШС басшысы Александр Касицын жуырда желден электр қуатын алатын жүйені іске қосатынын мәлімдеді. Кәсіпкер алғашында өндірген қуатты қайда өткізетінін білмей, қиналғанын жасырмады. Бірақ, биліктің араласуымен мәселесі шешіліпті. Жоба бірнеше аптадан кейі н і ске қосылмақ. Қазі р іске қосуға даярлық жұмыстары реттелуде. Генератор 2 МВт электр қуатын өндіруге қауқарлы. Облыс әкімі Б.Бақауов бұл электрогенератор ЭКСПО-2017 көрмесінен кейін іске қосылатын жасыл экономиканың жалғыз нысаны екенін атап өтті. Барлық кедергілердің жойылып, жобаны іске қосуға жан-жақты жағдай жасалсын, деді. Облыстық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы басқармасының басшысы Ержан Иманзайыпов «Павлодарэнергосбыт» кәсіпорнымен бірлесіп, бизнесменге электр қуатын аукцион арқылы сатудың

амалдарын үйреткендерін атап өтті. Ал «Қазэнергокабель» кәсіпорнының өкілі құрылыс барысында жергілікті өнімді сатып алуға мердігерлер басымдық бермейтінін, жобаны жиі өзгертіп, келісілген тапсырыстан бас тартатындарын алға тартып, шағымданды. Мамандар бұл жерде баға саясатының басты маңызға ие екенін кәсіпкерге түсіндіруге тырысты. Яғни, мердігерлер көбінде арзанына жүгіреді. Сондықтан өзімізде өндірілетін өнімнен гөрі шетелден тасуға бейім. Сонымен қатар, өндіріс орнының өкілі мемлекеттік тапсырыс бойынша төлемдердің мерзімі 90 күнге дейін деп белгіленуі шағын және орта бизнеске бірнеше жылдан бері қолайсыздық тудырып отырғанын жеткізді. Аймақ басшысы алдағы уақытта қабылданатын «Мемлекеттік сатып алулар туралы» заңда бұл мәселелер ескерілетінін айтты. Облыс орталығында тағы бір тың жоба қолға алынатыны белгілі болды. Нақтысы, бұрынғы арақ-шарап зауыты базасында фармацевтикалық өндіріс өріс жаймақ. «Стандарт27» ЖШС директорының орынбасары Еркебұлан Мұсабеков ресейлік инвесторлар ниет танытып отырғанын мәлімдеді. Тек бұл жобаның жүзеге асуына кедергі келтіріп тұрған тұстар бар. Яғни, зауыт аумағында тәркіленген, бірнеше жылдан бері сақтаудағы 17 мың литр спирттің көзін құрту керек. Құзырлы органдар тәркіленген өнім жуық арада зауыт аумағынан шығарылатынына сендірді. Облыс әкімі түйткілді жедел тарқатып, инвестордың жаңа ісін бастауына жол ашуды тапсырды. Жиында өнеркәсіптік орындарды цифрландыру мәселесі де сөз болды. Аймақ басшысы ірі кәсіпорындарды бұл іске баса назар аударуға шақырды.

«Zholquduq» нарыққа жол тартпақ Басы 1-бетте

Құндыз ҚАБЫЛДЕНОВА Ақсу қаласына қарасты Алғабас ауылдық округінде «Қарақат» ауылшаруашылық-өндірістік коопе-ративі тың өндірісті қолға алды. Атап айтқанда, газдалған және газдалмаған ауызсу шығару ісін оң жолға қойып отыр. Бұған дейін мұндай цех қалаларда ғана болатын. Енді елді мекенде де бар. Кәсіпорын құрылтайшысы Әнуарбек Жанғұлов біраз жыл бойы Жолқұдық ауылында қаңырап бос тұрған ғимаратты жөндеп, Ресейден қажет құрал-жабдықтарды әкелі п, су құю орнын ашты. Алдымен 118 метр тереңдікте құдық қазып, артезианнан су шығарды. Оны Алматы, Павлодар қалаларындағы бірнеше зертханада сараптамадан өткізіп, «пайдалануға жарамды» деген қорытынды алды. Сөйті п, өнді рі ске кі рі сті. Құдықтан алған су үш деңгейлі сүзгіден өтіп, тазартылады, Астанадан жеткізілген арнайы құтыларға құйылып, қораптарға салынады. Кәсіпорынның бас маманы Руза Хамитованың айтуынша, дайын өнім шілде айынан бастап нарыққа жол тартады. - Өткен жылдың соңында қажетті құралдарды орнатып, бөтелке, қаптама, «Zholquduq» жазуы бар жапсырма қағаздарды сатып алып, тиісті сараптамаларды жасаттық. Газдалған сусынның жарамдылық мерзімі – 1 жыл, газдалмаған су 6 ай сақталады. Осыдан бірнеше ай бұрын суды бөтелкелерге құйып, осы уақыт аралығында қандай да бір өзгерістің болар-болмасын бақыладық. Ешқандай кері әсер болған жоқ. Демек, сусын сатылымға шығуға әзір. Қазірдің өзінде бірқатар ірі компания тарапынан сұраныс бар, - дейді Р.Хамитова. Кәсіпорын сағатына 600-800 литр су өндіруге қауқарлы. Мұнда 0,5, 1, 1,5, 3, 5 және 19 литрлік құтыларға құйылған ауызсу шығарылады. 1 литр судың көтерме саудадағы бағасы – 75 теңге. Кәсіпорын басшылығы газдалған және

СЫРТ КӨЗ Облыс әкімі Болат Бақауов Ресейдің Омбы облысының бұрынғы губернаторы Леонид Полежаевпен кездесті. Кездесу барысында экс-губернатор Павлодар қаласының көркіне тәнті болғанын жеткізді.

Инвестиция тарту мәселесі биліктің күн тәртібінен түскен емес. Инвесторлар кеңесінің кезекті отырысы – осының дәлелі. Жиында өңірдің қазіргі инвестициялық ахуалы, жобаларды жүзеге асыруда кездесетін кедергілер талқыланды. Гүлжайна ТҮГЕЛБАЙ

3

С

газдалмаған сусын өндірісімен шектеліп қалмақ емес. Жуық арада шырынның түр-түрін шығару жоспарланып отыр. Тіпті, ол үшін Алғабас ауылындағы 83 гектар жерге қарақат, алма, бүрген, шетен сынды жеміс-жидек ағаштары егіліпті. Сонымен қатар, шырша, терек, қарағай ағаштары отырғызылды. Кейін көшеттер қалалық және ауылдық жерлерді көрі ктенді ру үші н сатылымға жөнелті лсе, жемі сжидектер Жолқұдықтағы су құю цехына жол тартады. Мұнда тағы бір өндіріс желісі ашылып, шырындар шығарылады. Ол үшін қазіргі уақытта жемістерді салу жұмыстары жүйелі жүргізілуде. Олардың алғашқы легі бір-екі жыл дересінде жеміс береді. Шаруашылық өкілдерінің айтуынша, техника да, жұмыс күші де жеткілікті. Алғабас ауылдық округі ні ң әкі мі Мирхат Валитов қос бі рдей бағытта жұмыс і стейтін кәсіпорын осы уақытқа дейін мемлекеттік қаржыға мұқтаждығын бі лді рмегені н айтты. Кәсі пкер су құю цехын ашу және көшеттерді отырғызу үшін барлығы 36 млн. теңгеден астам жеке инвестиция салды. Соның нәтижесінде шілдеде павлодарлықтар «Zholquduq» газдалмаған және газдалған ауызсуын, тағы біршама уақыттан соң жергілікті шырынды сатып ала алады.

Алғабас ауылы, Ақсу қаласының ауылдық аймағы.

Тамаша таңданыс Айтуынша, өңірімізде жүргеніне бірнеше күн болыпты. Павлодар қаласына келмегеніне 15 жыл өткен. - Екі күн қаланы араладым. Ерекше әсер алдым. Қала көк желекті екен. Тіпті, маған «неге мен осында тұрмаймын?» деген ой да келді. Үйіме келген соң бұл ойымды әйеліме айтармын, - деді Л.Полежаев. Мәртебелі мейман облыс әкімі Болат Бақауовқа «Две реки жизни» атты автобиографиялық кітабын сыйға тартты. Мұнда экс-губернатор балалық шағы, жақын адамдары, отбасы мен қалыптасқан дәстүрлер, жалпы өзіне әсер еткен барлық жағдайлар жайында жазған. Өмірдегі ізденістері, еңбек жолындағы «өрлеу» мен «құлдырау» сәттері турасында да тебіренеді. Кітапта автор Павлодар облысында еңбек еткен жылдарына да ерекше көңіл бөлген. Айта кетейік, Леонид Полежаев Омбы облысын 1990 жылдан 2012 жылға дейін басқарған. Оның өмірі Павлодар облысымен және Қазақстанмен тығыз байланыста. 1965-1966 жыдар аралығында «Целинкрайводострой» Павлодар құрылыс-монтажды басқару тресінің прорабы, 1966-1972 жылдары Павлодар облыстық су шаруашылығы басқармасының бас инженері және ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары қызметтерін атқарған. 1972-1973 жылдары «Иртышканалстрой» тресінің басқарушысы, 1973 жылдан 1976 жылдар аралығында «Павлодарстрой» тресінің басқарушысы болған. 1976 жылдан 1983 жылға дейін Ертіс-Қарағанды каналы құрылысының басшысы қызметін атқарды. 1982 жылдан 1987 жылға дейін Қарағанды облыстық халық депутаттары кеңесі атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары лауазымында болды.

Облыс әкімінің баспасөз қызметі.

БРИФИНГ

Железинде жерлестер жиналады

Железин ауданында «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында жүзеге асырылып жатқан жұмыстар ауқымды. Өткен жылдан бері 40-тан астам шара ұйымдастырылып, оған жалпы саны 4500 адам қатысқан. Бұл бағытқа 7,2 миллион теңге жұмсалды. 2017 жылы «Мектебіме тағзым» акциясына 18 білім ошағы қатысып, жалпы сомасы 18 млн. теңгеге жуық қаржыға көмек көрсетілді. Биыл демеушілер 5 млн. теңге қаражат жинап, мектепке қолдау білдірді. Аталмыш қаражатқа спорт құралдары, компьютер, музыкалық аппаратура сатып алынды. Сонымен қатар, Жаңа жұлдыз ауылында бірқатар шаруа қожалықтарының басшылары хоккей кортын, стритбол алаңын, көшелерге жаттығу құрылғыларын орнатқанын атап өткен жөн. Железин ауданының әкімі Қанат Қашкировтің айтуынша, алдағы уақытта «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында ауданда жерлестер форумы өткізіледі деп күтілуде. - Қазіргі уақытта форумды ұйымдастыру жұмыстары жүргізілуде. Ауқымды шарада ауданымыздан шыққан танымал тұлғалар, кәсіпкерлер мен барлық жерлестердің басы қосылады. Қазақстанның түкпір-түкпірімен қоса, Ресей Федерациясы мен Германияда қызмет етіп жүрген азаматтарды да шақырамыз. Аудан орталығында киіз үйлер құрылып, спорттық және мәдени іс-шара ұйымдастырылады. Сонымен қатар, жерлестеріміздің балалық шағын еске алуы үшін арнайы көрме ұйымдастырылатын болады, дейді Қ.Қашкиров.

А.АСҚАРҚЫЗЫ.

Қаржы министрлігінің басшысы халық алдында өз қызметі туралы есеп береді Қазақстан Республикасы Қаржы министрі Бақыт Сұлтановтың халықпен есепті кездесуі 2018 жылғы 20 маусымда сағат 15.00-де Астана қ. Қонаев көшесі, 4, Казмедиаорталығы (киноконцерттік зал, 1-қабат) мекенжайы бойынша өтеді. Қаржы министріне қойылатын сұрақтарды m.minfin@ minfin.gov.kz электронды мекенжайына алдын ала

жіберуге болады. Кері байланыс үшін деректеріңізді және байланыс телефон нөмірін көрсетуіңізді сұраймыз. Сіздің сұрағыңызға жауап жұртшылықпен кездесу өткеннен кейін Қаржы министрлігінің www.minfin.gov. kz ресми сайтында орналастырылатын болады. Call орталығы: 8 (7172) 75-02-94, 75-04-58 Барлық ниет білдірушілерді кездесуге қатысуға шақырамыз!


ТІРШІЛІК

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл БІЛІМ Құрметті профессор атанды

РФ-дағы Қазақстан Республикасы Елшілігі жанындағы қазақстандық ардагерлер кеңесінің төрағасы, ҚР дипломатиялық қызмет саласының Құрметті қызметкері Валерий Темірбаев С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетіне арнайы ат басын бұрды. Валерий Темірбаевпен кездесуге қатысқан облыс әкімінің орынбасары Мейрам Бегентаев мұндай шаралардың мән-маңызы зор екенін атап өтіп, игі дәстүрге айналдыруға тілектестік білдірді. С.Торайғыров атындағы ПМУ даму стратегиясы, тәрбие және әлеуметтік жұмыс жөніндегі проректоры, с.ғ.д. Арман Ақышев белгілі ғалымның еңбек жолына тоқталды. В.Темірбаев 1970 жылы сол кездегі Павлодар индустриалды институтының энергетика факультетін тәмамдады. Көп жылдар бойы Қазақстанның КП Екібастұз қалалық комитетінің бірінші хатшысы қызметінде болды, кейін Шымкент және Қостанай облыстық комитетінде еңбек етті. 1991 жылы Ресей Федерациясындағы Қазақстан Республикасының бірінші Төтенше елшісі және өкілетті елшісі болып тағайындалды. Кейінгі жылдары Беларусь және Түркіменстан елдерінде қызмет атқарды. Валерий Батайұлы әр жылдары КСРО Жоғарғы Кеңесінің мүшесі және халық депутаты, ҚР-ның Уәкілетті өкілі, ТМД Экономикалық кеңесі экономикалық мәселелер жөніндегі комиссияның төрағасы болды. Кездесу барысында В.Темірбаев жоғары оқу орнының қабырғасында өткен кездері туралы айтып, ұстаздарына алғыс білдірді. - Университетке оралғым келді. Осында өткізген жылдары жаны жайсаң оқытушылардың ортасында болдым. Олар біліммен ғана емес, өмірлік тәжірибелерімен бөлісті. Өмір сүруге үйретті, - деп еске алды ол. Салтанатты шара аясында Валерий Темірбаевқа С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің Құрметті профессоры атағы берілді.

С.Торайғыров атындағы ПМУ-дің баспасөз қызметі.

БАЙҚАУ

«Екі жұлдыз» Еуразиялық Топ құрамына кіретін өңірдегі кәсіпорындардың қызметкерлері күнделікті жұмыс киімдерін сахналық киімге ауыстырып, өнерлерін ортаға салды. «Екі жұлдыз» шығармашылық сайысы Астана қаласының 20, Павлодар облысының 80 жылдық мерейтойларына және Ақсу электр станциясының 50 жылдығына орай ұйымдастырылды. «Қазақстан электролиз зауыты», «Қазақстан алюминийі», «Еуроазиаттық энергетикалық корпорациясы» акционерлік қоғамдары, Павлодар машина жасау зауыты мен «Қазхром ТҰҚ» акционерлік қоғам филиалы – Ақсу ферроқорытпа зауытының қызметкерлері, сондай-ақ Ақсу қаласындағы шығармашылық топтардың әртістері бақ сынады. Барлығы 13 вокалдық дуэт сынға түсті. Сайыс екі кезеңнен тұрды: іріктеу айналымы және ақтық мәре. Залдағы көрермендер қатысушыларға ыстық ықыластары мен қолдауларын білдірді. Дуэттердің дайындығы жоғары деңгейде, шоулары әсерлі болғаны соншалық, қазылар алқасына жеңімпаздарды анықтау қиынға түсті. Дегенмен, қатысушылардың вокалдық қабілеттерін, дауыс үйлесімділігін, репертуар таңдау мен әртістік шеберлігін есепке ала отырып, барынша әділ бағалауға тырысты. Қазылар алқасының төрағасы Виктор Денисенко табыстың кілті – музыкалық шығарманы дұрыс таңдау, жұптың дуэт ретіндегі үйлесімділігі мен сахналық безендіру екенін ерекше атап өтті. Сайыс нәтижесінде Ырысбек Қайыров және Наталья Боброва («Қазақстан алюминийі» АҚ) дуэті үшінші орынға ие болды. Екінші орын Ілияс Мұратов және Виктория Шикунова («Қазақстан электролиз зауыты» АҚ) жұбына берілді. Ал Наталья Василевская мен Гүлнар Шүленова («Еуроазиаттық энергетикалық корпорациясы» АҚ) сайыс жеңімпазы атанды. Жүлдегерлерге қомақты қаржылай сыйлық, барлық қатысушыға дипломдар мен ақшалай сертификаттар табысталды. Оған қоса, әр жұп арнайы аталымдар бойынша марапатталды. - Шыны керек, біз осындай табысқа қол жеткіземіз деп ойламаппыз. Біз үшін ең бастысы сахнада бар өнерімізді паш етіп, ән салу еді. Дауысымыздың үйлесімді екенін бірден аңғардық. Менің ойымша, позитивті ойлау жақсы нәтижеге жеткізеді. Алдағы уақытта басқа да сайыстар болса, міндетті түрде қаты-самыз, - деп қуанышымен бөлісті Наталья Василевская. «ЕЭК» АҚ адам ресурстарын басқару және әлеуметтік мәселелер жөніндегі вице–президенті Татьяна Носачева сайыс қатысушыларының жеңіске деген құштарлығын ерекше атап өтті. - Кәсіпорындардың қызметкерлері тамаша кеш сыйлады. Сайысқа қатысушылар арасынан сахнаға алғаш рет шыққандар мен кәсіпқойларды ажырату қиынға соқты. Өндірістегі жұмысты да, шығармашылықты да қатар алып, жан-жақтылықтарыңызды танытқандарыңыз үшін алғыс білдіремін, - деді Т.Носачева.

«ЕЭК» АҚ корпоративтік байланыстар қызметі.

БАС ТАҚЫРЫП

4

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Ірі спорттық нысандар бой көтереді

Қала сәулеті бойынша негізгі құжат – бас жоспар. Шаһардың көркейіп, мұнда ірі сәулет-құрылыс нысандарының тұрғызылуы аталмыш құжатқа тікелей байланысты. Алдағы уақытта облыс орталығын нендей өзгерістер күтіп тұр? Қандай жаңа нысандар бой көтермек? Осы және өзге де сауалдарға облыстық сәулет және қала құрылысы басқармасының басшысы Нұрлан Қақамбетов жауап берді. - Нұрлан Оразалыұлы, соңғы уақытта облыстың бас жоспарына қандай өзгерістер енгізілді?

- Осы орайда облыс орталығында қандай ірі құрылыс жобалары жоспарлануда?

2005 жылы әзірленген қолданыстағы Бас жоспарда қаланың 2015 жылға дейінгі дамуы көзделген еді. Белгіленген мерзімнің аяқталуына байланысты осыдан үш жыл бұрын Бас жоспарды түзету жұмыстары басталды. Сөйтіп, 2018 жылғы 29 мамырда Үкімет отырысында «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» ҚР Заңына сәйкес әзірленген Павлодар қаласының Бас жоспары бекітілді. Ол - қала құрылысын аймақтарға бөлуді, көліктік және инженерлік коммуникациялар, көгалдандыру және көріктендіру жүйесін белгілейтін кешенді жоспарды анықтайтын негізгі құжат. Павлодар қаласының Бас жоспары облыс орталығының тұрақты дамуының 2032 жылға дейінгі ұзақмерзімді стратегиясын көрсетеді. Бас жоспарда табиғи-климаттық жағдайларды есепке ала отырып, әлеуметтік, рекреациялық, өндірістік, көліктік және инженерлік инфрақұрылымды, сондай-ақ функционалдық аймақтарға бөлуді, резервтік аумақтар мен табиғи және техногендік құбылыстардың, процестердің қауіпті әсерінен қорғау, экологиялық ахуалды жақсарту жөніндегі шаралар сынды негізгі бағыттар айқындалды. Соның негізінде мынадай міндеттер шешіледі: қалыптасқан ортаның параметрлерін, бұрын қабылданған қала құрылысы шешімдердің қажеттілігін ескере отырып, тіршілікті қамтамасыз етудің қолда бар ресурстарын талдау негізінде аумақтың қала құрылысын дамыту проблемаларын, аумақтың дамуын басқаруды қамтамасыз ететін кеңістіктік дамудың негізгі параметрлерін анықтау, қала аумағында қала құрылысы қызметін қамтамасыз етудің ақпараттық жүйесінің ресурстарын құруды қалыптастыруға қойылатын талаптарды ескере отырып, электронды бас жоспар құру.

- Павлодар қаласында ауқымды істер атқарылмақ. Айталық, Кутузов көшесін қайта жаңарту, 14 мың шаршы метр жеңіл атлетикалық манежді, 8 мың шаршы метр футбол манежін, ауданы 6 мың шаршы метр болатын олимпиадалық резервті даярлау орталығын, алаңы 4,6 мың шаршы метр мұз айдынын қамтитын «Спортсити» спорт қалашығын салу жоспарланып отыр. Осы бағыттағы жұмыстар қазірдің өзінде қарқынды жүруде. Одан бөлек, ауданы 16 мың шаршы метр, 1500 орынға арналған концерт залының, ауданы 7,1 мың шаршы метр, 300 орындық бассейннің, ауданы 3,1 мың шаршы метр болатын мұражай кешенінің, олимпиадалық стандарттағы ескек есу арнасының және триатлон, биатлон трассаларының құрылысы қолға алынбақ. Ертіс өзені жағалауын одан әрі дамыту да көзделіп отыр. Осы аталғандардың есебінен қала аумағы кеңейе түседі.

- Сарыарқа және Достық шағын аудандарының құрылысы қалай жүргізілмек? - Мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары және коммерциялық құрылыс салу есебінен 2032 жылға қарай тұрғын үй қорының алаңын 2,5 млн. шаршы метрге арттыру жоспарланған. Яғни, қазіргі кезде баспаналардың аумағы 7,1 млн. шаршы метр болса, 2032 жылға қарай 9,5 млн. шаршы метр болады деп күті луде. Мұндай серпі лі с бі рі нші кезекте қос бі рдей көпқабатты шағын аудан – Сарыарқа мен Достықтың есебінен болмақ. Атап айтқанда, Сарыарқа ауданында жалпы аумағы 256 мың шаршы метр болатын 40, Достықта 470 мың шаршы метр аумақты алатын 190 үй тұрғызылады. Биыл Достық шағын ауданының құрылысы Қамзин және Ладожская көшелерінен басталып, әуежайға барар жолдағы айналмалы сақинаға дейін жалғасатын болады. Бұл аудандағы пәтерлердің үштен екі бөлігі «Тұрғын үй құрылыс жинақ

банкі» арқылы сатылады, ал қалған бөлігі коммерциялық құрылыс салу нысанына айналмақ. Сондай-ақ, Бас жоспарда 1 Май көшесіндегі жаңғырту жұмыстары аясында тұрғын үй құрылысы басталады. Бұл көше кеңейтіледі және көшенің магистральді бөлігінде жаңа үйлер салынады.

- «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында тұрғын үйлердің келбеті бірдей үлгіде болуы керек. Бұл қалай жүзеге асады? - Павлодар ауылында әкімшілік орталық құра отырып, Кенжекөл ауылдық округін және қаланың оңтүстік-батыс бөлігіндегі ауылдарды дамыту көзделген. Нақтысы, 1200 гектар аумаққа салынатын жеке тұрғын үй құрылысы арқылы 8 перспективті ауданды дамыту жоспарда бар. Сонымен қатар, баспаналар құрылысы екінші Павлодар, МДС және Лесозавод аудандарында жалғасады. Жеке тұрғын үй құрылысы аудандарының бір бөлігі «Нұрлы жер» бағдарламасы аясында дамиды. Қазірдің өзінде үйлердің 4 үлгі жобасы анықталды. Бұл үйлерді бірыңғай құрылыс салушы тұрғызып, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» акционерлік қоғамы арқылы іске асырады. Қалған аудандарда үйлердің үлгі лік сәулет бейнесі мен аудандардың егжейтегжейлі жоспарлау жобасын ескере отырып, жеке тұрғын үй құрылысы өздігінен жүргізілетін болады. Бұл ретте, қолданыстағы заңнамаға сәйкес, жеке тұрғын үй құрылысы инженерлік коммуникациялары бар учаскелерде ғана жүзеге асуы тиі с екенін баса айтқым келеді. Сұхбаттасқан –

Құндыз ҚАБЫЛДЕНОВА.

ЖАЗ-2018

Жанға жайлы демалыс Оқудан босаған балалар үшін жазғы демалыстың алар орны ерекше. Сондықтан аталмыш мезгілді көңілді өткізіп, оқушылардың бос уақытын тиімді қамтуда лагерьлердің маңызы зор. Айдана ҚУАНЫШЕВА Осы орайда Павлодар қалалық мәслихат депутаттары Нәйлә Ахметова мен Қобланбек Қожин шаһардағы бірқатар білім беру мекемелерін аралап, балалар мен жасөспірімдердің жазғы демалысын ұйымдастыру мәселесімен танысты. Алдымен депутаттар Лермонтов көшесінде орналасқан қалалық №34 жалпы бі лі м беру мектебі не барды. Білім ошағының директоры Болат Айғожиннің сөзінше, биыл үш мезгіл тамақтандыратын, ұзақтығы 15 күндік, екі маусымдық лагерь ашылған.

- Алғашқы маусымдағы лагерьде 1-4-сынып оқушыларынан құралған 290 бала демалуда. Екінші маусым 25 маусымда ашылады. Сенбіжексенбі күндері оқушылар демалады. Ал жоғары сынып оқушылары мектеп ауласында көгалдандыру, абаттандыру жұмыстарымен айналысуда. 9 және 11-сынып оқушылары мемлекеттік емтиханға байланысты мұндай жұмыстардан босатылды, дейді мектеп директоры. Мектеп басшысының айтуынша, тұңғыш рет лагерь этноауыл стилінде безендірілген. Тіпті балалардың жатын бөлмелері әр түрлі елді ң ұлттық ерекшелі ктері не сай әрленген. Балалар үшін робото-

техника үйірмесі де жұмыс істейді. - Оқушылардың жазғы лагерьге қатысу деңгейі 100 пайызды құрайды. Аз қамтылған отбасылардың балаларына 50 пайыз жеңілдік қарастырылған. Ал жетім балалар тегін қамтылады. Біздің мектепте мұндай қолдауға 4 бала ие болып отыр, - дейді ол. Мәслихат депутаттары балалардың жатын бөлмесі мен асхананы, ойын алаңдарын аралады. Бұдан бөлек, №29 жалпы орта білім беру мектебіне де барды. Мұнда мектеп жанындағы және профильді лагерьде 600-ден астам бала демалуда. Лагерьде балалар үшін бірнеше бағыт жұмыс і стейді. Мәселен, шахмат пен робототехника үйірмелері, қазақ, орыс және ағылшын тілін үйрететін «Лингвист» мектебі ұйымдастырылады. Бұл күні депутаттар «Жігер» балалар-жасөспірімдер клубын, балалар техникалық мектебін аралады.


ТАЛБЕСІК

САРЫАРҚА САМАЛЫ

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

5

Кенттегі кереметтер Екібастұз қаласының іргесіндегі Солнечный кенті соңғы жылдары сүреңсіздіктен арылып, жаңа бір кейіпке ене бастады. Бір кездері қаңырап қалған көп қабатты үйлеріне қарап, келешегіне күмәнмен қараған күндер артта қалғаны қуантады. Бүгінде мұндағы тіршілік жанданған. Келбеті келісті. Жоба-жоспарлар да жетерлік.

Ағайынның аңсары Солнечный кентінің тұрғыны Әнуарбек Садықов елді мекенде жаңа мектептің құрылысын ширек ғасыр бойы күттік, дейді. Айтуынша, әу баста балабақша ғимаратына орналастырылған қазақ мектебі 23 жылдан астам уақыт тар бөлмелерде білім беруге мәжбүр болғанын жасырмайды. Сондықтан, елдің аманатын айтып, талай табалдырықты тоздырғандарын, билікке бұйымтайларын барынша жиі білдіріп тұрған. Кент ақсақалы нысанның алғашқы қазығы қағыларда тұрғын-дармен бірге келіп, қол ұшын тигізіпті. Зарыға күткен білім ордасының берекелі болғанын тілепті. - Қатты қуандық. Ақсақалдардың міндеті елді мекеннің мұң-мұқтажын жоғары жаққа жеткізу, биліктің бастаған ісіне қолдау көрсету ғой. Он балам да, немерелерім де осы мектепте білім алды. Кенттегі қазақ мектебі оқушыларының білімі мен тәрбиесіне тәнтімін. Көшеде келе жатқанда үлкеннің жолын кесіп өтпейді. Ұлдары қол беріп, аман-саулығымызды сұрап тұрады. Түлектері де жоғары оқу орындарына түсуде. Осындай ұл-қыз тәрбиелеп отырған қазақ мектебі ні ң жаңа ғимараты болғанын қалап, талап-тілегімізді әкімдіктегілерге көп айттық, дейді Әнуарбек Садықов. Міне, ағайынның сол арманы орындалуға шақ қалды. Себебі, кентте көптен күткен білім ордасының құрылысы биыл мамыр айында басталды. Күннің жылуын

Жоғарыда айтқанымыздай, кентте қаңырап қалған көп қабатты үйлер аз емес еді. Бүгінде олар қалпына келтірілуде. Қазіргі таңда мұндай санатта 3 үй тұр. Соның біріне биыл ел қоныстанады.

Қырық жанның қуанышы Қалалық қазынадан бөлінген 126 млн. теңгеге кенттегі Конституция көшесі, 3 мекенжайындағы көпқабатты үй қалпына келтірілуде. Қараусыз қалып, есік-терезеден жұрдай үйде бүгінде жиырма жақты жұмысшы еңбек етуде. Қалпына келтіру жұмыстарын астаналық фирма «Қазеурострой» атқаруда. Мердігер ұйымның өкілі Данияр Шелекбаевтың айтуынша, алдағы уақытта жұмысшылар қатары әлі де көбейеді. Қарқынды күшейтіп,

қыркүйек айында жаңартылған тұрғын үйді қолданысқа тапсырады. Қазіргі таңда жұмысшылар үйдің ішіне үйіліп қалған күл-қоқыстан, артық заттардан арылтуда. Одан кейін есік-терезесін орнатуға кіріседі. Әрлеу жұмыстары аяқталған соң Солнечный кентінің 45 отбасы баспаналы болады. Кент әкімінің орынбасары Талғат Мұрзалиновтің мәліметінше, елді мекенде 184 азамат пәтер кезегінде тұр.

Берсең, балаға бер пайдаланып, негізгі жұмыстарды ертерек тындырып алуды «Стальмонтаж» ЖШС мердігер компаниясы жөн санап отыр. Құрылыс учаскесінің басшысы Георгий Юхтовский биыл нысанның негізгі жұмыстарын аяқтап, келесі жылға тек і шкі әрлеу шараларын ғана қалдыруды қалаймыз, дейді. Жоба бойынша мектеп 2019 жылдың шілде айында тас-түйін дайын болуы тиіс. Демек, келесі жаңа оқу жылын Солнечный кентінің 400-ден астам оқушысы осы әсем ғимаратта бастайды. Г.Юхтовскийдің мәлімдеуінше, 420 орынға арналған үш қабатты мектеп үш блоктан тұрады. Біріншісі оқу блогы болса, екіншісінде әкімшілік бөлігі орналаспақ. Ал үші нші блогында шеберханалар, спорт зал, мәжіліс залы қарастырылған. Одан бөлек, мектептің маңында 12 спорт алаңынан тұратын стадион салынады. Мұнда оқушылар спорттың сан түрімен шұғылдана алады. Мектептің құрылысына 1,2 млрд. теңге бөлінген.

- Кестеден кешікпей келе жатырмыз. Қазір нысанның жертөлесін аяқтап қалдық. Жертөлені жауып, бірінші қабатты қалауға көшеміз. 45 адам еңбек етуде. Олардың үштен бі р бөлі гі ғана сырттан келген. Яғни, құрылысшылардың көбі – кент тұрғындары. Үш кран үздіксіз жұмыс істеп тұр. Құрылыс материалдарының барлығы дерлік Екібастұздан әкелінеді. Қадағалайтын органдар апта құрғатпай тексері п тұрады. Ешқандай ескерту алған жоқпыз. Қысқасы, жайлы да жарық білім ордасы болады, - деп сендірді учаске басшысы. Ал мектеп директоры Айман Кенжебаева жаңа ғимаратта білім деңгейін жаңа сатыға көтеруге күш салатындарын мәлім етті. Ескі ғимаратта қазі р 424 оқушы бі лі м алуда. 18 жыл қатарынан түлектер осы ұядан қияға ұшқан. 6 түлек «Алтын белгімен», екі оқушысы үздік аттестатпен тәмамдаған. Алдағы уақытта жалпы бі лім беру мектебінен көп салалы мектепгимназия санатына ауыстыру ойда бар, дейді директор.

Орта толды Солнечныйда бүгінде 6 мыңнан астам тұрғын бар. Қатарлары көбеймесе, кеміген емес. Бұл да кенттің келешегінің барын білдірсе керек. Осындай таңдау жасағандардың бірі - Асқарбек Мұхамедов. Ол Оңтүстік Қазақстан облысының Арыс қаласынан Екібастұз өңіріне қоныс аударды. Яғни, «Нәтижелі жұмыспен қамту және жаппай кәсіпкерлікті дамыту» бағдарламасы аясында кентке көшіп келген. Әзірше үй жалдап тұрады. Асқарбек Меңғалиұлы кентке келісімен жергілікті пәтер иелері кооперативінде жұмысқа орналастырылған. Екі ай мұнда еңбек еті п, енді ГРЭС-2-ге тұрақты жұмысқа

орнласты. Газ-электрмен дәнекерлеуші қызметін атқарады. Өзінің оқыған мамандығы да – осы. Үш баланың әкесі Асқарбек Мұхамедов Солнечный кентін таңдауының өзіндік себебін түсіндірді. Айтуынша, бастысы жұмыс, тұрақты табыс бар. Қалғанына еңбекпен қол жеткізуге болады деген ойда. Жары Алтынай қазіргі таңда бала тәрбиесімен үйде отыр. Ендеше, таңдау жасаған жас отбасыға кентте тұрақтап қалуын тілейік.

Баланың көңілі қашанда далада. Сондықтан қысыжазы олардың даладағы көңіл-күйін көтеру үшін ойнайтын алаңдардың көп болғаны жақсы. Солнечный кентінің балақайлары асыр салатын алаңдардың көбейгенін көрдік.

Қазақта «берсең, балаға бер» деген нақыл бар. Демеушілер де, биліктегілер де осыны ескеріп, кенттің ең кішкентай тұрғындарына сый жасауда. Мәселен, былтыр ГРЭС-2 станциясы кенттің 60 жылдық мерейтойына орай елді мекеннің қақ ортасына заманауи балалар алаңын орнатып беріпті. Қызылды-жасылды алаң алыстан көз тартады. Теңіздегі кемелердің тобы түрінде жасалған ойыншықтар балалардың көп уақытын өткізетін орынға айналыпты. Одан бөлек, спортпен шұғылданғысы келетін тұрғындарға да түрлі жаттығу құралдары орнатылған екен. Стрит-воркаут алаңдары да қарастырылыпты. Демеушілерден бөлек бюджет есебінен де балалар қызықтайтын шағын әткеншектер мен сырғанақтар аулаларға да қойылыпты. Биыл бес аулаға орнатылған. Кент әкімінің орынбасары Талғат Бейсенбайұлының айтуынша, мұндай кішігірім алаңшалар елді мекеннің өз қазынасы есебінен ашылған. Айта кетейік, бұл кентте былтырдан бері жеке қазынасы бар. Төртінші деңгейлі бюджет бастамасы жемісті жүзеге асуда. Салықтан түскен қаржыға кент қауымдастығымен ақылдаса отырып, басты қажеттіліктерге жаратады. Мәселен, елді мекен ішіндегі жолдар жөнделмек. Көшелерді көріктендіру, гүлзарлар отырғызу қолға алынуда.

Екібастұз қаласы, Солнечный кенті. «Талбесікті» үйлестірген - Гүлжайна ТҮГЕЛБАЙ, Суреттерді түсірген - Дархан ӨМІРЗАҚОВ.


6

АЛАҢ

ОЙ-ТАМЫЗЫҚ

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Сая МОЛДАЙЫП

Ұлттық әндер насихатталса игі! Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың халықтың алдына қойған басты мақсаты - «Мәңгілік ел» болып қалу. Ол - ұлттық құндылықтарды сақтау, қорғау, жаңғырту. Оның қатарында міндетті түрде халықтың тілі, салт-санасы, мәдениет пен өнер, ұлттық қолөнері, ішер асы, ойындары, киімі, ән-жыры, тағы тек сол елге ғана тән қайталанбайтын дүниелер бар. Бұлар ұлттың тірегі болмақ. Мұны болмыс дейді. Ұлттық болмыс! Ұлттық сипат! Кез келген халық ең алдымен өзіне тән қымбаты – құндылықтарын сақтауға, дамытуға барын салады. Әрі оны бірінші кезекте тәрбие негізіне балайды, ұрпағына мұра етеді. Осы тұрғыдан алғанда бізде, біздің аймақта ұлттың өнері қай деңгейде насихатталып, қалай жаңғыруда деген сауал туындайды. Ертіс өзенінің жағасына сән-салтанаты келіскен «Ертіс Promenade» деп аталған, концертке лайықталған үлкен сахна игілікке берілді. Кәдімгідей «Led» экраны бар, басқа да заманға лайық құрал-жабдықтармен қамтылған. Қай елдің асқақтаған жұлдызы келсе де ұялмай көрсетуге әбден болады. Кешкілік өзен жағасына демалуға ағылған жұрт кәдімгідей концерт тамашалайды. Биылғы қалалық мектеп түлектерінің қоштасу кеші де «Ертіс Promenade» сахнасында ұйымдастырылмақ. Игілік дегеніңіз осы ғой. Сахна пайдалануға берілісімен еліміздің бірқатар өнер жұлдыздары концерт қойып үлгерді. Алдағы уақытта Қайрат Нұртас, Ринат Малцагов, Меруерт Түсіпбаева, «Жігіттер» тобы, ресейлік С.Казанова мен Дима Билан өнер көрсетпек. Өз еліміздің әншілеріне дау жоқ, ал басқа жұрттың әнші лері не қанша қаражат жұмсалмақ?! Казанова мен Биланыңыздың «құны» қанша? Бұл сахнада ұлттың ойын-сауығы ұйымдастырылса, ұлттық өнер дәріптелсе оң болар еді деседі көпшілік. Қайсыбір жылғы «Домбыра-party» көпшіліктен, әсіресе жастар жағынан жап-жақсы қолдау тауып еді. Өйткені жұртшылық ұлттық өнерге, ұлттық руханиятқа кәдімгідей сусайды. Біздің аймағымызда жер-жерде, қала, аудан, ауылдық жерлерге дейін музыка мектептері ашылды, орта және жоғары оқу орындарында музыка факультеттері бар. Оған қоса ел ішінде қаншама өнерпаздар бар. Олардың әрқайсысы алыстан келетін, фонограммамен «ән салатын» жұлдыздарға қарағанда, табиғи дауыс, табиғи дарынымен көпшілікке жақын ғой. Біздің аймақтан шығып, өнерімен алты Алашқа мәшһүр болған Иса Байзақов, Естай, Майра Уәлиқызы, Байғабыл Жылқыбаев, Жаяу Мұса Байжанов секілді біртуар таланттар көп, ұмытылып бара жатқан халықтың дәстүрлі әндері де көп. Нақышына келтіре орындайтын әншілер де баршылық. Алайда, жерлес өнер тарландарының ән-жырлары ілуде-бір рет яки мерейтойлары секілді шараларда болмаса, айтыла қоймайды. Сондай-ақ, Ілия Жақанов секілді әйгілі өнер иелерінің Ертістің Кереку өңіріне арнап шығарған туындылары да бар. Биыл облыстың 80 жылдығына орай аймағымызға арналған ән-жырларды осы сахна арқылы неге жаңғыртпасқа?! Қазақтың домбыра, қобыз, жетігенімен орындалатын күйлері қаншама? «Ойды ой қозғайды» демекші, «Арманым саған ауған...» деп басталатын батыстың «Ақ ерке Ақ Жайығы», «Жайраңдап жазда ағатын еді...» деп тербейтін оңтүстіктің «Сыр сұлуы» қандай?! Айтпақшы, қайсыбір жылдары Сырдың бойында оңтүстіктегілер «Сыр сұлуы» атты Шәмші әндерінің мерекесін ұйымдастырып еді ғой. Ал біздің ерке Ертіске арналған ән бар ма? Ілия ағамыз: «Бар, Павлодардың Ертісіне арнаған әнім бар» деп еді. «Ертіс Promenade» сахнасы Биландардың айғай-шуынан гөрі осындай ұлттық құндылықтарға, біздің аймаққа шығарылған әндерге лайық. ...Елден естігенімізді айттық!

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Жазғы демалыс басталғалы қала көшелерінде мектеп лагеріне асыққан оқушылар қарасы көбейді. Бұл ретте көлік нөпірі балаларға қиындық туғызатыны белгілі. Мәселен, жыл басынан бері өңірде жеткіншектердің қатысуымен 31 жол-көлік оқиғасы орын алып, 33 бала жарақаттанды. Сондықтан қазіргі жаз мезгілінде жол қауіпсіздігі мәселесі айрықша назарға алынуы тиіс. Балалар мен жасөспірімдерді жол үстіндегі жазатайым оқиғалардан қалай қорғаймыз? Бұл сұрақты «Алаңның» кейіпкерлері талқылап көрді.

С

Балаларды жолдағы жазатайым жағдайлардан қалай қорғаймыз? - Қазіргі балалар көліктен мүлдем қорықпайды. Себебі, оңды-солды ағылып жатқан көлік қозғалысына бойлары үйренген. Алайда, бұл бейқамдық оларды жол қозғалысының қатерінен қорғай алмайды. Бастысы жол жүру ережелерін қатаң сақтауға ерте бастан дағдылануы керек. Оны ата-аналары үйретуі тиіс. Тек айтып қана қоймай, ересектердің жолда жүру ережесін қалай сақтайтынын көрсеткендері жөн. Мәселен, балаңызды жетектеп жүргенде бағдаршамның қызметін түсіндіру қажет. Балалар бағдаршамның әр жарығына мұқият болулары тиіс. Жолды кесіп өткенде баламен немесе ұялы телефонмен сөйлесуге болмайды. Бұл әрекеттер қырағылықты кемітеді. Автобустан алдымен ата-ана

Қабылқақ ҚАПЕНОВ,

облыстық мәслихат депутаты:

- Оқушылардың жолда жүру ережелерін білуі жеке басының қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Ал бұл ережені ата-аналар мен ұстаздар, жол инспекторлары үйретуі тиіс. Бұл ретте тәртіп сақшылары балалар көп жиналатын орындарда жол қауіпсіздігін сақтауға бағытталған іс-шараларды жиі ұйымдастырып, жадынамалар таратуы керек. Жаз мезгілінде суға шомылу маусымы да басталады. Бұл жағдай да сақтықты талап етеді. Баланың қауіпсіздігі алдымен ата-ананың міндетіне жатады. Көп жағдайда жол апаттары жүргі зушінің салғырттығынан орын алып жатады. Бірқатары жылдамдықты шектен тыс асырса, енді бірі мас күйде рөлге отырады. Биыл оларды

- Менің көлік тізгіндегеніме 25 жыл болды. Шыны керек, әрбір 20-30 метр аралықта жаяу жүргіншіге арналған жолақ болса да, адамдар жолды рұқсат етілмеген жерлерден кесіп өтеді. Тіпті, баласын жетектеп, оңды-солды ағылып жатқан көліктердің арасынан жүгіріп өтетін адамдарға не айтасың? Абайсызда қағып кетсең, қылмыстық жауапкершілікке тартыласың. Себебі, тәртіп сақшылары қандай жағдай болсын жүргізушіні айыпты деп табады. Жолдың арғы бетіне адам жүгіріп өтіп бара жатқан кезде техниканы тоқтату қиын. Оған қарағанда адам тез тоқтайды. Қазіргі ата-аналар жұмысбасты. Үнемі асығыс үстінде жүреді. Тіпті, балабақшадан балаларын алып кетуге де уақыт таппайтын ата-аналарды кездестіресің. Жақында мынадай оқиғаның куәсі болдым. Усолка шағын ауданында алыстан тротуардың үстімен шамамен

СЕРІКТЕСТІК

Бибігүл ҚАМЗИНА,

облыстық ішкі істер департаменті ювеналды полициясының басшысы: бірінші түсуі тиіс. Асығып тұрсаңыз да, қоғамдық көлікке жүгіруге болмайды. Себебі автобусқа үлгеруді ғана ойлап, барлық қауіпсіздік ережелері санадан шығып кетеді. Мұны көрген бала дәл осы әрекеттерді қайталайды. Жол қауіпсіздігінің алдын алу мақсатында жыл басынан бері облыста мектеп пен балабақша аумағында жол кедергілері, билборд және ақпараттық тақталар орнатылған. Мамандар балалар арасында жолда жүру ережелері жөнінде ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізеді. Бұл ретте «Назар аударыңыз, жаяу жүргінші!», «Жас полиция көмекшісі», «Жол қозғалысының жас инспекторлары», «Абайлаңыз, балалар!», «Сіздің жолаушы - бала!» акцияларының маңызы зор. көлік жүргізу құқығынан айыру мерзімі он жылға дейін ұзартылды. Осы қатаң талап барлық көлік иелеріне сабақ болуы тиіс. Жол қозғалысы ережесі бойынша, жүргізуші жаяу жүргіншілер өткеліне жақындағанда адамдарды өткізу үшін жылдамдығын тежеуге немесе тоқтауға тиіс. Өкінішке қарай, осы ережені елемейтіндер көп болып тұр. Бұдан бөлек, жүргізушілердің арасында бір-біріне деген сыйластық деңгейі өте төмен. Көбі қозғалыс ережесін жақсы біле тұра жол-көлік оқиғасының орын алуына өздері себепкер болады.

Қайрат ҚҰЛМАҒАНБЕТ,

көлік жүргізушісі:

8-9 жастағы екі ұлдың велосипед теуіп келе жатқаннан көрдім. Кенеттен әлгі баланың бірі тротуардан абайсызда шығып кетіп, велосипедімен бірге жолға жығылды. Абырой болғанда көлігімді уақытында тежеп үлгердім. Егер жоғары жылдамдықпен жүйткіп келе жатсам әлгі бала қайғылы қазаға ұшырар еді. Ал оның өлімін мен арқалап кетер едім. Ойлаудың өзі қорқынышты. Сол жеткіншектердің әке-шешесі қайда қарап жүр? Баласының сыртқа велосипед тебуге шыққанын көре тұра, қалайша үйлерінде тыныш отырады? Сондықтан барлық жауапкершілікті жүргізушіге ғана артпай, бала тәрбиесіне салғырттық танытқан ата-аналарды да жазалау керек деп ойлаймын. «Алаңды» үйлестірген – Айдана ҚУАНЫШЕВА.

Ғылым мен өндіріс бірлеседі

С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті мен Еуразиялық энергетикалық корпорациясы өзара келісім жасады. Соның аясында жоғары оқу орнының студенттері зауытта тәжірибеден өте алады. С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің ректоры, философия ғылымдарының кандидаты Гаухар Ахметова бастаған делегация «Еуразиялық энергетикалық корпорациясы» акционерлік қоғамына арнайы барды. Кездесу барысында компания президенті Валерий Гриненко және бірінші вице-президент Марат Бугубаевпен алдағы уақытқа межеленген жоспарларды талқылады. Келіссөздер нәтижесінде ғылыми және академиялық сала бойынша болашаққа бағдарланған жоспар белгіленді. Соған сәйкес алдағы уақытта дуалды білім беру бойынша жоғары

оқу орнының энергетикалық факультетінің студенттері мен оқытушылары «ЕЭК» АҚ базасында тағылымдамадан өтпек. Кәсіпорын аумағындағы күл қалдықтарын қайта өңдеу және қалпына келтіру мәселесін шешу бойынша ғылыми тұрғыдан жұмыстар атқарылмақ. Бұл мәселелерді шешу үшін университеттің химиялық технологиялар және жаратылыстану, энергетика, агротехнология және сәулет-құрылыс факультеттерінің ғалымдары жұмылдырылады.

С.Торайғыров атындағы ПМУ-дің баспасөз қызметі.


ЖЕЛҚАЗЫҚ

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Тұрғын үйлер толқыны

ОЙ-ТАМЫЗЫҚ

ҚҰРЫЛЫС

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Кеншілер шаһарында ағымдағы жылы да қоныс тойын тойлайтын жандар аз болмайды. Тұрғын үйлер құрылысы қарқынды. Биыл сегіз үй қолданысқа беріледі деп жоспарланған.

С

сегізінші жаңа үйдің құрылысы жеке инвестор қаржысына салынуда. Нақтысы, «Еуроазиаттық энергетикалық корпорациясы» АҚ есебінен бой көтеретін баспана «Шығыс» кенішінің жұмысшыларына беріледі. 70 пәтерлі бес қабатты үйдің құрылысына 540 млн. теңге бөлінген. Жұмыстардың басым бөлігі аяқталыпты. Кәсіпорын жаңа пәтерлер кілтін тамыз айында шахтерлер күніне орай табыстамақ ниетте. Біз сөз еткен - кеншілер қаласындағы көп қабатты тұрғын үйлер құрылысы. Алдағы жылдары Екібастұзда бір қабатты, екі қабатты жеке тұрғын үйлер де қаз-қатар тізілмек. Бүгінде 23-ші шағын аудан жеке тұрғын үйлер қалашығына

айналмақ. Мұнда жеке үйлер құрылысы үшін 126 жер телімі қарастырылған. Жобалық-сметалық құжаттамалары әзірленіп, сараптамаға жіберіліпті. Жобадағы мәліметтерге сүйенсек, бұл ауданда екі қабатты жалпы ауданы 147,6 шаршы метрге дейі н болатын 46, екі қабатты жалпы ауданы 118 шаршы метрге дейін болатын 25 жеке үй бой көтереді. Сондай-ақ, бір қабатты, ауданы 90 шаршы метр шамасында 55 баспана салынады. Қысқасы, Екібастұз қаласында көп қабатты жеке үйлер құрылысы толастамақ емес. Керісінше, жыл санап қарқын алатынға ұқсайды.

Екібастұз қаласы.

Ескертуді елемесе...

ШАҺАР

Павлодар қаласында 20-дан астам ғимараттың құрылысы тұралап тұр. Әу баста олардың барлығы дерлік тұрғын үй, дәмхана, мейрамхана сынды коммерциялық жобалар болады деп жоспарланған. Бірақ иелері құрылыс бастап, жүргізуге асығар емес. Облыс орталығындағы Кутузов көшесі, 217/1 мекен-жайындағы ғимараттың қабырғасы қаланғанмен, 2013 жылдан бастап мұнда құрылыс тоқтап тұр. Кәсіпкер дәл осы жерде мейрамхана ашуды көздеп, барлық құжатын тапсырып, құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізуге рұқсат алған-ды. Бірақ соңғы 5 жылда ши басын сындырмапты. Сондықтан жергілікті жер қатынастары басқармасы сотқа жүгінуге мәжбүр болды. - «PUCHA» жауапкершілігі шектеулі

сері ктесті гі 810 шаршы метр аумақты алып жатыр. Әйтсе де, мұнда қандай да бір жұмыс жүргізіліп жатқан жоқ. Кәсіпкер қаржының жоқтығы құрылысты жалғастыруға қолбайлау болып тұрғанын алға тартты. Өткен жылдың 30 қаңтарында кәсіпкерге жер заңнамасында көрсетілген талаптарды орындау туралы ескерту берілген еді. Соған қарамастан, жұмыс жылжымады. Сөйтіп, пайдаланылмай жатқан жерді қайтарып алуға қатысты сотқа шағым түсірдік. 6 маусымда сот бұл өтінішті қанағаттандырмады. Енді

апелляциялық шағым дайындалуда, дейді Павлодар қалалық сәулет және қала құрылысы бөлімінің бас маманы Кирилл Ефремов. Ал Кубанская көшесі, 63/1 мекенжайындағы құрылыс иесі жергілікті билік өкілдерінің ескертуін назарға алыпты. Мұнда да ұзақ жыл бойы тұралап қалған құрылыс қайта жанданып, жақында көркемдік шеберхана ашылмақ.

Қ.ТІЛЕКТЕСҚЫЗЫ.

ЭКОЛОГИЯ

Тепе-теңдік бұзылмауы тиіс! Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау күніне орай «Достық» концерт залында мерекелік шара өтті. Жиын барысында табиғатты аялау, қоршаған ортаны қорғау мәселелері талқыға салынды. Қарлығаш ХАШЫМҚЫЗЫ «Болашақ ұрпақ үшін табиғатты қорғаймыз және қоршаған әлемді сақтаймыз» деген ұранмен басталған салтанатты жиынға аймақтағы экология саласының мамандары қатысты. Шара барысында Павлодар облысы бойынша экология департаментінің басшысы Данияр Әлиев алдағы уақытта атқаратын ауқымды істерге тоқталды. - Жақын арада Павлодардағы барлық кәсіпорындарға арнайы бақылау құрылғылары қойылады. Мұндай датчиктер тіпті зауыттың мұржаларына да орнатылмақ. Яғни, зиянды заттардың таралуы тіркелсе, ол бірден дабыл береді. Тиісті заң жобасы қазір қаралуда. Біз экология саласында ең бірінші қоғамдық бақылауды күшейтпекпіз. Бұл Елбасы үлкен назар аударған сандық технологияны қолданысқа енгізу бағдарламасын

Құндыз ҚАБЫЛДЕНОВА

Do you speak English?

Гүлжайна ТҮГЕЛБАЙ Олардың алғашқы үшеуі ағымдағы айда екібастұздықтардың игілігіне берілмек. Екібастұз қалалық құрылыс бөлімінің жоспарлау-техникалық секторының меңгерушісі Бибігүл Исенованың мәлімдеуінше, «Нұрлы жол» бағдарламасы аясында 2018 жылға республикалық бюджеттен 4 млрд. 489 млн. теңге қарастырылған. 9-шы шағын ауданда орналасқан бес қабатты үш тұрғын үйдің құрылысы аяқталыпты. Ішкі әрлеу жұмыстары ғана қалған. Сонымен қатар, айналасын абаттандыру жұмыстары жүргізілуде. Бұл үш үй алдағы апталарда қолданысқа берілсе, 180 отбасы қуанышқа кенеледі. Қызыл кірпіштен тұрғызылған үйлер алыстан көз тартады. Аталмыш үйлердің құрылысына 1 млрд. 438 млн. теңге қарастырылған. Қазіргі таңда 1 млрд. 352 млн. теңгесі игерілген. Ал 21-ші шағын ауданда бой көтеріп жатқан бес қабатты төрт үй жыл соңына дейін қолданысқа беріледі деп күтілуде. Бұл үйлердің биыл тұрғындарға берілуі республикалық қазынадан бөлінетін қаржыға байланысты, деді Б.Исенова. Айтуынша, қазіргі таңда жарты сомасы аударылған. Мұнда 318 пәтер болмақ. Аталған жеті тұрғын үйдің пәтерлері «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» арқылы үлестіріледі. Сонымен бірге, Екібастұздағы

7

жүзеге асыру аясында қолға алынды. Осының негізінде алдағы уақытта павлодарлықтар ауа сапасынан толықтай хабардар бола алады. Осы арқылы біз қоғамдық бақылауды күшейтеміз, - деді Д.Әлиев. Оның айтуынша, қоршаған ортаны қорғау қозғалысынан Қазақстан ешқашан қалыс қалған емес. Семей полигоны, Арал тағдыры экологиялық апаттың қаншалықты залалды болатынын дәлелдеді. Өкінішке қарай, табиғат пен қоғам арасындағы тепе-теңдіктің күйреуі әлі де жалғасуда. Бұған ауаны аяусыз ластап жатқан өнеркәсіптер кінәлі. Мәселен, осының салдарынан Қазақстанда обыр, жүрек-қан тамырлары, аллергия сияқты аурулар түрі артқан. Ал биология ғылымдарының докторы, профессор Қайырбай Базарбеков: - Биылғы жыл аймағымызда экология жылы деп жарияланғаны белгілі. Облыстағы кәсіпорындар осыған орай қоршаған ортаны қорғау саласына 12 млрд.-тан астам қаржы

бөлді. Өнеркәсіптер ауаға тасталатын зиянды қалдықтардың мөлшерін азайту мақсатында заманауи сүзгілер орнатуды қолға алды. Ал павлодарлықтар енді онлайн режимде ауа сапасын қаладағы лэд-экрандардан көре алады. Мұның барлығы - экология жылы аясында атқарылып жатқан жұмыстар, - деді. Мерекелік шара барысында бірқатар табиғат жанашырлары марапатталды. Қоршаған ортаны қорғау саласына еңбегі сіңген жандарға «Экология саласының үздігі» төсбелгілері табыс етілді. Айта кетелік, 1972 жылы Швейцарияның Женева қаласында 5 маусым халықаралық экология күні деп жарияланған болатын.

Соңғы уақытта осы тіркесті жиі еститін болдық. Ағылшын тілінен аударсақ, «ағылшынша сөйлей аласыз ба?» деген мағынаны білдіреді. Үш тұғырлы тіл саясатына көшкен еліміз үшін бұл сұрақ таңсық болмауы тиіс. Себебі, бүгінгі күнгі басты талаптардың бірі – қазақ, орыс және ағылшын тілін еркін меңгеру. Соңғысы халықаралық қатынас құралы болғандықтан, оны жетік білуге ерекше мән беріліп отыр. Сол бір діттеген мақсатымызға жеттік пе? Елімізде ағылшын тілін үйренуге толыққанды жағдай жасалған ба? Жаһандану дәуіріндегі Қазақстан әлемнің озық мемлекеттерімен иық тірестіріп, бәсекеге қабілеттілігін арттырмақ. Былтыр Астана төрінде өткен «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесі шетел тілінің маңыздылығын айқын аңғартқандай. Өзге елден келген меймандармен тілдесу, олардың біздің ел туралы ой-пікірін білу үшін ағылшын тілін білетіндердің көмегіне жүгіндік. Еріктілерге қойылатын басты талап та бірнеше шетел ті лінде еркін сөйлеуі еді. Иә, қазіргі техниканың, ілімғылымның «тілі» ағылшынша болғандықтан, оны меңгермеске болмас. Сондықтан, балабақша, мектеп қабырғасынан-ақ ағылшын тілі сабақтары жүргізіледі. Әу баста бұған қатысты пікір көп болды. «Тілі енді шығып келе жатқан балаға ағылшын тілін үйреткені несі?», «Балабақшаға баратындар мен мектеп оқушылары үшін бұл ауыр жүктеме», «Ағылшынды оқымай-ақ өмір сүреді» сынды көпшіліктің сыни пікірлері қарша борады. Соған қарамастан, бұл сабақ балабақшаның да, мектептің те бағдарламасына енді. Ал бұған дейі н ағылшын пәні 5-сыныптан басталып, 11–сыныпқа дейін жүргізілетін. Сол жеті жылдық білімнің пайдасы болды ма? Жасыратыны жоқ, мектеп қабырғасында ағылшын тілі пәнін оқығанымызбен, сайрап кеткеніміз некенсаяқ. Озат оқушылардың өзі менің туған жерім, отбасым, достарым тақырыптарынан ары аса алмаса, «үштік» бағаны қанағат тұтып жүргендердің жайы айтпаса да түсінікті. Неге бұлай болды? Жеті жылдық уақыттың текке кеткені ме? Балалардың шетел тілін еркін білмегеніне кім кінәлі? Шәкіртіне сапалы білім бере алмаған ұстаз ба, әлде мұғалімнің үйреткенін миына тоқи алмаған оқушы ма? Бәлкім, оқулықтар сапасыз болар? Бұл ретте оқу бағдарламасының кей тұстарының ескіргенін де атап өту керек. Қазақстандағы оқулықтарда көрсетілетін кейбір ережелер бүгінгі күні Англияда да, Америка Құрама Штаттарында да сөздік қолданыстан шығып қалған. Сонда жоқ ережені баланың санасына «құюдың» не қажеті бар? Қалалық мектептердің кей ұстаздары осыны ескерсе керек оқушыларына білім беретін кезде кембридждік оқулықтарға жүгінеді. Алайда шет елдік кітаптарға тек қалалықтардың қолы жетіп отыр. Ал ауылдағы балалар «баяғы жартас сол жартас» қалпында. Білімін шыңдайтын қосымша кітаптар жоқтың қасы. Осылайша, таяқтың екінші ұшы бағдарламаны жасаушылар мен кітап шығарушыларға келіп тиеді. Тағы бір мәселе – ағылшын тілін үйрететін курстардың көптігі. Олар үш ай аралығында тәлім алушыларды «бұлбұлша сайратып жібереміз» деп сендіреді. Бір айлық оқудың ақысы – орта есеппен алғанда 10 мың теңге. Енді үш айлық шығынды есептей беріңіз. Сонда жеті жыл бойы санасына сіңбеген тіл небары үш айда сіңе ме? Магистратураға оқуға түсіп, беделді компанияда жұмыс істеу үшін жеке меншік орталықтарға ақша төлейтін болсақ, мемлекет балабақшадан орта мектепке дейін тілді меңгеруге несіне қомақты қаражат қарастырады? Тізе берсек, сауал көп – жауап жоқ. Ресми деректерге сүйенсек, бүгінде дүние жүзіндегі 500 млн. адам ағылшын тілінде сөйлейді. Біздің елде бұл тілді меңгергендер саны 1991 жылы 2 пайыз, 2012 жылы 11,6 пайыз болса, бүгінгі күні 23,7 пайызды құрап отыр. Әлбетте, өсу бар. Бірақ, Елбасы қойған міндет – 2020 жылға қарай ағылшын тілін білетіндер қатарын кем дегенде 25 пайызға арттыру үшін білім беру мекемелерінің іске мықтап кіріскені абзал. Әйтпегенде, 11 жылдық білім құрдымға кетіп, ақылы оқу орталықтарының үш айлық көмегіне жүгінуіміз әбден мүмкін.


8

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Павлодар облысы: жылдар мен оқиғалар

БІРТҮЙЕР

Мәңгілік елдің идеясы Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында көптеген іс-шара өткізіліп жатыр. Атап айтсақ, облыс тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының ұйымдастыруымен мектепке дейінгі мекемелердің тәрбиешілеріне арналған тайм-менеджмент тренингі, облысымыздың барлық санаттағы азаматтарына арналған қазақ тілі курстарындағы «Тіл білімі және латын әліпбиі», сондай-ақ, «Жаңа әліпби – жаңа дәуір бастауы» атты тақырыптық дәрістер ұйымдастырылды.

(Басы газеттің 2018 жылғы №5, 7, 11, 14, 20, 23, 26, 38, 41, 47, 50, 52, 55, 58, 62, 64 сандарында).

1948 жыл 7 қаңтарда Павлодар облыстық драма театрында театрдың көркемдік жетекшісі А.П.Струниннің қойылымындағы А.Н.Островскийдің «Гроза» пьесасының премьерасы өтті. 19 ақпанға қарай мүгедектер кооперативтік артельдерінің облыстық одағы Павлодар қаласында жаңа «Пищевик» өндірістік артелін ашты. Артельдің жанында ескі асхана және алкогольсіз сусындар цехы болды. 9 наурызда облыстық атқару комитетінің шешімімен Қорғаныс пен авиациялық-химиялық құрылысқа көмек қоғамының (ҚАХҚК) Әскерге жәрдемдесудің ерікті қоғамы (ӘЖЕҚ), Әскери-теңіз флотына жәрдемдесудің ерікті қоғамы (ФЛОТЖЕҚ) сияқты үш дербес қоғамға бөлінуіне байланысты Қорғаныс пен авиациялық-химиялық құрылысқа көмек қоғамының облыстық кеңесі жойылды және негізгі міндеттерінің бірі - облыс мекемелерінде, ұйымдарында, колхоздарында, кәсіпорындарында қоғамдардың бастапқы ұйымдарын құру болып табылатын, қайта құрылып жатқан қоғамдардың облыстық ұйымдастыру бюролары құрылды. Баянауыл ауданындағы қазақ орта мектебінің оқушылары мен комсомолдары Қазақстан Лениндік Коммунистік Жастар Одағы (ЛКЖО) ІV съезінің құрметіне Баянауыл тауларындағы 45 шақырымдық қашықтықты шаңғымен жүріп өтуді ұйымдастырды. 483 метрлік биіктікке шыққан жарысқа қатысушылар Жасыбай асуына бет алды. Жол таулы жерлердің аса қиын жағдайында 85 м-ден 350 м-ге дейінгі биіктікте өтті. Мәреге дейінгі 45 шақырымдық қашықтықты шаңғышылар 5 сағат 48 минут ішінде жүріп өтті. 28 наурызда КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының «Қазақ КСР ауыл шаруашылығы озаттарына Социалистік Еңбек Ері» атағын беру туралы» Жарлығымен Павлодар облысы бойынша Павлодар ауданы Киров атындағы колхоздың топ басшысы Т.И.Кирипченко, Лозов ауданы Петровский атындағы колхоздың топ басшысы М.Ф.Рудько, Лозов ауданы Лозов МТС-нің трактор бригадасының бригадирі Г.И.Филевке Социалистік Еңбек Ері атағы берілді және Ленин ордені мен «Орақ пен Балға» алтын медалі де қоса тапсырылды. 30 наурызда Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің жанындағы Өнер істері жөніндегі басқарманың бұйрығымен Павлодар облыстық біріккен қазақорыс драма театрының қазақ труппасы Семей қаласындағы Семей қазақ музыкалық драма театрымен біріктірілді. Павлодар қаласында орыс труппасы қалдырылып, ол Павлодар облыстық драма театрын құрды. 23 сәуірде облыстық атқару комитетінің Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1948 жылғы 6 наурыздағы қаулысының негізінде қабылданған шешіммен Павлодар хром зауыты құрылды. 3-7 мамырда облыста КСРО-ның халық шаруашылығын қалпына келтіру мен дамытудың үшінші мемлекеттік қарызына 20 жылдық мерзімге 20 миллиард сомға жазылу өтті. Облыстық жинақтау кассалары басқармасының 1948 жылғы 7 мамырдағы мәліметтері бойынша облыста 20491 мың сомға облигациялар сатылды, бұл облыс бойынша сатылуға тиісті соманың 105,7%-ын құрады; Жұмысшылар мен қызметшілердің қарызға жазылуы 16914 мың сомды немесе көзделген сомаға 105,0%-ды құрады; колхозшылардың жазылуы 3577 мың сом немесе 105,3%-ды құрады. 9 мамырда Жеңіс күні Павлодар қаласындағы орыс зиратында 1942-1943 жылдары Павлодар эвакуациялық госпиталінде жарақаттардан қайтыс болған Қызыл Әскер солдаттары мен офицерлеріне арналған ескерткіштің ашылуы өтті. Ескерткіштің жобасын жергілікті суретшілер В.Критинин мен Ж.Серікбаев жасады. Алғашқы кезде жауынгерлер зиратында солдат каскасы тұратын. 23 мамырға қарай облыстың ФЗО мектептерінде мемлекеттік емтихандар аяқталып, мектеп бітіруші жас мамандардың кеші өтті. №45-ші ФЗО мектебі Павлодар кеме жөндеу зауыты үшін 83 маман дайындады. Жаңа үй құрылыстарының ұжымына осы мектептен 80 сылақшы, тас қалаушы мен ағаш шеберлері қосылды. №43-ші ФЗО мектебі Павлодар облыстық ауыл шаруашылығы басқармасына 42 жас маман жіберді. «Карагандашахтострой» тресі 115 білікті жұмысшыға ие болды. 9 маусымға қарай Павлодар қаласына Красноярск комбайн зауытында дайындалған, өздігінен жүретін комбайндардың бірінші партиясы келді. Оларды Ертіс және Үрлітүп аудандарының егістік совхоздары алды, машиналар білікті комбайншыларға бекітілді. Жалғасы бар.

Павлодар облысы мемлекеттік архиві материалдары бойынша әзірленді.

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Сонымен қатар, онлайн режимі арқылы тіл мамандарына арналған «Терминологияның өзекті мәселелері» атты ақпараттық сағат, Павлодар қаласының трамвай басқармасында «Саналы қоғам талабы – сапалы қызмет» атты семинар, жастар арасында мемлекеттік тілдің қолдану аясын кеңейту мақсатында «Мемлекеттік тіл және жастар» интеллектуалдық телеойыны да өтті. Бұдан бөлек «Қазақ тілін жаңаша жаңғыртып оқытудың әлеуметтік мәні мен маңызы» атты қазақ тілі оқытушыларына арналған онлайн семинар, кейбір қызмет көрсету орындарының өкілдеріне арналған «Қызмет көрсету жүйесіндегі мемлекеттік тілдің маңыздылығы» атты семинар және тағы да басқа шаралар өтті. Ағымдағы жылдың 19 ақпанында Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаев латын графикасының соңғы нұсқасын бекітті. Жалпы, әліпбиді ауыстыру бір адамның қолынан келетін іс емес. Бұған еліміздің әрбір азаматы белсенді түрде атсалысуы қажет. Осы орайда облысымызда «Қазақ тілінің әліпбиін латын графикасына кезеңкезеңімен көшіру» бойынша тиісті жұмыстар жүзеге асырылып келеді. Облыс бойынша жаңа әліпбиге көшу мәселесі жөнінде тұрғындармен кездесулер өткізіліп, республикалық, өңірлік

бұқаралық ақпарат құралдарда 300-ге жуық мақала мен пікірлер жарияланды. Облыстық деңгейде «Латын графикасына көшудің ұтымды тұстары» атты дөңгелек үстел, «Латын әліпбиіне көшу – заман талабы» атты пікірсайыс, «Тіл, мәдениет, жастар – жарқын болашақ!» атты жастар форумы, мектепке дейінгі мекемелердің тәрбиешілеріне арналған тайм-менеджмент тренингі өтті. Сондай-ақ, зиялы қауым өкілдерімен «Қазақ тілінің латын графикасына көшу тиі мді лі гі » атты диалогтық алаң және тағы басқа іс-шаралар ұйымдастырылды. Сонымен қатар, бүгі нгі күні қазақ ті лі әліпбиін латын графикасына кезеңкезеңімен көшіруді түсіндіру, насихаттау бойынша кешенді шаралар тұрақты түрде өткізілуде. Қазақ тілі әліпбиін латын графикасына көші руді ң маңыздылығы туралы жергілікті «ERTIS», «Ирбис» телеарналарында, радиотолқындарында сұхбаттар мен арнайы хабарлар ұйымдастырылды. Атап айтсақ, жергі лі кті «Ирбис» телеарнасында мемлекетті к ті л саясатын іске асыру және латын графикасын енгізу тақырыбында «Айтарым бар» бағдарламасы тікелей эфир арқылы ұсынылып, көрермендердің сауалдарына жауап берілді. Сонымен қатар облыстық «Халық радиосы» арқылы «Латын графикасына көшу тиімділігі»

тақырыбында сұхбаттар берілді. Бүгінгі таңда қазақ әлі пбиі н латын графикасына 2025 жылға дейін кезең-кезеңімен көшіру (бірінші кезең: 2018-2020 жылдар, екінші кезең: 2021-2023 жылдар, үшінші кезең: 2024-2025 жылдар) жөнінде іс-шаралар жоспары бекітілді. Алдағы уақытта республикалық және облыстық жоспар шеңберінде жоғары оқу орын, тіл орталықтары мен этномәдени бірлестіктер, «Нұр Отан» партиясының облыстық филиалы сынды түрлі деңгейдегі мекемелерде латын әліпбиіне көшудің тарихи кезеңдері талқыланатын дөңгелек үстелдер мен кездесулер ұйымдастырылатын болады. Қорыта келгенде, латын графикасына көшу мәселесі түркі және жаһандық әлеммен ықпалдасуға, ұлттық санамыздың қайта жаңғыруына және заманауи озық техника мен интернет тілін меңгеруге мүмкіндік бермек. Сондай-ақ, мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейтуге және әлемнің дамыған 30 елі ні ң қатарына енуі мі зге жол ашады. «Еліңді сүйсең, ерлік істейсің» немесе «Күш батылдыққа ереді» деп дана халқымыз айтқандай, баршамыз осы игі істі насихаттап, іске асуына үлес қосайық.

Дәулет ТЕМІРБОЛАТ,

Павлодар облысы тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының бас маманы.

ҚҰРМЕТ

Еңбегі еленді

Облыс орталығында мемлекет және қоғам қайраткері Мейрам Серғазиннің құрметіне мемориалды тақта орнатылды.

Мереке АМАНТАЙ Ескерткіш тақта Луначарский көшесі, 2-үйдің қабырғасына қойылды. Аймақтың абзал азаматына Ертіс-Баян жұртшылығы осылайша құрмет көрсетуде. - Мемлекетіміздің даму жолында мемлекеттік қызметшілердің қосар үлес салмағы ерекше. Біздің жерлесіміз, қоғам және мемлекет қайраткері Мейрам Мағжанұлы өңірімізде осы саланың дамуы үшін тер төкті. Оның бастамасы бойынша облысымызда мемлекеттік қызметке қатысты алғашқы қанатты жоба жүзеге асты. Кейін ол мемлекеттік қызмет істері бойынша агенттіктің жеке

құзырлы орган болуына ықпал етті, - деді шараға қатысқан ҚР мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы агенттігінің Павлодар облысы бойынша департаментінің басшысы Әділбек Мұқашев. Мейрам Серғазин 1945 жылы 17 қарашада Ресейдің Омбы облысының Новая жизнь колхозында дүниеге келген. 1956 жылы Павлодар облысының Ертіс ауданына қоныс аударды. Павлодар индустриалды институтын бітіргеннен кейін, еңбек жолын 1968 жылы Павлодар алюминий зауытында слесарь болып бастады. Түрлі қызметті атқарып, білімін жетілдіре жүріп, 1991-1993 жылдары Павлодар облысы әкімдігі аппаратының басшысы, 1993-1998 жылдарда еңбекті қорғау департаментінің басшысы, 19982010 жылдар аралығында Павлодар облысы бойынша Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің басшысы қызметтерін

абыроймен атқарды. Ал өмірінің соңғы уақытына дейін облыс әкімінің кеңесшісі болды. «Мейрам Мағжанұлы - қай сала, қандай іс болмасын дөңгелетіп, жүрген жеріне үлкен серпілістер, жаңашылдықтар әкелген тұлға. Халқымызда «Ердің атын ел шығарар, елді ң атын ер шығарар» деген даналық сөз бар. Бүгінгі шара соның бір дәлелі іспеттес. Менің досым бүкіл өмірін еліне арнады. Оның ел алдында сіңірген еңбегі зор. Оның адамгершілік қасиеті де бір төбе еді, деп еске алды қайраткердің досы Боранбай Ысқақов. Осылайша, аталмыш шарада еселі еңбегімен жұртшылық жүрегінде қалып, қоғам ой-санасының оянуына күш салған тұлға жайлы көз көрген дос-жарандары мен әріптестері, туғантуыстары естеліктермен бөлісті. Еселі еңбек иесінің рухына арнап ескерткіш тақта алдына гүл шоқтарын қойды.

МАМАН КЕҢЕСІ

Менингиттің алдын алыңыз!

Соңғы уақытта ел ішінде таралып жатқан менингит дерті бұқараны алаңдатты. Аурудың қауіпті екенін білсек те, оның алдын алу жолдарын, сақтық шараларын көбіміз ескере бермейміз. Менингит – ми мен жұлын қабықшасының қабынуынан пайда болатын сырқат. Ол сірнелі және іріңді деп аталатын вирусты және бактериялық менингит деп бөлінеді. Мұндағы сірнелі менингит – бірыңғай кездейсоқ аурулар түрінде немесе негізінен көктемде және жазғы кезеңде өршиді. Вирус балалар ұжымдарында жұқпалы аурудың өсуіне себепші болады. Бұдан мектепке дейінгі және 4-14 жастағы балалар зардап шегеді. Егер дер кезінде емделсе, науқас жазылады. Ал іріңді менингит кезінде бактери-

алды зақымдану байқалады. Бактериалды менингитке шалдыққан жағдайда денеде теңбі л дақтар пайда болады. Мұндай жағдайда адам бірнеше сағатта қайтыс болып кетуі мүмкін. Менингококк инфекциясы – ең көп таралған инфекция. Бұл инфекция қоршаған ортада өте тұрақсыз, жылдам тарайды және адам ағзасынан тыс жерде тұрақтамайды, жылдам жоғалады. Менингитке шалдыққан адам қалтырап, қызуы көтеріледі, бас қатты ауырады, жарықтан жасқанады. Менингококцемия (менингококкты сепсис) жедел басталады. Кейбір науқастарда

назофарингиттен басталады. Дене қызуы 400С-қа дейін және одан жоғары көтеріледі. Ерекше белгілері - теріде, аяқ-қолда, жамбаста ауру басталған соң 12-48 сағаттан кейін бөртпе пайда болады. Адамда демі кпе, тахикардия артады, артериялық қысым төмендейді, ауру басталған соң 6-48 сағат і ші нде науқас үзіліп кетуі мүмкін. Жұлын-ми сұйықтығын зертханалық зерттеу нәтижелері бойынша қорытынды диагнозды анықтауға және сірнелі менингитті іріңді менингиттен ажыратуға болады. Осыған байланысты менингитке күдіктенген жағдайда науқасты шұғыл емханаға жатқызу қажет.

З.ШАДИЕВА,

Павлодар облысы қоғамдық денсаулық сақтау департаменті басшысының орынбасары.


ТЕЛЕБАҒДАРЛАМА

САРЫАРҚА САМАЛЫ

18 маусым, дүйсенбі 02.42 Таң намазының кіруі, 04.25 Күннiң шығуы, 12.58 Бесiн намазы, 18.38 Екiнтi намазы, 21.22 Ақшам намазы, 23.05 Құфтан намазы.

QAZAQSTAN

Әнұран 6:00 «Сенбілік таң» 6:05 7:00 Таңшолпан 10:00 «Hit Qazaqstan» «Апта». 11:00 12:05 «Іңкәр жүрек». 13:00 17:00 20:00 Ақпарат 13:15 Әлем чемпионатының шолуы 13:30 Әлем чемпионатының апталық шолуы 13:50 «Көңіл толқыны» 14:20 «Қара шаңырақ». 17:15 Елден хабар 17:35 «Менің Қазақстаным!» 18:10 «Көңіл толқыны» 18:55 «Қуанышым менің» 20:35 «Ресейдегі футбол тойы» 20:50 Әлем чемпионаты - 2018. БЕЛЬГИЯ - ПАНАМА 23:00 «Түнгі студия» 23:35 «Ресейдегі футбол тойы» 23:50 Әлем чемпионаты - 2018. ТУНИС - АНГЛИЯ. ERTIS 7:30 Әнұран. 7:31 «Arnaiy reportaj» 8:00 «ERTIS таңы» 9:30 «Джунгли кітабы» 10:00 «Ақ пен қара» 11:00 «Мерейлі отбасы» 11:20 21:20 «Arnaiy reportaj» 11:30 23:10 «Знаете ли Вы?» 12:10 20:10 «Ана» 13:00 13:15 18:00 18:30 21:00 21:30 23:30 «ERTIS

7:30 «Маша и Медведь» Ақпарат» 9:15 «Избранное «Город718» за неделю» «Мәңгілік 10:00 «Жетер!» махаббат» 11:00 «Зехра» - 17:50 Үзіліс «Arnaiy reportaj» 12:10 «Абысындар» «Рухани жаңғыру» 13:40 «Біздің уақыт» 14:20 #NurOtanTrends «Ашық әңгіме» 15:00 «Дом с лилиями» «Ақ пен қара» 17:30 «Алдар көсе» «Тігіншілер» 18:00 «Келіндер» 18:50 «Зехра» ХАБАР 20:00 Жаңалықтар 20:30 Новости 7:00 «Хабарлайын» 21:00 «Жетер!» 7:30 «Тур де Хабар» 22:00 «Абысындар» үнді 8:00 9:00 Жаңалықтар 23:40 «Үзілмеген үміт» 8:10 «Тайны. Судьбы. Имена.» 9:10 «Astana life» ЕВРАЗИЯ 9:15 «Көрімдік» 6:00 «ҚОС ЖҮРЕКТІҢ 9:45 «Сүрбойдақ» ЛҮПІЛІ». 10:15 «Алтын бесік» 6:45 «САПА БАҚЫЛАУДА» 10:45 «Мечты сбываются» 7:05 «ТАМАША CITY» 11:10 «Ана мен бала» 8:00 «ДОБРОЕ УТРО» 12:00 13:00 Жаңалықтар 11:00 «ПОЛЕ ЧУДЕС» 12:10 «Біздің назарда» 12:00 «ҚАЛАУЛЫМ» 12:25 «Бақытыма сенемін» 15:00 «ГУРЗУФ» 13:10 «Подкидыши» 16:55 «АФФТАР ЖЖОТ» 15:00 «20 фактов об Астане» 18:00 «ПЕНДЕМІЗ ҒОЙ» 15:30 «Сүрбойдақ» 19:00 ЖАҢАЛЫҚТАР 16:00 «Пәленшеевтер» 20:00 НОВОСТИ 16:30 «Сана» 20:45 «КРУГОВОРОТ» 17:00 «Народный контроль» 22:35 «П@УТINA» 17:15 «Ана мен бала» 23:25 «КРУГОВОРОТ». 18:00 «Давайте говорить!» 1:50 «МУЖСКОЕ / 19:00 Жаңалықтар ЖЕНСКОЕ» 19:30 «Бетпе-бет» 2:35 «П@УТINA» 20:00 «Арнайы хабар» 3:10 «ПЕНДЕМІЗ ҒОЙ» 20:30 «Бюро 4:05 «САПА БАҚЫЛАУДА» расследований» 4:30 «П@УТINA» 21:00 Итоги дня 21:30 «Болашаққа бағдар» СТВ 22:20 «Черный список» 6.00 «Қиялдағы ару» 23:15 «Тағдыр тартысы» 8.00 «Таңғы шоу» 11.10 «Ән шашу» АСТАНА 11.20 «Смех с доставкой 6:00 «Біздің ауыл» на дом» 6:30 «KazNet» 12.10 «Өмір тынысы» 13:35 14:05 15:00 17:50 18:20 19:00 19:20 22:00

19 маусым, сейсенбі 02.42 Таң намазының кіруі, 04.25 Күннiң шығуы, 12.58 Бесiн намазы, 18.38 Екiнтi намазы, 21.22 Ақшам намазы, 23.05 Құфтан намазы.

QAZAQSTAN 6:00 Әнұран 6:05 Концерт 7:00 Таңшолпан 10:00 «Hit Qazaqstan» 11:00 «Бобби мен Билл» 11:15 18:10 «Қызық екен...» 12:00 «Іңкәр жүрек». 13:00 17:00 20:00 Ақпарат 13:15 Әлем чемпионаты- ның шолуы 13:30 «Көңіл толқыны» 14:20 «Қара шаңырақ». 17:15 Елден хабар 17:35 «ТАБЫС СЫРЫ» 17:55 «Баланың көңілі...». 18:55 «Қуанышым менің» 20:35 «Ресейдегі футбол тойы» 20:50 Әлем чемпионаты - 2018.ПОЛЬША - СЕНЕГАЛ 23:00 «Түнгі студия» 23:35 «Ресейдегі футбол тойы» 23:50 Әлем чемпионаты - 2018.РЕСЕЙ ЕГИПЕТ ERTIS 7:30 Әнұран. 7:31 13:00 18:00 18:30 21:00 21:30 23:30 «ERTIS Ақпарат» 8:00 «ERTIS таңы» 9:30 «Джунгли кітабы» 10:00 19:20 «Ақ пен қара» 11:00 «Ашық әңгіме» 11:20 «Arnaiy reportaj» 11:30 23:10 «Знаете ли Вы?» 12:10 20:10 «Ана» 13:35 «Город718»

14:05 15:00 17:50 18:20 19:00 21:20 22:00

«Мәңгілік махаббат» - 17:50 Үзіліс «Жастар KZ» «Корпорация детства» «Открытый разговор» «Жастар KZ» «Тігіншілер»

ХАБАР 7:00 «Хабарлайын» 7:30 «Тур де Хабар» 8:00 9:00 Жаңалықтар 8:10 «Таңғы хабар» 9:10 20:05 «Тығырық» 10:00 «Сүрбойдақ» 10:30 «Сана» 11:00 «20 фактов об Астане» 11:10 «Ана мен бала» 12:00 13:00 Жаңалықтар 12:10 «Біздің назарда» 12:30 «Арнайы хабар» 13:10 «Подкидыши» 14:50 «Спасаем жизни» 15:20 «Менің тағдырым» 15:45 «Сүрбойдақ» 16:10 «Досмұқасан» 17:00 «Народный контроль» 17:15 «Ана мен бала» 18:00 «Давайте говорить!» 18:55 Жаһандық саясат 19:00 21:00 Жаңалықтар 19:30 «Бақытыма сенемін» 20:55 Большая политика 21:30 «Тайталас» 22:15 «Черный список» 23:05 «Тағдыр тартысы» АСТАНА 6:00 «KazNet» 6:30 Жаңалықтар 7:00 Новости 7:30 «Біздің ауыл» 8:00 «Маша и Медведь» 10:00 «Жетер!» 11:00 «Зехра»

12:10 14:20 14:35 14:50 15:00 17:30 18:00 18:50 20:00 20:30 21:00 22:00 23:40

«Абысындар» «Profinance.Web» «Tengeland» «Доктор рекомендует» «Дом с лилиями» «Алдар көсе» «Келіндер» «Зехра» Жаңалықтар Новости «Жетер!» «Абысындар» үнді «Үзі лмеген үмі т»

ЕВРАЗИЯ

12.40 13.00 14.30 15.20 16.10 17.20 18.05 18.35 19.10 20.00 20.20 20.30 21.30 21.50 00.00 00.40 01.20

«Денсаулық және сулұлық» «Ән шашу» «TOP-SHOP» «TOP-SHOP» «Ән шашу» «Прощание» «Неизведанный Казахстан» «Тайны нашего кино» «Жестокое танго» «ПАНОРАМА ДНЯ» «Территория происшествий» «СЫРҒАЛЫМ» «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» «Қазақтың Майрасы» «Дикие деньги» «Мой герой» - 06.00 «Ән көңілдің ажары».

КТК + 31 05.58 Әнұран 06:00 Алдараспан, Нысана, Шаншар 07:00 Информбюро 08:00 «Жанымда қал» 09:00 16:10 «Қыздың жолы жіңішке» 11:00 «Готовим с Адель» 11:30 Ералаш 13:10 «Angry birds в кино» 15:00 «Келіндер бәйгесі» 16:00 «Лотерея KENO» 18:00 «Орел и Решка» 19:00 «Кухня» 20:00 Информбюро 21:00 «What’s Up?» 22:00 «Фазилет ханым» 00:00 «Ертугрул 2» 01:50 «Воронины»

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл 19.30 20.30 21.00 21.30 00.00 01.30 02.20

КӨЗ ЖАСЫ». «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ» ЖАҢАЛЫҚТАР НОВОСТИ «ЖЕМЧУГА» «ПАУТИНА-6» «БЫЛО ДЕЛО» - 04.40 «КЕЛ, КЕЛІНІМ»

ИРБИС 09.00 «История о нас» 11.00 «Оз: Великий и Ужасный» 13.00 «Послание в бутылке» 15.20 «Ой толғау» 15.40 «Взгляд» 16.00 «Ән қанатында» 18.00 Новости 18.30 «Брак по завещанию» 19.30 Новости 20.10 «Последний бойскаут» 22.20 Новости 23.00 Новости 23.40 «Крутящий момент» 01.40 – 07.00 «Ән қанатында» 09.30 13.30, 16.30, 17.30, 18.45 21.00, 00.00 Телекаталог 10.50 12.50; 15.10, 15.55; 17.00 17.50; 19.20, 20.00; 22.50 23.30;01.30, 02.00 - Тамаша таңдау

9

16.20 «Күлкілі видео» 17.10 «Тек күлкі үшін» 17.55 «INSTATV.KZ» 18.15 «Екі езу» 18.40 «Қағаз кеме» 19.10 «Ревю» 19.30 «Ревю» 19.50 «Физрук» 20.30 «Битва экстрасенсов» 22.00 «Однажды в России» 22.20 «Қағаз кеме» 23.00 «Тек күлкі үшін» 23.30 «Жолдағы қақтығыстар» 00.00 «Крепкий орешек 3» 02.00 «Жұлдыздар шеруі» 02.20 - 04.00 «Қымбаттым, мен балаларды кі ші рейтті м.»

7 АРНА 06.00 «Қыздар арасында» 06.45 Қуырдақ 07.00 Айнаонлайн 07.30 «Элиф» 09.00 «Н2О:Просто добавь воды» 10.00 «Приговор идеальной пары» 11.10 «Приключения Шаркбоя и Лавы» 12.40 Субботний вечер НТК 15.00 «Өнер қырандары» 07.05 «Том мен Джерри» 16.30 «Q-елі» 07.20 «Қалқан» 17.10 «Ауылдастар 2» 08.50 «Екі езу» 18.20 Япырай 09.10 «Ревю» 19.10 «Элиф» 09.30 «ЧОП» 20.10 «Тағдырым КТК 10.00 «Физрук» шешілген күн» 07.05 «КӨҢІЛДІ ОТБАСЫ» 10.30 «Битва 21.10 «Жаңа келін» экстрасенсов» 07.50 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН 22.00 «Мажор» 12.00 «Ревю» АСЫЛ ЖАР». 23.10 «Русская 09.30 «ОТВАЖНЫЙ И 12.30 «И целого наследница» мира мало» КРАСАВИЦА» 00.10 «Плохие парни» 12.40 «СЧАСТЛИВОГО 15.00 «Том мен Джерри» 02.10 Айнаонлайн 15.20 «Байқа, балақай!» 03.00 «Элиф» ПУТИ» 15.40 «Бүлдір-күлдір» 15.00 «КЕЛ, КЕЛІНІМ». 04.00 «Кыздар арасында» 16.00 «Ревю» 18.00 «ЖЕННЕТТІҢ 05.00 «Жеңіп көр!» 8.00 12.10 12.40 17.20 18.05 18.35 19.10 20.00 20.30 21.30 21.50 22.15 00.00 00.40 01.20

«Таңғы шоу» «Өмір тынысы» «СЫРҒАЛЫМ» «Мой герой» «Қазақстан байтақ өлке» «Тайны нашего кино» «Зима на Заречной улице» «ПАНОРАМА ДНЯ» «СЫРҒАЛЫМ» «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» «Лечу гипнозом и душой» «Өнер- бағым» «Без обмана» «Мой герой» - 06.00 «Ән көңілдің ажары»

КТК + 31

05.58 Әнұран 6:00 «ҚОС ЖҮРЕКТІҢ 06:00 Ризамын 07:00 Информбюро ЛҮПІЛІ». 6:45 «САПА БАҚЫЛАУДА» 08:00 «Жанымда қал» 09:00 16:10 «Қыздың 7:10 ЖАҢАЛЫҚТАР жолы жіңішке» 8:00 «ДОБРОЕ УТРО» 11:00 «Тимон и Пумба» 11:00 «ПО ЗАКОНАМ ВОЕННОГО ВРЕМЕНИ» 12:00 Ералаш 13:00 «Орел и Решка» 12:00 «ҚАЛАУЛЫМ» 14:00 «Кухня» 15:00 «ГУРЗУФ» 15:00 «Келіндер бәйгесі» 16:55 «АФФТАР ЖЖОТ» 18:00 «КЕШ ҚАЛМАЙЫҚ» 16:00 «Лотерея KENO» 18:00 «Орел и Решка» 19:00 ЖАҢАЛЫҚТАР 19:00 «Кухня» 20:00 НОВОСТИ 20:00 Информбюро 20:45 «ВЕРНИ МОЮ 21:00 «What’s Up?» ЛЮБОВЬ» 22:00 «Фазилет ханым» 22:35 «П@УТINA» 00:00 «Ертугрул 2» 23:25 «ВЕРНИ МОЮ ЛЮБОВЬ». КТК 1:50 «МУЖСКОЕ / ЖЕНСКОЕ» 07.05 ЖАҢАЛЫҚТАР 2:35 «П@УТINA» 07.30 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН 3:10 «КЕШ ҚАЛМАЙЫҚ» АСЫЛ ЖАР». 4:05 «САПА БАҚЫЛАУДА» 09.30 «ОТВАЖНЫЙ 4:30 «П@УТINA» И КРАСАВИЦА» 12.30 НОВОСТИ СТВ 13.00 «ПАУТИНА-6» 6.00 7.50 11.00 13.40 15.00 «КЕЛ КЕЛІНІМ». 16.10 «Ән шашу» 18.00 «ЖЕННЕТТІҢ 7.00 «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» КӨЗ ЖАСЫ». 7.20 20.20 «Территория 19.30 «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ происшествий» ШЫРАҚТЫ» 7.30 «ПАНОРАМА ДНЯ»

20.30 21.00 21.30 00.00 01.30 02.20

ЖАҢАЛЫҚТАР НОВОСТИ «ЖЕМЧУГА» «ПАУТИНА-6» «БЫЛО ДЕЛО» - 04.40 «КЕЛ, КЕЛІНІМ»

14.20 14.45 15.10 15.35 16.00 16.20 17.10 17.55 18.15 18.40 19.10 19.30 19.50 20.30 22.00 22.20 23.00 23.30 00.00 02.00 02.40

ИРБИС 07.00 Новости 08.30 Музыкалық бағдарлама 09.30 «Крутящий момент» 11.30 Музыкалық бағдарлама 12.00 «Брак по завещанию» 13.00 Новости 14.10 «Последний бойскаут» 16.10 «Ән қанатында» 18.00 Новости 18.30 «Брак по завещанию» 19.30 Новости 20.10 «Айтарым бар» 20.30 «Дружинники» 22.20 Новости 23.00 Новости 06.00 23.40 «Самоволка» 01.40 – 07.00 «Ән 07.00 08.00 қанатында» 10.00 12.15, 15.00, 16.30, 09.00 17.30 18.45,21.00, 00.00 10.00 - Телекаталог 07.30 08.10; 12.50, 14.00; 17.00 17.50; 19.20, 20.00; 11.10 22.50 23.30;01.30, 02.00 12.20 - Тамаша таңдау 13.20 15.00 НТК 16.30 07.05 «Том мен Джерри» 17.10 07.20 «Қалқан» 18.20 19.10 08.50 «Екі езу» 20.10 09.10 «Ревю» 09.30 «ЧОП» 21.10 10.00 «Физрук» 22.00 10.30 «Битва 23.10 экстрасенсов» 12.00 «Однажды 00.10 в России» 02.00 13.00 «Ревю» 03.00 13.30 Губка Боб 04.00 13.55 «Аватар»

«Союзмультфильм» «Том мен Джерри» «Байқа, балақай!» «Бүлдір-күлдір» «Ревю» «Күлкілі видео» «Тек күлкі үшін» «INSTATV.KZ» «Екі езу» «Қағаз кеме» «Ревю» «Ревю» «Физрук» «Битва экстрасенсов» «Однажды в России» «Қағаз кеме» «Тек күлкі үшін» «Жолдағы қақтығыстар» «Крепкий орешек 4» «Жұлдыздар шеруі» - 04.00 «Шақырумен келетін еркек»

7 АРНА «Өз ойым» «Жаңа келін» «Элиф» «Н2О:Просто добавь воды» «Приговор идеальной пары» «Мажор» «Русская наследница» Концерт Д.Билана «Өз ойым» «Q-елі» «Ауылдастар 2» Шаншар «Элиф» «Тағдырым шешілген күн» «Жаңа келін» «Мажор» «Русская наследница» «Эффект колибри» Айнаонлайн «Элиф» Кыздар арасында


10 6:00 6:05 7:00

10:00 11:00 11:15 12:00 13:00 13:15 13:30 14:20 17:15 17:35 17:55 18:55 20:35 20:50 23:00 23:50

ТЕЛЕБАҒДАРЛАМА

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

20 маусым, сәрсенбі 02.42 Таң намазының кіруі, 04.25 Күннiң шығуы, 12.59 Бесiн намазы, 18.38 Екiнтi намазы, 21.23 Ақшам намазы, 23.06 Құфтан намазы.

QAZAQSTAN Әнұран Концерт Таңшолпан «Hit Qazaqstan» «Бобби мен Билл» 18:10 «Қызық екен...» «Іңкәр жүрек». 17:00 20:00 Ақпарат Әлем чемпионатының шолуы «Көңіл толқыны» «Қара шаңырақ». Елден хабар «Шипагер» «Көңіл толқыны» «Қуанышым менің» 23:35 «Ресейдегі футбол тойы» Әлем чемпионаты - 2018. УРУГВАЙ - САУД АРАБИЯСЫ «Түнгі студия» Әлем чемпионаты - 2018.ИРАН ИСПАНИЯ

ERTIS 7:30 Әнұран. 7:31 «ERTIS Ақпарат» 8:00 «Ертіс таңы» 9:30 «Джунгли кітабы» 10:00 19:20 «Ақ пен қара» 11:00 «Открытый разговор» 11:20 «Жастар KZ» 11:30 23:10 «Знаете ли Вы?» 12:10 20:10 «Ана» 13:00 13:15 17:50 18:40 21:00 21:30 23:30 «ERTIS Ақпарат» 13:35 «Город718» 14:05 «Мәңгілік махаббат» 15:00 - 17:50 Үзіліс

18:00 19:00 21:20 22:00

«Әкім сағаты» «Қазақстан теле- визиясы» «Рухани жаңғыру» «Тігіншілер»

7:00 7:30 8:00 8:10 9:10 10:00 10:35 11:05 11:10 12:00 12:10 12:25 13:00 13:10 15:00 15:45 16:15 17:00 17:15 18:00 19:00 19:30 21:00 21:30 22:15 23:05

«Хабарлайын» «Тур де Хабар» 9:00 Жаңалықтар «Таңғы хабар» 20:05 «Тығырық» «Сүрбойдақ» «Спасаем жизни» «Astana life» «Ана мен бала» Жаңалықтар «Білу маңызды» «Бақытыма сенемін» Новости «Подкидыши» «Рожденные вдохновлять» «Сүрбойдақ» «Тайталас» «Важно знать» «Ана мен бала» «Давайте говорить!» Жаңалықтар «Бақытыма сенемін» Итоги дня «Тайталас» «Черный список» «Тағдыр тартысы»

ХАБАР

АСТАНА 6:00 «KazNet» 6:30 Жаңалықтар 7:00 Новости 7:30 «Біздің ауыл» 8:00 «Маша и Медведь» 9:50 «Доктор рекомендует» 10:00 «Жетер!» 11:00 «Зехра» 12:10 «Абысындар» 14:20 «Profinance.Web» 14:35 «Tengeland»

14:50 15:00 17:30 18:00 18:50 20:00 20:30 21:00 22:00 23:40 0:40 1:10 1:40

«Доктор рекомендует» «Дом с лилиями» «Алдар көсе» «Келіндер» «Зехра» Жаңалықтар Новости «Жетер!» «Абысындар» үнді «Үзілмеген үміт» Жаңалықтар Новости «Аббатство Даунтон»

ЕВРАЗИЯ 6:00 «ҚОС ЖҮРЕКТІҢ ЛҮПІЛІ». 6:45 «САПА БАҚЫЛАУДА» 7:10 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР» 8:00 «ДОБРОЕ УТРО» 11:00 «ПО ЗАКОНАМ ВОЕННОГО ВРЕМЕНИ» 12:00 «ҚАЛАУЛЫМ» 15:00 «НА САМОМ ДЕЛЕ» 16:00 «ВОЛЬНАЯ ГРАМОТА». 16:55 «АФФТАР ЖЖОТ» 18:00 «ПЕНДЕМІЗ ҒОЙ» 19:00 «БАСТЫ ЖАҢАЛЫҚТАР» 20:00 «ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ» 20:45 «КРУГОВОРОТ» 22:35 «П@УТINA» 23:25 «КРУГОВОРОТ». 1:50 «МУЖСКОЕ / ЖЕНСКОЕ»

СТВ 6.00 16.10 7.00 7.20 7.30 8.00 12.10 12.40

21 маусым, бейсенбі

7.50 11.00 13.40 «Ән шашу» «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» 20.20 «Территория происшествий» «ПАНОРАМА ДНЯ» «Таңғы шоу» «Өмір тынысы» «СЫРҒАЛЫМ»

17.15 18.00 18.30 19.10 20.00 20.30 21.30 21.50 22.15 00.00

QAZAQSTAN

7:30 7:31 21:00 8:00 9:30 10:00 11:00 11:20 11:30 12:10 13:35 14:05

Әнұран Концерт Таңшолпан «Hit Qazaqstan» «Бобби мен Билл» «Қызық екен...» «Іңкәр жүрек - 2» 17:00 20:00 Ақпарат Әлем чемпионатының шолуы «Көңіл толқыны» «Қара шаңырақ» Елден хабар «КЕЛБЕТ» «ҚЫЗЫҚ ЕКЕН...» «Қуанышым менің» 23:35 «Ресейдегі футбол тойы» Әлем чемпионаты - 2018. ФРАНЦИЯ - ПЕРУ «Түнгі студия» Әлем чемпионаты - 2018.АРГЕНТИНА - ХОРВАТИЯ

15:00 17:50 18:20 19:00 22:00

- 17:50 Үзіліс «Цифрлық Қ аз ақс тан» «Жастар K Z» «Ауыл тынысы» «Тігіншілер»

ХАБАР 7:00 «Хабарлайын» 7:30 «Тур де Хабар» 8:00 9:00 Жаңалықтар 8:10 «Таңғы хабар» 9:10 «Тығырық» 10:00 «Сүрбойдақ» 10:35 «Рожденные вдохновлять» 11:15 «Ана мен бала» 12:00 13:00 Жаңалықтар 12:10 «Білу маңызды» 12:25 «Бақытыма сенемін» 13:10 «Подкидыши» 14:50 «Символы нашей Родины» 15:20 «Менің тағдырым» 15:50 «Сүрбойдақ» 16:20 «Тайталас» ERTIS 17:00 «Важно знать» Әнұран. 17:15 «Ана мен бала» 13:00 18:00 18:30 18:00 «Давайте говорить!» 21:30 23:30 19:00 21:00 Жаңалықтар «ERTIS 19:30 «Бақытыма сенемін» Ақпарат» 20:05 «Тығырық» «Ертіс таңы» 21:30 «Тайталас» «Джунгли 22:15 «Черный список» кітабы» 23:05 Жаңалықтар 19:20 «Ақ пен қара» АСТАНА «Қазақстан теле- 6:00 «KazNet» визиясына 6:30 Жаңалықтар 60 жыл» 7:00 Новости «Рухани 7:30 «Біздің ауыл» жаңғыру» 8:00 «Маша и Медведь» 23:10 «Знаете ли 9:50 «Доктор Вы?» рекомендует» 20:10 «Ана» 10:00 «Жетер!» «Город718» 11:00 «Зехра» «Мәңгілік 12:10 «Абысындар» махаббат» 14:10 «Tengeland»

14:25 14:40 15:00 17:30 18:00 18:50 20:00 20:30 21:00 22:00 23:40 0:40 1:10 1:40 6:00 6:45 7:10 8:00 11:00 12:00 15:00 16:55 18:00 19:00 20:00 20:45 22:35 23:25 1:50 2:35 3:10 4:05 4:30

КТК 07.05 ЖАҢАЛЫҚТАР 07.30 «ТАҒДЫР ҚОСҚАН АСЫЛ ЖАР» 09.30 «ОТВАЖНЫЙ И КРАСАВИЦА» 12.30 НОВОСТИ 13.00 «ПАУТИНА-6» 15.00 «КЕЛ КЕЛІНІМ». 18.00 «ЖЕННЕТТІҢ КӨЗ ЖАСЫ». 19.30 «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ»

8.00 12.10 12.40 17.20 18.05 «Profinance.Web» 18.35 «Мамина школа» «Дом с лилиями» 19.10 «Алдар көсе» «Келіндер» 20.00 «Зехра» 20.30 Жаңалықтар 21.30 Новости 21.50 «Жетер!» 22.00 «Абысындар» «Үзілмеген үміт» 22.25 Жаңалықтар 00.00 Новости «Аббатство Даунтон»

ЕВРАЗИЯ

«Ән шашу» «Мой герой» «Қазақстан байтақ өлке» «Прощание» «Когда уходит любовь» «ПАНОРАМА ДНЯ» «СЫРҒАЛЫМ» «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» «Лечу гипнозом и душой» «Барып қайт, балам, ауылға!» «Осторожно, мошенники!»

КТК + 31 05.58 Әнұран 06:00 Ризамын 07:00 Информбюро 08:00 «Жанымда қал» 09:00 16:10 «Қыздың жолы жіңішке» 11:00 «Тимон и Пумба» 12:00 Ералаш 13:00 «Орел и Решка» 14:00 «Кухня» 15:00 «Келіндер бәйгесі» 16:00 «Лотерея KENO» 17:45 «Лотерея LOTO 6/49» 18:00 «Орел и Решка» 19:00 «Кухня» 20:00 Информбюро 21:00 «What’s Up?» 22:00 «Фазилет ханым» 00:00 «Ертугрул 2» 01:50 Алдараспан, Нысана, Шаншар

02.42 Таң намазының кіруі, 04.25 Күннiң шығуы, 12.59 Бесiн намазы, 18.38 Екiнтi намазы, 21.23 Ақшам намазы, 23.06 Құфтан намазы.

6:00 6:05 7:00 10:00 11:00 11:15 12:00 13:00 13:15 13:35 14:20 17:15 17:35 18:05 18:55 20:35 20:50 23:00 23:50

САРЫАРҚА САМАЛЫ

«ҚОС ЖҮРЕКТІҢ 05.58 06:00 ЛҮПІЛІ». «САПА БАҚЫЛАУДА» 07:00 08:00 ЖАҢАЛЫҚТАР 09:00 «ДОБРОЕ УТРО» «ПО ЗАКОНАМ ВОЕННОГО ВРЕМЕНИ» 11:00 12:00 «ҚАЛАУЛЫМ» 13:00 «ГУРЗУФ». 14:00 «АФФТАР ЖЖОТ» «КЕШКІ КЕЗДЕСУ» 15:00 16:00 ЖАҢАЛЫҚТАР 18:00 НОВОСТИ 19:00 «ВЕРНИ МОЮ 20:00 ЛЮБОВЬ» 21:00 «П@УТINA» 22:00 «ВЕРНИ МОЮ 00:00 ЛЮБОВЬ». 01:50 «МУЖСКОЕ / ЖЕНСКОЕ» «П@УТINA» «КЕШКІ КЕЗДЕСУ» «САПА БАҚЫЛАУДА» 07.05 07.30 «П@УТINA» 09.30 СТВ 6.00 7.50 11.00 13.40 12.30 16.10 «Ән шашу» 13.00 7.00 «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» 15.00 7.20 20.20 «Территория 18.00 происшествий» 7.30 «ПАНОРАМА ДНЯ»

«Таңғы шоу» «Өмір тынысы» «СЫРҒАЛЫМ» «Мой герой» «Қазақстан байтақ өлке» «Осторожно, мошенники!» «Есть такая профессия...» «ПАНОРАМА ДНЯ» «СЫРҒАЛЫМ» «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» «Астанаға 20 жыл» «Лечу гипнозом и душой» «Ата-анама арнау» «90-е. Криминальные жёны»

КТК + 31 Әнұран Ризамын Информбюро «Жанымда қал» 16:10 «Қыздың жолы жіңішке» «Тимон и Пумба» Ералаш «Орел и Решка» «Кухня» «Келіндер бәйгесі» «Лотерея KENO» «Орел и Решка» «Кухня» Информбюро «What’s Up?» «Фазилет ханым» «Ертугрул 2» Алдараспан, Нысана, Шаншар

20.30 ЖАҢАЛЫҚТАР 21.00 НОВОСТИ 21.30 «ЖЕМЧУГА» 00.00 «ПАУТИНА-6» 01.30 «БЫЛО ДЕДО» 02.20 -04.40 «КЕЛ, КЕЛІНІМ»

07.00 08.30 09.30 11.30 12.00 13.00 14.10 14.30 16.30 18.00 18.30 19.30 20.10 20.20 22.20 23.00 23.40 01.40 10.00 17.30 07.30 17.00 22.50 07.05 07.20 08.50 09.10 09.30 10.00 10.30 12.00 13.00 13.30 13.55 14.20 14.45 15.10

15.35 «Бүлдір-күлдір» 16.00 «Ревю» 16.20 «Күлкілі видео» 17.10 «Тек күлкі үшін» 17.55 «INSTATV.KZ» 18.15 «Екі езу» 18.40 «Қағаз кеме» 19.10 «Ревю» 19.30 «Ревю» ИРБИС 19.50 «Физрук» Новости Музыкалық 20.30 «Битва экстрасенсов» бағдарлама 22.00 «Однажды «Самоволка» в России» Музыкалық 22.20 «МЕТОД «ОРЫSTAR» бағдарлама «Брак по завещанию» 22.50 «Тек күлкі үшін» 23.30 «Жолдағы Новости қақтығыстар» «Айтарым бар» 00.00 «ЗАРАЖЕННАЯ» «Дружинники» 01.35 «Бородач» Ән қанатында» 02.00 «Жұлдыздар шеруі » Новости «Брак по завещанию» 02.10 - 04.00 «Жын– пері басқан үй» Новости «АгроЖизнь» 7 АРНА «Поединок» 06.00 «Өз ойым» Новости 07.00 «Жаңа келін» Новости 08.00 «Элиф» «Облава» – 07.00 «Ән 09.00 «Н2О:Просто добавь воды» қанатында» 12.15, 15.00, 16.45, 10.00 «Приговор идеальной пары» 18.45,21.00, 00.00 11.10 «Мажор» - Телекаталог 08.10; 12.50, 14.00; 12.20 «Русская наследница» 17.50; 19.20, 20.00; 23.30;01.30, 02.00 13.20 Смеяться разрешается - Тамаша таңдау 15.00 «Өз ойым» 16.30 «Q-елі» НТК «Том мен Джерри» 17.10 «Ауылдастар 2» «Қалқан» 18.20 Шаншар 19.10 «Элиф» «Екі езу» 20.10 «Тағдырым «Ревю» шешілген күн» «ЧОП» 21.10 «Жаңа келін» «Физрук» «Битва экстрасенсов» 22.00 «Мажор» «Однажды в России» 23.10 «Русская наследница» «Ревю» 00.10 «Секретные Губка Боб материалы» «Аватар» «Союзмультфильм» 02.10 Айнаонлайн «Том мен Джерри» 03.00 «Элиф» «Байқа, балақай!» 04.00 «Кыздар арасында» 05.00 «Жеңіп көр»

19.30 20.30 21.00 21.30 00.00 01.30 02.20

«ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ» ЖАҢАЛЫҚТАР НОВОСТИ «ЖЕМЧУГА» «ПАУТИНА-6» «БЫЛО ДЕЛО» - 04.40 «КЕЛ, КЕЛІНІМ»

07.00 08.30 09.30 11.30 12.00 13.00 14.10 16.10 18.00 18.30 19.30 20.10 20.30 22.20 23.00 23.40 10.00 17.30 07.30 17.00 22.50

Новости Музыкалық бағдарлама «Офицер и джентльмен» Музыкалық бағдарлама «Брак по завещанию» Новости «Ты не ты» «Ән қанатында» Новости «Брак по завещанию» Новости «Интересно знать...» «Шери» Новости Новости «Пьяный рассвет» 12.10, 15.00, 16.30, 18.40,21.00, 00.00 - Телекаталог 08.10; 12.50, 14.00; 17.50; 19.20, 20.00; 23.30;01.30, 02.00 - Тамаша таңдау

ИРБИС

15.35 16.00 16.20 16.50 17.40 18.30 18.50 19.10 19.30 19.50 20.30 22.00 22.20 22.50 23.30 00.00 01.35 02.00

«Бүлдір-күлдір» «Ревю» «МЕТОД «ОРЫSTAR» «Күлкілі видео» «Тек күлкі үшін» «INSTATV.KZ» «Екі езу» «Ревю» «Ревю» «Физрук» «Битва экстрасенсов» «Однажды в России» «МЕТОД «ОРЫSTAR» «Тек күлкі үшін» «Жолдағы қақтығыстар» «ЖЕНЩИНА В ЧЕРНОМ 2» «Бородач» - 04.00 «Жабайы»

7 АРНА 06.00 «Өз ойым» 07.00 «Жаңа келін» 08.00 «Элиф» 09.00 «Н2О:Просто добавь воды» 10.00 «Приговор идеальной пары» 11.00 «Мажор» 12.20 «Русская наследница» 13.20 Смеяться разрешается 15.00 «Өз ойым» 16.30 «Q-елі» НТК 17.10 «Ауылдастар 2» 07.05 «Том мен Джерри» 18.20 Шаншар 07.20 «Қалқан» 19.10 «Элиф» 20.10 «Тағдырым 08.50 «Екі езу» КТК шешілген күн» 09.10 «Ревю» ЖАҢАЛЫҚТАР 21.10 «Жаңа келін» 09.30 «ЧОП» «ТАҒДЫР ҚОСҚАН 22.00 «Мажор» 10.00 «Физрук» АСЫЛ ЖАР». 23.10 «Русская 10.30 «Битва экстрасенсов» «ОТВАЖНЫЙ наследница» 12.00 «Однажды в России» И КРАСАВИЦА» 00.00 The Эфир 13.00 «Ревю» НОВОСТИ 00.30 Смеяться 13.30 Губка Боб «ПАУТИНА-6» разрешается 13.55 «Аватар» «КЕЛ КЕЛІНІМ». 03.00 «Элиф» 14.20 «Союзмультфильм» «ЖЕННЕТТІҢ 14.45 «Том мен Джерри» 04.00 «Кыздар КӨЗ ЖАСЫ». арасында» 15.10 «Байқа, балақай!»


ТЕЛЕБАҒДАРЛАМА

САРЫАРҚА САМАЛЫ

11

22 маусым, жұма

02.42 Таң намазының кіруі, 04.25 Күннiң шығуы, 12.59 Бесiн намазы, 18.39 Екiнтi намазы, 21.23 Ақшам намазы, 23.06 Құфтан намазы.

QAZAQSTAN

6:00 Әнұран 6:05 Концерт 7:00 Таңшолпан 10:00 «Hit Qazaqstan» 11:00 «Бобби мен Билл» 11:15 «Қызық екен...» 12:00 «Іңкәр жүрек - 2» 13:00 17:00 20:00 Ақпарат 13:15 Әлем чемпионаты- ның шолуы 13:35 «ШЫҒЫС АРУЫ» 14:00 «Көңіл толқыны» 14:20 «Қара шаңырақ» 17:15 Елден хабар 17:35 «ҚАЗАҚ» 17:55 «Көңіл толқыны» 18:10 «ҚЫЗЫҚ ЕКЕН...» 18:55 «Қуанышым менің» 20:35 23:35 «Ресейдегі футбол тойы» 20:50 Әлем чемпионаты - 2018.НИГЕРИЯ - ИСЛАНДИЯ 23:00 «ПАРАСАТ МАЙДАНЫ» 23:50 Әлем чемпионаты - 2018. СЕРБИЯ - ШВЕЙЦАРИЯ 2:00 Ақпарат 2:30 Елден хабар 2:50 «Hit Qazaqstan» 3:35 «Қазақ» газетінің 105 жылдығы. Арнайы жоба 3:55 «Парасат майданы»

ERTIS 7:30 7:31 18:30 8:00 9:30 10:00 11:00 11:20

Әнұран. 13:00 13:15 18:00 21:00 21:30 23:30 «ERTIS Ақпарат» «Ертіс таңы» «Джунгли кітабы» «Ақ пен қара» «Ауыл тынысы» «Цифрлы Қазақстан»

11:30 12:10 13:35 14:05 15:00 17:50 18:20 19:00 19:20 21:20 22:00

23:10 «Знаете ли Вы?» 20:10 «Ана» «Город718» «Мәңгілік махаббат» - 17:50 Үзіліс «Р у ханият» «Табыс кілті» «Мерейлі отбасы» «Ақ пен қара» «Р у ханият» «Тігіншілер»

ХАБАР 7:00 «Хабарлайын» 7:30 «Тур де Хабар» 8:00 9:00 12:00 13:00 19:00 21:00 Жаңалықтар 8:10 «Таңғы хабар» 9:10 «Тығырық» 10:00 «Сүрбойдақ» 10:35 «Символы нашей Родины» 11:20 «Astana life» 11:25 «Сана» 12:10 «Біздің назарда» 12:25 «Бақытыма сенемін» 13:10 «Хорошие руки» 14:50 «Алтын бесік» 15:20 «Тағдыр тартысы» 15:50 «Сүрбойдақ» 16:20 «Тайталас» 17:00 «Народный контроль» 17:15 «Золотая середина» 18:00 «Тарих. Тағдыр. Тұлға.» 18:55 Жаһандық саясат 19:30 «Бақытыма сенемін» 20:05 «Тығырық» 20:55 Большая политика 21:30 «Ржавчина и кость» 23:30 «Тағдыр тартысы» АСТАНА 6:00 «KazNet» 6:30 Жаңалықтар 7:00 Новости

7:30 8:00 9:40 10:00 11:00 12:10 14:20 14:35 14:50 15:00 17:30 18:00 18:50 20:00 20:30 21:00 22:00 23:45

«Біздің ауыл» «Маша и Медведь» «Мамина школа» «Жетер!» «Зехра» «Абысындар» «Tengeland» «Profinance.Web» «Доктор рекомендует» «Дом с лилиями» «Алдар көсе» «Келіндер» «Зехра» Жаңалықтар Новости «Жетер!» «Абысындар» Арнайы жоба

ЕВРАЗИЯ 6:00 «ҚОС ЖҮРЕКТІҢ ЛҮПІЛІ». 6:50 ЖАҢАЛЫҚТАР 7:45 «ЖҰМА УАҒЫЗЫ» 8:00 «ДОБРОЕ УТРО» 11:00 «ПО ЗАКОНАМ ВОЕННОГО ВРЕМЕНИ» 12:00 «ҚАЛАУЛЫМ» 15:00 «КАЖДОМУ СВОЕ» 16:50 «ЖДИ МЕНЯ». КАЗАХСТАН 18:00 «ЗАҢ СӨЙЛЕСІН» 19:00 ЖАҢАЛЫҚТАР 20:00 НОВОСТИ 20:50 «ПОЛЕ ЧУДЕС» 22:00 «ЧЕРНЫЕ БУШЛАТЫ» 23:00 «П@УТINA» 23:50 «ЧЕРНЫЕ БУШЛАТЫ». 3:00 «П@УТINA» 3:35 «ЗАҢ СӨЙЛЕСІН» 4:25 «САПА БАҚЫЛАУДА» 4:50 «П@УТINA» СТВ 6.00 7.50 11.00 13.40 16.10 «Ән шашу» 7.00 «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ»

23 маусым, сенбі 02.42 Таң намазының кіруі, 04.26 Күннiң шығуы, 12.59 Бесiн намазы, 18.39 Екiнтi намазы, 21.23 Ақшам намазы, 23.06 Құфтан намазы.

QAZAQSTAN 6:00 6:05 7:40 8:50 10:00 11:00 11:25 12:30 12:45 13:05 14:45 16:10 18:00 20:00 20:35 20:50 23:00 23:35 23:50 2:00 2:45 3:15 4:05

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Әнұран Концерт «Айналайын» «Дара жол» «СЕНБІЛІК ТАҢ» «ШИПАГЕР» «Hit Qazaqstan» «БАЛАНЫҢ КӨҢІЛІ...» Әлем чемпионаты- ның шолуы «Әзіл әлемі» «ЖҰЛДЫЗДЫ ТӨБЕТ» «Әке серті» «ЖАЙДАРМАН» «МӘСЕЛЕ». «Ресейдегі футбол тойы» Әлем чемпионаты - 2018. ОҢТҮСТІК КОРЕЯ - МЕКСИКА «СЕНБІЛІК ШОУ» «Ресейдегі футбол тойы» Әлем чемпионаты - 2018.ГЕРМАНИЯ - ШВЕЦИЯ «Достар» «Мәселе». . «Hit Qazaqstan» «Шипагер»

ERTIS 8:00 Әнұран. 8:01 «Команда Умизуми» 9:00 «Жиһанкез» 9:30 Музыкальные клипы 10:00 «Айналайын» 12:00 «Корпорация детства» 12:10 «Қазақ даласының құпиялары» 13:00 «Арнайы репортаж» 13:20 «Бажалар»

14:00 16:00 16:40 16:50 17:00 17:30 18:00 18:30 19:00 21:00 22:00

- 16:00 Үзіліс «Жасын» «Руханият» Музыкальные клипы «Город718» «Жиһанкез» «ERTIS Ақпарат» «ERTIS Ақпарат» «Бозторғай» «Көктемдегі күз» «Бозторғай»

7:00 8:30 9:30 9:40 10:30 11:15 11:45 12:30 14:10 15:00 17:00 18:30 19:15 20:15 21:00 22:00 23:35 1:05 2:35

ХАБАР «Қалжың қоржыны» «Әсем әуен» «Өзін-өзі тану» «Тобот» «Расти-механик» «Джио научит» «Досмұқасан» «Ақылдың кілті» «Тарих. Тағдыр. Тұлға.» «Энни» «Жұлдызды жекпе-жек 2» «Қызық times» «Кім мықты?» «Кто возьмет миллион» «7 күн» «Люди в черном 3» «Ақылдың кілті» «Жігіттер хикаясы» «Әсем әуен»

6:00 7:00 7:30 9:30 9:45

АСТАНА «Ән мен әзіл» «KazNet» «Маша и Медведь» «Tengeland» «Tengeland»

7.20 7.30 8.00 12.10 12.40 17.20 18.05 18.35 19.10 20.00 20.20 20.30 21.00 21.30 21.50 00.20 01.00 01.40

«Территория происшествий» «ПАНОРАМА ДНЯ» «Таңғы шоу» «Шаңырақ» «СЫРҒАЛЫМ» «Мой герой» «Қазақстан байтақ өлке» «Тайны нашего кино» «Роковой курс» «ПАНОРАМА ДНЯ» «Территория происшествий» «Это моя жизнь» «Қазақстан байтақ өлке» «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» «Ән салшы, Роза!» «Дикие деньги» «Мой герой» - 06.00 «Ән көңілдің ажары»

КТК + 31 05.58 06:00 07:00 08:00 09:00 11:00 12:00 13:00 15:00 16:00 18:00 19:00 20:00 21:00 00:00 00:30

Әнұран Ризамын Информбюро «Жанымда қал» 16:10 «Қыздың жолы жіңішке» «Тимон и Пумба» Ералаш «Тайна красной планеты» «Келіндер бәйгесі» «Лотерея KENO» Айта берсiн «What’s Up?» Информбюро «Крид: Наследие Рокки» «What’s Up?» Алдараспан, Нысана, Шаншар

КТК 07.05 07.30 09.30 12.30 13.00

7.50 8.20

9.10 9.30 10.00 10:00 «Жетер!» 11:00 «Зехра» 12:10 «Profinance.Web « 10.55 12:25 «Profinance.Web « 12.10 12:40 «Есіңе мені 13.00 13.40 алғайсың...» 14.30 14:50 «Алдар көсе» 15.20 15:40 «Златовласка» 16.10 17:00 «Упс... Ной уплыл!» 17.20 18:50 «Зехра» 20:00 «Біздің уақыт» 20:45 «Reporter ұсынады» 18.00 19.30 21:10 «Жетер!» 22:00 «Ел аузында» 20.30 22:40 «Бір сен үшін...» 21.30 ЕВРАЗИЯ 6:00 «ВЕРОНИКА МАРС» 22.30 7:25 ЖАҢАЛЫҚТАР 00.00 8:15 «ТОЙ ЗАКАЗ» 01.20 8:50 «ҰШҚАЛАҚ» 9:00 «СМЕШАРИКИ» 01.50 9:20 «СМЕШАРИКИ» 9:30 «ТРЕТЬЯ ПОПЫТКА» 11:40 «ФАБРИКА ГРЕЗ» 12:00 «ӘYEL SIRI» 13:00 «ДУ ҚОЛ ШОКОЛАД» 05.58 06:00 14:00 «П@УТINA+» 15:00 «ЛУЧШЕ ВСЕХ!» 07:00 16:30 «СКОЛЬКО СТОИТ 08:00 09:00 СЧАСТЬЕ» 21:00 «БАСТЫ 09:30 БАҒДАРЛАМА» 21:45 «КЕШКІ КЕЗДЕСУ» 10:00 10:30 23:00 «ӘН ДАРИЯ» 0:00 «ПИНГВИН НАШЕГО 12:30 ВРЕМЕНИ» 1:45 «ЧТО ГДЕ КОГДА» 13:10 15:40 16:00 СТВ 16:10 6.00 «Ән шашу» 19:50 7.00 «ТӘУЛІК ТЫНЫСЫ» 21:50 7.20 «Территория 01:30 происшествий» 7.30 «ПАНОРАМА 03:30 ДНЯ»

ЖАҢАЛЫҚТАР «ТАҒДЫР ҚОСҚАН АСЫЛ ЖАР». «ОТВАЖНЫЙ И КРАСАВИЦА» НОВОСТИ «ПАУТИНА-5»

«Тайны нашего кино» «Роковой курс» «Ән шашу» «Өмір тынысы» «БОЛАШАҒЫМ ӨЗ ҚОЛЫМДА» «Ән шашу» «Жүрек тынысы» «TOP-SHOP» «Ән шашу» «TOP-SHOP» «TOP-SHOP» «Ән шашу» «Время Шелкового пути» «Юрий Антонов» «ПАНОРАМА НЕДЕЛИ» «БОЛАШАҒЫМ ӨЗ ҚОЛЫМДА» «АПТАЛЫҚ ШОЛУ» «Айналайын» «С понтом по жизни» «Осторожно, мошенники!» - 06.00 «Ән - көңілдің ажары»

КТК + 31 Әнұран Ризамын Информбюро «What’s Up?» «Аркадий Паровозов» «Тимон и Пумба» «Готовим с Адель» «Тайна красной планеты» Фартовые деньги «До+Фа» «What’s Up?» «Лотерея KENO» «Хоббит» «Громобой» «Әні мен әнші» «Достопочтенный джентельмен» Алдараспан, Нысана,

15.00 18.00 19.30 20.30 21.00 21.30 01.20 02.00

«КЕЛ КЕЛІНІМ». «ЖЕННЕТТІҢ КӨЗ ЖАСЫ». «ӘЙЕЛ ҚЫРЫҚ ШЫРАҚТЫ» ЖАҢАЛЫҚТАР НОВОСТИ «ТАНЦЫ МАРИОНЕТОК» «БЫЛО ДЕЛО» - 04.20 «КЕЛ, КЕЛІНІМ»

07.00 08.30 09.30 11.30 12.00 13.00 14.10 14.30 14.50 16.50 18.00 18.30 19.00 19.30 20.10 20.30 22.20 23.00 23.40 01.40 10.00 17.30 07.30 17.00 22.50

Новости Музыкалық бағдарлама «Я, Алекс Кросс» Музыкалық бағдарлама «Брак по завещанию» Новости «Иман нұры» «Интересно знать...» «Как жениться и остаться холостым» «Ән қанатында» Новости «Денсаулық жолы» «Ой толғау» Новости «Взгляд» «Берегись автомобиля» Новости Новости «Три короля» – 08.30 «Ән қанатында» 12.15, 15.00, 16.45, 18.45,21.00, 00.00 - Телекаталог 08.10; 12.50, 14.00; 17.50; 19.20, 20.00; 23.30;01.30, 02.00 - Тамаша таңдау

ИРБИС

07.05 07.20 08.50 09.10 09.30 10.00

10.30 11.00 12.40 14.20 14.45 15.10 15.35 16.00 16.20 16.50 17.40 18.30 18.50 19.10 19.30 19.50 20.30 21.30 22.20 22.50 23.20 00.00 01.45 02.10

06.00 07.00 08.00 09.00 10.00 11.00 11.10 12.10 13.20 15.00 16.30 17.10 18.20 19.10 НТК 21.10 «Том мен Джерри» 23.10 «Қалқан» 01.00 03.00 «Екі езу» 04.00 «Ревю» «ТАКСИ» 05.00 «Физрук»

«Ревю» «СПАЙДЕРВИК» «ДОРОГА НА ЭЛЬДОРАДО» «НОВАТОРЫ» «Том мен Джерри» «Байқа, балақай!» «Бүлдір-күлдір» «Ревю» «МЕТОД «ОРЫSTAR» «Күлкілі видео» «Тек күлкі үшін» «INSTATV.KZ» «Екі езу» «Ревю» «Ревю» «Физрук» «COMEDY WOMAN» «Однажды в России» «КАРАОКЕ-ТАКСИ» «МЕТОД «ОРЫSTAR» «Тек күлкі үшін» «ИНДИАНА ДЖОНС» «Жұлдыздар шеруі » - 04.00 «Мен бастаумын»

7 АРНА «Өз ойым» «Жаңа келін» «Элиф» «Н2О:Просто добавь воды» «Q-елі» День аиста «Мажор» «Русская наследница» «Измайловский парк» «Өз ойым» «Q-елі» «Ауылдастар 2» Шаншар «Элиф» «Заблудившийся» «Обитель зла 3» «Уличные танцы 2» «Элиф» «Қыздар арасында» «Жеңіп көр!»

Шаншар 09.50 «НОВАТОРЫ» 04:00 Қазақша концерт 10.00 «СПАЙДЕРВИК: ХРОНИКИ» 11.40 «МАША КТК И МЕДВЕДЬ» 07.05 «МИЛЛИОНҒА 12.00 «Том мен БӘС ТІГУ» Джерри» 08.45 «МӘССАҒАН KZ» 12.30 «Байқа, балақай!» 09.20 НОВОСТИ 13.20 «Жұлдыздар 09.50 «ТАНЦЫ шеруі» МАРИОНЕТОК» 13.50 «INSTATV.KZ» 14.00 «СВАДЬБА 14.10 «Екі езу» ВСЛЕПУЮ» 15.40 «ӘН МЕН ӘНШІ» 14.30 «Том мен Джерри» 16.40 «ТАНЕЦ ПОД 15.00 «ИНДИАНА ДОЖДЕМ» ДЖОНС» 19.15 «ЖАНҰЯ» 17.20 «PRO - КИНО» 21.00 «НА КРАЮ 17.30 «ТАКСИ» ЛЮБВИ» 18.00 «Жануарлар» 01.10 «ИНАЯ 19.50 «Екі езу» РЕАЛЬНОСТЬ» 01.50 «МИНИСТЕРСТВО 20.10 «INSTATV.KZ» 20.30 «Тек күлкі үшін» ПРАВДЫ» 21.00 «ПИРАТЫ 02.40 «ЖАНҰЯ» КАРИБСКОГО 04.00 - 05.30 «МИЛЛИОНҒА МОРЯ» БӘС ТІГУ» 23.50 «ЭКИПАЖ» 02.00 «Екі езу» ИРБИС 02.30 – 04.00 «Крейзи» 08.30 Новости 10.00 «Берегись 7 АРНА автомобиля» 06.00 «Қыздар 12.00 Новости арасында» 13.10 «Три короля» 07.00 Қуырдақ 15.30 «Денсаулық жолы» 08.00 «Асыл Ана» 15.45 «Ән қанатында» 09.00 «Н2О:Просто 18.00 «Рога и копыта» добавь воды» 19.30 «Головой об лёд» 09.30 «Уличные танцы 2» 20.00 «Глубоководный 11.20 «Платон» горизонт» 13.00 «Заблудившийся» 22.00 «Троя» 15.00 «Q-елі» 00.30 – 09.00 «Ән 15.30 «Жаңа келін» қанатында» 17.30 Концерт «Шаншар» 10.30 14.00, 16.00, 17.00, 20.30 «Япырай» 20.40 22.40 - Телекаталог 21.00 «Субботний 09.00 09.45; 11.50, 13.00; вечер» 15.20 17.50;19.50, 21.50 22.50 «Плохие парни 2» - Тамаша таңдау 01.30 «The Spirit of Tengri» НТК 02.00 Айнаонлайн 07.05 «Құмырсқа Антц» 03.00 «Элиф» 08.15 «Жаным 2» 04.00 «Қыздар арасында» 09.20 «КАРАОКЕ05.00 «Теңбіл доп» ТАКСИ»


12

ТЕЛЕБАҒДАРЛАМА

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

САРЫАРҚА САМАЛЫ

24 маусым, жексенбі

02.43 Таң намазының кіруі, 04.26 Күннiң шығуы, 13.00 Бесiн намазы, 18.39 Екiнтi намазы, 21.23 Ақшам намазы, 23.06 Құфтан намазы. QAZAQSTAN 12:10 «Қазақ даласының 6:00 Әнұран АСТАНА 6:05 7:30 8:35 9:00 11:30 12:45 13:05 13:35 15:15 17:05 18:35 19:35 20:35 20:50 23:00 23:35 23:50 2:00 2:50 3:15 3:35

«Ұлттық арнада - ұмытылмас әндер» «Айналайын» «АҚСАУЫТ» Таңшолпан «ДАРА ЖОЛ» Әлем чемпионаты- ның шолуы «ЖАНЫҢДА ЖҮР ЖАҚСЫ АДАМ» «Сүю деген осы» «Әке серті» «БЕУ, ҚАЗАҒЫМ» «1-СТУДИЯ» «АПТА». Әлем чемпионаты - 2018.«Ресейдегі футбол тойы» Әлем чемпионаты - 2018. ЖАПОНИЯ - СЕНЕГАЛ «ЖҮРСІННІҢ ЖҮЙРІКТЕРІ». АЙТЫС. Әлем чемпионаты - 2018. «Ресейдегі футбол тойы» Әлем чемпионаты - 2018. ПОЛЬША - КОЛУМБИЯ «1-студия» Саяси ток-шоу. «Жаңында жүр жақсы адам» «Ақсауыт» Концерт

8:00 8:01 9:00 9:30 10:00 12:00

Әнұран. «Команда Умизуми» «Жиһанкез» Музыкальные клипы «Айналайын» Музыкальные клипы

ERTIS

13:00 13:10 13:20 14:00 16:00 16:10 16:20 17:00 17:30 19:30 21:00 21:30 22:00

құпиялары» «Арнайы репортаж» «Специальный репортаж» «Бажалар» - 16:00 Үзіліс «Рухани жаңғыру» «Цифрлы Қазақстан» «Ғасырлар үні» «Город718» «Бозторғай» «Ән әлемі» «ERTIS Ақпарат» «ERTIS Ақпарат» «Бозторғай»

7:00 8:30 9:20 9:30 10:20 11:10 12:00 12:30 13:00 14:30 15:20 16:55 17:00 18:20 19:30 21:00 22:00 23:50 1:20

«Қалжың қоржыны» «Әсем әуен» «Самопознание» «Тобот» «Расти-механик» «Кто возьмет миллион» «Тур де Хабар» «Хабарлайын» «Ақылдың кілті» «Тайны. Судьбы. Имена.» Люди в черном 3 «Астана жайлы 20 дерек» «Мен сағындым... Ал, сен ше, айналайын?!» «Қызық times» «Жұлдызды жекпе-жек 2» «7 күн» «Вторая жизнь Уве» «Ақылдың кілті» Жі гі ттер хикаясы

ХАБАР

СТВ 6.00 «Ән шашу» 7.00 «АПТАЛЫҚ ШОЛУ» 8.00 «Страницы памяти моей страны» 6:00 «Ән мен әзіл» 8.10 «Евгений Дятлов» 7:00 «KazNet» 9.00 «ПАНОРАМА 7:30 «Маша и Медведь» НЕДЕЛИ» 9:30 «Tengeland» 10.00 «БОЛАШАҒЫМ 9:45 «Tengeland» ӨЗ ҚОЛЫМДА» 10:00 «Жетер!» 10.55 «Ән шашу» 11:00 «Зехра» 11.20 «TOP-SHOP» 12:10 «Profinance.Web « 12.10 «Это моя жизнь» 12:25 «Profinance.Web « 12.40 «Өмір тынысы» 12:40 «Упс... Ной уплыл!» 13.10 «Ән шашу» 14:30 «Везучий Ганс» 13.40 «TOP-SHOP» 15:50 «Бір сен үшін...» 14.30 «TOP-SHOP» 18:00 «Ел аузында» 15.00 «Ән шашу» 18:50 «Зехра» 16.00 «TOP-SHOP» 20:00 «Избранное 16.40 «The Spirit of за неделю» Tengri-2017» 20:45 «Новый курс» 18.10 «Неизведанный 21:00 «Жетер!» Казахстан» 22:00 «Ел аузында» 18.40 «Короли эпизода» 22:40 «Көкжалдар» 19.30 «Смех с доставкой 0:40 «Жара» на дом» 20.30 «БОЛАШАҒЫМ ӨЗ ҚОЛЫМДА» ЕВРАЗИЯ 21.30 «Жүрек тынысы» 6:00 «ВЕРОНИКА 22.20 «Әндер мен МАРС» жылдар» 7:25 «БАСТЫ 00.10 «10 самых... БАҒДАРЛАМА» Завидные невесты» 8:15 «ТОЙ ЗАКАЗ» «Юрий Антонов» 8:45 «ВОСКРЕСНЫЕ 00.40 02.00 -06.00 «Ән БЕСЕДЫ» көңілдің ажары» 9:00 «ПРОВИНЦИАЛЬНАЯ МАДОННА» КТК + 31 12:45 «ӘYEL SIRI» 05.58 Әнұран 13:45 «ӘН ДАРИЯ» 06:00 Алдараспан, Нысана, 14:45 «П@УТINA+» Шаншар 15:45 «ШРАМ» 07:00 Ризамын 20:00 «АНАЛИТИКА» 08:00 «What’s Up?» 20:55 «П@УТINA+» 21:50 «ТАМАША CITY» 09:00 «Аркадий Паровозов» 22:50 «ДУ ҚОЛ 10:00 «Мама-шоу» ШОКОЛАД» 11:00 Фартовые деньги 0:00 «ТРИ АККОРДА» 2:15 «ТЕОРИЯ ЗАГОВОРА» 11:40 «Хоббит» 15:20 Марафон 2:55 «П@УТINA+» «Келiндер бәйгесi» 3:40 «ӘYEL SIRI» 4:25 «ДУ ҚОЛ ШОКОЛАД» 16:00 «Лотерея KENO»

Халықаралық және Республикалық театр фестивальдерінің лауреаты Ж.Аймауытов атындағы облыстық қазақ музыка-драма театрының 2018 жылғы маусым айына арналған

РЕПЕРТУАРЫ 14 маусым, бейсенбі

19.00

ПРЕМЬЕРА!!! Н.Альдо

«Күзгі оқиға» /драма/

15 маусым, жұма

19.00

28-ші театр маусымының жабылуына арналған ПРЕМЬЕРА!!! Н.Альдо

«Күзгі оқиға» /драма/

12 - 14 маусым

10.30 11.30

Р.Киплинг

«Маугли» /ертегі/

18 - 26 маусым

10.30 11.30

Ә.Боранбаев

«Бәрінен күшті қорқақ көжек» /ертегі/

27 - 29 маусым

10.30

Д.Советқали

«Қасқыр және жеті лақ» /ертегі/

Театр басшының м.а. С.С.Ғабитова. Бас режиссердің м.а. Ә.М.Ақанов. Мекенжайымыз: Ломов көшесі, 140-үй, 31-02-09, 87753682271 teatrpavlodar.kz, онлайн билет - Тicketon Events.

66-15-40 ЖАРНАМА 66-15-42

09.10 09.30 10.20 10.50 12.10 КТК 14.50 07.05 «ДОСТЫҒЫМЫЗ 15.00 ЖАРАСҚАН» 15.30 09.20 «КРИВОЕ 16.20 ЗЕРКАЛО» 10.40 «НА КРАЮ ЛЮБВИ» 15.00 «АЛДАРАСПАН» 17.00 16.35 «ҚАЗАҚ ҚЫЗҒА 17.50 19.50 ҮЙЛЕНЕМ» 18.35 «АРМАН» 20.20 20.00 «АПТАП» 20.40 21.00 «ПОРТРЕТ 21.00 НЕДЕЛИ» 22.10 «СЛУГИ НАРОДА» 23.50 22.50 «ЖЕНЩИНА 01.20 В БЕДЕ-3» 02.00 02.20 «АРМАН» 03.20 - 04.40 «КТК» ҚОРЖЫНЫНАН» 02.10 16:10 20:40 22:30 01:00 03:00 04:00

Марафон «Келiндер байгесi» «Планета сокровищ» «Все или ничего» «До+Фа» Алдараспан, Нысана, Шаншар Қазақша концерт

09.00 11.00 11.30 13.00 15.30 18.00 20.00 22.00 00.30 09.30 20.40 10.50 17.50

«Глубоководный горизонт» «Головой об лёд» «Рога и копыта» «Троя» «Ән қанатында» «Пиноккио» «Зелёный фонарь» «Доктор Стрэндж» – 09.00 «Ән қанатында» 13.30; 16.00; 17.00; 22.40 - Телекаталог 11.20; 12.50, 15.20; 19.30;19.50, 21.50 - Тамаша таңдау

ИРБИС

НТК 07.05 «Жолдағы екеу» 08.40 «Жұлдыздар шеруі»

«Екі езу» «КУНГ-ФУ ПАНДА» «МАША И МЕДВЕДЬ» «УТИНЫЕ ИСТОРИИ» «ПИРАТЫ КАРИБ СКОГО МОРЯ» «PRO - КИНО» «Том мен Джерри» «Байқа, балақай!» «Жұлдыздар шеруі» «Тематик-шоу» «Жануарлар» «Тек күлкі үшін» «Екі езу» «INSTATV.KZ» «УМРИ, НО НЕ СЕЙЧАС» «ЧЕРНЫЕ МЕТКИ» «Бородач» «Жұлдыздар шеруі» – 04.00 «Гранд отель Будапешт»

7 АРНА 06.00 07.00 08.00 09.00 10.40 14.50 15.30 17.30 20.00 21.00 22.50 00.40 03.00 04.00 05.00

«Қыздар арасында» Қуырдақ С.Майғазиевтің «Асыл Ана» концерті «От винта» «Один единственный и навсегда» «Япырай» «Жаңа келін» Концерт «Ұлы Дала бірлігі» «Q-елі» «Шальная карта» «Обитель зла 3» «Последний рейд» «Элиф» «Қыздар арасында» «Теңбіл доп»

«Халық радиосының» хабарлары 18 маусым - 24 маусым 18 маусым - дүйсенбі 19.00 «Айқын» 21.00 «Ертегілер әлемінде» 22.00 «Поэзия минуттары» (қайталау) 23.55 Бағдарламаның 100,5 FM жиілігінде жалғасуы туралы роликтер. 22 маусым - жұма 7.00 Радиостанцияның ашылуы. Әнұран 8.00 -10.30 Таң.KZ - тікелей эфир 11.00 «Айқын» 12.00-14.00 «Тілек Тime» сазды-сәлем 14.30 «Таным» 7.00 Радиостанцияның ашылуы. Әнұран 15.00 «Қайдасың?» 17.00 «Жастар жалыны» 8.00 -10.30 Таң.KZ- тікелей эфир 18.00 «Руханият» 11.00«Медианьюс» 12.00-14.00 «Тілек Тime» сазды - 20.00 «Айқын» 21.00 «Ертегілер әлемінде» сәлем бағдарламасы 23.55 Бағдарламаның 100,5 FM 14.00 «Айқын» жиілігінде жалғасуы туралы роликтер. 15.00 «Отвечаем головой» 23 маусым - сенбі 16.00 «Айқын» 18.00 «Поколение NEXT» 7.00 Радиостанцияның ашылуы. Әнұран 19.00 «Қалқан» 10.00 «Мәңгілік сарын» 21.00 «Ертегілер әлемінде» 11.00 «Наш спорт» 21.10 «Қоржын шоу» 11.30 «Таным» (қайталау) 23.55 Бағдарламаның 100,5 FM жиілігінде 12.00-14.00 «Тілек Тime» сазды-сәлем жалғасуы туралы роликтер. 14.00 «Классикалық саз әлемі» 20 маусым - сәрсенбі 16.00 «Аламан» 7.00 Радиостанцияның ашылуы. 17.00 «Улицы нашего города» Қазақстан Республикасының Әнұраны 19.00 «Дамский субботник» 20.00 «Жастар жалыны» (қайталау) 8.00 -10.30 Таң.KZ- тікелей эфир 12.00-14.00 «Тілек Тime» сазды-сәлем 21.00 «Ертегілер әлемінде» 23.55 Бағдарламаның 100,5 FM бағдарламасы жиілігінде жалғасуы туралы роликтер. 14.00 «Айқын» 24 маусым - жексенбі 15.00 «Айтпақшы» 16.00 «14 регион» 7.00 Радиостанцияның ашылуы. Әнұран 17.00 «Тарих тағылымы» 10.00 «Жизнь вокруг нас» 18.00 «Айқын» 11.00 «Қоржын шоу» 19.00 «Ұлы дала елі мәдениеті мен 12.00-14.00 «Тілек Тime» сазды-сәлем тарихынан» 14.00 «Өркен» 21.00 «Ертегілер әлемінде» 15.00 «Сөзсандық» 22.00 «50 оттенков музыки» 16.40 «Халық радиосы апталығы» 23.55 Бағдарламаның 100,5 FM 17.00 «Мәңгілік сарын» (қайталау) жиілігінде жалғасуы туралы роликтер 21.00 «Ертегілер әлемінде» 21.40 «Халық радиосы апталығы» 21 маусым - бейсенбі (қайталау) 7.00 Радиостанцияның ашылуы. Әнұран 23.55 Бағдарламаның 100,5 FM 8.00-10.30 Таң.KZ жиілігінде жалғасуы туралы роликтер 11.00 «Аламан» 12.00-14.00 «Тілек Тime» сазды-сәлем Жаңалықтар – 7.05 бастап 21.45-ке дейін әр сағаттың 45-ші минутында. 16.00 «Путь к успеху» 17.00 «Ашық студия» - ті келей эфир Бағдарламада өзгерістер болуы мүмкін. 7.00 Радиостанцияның ашылуы. Әнұран 8.00 -10.30 Таң.KZ (05.05.18 қайталауы) 12.00-14.00 «Ті лек Тime» сазды-сәлем 14.00 «Дневной обход» 18.00 «Маман кеңесі» 19.00 «Легенды радиоволн» 21.00 «Ертегілер әлемінде» 22.00 «Поэзия минуттары» 23.55 Бағдарламаның 100,5 FM жиілігінде жалғасуы туралы роликтер. 19 маусым - сейсенбі


ЗЕЙІН

САРЫАРҚА САМАЛЫ

ҚАЙЫРЫМДЫЛЫҚ

Жамағат қолдаушы болсын Жуырда Павлодар қаласының жанындағы Кенжекөл ауылында игілікті іс қолға алынған болатын. Яғни мұнда «Халық сенімі» атты қоғамды қайырымдылық қоры ашылды. Осы қордың төрағасы Ерсайын Шапинді әңгімеге тартқан едік. - Ерсайын Арынханұлы, шынын айту керек, бүгінде қор аштым деп ешкімді таң қалдыра алмайсыз. Қор ашудағы мақсатыңыз қандай еді?

- Қазір ел ішіндегі жағдай әртүрлі. Біреулер жиған пұлын қайда шашарын білмей жүрсе, біреулерге күнделікті тамағын тауып жеудің өзі - үлкен мәселе. Оның үстіне, айтпай келетін апат, ойсызда келетін өлім деген бар. Біреулер оттан-судан зардап шегеді. Енді біреулер күтпеген жерден туыс-туғанынан айырылып, қазалы болып жатады. Осындай кезде басқа түскен қайғыдан қайда барарын білмей, естері шығып қалатын адамдарды жиі кездестіреміз. Әрине, мұндай кезде мүмкіндігі барлар банктерден несие алады. Бі рақ оның үлкен қосымша пайызы бар. Табысы шамалы адамға оны қайтару оңай емес. Міне, осының барлығын көзбен көріп, ой елегінен өткізген соң, бір топ адам «Халық сенімі» атты қор ашу жөнінде шешім қабылдадық. Жалпы, қайырымдылық жасау, екінші адамға көмек қолын созу бұл қазақ баласының ең үлкен қасиеті. «Көп түкірсе – көл», «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» деп мақалдаған бабаларымыз ешқашан туысы мен туғаны түгілі, көрші-қолаңын қиындықта қалдырмай, қолындағысымен бөліскен. Өкінішке қарай, бабалардан мұра болған осы бір қайырымдылық қасиет жыл өткен сайын ұмытылып барады.

Заман өзгерген сайын жанымыз да қатқылданып бара жатқан секілді. Біздің қор ашудағы мақсатымыз - ел ішіндегі осы қайырымдылық, рахымдылық деген түсі ні кті қайтадан оятып, қысылғандарға аз да болсын қол ұшын беру.

- Мәселен, қандай көмек бере аласыздар?

- Бұл қорға мүше болам деген әр адам ай сайын 200 теңге қаржы салуы керек. Сонда бір жылда 2400 теңгені құрайды. Келісім бойынша журналға салымшының аты-жөні, мекен-жайы, салған жарнаның мөлшері жазылып, қолына түбіртек (квитанция) беріледі. Жарна салушы адам өз еркімен жылдық жарнаны 2400-ден 5000 теңгеге дейін салуына болады. Сол салған жарнаға байланысты көмек керек болған кезде 240 000 (екі жүз қырық мың) теңгеден 500 000 (бес жүз мың) теңгеге дейін пайызсыз қарыз алуына болады. Қарызға алған қаражат ешбір пайызсыз, 10 күн мерзімге беріледі және сол сомаға 20 мың теңге қордың көмегі ретінде қосымша, тегін қайтарусыз ақша беріледі. Берілетін көмек қаржы 2 сағаттың ішінде мұқтаж адамның қолына тиеді. Қордан қарыз алушы адам көмек аларда онымен келісімшартқа отырып, алған қарызын қайтаруға міндеттенеді. Қор, сондай-ақ, жетім-жесірлерге, жалғызбасты аналарға, панасыз қарияларға көмек көрсетеді. Ол көмек Қордың жиналған

қаржысына байланысты және қайтарымсыз қайырымдылық ретінде жасалады. Тағы бір ескерте кететін жайт, «Халық сенімі» қорына жарна салған адамның ақшасы 4 ай уақыт қорда жатуы керек. Әйтпесе бүгін беріп, ертең көмек сұрап келетіндер де табылуы мүмкін. Мұндай мерзім ұсынып отырған себебіміз, аталған уақыттың ішінде қорға қаражат түсіп, оның толыққанды жұмыс і стеуіне мүмкіндік туады. Айта кету керек, қайырымдылық ретінде берілетін 20 000 теңге жыл сайын 500 теңгеге өсіп отырады. Егерде жылына 3000 теңгеден жарна салатын адам болса, 300 000+20 000 теңге алады, жылдық жарна 5000 теңгеден болса, 500 000+20 000 теңге қолына тиеді. Әр адамның салымы ескеріледі, отбасының бір адамы «Халық сенімі» қорына қосылған болса, көмек алуға құқығы бар. Біреулердің жеке ойын-тойына қаражат көмек берілмейді.

- Қордың жұмысына бақылау жасайтындар бар ма?

- Әрине, оның екі басқарушысы, 1 ревизор және 7 адам алқа мүшесі, барлығы 10 адам. «Халық сенімі» қоры бі р жылға жуық халықтың талқысына салынып, көпшіліктің қолдауымен 2018 жылдың ақпанында заңды тұлға реті нде тіркеліп, жарғысын бекітті. Заңды мекен-жайымыз: Павлодар қаласы, Кенжекөл ауылы, Б.Саттарханов көшесі, 21-үй. Байланыс телефонымыз: 8 705 178 29 77. Алыс-жақын аймақтағы мәнжайды біліп отыру үшін жергілікті әкімдік пен учаскелік полиция қызметкерлерімен үнемі байланыста боламыз.

- Істеріңізге сәттілік тілеймін! Әңгімелескен -

С.БАЙБОСЫН.

ЕМ-ДӘМ

EM-DÁM

Бұл өсімдік жүрек және тамыр жолдарының қорғаушысы, қан қысымын түсіруші қасиетімен де белгілі. Қан айналымын жақсартып, тамыр қатаюының алдын алады. Мамандар «Антибиотиктің жасай алмағанын сарымсақ жасайды» дейді. АҚШ-та құрамында сарымсағы бар дәрі-дәрмектер шығарылады.

Күріштің суы

Енді күріш суының пайдасын біле жүріңіз. Қытайлықтар күрішті ерекше жақсы көреді. Бұл кездейсоқтық емес. Жалпы, жерден өніп шығатын табиғи өсімдіктердің қай-қайсысы болмасын адам денсаулығына аса пайдалы. Соның бі рі - күрі ш. Бұл - өмі рді ұзартып, ағзаны қажетті заттектермен қамтамасыз етіп отыратын,

өте пайдалы тағам. Күріш жегенде ағзадағы токсиндер сыртқа шығады. Асқазан мен ішек жұмысын ретке келтіреді. Күрішке қарағанда оның суының пайдасы мол. Мінсіз келбет, күшқуат, сау тері – күріш суын тұтынатын адамдарға ғана тән. Күріш суы ағзаны көмірсулармен қамтамасыз етіп, асқазан ауруын емдейді, артериялық қысымды ретке келтіреді, оба ауруын алдын алады... Жалғасы бар. Әзірлеген – С.ТАУҚЫЗЫ.

Sarymsaq - eń jaksq antibiotik

Jalǵasy. Sarymsaq quramyndaǵy elementtiń tamaqtyń ýlanýyna qarsy eń jıi qoldanylatyn eki tanymal antıbıotıkten 100 ese qýattyraq ekeni anyqtaldy. Quramyndaǵy dıallıldısýlfıd aýrýǵa jol ashatyn jáne bakterııanyń joıylýyn qıyndatatyn ártúrli bıoplenkalardy joıady. Ǵalymdar tamaqtan ýlanýdyń basty sebepkeri bakterııa deıdi. Ýlanǵanda adam qusyp, túıilip, ish aýrýyna tap bolyp, dene qyzýy kóteriledi. Mine osyndaı qıyn kezde, ıaǵnı tamaqtan ýlanǵanda sarymsaqty uzaqtaý shaınap, sýyn shyǵaryp, jutyp jiberý kerek. Sarymsaq aǵzadaǵy zııandy bakterııalardy joıyp, asqazan,

ishek-qaryn jumysynyń qalpyna kelýin retteıdi. Bul ósimdik júrek jáne tamyr joldarynyń qorǵaýshysy, qan qysymyn túsirýshi qasıetimen de belgili. Qan aınalymyn jaqsartyp, tamyr qataıýynyń aldyn alady. Mamandar «Antıbıotıktiń jasaı almaǵanyn sarymsaq jasaıdy» deıdi. AQSh-ta quramynda sarymsaǵy bar dáridármekter shyǵarylady. Kúrishtiń sýy Endi kúrish sýynyń paıdasyn bile júrińiz. Qytaılyqtar kúrishti erekshe jaqsy kóredi. Bul kezdeısoqtyq emes. Jalpy, jerden ónip shyǵatyn tabıǵı ósimdikterdiń qaı-qaısysy bolmasyn adam densaýlyǵyna asa

paıdaly. Sonyń biri - kúrish. Bul - ómirdi uzartyp, aǵzany qajetti zattektermen qamtamasyz etip otyratyn, óte paıdaly taǵam. Kúrish jegende aǵzadaǵy toksınder syrtqa shyǵady. Asqazan men ishek jumysyn retke keltiredi. Kúrishke qaraǵanda onyń sýynyń paıdasy mol. Minsiz kelbet, kúsh-qýat, saý teri – kúrish sýyn tutynatyn adamdarǵa ǵana tán. Kúrish sýy aǵzany kómirsýlarmen qamtamasyz etip, asqazan aýrýyn emdeıdi, arterııalyq qysymdy retke keltiredi, oba aýrýyn aldyn alady... Jalǵasy bar. Ázirlegen S.TAÝQYZY.

13

Латын графикасына негізделген қазақ тілі әліпбиі

Жұлдыз- жорамал

18 - 24 МАУСЫМ

Торпақ (21.04-21.05).

Тоқты (21.03-20.04).

Жылдың 25-ші аптасында Тоқтылар өзіне ұнайтын маңызды шешім жасайды. Аз уақытқа болса да кәсіби істен қол үзе тұрып, қыдыру, көңіл көтеру секілді істерге бет бұрған жөн болар. Әйтпесе кәсіби істе сіздің еңбектеріңіз онша елене қоймас, өйткені басшылық басқа жобалармен айналысады. Қаржылық жағдай жақсарады. Аптаның көп уақытын демалуға арнаңыз. Сейсенбі – сәтті.

Кәсіби іс алға басады, тек уақытты босқа өткізбеуге тырысу керек. Қаржылық жағдай да көңілдегідей болмақ. Денсаулыққа абай болыңыз. Сүйіктіңізге азын-аулақ болса да сый-сияпат жасаңыз. Жақын-жуықтарыңыз үйіңізге келмек, әлдебір маңызды істі талқылайсыз, қолұшын беруіңіз де мүмкін. Апта соңына қарай жаңа жобаны қолға аласыз. Жұма – сәтті.

Егіздер (22.05-21.06).

Шаяндар көп уақытын көңіл көтерумен өткізуге тырысады. Дегенмен, күнделікті маңызды іс-шараларды естен шығармау керек. Кәсіби істе кедергілер туындауы мүмкін. Серіктестер, әріптестер тарапынан сын есту ауыр, сондықтан барынша ұқыпты болған дұрыс. Апта соңына қарай іссапарға шығуға тура келеді. Отбасыңызда татулық орнығады. Жексенбі – сәтті.

Арыстан (23.07-23.08).

Қарыз, несие атаулыдан мүмкіндік болса осы аптада құтылған дұрыс болар. Егер осы мәселені қолға алып, аз болса да төлесеңіз, болашақта қарыздан жылдам арылатын боласыз. Жұмысыңызда мойныңызға артылған міндеттемелер аз болмайды, үлгеру керек. Отбасыңызда дау-дамай туындауы мүмкін, шешімін табуға тырысқан жөн. Дүйсенбі – сәтті.

Егіздердің айналасында тек пікірлестер ғана қалмақ. Бәсекелестер, қызғанып қарайтындар бұл күндері тек өз істерімен ғана айналысады. Кәсіби істе іркілістер кездесіп, басшылық тарапынан сыналуыңыз мүмкін. Осы аптада отбасыңызға көңіл аударыңыз, табиғат аясына шығу, бірге демалу – бірлікті нығайтады. Қаржылық жағдай қалыпты. Сенбі – сәтті. Ал Арыстандар мәдени орындарға баруға құмартады. Бара қалсаңыз ұзақ уақыт есте қалатындай әсерге бөленесіз. Бұл күндері кәсіби іс алға басады, әсіресе шығармашылықпен айналысатындар мен қаржы саласындағылар үшін апта сәтті болмақ. Білім жолындағыларға көп ізденіс қажет. Отбасыңыздағы жағдай тұрақты. Қаржы мәселесі де мазалай қоймас. Бейсенбі – сәтті.

Сарымсақ ең жақсы антибиотик Жалғасы. Сарымсақ құрамындағы элементтің тамақтың улануына қарсы ең жиі қолданылатын екі танымал антибиотиктен 100 есе қуаттырақ екені анықталды. Құрамындағы диаллилдисульфид ауруға жол ашатын және бактерияның жойылуын қиындататын әртүрлі биопленкаларды жояды. Ғалымдар тамақтан уланудың басты себепкері бактерия дейді. Уланғанда адам құсып, түйіліп, іш ауруына тап болып, дене қызуы көтеріледі. Міне осындай қиын кезде, яғни тамақтан уланғанда сарымсақты ұзақтау шайнап, суын шығарып, жұтып жіберу керек. Сарымсақ ағзадағы зиянды бактерияларды жойып, асқазан, ішек-қарын жұмысының қалпына келуін реттейді.

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Таразы (24.09-23.10).

Сырт келбетіңізге көбірек көңіл бөлу керек, SPA-салонға барыңыз, шаш үлгісін өзгертіңіз. Спортпен айналысып, таза ауада көбірек болған жөн. Іссапарға шығу мүмкіндігі туса, тартынбау керек, көп жұмыс тындырасыз. Бұл аптада қызметіңіз өсуі не қаржылай сыйақы қолға тиюі мүмкін. Отбасында жайлылық орнығады. Дүйсенбі – сәтті.

Мерген (23.11-21.12).

Осы аптада Мергендер саяхатқа шықса немесе қыдырыста жүрсе тіпті жақсы. Бұл -Мергеннің нағыз демалатын уақыты. Оған мүмкіндік болмаса, аз ғана болса да уақыт табыңыз, ұмытылмастай әсер аласыз, болашақта ниеттес болатын адамдармен танысасыз. Алыстау аймақтағы жақын таныс не туысыңыздан жағымды хабар келуі мүмкін. Қаржыны үнемдеу керек. Сәрсенбі – сәтті.

Суқұйғыш (21.01-20.02).

Отбасындағы ересектерге көңіл бөлу керек. Сыйлық ұсынып, қыдыртып, тіпті демалысқа бірге шықсаңыз ортақ тіл табысасыз. Кәсіби ісіңізде кедергі бола қоймас, дегенмен апта соңына қарай қателесу, жаза басудан сақтаныңыз. Апта соңына қарай жалғызілікті Суқұйғыштар ұнатқан адамымен кездесіп, үй болуды сөз етуі мүмкін. Сенбі – сәтті.

Шаян (22.06-22.07).

Бикеш (24.08-23.09).

Сарышаян (24.10-22.11).

Осы күндерде айналаңызда жүрген, сіз үшін маңызды адамның әлдебір сырын білетін боласыз. Сондай-ақ отбасыңызда қонақ күтсеңіз немесе қонаққа барсаңыз, бәрі көңіліңізден шығады, қуанасыз. Қаржылық жағдай қалыпты. Демалыста жүрген Сарышаяндарға табиғат аясына шығып немесе демалыс орындарына барған тиімді. Ал жұмыста жүрсеңіз демалуға уақыт табыңыз. Жексенбі – сәтті.

Тауешкі (22.12-20.01).

Осы аптада ірі көлемде саудасаттықпен айналыссаңыз, жолыңыз оңғарылады. Бұл күндер Тауешкілерге қаржы саласында сәттілік әкеледі. Акция, жеңілдетілген баға, олжа, т.б. алдыңыздан шығады. Шығармашылықпен айналысатындар үшін де апта жаман болмас. Бар істі еш қиындықсыз атқарып шығасыз. Отбасында келіспеушіліктер туындаса, сабыр сақтап, ақырын күткен дұрыс болар. Жексенбі – сәтті.

Балық (21.02-20.03).

Жалғызілікті Балықтар үшін махаббат маусымы басталды. Көптен бері өзіңізді ұнатып жүрген адам өзі бірінші болып қадам жасайды немесе тағдырыңызға өзгеріс әкелетін адаммен танысасыз. Отбасылы Балықтар да жұбайымен татулығы нығайып, демалысқа бірге шығып, бірге саяхаттауға ұмтылады. Қаржылық жағдай да жақсарады. Апта – сәтті.

Бетті үйлестірген - Сая МОЛДАЙЫП.


14

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

КЕЛБЕТ

САРЫАРҚА САМАЛЫ Мұхтар МАҒАУИН,

Қазақстанның Халық жазушысы

Ұстаз ұлағаты Профессор Бейсенбай Кенжебаев туралы сыр

Жасым жиырма екіде, 1962 жыл, қара күз. Мен аспирантпын. Қазақ мемлекеттік университеті, филология факультеті, қазақ әдебиеті кафедрасы. Университетті осы жазда ғана бітіргем. Мені екінші курстан бастап қадағалаған ұлы ұстазым профессор Бейсенбай Кенжебаев республиканың Жоғары білім министріне дейін барып жүріп, мен үшін бір орынды әрең сұрап алып еді. Алдын ала бар жағдайды біліп, үлкен қам жасады. Қабылдау емтиханында шет тіл – еуропалық, ағылшын, неміс яки француз ғана болуға тиіс екен. Ал біз университетте бұлардың ешқайсысын оқығамыз жоқ, араб тілінен ғана қара таныдық. Бейсекең республикалық министрлікке барып, ештеңе шығара алмады, Мәскеуге жазу керек көрінеді. Солай да солай, араб тілін оқыған, араб тілі болашақ зерттеу тақырыбы үшін де керек, аспирантураға қабылдау емтиханы ретінде рұқсат беруіңізді сұраймыз деген ресми қағаз университет ректорының қолы койылып, Мәскеуге кетті. Оған екі айдан астам уақыт жауап келмеген соң, қайыра жолданды. Мұның бәрі – менен айырылса, қазақ ғылымы қаусап қалатындай, бар ыждағат, жігерімен қатты кіріскен Бейсекеңнің әрекеті. Мен университет бітірер-бітірместен басталған іс. Ақыры, қыркүйектің соңына таман, аспирантураның қабылдау емтиханы қарсаңында рұқсат келді. Орын біреу – менікі, талапкер көп болып шықты, сайдың тасындай тағы жеті жігіт құжат тапсырыпты. Бізбен бірге бітірген балалар арасында да үміткер жетеу еді. Жеті жігіт үздік дипломмен бітірген. Солардың қай-қайсы да ғылымның үлкен жүгін көтерер азамат болып шығар еді. Бірақ шаруашылық қана емес, бар тірші лік кесімді жоспарға бағындырылған, өткен жылы аспирантураға үш орын беріліпті, кафедра меңгерушісі Бейсекең болашақтан қауіптеніп, үш баланы да келер жылы аламын деп, қабыл көрмеген, нәтижесінде мүлде құралақан қала жаздады. Енді, төрт жыл күтіп, таңдап алып қалған менің орныма мұндай талас туып отыр. Сыртта, көлденеңде не әңгіме болды – білмеймін, Бейсекең тосын қолқа мен өкпе, салмақтын ешқайсысына илікпесе керек, арнайы рефераттан тыс үш сынақ – мамандық, шет тілі, қоғамтану бойынша емтихан нәтижесінде мен, – шынтуайты сол, сүйемел де бар, – ең жоғары ұпай жинап, аспирантураға түстім. Менен гөрі Бейсекең көбірек қуанды ғой деймін. Тақырыбым белгілі – «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет». Бұдан бұрын Бейсекеңнің бір аспиранты түбіне жете алмай, аяқсыз қалдырған. Енді маған жүктелмек. Мен ол кезде қиыннан қорықпаймын, қолымнан келмейтін нәрсе жоқ деп білем, тасқа шабудан тайынбайтын сияқтымын, бірақ алмағайып, аусар іске бармас едім, соңғы елу жылда біздің әулеттің басынан өткен опат пен топан мені мөлшерлі сақтықта қалыптаған, әуелі қазақ эпосынан шұғыл қорғап алайын, содан соң, ғылыми атақтың қалқасында мына тақырыпқа табандап отырайын деп үгіттеп көріп едім, мені баласындай еркін ұстайтын Бейсекем илікпеді. Мына тақырыпты тез игеру керек, арғы, Алтын Орда кезеңін келер жылы тағы бір аспирантқа тапсырамын, жиырма бес жасыңда кандидат боласың, фольклорға содан соң түсерсің, отызға дейін докторлык қорғап үлгересің, одан әрі қаншама өмір, қаншама зерттеу тұр алдыңда, әуелі мына шаруаны жеріне жеткіз деді. Бейсекем осылай, тым биіктен межелеп отыр, ал мен кандидаттық диссертацияның өзінің ауылы алыстап кеткенін көріп тұрмын. Бірақ ақсақал көнбеді. Тақырыптың ауқымын межеледік. Арыда - Асан Қайғы, беріде Бұқар жырау. Асан қайғыңыз – аңыз, Бұқар жыраудың өзінің басы ашық емес. Ал екі орта үңірейіп тұр. «Ел болған соң, халық болған соң әдебиет те болады, – деді Бейсекең. – Мұқият қарастырып көрсең, бірдеңе табылып қалар. Табылмаса... – деді Бейсекең, – қазақ эпосының үлгілерін бір тарау етіп аламыз. Едіге де, Шора да... Қарасай, Қазы... бәрі де XV ғасырдан беріде

Келер жылы облыстық «Сарыарқа самалы» газетінің жарыққа шыққанына 90 жыл толмақ. Бір ғасырға жуықтаған басылымның тарихына кімдер із қалдырмады десеңізші?! Солардың бірі 1929 жылы газет алғаш «Кеңес туы» атауымен жарыққа шыққанда бас редакторы болған, болашақ ірі ғалым Бейсенбай Кенжебаев еді. Газет оқырмандарына Б.Кенжебаевтың шәкірті, белгілі қаламгер, Қазақстанның Халық жазушысы Мұхтар Мағауиннің естелігін ұсынып отырмыз. туған...» «Бейсеке, олар тұтасымен көгенделіп, халық жауы деп жарияланған ғой, қаулыға енген ғой... Одан да таза қазақ эпосының өзін дербес тақырып етіп алмаймыз ба?» «Сөз тоспайсың... – деді Бейсекең ренжіп. – Мен жалпы сұлбасын айтып тұрмын ғой. Оларды атамай-ақ қой. Берідегі Қабанбай, Олжабай, Бөгенбай, Барақ... XVIII ғасырда жасаған, басы ашық тұлғалар бар емес пе?» «Бейсеке, онда біздің тақырыбымыз тарихи жырлар болады ғой», – деймін. Бейсекем әлдебір қағаздарды ақтарыстап, күйгелектеніп қалды. «Өзің уайымшыл екенсің, – деді шынымен-ақ өкпелеп. – Бастамай жатып түңі ліп отырсың. Бұл тақырыпты мен саған бұдан бес жыл бұрын айтқам. Содан бері не бітірдің?..» Онысы рас. Бес емес, төрт жыл бұрын. Мен университеттің екінші курсында жүргенде. «Абай және шығыс әдебиеті» деген курс жұмысын жаздым. Бейсекемнің және сол кездегі кафедра меңгерушісі Мәстура апай Сармурзинаның қолдауымен, Мәскеу, Ленинград, Новосібір, Тбилисиден бастап, бүкіл Орталық Азия университеттерінің талапкер жастары бас қосқан студенттердің ғылыми конференциясына қатысып, ежелгі айбын, сәулеті тозбаған Самарқаннан мақтау қағаз алып қайтқам, бұл - менің кең дүниеге алғаш шығуым, бар жарияның басы екен, игілік бұдан да зор болатын еді, Бейсекем жолдама жазып, өз қолымен ұсынған мақалама «Қазақ тілі мен әдебиеті» журналындағы дүмшелер жол ашпай қойды, міне, сол мақаланың, мақаладан бұрынғы курс жұмысының кезінде айтқан, он сегіз жасқа жаңа і лінген қаршадай балаға: «Университетті бітірген соң аспирантураға алып қалам, қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиетті зерттейсің, дайындала бер!» – деген. Мен дайындалдым. Болашақ ғылыми жұмыстарға ғана емес, үлкен жазушылыққа. Қазақтың, бүкіл Орталық Азияның, Ресейдің, Әлемнің тарихын төңкеріп шықтым, Шығыстың, Батыстың – антик дәуірінен бүгінгі күнге дейінгі дүние әдебиетінің орыс тілінде бар нұсқаларын түгел бажайлап тексердім, оқумен ғана шектелгем жоқ, әдеби сын, зерттеу мақалалары өз алдына, прозашы қаламгер ретінде де белгілі бір өреге жеттім деп білдім. Тау қопарып, тас бұзамын деп тұрмын, сонда да жүрегім дауаламайды. Зады, мен ақыр түбінде нәтижесіз болары анық іске шатылып көрген емеспін. Ерліктің, тәуекелдің жөні бір басқа. Бітеу жартасты төбеңмен сүзіп, бұза алмайсың, теңізді тізелеп жалдай алмайсың. Сақтық, абайшылдық емес, жұпыны ғана ақыл ісі. Бейсекеңнің маған артқан жүгі ақылға сыймас ауыр еді. Ауыр емес, буалдыр, елесі жоқ. Сол жоқты барға көшіріп, селдір тұманды батпан-батпан, тай-тай жүкке айналдырып, қияметтің қыл көпірінен арқалап өтуім керек екен. Бейсекем мені аямады. Немесе, ғажайыпқа сенді. Осы уақытқа дейін жер әлемде қалған қазақ ішінде жалғыз-ақ ұлтшыл бар, ол – мен деп ойлаушы едім. Шын фанатик ұлтшыл менің ұлы ұстазым Бейсенбай Кенжебаев екен. Университеттің Ғылыми кеңесінде диссертация тақырыбын бекітетін күн келді. Мен ең соңғы сәтте Бейсекемді тақырып атауы «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет» емес, «ХV-ХVІІІ ғасырларда жасаған қазақ ақын, жыраулары» болсын деп, үгіттеп, әрең көндірдім. Мәнісі біреу-ақ еді. «Қазақ хандығы» деген сөз, қазір бекісе де, кейін бөгесін болады. Оның үстіне, шегінер жол қалдырмақ болдым: жан қиналса, арғы дәуірге шолу ғана жасап, XVIII ғасырдағы Бұқар жыраудың жалғыз өзімен-ақ шығып кетуге болады немесе қазақ кезеңінде қалыптасқан эпос үлгілерін ежелгі дәстүр, өлең өрнегі тұрғысынан қарастырып, көлем толтыруға болады; диссертация жазылып болған соң тақырыбын нақтылай жатармыз деп келісті. Ол кезде университеттің ғылыми кеңесі ағылшынның Лордтар палатасының жиынындай көрінеді, шынында да, өте үлкен, Одаққа, одан да арыға танылған ғалымдар бар, математик, физик, биолог – барлық

факультеттің бетке шығары, бұлардың ішінде маған химия профессоры, доктор Батырбек ақсақалдың жүзі ерекше нұрлы көрінеді, бұл баяғы Алаш Ордаға ұйытқы болған азаматтардың бірі – Ахмет Бірімжановтың бел баласы, сол ма деп сұрағанда Бейсекең айтқан, сол деген, бар екен, жүр екен, сырттай сүйсінемін; бұларға қоса өзіміздің филологтардың атақтылары да осы Кеңеске мүше, басқаларға қарағанда жақын туысқан сияқты; орыс бөлімінде сабақ беретін, Мағжанның ақындық тілін зерттеуге бар ғұмырын арнаған, ұлты татар, профессор Хайролла Махмұдов менің түрімді көргісі келді, түрегеп тұруды ұмытып кеткен екенбіз, бой көрсеттік, өте маңызды, қажетті, зәру тақырып, бекіту керек деген сөз тастады, бекідік. «Ал енді жұмыс жаса! – деді Бейсекең менімен бірге шығып. Содан соң мәжіліс залына қайта кіріп бара жатып. – Үйленіп қойма! – деді. – Онда жұмысың аяқсыз қалады!..». Маған осы сөзді айту үшін ғана

,,

...Қазір ойласам, ұстазымның екі сөзі де орынды, біріншісі – қамшылау, екіншісі – сақтандыру әрі қалбалақтап менімен бірге шығып, жөпелдеме айтып жатқаны қуаныш әсері екен... шыққандай. Кейінге іркуге болмаған. Мен оңаша қалған соң, ризашылықпен күліп алсам керек. Ұстазымның екі тапсырмасы да оғаш көрінген: біріншісі мәнсіз, онсыз да жұмыс жасаймын, екіншісі – қажетсіз, үйленгім келсе үйленем, оның оқу мен жазуға себі болмаса, бөгеті болмайды деп білемін. Қазір ойласам, ұстазымның екі сөзі де орынды, біріншісі – қамшылау, екіншісі – сақтандыру әрі қалбалақтап менімен бірге шығып, жөпелдеме айтып жатқаны қуаныш әсері екен. Мен мына тақырыпқа онша құмартып тұрғаным жоқ, қалай болады деген қауіп Бейсекеңде көбірек болса керек. Әлбетте, бұл жолы да өзі үшін емес, мен үшін, менен гөрі ғылым мұраты үшін көбірек қуанған. Мен қатарлас жігіттердің біразы, тіпті, бірге оқыған, бірге өскен достарым домбыра, жария жөнінен менен көп ілгері кеткен. Менің, шын мәнісінде, баспаға шыққан бір ауыз сөзім жоқ, олар мақала, әңгіме, поэма, хикаяттан озып, жеке кітапқа тақаған, кеудең толып, күшің қайнап тұр, қалай қуанбассың. Бірақ имандай шынымды айтайын, мен ешқашан ешкіммен жарысқам жоқ, өзіммен-өзім ғана жарысып келем. Содан соңғы әруақ алдындағы ақиқат – өнер, ғылым тарабында ешқашан ешкімге қызғаныш болып көрген емес. Жақсыға қуанып келем – әдебиеттің өрісі кеңейеді, ұлттың тұрғысы бекиді, онсыз да ортайған өнім, онсыз да шайқалған шаңырақ, ұлы орыс әдебиетінің XIX ғасырына Толстой, Тургенев, Достоевский, Пушкин, Лермонтов, Чехов, тағы қаншама ұлылар сыйғанда, қазақтың ұлттық әдебиетіне бес-алты адам сыймаушы ма еді, ірілер көбейген сайын сенің де тынысың кенейеді, бұл – жалпы өлшем, ал жалқыға келсек, әлдене тындырып үлгерген кеше мен бүгін ғана емес, ештеңе бітпеген, жаңа бастаған жас кездің өзінде, қазақта қандай үлкен қаламгер туса да, бәрібір мен ілгері боламын деген сенім бар еді, яғни менің атаққұмарлығым – жол ашу, өзімнің өнердегі, ғылымдағы мұратымды жеріне жеткізу үшін

қажетті тірек табу талабы болса керек. Бірақ тақырып бекіген күннен бастап, мен тығырыққа тірелдім. Бейсекемнің маған деген сенімі мен ықыласы ұстаздың шәкіртке, әкенің балаға, адамның адамға деген сенімінің өлшеміне келмейтін, ықыласының аясына сыймайтын, өзгеше сырлы қатынас екен. Еркіме, бетіме қоя берді. Айына бір телефон шалам. Екі айда бір баруым мүмкін. Артық әңгіме айтпайды. Тықақтап тексермейді. Үлкен ағаның алдына, сәлемдесе келген жақын туысқан сияқты, көлденең кеңеспен отырамыз. Хабарласуды ұмытып, екі-үш ай озып кетуі мүмкін. Қайда жүрдің, не болды деп және сұрамайды. Әлдебір кітап, деректі еске салады. Орта ғасыр әдебиеті мен тарихына қатысты біраз кітабын менен бұрынғы сәтсіз аспиранты алып кеткен екен. Мен өзім де кітапқа сараңмын, қалғанын сұрап мазалағам жоқ. Бейсекемнің ең үлкен қызметі берік қорған еді. Маған ешкім батпайды, қожалық жүргізе алмайды. Дербес күй кештім. Қазір ойлап тұрсам, ешқашан да аспирантураның үш жылындай еркін, азат ғұмыр сүрмеген екем. «Шет тілінің минимумын тапсырдым», – деп телефон соғам. «Дұрыс», – дейді Бейсекем. «Философияның минимумын тапсырдым». Тағы да: «Дұрыс». «Ауылға кеттім. Екі ай жатып, қымыз ішіп келем.» «Дұрыс». «Қажетті біраз кітаптарды ала кетем». «Дұрыс». Бейсекем менің бір күн, бір сағатты қалт жібермейтінімді біледі. Сондықтан бәрі дұрыс. Бірақ әзірше өнім, нәтиже шамалы еді. Міне, қайратты бір жылым, бір жылдан астам алтын уақытым кандидаттық минимумдар соңында кетті. Екінші жыл... Опырып, жапырып тастауым керек. Таңғы сағат тоғыздан кешкі сағат он-он бірге дейінгі мекенжайым – республикалық орталық кітапхананың және Ғылым академиясы кітапханасының «Сирек кітаптар мен қолжазбалар» деп аталатын қадым бөлімдері. Не қарағаның, неге үңілгенің тіркеліп, тізіліп отырады. Аспирант деген куәлігі бар, әйтеуір тоқтау жоқ. Жұрт қазақ әдебиеті кафедрасына жиналып, мәжіліс ашыларда мен құрметті ағаларымның бетіне бажайлап, жеке-жеке үңіліп, қарап шықтым. Бажайлап, үңіліп қарауым – жиын басталмай тұрып суық сыз, қорғасын салмақ сезілген. Төрде - Бейсекең. Қалған жұрт тізіліп немесе қатарласып емес, қоралай, дөңгелене отырыпты. Бәрі де нық. Бәрі де қатал байыпта. Әскери киімді немесе беделді бір ресми мекеме мүшелерінен құралған топ дәл осындай біркелкі көрінер еді. Тек киімдері емес, киім есімде қалмапты, киім әркелкі болса керек, түр-тұлғаларында бәріне ортақ тоңазы жаттық бар, сонымен қатар, әрқайсысының мінез ерекшелігі, даралық сипаты танылып тұр. Бірі түтігіп, қап-қара болып отыр. Екінші ағам сыздай көгерген, қозғалған сайын зілмауыр салмақтан – дене салмағы ғана емес, әдебиеттегі, ғылымдағы салмағынан жаншылған орындық сықырсықыр етеді. Үшінші ағам қабағы тікірейіп, құныса түксиген. Төртінші ағам көзі шатынап, сұрлана қуанып отыр. Алдына қағаз жайып, қолына қалам алған жасы үлкен замандас әлдене дәметіп, бірдеңе күткен, аңыс аңдаған кейіпте. Кафедрадағы жалғыз әйел жан-жағына қарап, таңдана бақырайып отыр. Жайбарақат көлденеңнен келген батыр ағам ғана. Содан соң жетекшім. Шешімталдық па, именшектік пе, аз-маз ғана дегбірсіздік байқалады. Әйтпесе, әдепкі мінезі. Сүйеніш болуға тиіс, қолдан қанаттандыруға тиіс ағаларымның сықпытын көрген соң, бойымды жинап алдым. Реніш емес, ыза, сескеніш емес, сес пайда болды. Ол кезде қазіргі қайтқан, қажыған заманым емес, ештеңеден тайынбайтын едім. Кейін талай майданға түстік, алмағайып ауыр жағдайлар болды, соның бәрінен тірі ғана емес, еңселі, мерейлі шықтық. Бірақ балаларыма айтып отырам, енді жазудың да сәті түсті, аса күрделі, ұзақ өмірімдегі ең үлкен шайқас – сол. 1965 жылы,


НӘУБЕТ

САРЫАРҚА САМАЛЫ 11 қараша күнгі, менің бар иә жоқ болуымды шешкен ұлан-асыр ұрыс, ең үлкен жеңісім де сол екен. Мәлік ағама рахмет, бір-ақ күнде оқып, уақыт бөліп арнайы келіп, ықылас-пейілін білдіргені үшін. Бейсекеме алғыс айтам, осынша ауыр салмақ түсірдім. Сол күнгі талқы мен үшін өмірлік сабақ болды. Бейсекем менің сөзімнің аяғын тосқан жоқ. «Сонымен, – деді, манадан бері дегбірсіз күтіп отырғандай, іліп алып, – сонымен, бәрі сөйледі, Нұртайдан басқа. Дәмеш жоқ...» – Темкеңнің жоғын ұмытып кетті. Аузына лаборанттың есімі түсті. Келін – жазушы Қалихан Ысқақовтың әйелі. – Бәрі сөйледі. Бәріңіздің сөзіңіз бір жерден шықты. Жаңалығы мол, біліп жазылған жұмыс. Кемістік бар. Ханның қызында да болады. Оны ойланады, түзетеді. Сонымен, мен жұртшылықтың пікіріне қосыламын. Жақсы жұмыс. Біліп жазылған... Ендеше, қорғауға ұсынайық. Кафедраның қаулысы: Дәмеш... кім... жаз: «Мұхтар Мағауиннің «ХV-ХVІІІ ғасырларда жасаған қазақ ақын- жыраулары» атты жұмысы кандидаттық диссертациялар туралы талапқа сай келеді. Қорғауға жіберілсін!..». «Болды, жиналыс жабық!». Бейсекем әлдеқайда асықты немесе, әсілі де сол, менің жауап сөзімнен соң дау қайта қозар деп қауіптенді, апайтопайда тезірек қорытындылап жіберді, асыққаны сондай, мұндай талқылауға тән, ең бір маңызды мәселе ресми оппоненттер дайындау жайын да ұмытты немесе тағы да созбаға түсер, бірдеңе бүлінер деген секеммен аттап кетті. Жұртшылық қазақ әдебиеті кабинетінен тобымен, түгел сыртқа шықты, ешкім құттықтап қолымды алмады, тез тарасты, Рымғали ғана аз бөгелді, неге кешіккенін сұрап едім, мана, қатты ренжимін деп ойлағам, енді өкпе айтуға да көңіл жоқ, мен екі сирағым бірдей қырқылып калмаса, жететін едім деп айтудың өзі артық көрінді, ол да ештеңе демеді, жұрттың соңын ала кете барды. Бейсекең екеуіміз ғана кафедраға келдік. «Бейсеке, қорғамайтын болдым ғой...» – дедім. Түңілгенім емес, нақты осы сәттегі жағдайымды айқындағаным. «Неге?..» – деді Бейсекең тартпасын ақтарып, әлдене қараған болып. – «Қорғауға жіберілсін дедік қой». «Ол қаулының құны... көк тиын болып тұр ғой». Бейсекең басылып төмендеп қалды. «Рахмет, Бейсеке, – дедім. – Қаулыны сіз алдыңыз. Қалған жұрт... Ертең ғылыми кеңесте дәл осылай белсеніп сөйлейді. Сөйлемесе де қарсы дауыс береді. Оған сырттағы жұрт косылады». «Өзің күйрек екенсің, – деді Бейсекең. Күлгенде бет-аузы әжім емес, тарам-тарам, жол-жол сызық болып кететін. Күлгені ме, ренжігені ме белгісіз. Маған тік қарады. – Сұлтанмахмұтты білесің ғой. «Тұрмысы бұл дүниенің күреспен тең» деген. Жеңгенің сол. Жазып бітірдің. Жақсы жаздың. Басылып жатыр. Дұрыс па? Дұрыс... Ендеше... күшің жетеді, қалғаны өз жөнімен шешіледі. Протоколыңды дұрыстап жаздырып ал. Бітті, уақытында орындады деп есеп береміз. Содан соң... Кеңесте қанша мүше? Жиырма сегіз бе? Бас-басына сөйлесеміз. Кәкен ағаң бар – Аханов. Білетін жігіт. Нойыс, бірбеткей. Ешкімге көнбейді. Біраз жұртты соңынан сүйреп әкетеді. Махмұдов бар – Хайролла. Қалған орыс-орман бәрі тыңдайды. Дұрыс па?» «Дұрыс... – дедім мен қартымның көңілі үшін зорлана жымиып. Ішім сұп-суық. – Дұрыс, Бейсеке». Бейсекем мәз болып күлді. «Дұрыс қой...». Иә. Бір өзбек айтқандай, билет қалтада, поезд күте тұрады. «Дұрыс». Ішім жыли бастады. «Дұрыс, Бейсеке... Мәлік аға адам екен ғой!» «Өй, жаңа білдің бе? Мәлік деген... ол... Мәлік қой. Адамның патшасы... Айтпақшы, келіннің аяғы жеңілдеді ме?» «Иә, – дедім. – Бүгін... жиырма бір күн, кішкентай қызымыз бар...» «Қыз ырыс әкеледі – деді Бейсекең. – Атын кім қойдыңдар?» Үміт. «Міне, көрдің бе, үмітің үлкен екен. Бауы берік болсын. Келесі баланың атын Сенім қоясыңдар ма, ұл туса?». Мағжан қоямын дедім. Бейсекең ойланып, сәл күмілжіп қалды. «Сол Мағжан туғанша қалай да қорғайсың!» – деді содан соң. Иә. Мағжан туғанша. Бір жыл?.. Тым шұғыл. Бес жыл? Ұзақтау. Үш жыл да көп. Екі жыл. Мен екі жыл деген меже қойдым. Құдай берсе, әлі елесі де жоқ нәрестенің дүниеге келу мезгілін емес, жасалған, тұлғаланған, қолда тұрған еңбектің бағы жанар межесін. Шынында да, екі жылға толмай, жиырма үш ай дегенде Мәскеудегі Жоғарғы аттестациялық комиссия бекіткен кандидаттық диплом қолыма тиді. Мағжан осының алдында ғана, екі ай бұрын туған...

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

15

Сүлеймен БАЯЗИТОВ, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі

Ар соты алдында (Поэма)

(Басы газеттің 2018 жылғы №61, 62 сандарында)

Балаңыз кітап оқи...

- Варвара, - деді әйел, - менің атым - Ал сенің? - Ынтызар. - Қиын екен тіптен атың, Жә, жарар, Сені мен Иван дейін. Түк те жоқ, - деді сонсоң таң қалатын. Сен - Иван, Мен - Варвара, жарасып тұр, Сен менің мазамды алып жылама құр. Сөзіңе айтқан сенің сенбес едім, Көзіме түспегенде арба құрғыр. Қырық жыл жалғыз тұрам, нанасың ба? Күйеуім ерте қайтты, науқас еді, Қалмады артында бір баласы да. Колхоздың бақшасын күтем баптап, Қысы - қатал бұл өңір, жазы - аптап. Жыл бойы осы жерде тұрып жатам, Келемін әзір аман Құдай сақтап. Тірі жан аяқ баспайд қыста мұнда, Жылдай ұзақ қыс түні батам мұңға. Таң ата қойма жаққа бет аламын, «А как же, бас-көз өзің бар тұқымға» Дегенін бригадирдің ел біледі, Балақай, танып қойғын сен де мені. Варвара осы әзілді әдейі айтқан? Бала мәз боп күлед деп сенген еді. Ал бала: «Мамам қайда, неге ол келмейді?» Деген оймен күні-түні сенделеді, Маужырап ұйқысы да келмеген-ді. Найзағай жібергенде аспанды осып, Шыр етіп Ынтызар да қалған шошып. Варвара құшағына ап, мейір төгіп, Аспанның ашылуын отыр тосып. Ал жаңбыр төкті дерсің шелектеп бір, Үрейге үстемелеп үрей қосып. Сол түннен Варвараға бауыр басып, «Тётя» деп еркелейтін кетпей қашық. Кейде бір «Елім-ай» деп әнге басып, Шыбықты ат қып мініп шұрқырайтын, Шу-шулеп, тебініп бір, қамшы басып. Ал кейде мұңайып бір отырар ед, Күрсініп өз-өзінен жаны жасып. Сонан соң: «Менің мамам келмей ме?» - деп, Ынтызар сұрағанда асып, сасып: - Келед мамаң сенің, келеді ол, Дер еді, күнде берер жауабы сол. Иван түгіл өзін де қалжыратқан, Байғұсты «мамалатып» қан жылатқан. Төрт жылда тірі пенде келмеді іздеп, Жалғасқан бір-біріне жылдар тізбек. Кім білсін әлі қанша жалғасарын. Анасы тіршілікте білмей барын, Жүр ме екен әлдеқайда төгіп зарын. Ал мұны ұрлап кеткен соғылғанның

Арбасын тапқанменен ізін таппай, Ізіне түспеді ешкім ұрылардың... ...Түні түгіл бұл байғұстың күні түнек, Құдайға жалынса да қанша тілеп, Бір хабар болмай қойды етер тірек. Бастыққа барғанында көмек сұрап, Тыңдамай тіптен сөзін құлақ түріп: - Сен, - деді ата тұрып, үстелді ұрып,Кешегі бай-манаптан қалған қаншық, Шығарғалы келіп жүрмісің мұнда бүлік? Сендейлер үкіметке жала жауып, Әменде төндіретін жұртқа қауіп. Сен әлде партияға қарсымысың, Тастатсам обалың жоқ қазір жауып. Отырған әлдекімдер араласып, Баласы жоғалған соң қара басып... Ұрлап кетті дегенің сенің артық - Балаң, бәлкім, орманда жүр адасып, Жүр- жүрлеп Кабинеттен алып шыққан, Ал бастықты көрген сайын бұғып ыққан, Қорқыныш үрей шіркін қос қабаттап, Ақыры Бұл пақырды көрге тыққан. - Опыр-ау, тірімін бе, тірімін бе? Жаным қап, ес жидым ба, іліндім бе? Варвара өліп кетсем деп ойлады, Иваным қалар еді, күнім, кімге? Анасы бар ма, тірі болса, қайда? Құр ойдан жапа шегу кімге пайда? Баласын бір сәт болсын ойламай ма? Кетті ме жастық желік жетегінде? Дәлелсіз қалай қиям оны ондайға, Деп ойлап жиі-жиі күрсінеді. Қалады құрғыр ойдан құр сүлдері, Онан да күмәнімді анықтайын, Алдымда ажал тосып тұрса мейлі. Сол оймен бас дәрігерге басын сұқты, Тыңдады ол бұл ақтарған бар сұмдықты. Сонсоң редакторды шақырып ап, Өтінді жазуларын бар шындықты. - Айырылған анасынан бала тірі, Ешкім де шығара алмайд жоққа мұны. Баланың ұрланғанын жазар болсақ, Тереңге тартпақ оның тіптен құны. Өйткені ұстаған жоқ ұрыны ешкім, Қойыңыз ал әзірге бірден мұны. Сонан соң біздің елде бала ұрлау Жоқ тіптен. Саяси қате - мұны ұғынбау. Баланың кім екенін, аты-жөнін, Тегінде ата-анасы бар ма ед оның? Осыны анық білмей бірде-бірін, Жобалап дәл келе ме пішкен тоның? Деді де Варвараға күлімсіреп: - Балаңыз кітап оқи ала ма? - деп Назар сап сауал қойды бірінші рет. - Оқиды. Кітапхана оқырманы міне. Енді жаңа кірді сөздің жаны. - Біз онда оқырман деп Иван Волков Берейік суретін танығаны. - Газеттің Иваны не, мынау біздің?..

Табар ек біз солайша бала ізін. Варвара қатты толқып деген еді. - Антонина, өзің біл, сізде тізгін. Көз салған газеттегі суретке Оқырман: «О, боже!» - деп күбір етті. - Ой, мынау Ынтызар ғой, Ынтызар ғой. Ал олар Иван депті қателесіп, Жұмыс киімін асығыс жүре шешініп, Ол дереу жүгірді енді көршісіне: - Ынтызар, Ынтызар ғой, көрші міне, Бұл баяғы медбике татар әйел Шешесін жерледік қой әнеукүні. Әп-сәтте деревня: «Иә», - десті, Апырай кім көріпті мұндай кепті. - Осылай да... осылай да...Ынтызар бұл, Төрт жыл бұрын Ильичтен жоғалған ұл, Деп газетке қоңырау шалынғанын. Білетіндер баланы табылғанын, Естігенде Варвара есі шығып, Дүркін-дүркін шоқынды тәуба қылып. Ильичтен бір топ адам іздеп келіп, Бұларды көп күттірмей әкетті іліп. Ынтызар деумен болды: «Мамам қайда?» Бар болса, құлыншағын қарсы алмай ма? Топ адам мұны орманға ертіп барды. Ел жоғы байқалады бұл маңайда Құлпытас... анасының суреті... Көргенде аяқ-қолы дір-дір етті. Мамалап құшақтады құлпытасты, Жылатты тұрған тосып қалың көпті? Мамалап орман ішін жаңғыртты. - Жер-ана, сенсің - мәңгі, сенсің- мықты! Бір қызың құшағыңда жатыр сенің, Жатқан жері анамның жерұйық-ты. Анадан тірі айрылып, өлі тапқан, ...Ұрпағың ол да сенің қылар мақтан. Сен бізге өсиет етіп айтар ең-ау, Арсыздан аулақ бол деп арын сатқан.

Түйін Жанынан көретұғын арын ардақ, Мерт болған арын қорғап талай боздақ. Дегені «жаным - арым садағасы» Қолыма қалам алдым ойды қозғап. Мен үшін биік дәйім ардың соты, Сөнгенше өміріңнің маздақ оты. Ол бірге сенімен күндіз-түні Кінәсіз пәк жандардың шалқыр нұры. Құдайдың бермегенін тартып алып, Қиянат жасар болсаң жанға ғаріп, Күйесің, құтылмайсың ар сотына. Ол сені мазалайды есіңді алып, Ол сені шырылдатар шоқша қарып. Тірлігің түнекке бір айналады, Ашық күнде өтесің көрмей жарық. Сондықтан Ар сотынан жан да жүр сақтанып.

Тұтқындар лагері болған Көптеген ауыр сынақтар, құрбандықтар өткен ХХ ғасырдағы КСРОдағы жалпы елдің үлесіне тиді. Екі дүниежүзілік соғыс, азамат соғысы, ашаршылық және саяси тұрақсыздық миллиондаған адамдардың өмірін жалмады. Мыңдаған инженер, жүздеген мың адам, миллиондаған шаруа, әскери адамдар, ғалымдар мен ақындар, жазушылар мен әртістер, сталиндік тоталитарлық режимнің құрбаны болды. Қазақстанда сталиндік режим жылдары 100 мыңнан астам адам, оның 27 мыңы - ұлт зиялыларының өкілдері, қуғынсүргінге ұшырады. Сталиндік қуғын-сүргіннен және күштеп ұжымдастырудың салдарынан Қазақстанда 1,5 миллионнан аса адам қаза тапты, 600 мың адам өз Отанын тастап кетуге мәжбүр болды. Ғалым–тарихшылардың пікірінше, ұжымдастырудан қазақстандықтардың42-ден 49 пайызына дейін қырылған. Екібастұз тарихи-өлкетану музейінде тарихтың қайғылы желісі негізінде фотоқұжаттамалы экспозиция ұсынылды. Мұнда ХХ ғасырдың 30-жылдарындағы Қазақстандағы сталиндік

саяси қуғын-сүргіннің құрбандары болған ұлттық демократиялық зиялы қайраткерлер туралы материалдар ұсынылған. Олардың қатарында қазақтың біртуар ұлдары – Ж.Аймауытов, Ә.Бөкейханов жайлы деректер де бар. Екібастұздағы мұрағаттық мәліметтерге сәйкес 1948 жылы КСРО ІІМ лагерь жұмыс істеді (ерекше лагерь №11). Іс жүзінде бұл мекеме 1954 жылдың мамырына дейін болды. Ондағы тұтқындардың саны 5 мың адамды құраған. Олар «Ертіскөмірқұрылысы» тресі екібастұздық көмір разрездерінің, қалалық кварталдардың, кірпіш және цемент зауытының, автобаза, ағаш өңдеу комбинаты мен тас карьерінің құрылысына қатысқан. Бұдан басқа, Екібастұз тарихи-өлкетану музейінің саяси қуғын-сүргін залында бірегей жәдігер – сталиндік лагерьде болған белгісіз тұтқынның күнделігі бар. Ол былай табылған:

МҰРАҒАТ

2004 жылдың маусымында «Саранская» деп аталатын алғашқы автобазаның аумағындағы бір ғимаратты бұзғанда (Қонаев көшесі) Екібастұз лагеріндегі бұрынғы саяси тұтқынның жазбасы табылды. 2 күнделік пен жазбалар, химиялық қарындаш және пышақ сияқты заттарды музейге кәсіпкер Әбубәкір Арбиев пен Рустам Афенов тапсырды. Жазбаны 1951 жылдың мамырына жатқызуға болады. Бұл дәл сол ғимараттың құрылысы аяқталған кезге сәйкес келеді. Екі дәптердің де парақтары химиялық қарындашпен анық жазылған, бірнеше таза парақтары бар. Жасырын жазылғандықтан, жазба аяқталмай қалған. Автордың есімі көрсетілмеген. Бірақ жазбаларда Ц-952 лагерь нөмірі көрсетілген. Мұрағат құжаттары жойылып кеткендіктен, авторды анықтау мүмкін емес. Дәптерде өмір, адам, әділетті қоғам туралы фәлсафалық ойлар сипатталған. Осы жазбаларға қарағанда, дәптер авторы өте сауатты, білімдар адам болғанға ұқсайды.

Марат ӨТЕУБАЕВ,

тарих ғылымдарының кандидаты, Екібастұз қаласы.


16

бюджет

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Павлодар қаласының 2018-2020 жылдарға арналған әлеуметтікэкономикалық дамуының негізгі көрсеткіштері Р/с №

2017 жыл факті

Көрсеткіштер атауы

2018 жыл 2019 жыл

2020 жыл

1

2

3

4

5

6

1.

Өнеркәсі п өні мі ні ң көлемі, өткен жылға қарағанда % (2017 ж. 12 ай)

106,3

104,5

100,5

100,9

2.

Өңдеу өнеркәсібінің өндіріс көлемі, өткен жылға қарағанда % (2017 ж. 12 ай)

105,9

103,2

100,5

100,5

3.

Жұмыссыздық деңгейі, %

4.

Айлық есептік көрсеткіш (АЕК), теңге

4,8

4,8

4,8

4,8

2 269,00

2 405,00

2 573,00

2 753,00

20 067,00

28 284,00

30 264,00

32 382,00

5.

Ең төменгі күнкөріс деңгейі, теңге

6.

Орташа айлық атаулы (*- 2017 ж. 12 ай ішінде)

7.

Ең төменгі зейнетақы мөлшері, теңге

31 245,00

33 745,00

36 107,00

38 634,00

8.

Ең төменгі жалақы, теңге

24 459,00

28 284,00

30 264,00

32 382,00

жалақы,

теңге 133 087,00 134 774,00 140 165,00 145 771,00

2018-2020 жылдарға арналған Павлодар қалалық бюджеті Қала бюджеті – бұл қала мемлекетті к органдарының, оларға ведомстволық бағынысты мекемелерді ң міндеттері мен функцияларын қаржылай қамтамасыз етуге және нақты нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған мемлекеттік саясатты іске асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры. млн. теңге

Құрметті оқырмандар! Сіздердің назарларыңызға 2018 - 2020 жылдарға арналған Павлодар қалалық бюджетінің азаматтық бюджеті ұсынылып отыр, онда негізгі көрсеткіштер, оны қалыптастыру параметрлері және бюджеттік қаражаттың жұмсалу бағыттары туралы ақпарат қамтылған. Бұл құжат мынадай бөлімдерді: - қаланың әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі көрсеткіштерін; - Павлодар қалалық бюджетінің түсімдері мен шығыстарын; - Павлодар қалалық бюджетінің атқарылуы туралы есепті қамтиды. 2018-2020 жылдарға арналған Павлодар қалалық бюджеті Қазақстан Республикасының Бюджет және Салық кодекстеріне, Павлодар облысының 2018-2022 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамына сәйкес қалыптастырылған және Павлодар қалалық мәслихатының 2017 жылғы 25 желтоқсандағы № 215/30 сессиясында бекітілген.

Р/с Көрсеткіштер атауы 2017 жыл № 1 2 3 I. Түсімдер, оның ішінен: 62 429,60 Салықтық түсімдер 43 954,70 Салықтық емес түсімдер 203 Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер 2 114,90 Нысаналы трансферттер түсімдері 12 335,10 Бюджеттік кредиттерді өтеу Мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер 3,4 Қарыз түсімдері 2 269,4 Бос қалдықтар 1 549,1 II. Шығыстар 62 429,60

2020 жыл

4 69 581,6 48 240,1 250 724,2 16 335,5 0,2

5 49 614,00 48 411,80 262,5 677,2

6 66 222,30 65 269,00 273 679,8

262,5

0,5

49 614,00

66 222,30

2018 жылға арналған Павлодар қалалық бюджетінің түсімдері Салықтық емес түсімдер: 250,0

Негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер: 724,2

Атқару Трансфреттер мен кредиттер түсімдері: 16 335,5

Уәкілетті орган Экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі

Қаржы бөлімі

Әлеуметтік-экономикалық даму болжамы мен бюджет параметрлерін әзірлеу

Жиынтық қаржыландыру жоспарын жасау

Қаланың бюджет комиссиясымен бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік бағдарламалары мен бюджеттік өтінімдерін қарау

Жиынтық қаржыландыру жоспарына өзгерістер енгізу

Қаланың жоспарлы кезеңге арналған бюджетінің жобасын қалыптастыру

2019 жыл

2 733,3 1 298,3 66 075,10

Бюджеттік процестің схемасы Жоспарлау

2018 жыл

Қала бюджетіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу

Қалалық мәслихаттың шешімімен қала бюджетін бекіту

Қала бюджетін атқару бойынша жылдық есепті қалыптастыру Қалалық мәслихаттың шешімімен қала бюджетін атқару бойынша жылдық есепті бекіту

Жергілікті бюджетті әзірлеу процесі Бюджеттік параметрлер (3 жылдық кезеңге арналған) болжамының жобасы Жергілікті бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік өтінімдерін және бюджеттік бағдарламалар жобаларын жасау және қарау Қаланың жоспарлы кезеңге арналған бюджетінің жобасын қарау және анықтау

Ағым. қаржы жылының 20 сәуірінен кешіктірмей Ағым. қаржы жылының 30 мамырына дейін Ағым. қаржы жылының 1 қазанынан кешіктірмей

Қала бюджетінің жобасын әкімдіктің қарауына ұсыну

Ағым. қаржы жылының 15 қазанынан кешіктірмей

Алдағы кезеңге арналған жергілікті бюджет туралы мәслихат шешімінің жобасын ұсыну

Ағым. қаржы жылының 1 қарашасынан кешіктірмей

Қала бюджеті туралы мәслихат шешімін іске асыру туралы қаулыны қабылдау Мемлекеттік органдардың бюджеттік бағдарламаларын бекіту

Бюджет бекітілгеннен кейін 2 апталық мерзім ішінде

Салықтық түсімдер: 48 240,1

Павлодар қалалық бюджетінің шығыстары (функционалдық топтар бөлінісінде) Атауы 1 ШЫҒЫСТАР - барлығы Оның ішінен алуларды есептемегенде ШЫҒЫСТАР соның ішінде: Білім беру Әлеуметтік қорғау және қамтамасыз ету Мәдениет, спорт, ақпараттық кеңістік Қоғамдық тәртіп, қорғаныс, мемлекеттік қызметтер Ауыл шаруашылығы және жер қатынастары Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық Отын-энергетика кешені және жер қойнауын пайдалану Көлік және коммуникациялар Басқалар

млн. теңге

2017 жыл 2 62 429,60 40 501,50

2018 жыл 3 69 581,6 46 647,6

2019 жыл 4 49 614,0 24 579,6

2020 жыл 5 66 222,3 23 439,1

14 903,20 2 061,3 1 298,3 1 239,8 247,1 12 481,8 292,8 5 195,1 2 782,1

16 395,5 2 065,7 1 634,8 1 459,4 142,2 17 332,4 1 432,1 2 719,5 3 466,0

14 193,4 1 653,3 856,1 1 238,0 113,7 1 196,5

14 881,7 1 702,8 888,5 995,4 118,5 1 244,5

2 523,3 2 805,3

2 624,2 983,5

2018 жылы Павлодар қалалық бюджеті қаражатын жұмсаудың негізгі бағыттары, млн. теңге

30 желтоқсанға дейін

Бюджеттің атқарылуына келесі құжаттар негіз болып табылады БЮДЖЕТТІҢ АТҚАРЫЛУЫ Бюджет кодексі Республикалық бюджет туралы Заң және жергілікті бюджет туралы мәслихат шешімі 1 қаңтарда басталады

ҚР Үкіметінің немесе әкімдіктің республикалық бюджет туралы Заңды іске асыру туралы қаулылары немесе жергілікті бюджет туралы мәслихат шешімдері Нысаналы трансферттер бойынша нәтижелер туралы келісімдер Міндеттемелер бойынша жиынтық қаржыландыру жоспары, түсімдер және төлемдер бойынша жиынтық қаржыландыру жоспары Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің міндеттемелер және төлемдер бойынша қаржыландыру жоспарлары Мемлекеттік мекемелердің міндеттемелер және төлемдер бойынша жеке қаржыландыру жоспарлары Бюджет кодексіне сәйкес бюджеттің атқарылу тәртібін анықтайтын нормативтік-құқықтық актілер

31 желтоқсанда аяқталады

Білім беруге арналған шығыстар 2018 жылға арналған білім беру шығындары тұтас 16 395,5 млн. теңгені құрады. Білім беру мекемелерін ұстауға, мектепке дейінгі және мектептен тыс тәрбиелеу ұйымдарының қызметі н қамтамасыз етуге бағытталған ағымдағы сипаттағы шығындардан (жалақы төлеу, коммуналдық қызметтерге ақы төлеу, шаруашылық және кеңсе тауарларын сатып алу және т.б.) басқа мынадай іс-шаралар қарастырылған: - мектептерге оқулықтар сатып алу және жеткізу – 515,6 млн. теңге; - мектеп олимпиадаларын өткізу – 32,8 млн. теңге; - жетім баланы (жетім балаларды) және ата-аналарының қамқорынсыз қалған баланы (балаларды) күтіп-ұстауға қамқоршыларына (қорғаншыларына) ай сайынғы ақшалай қаражат төлемдері – 131,7 млн. теңге; - білім беру ұйымдарының күндізгі оқу нысанында оқитындар мен тәрбиеленушілерді қоғамдық көлікте жеңілдікпен жол жүру түрінде әлеуметтік қолдау – 3,6 млн. теңге; - жетім баланы (жетім балаларды) және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған баланы (балаларды) асырап алған Қазақстан азаматтарына біржолғы ақша қаражатын төлеу – 2,5 млн. теңге; - патронатты тәрбиешілерге берілген бала (балаларды) асырау – 15,1 млн.теңге; - ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мекемелерінің және ұйымдарының күрделі шығыстары – 1 114,5 млн. теңге.


БЮДЖЕТ

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Құрылыс саласында бюджет есебінен іске асырылатын 2018 жылғы инвестициялық жобалар

Павлодар қалалық бюджетінен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарының желісі

Жылу-энергетикалық жүйені дамыту - 1 432,1 млн. теңге, соның ішінде: «Сарыарқа» шағын ауданының инженерліккоммуникациялық инфрақұрылымын дамыту және жайластыру (имараттары мен іздестірулері бар магистральдық электрмен жабдықтау желілері (ВЛ-110 кВ және 110/10 кВ қосалқы станса); - № 1 Павлодар қалалық ауруханасының трансформаторлық қосалқы стансасын салу.

128 білім беру ұйымы

45 мекеме Орта мектептер және БОК: 44 – жалпы білім беретін мектеп 1 - оқу-бейінді комбинат

71 ұйым Мектепке дейінгі ұйымдар: 71 – сәбилер бақшасы. анықтама ретінде: 21 – жалпы білім беретін мектептер жанындағы шағын орталық

12 ұйым Қосымша білім беру ұйымдары: Мектептер – 8 Орталықтар – 3 Клуб - 1

17

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Спорт және мәдениет объектілерін дамыту - 614,2 млн.теңге, соның ішінде: -Ленин кентінде ДСК салу; - Жаңауыл, Железнодорожников кенттерінде ауылдық клубтар, Павлодар қ. а.а. Кенжекөл ауылында мәдениет үйін салу.

Коммуналдық тұрғын үй қорының тұрғын үйін салу, реконструкциялау – 5 101,2 млн. теңге, соның ішінде: - «Сарыарқа» тұрғын үй кешенінде 9 қабатты 4 кіре-берісті № 2 т/ү салу; - «Сарыарқа» тұрғын үй кешені нде №12,15,16,18, 21,22,23,27 тұрғын үйлерді салу; - «Достық» шағын ауданында тұрғын үйлер салуға ЖСҚ әзірлеу; - «Сарыарқа» шағын ауданында 19 тұрғын үй салуға ЖСҚ әзірлеу; - «Кутузов - Жаяу Мұса көшелерінің ауданында ТП РК 9 УБС Ж. Д. Т3 үлгілік жобасы бойынша сыртқы желілері бар және абаттандырумен 9 қабатты 2 кіреберісті тұрғын үйдің байламы (мәдениет қызметкерлеріне)» жобасы бойынша мемсараптамадан өту.

И н ж е н е рл і к- к ом му н и к а ц и я л ы қ инфрақұрылым - 5 080,6 млн. теңге, соның ішінде: - «Достық» шағын ауданының магистральдық және орамішілік инженерлік желілерін салу (нөсерлі кәріз желілерін салу, бас жоспар, ті к жоспар, жолдар, сумен жабдықтау және кәрі з желі лері, 10 кВ электрмен жабдықтау желілері, алаңнан тыс жылумен жабдықтау желілері, байланыс желілері (көтерме-талшықты кәбіл); - Жетекші ауылының жаңа ЖТҮҚ шағын ауданының электрмен жабдықтау желілерін салу; - «Сарыарқа» тұрғын үй кешені нде № 12,15, 16,18,21,22,23,27 тұрғын үйлерге сыртқы желілер салу және абаттандыру; «Сарыарқа» шағын ауданына №2 модульді кәріз стансасын салу; - Затон шағын ауданында 350 орынға арналған мектепке құбыр диаметрі 700 мм ЖК-213 бастап ЖК-216 дейін ТМ-5 жылу магистралі учаскесін салуға, Северный су құбырынан бастап суармалы су құбырын салуға, Кенжекөл ауылының 3-4 кі ру бөлі гі не электрмен жабдықтау желілерін салуға ЖСҚ әзірлеу.

Құрылыс саласында бюджет есебінен іске асырылатын 2018 жылғы инвестициялық жобалар 2018 жылы Павлодар қалалық бюджеті қаражаты есебінен іске асырылатын әлеуметтік көмек - мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек – 46,1 млн. теңге; - ауылдық жерлерде денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және ветеринария мамандарына отын сатып алу үшін әлеуметтік көмек көрсету - 3,9 млн. теңге; - жергілікті өкілді органдардың шешімі бойынша мұқтаж азаматтардың жекелеген санаттарына әлеуметтік көмек – 322,9 млн. теңге; - тұрғын үй көмегі – 50,3 млн. теңге; - үйде тәрбиеленетін және оқитын мүгедек балаларды материалдық қамтамасыз ету – 12,6 млн. теңге; - мүгедектерді оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес мұқтаж мүгедектерді міндетті гигиеналық құралдармен қамтамасыз ету және ымдау тілі мамандарының, жеке көмекшілердің қызмет көрсетуі – 580,9 млн.теңге.

Мәдениет, спорт және ақпараттық кеңістік саласындағы іс-шараларды іске асыруға арналған шығыстар млн. теңге Атауы 1 Мәдениет, спорт, жастар саясаты және ақпараттық кеңі стікке арналған шығыстар соның ішінде іс-шаралар бойынша: Спорт бойынша іс-шараларды өткізу Мәдени іс-шараларды өткізу Кітапханалар Ақпараттық кеңістік, жастар саясаты және тілдерді дамыту Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік спорт мекемелерінің және ұйымдарының күрделі шығыстары Ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік мәдениет мекемелерінің және ұйымдарының күрделі шығыстары

2017 жыл 2

2018 жыл 3

2019 жыл 4

2020 жыл 5

1086,2 925,4

766,5

794,9

288,9 318 138,4 78,3

282,7 294,6 137,6 82,5

272,1 275,1 136,6 82,7

281,5 287,5 143,0 82,9

193,4

123,5

69,2

4,5

Қаланың көлік инфрақұрылымын қамтамасыз етуге арналған бюджет шығыстары

Автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз ету 1 774,0 млн. теңге, соның ішінде: қала – 1 768,6 млн. теңге; ауыл - 5,4 млн. теңге

Көлік инфрақұрылымын дамыту және жұмыс істеуін қамтамасыз ету 2 719,4 млн. теңге, соның ішінде: қала жолдары – 2 698,4 млн. теңге, ауыл жолдары – 21,0 млн. теңге

Әлеуметтік маңызы бар қалалық (ауылдық), қала маңындағы және ауданішілік қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдарын субсидиялау, 454,8 млн. теңге

Кентiшiлiк (қалаiшiлiк), қала маңындағы ауданiшiлiк қоғамдық жолаушылар тасымалдарын ұйымдастыру 305,0 млн. теңге. Көшелер мен жолдарды, тротуарларды күрделі және орташа жөндеу, 185,6 млн.теңге, соның ішінде: қала– 170,0 млн. теңге; ауыл -15,6 млн. теңге;

2018 жылы қаланың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына арналған бюджет шығыстары

Жерлеу орындарын күтіп ұстау және туыстары жоқ адамдарды жерлеу, олардың санитариясын қамтамасыз ету 262,6 млн.теңге, соның ішінде: орамішілік аумақтарды және жалпы пайдаланымдағы жерлерді санитарлық тазарту, зираттарды ұстау, туысы жоқ адамдарды және дене бөліктерін жерлеу, Пахомов зиратында қоршаулар орнату

Елді мекендерді абаттандыру және көгалдандыру 2 460,2 млн. теңге, соның ішінде: жасыл көшеттерді күту, газондар, гүлзарлар орнату, с.і . оқушыларды, студенттерді тарту; орамішілік аумақтарды абаттандыру және жөндеу; қоғамдық көлік аялдамаларын жайластыру; су бұрқақтарды ұстау және ағымдағы жөндеу; ағаштарды санитарлық шабу, кесу, өңдеу және емдеу; тұрғын үйлерге іргелес аумақтарды абаттандыруға ЖСҚ әзірлеу

- Павлодар қаласының Айманов көшесі, 29 бойындағы т.ү. бастап Лесозавод кентінің Арғынбаев көшесіне дейі н Центральная көшесі бойындағы д-1000 мм кәріз коллекторын (санация тәсілі) қайта жаңарту; - Қаз.Правда көшесінен Ломов көшесіне дейін Ворушин көшесі бойындағы д=800 мм шаруашылық-ауыз судың су құбырын қайта жаңарту (түзету); - Толстой көшесінен Мир көшесіне дейін 1 Май көшесі бойындағы д=500 мм шаруашылық-ауыз судың магистральдық су құбырын қайта жаңарту (түзету); - Ломов көшесі, 179 тұрғын үйдің алдындағы ВК бастап Ломов көшесі, 164/1 дүкенінің алдындағы ВК дейін Ворушин көшесі бойындағы диаметрі 800 мм шаруашылық-ауыз судың су құбырын қайта жаңарту; - «Павлодар қаласының Айманов көшесі, 29 бойындағы т.ү. бастап Лесозавод кентінің Арғынбаев көшесіне дейі н Центральная көшесі бойындағы д-1000 мм кәріз коллекторын (санация тәсілі) қайта жаңарту» жобасына мемлекеттік сараптама жүргізу.

Коммуналдық ш а ру а ш ы л ы ғ ы н дамыту– 7,2 млн. теңге, соның ішінде: - Абай көшесі бойындағы ЖК 336/16-ТК1 жылу желісін қайта жаңарту (ұзындығы 17 м жылу желі сі н төсеу).

Қаланы және елді мекендерді абаттандыруды дамыту – 139,8,0 млн. теңге, соның ішінде: - Павлодар қаласында Орталық мәдениет және демалыс саябағының аумағында абаттандырумен объектілер салу және қайта жаңарту.

ТҮКШ және құрылыс саласында бюджет есебінен іске асырылатын 2018 жылғы инвестициялық жобалар Мемлекеттік органдардың объектілерін дамыту – 18,0 млн. теңге, соның ішінде: Мойылды ауылының әкімдік ғимаратын салу

Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту объектілерін салу және реконструкциялау – 137,6 млн. теңге, соның ішінде: Павлодар қаласында Кутузов көшесі, 42/9 бойындағы балабақша ғимаратын қайта жаңарту; Ж.Мұса көшесі бойындағы 320 орынға арналған балабақшаны қайта жаңарту, Кутузов көшесі, 42/9 бойындағы 100 орынға арналған балабақшаны қайта жаңарту, Лермонтов Көшесі, 99 бойындағы 280 орынға арналған балабақшаны қайта жаңарту үшін жұмыс жобаны мемлекеттік сараптамадан өткізу.

Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру объектілерін салу және реконструкциялау – 6,2 млн. теңге, соның ішінде: - «Сарыарқа» шағын ауданында 600 орынға арналған мектеп салуға, Жетекші ауылында 100 орындық шағынорталығымен қоса 300 орынға арналған мектеп салуға, Затон шағын ауданында 350 орынға арналған мектеп салуға ЖСҚ мемлекеттік сараптамадан өткізу.

Ауылшаруашылық объектілерін дамыту – 13,0 млн.теңге, соның ішінде: - Жетекші ауылында мал қорымын салу үшін жұмыс жобаны мемлекеттік сараптамадан өткізу; - Жетекші ауылында, Ленин кентінде, Байдала ауылында, Мойылды ауылында, Павлодар ауылында ветеринарлық пунктерді салу (жергілікті бюджеттен нысаналы трансферттерді толық пайдалану)

Ауылдық елді мекендерде сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамыту - 920,2 млн. тенге, соның ішінде: - Ленин кенті нде сумен жабдықтау желілерін салу; - Ленин кенті нде булан-дырғышәуіттер салу.

Павлодар қаласының тұрғын үй құрылысы 2018 жылы тұрғын үйді жобалауға және (немесе) салуға жоғары тұрған бюджеттерден 4 968,9 млн. теңге сомасында трансферттер мен кредиттер бөлінді мың теңге

ТҮКШ бойынша іс-шаралар Елді мекендердегі көшелерді жарықтандыру 385,8 млн.теңге, соның ішінде: - қаланың сыртқы жарықтандыру желілерін пайдалану және ағымдағы жөндеу; - коммуналдық меншік объектілеріне электр энергиясын жеткізу; - қаланы жарықпен ресімдеу және жаңажылдық иллюминация

Сумен жабдықтау және су бұру объектілерін дамыту – 2 538,6 млн.теңге, соның ішінде: - 28 КСС реттелетін жиілікті жетегін қолданумен шаруашылық-ауыз су құбырының көтергіш сорғы стансасының сорғы құрал-жабдығын қайта жаңарту; - КК23-1-КК23-60 бастап траншеясыз тәсі лмен (санация тәсі лі ) (ұзындығы 5368,5 м Киров көшесінен Центральная көшесі, 14 бойындағы ғимаратқа дейін Короленко көш.-Лермонтов көш. бойында - Набережная көш. бойында – Айманов көш.бойында - Ермаков көш.бойында) D 1500 мм. (Киров көшесінен ГОС-қа дейін Короленко көш. – Лермонтов көш. бойында – Набережная көш. бойында) кәріз коллекторын қайта жаңарту; - Траншеясыз тәсілмен (санация тәсілі) (КК23-60-КК23-109 бастап) (ұзындығы 5 217,5 м Центральная көшесі, 14 бойындағы ғимараттан бастап ГОС-қа дейін Ермаков көш.бойында) D 1500 мм. (Киров көшесі нен ГОС-қа дейі н Короленко көш. – Лермонтов көш. бойында – Набережная көш. бойында) кәріз коллекторын қайта жаңарту

Сумен жабдықтау және су бұру жүйесінің жұмыс істеуі, коммуналдық меншіктегі жылу желілерін пайдалануға беруді ұйымдастыру 110,8 млн. теңге, соның ішінде: сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін, коммуналдық меншіктегі жылу желісін ұстау және ағымдағы жөндеу

Елді мекендердегі жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету 160,7 млн.теңге, соның ішінде: - бағдаршам объектілерін (110 дана) ұстау және ағымдағы жөндеу; қала жолдарының жүретін бөлігін белгілеу; - жасанды жол кедір-бұдырлылығын орналастыру және ағымдағы жөндеу.

Бюджет тапшылығы (профициті) кірістер және шығындар, таза бюджеттік кредиттеу және қаржы активтерімен операциялар бойынша сальдо арасындағы айырмаға тең. Теріс белгімен алынған шама - бюджет тапшылығы, оң белгімен алынғаны бюджет профициті болып табылады.

Атауы

2018 жыл

Бюджет тапшылығы (профициті)

-2 331 298,00

Бюджет тапшылығын қаржыландыру 2 331 298,00 (профицитін пайдалану)

Павлодар қаласы бюджетінің атқарылуы туралы 2017 жылғы есеп млрд. теңге


18

қаулы

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

ЖОБА

49.

Павлодар қаласында мүгедектер үшін жұмыс орындарының квотасын белгілеу туралы

50. 51. 52.

Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 13 сәуірдегі «Қазақстан Республикасында мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» Заңының 31-бабы 1) тармақшасына, Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі «Халықты жұмыспен қамту туралы» Заңының 9-бабы 6) тармақшасына, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2016 жылғы 13 маусымдағы № 498 бұйрығымен бекітілген Мүгедектер үшін жұмыс орындарын квоталау қағидаларына сәйкес, мүгедектерді жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету мақсатында, Павлодар қаласының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. Мүгедектер үшiн жұмыс орындарының квотасы ауыр жұмыстарды, еңбек жағдайлары зиянды, қауіпті жұмыстардағы жұмыс орындарын есептемегенде, жұмыскерлердің мынадай тізімдік саны бар Павлодар қаласының ұйымдарында: елуден жүз адамға дейін - жұмыскерлердің тізімдік санының екі пайызы мөлшерінде; жүз бірден екі жүз елу адамға дейін - жұмыскерлердің тізімдік санының үш пайызы мөлшерінде; екі жүз елу бірден артық адам - жұмыскерлердің тізімдік санының төрт пайызы мөлшерінде қосымшаға сәйкес белгіленсін. 2. Павлодар қаласы әкімдігінің 2016 жылғы 29 желтоқсандағы «Павлодар қаласының ұйымдарына мүгедектер үшін жұмыс орындарының квотасын белгілеу туралы» № 1418/35 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5344 болып тіркелген, 2017 жылғы 18 қаңтарда Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкінде жарияланған) күші жойылды деп танылсын. 3...Осы қаулының орындалуын бақылау қала әкімінің орынбасары С. Н. Мұқановқа жүктелсін. 4...Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Павлодар қаласының әкімі

Н.Әшімбетов.

Павлодар қаласы әкiмдiгiнiң 2018 жылғы «__» __________ № ____ қаулысына қосымша

№ р/с

1 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46. 47. 48.

54. 55. 56. 57. 58. 59. 60. 61. 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70.

Павлодар қаласының ұйымдарында мүгедектер үшін жұмыс орындарының квотасы Ауыр жұмыстарды, еңбек жағдайлары зиянды, қауіпті жұмыстардағы Ұйымның атауы жұмыс орындарын есептемегенде жұмыскерлердің тізімдік саны, адам 2 3 «Гостиничный комплекс «ИРТЫШ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 164 «СТРОЙИНДУСТРИЯ» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 82 «Ертіс Медиа» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 121 Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының 718 шаруашылық жүргізу құқығындағы «Ғ. Сұлтанов атындағы Павлодар облыстық ауруханасы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы мәдениет, архивтер және құжаттама 114 басқармасының «Г. Н. Потанин атындағы Павлодар облыстық тарихи-өлкетану музейі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының 111 «Павлодар облыстық ЖИТС-тың алдын алу және күресу жөніндегі орталығы» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы білім беру басқармасының «Павлодар 123 көлік және коммуникациялар колледжі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы жұмыспен қамту және әлеуметтік 151 бағдарламалар бөлімінің «Халыққа әлеуметтік қызмет көрсету орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі Павлодар қаласындағы Ы. Алтынсарин атындағы гимназия – интернат мекемесі 130 «Павлодар облыстық мамандандырылған сәбилер үйі» мемлекеттік мекемесі 111 «Павлодар қаласының № 21 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі 141 «Павлодар қаласының № 29 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі 130 «Павлодар қаласының Мұхтар Әуезов атындағы № 42 жалпы орта білім беру 139 мектебі» мемлекеттік мекемесі «Павлодар қаласының № 26 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі 126 «Павлодартурист» акционерлік қоғамы 66 Павлодар облысы әкімі аппаратының «Офис – сервис» коммуналдық мемлекеттік 184,5 мекемесі «Фирма Стальной союз» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 60 «КФ КОТЭС» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 63 «A.S.K. MED» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 136 «СТИРОЛ» компаниясы жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 50 112 Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Павлодар облысының мемлекеттік архиві» коммуналдық мемлекеттік мекемесі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы білім беру басқармасының «Павлодар 70 құрылыс және коммуналдық шаруашылық колледжі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны 108 Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Шаңырақ» облыстық халық шығармашылығы және мәдени-сауық қызметі орталығы» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 53 ой-өрісі бұзылған балаларға арналған түзетулік үлгідегі № 39 балабақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 68 № 23 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 54 № 4 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 69 № 2 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 68 №126 сәбилер бақшасы - балалардың эстетикалық даму орталығы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 67 № 42 мектепке дейінгі гимназиясы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 70 № 104 сәбилер-бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 54 № 93 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 62 № 96 сәбилер бақшасы - «Радуга» үйлесі мді даму Орталығы» мемлекетті к қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 55 көру қабілеті бұзылған балаларға арналған мамандандырылған үлгідегі № 82 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 63 № 38 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Құрманғазы атындағы 95 №1 балалар музыка мектебі» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 51 № 19 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 64 № 116 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны «Павлодар қаласының № 30 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттiк мекемесі 77 Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының 157 шаруашылық жүргізу құқығындағы «Павлодар медициналық жоғары колледжі» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны «Павлодар қаласының № 19 жалпы орта бі лі м беру мектебі » мемлекеттiк мекемесі 123 «Павлодар қаласының № 17 жалпы орта білім беру саралап оқытатын бейіндік 136 мектебі» мемлекеттік мекемесі Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы мәдениет және ті лдерді дамыту бөлі мі ні ң 101 «Естай атындағы мәдениет сарайы» мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорны Павлодар облысының жұмыспен қамтуды үйлесті ру және әлеуметті к бағдарламалар 102 басқармасының «Тірек-қимыл аппараты бұзылған балаларды оңалтудың арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі «Кленовый лист» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 83 «Павлодар облысының жұмыспен қамтуды үйлесті ру және әлеуметті к бағдарламалар 95 басқармасының «Ардагерлер үйі» қарттар мен мүгедектерді оңалтудың облыстық арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы білім беру басқармасының «Павлодар 67 машина жасау колледжі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы дене тәрбиесі және спорт басқармасының 149 «Жоғары спорттық шеберлік мектебі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының 73 туберкулез жұқтырған балаларға арналған санаторлық үлгідегі № 22 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны

53.

71. 72. 73.

Квотаның көлемі (жұмыскерлердің тізімдік санынан), %

Мүгедектер үшін жұмыс орындарының саны, адам

4 3 2 3 4

5 5 1 3 28

3

3

74. 75. 76. 77. 78. 79. 80. 81. 82. 83. 84. 85.

3

3

86.

3

3

87.

3

4

88.

3 3 3 3 3

4 3 4 4 4

89. 90.

3 2 3

4 1 5

92.

2 2 3 2 3

1 1 4 1 3

94. 95.

2

1

3

3

91.

93.

96. 97. 98. 99. 100. 101. 102. 103. 104. 105. 106. 107. 108. 109. 110.

2

1

2

1

2

1

2

1

2

1

2

1

2

1

2

1

2

1

2

1

2

1

2

2

2

1

2

1

2 3

1 4

3 3

3 4

3

3

3

3

2 2

1 2

2

1

3

4

135.

2

1

136.

111. 112. 113. 114. 115. 116. 117. 118. 119. 120. 121. 122. 123. 124. 125. 126. 127. 128. 129. 130. 131. 132. 133. 134.

137.

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының №28 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны «ДОМ ПЕЧАТИ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Павлодар қаласының № 43 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамының Павлодар облысы бойынша филиалы - «Әлеуметтік төлемдерді ведомствоаралық есептеу орталығы» департаменті Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 49 санаторлық сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 32 сәбилер-бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар облысы әкі мді гі Павлодар облысы бі лі м беру басқармасының «М.М.Катаев атындағы Оқушылар сарайы» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы білім беру басқармасының «Павлодар қызмет көрсету саласы колледжі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны «Құрылыс-жоба сервис» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «КАУСТИК» Акционерлік қоғамы «Горкомхоз-Павлодар» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының «Павлодар қаласының № 4 емханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Павлодар облыстық балалар ауруханасы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Павлодар қаласының № 1 емханасы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны «СтеклоМир» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Областная стоматологическая поликлиника» медициналық мекеме Павлодар облысы әкі мді гі Павлодар облысы бі лі м беру басқармасының «Б.Ахметов атындағы Павлодар педагогикалық колледжі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының «Павлодар облыстық қан орталығы» коммуналдық мемлекетті к қазыналық кәсі порны «Павлодар қаласының № 5 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы, дене тәрбиесі және спорт басқармасының «Дәрігерлік-дене шынықтыру диспансері» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы білім беру басқармасының «Павлодар химия-механикалық колледжі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 21 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы білім беру бөлімінің «№ 2 балалар музыка мектебі» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкімдігі, Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Павлодар қаласының № 7 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 84 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 112 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны «Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы білім беру бөлімінің «Балалар-жасөспірімдер экология және туризм орталығы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 53 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны «Павлодар қаласының № 18 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттiк мекемесі «Павлодар қаласының № 1 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттiк мекемесі «Павлодар қаласының № 13 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттiк мекемесі «Павлодар қаласының № 7 жалпы орта білім беру бейіндік бейімдеуге мамандандырылған мектебі» мемлекеттiк мекемесі Павлодар қаласының «Дарынды балаларға арналған № 3 гимназиясы» мемлекеттiк мекемесі «Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Павлодар қаласының № 16 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 121 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 1 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкімдігі, Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Павлодар қаласының № 3 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкімдігі, Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Павлодар қаласының № 10 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы дене шынықтыру және спорт бөлімінің «№ 4 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Павлодар облыстық стоматологиялық емханасы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны «Павлодар қаласыны № 28 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттiк мекемесі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Иса Байзақов атындағы Павлодар облыстық филармониясы» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 111 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны «Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Павлодар қаласының № 51 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы білім беру басқармасының «Павлодар бизнес колледжі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны «Павлодар облысының автошаруашылығы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы дене шынықтыру және спорт бөлімінің «Спорттың балалар-жастар орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі «Колледж Инновационного Евразийского Университета» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Арна» Жарнама-Ақпараттық Агенттігі» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Павлодар қаласының № 2 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі «СЕВЕР» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы дене тәрбиесі және спорт басқармасының «№ 2 олимпиадалық резервтің мамандандырылған балалар-жасөспірімдер мектебі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны «Павлодар қаласы әкімдігі Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Павлодар қаласының № 122 мектепке дейінгі гимназиясы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны «КазПрофБезопасность» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «ГСУ «Курылыс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Автогаз Трэйд» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Қалалық стоматологиялық емханасы» медициналық мекеме «КРЕНДЕЛЬ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ДК Пархоменко З. А. «Ертіс» Футбол клубы» Қоғамдық қоры «Завод стальных конструкций» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 72 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорыны «Павлодар қаласының № 40 жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі «Павлодар қаласының № 32 жалпы негізгі білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі «Павлодар қаласының Кенжекөл жалпы орта білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі «Жана Роса» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «ПАВЛОДАРЭНЕРГО» акционерлік қоғамы «РУБИКОМ» кәсіпорын жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Инновациялық Еуразия университеті» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «ХОЛДИНГ-ТРАНСС-ПАВЛОДАР» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргі зу құқығындағы «№ 1 Павлодар қалалық ауруханасы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Павлодар қаласының № 2 емханасы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорын Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Павлодар қаласының № 3 емханасы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі, Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Павлодар облыстық наркологиялық диспансері» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны «Строительно-монтажная фирма «Мехколонна № 59» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Единый расчетный центр г. Павлодара» Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Бип-Ойл» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «Павлодаргидрогеология» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі «АЛЬЯНС-КОМПАНИ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасының «Жүсіпбек Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкадрама театры» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны «Глория-фарм» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргі зу құқығындағы «№ 1 Павлодар облыстық перинаталдық орталығы» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны «Павлодар қаласының трамвай басқармасы» акционерлік қоғамы «Павлодар қаласының Жетекші орта жалпы білім беру мектебі» мемлекеттік мекемесі Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 52 арнайы балабақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар облысы әкімдігі Павлодар облысы дене тәрбиесі және спорт басқармасының «Футбол бойынша «Ертіс» олимпиялық резервтің мамандандырылған балаларжасөспірімдер мектебі» коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Павлодар қаласы әкі мді гі Павлодар қаласы бі лі м беру бөлі мі ні ң «Павлодар қаласының № 54 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны Павлодар қаласы әкімдігі, Павлодар қаласы бі лім беру бөлімінің «Павлодар қаласының № 5 сәбилер бақшасы» мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны «ДСК ТемірТас» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі

62

2

1

66 114 200

2 3 3

1 3 6

60

2

1

52

2

1

136

3

4

54

2

1

81 75 213 412

2 2 3 4

1 1 6 16

703

4

28

406

4

16

98 50 151

2 2 3

2 1 4

161,75

3

4

123 83

3 2

4 1

83

2

1

59

2

1

63

2

1

74

2

1

78

2

1

66

2

1

61

2

1

64

2

1

90 86 75 75

2 2 2 2

1 1 1 1

79

2

1

67

2

1

68

2

1

50

2

1

64

2

1

70

2

1

83

2

1

91

2

1

80 257

2 4

1 10

63

2

1

64

2

1

100

2

2

73 138

2 3

1 4

177

3

5

64 106 64 87

2 3 2 2

1 3 1 1

50

2

1

53 250 75 95 283 230 105 126 58

2 3 2 2 4 3 3 3 2

1 7 1 2 11 7 3 3 1

151 53 152 63 455 930 327 50 1050

3 2 3 2 4 4 4 2 4

4 1 4 1 18 37 13 1 42

374

4

15

349

4

14

290

4

11

120 174 165 100 155 151

3 3 3 2 3 3

3 5 5 2 5 4

85 287

2 4

1 11

618 69 50

4 2 2

24 1 1

142

3

4

75

2

1

71

2

1

145

3

4


ЖАРНАМА

САРЫАРҚА САМАЛЫ

Бұқаралық ақпарат құралдары өкілдері үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет қалыптастыру тақырыбындағы үздік журналистік жұмыстарға байқау туралы

ЕРЕЖЕ 1. Жалпы ережелер 1. Бұқаралық ақпарат құралдары (бұдан әрі – БАҚ) өкілдері, блогерлер үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыбындағы үздік журналистік жұмыстарға байқау (бұдан әрі – Байқау) мемлекеттік қызметтің имиджін қалыптастыру, халықтың сандық сауаттылығын арттыру, қоғамда сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілікті көрсететін құндылықтар жүйесін сақтау және нығайту мақсатында жүргізіледі.

2. Жеңімпаздарды айқындау Байқау комиссиясының шешімімен жүзеге асырылады. Комиссияның құрамына Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің (ары қарай – Агенттік), басқа да мемлекеттік органдардың және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері кіреді. 2. Байқауға қатысу шарттары 3. Байқауға қатысуға республикалық және жергілікті деңгейдегі барлық БАҚ журналистері, блогерлер шақырылады. 4. Конкурсқа қатысу үшін мемлекеттік қызметтің имиджін қалыптастыруға, халықтың сандық сауаттылығын арттыруға, сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілікті көрсететін құндылықтар жүйесін сақтау мен нығайтуға бағытталған материалдар (бағдарламалар, деректі фильмдер, студиялық жазбалар, мақалалар, сұхбаттар, лауазымдар) қабылданады. 2018 жылғы 1 қаңтардан 19 маусымға дейін жарияланған немесе эфирге шыққан материалдар, сондай-ақ жарияланымдар мен бағдарламалар циклдері қабылданады. 5. Байқауға ұсынылатын жұмыстардың саны шектелмейді. 6. Байқау тақырыбына сәйкес емес және талаптарға сай келмейтін материалдар, ұсыну мерзімі аяқталғаннан кейін келіп түскен жұмыстар Байқауға жіберілмейді. Байқауға ұсынылған материалдар қайтарылып берілмейді. 3. Байқаудың өту кезеңдері 7. Байқау туралы хабарландыру. Республикалық және жергілікті БАҚ-та мемлекеттік және орыс тілдерінде Байқауды

өткізу туралы хабарландыру және оған қатысу шарттары жарияланады. 8. Байқау материалдарын қабылдау. Жарияланымдар түпнұсқа немесе материалдардың ксерокөшірмесі түрінде (басылымның атауы, күні және автормен байланыс жасау мәліметтері толық көрсетіле отырып) ұсынылуы тиіс. Дыбыстық-визуалды жұмыстар эфирлік анықтамамен бірге телевизиялық бағдарламаның көшірмесі түрінде (cd/dvd дискілерінде, flash-тасымалдаушыларында және сілтемелерінде) ұсынылуы тиіс. Ақпараттық агенттіктердің журналистері жарияланған материалдардың көшірмесін интернет-сайтта орналастырылғанын растап жолдауы қажет. Материалдар мемлекеттік немесе орыс тілдерінде қабылданады. Байқауға материалдарды қабылдаудың соңғы күні – ағымдағы жылғы 19 маусым. Ұсынылатын материалдарға мыналар қоса беріледі: журналист туралы қысқаша өмірбаяндық ақпарат, 3х4 мөлшеріндегі фотосуреті, ақпараттық материалдар тізімі. Байқау материалдары Министрліктің мекенжайына 2018 жылғы 19 маусымға дейін келіп түседі. 9. Байқау материалдарын қарау. Байқау материалдарын қарауды материалдарды қабылдау аяқталғаннан кейін байқау комиссиясы жүзеге асырады. Байқау комиссиясы ұсынылған материалдарды келесі шарттар бойынша қарайды: 1) көрсетілген тақырыпқа сәйкестігі; 2) мәселені талдаудың тереңдігі және оның сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыруға әсері; 3) мазмұндау стилі; 4) авторлық тұжырымдаманың дербестігі. 10. Қорытындылау. Жеңімпаздарды жариялау келесі номинациялар бойынша бірінші, екінші, үшінші орын алған үздік жұмыстарды анықтайтын Байқауды жалпы қорытындылау аясында іске асырылады: 1) Үздік телевизиялық жұмыс; 2) Үздік баспа жарияланымы; 3) Үздік интернет жарияланымы. 5. Байланыс ақпараты. 140018, Павлодар қаласы, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі, Жеңіс алаңы, 5А, 4-қабат, 413-кабинет, тел. +7 (7182) 20-85-72, ұялы: +77477611077, эл.пошта: ddgspk.pvl@mail.ru

Құрметті оқырмандар! «Найзатас» әдеби-көркем және қоғамдық-саяси журналына 2018 жылдың екінші жартыжылдығына жазылу науқаны жүргізілуде Жазылу мерзімі

6 ай

«Қазпошта» АҚ –ның бөлімшесі арқылы жазылу Индексі 67276 қала ауыл 2 997,90 3 010,80 теңге теңге

«Alash Press» ЖШС–нің Редакцияда бөлімшелері арқылы ресімделу және жазылу алу мен жазылу Павлодар қ.

Павлодар қ

2 997 теңге

2 733 теңге

Үйге немесе жұмыс орнына дейін жеткізілумен «Найзатас» журналына кез келген пошта бөлімшесінде, пошта қызметкері арқылы немесе Павлодар қ-сы, Ак.Сәтбаев к-сі, 50 (тел. 32-40-37) мекенжайы бойынша орналасқан «Қазпошта» ғимаратында, Академик Марғұлан к-сі, 142 мекенжайы бойынша орналасқан «Alash Press» ЖШС-де (тел. 61-63-18) жазыла аласыз. Одан басқа, баламалы жазылу арқылы Астана к-сі, 143 мекенжайы бойынша ресімдеп, тікелей редакциядан алуға болады, 66-15-41.

Жеңіл автокөліктер сатып аламын.

Құрметті қала тұрғындары мен қонақтары! Сіздерді қалалық мәдениет және демалыс бағында өтетін «Бір шаңырақ астында» атты жазғы фестивальді тамашалауға шақырамыз. - 16 маусымда сағат 12.00-де «Дала өлкесі казактарының одағы» ҚБ мәдениеті күніне арналған мерекелік бағдарламасы; - 17 маусымда сағат 12.00-де «Қазақстан корейлері қауымдастығы» қоғамдық бірлестігі облыстық филиалының бағдарламасы - Корей мәдениеті күніне арналған концерттік бағдарламасы өтеді.

66-15-40 ÆÀÐÍÀÌÀ 66-15-42 Кеңсеге құжаттарды толтыруға, телефон қоңырауларын қабылдауға сауда қызметкерлері қажет. Тел.: 87770559324, 87476091036. Кеңсеге экономикалық, педагогикалық және медициналық білімі бар қызметкерлер қажет. Тел.: 87476091036, 87770559324. Қызметкерлер қажет. Телефон қоңырауларын қабылдау, құжаттарды толтыру. Тел.: 87476091036, 87770559324. Сатушы-кеңес берушілер талап етіледі, тауар бойынша кеңес беру, телефон қоңырауларын қабылдау, құжаттама. Тел.: 87770559324, 87476091036. Жұмыс өті лі сі з диспетчер-оператор қажет. Кірі с 130000 тг. дейін. Төлемақы кешіктірілмейді. Тел.: 87770559324, 87476091036. Студенттерге арналған кеңседе қосымша жұмыс. Басшылыққа қызметкерлермен жұмыс жасау, көмектесу, құжаттаманы жүргізу. Тел.: 8-777-055-93-24.

Бижан (Бишау) Мұқатайқызын сағынышпен еске аламыз Елу төрт жыл отасқан серігім-ай, Қалдырып кеттің мені, керігім-ай. Зарықтым ғой, өзіңді көре алмай, Артыңа тастап мені кеткенің-ай. Қуарған жалғыз ағаштай жапандағы, Қасқырдай қақпанға түскен апандағы. Ақыл-естен айырылып сені іздеп, Артыңда қала бердім жылай-жылай. Талай жылдар өмір сүрдім өзіңменен, Қас қағым өте шықты өмір деген. Қала бердім артыңда жалғызсырап, Селдетіп сорам ағып соқыр көзден. Сексен жыл өмір сүрдің аз ба, көп пе, Бақытты қыла алмадым ақпа-төкпе. Сыңарынан айырылған аққу сынды, Қалдырдың-ау қартайғанда мені көпке. Өмірге келу бар да, кету де бар, Бауырына алды сені басқа әлем. Сұм ажал сені менен алып кетті, Мен үшін сен биігім, асқарым ең. Жаратушы Алла берсін орын панасынан, Тұрағың болсын жұмақ арасынан. Іздеп сені жүрермін мен мәңгілік, Ақша бұлт пен тұмандар арасынан. Руың бар Қаракесек, батыр Жарылғаптан, Мұқатай - әкең аты, Тәліп - атаң. Әке менен анадан ерте айрылып, Қу жетімек атандың бала жастан. Қош енді, қош бол мәңгі аяулы жар, Бір көруге сені енді болармыз зар. Бала-шағаң, ағайын, дос артта қалған, Бейнеңді асыл мәңгіге есте сақтар.

Бағасы: 100 000 теңгеге дейін. Тел.: 8-747-367-80-63

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

Еске алушы: жұбайы – Жансап Қасанұлы.

(661).

Марқұмның қайтыс болғанына қырық күн толуына байланысты 2018 жылдың 22 маусымы күні сағат 13.00-де Екібастұз қаласындағы Наурыз (673). мейрамханасында ас беріледі.

19

САРЫАРҚА САМАЛЫ

МЕНШІК ИЕСІ

«Павлодар облысы әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесі (Павлодар қаласы) «Ертіс Медиа» ЖШС, «Сарыарқа самалы» облыстық газеті Газет Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрлігінде тіркеліп, тіркеу туралы 30.09.2014 ж. №14562-Г куәлігі берілген.

Газет 1979 жылы «Құрмет белгісі» орденімен, 2014 жылы «Алтын жұлдыз» жалпыұлттық сыйлығымен марапатталды. ЖШС директоры Асқар ШӨМШЕКОВ Бас редактор Нұрбол ЖАЙЫҚБАЕВ Телефоны. 66-15-30

Нөмірге қол қойған Мұрат АЯҒАНОВ ЖШС-нің мекенжайы. Павлодар қаласы, Қ.Сұрағанов көшесі, 21-үй. Редакцияның мекенжайы. 140000, Павлодар қаласы, Астана көшесі, 143-үй. Теле/факс 66-15-30

Газеттің электронды поштасы: ssamaly29@gmail.com. Бас редактордың орынбасары 66-14-61. Жауапты хатшы 65-12-74. Әлеуметтік бөлім 66-14-63, 66-15-31, 66-15-32. Экономика, саясат 66-14-64, 66-15-28, 66-14-65. «Айналайын» 66-14-63. «Жас times» – 66-15-32.

Жарнама бөлімі: s_samaIy_reklama@maiI.ru 66-15-42, 66-15-40. Маркетинг және тарату бөлімі 66-15-41. Фототілші, корректорлар 65-12-74. Газеттің нөмірі «Сарыарқа самалының» компьютер oрталығында теріліп, беттелді. Газет аптасына үш рет шығады, апталық таралымы 16079 дана, бүгінгі көлемі 5 б.т. «Дом печати» ЖШС баспаханасында басылды. ҚР Павлодар қаласы, Астана көшесі, 143-үй. Газеттің сапалы басылуына баспахана жауап береді. Телефоны. 8 (7182) 61-80-26. Басылуға қол қойылған уақыты 17.00. Тапсырыс - 1228 Хаттар, қолжазбалар, фотографиялар мен суреттер рецензияланбайды және қайтарылмайды. Көлемі А4 (14 кегль) форматындағы 2 беттен асатын материалдар қабылданбайды. Редакция оқырмандардан түскен барлық хаттарды тегіс жариялауды және оларға жауап беруді міндетіне алмайды. Жарнамалық материалдардың мазмұнына жарнама берушілер жауап береді. Нөмірді әзірлеу барысында интернет ресурстарынан алынған фотосуреттер де пайдаланылды. Авторлардың пікірлері редакция ұстанған көзқарасқа сәйкес келмеуі де мүмкін. «Сарыарқа самалында» жарияланған материалдарды көшіріп немесе өңдеп басу үшін редакцияның жазбаша рұқсаты алынып, газетке сілтеме жасалуы міндетті. Баспа индексі 65441.


20

14 маусым, бейсенбі, 2018 жыл

ИІРІМ

САРЫАРҚА САМАЛЫ АҚСАРАЙ

Қайса ата кесенесі

Тастағы өлең

«Рухани жаңғыру» бағдарламасы бойынша Павлодар облысының киелі орындары тізбесіне енген нысандардың қатарында Қайса ата кесенесі бар.

Атаның кесенесі Май ауданы, Ақшиман ауылында орналасқан. Ел арасында үлкен құрметке ие болған Қайса ата кім? Қайса Нұрғазыұлы 1888 жылы Май ауданында дүниеге келген. Арғы атасы Елқонды аруақты, ірі бақсы болған деседі. Қайса атаның бақсылық, емшілік қасиеті 49 жасқа толған шағында анықталған. Оның емшілік, көріпкелдік қасиеттері жайлы кезінде кең тараған. Оған әр түрлі мұқтаждықтары,

сырқаттары бар адамдар көмек сұрап үздіксіз көп келетін. Қасиетті Қайса ата өзі ні ң күші н тек игі лі к үші н ғана қолданған екен. Қайсаның елді таң қалдырған бір әрекеті қыстың күні сары аязда жалаңаяқ далаға шығып кететін болыпты. Бастапқыда жұрт бақсыны есінен ауысты деп ойлап, дәрігерлерге апарыпты. Бұл да атаның бойындағы ерекше бір қасиет болса керек.

Бақытжан АЛДИЯР

Бі рде бабалары Қайсаның түсі не ені п, аян беріпті. Осыдан кейін ата Байкөшен деген жердегі бабасының зиратына барып түнеп, түс төріп, бабасының батасын алыпты. Осыдан соң ол қара бақсылықтан гөрі сәуегейлік, емшілікке бейімділігін таныта бастаған. Ел арасындағы аңыз-әңгімеге сүйенсек,шаршап келе жатқан жолаушыны Қайса ата алыстан сезетін болған және дастарқан жайып, ас-су әзірлеуді отбасына алдын ала хабарлаған. Кей кездері тіпті ер баласын келе жатқан жолаушының алдынан шығарып, олардың шөлі н бассын деп суық сумен жіберетін болған деседі. Ел жадында қалған тағы бір оқиға, 1959 жылы Үлкен Ақжар ауылының тұрғыны Оралбек Байдәуіров деген азамат Күйгенқора деген жердегі қара малға машинамен жем апара жатып, жеңіл арбамен келе жатқан Қайса атаны қуып жетіп, озып кетеді. Асығып бара жатқан соң тоқтамай, ақсақалға сәлем бермей өтеді. Содан жүріп келе жатқан көлі ктен ақау шығып, тоқтап қалады. Жүргі зуші көлі гі н жөндей алмай, әуреге түсіп жатқан кезде Қайса ата да жетеді. Оралбек ақсақалға сәлем беріп, тоқтамай өтіп кеткеніне кешірім сұрап, босатуын өтінеді. Қайсекең «Жарайды, бара ғой» - деген екен. Оралбек көлігіне отырып, от алғызғанда дүр етіп істеп кетіпті. Міне, осындай қасиеті болған Қайса атамыздың көпшілікке шарапаты тиген, қаншама адамдарды дертінен сауықтырып, елдің құрметіне бөленген. Атаның кесенесі қасиетті орынға айналды.

Сая МОЛДАЙЫП.

«Сары кубок» кімге бұйырады? Ұйқысыз түндер, қызу пікірталас, бап пен бақтың бәсекесі... Мұның бәрі бір ай бойы Ресейде өтетін футболдан Әлем чемпионатына қатысты болмақ. Төрткіл дүниенің кіл мықтылары төрт жылда бір келетін жарыста өзара бақ сынайды. Жасыл алаңда қай елдің аяқдопшылары мемлекетінің мерейін асырмақ? Қандай болжамдар бар? Салмақтап көрелік. Осы жазда әлем жұртшылығының назары солтүстіктегі көршімізге ауады. Басты себеп - ФИФА-ның 21-інші Әлем чемпионаты. Айтулы доданы өткізу үшін 9 мемлекет - Австралия, Англия, Индонезия, Мексика, Ресей, АҚШ, Жапония, Португалия, Испания, Бельгия және Нидерланды таласқа түскен болатын. 2010 жылғы 2 желтоқсанда Цюрих қаласында соңғы шешім қабылданып, Ресей ресми түрде 2018 жылғы Әлем чемпионатының «қожайыны» атанды. Ресей Федерациясы төрт жылда бір рет келетін ірі жарысты алғаш рет қабылдамақ. 2018 жылғы Әлем Чемпионатының іріктеуі 31 құраманы анықтап берді. Ал 32-нші команда — Ресей турнирді қабылдайтын мемлекет болғандықтан, іріктеу кезеңіне қатыспай-ақ жолдамаға ие болды. Сөйті п, бүгі н үзді к командалар сынға түсетін турнир шымылдығын түреді. Сағат кешкі 21:00-де Мәскеудегі «Лужники» стадионында Ресей мен Сауд Арабиясының құрамалары жарысты бастайды. Финалдық ойын дәл осы аренада, 15 шілдеде өтеді деп күтілуде. Биылғы ойында 2014 жылғы чемпион Германия құрамасы жарыстың басты фавориттерінің бірі болып саналады. Сонымен қатар, Испания, Франция, Бразилия, Аргентина, Португалия, Бельгия, Англия құрамаларының биіктен көрінуге мол мүмкіндігі барын естен шығаруға болмайды. Әлем чемпионатының кубогын төбесіне көтеру әр футболшының арманы. Сондықтан аяқдоп шеберлерінің аянып қалмасы анық. Әсіресе, бір айлық футбол жарысында әлемнің үздік ойыншылары өз құрамаларын жеңіске жетелеріне сенім мол. Мәселен, Криштиану Роналду бастаған Еуропа чемпиондары – Португалия құрамасы енді Әлем чемпионы атанғылары келетіні айтпаса да

түсінікті. Жалпы, Роналдудың және португал құрамасының ойыны жаман емес. Бірақ мұндай мықты ойыншыларға тойтарыс беріп, қаймықпай қарсы тұратын басқа да шебер командалар жетерлік. Олардың сапында Месси бастаған Аргентина құрамасы, Испанияның капитаны Серхио Рамостың жі гі ттері және де әлемді к жұлдыз, техникасымен талайдың таңдайын қақтырған бразилиялық Неймар бар. Осы орайда «Селесао» құрамасы 6-ыншы рет Әлем чемпионы атануды қалайтындарын анық ұқтырды. Әлемнің үздік бапкерлері төрткіл дүниенің түкпір-түкпіріндегі футбол жанкүйерлері көз тігетін жарысқа қатысты болжамдарымен бөлісіп жатыр. Ағылшындық «Манчестер Юнайтедтің» бапкері Жозе Моуриньоның болжамына сүйенсек, Әлем чемпионатын Бразилия немесе Испания құрамасы жеңіп алады. Десе де, Германия құрамасының да мүмкі нді ктері зор екені н атап өтті. Ал букмекерлік кеңселердің коэффиценттеріне көз жүгіртсек, Германия құрамасы мен Бразилия бұл тізімде көш бастап тұр. Айта кетелік, Әлем чемпионатының тарихында барлығы 8 құрама Әлем чемпионы атағын жеңіп алды. Оның ішінде ең көп чемпион атанған Бразилия құрамасы - 5 рет. Италия мен Германия 4 рет, Аргентина мен Уругвай 2 рет мықтылығын дәлелдеді. Сонымен қатар, Англия, Франция, Испания құрамалары бір-бір реттен талайға арман болған кубокты иеленген. Ал қазақстандық футболшыларға мұндай бақыт қашан бұйырар екен? Өкінішке қарай, біздің ұлттық құрама көрші Ресейдегі ойынға бармайды. Отандастарымыз Әлем чемпионатының іріктеу кезеңі ойындарынан суырылып шыға алмады. «Е» тобында болған аяқдопшыларымыз Армения, Черно-

гория, Польша, Дания, Румыния сынды ойыны орташа құрамаларды жеңе алмай, 10 кездесу қорытындысы бойынша бар болғаны 3 ұпай жинап, көштің соңында қалып қойды. Осы жылдың наурыз айында Ұлттық құраманың бас бапкері болып «Астана» клубын жаттықтырған болгариялық Станимир Стойлов тағайындалды. 2014 жылдан бастап елордалық клубта қызмет еткен жаттықтырушы 4 мәрте Қазақстан біріншілігін, 1 рет кубок, 2 рет суперкубокты ұтқан болатын. Сонымен қатар, қазақ футболының тарихында тұңғыш рет «Астана» клубы чемпиондар лигасының топтық кезеңінде ойнап, алғашқы ұпайларына ие болған. Кейін елордалық клубпен Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне дейін жеткенін атап өту керек. Содан-ақ Станимир Стойлов еліміздегі футболдың дамуына сүбелі үлес қосқан бапкер деуге болады. Енді ол ұлттық құраманың тізгінінде өз шеберлігін дәлелдемек. Соңғы үш ойында бі зді ң жі гі ттер 2 рет жеңі п, 1 рет ұтылды. Жанкүйерлерді ң пі кі рі нше, ұлттық құраманың ойыны жүйеленіп, көз қуантуда. Бұл ретте болгариялық маман елдің намысын қорғауда жас ойыншыларға үміт артып отыр. Отандық спорт журналистикасының майталмандары Несіп Жүнісбай, Амангелді Сейітхан бұл бапкердің жұмысына үлкен сеніммен қарап, жақсы нәтиже күтуге болатынын жиі айтады. Сөйті п, төрткі л дүние көз ті ккен Әлем чемпионаты тартысты ойындарға, әдемі соғылған голдарға, үздік ойыншылардың шеберлігіне толы болады деген үміттеміз. Футбол мейрамын жіберіп алмаңыз, ағайын!

Елдар АНАРБЕКОВ, С.Торайғыров атындағы ПМУ студенті.

Тас көшелер. Тас тұлғалар. Тас үйлер, Тас үйлерге тағдырларын тасиды ел. Тас қаланың тасасында қап қойған, Тастай берік қайран көңілім, жаси бер. Тас қаланың төріндегі тас қамал, Тас қамалда отырады қасқалар. Тас тұлғаға толы сол бір қамалды, Тастай қашқам, қалмаған соң басқа амал. Тас-талқан ғып мақсатын һәм мұратын, Тас қалада теңселіп жүр бір ақын. Тәспісінен жаңылысқан дүние, Тастан жұмыр жырына елтіп тұратын. Тас тағдырын талақ еткен жас арай, Тас бағанды құшақтайды мас ағай. Тасқа сен де таңыларсың дегендей, Тас тұғырдан телміреді тас Абай. Тасқа айналу шығар, бәлкім, сыбағам, Тасқа айнала алмай-ақ жүр бір ағам. Тасқа соққан маңдайды аяп сонан соң, Тастай суық сіміремін сырадан. Тасқа тастап мінезімді шынылау, Тасып-толып мәз болады қу мынау. Тас бағанды құшақтайды мас ағай, Ол да маған қарағанда ұлылау… Беу... Тасты жарып өскен гүлдей жырым-ау… 2004 жыл. Алматы. БІР АЙТАР Ахмет ТОҚТАБАЙ,

этнограф:

Пайдаң тисін Қытайда орта бизнеспен айналысатын бі р қазақ азаматы ұзындығы 1 шақырым 111 метр қазы жасап, Гиннес кітабына енгізді. Малабек Көпжасарұлы деген 35 жастағы жігіт тұқымы құрып бара жатқан төбет итті өсірумен айналысуда. Сол азаматтың демеушілігінің арқасында дүниежүзіндегі ең ірі иттердің төрт жүздей түрі болса, соның оныншы орнында біздің қазақ төбеттері тұр. Бір таңқаларлығы, қытай жерінде қазақтардың қаңғырып қайыр сұрағанын көрмейсің. Ол жақтағы қандастарымыз өте намысшыл келеді. Еш туысы жоқ, үйсіз қалған дуана адамды бі р кәсі пкер жі гі т асырап отырғанын өз көзіммен көрдім. Осындай игілікті іс атқарып жүрген азаматтар сол баяғының байларының дәстүрін жалғастырып келе жатыр деуге болады. Біздің қоғам бай мен кедей деген екі топқа бөлініп кетті. Біреулердің аузынан ақ май ағып, шалқып отырады, ал екіншілері үйсіз, күйсіз ештеңеге жарымай өмір сүруде... Елімізде Өзбекстаннан, Қытайдан, Қарақалпақстаннан келіп нәпақасын тауып жүргендер жетіп артылады. Солардың орнына ауыл мен қалаларда жұмыссыз жүрген өзіміздің қаракөздерді шақырғаны дұрыс емес пе?! Қазақ «Бай болсаң, халқыңа пайдаң тисін, батыр болсаң, найзаңның ұшы жауға тисін» дегенді тегін айтпаған. Қазіргі дәулетті адамдар байлығын өзінің бас пайдасы үшін ғана жұмсайды. Бірімен бірі жарысып той жасайды да шетелден әншілер, шоумендер шақырады. Демалу үшін де басқа елдерге кетеді. Сол қаражатты өзгелерге шашқанша өз еліміздегі мұқтаж жандарға үлестіріп берсе, қайырлы болар еді. Өкінішке қарай, біздегі байлардың көпшілігінің ішкі мәдениеті әлі қалыптаспаған секілді.

14 маусым, 2018 жыл №67 (15238)  
14 маусым, 2018 жыл №67 (15238)  
Advertisement