Issuu on Google+

ЕТЖЕҢДІ

Тәуелсіздік – тәу етер жалғыз киең!

Ñ

àðûàðêà

ПАВЛОДАР ОБЛЫСТЫҚ ГАЗЕТІ www.saryarka-samaly.kz

1929 ЖЫЛҒЫ 15 АҚПАННАН ШЫҒАДЫ

12

желтоқсан, бейсенбі 2013 жыл №143 (14578)

ñàìàëû

Сүбелi сөз Дүниеде тәуелсіз Қазақ елі бар. Әлемде егемен Қазақстан бар.

***

Тәуелсіздіктің қайта оралғаны — біздің ата-бабаларымыздың санғасырлық азаттық күресінің заңды өтеуі. Жаратқан Иенің жасаған әділдігі. Ата-бабаларымыздың осыншама байтақ жерді ақ найзаның ұшымен, ақ білектің күшімен қорғап қалғанының арқасы.

***

Бойында қаны бар, намысы бар әрбір азамат: «Енді тәуелсіздікті қалай кемелдендіреміз, елдің көсегесін қайтсек көгертеміз?!» деп ой-санасын қамшылауы керек.

***

Енді біздің ел атқа қонады: дүйім дүниенің қандай дүбірлі додасына да тайсалмай түсіп, кім-кіммен де жалтақсыз жарысатын болады.

***

Халық кешпейтін бір-ақ нәрсе бар: елдің қолына зарықтырып келіп қонған бақыт құсынан — Тәуелсіздіктен айырылуды кешпейді. Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ, Қазақстан Республикасының Президенті.

ныњ» «Сарыарќа самжаолы басы жыл жабар

Нөмірділңы:

нақы

Тәуелсіздік үшін күрес Тәуелсіздік алғаннан кейін басталады!


2

АЌПАРАТ

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Мїлтіксіз

ДОДА

Шахмат бјсекесі басталды

орындалсын! Облыс басшысы Ерлан Арын «Жўмыспен ќамтудыѕ жол картасы-2020» баєдарламасын іске асыру барысы туралы ќалалар мен аудандар јкімдерініѕ есебін тыѕдады.

Бїгінде аталмыш баєдарлама жўмыссыздыќпен кїрестіѕ негізгі тетігіне айналєан. Баєдарламаныѕ бірнеше баєыты бар. Бірінде еѕбек нарыєында сўранысќа ие ќажетті мамандар даярлау кґзделсе, енді бірінде ауылдаєы кјсіпкерлікті ширату маќсаты белгіленген. Ґкінішке ќарай, баєдарламаны орындау барысында кемшіліктерге жол берілуде. Осы мјселені ќатаѕ сынєа алєан облыс јкімі Павлодар

www.saryarka-samaly.kz

ќаласы мен Май ауданыныѕ јкімдеріне, Павлодар ќаласы кјсіпкерлік бґлімініѕ басшысы А.Жїкішевке, Май ауданы жўмыспен ќамту жјне јлеуметтік баєдарламалар бґлімініѕ басшысы Е.Нўралинге тјртіптік жаза ќолдануды тапсырды. Жиынды тїйіндей келе, облыс јкімі Елбасы тапсырмасы кідіріссіз јрі сапалы орындалуы ќажет екендігін атап ґтті.

Павлодар ќаласында Тјуелсіздік кїніне арналєан шахматтан «PAVLODAR-OPEN» облыстыќ чемпионатыныѕ салтанатты ашылу рјсімі ґтті. Облыстыќ дене тјрбиесі жјне спорт басќармасы мен облыстыќ шахмат федерациясы ўйымдастырєан Павлодар облыстыќ чемпионаты осымен 8-ші рет ґткізілуде. Алєаш рет біріншілік 2006 жылы ќолєа алынєан. Жыл ґткен сайын чемпионаттыѕ деѕгейі биіктей тїскен. Биылєы жылы Ресей,

Украина, Беларусь, Тїркия жјне Ќазаќстанныѕ 107 шахматшысы «ќолдарын ысќылап» келген. Олардыѕ ішінде 16 гроссмейстер бар. Олар аќќаралы шахмат таќтасында шеберлік кґрсетіп, ґзара мыќтыларды аныќтайды. Жеѕімпаздардыѕ есімі 10 кезеѕніѕ ќорытыныдысында

белгілі болмаќ. Бірінші орынєа 450 мыѕ теѕге, екінші орынєа 300 мыѕ теѕге болса, їшінші орынєа 200 мыѕ теѕге тігілген. Чемпионат 19 желтоќсанєа дейін жалєасады. Ґз тілшіміз.

БРИФИНГ

ҐРКЕНИЕТ АЛАЅЫ

Жол аќысы єылым ћјм мјдениет ґсе ме?

Жаћандану:

Жаѕа жыл басталысымен тауарлар мен ќызметтер баєасыныѕ шарыќтауы јдетке айналєалы ќашан?! Кеше облыс јкімініѕ ресми ґкілдігі ґткізген брифингте журналистердіѕ Павлодар ќаласыныѕ јкімі Оразгелді Ќайыргелдиновке жол жїру аќысыныѕ ґсу-ґспеуі турасында сауал тастауыныѕ себебі де сондыќтан. Сўраќќа облыс орталыєыныѕ басшысы «бўл мјселеде ќос тараптыѕ жаєдайы ќатар ескеріледі» деп ќысќа ќайырды. Дегенмен, јкімдікке тасымалдаушылар тарапынан тарифті кґтеру жґнінде ґтініш тїспегенін мјлім етті.

Бїгінгі жаћандану дјуірінде ўлттыќ болмысты ќайтсек саќтап ќаламыз? Єылым мен технология ќарыштаєан шаќта мјдениет пен тарихты дамытудыѕ жолдары ќандай? Їшінші мыѕжылдыќтаєы ќазаќстандыќ ќандай болуы тиіс? Міне, осы мјселелер кеше облыс орталыєында ґткен республикалыќ єылыми-тјжірибелік конференцияда јѕгіме арќауы болды.

Гїлжайна ТЇГЕЛБАЙ

Б

Јсемгїл ЌАБДУАХИТ «Їркер» ќоєамдыќ ќоры облыс јкімдігімен бірлесіп, «Єылым мен мјдениет. Їшінші мыѕжылдыќтыѕ трендтері» таќырыбында алќалы жиын ўйымдастырды. Шараєа облыс јкімі Ерлан Арын, Ќазаќстан халќы Ассамблеясыныѕ ґкілдері, єалымдар, мјдениет жјне ґнер ќайраткерлері ќатысты. Ќазаќстан Тјуелсіздігініѕ 22 жылдыєына арналєан конференция жўмысына «Назарбаев Орталыєыныѕ» мамандары, Астанадаєы Л.Гумилев атындаєы Еуразия Ўлттыќ университетініѕ єалымдары атсалысты. Шара барысында єалымдар мен зерттеушілер арасында еркін пікір алмасу алаѕы ўйымдастырылды. Ќатысушылар ХХІ єасырдаєы отандыќ єылым мен мјдениет, тўрєындардыѕ адамгершілік ќасиеттерін шыѕдауда мјдениет нысандарыныѕ рґлі секілді таќырыптарєа ой ќозєап, пікір алмасты. - Елбасы Нўрсўлтан Назарбаев «Ќазаќстан-2050» Стратегиясында бїгін адам баласы ґркениеттіѕ шарыќтау кезеѕіне жеткенін, јлемдік єылым, мјдениет кеѕістігінде ќазаќстандыќтардыѕ ґз їлесін айќындау керектігін атап ґтіп, осыны келер ўрпаќќа жеткізу мјселелеріне ерекше кґѕіл бґлді. Бїгінде єылыми салалардыѕ ґзі интеграцияєа ўшырауда. Биохимия, биофизика секілді жаѕа салалардыѕ негізі ќалануда. Біздегі мјдениет кґп жаєдайда шаралар мен концерттер деѕгейінен аса алмауда. Бўл «шеѕберден»

шыєуымыз керек. Мјдениет тїпкілікті бет-бейнесін саќтай отыра, бїгінгі заман кґшіне ілесуі ќажет. Сондыќтан да, єылым мен ґнердіѕ беталысын адам ойыныѕ айнасы деп ќарастыру - ґте орынды, - деді аймаќ басшысы Ерлан Арын конференцияныѕ пленарлыќ отырысында. Сондай-аќ, Ерлан Мўхтарўлы Павлодар облысыныѕ отандыќ тарих, єылым, мјдениет салаларын дамытуєа ќосар їлесі зор екенін атады. Бўєан соѕєы уаќытта аймаєымызда ќолєа алынєан ауќымды єылыми, мјдени шаралар дјлел. Аймаќ басшысыныѕ айтуынша, мјдениет саласыныѕ мамандары халыќ болашаєыныѕ дамуы єана емес, ўлттар ерекшелігін саќтау жолында да ќызмет етуі тиіс. Жиын барысында университет єалымдары, мемлекеттік ќызметшілер, мјдени орындардыѕ жетекшілері ќазіргі заманєы ґркениеттіѕ ґзекті мјселелерін талќылады. Пленарлыќ мјжіліс єылым мен мјдениеттіѕ ґзге де даму жолдарын ќарастыруєа арналєан секциялыќ отырыстарєа ўласты.

Аќмарал ИБРАЕВА, Л.Гумилев атындаєы Еуразия ўлттыќ университетініѕ Ќазаќстан тарихы кафедрасыныѕ профессоры: - Ќазіргі єылым ќорын молайту їшін не ќажет? Латын ќарпіне кґшу їдерісі ќандай деѕгейде? Мемлекеттер, халыќтар интеграциясыныѕ артыќшылыєы мен кемшілігі неде, тїркі елдерініѕ ґзара ынтымаќтастыєы, міне, ќазіргі єалымдар мен зерттеушілер осындай мјселелерге зер салуы керек деп ойлаймын. Павлодар облысында бўл баєытта жїргізілген жўмыс баршылыќ. Айталыќ, тарихшы, єалым Жамбыл Артыќбаевтыѕ Павлодар облысыныѕ аумаєында кґне ќимаќтар мекен еткенін дјлелдеді. Бўл – отандыќ, јлемдік тарихќа енетін їлкен жаѕалыќ. Зерттеушініѕ ґлке тарихына ќатысты маѕызды еѕбектері бўл жерде ашылмаєан јлі талай сырлардыѕ бар екенін айєаќтайды.

Рысты ЖЎМАБЕКОВА, «Їркер» зияткерлік клубы» ќоєамдыќ ќорыныѕ тґрайымы:

- Халыќ «Јр кезеѕ ґз баласын тудырады» деп бекер айтпаса керек. Бїгін єылым мен жаѕа технологияларды жетік меѕгерген тўлєа ґзініѕ тїпкі тамыры – тґл тарихынан, тілінен ќол їзбеуі тиіс. Ќазіргі жаћандану заманында ўлттыќ болмысымызды саќтау, келешек ўрпаќќа тарихи жјдігерлерімізді, рухани ќўндылыќтарымызды жеткізу – еѕ ґзекті мјселелердіѕ бірі. Бїгінгі республикалыќ конференция келешекте атќарылуєа тиісті жўмыстарды айќындауєа, жаѕа баєыт-баєдарларды белгілеуге мўрындыќ болды деп ойлаймын. Суретті тїсірген - Вал. Бугаев.

їгінде автобустар паркі 70 пайызєа жаѕартылєан. Оныѕ 50 пайызы – жаѕа кґліктер. Сондыќтан, ќызмет сапасы артќанын айтты ќала басшысы. Брифингте ќала јкімі жалпы шаћарда атќарылєан жўмыстар мен алдаєы жоспарлар жайында баяндады. Жїзеге асырылып жатќан мемлекеттік баєдарламалардыѕ барысына тоќталды. Мјселен, ЇИИД баєдарламасы аясында ќалада жалпы ќўны 159 млрд. теѕгеніѕ 41 инвестициялыќ жобасы ќолєа алынєан. Ќаржыныѕ теѕ жартысы игерілген. Биыл жыл соѕына дейін екі жоба іске ќосылмаќ. Бірі - анод зауыты, екіншісі - сыйымдылыєы 8 мыѕ тонналыќ кґкґніс саќтау ќоймасы. Тўрєын їй ќўрылысы да ќарќын алєанын атады. Мысалы, соѕєы бес жыл ішінде жалпы аумаєы 100 мыѕ шаршы метр баспана ќолданысќа берілсе, аєымдаєы жылы 94 мыѕ шаршы метр тўрєын їй ќўрылысы ќолєа алынєан. Оныѕ жартысы биыл тўрєындарєа тапсырылады. Келесі жылєа таєы 13 їйдіѕ сметалыќжобалыќ ќўжаттары јзірленуде. Бїгінде тўрєын їй кезегінде 10 мыѕнан астам адам тўр. Ўлы Отан соєысы ардагерлері толыєымен баспаналы болєан. Енді, жетім балаларєа кезексіз їй беріледі. Бїгінде осы санатќа жататын 1329 жеткіншек тізімде тўр. Олардыѕ біразы биыл ќоныс тойын тойламаќ. Ќала јкімі «Балапан» баєдарламасыныѕ да жемісін тізбектеді. Жаѕадан салынєан жјне ќайтадан ќалпына келтірілген нысандардыѕ ашылуы нјтижесінде 3 пен 6 жас аралыєындаєы балєындар 100 пайыз мектепке дейінгі тјрбиеге алынса,

2-6 жас шамасындаєы балєындарды ќамту кґрсеткіші 85 пайызєа жеткен. Бїгінде 1 мен 3 жас аралыєындаєы 8 мыѕ бїлдіршін балабаќша кезегіне тіркелген. Оразгелді Ќайыргелдинов бўл мјселе біртіндеп жолєа ќойылєанын айтып, алдаєы жылдары тиісті межені еѕсеру мїмкін болады, деді. Бўдан кейін шаћарды кґріктендіру жјне кґгалдандыру тўрєысында ж��ргізілген ісшараларды тілге тиек етті. Бўл маќсатќа аєымдаєы жылы ќала ќазынасынан 5,5 млрд. теѕге жўмсалыпты. Нјтижесінде, екі жїзден астам аула абаттандырылып, балалардыѕ 79 жаѕа алаѕы ашылды. 151 алаѕ жґндеуден ґтті. Ќаладаєы 33 саябаќтыѕ 16-сы кґріктендірілді. Келесі жылы 22 кґшеге кїрделі жјне орташа жґндеу жїргізілмек. Кґшелерді жарыќтандыру жўмыстары жалєасуда. Биыл сегіз шаќырымнан астам желі ќайта жґнделді. Айналаны кґгалдандыру баєытында биыл 69 мыѕ тїп аєаш егілген. Оныѕ 10 мыѕы ќалалыќ бюджет есебінен отырєызылды. Алдаєы 3 жыл ішінде тўрєын їйлерге іргелес орналасќан 753 аумаќты кґріктендіру кґзделіп отыр.

ЌР Президенті Нўрсўлтан Назарбаев Тїрік Республикасыныѕ Ќорєаныс министрі Исмет Йылмазбен кездесіп, јскери-техникалыќ саладаєы екіжаќты ынтымаќтастыќ мјселелерін талќылады.


ЌЎМСАЄАТ

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

СЕРІКТЕСТІК

БИЛІК ЋЈМ БЇГІНГІ МЈСЕЛЕ

Ќанша ќарыз бар? Аєымдаєы айдыѕ алєашќы кїніндегі мјліметке сїйенсек, аймаќтыѕ алты жїзге жуыќ азаматы айлыєын ала алмай жїр. 27 кјсіпорынныѕ жўмысшылар алдындаєы жалаќы бойынша жалпы берешегі - 106,1 млн. теѕге шамасында. Бўл жґнінде облыс јкімініѕ бірінші орынбасары Дїйсенбай Тўрєановтыѕ тґраєалыєымен ґткен даєдарысќа ќарсы комиссия отырысында облыстыќ еѕбек басќармасыныѕ басшысы Асылхан Манкеев мјлім етті. Гїлжайна ТЇГЕЛБАЙ Бўл соманыѕ 97 млн. теѕгесі 2010-2012 жылдар аралыєында ќалыптасќан ќарыз. Яєни, тарату тізілімінде тўрєан кјсіпорындарєа тиесілі. Ал ќалєаны биыл 23 жўмыскерге ґтелуі тиіс жалаќы мґлшері. Бїгінде аталмыш аќшаны тґлейтін 11 кјсіпорынєа ќатысты ґндіріп алу жґнінде шешім шыєарылєан. Дегенмен, мамандар ќарызды ќайтару ќарќын алєанын айтты. Мјселен, биыл аќпан айындаєы аќпарат бойынша еѕбекаќы ќарызы 202,4 млн. теѕге болєан. Он ай ішінде оныѕ елу пайызєа жуыєы тиісті азаматтарєа ќайтарылды. Аєымдаєы жылы мемлекеттік еѕбек инспекторлары екі жїзден аса жўмыскерге 36 млн. теѕге кґлемінде берешегі бар бес кјсіпорынды аныќтады. Бїгінде бўл соманыѕ 93 пайызы ґз иелерініѕ ќолына тїскен. Сонымен ќатар, жўмысын тоќтатќан

екі серіктестік еѕбек инспекциясыныѕ ерекше баќылауына алынєан. Бірі – «Грэсстрой» ЖШС-і, екіншісі – «Энергия плюс»ЖШС-і. Алєашќысы ќызметкерлеріне бастапќыда 20 млн. теѕге ќарыз болєан. Жан-жаќтан жїргізілген жўмыстыѕ нјтижесінде бїгінде 19 млн. теѕге берешек азаматтарєа їлестірілді. Ал жалаќы бойынша ќарызы 1 млн. 600 теѕгені ќўраєан «Энергия плюс» серіктестігі јрекетсіздік танытып отыр, дейді мамандар. Кјдеге жарататын мїліктіѕ жоќтыєынан сот орындаушылары материалды ќарызды ґндіріп алушыєа ќайтарып берген. Бір ќызыєы, серіктестік ќазіргі таѕда жўмыс істемейді, алайда, таратылєан мекемелер тізімінде де жоќ. Ешкім банкроттыќ деп тану жґнінде ынта білдірмеген. Биыл ќазан айында аймаќ басшылыєы жауапты мекемелерге 2010-2013 жылдар аралыєында еѕбекаќы бойынша жинаќталєан 108 млн. теѕге берешектіѕ 20 пайызын

Ќўндыз ЌАБЫЛДЕНОВА

жыл соѕына дейін, ал 2014 жылы 100 пайыз ќайтаруды тапсырєан болатын. Ќазіргі таѕда облыстыќ сот актілерін орындау жјне салыќ департаменттері бірлесе отырып, бўл ќарыздыѕ 23 пайызын жўмыс берушіден ґндіріп алыпты. Басќарма басшысыныѕ сґзіне сенсек, соѕєы мјліметтер бойынша ґѕірде їш айдан астам уаќыт жалаќы кешіктірген кјсіпорын жоќ. Алайда, жыл басынан бері айлыќты уаќытылы тґлемеген 575 жўмыс беруші јкімшілік жауапќа тартылєан. Оларєа барлыєы 17,7 млн. теѕге айыппўл салыныпты. - Жалаќы бойынша ќарыз кґлемі айтарлыќтай азайєаны байќалып отыр. Бўл – ќўзырлы органдардыѕ тыѕєылыќты жўмысыныѕ нјтижесі. Аталмыш мјселе облыстыќ јкімдіктіѕ назарынан тїспейді, - деді облыс јкімініѕ бірінші орынбасары Д.Тўрєанов.

«Аќын ќызы елімніѕ...» Ґткен аптада Павлодар ќаласындаєы «Шаѕыраќ» халыќ шыєармашылыєы орталыєында белгілі аќын, журналист, мјдениет саласыныѕ майталманы Шолпан Байєалыќызыныѕ 65 жасќа толуына байланысты шыєармашылыќ кеш ґтті. Шараєа мерейтой иесініѕ ґнер жолындаєы јріптестері мен ґѕіріміздіѕ ќаламгерлері ќатысып, аќынды ќуанышымен ќўттыќтады. Тілеуберді САХАБА

Ш

Аќынныѕ студенттік кезінде жазєан туындылары алєаш рет «Жазушы» баспасынан «Кґктем тынысы» деген атпен жарыќќа шыќќан болса, кейінгі ґлеѕдері «Сыр сандыќ», «Айнўрым меніѕ», «Еркелеймін Ертіске», «Сезімді ќайтем тулаєан» жјне «Саєым жылдар» кітап-тарында топтастырылды.

Ќайран уаќыт, ќайталанбас басќан із, Аќыл айтар келіп ќаппыз жасќа біз. Мойындамай ґткен кїнді жїргенде Ќонаќтапты ќара мойыл шашќан кїз, деп жырлаєан Шолпан Байєалыќызы Ертістіѕ ерке толќынын да жиі жырєа ќосады. Олай дейтін себебіміз, аќынныѕ мерейтойлыќ кешініѕ «Аќын ќызы елімніѕ, Еркелеген Ертіске» деп аталуында еді. Шара барысында облыстыќ тілдерді дамыту басќармасыныѕ басшысы Ќабжан Еділбай аќынды мерейлі 65 жасымен ќўттыќтап, алдаєы єўмырына шыєармашылыќ табыс тіледі. Сондай аќ, облыс јкімі Ерлан Арынныѕ Алєыс хатын табыс етті. Мерекелік кеш барысында аќынныѕ сґзіне жазылєан бірќатар јн айтылып, Ж.Аймауытов атындаєы облыстыќ ќазаќ музыкалы-драма театрыныѕ јртістері мен Б.Ахметов атындаєы педагогикалыќ колледж студенттерініѕ орындауында ґлеѕдер оќылды.

МЕРЕКЕ

Жаѕа клуб Тјуелсіздік кїні ќарсаѕында Алєабас ауылдыќ округіне ќарасты Айнакґл елді мекенінде кїрделі жґндеуден ґткен клуб ќолданысќа берілді. Єимаратты жґндеу жўмыстарына жергілікті бюджеттен 2643,6 мыѕ теѕге ќаражат бґлінген. 70 орынєа лайыќталєан кґрермендер залы бар клубтыѕ жалпы аумаєы - 110,6 шаршы метрді ќўрайды. Бїгінде ауыл тўрєындарыныѕ саны бір мыѕ екі жїзден асады. Ќала јкімініѕ ќолдауымен ќайта ашылєан мјдени мекеме ауыл жастарыныѕ бос

уаќытын ќамтып ќана ќоймай, аєа буынныѕ маѕызды жиындарда бас ќосуына мїмкіндік береді. Мекемедегі кґрермендер залы, сахна едені, фойе, мјдени шараларды ўйымдастырушы ќызметкердіѕ кабинеті жаѕаша ќалыпќа келтірілген. Пластикалыќ

Банк филиалы ашылды Сейсенбі кїні Павлодар ќаласында халыќќа ќызмет кґрсететін жаѕа мекеме есігін айќара ашты. Кутузов-Ломов кґшелерініѕ ќиылысында «АзияКредитБанк» АЌ Павлодардаєы филиалыныѕ тўсаукесер рјсімі ґтті.

МЕРЕЙТОЙ

олпан Байєалыќызы журналистика саласындаєы ќызмет жолын облыстыќ «Сарыарќа самалы» газетінде корректор болып бастап, кейінгі жылдары облыстыќ телерадио корпорациясында еѕбек етті. Одан кейін ішкі саясат бґлімініѕ бас кеѕесшісі, ќалалыќ тілдерді дамыту бґлімініѕ басшысы, облыстыќ тілдерді дамыту басќармасы басшысыныѕ орынбасары лауазымдарына дейін кґтерілді. Алайда, ол мемлекеттік ќызметте жїрсе де, ќолынан ќаламын тастамай, ґлеѕ жазып, шыєармашылыќ жолды ґзімен серік етті.

3

терезелер орнатылып, жылы јрі жарыќ бґлмелер бўрынєысынан да кеѕейе тїскен. Єимараттаєы ќазандыќ бґлігі де жаѕартылды. Ал, мекеменіѕ сыртќы ќаќпасы тїгелдей керамогранит плиталармен ќоршалєан. Ќабырєасы кірпішпен ґрілген мјдени орталыќтыѕ жаѕа келбеті ауылдыѕ кґркіне кґрік ќосып, кґз ќуантады. Кґпшілікке асќаќ кїй сыйлаєан клубтыѕ ашылу салтанатына ауылдыќ тўрєындар тїгелдей келіп, жергілікті ґнерпаздар ўйымдастырєан концертті тамашалады.

Айгїл МОЛДАШ, Аќсу ќаласы.

20 жылдыќ тарихы бар банк халыќтыѕ тўрмыстыќ ќажеттіліктері мен шаєын жјне орта бизнес ашуєа ниеттілердіѕ сўраныстарын ќанаєаттандырып келеді. Сонымен ќатар, ипотекалыќ несие беру мен лизингтік ќаржыландыруды жїзеге асыратын алдыѕєы ќатарлы банктердіѕ бірі. Салтанатты рјсімде сґз алєан облыс јкімініѕ орынбасары Арслан Јбдіхалыќов кјсіпкерлер їшін жаќсы мїмкіндіктер пайда болєанына тоќталды. - Аймаєымызда ґз кјсібін ашуды ќалайтын тўрєындар жетерлік. «АзияКредитБанк» АЌ

оларєа ќаржыландыру тарапынан кґмек береді деген сенім мол. Бизнес ґкілдерімен тыєыз байланыста еѕбек етіп, ґѕіріміздіѕ экономикасы арта тїседі деген ойдамын, - деді А.Јбдіхалыќов. Акционерлік ќоєамныѕ басќарма тґраєасы Мјжит Жїсіпов биыл бес аймаќта филиал ашу жоспарланып, ол ойдаєыдай жїзеге асќанын атап ґтті. Жеке жјне заѕды тўлєалар несие беру, салымдарды ќабылдау, валюта айырбастау, аќша аудару жјне кассалыќ операциялар, оныѕ ішінде коммуналдыќ тґлемдерді ќабылдау ќызметтерін пайдалана алады.

БАЄА САЯСАТЫ

Сауда орындарында Ќазіргі уаќытта облыста јлеуметтік маѕызы бар азыќтїліктердіѕ баєасын 10 пайыздан жоєарылатпау туралы Келісім жасалєан 192 јлеуметтік сауда орны жўмыс істейді.

Азыќ-тїлік тауарларыныѕ аймаќтыќ тўраќтандыру ќорларын пайдаланудыѕ жјне ќалыптастырудыѕ Ережелеріне сјйкес жјне белгіленген баєалар бойынша «Павлодар ЈКК» ЎК» АЌ тўраќтандыру ќорыныѕ ґнімдерін шыєару а.ж. 3 желтоќсанынан бастап тўраќтандыру ќоры Комиссиясыныѕ шешімі бойынша басталды. Баєалар ай сайын азыќтїлік тауарларыныѕ аймаќтыќ тўраќтандыру ќорларын басќару бойынша Комиссия отырысында бекітілетін болады.

Бўєан ќоса, картоп баєасыныѕ одан јрі ґсуіне жол бермеу маќсатында ауыл шаруашылыєы басќармасы мен кјсіпкерлік жјне сауда басќармалары, «Павлодар ЈКК» ЎК» АЌ, шаруа ќожалыќтар, ќалалар јкімдерініѕ орынбасарларымен 2013-2014 ж.ж. ќыс-кґктем кезеѕіне Павлодар облысыныѕ ішкі нарыєын картоппен ќамтамасыз ету бойынша 4-жаќты Меморандум жасалды. Осы Меморандумныѕ талаптарына сјйкес кґкґніс шаруашылыќтары ішкі нарыќта жїзеге асыру їшін 7 000 тонна картопты 40 теѕге/кг салып алуєа міндеттеледі (2014 ж. 1 аќпанєа дейін 50 теѕге/ кг (2014 жылєы 1 аќпаннан 1 мамырєа дейін), 5 айєа бґлініп 2014 жылєы 1 мамырєа дейін жїзеге асырылады).

2013 жылєы 29 ќарашада азыќ-тїлік тауарларыныѕ аймаќтыќ тўраќтандыру ќорларымен басќарылуы бойынша Комиссияда бекітілген баєалар Комиссиямен бекітілген баєалар (теѕге/кг.) ќала аудандар

Азыќ-тїліктіѕ атауы

жіберілетін

бґлшектік

жібері- бґлшектік летін

1. картоп

45

50

40

+кґліктік шыєындар

2. ќырыќќабат

45

50

40

+кґліктік шыєындар

3. сјбіз

45

50

40

+кґліктік шыєындар

4. ќызылша

45

50

40

+кґліктік шыєындар

5. сарымсаќ

45

50

40

+кґліктік шыєындар

6. кїріш

128

140

125

+кґліктік шыєындар

Павлодар облысыныѕ кјсіпкерлік жјне сауда басќармасы.

ХАБАРЛАМА 2013 жылєы 13 желтоќсан кїні саєат 11.00-де Павлодар ќаласында (ак. Сјтбаев кґшесі, 49-їй, облыс јкімдігініѕ їлкен мјжіліс залы) V сайланєан Павлодар облыстыќ мјслихаттыѕ кезектен тыс ХХV сессиясы шаќырылады. Сессияныѕ ќарауына келесі мјселелер енгізіледі: «2014-2016 жылдарєа арналєан облыстыќ бюджет туралы»; Облыстыќ бюджет жјне аудандар, облыстыќ маѕызы бар ќалалар бюджеттері арасындаєы 2014 - 2016 жылдарєа арналєан жалпы сипаттаєы трансферттердіѕ кґлемі туралы.

Биыл еліміздегі асыл тўќымды мал шаруашылыєын дамытуєа ќазынадан 38,8 млрд. теѕге бґлінді. 2014 жылдан бастап «Агробизнес-2020» баєдарламасы аясында бўл баєыттаєы субсидия кґлемi ґсiп, 45 млрд. теѕгенi ќўрамаќ.


4

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

ТЕМІРЌАЗЫЌ

www.saryarka-samaly.kz

ЖЕЛТОЌСАН-

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ

немесе тўєырлы Тјуелсіздік жемісі «Ќазаќстан - 2050» Стратегиясында Мемлекет басшысы Нўрсўлтан Јбішўлы Назарбаев: «Соѕєы он бес жылда халыќтыѕ саны 14 млн.-нан 17 млн. адамєа дейін ґсті» деп атап кґрсеткен еді. Тјуелсіздік алєан тўста еліміздегі ќазаќтыѕ саны 6,8 млн. болып, жалпы халыќ саныныѕ 41 пайызын ќўраса, ќазіргі кїні 11 млн.-єа жетіп, 65 пайызєа ґсіп отыр. Јлбетте, территориясы жаєынан јлем бойынша ондыќтан ойып орын алатын кеѕ байтаќ Отанымызда ќарєа тамырлы ќазаќ саныныѕ кґбеюіне баршамыз айрыќша мїдделіміз. Шїкіршілік, тјуелсіздіктіѕ бастапќы жылдарындаєыдай емес, соѕєы он жылда елімізде туу кґрсеткіштері айтарлыќтай артты. Ал енді, осы туу кґрсеткіштерініѕ еселене артуы жекелеген јлеуметтік-ќоєамдыќ ќажеттіліктердіѕ де оѕтайлы шешілуіне тїрткі болып отырєанын жаќсы білуге тиіспіз. Туудыѕ артуы, соныѕ ішінде ќазаќ ўлтыныѕ ґсімі біздіѕ ґѕірге де тјн. Ќала берді, соѕєы кездері жўрт арасында мемлекеттік тілде білім алуєа деген ынта-ыќылас, сўраныс мейлінше еселей тїсуде. Мўныѕ ґзі ќазаќ тілді білім ордаларына деген зјрулікті ћјм ќажеттілікті шўєыл шешуге ыќпал етіп отырєан жайы бар. Ґѕірімізде, соныѕ ішінде облыс орталыєы Павлодар ќаласында мемлекеттік тілде білім мен тјрбие беретін нысандардыѕ желісі жылдан-жылєа кеѕ ќанат жайып келеді. Јрине, бўл – еѕ алдымен Тјуелсіздіктіѕ жемісі. Ўлттыѕ болмысына, ўлттыќ ќўндылыќтарєа, ўлттыќ руханият пен тјлім-тјрбиеге, ќазаќстандыќ патриотизмге деген ќазіргі ќоєами бетбўрыс кґѕіл ќуантады. Соєан сай билік тарапынан ќажеттіліктерді ґтеу шаралары да ќаєажу кґріп жатќан жоќ. «Сабаќты ине сјтімен» дегендей, ќоєамныѕ сўранысын шешу жолында талай істер тындырылуда. Соныѕ еѕ бірегейі – мемлекеттік тілде білім алєысы келетіндерге оѕтайлы жол ашу, мїмкіндік жасау. Ґйткені, Жаратќанєа мыѕ да бір шїкіршілік, біз біртіндеп кґбейіп жатырмыз. Біреу білер, біреу білмес, биылєы оќу жылында Павлодар ќаласында «Бјрекелді!» дегізген екі рекордтыќ кґрсеткіш тіркелді. Оныѕ бірі – Усолка шаєын ауданында орын тепкен, тыѕ жерден ашылєанына онша кґп уаќыт бола ќоймаєан ќазаќ тілді білім ордасы - №25 орта мектепте, екіншісі – Академик Шґкин кґшесінде орын тепкен №22 ќазаќ орта мектебінде. Тоќетерін айтќанда, биылєы оќу жылында №25 мектептіѕ бірінші сыныбына білім алуєа 267 бїлдіршін барса, №22 мектептіѕ табалдырыєын 240 бїлдіршін аттады! Айтыѕызшы, мўндай кґрсеткіштер бўрын-соѕды болып па еді бізде? Ќараѕызшы, 267+240! Ќоса есептегенде 507 оќушыны ќўрайды. Тўтас бір мектептіѕ ќўрамы дерлік кґрсеткіш. Не айтуєа болады? Јрине, бўл – тўєырлы тјуелсіздіктіѕ жеѕісі ћјм жемісі! Ўлттыќ намыс-жігердіѕ, отандыќ патриотизмніѕ наќты кґрінісі. Берекелі де бейбіт ґмірде тірлік кешіп жатќан јр ќазаќ азаматыныѕ ана тіліне деген ќўлшынысын, ел болашаєына деген ґзіндік ўмтылысын аѕєартады. Тек тіл-кґзден саќтаєай! Біздіѕ ґѕіріміз туралы сґз ќозєалєанда баяєыша «ґзге тілді, ўлттыќ рух пјс, ќазаќшылыќ аз, тілге ўмтылыс ћјм бетбўрыс тґмен» деп ґзеуреп їйреніп ќалєандардыѕ аузына ќўм ќўятындай аќиќат бўл. Бўдан артыќ ќандай дјлел ќажет?! Ќандастарымыздыѕ наєыз ќазаќылыќќа ўмтылысыныѕ деѕгейін осыдан-аќ аѕєаруєа болар.

Суретті тїсірген Тґлеген Нўрєазы.

Асыл ЈБІШЕВ

№22 мектептіѕ 1-сынып оќушылары

Кїлјш АХМЕТОВА

Ќуан, жїрек ! Ќуан, ќуан, ќўлын жїрек, Кїнніѕ нўры тўр елжіреп. Кїніѕ барда, їйіѕ барда, Риза бол бўйырєанєа.

Ќуан, ќуан, ќўйын кґѕіл, Ќўлпырып тўр биыл да ґѕір. Суыѕ барда, наныѕ барда, Туєан елге јніѕді арна.

Ќуан, ќуан, адал жїрек, Ќўлазысаѕ, ќалам жїдеп. Ќуанышыѕ, кїлкіѕ барда, Ќўралады мїмкін мал да.

Ќуан, ќуан, жалќы жїрек, Жаќсылыќтыѕ ауќымы кґп. Ауаѕ барда, дауаѕ барда Сјлем жолда адамдарєа.

Ќуан, ќуан, ќўба кґѕіл, Бір орында тўра ма ґмір? Ґмір барда, єўмыр барда, Талпын биік тўєырларєа.

Ќуан, ќуан, ўлы жїрек, Желбіреп тўр Туым жібек. Туым барда, Елім барда, Баќытым бар меніѕ де алда!

Ќаладаєы Усолка шаєын ауданы кешенді жоба ретінде уаќыт ґткен сайын дамып, кґркейіп келеді. Мўнда, јсіресе, жас отбасылар - ќазаќ отбасылары кґптеп шоєырлануда. Ќазіргі уаќытта да жаѕа тўрєын їйлер бой кґтеруде, келер кезеѕде де салына беретіні белгілі. Соєан ќараєанда, болашаєы алда жас отбасылардаєы бала саны еселейді деген їміт те зор. Ендеше, бўл ауданда ќазаќ тілді білім ордасына деген ќажеттілік келешек кїнде арта тїспесе, еш кемімейді! Сонымен ќатар, ќазаќ мектебінде білім алуєа бейілді ґзге ўлт ўландарныѕ ќатары да аз емес. Еѕ бастысы – ата-аналар балаларыныѕ ќазаќ мектебінде білім меѕгеруіне ынталы. Тиянаєы сол, болашаќта Усолка ауданы їшін ќазаќ тілді жалєыз №25 мектеп аздыќ ететінін де елеп-ескерген абзал. Бўл туралы аталмыш мектептіѕ директоры Самал Оспанќызы Айтќазина да бґле-жара атап кґрсетіп отыр. Айта кету керек, осы мектептіѕ сапалы білім мен саналы тјрбие беруде мїмкіншіліктері ґте мол, јлеуеті зор. Бай јрі заманауи материалдыќтехникалыќ баєыты єана емес, сондай-аќ, білікті педагог-кадрлары да ўтќыр жасаќталєан. Сондыќтан да, осы мектепке деген жўрт сўранысы јр кез тым жоєары. Биылєы оќу жылында бірінші сыныпќа 240 бала ќабылдаєан Академик Шґкин кґшесіндегі №22 мектеп директоры Майра Ќабиденќызы Мјмбетованыѕ айтуынша, ґзі басшылыќ жасап отырєан білім ордасына сўраныс кїткендегіден де жоєары болєан. Біраќ, білім єимараты талап ќылєанныѕ барлыєыныѕ сўранысын ќанаєаттандыруєа тарлыќ етеді. Оныѕ їстіне, ќаланыѕ ґзге де аудандарынан келіп оќуєа ынталылар аз емес кґрінеді. Бізді жўрттыѕ барлыєы неге осы мектепке баласын беруге ынталы деген сауал да ќызыќтырды. Иј, не сиќыр бар мўнда? Жауап жалєыз: - Біздіѕ мектепте гимназиялыќ сыныптар ашылєан. Еѕ бастысы – бастауыш сыныптар блогында еѕбек ететін мўєалімдердіѕ біліктілігі, ќолданатын јдістемесі, ґз ісіне деген жауапкершілігі кґпшілікті ќызыќтырады, - дейді мектеп басшысы М.Мјмбетова. «Бјрекелді, іске сјт!» дегеннен ґзге айтарымыз жоќ. Мјліметтерге жїгінсек, бїгінде облыс орталыєында 45 мектеп бар десек, солардыѕ 8-і єана мемлекеттік тілде білім береді. Осы ќазаќ мектептерініѕ јлеуеті де жылма-жыл арта тїсуде. Олардыѕ да јрќайсысына сўраныс жоєары. Ал кейде аты єана емес, заты да ґзіне сай болып кететін ќаладаєы «аралас» мектептердіѕ ќазіргі саны – 23. Деректерге тіл бітірсек, ќазір ќала бойынша жалпы саны 16 мыѕєа жуыќ ќазаќ баласы білім алып жатса, солардыѕ 65 пайызы, яєни 10 мыѕнан астамы ана тілінде оќиды. Ілгерілеушілік ауыз толтырып айтарлыќтай, ґйткені 2009 жылы бўл кґрсеткіш 53 пайызды ќўраєан болатын. Жыл сайын бірінші сыныпќа ќазаќ тілінде оќуєа баратын балалар саны артып отыр. Олардыѕ ќажеттілігін лайыќты ќамту бойынша да жўмыстар билік тарапынан жіті назарєа алынєан. Мјселен, биыл ќаладаєы Ворушин-Амангелді кґшелерініѕ ќиылысында 1200 орындыќ, ал ќалаєа ќарасты Кенжекґл ауылында 600 орындыќ мемлекеттік тілде білім беретін мектептердіѕ ќўрылысы басталды. Мўныѕ ґзі ана тілінде білім алуєа ынталы тараптыѕ сўранысын ќанаєаттандырудаєы аса маѕызды ісшаралар болып табылады. «Јр ќазаќ – меніѕ жалєызым!» Біз їшін ґркениетке ўмтылуда ўлттыќ ќўндылыќтар єана тўєыр болуы керектігін білуге тиіспіз. Ал осынау кезеѕде бабадан ќалыптасќан бітім-болмысымызды саќтау, еселеу, дамыту – ўлттыќ тјлім-тјрбиеніѕ тікелей ќўзырында. Ўлттыќ тјлім-тјрбие – јрбір отбасыныѕ ќолында. «Алаштыѕ ўлы - намыстыѕ ќўлы!» деген бабалар тілегі іске аса берсін. Болашаєымыз баянды болсын!

Павлодар ќаласындаєы жылуоќшаулаєыш ќўдыќтардыѕ бірі ґртенді. Жергілікті ќўтќарушылар ґртті тез арада сґндіріп, жалын шарпыєан жерді тексеру барысында белгісіз адамныѕ денесін тапты. Ќазір оныѕ кім екендігі аныќталуда.


ЌОБЫЗ САРЫНЫ

www.saryarka-samaly.kz

Тїн артынан кїн келетіні - аќиќат. 1986 жылєы желтоќсандаєы дїбірлі оќиєа бїкіл одаќты елеѕ еткізіп, абдыратып тастаєаны рас. Сол уаќытта «Алматыда болды» деп тар шеѕберде ґткен оќиєа ретінде хабар таратылєанымен, еліміздіѕ ірі-ірі ќалаларына да оныѕ ўшќыны тїсті. Сексен алтыныѕ ызєарлы желтоќсанындаєы ўлы оќиєа тјуелсіздігіміздіѕ жоралєысы болды. Сол кезеѕніѕ јміршілдік-јкімшілік жїйесіне наразылыќ білдіріп, алаѕєа шыќќан ќазаќтыѕ ґрімдей жас ќыз-жігіттері ќатты жапа шекті. Алматыдаєы желтоќсан оќиєасына ќатысќандардыѕ арасында павлодарлыќтар да болды. Солардыѕ арасындаєы Май ауданы Малайсары ауылынан шыќќан азаматтар Ибраев Ќўрманжан Јукенўлы мен Ќасенов Рїстембек Ќадырбекўлы жайлы баспа беттерінде кґп айтыла ќойєан жоќ. Ґкінішке ќарай, Ќўрманжан сол ќанды оќиєадан кейін кґп ўзамай жўмбаќ жаєдайда ќаза болса, Рїстембек 2 жылєа абаќтыєа жабылып, денсаулыєынан айрылып, аќыры ўзаќ жылдарєа созылєан ауыр сырќаттан дїниеден озєан екен.

5

ЌР Президентініѕ ќабылдауында. 2-ќатарда оѕ жаќта 1-ші тўрєан Р.Ќасенов

Ќўрманжан Ќўрманжан Јукенўлы 1954 жылы 18 мамырда Ќытайда Шјуешек ќаласында туєан. 1973 жылы Май ауданындаєы Малайсары (ол кезде Киров) мектебін бітіріп, Алматыдаєы зооветеринарлыќ институтына тїседі. Жоєары оќу орнын тјмамдаєаннан кейін, Мјскеу сўрыптаугенетикалыќ жоєары мектебінде білім алады. 1983 жылы Алматы облысы Жамбыл ауданы Мыѕбаев ауылындаєы ќой шаруашылыєы єылымизерттеу институтыныѕ аспирантурасына тїседі.

- Ќўрманжанныѕ арманы ќой шаруашылыєына ќатысты єылыми-зерттеу орталыєын ашу болатын. Біраќ, ата-анасы, туыстарымен аќылдаса келе, Алматыда ќалуды ўйєарды. Сґйтіп, 3 жасар Айжан, 1 жарым жасар Гїлжанат, оныѕ їстіне їшінші балаєа аяєым ауыр болатын. 1986 жылдыѕ ќараша айында Алматыєа алып кетті. Ќатты ќиналдыќ, пјтерден пјтерге ауыстыќ. Аќыры жатаќханаєа шыќтыќ, дейді Ќўрманжанныѕ жўбайы Айгїл Ќазкенќызы. – Ґзім алдымен сауда техникумын, кейін Ќараєандыдаєы кооперативтік институтты бітірдім. Біраќ балаларды баєу керек болды, їйде отырдым. Сол сексен алтыныѕ кїзі... јлі есімде, отбасын бір тїрлі кґѕілсіздік басты. Ґйткені, Ќўрманжан оќуынан їнсіз келіп, ќатты-ќатты кїрсінетінді шыєарды. Ылєи тїнде тїрлі сылтау айтып, бір жаќќа кететін. Біраќ, ойын-сауыќ іздейтін жеѕілтек адам емес еді. Бірде шошып оянды, «Тїсімде мені жылан шаєып алды» деді. Мен ќазбалап ештеѕе сўрай ќоймаушы едім, ол да шешіліп ештеѕе дей ќоймады. Желтоќсан айыныѕ ортасында «елге барып, соєым јкелемін» деді. Содан Павлодарєа билет аламын деп кеткен, аќыры оралмады єой, - Айгїл ауыр кїрсінді. Сґйтсем, ауылдас бір ќыз оны алаѕдаєы жастардыѕ ішінде болєанын, милиция ќызметкерлерініѕ ўрып автобусќа салєанын кґріп ќалыпты. Кґп ўзамай жатаќханадаєы дјретханадан ґлі кїйінде тауып алдыќ. Ќўрманжан ќайтыс боларынан бір кїн бўрын, кешкілік жатаќхананыѕ вахтері бўлардыѕ бґлмесіне келіп, јрнені сўрастырып, біраз уаќыт отырыпты. «Вахтер апайдыѕ Ќўрманжан туралы сўраќ ќойєанына мјн бермеппін. Кейін ойласам, осыныѕ астарында бір гјп болєан екен» дейді ол. Желтоќсанныѕ 24-і кїні «Бір студент дјретханада асылып ґліпті» дегенді естіген соѕ, Айгїл де кґппен бірге жїгіріп, екінші ќабаттаєы дјретханаєа келеді. Бір аяєын жазып, бір аяєын кеудесіне ќарай тарта отырып, басы салбырап кеткен Ќўрманжанныѕ ґлі денесін кґргенде есеѕгіреп барып, есін жиыпты Айгїл. «Жоєарыдаєы суаєарда бір жіп салбырап тўр. Ґзін біреу јдейі солай отырєызып кеткен тјрізді. Бўл ќалай? Неге ґлді? Кім ґлтірді?» деген сауалдарєа жауапты кейін іздестіре бастадым. Оѕ жаќ ќўлаќшекесінде шўѕќыр жара, сол жаќ беті, кґзініѕ алды кґгерген екен». Сґйтіп, арќа сїйер азаматынан айрылєан Айгїл шиеттей балаларымен ќатты ќиналєан екен. Ќўрманжан ґлімініѕ жўмбаєы кґп. Бір єажабы, Ќўрманжанныѕ «Ґлгені туралы кујлігінде» «Механическая асфикация шеи» делінген. - Ќўрманжанныѕ желтоќсан оќиєасына ќатысќаны аныќ. Соѕєы кїндердегі іс-јрекеті, басындаєы жараќат, вахтердіѕ беймезгіл келіп, менен сыр тартуы - бјрі осыны айєаќтайды. Јдетте мўндай жаєдайда милиция келіп, тїсінік алар еді, маєан бір адам жоламады, - дейді Айгїл. – Желтоќсан оќиєасына ќатысќандар ќаза тапса, сот-медициналыќ сараптама дјрігерлеріне ґзіне ќол жўмсаєан немесе табиєи ґлім деп кґрсетуге нўсќау берілген деседі.

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Рїстембек Желтоќсан оќиєасына ќатысќан таєы бір жерлесіміз - Ќасенов Рїстембек Кјдірбекўлы 1964 жылы 26 аќпанда Май ауданы Малайсары ауылында дїниеге келген. Ауылындаєы мектепті їздік бітірген жас жігіт Алматыєа келіп, жоєары оќу орнына тїсе алмай, бір жылдыќ автослесарь училищесін бітіреді. 19821984 жылдарда Германияда Отан алдындаєы борышын ґтеп келгеннен кейін, Ґскеменніѕ жол ќўрылысы институтыныѕ Алматыдаєы филиалына сырттай кешкі бґліміне тїсіп, кїндіз Алматы їй ќўрылысы комбинатына жўмысќа тўрады.

Жўбайыныѕ ќазасыныѕ сырын іздестіргенмен, ешбір - Рїстембек - намысќой, жылдам ойлап, шапшаѕ ќимылдайтын. Сол ілік таба алмаєан Айгїл аќыры Павлодарєа оралыпты. кездегі ана тіліміздіѕ елеусіз ќалєаны, ел басќаруєа басќа ўлт ґкілініѕ келгені Дегенмен, аќиќатќа кґз жеткізуді маќсат етіп, халыќтыѕ наразылыєын тудырды єой. Ол кезде Рїстембек небары 22 жаста Ќўрманжанныѕ апайы Дариєа екеуі Желтоќсан оќиєасын екен. «Ўрып-соєады, зјбірлейді деп ойлаєамыз жоќ. Елбасына ґзіміздіѕ сараптайтын комиссиямен хабарласып, тіпті бірге болды ќазаќ азаматын таєайындасын деген ниетімізді білдіргіміз келді. Сол їшін деген достарын іздеп, Шыєыс Ќазаќстан облысына бейбіт шеруге шыќтыќ. Жастар ґте кґп болды. Біраќ, шеру аяусыз тапталды. дейін барєанда да олар «болар іс болды, енді бўл Бізге маскїнем, нашаќор деген айып таєылды. Ўрып-соќты, јсіресе ќыздардыѕ жаєдайды ќозєаєанмен ештеѕе ґнбес» деп жалтаќтыќ шашынан сїйреп, ќар їстіне лаќтырды» деп еске алатын. Сол кїндерде танытќан екен. Айгїл: «1991, 1996-97 жылдары алаѕєа шыќќан жастарды фотосуретке, камераєа жаппай тїсірген екен. Алматыєа барып, жўбайымныѕ жўмбаќ ґлімініѕ сырын 17 желтоќсан кїні кешке жаќын алаѕда толќу туып, жїгіріп келе жатќан ќызіздегенімнен де еш нјтиже шыќпады. 1991 жылы жігіттердіѕ арасынан Рїстембек бейнекамераєа тїсіп ќалыпты. Осы алаѕда Желтоќсан оќиєасыныѕ 5 жылдыєына орай аєасы оныѕ басына, бауырына, іш ќўрылысына ќатты соќќы тиген екен, - дейді Раќымжан Ибраевќа Алматыдан шаќырту ќаєаз келді. жўбайы Ќаракґз. Комиссияєа желтоќсан оќиєасы кезінде інісі Желтоќсан оќиєасы ґткеннен кейін жастарды жаппай фотосуреттері мен Ќўрманжанныѕ кісі ќолынан ќаза тапќанын айтќанда, бейнекамера арќылы іздеп, тауып, ќамап, жазыќсыз жала жауып, соттады. «Баяєыдан неге айтпаєансыз? Мїрдені ќазып, аныєын Сол арќылы 1987 жылдыѕ жазында Рїстембекті де ўстапты. «Ќырєыз милицияны аныќтаймыз» дегенде, ол кісі: «Жоќ, ќажет емес, інімніѕ ўрып-соќты» деп жалєан айып таєып, екі жылєа Ґскеменге сотталып кете аруаєын мазалауєа жол бермеймін» депті. Осылайша, барыпты. Бір жарым жылдан кейін кінјсіз екені бјрі із-тїзсіз кетті, тіпті Желтоќсан дјлелденіп, тїрмеден босап шыєады. Институтќа жјне оќиєасына ќатысќандардыѕ да тізіміне бўрын жўмыс істеп жїрген комбинатќа ќайта ілікпеді», - дейді ґкінішпен. ќабылданады. Кейін жоєары оќу орнын табыспен - Желтоќсан оќиєасына ќатысты тјмамдайды. аќын Мўхтар Шахановтыѕ 1996 жылы Елбасы Нўрсўлтан Назарбаев бастамасымен арнайы комиссия Тарихи мјліметтерге Желтоќсан оќиєасына ќатысќан бір топ жастарды ќўрылды. Оларєа да жолыќтым, ќараєанда , 1986 жылдыѕ ќабылдаєанда, арасында Рїстембек Ќасенов болєан комиссия Ќўрманжан ґлімініѕ себебін 17 желтоќсанында алаѕєа екен. Желтоќсан оќиєасына ќатысушы ретінде оєан кґп іздестірді. Сол кісілер маєан шыќќан жастардыѕ саны да Алматы ќаласынан їш бґлмелі пјтердіѕ кілтін желтоќсан оќиєасында тїсірілген 20 мыѕєа жеткен. КСРО Ішкі береді. фотосуреттерді кґрсеткенде ќатты - Біз Малайсары ауылында, бір мектепте оќыдыќ. істер министрлігініѕ бўйрыєы шошыдым. Алматы ќаласыныѕ сыртына 1990 жылы їйленіп, шаѕыраќ кґтердік. 12 жыл негізінде дайындалєан «Ќўйын жїздеген, мыѕдаєан жаралы ќызАлматыда тўрдыќ. Басынан тиген соќќыдан кґп зардап 86» операциясы жїргізіліп, бейбіт жігіттерді кґліктерге тиеп, апарып шекті, ќатты ауыратын. 1998 жылдан бастап жаєдайы тґгіпті. Сайын дала, аќ ќардыѕ їстінде шеру ќатыгездікпен жаншылды. тіпті нашарлады. 2002 жылы Павлодарєа кґшіп келдік. киімсіз шашылып жатќан адамдар, ќар Желтоќсан оќиєасында 9 мыѕєа Аќыры, 2005 жылы 16 мамырда ќайтыс болды, їстіне јдейі отырєызып ќойєан ќыздар жуыќ адам Алматы маѕындаєы Желтоќсан оќиєасында басынан тиген ауыр соќќы мен жігіттер... Біз тўрєан жатаќханаєа жоєары Каменка, Фабричный аќыры алып тынды. Артында Азат, Аќтґре есімді милиция ќызметкерлері кїн-тїн демей поселкелері маѕына апарып ўлдары ќалды. Азат жоєары оќу орнын бітірді. Аќтґре келіп, есіктерді ќаєып, тіпті алаѕєа тасталєан. Аќтґбеде јскери јуе ќорєанысы кїштері институтыныѕ бармаєан ќазаќ жастарын ќатты 4-курсында оќиды. «Орнында бар оѕалар» демекші, ќыспаќќа алды. Сондайда кейбір Рїстембектіѕ балалары јке ґмірін жалєастырып келеді, студенттер балконнан балконєа секіріп - дейді Ќаракґз. жїріп, жоєарєы ќабаттан ќўлап, мерт Иј, жоєарыда есімдері аталєан жерлестеріміз болєандарын да кґрдік, - дейді ол. Ќўрманжан да, Рїстембек те желтоќсан оќиєасына Павлодарєа оралєан ��йгїлдіѕ ќатысќандары їшін жазыќсыз ауыр соќќы кґрді, бірі жоєары білімі бола тўра жўмысќа тўруы бірден ќаза болса, екіншісі тїрмеге жабылды, ќиындаєан. Ќайда барса да «Желтоќсан сырќаттанды, аќыры ќайтыс болды. оќиєасына» ќатысќан Ибраевтыѕ јйелі Болашаќтарынан їлкен їміт кїттіріп келе жатќан деген кїдік алдынан шыєып, аќыры талантты жігіттердіѕ шыраєы тым ерте сґнді. балабаќша аспазыныѕ кґмекшісі болып, јреѕ орналасќан кґрінеді. «Балаларєа ґте ќиын тиді, ќаражатым болмады, Желтоќсан оќиєасында 8 мыѕнан астам баспанасыз ќалдыќ. «Орнында бар адам ўсталып, јр тїрлі жаза ќолданылєан. оѕалар» демекші, їш ќызым да ержетті, Е.Сыпатаев, К.Молданазарова, Ќ.Рысќўлбеков, жоєары білім алды. Ќўрманжан ќайтыс Л.Асанова сынды ержїрек ќазаќ жастары болєаннан кейін дїниеге келген ќызым ќўрбан болды. Сондай-аќ, белгісіз кїйде ќаза Сарќытжан мектепте їздік оќыды. Ќазір болєан Ќўрманжан Јукенўлы, алаѕда алєан меніѕ јкемнен ќалєан пјтерде тўрып жатырмыз» дейді јѕгімесінде јлі кїнге соќќыдан ґмірі ерте сґнген Рїстембек кґѕілінен мўѕ арылмаєан Айгїл Ќадырбекўлы сынды ќыз-жігіттер кґптеп Ќазкенќызы. саналды... Міне, осылайша, Ќўрманжан Јукенўлыныѕ ауыр ќазасы кґѕілдерге сыз ќалдырып, жабулы кїйінде ќалды. Сая МОЛДАЙЫП.

Кінјсі кімде?

2015 жылдан бастап 12-шi сыныптар жоєары оќу орындарыныѕ жанынан ашылмаќ. Бўл туралы ЌР Бiлiм жјне єылым министрi Аслан Сјрiнжiпов мјлім етті.


6

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

СЈУЛЕ-ЄЎМЫР

www.saryarka-samaly.kz

«Баќ деген – ќўс, ўшады да кетеді. Таќ деген тїс – кіреді де кетеді. Байлыќ деген – мўз, ериді де кетеді. Мјѕгілік ќалатын – адал іс».

ЖЕЛТОЌСАН-

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ

Ўлтты сїю

Јйтеке би

Табиєаты јр текті адамдармен ґмір кейде ќызыќ, кейде бўзыќ, кейде тўманды, кейде кїмјнді, кейде, тіпті, ќўпия тїзілістерімен кґкжиек јлеміѕді кеѕейтіп, ґзініѕ тіршілік кейпімен ґмір деген ўлы дїниеге биіктен ќарауєа мјжбїрлейтіні бар. Соѕєысын ќазыналы деуге келер. Јлбетте, біздіѕ ќазаќта бўл сґзді ўзаќ жасап, кґпті кґріп, кґѕіліне тоќыєан ќарияларєа ќаратып айтар еді. Сґйтсек, ол жасына, аз-кем жасаєанына емес, кґріп, біліп, їйреніп, оќи жїре кґкірегіне тоќып, ќолынан келген игілікті істі жїзеге асыра білген азаматтарєа да ќаратып айтуєа болады екен. Сўхбаттасымыз – Ќуат Есімханов! Жоєарыда айтќан «ќазыналы» сґзі осы азаматќа лайыќ. Бўл – маќтау немесе јсіре баєалаєандыќ емес, шын мјнінде елдік істерді атќарып, ўлттыѕ руханиятына ґзіндік іс-јрекеттерімен сїбелі їлес ќосып жїрген жанєа ќаратып айтќан сґзіміз. Ќуат аєамыздыѕ ґнегелі істері кґпке жетті ме, жетпеді ме, јйтсе де оны ќалыѕ оќырманмен реті келгенде таєы бір беттестіріп ќою артыќ емес. Јр жылдарда жауапты ќызметтер атќарєан, оныѕ ішінде Петропавл, Шыєыс Ќазаќстан облыстары јкімдерініѕ орынбасары, «Азыќ-тїлік келісім-шарт корпорациясы» АЌ-ныѕ вице - президенті, «Ќазавтокґлік» АЌ-ныѕ президенті, Ќазаќстан теміржолы саласында басшылыќ ќызметтерде, сондай-аќ, Аќсу ауданыныѕ јкімі болєан, ал, ќазір Астанада Ќазаќстан теміржолы «Теміржол Су» АЌ-ныѕ президенті, ЌР Еѕбек сіѕірген мјдениет ќайраткері, «Ќўрмет» орденініѕ иегері, ЌР «Ќўрметті теміржолшысы», Аќсу ќаласыныѕ Ќўрметті азаматы - Ќуат Есімхановтыѕ есімі кґпшілікке жаќсы таныс.

Біздіѕ ой: Таным мен тїсінік! Осыныѕ ґзі ўлттыќ негізге, руханиятќа баєытталса ќанеки! Ќоєамды, уаќытты сырттай єана баќылаушы болмай, оныѕ ішкі тыныс-тіршілігіне де бел шеше араласып, кїрмеуін шеше білудіѕ ґзі азаматтыќ. Бўл – ўлтыѕды бар болмысымен сїю, кем-кетігін тїгендеу, тарихы мен шежіресіне зер салу. Ал бўєан не жетелейді, ќандай кїш итермелейді? Ґмір жолыныѕ тал тїсіне ќадам басќан Ќуат аєа јѕгімесініѕ јлќиссасын ґмір жолынан бастады.

1.Бозаѕ - Мен жалєыз туып, жалќы ґстім. Екі ананыѕ ортасында. Ґзімніѕ анам жјне наєашы јжем. Ерке де, серке де болдым. Шындыќты айтайын, ол кезде ўлттыќ руханият деген болєан жоќ. Јлде болды ма екен? Болды. Біраќ, наќты айтылмады. Сол кездіѕ ата-аналары балаларына «Мынау ўлттыќ руханият, сен соны біліп ґс» деген жоќ. Ґздерініѕ ґмір сїру ќалпымен, баєыттаєан тјрбиесімен «мынау сеніѕ руханиятыѕ» дегенді ўќтырєан болар-ау. Мен јкесіз ґстім, соєан ќарамастан, ќос анам мені тјрбиелегенде ќатарынан ќалмасын, еѕсесі биік болсын, оќысын дегенді маќсат еткен секілді. Апам: «Істеген ісіѕе ґзіѕ тїгілі маѕайыѕдаєы адамдар ќызармайтын болсын» дегенді жиі айтатын. Апам марќўм домбыра шертетін, батырлар жырын, ќисса-дастандарды кґп білетін. Маєан мектепке жетпей жатып хат танытты, «Батырлар жырын» оќытты. Ол кісіні жўрт «бјйбіше» дейтін, мені Есімханныѕ баласы деп емес, «Кјмештіѕ ўлы» дейтін. Јлі есімде, 6 жасымда маєан домбыра тартуды їйретіп, јн салєызды. 9 жасымда «Итальянка», 11 жасымда «Белорусь» дейтін сырнай (гармошка) сатып јперді. Жўрт: «Ішер ас, киер киім алмай, кішкене балаєа гармошка јпергені не теѕі?» десті. Кейде тґмен ќарап, еѕкейіѕкіреп отырєанымды кґрсе, апам арќамнан ќаєатын: «Еѕкеймей, еѕсеѕді тік ўста, тура ќарап, кґзіѕді жасырмай жїр» дейтін. Есті бала болдым ба, есер бала болдым ба, білмеймін, мені ґмірге ќайраттандырєан, айбаттандырєан осынау ўлы тјрбие еді. Оѕы мен солын јлі танымайтын жас шыбыќ – мені ќырыќ ќўбылєан ґмірдіѕ бўлєаќты кїндерінен шалыс баспасын, тўманында адаспасын деген пейілі болса керек. Мен апамныѕ айтќан аќылымен соєан талпындым. Меніѕ ґмір жолым осындай тјрбиемен басталды.

Суретті тїсірген Тґлеген Нўрєазы.

...јсіресе ќазаќ жерін жоѕєар-ќалмаќтардан азат еткен јйгілі тўлєалар батыр, билердіѕ есімдері ўмытылмауы тиіс. Олар ќазаќтыѕ тјуелсіздігі їшін жанын ќиып, ќан тґкті Біздіѕ ой: Ќуат Есімханов – кезінде екі облыс јкімініѕ орынбасары, аудан јкімі болып ќызмет атќарды. Бїгінгі кїні де кґш басында. Аќсу ауданын басќарып тўрєан кезінде кґптеген толайым істерді жїзеге асырды. Сонау тоќсаныншы жылдардыѕ басында дјл осы ауданда облыс журналистерініѕ басын ќосќан їлкен жиын болды. Ќуат Есімханов сонда ќалам ўстаєан ќауымды бастап жїріп, шаруасы алєа басќан ауданныѕ кґптеген нысандарын аралатты. Бўрынєы јкім аєа ќазіргі јкімќаралардыѕ халыќќа ќызметін ќалай баєалайды екен деген сауал тїртпектеді. - Осы «јкім-ќара» деген сґзге бар жандїниеммен ќарсымын. Мен де јкім болдым, ел басќардым. Сондаєы айтпаєым, бўрын ќазаќ ўєымында «ўры-ќара» дейтін. Оны Мўхтар да, Єабит те, Сјбит те жазєан. Енді осы сґздегі ўрыныѕ орнына јкімді ќойып, «јкім-ќара» дегеннен не ўттыќ, кјні?! «Ел еріне ќарайды» дейді. Јкім дегеніѕ ел басќаратын, кґш бастайтын адам. Енді оєан «јкім-ќара» деп ат ќойып, секемшіл пиєыл танытатынымыз ќалай? Мынадай ґлеѕ бар: «Жан жетпегенмен жїйрікке, Ызыѕдап, зулар соѕында оќ, Сыйламаєандардан сый кїтпе, Кемеѕгер жалќы, тобыр кґп...» дейді. Кемеѕгер деп кешегі Ќазыбек, Тґле, Јйтеке билерді айтамыз. Ал, бїгінгініѕ кемеѕгерлері ќайда? Ел басќаратын азамат ќайда? Неге олардыѕ бет-беделін тїсіреміз? Рас, јкімдердіѕ арасында мыќтысы да, јлсізі де бар. Ќазір Їкімет ел басќаратындарєа ќаратып, «А» тобы, «Б» тобы деп білімі, тјжірибесіне орай бґле-жара ќарап, баєалап жатыр. Бўл да тегін емес. Сондыќтан, ана јкім анадай, мына јкім мынадай деп атын

атап, тїсін тїстемей-аќ, елжўрт болып, кґмектесіп, тјуелсіз елдіѕ жаєдайын жаќсартуєа, ана тіліміз, діл, дініміздіѕ ґрістеуіне атсалысуымыз керек. Оныѕ ішінде кїнделікті кїйбеѕнен гґрі кешегі ґшпес із ќалдырєан ерен тўлєаларды ўлыќтап, рухани ырысымызды жаратып, болашаќќа єибратты жол салуєа тиіспіз. Сонда єана ќазаќы менталитет, ўлттыќ болмыс алдаєы заманаларєа ґрістейді. Осыны ўмытпасаќ екен.

Біздіѕ ой: Ўлттыќ руханият! Бўл ўлттыќ тјрбиеніѕ ґзегіндегі ќоєам мен уаќыт, замана бойында сол арќылы адам бойында толассыз жїріп жататын ќым-ќуыт ќўбылыс арасындаєы негіз болуы тиіс. Оныѕ уаќыты жеткенде бўлќынып сыртќа шыєуы - табиєи заѕдылыќ. Ќуат аєа јѕгіме желісін жалєастыруда...

2.Уаќыт демі - Міне, ќазір ўлттыќ руханият деп жїрміз. Біздіѕ кезімізде жаѕа айттым єой, ўлттыќ руханият деген болєан жоќ. Социалистік реализм деп кїн кештік. Социализм оќытты, тоќытты, ќызмет берді. Біраќ, бізді (меніѕ замандастарымды айтамын) сол кездіѕ идеологиясына ќызмет етуді ќатаѕ талап етті. Ќазір тўрєыластарымныѕ арасында «Ќазаќ тілін біле ќоймаймыз, орысша оќыдыќ, бізде жазыќ жоќ» деп аќталатындар бар. Рас, біздіѕ заманымызда - орыс тілін білмесеѕ, адам болмайсыѕ, болашаєыѕ жоќ» деген сыѕаржаќ социологиялыќ ўєымды ќалыптастырды. Жиылыста бес ќазаќ пен жїз орыс отырса, «ўлы тілде» сґйлеуге мјжбїрледі. Оќушы кезімде тїрлі олимпиадаларєа ќатысып жїрдім, орыс тілін тереѕ білмегеннен кґп жапа шектік,

намыстанатынмын. Бізде осылайша ќўлдыќ сана ќалыптасты. Сонда ќайдаєы ўлттыќ руханиятты айтарсыѕ?! Біраќ, ќазаќта: «Ќанына тартпаєанныѕ ќары сынсын» деген сґз бар. Кішкене кїнімнен ќазаќылыќќа тјрбиелеген апам сонда маєан ўлттыќ діни дастандар, ќара ґлеѕ, жыраулар поэзиясы арќылы ўлттыќ рухани тјрбие берген екен. Соныѕ нјтижесі єой, менде ўлттыќ руханият деген сезім кеш болса да оянды. Бїгінде де «Баланы ўлттыќ руханиятќа тјрбиелейік» деген ой ата-аналарда жоќ шыєар. Бўл - меніѕ жеке ойым. Біраќ, ўлттыќ негізде тјрбиеленген балада бўл ерте ме, кеш пе, бјрібір оянады. Айтайын дегенім, маќтанєандыќ емес, ґзімніѕ ана тілімді мен секілді ґсіп, білім алєан, ќызмет еткен кґп замандастарыма ќараєанда артыќ білем. Мамандыєым – ќўрылысшы. Ќўрылыс басќармасы, трестегілердіѕ бјрі-бјрі басќа ўлттыѕ ґкілдері болды. Орыс тілін солардыѕ ґзінен кем білсеѕ, ќор болєаныѕ. 1986 жылдыѕ 16 желтоќсанында болєан ереуіл осы бір ќўлдыќ сананыѕ тїбіріне балта сілтеді. ... Тіл туралы заѕ ќабылданєан кезде мен Жоєары Кеѕестіѕ депутаты едім. Бўл да бір їлкен тарихи оќиєаєа айналды. Біраќ, ќанша жерден ана тілі туралы заѕ ќабылданса да, јсіресе, зиялы ќауым, тізгін ўстаєан азаматтар ана тілінде сґйлемесе, оныѕ бјрі бекер. Мысалы, академиктер, жазушы аєалардыѕ арасында ўлттыѕ, тілдіѕ жанашыры болып сґйлейтіндері баршылыќ. Ал ґздері балалары, немерелерімен орыс тілінде сґйлеседі. «Бўлар ана тілдерін шала-шарпы біледі єой» деп аќталады. Сонда оларды кім тјрбиелеп отыр екен?! Кейбіреулер ана тілінде сґз сґйлесе аяєына жегі тїскен аттай кібіртіктеп, орысшаєа келгенде сайрай жґнеледі. Сол адамдар аєылшын тілінде де жатыќ сґйлейді. Ўялмайды. Јнеукїні «ќазаќтыѕ министріне ќазаќ депутат неге орысша сауал ќояды?» деген мјселе кґтерілді. Елбасыныѕ «Ќазаќпен ќазаќ бір-бірімен ќазаќша сґйлесуі тиіс» дегені сырт ќалды. Бўдан не тїюге болады? Біраќ, ќазіргідей интеграция заманында тіл

«Ќазаќстан - 2050» Стратегиясындаєы ўлттыќ дјстїр мен мјдениетті дамытуєа байланысты жїктелген міндеттерді орындау аясында елімізде 11 јдістемелік ќўрал жарыќ кґрді.


www.saryarka-samaly.kz білген жаќсы, ґте жаќсы. Біраќ, олардыѕ ешбірі ана тіліѕніѕ орнын баса алмайды єой. Јлихан Бґкейханов 6 тіл білген екен. Мўстафа Шоќай да француздардыѕ ортасында жїріп, бірнеше тілді меѕгеріп алєан. Осы азаматтардыѕ, мысалы Ахмет Байтўрсынов, Јлихан Бґкейханов, Жїсіпбек Аймауытов јйелді орыстан алєан. Мўхтар Јуезов, Ќаныш Сјтбаевтыѕ да жўбайлары - орыс жўртынан. Біраќ, осы азаматтардыѕ патриоттыќтары керемет болды. А.Байтўрсынов ќазаќ грамматикасын жасап кетті. Бірде Ресейдегі Орынбор ќаласына жолым тїсті. Кґше аралап келе жатып, бір аєаш їйді кґрдім. Жай, ќарапайым таќтай аєаш їй. Јлгіні јспеттеп саќтап ќойыпты. Сґйтсем, Пушкин «Капитан ќызы» шыєармасын жазєанда сол

СЈУЛЕ-ЄЎМЫР

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

7

Сарыарќадан келіп сен ќоймаќсыѕ ба?» деп ажырайып ќарады. «Ќоям» дедім. Содан Ќана мен Ерекеѕніѕ аманаты деп, јлгі тґбеге ескерткіш-белгі ќойдым. «Ќазаќтыѕ јйгілі јншісі Кїлјш Бјйсейітова Жетісу жеріне келін болып тїскенде Ќанабек екеуініѕ дастарќан жайєан жері» деп сґзін Аќселеу марќўм жазып берді. Небары 24 жасында Кеѕестер одаєыныѕ јртісі атанєан Кїлјшќа осылай ќўрмет жасадыќ. Орыстар Пушкинніѕ атќосшысына белгі ќойып жатќанда, бўл дегеніѕ оныѕ ќасында керемет тарих ќой! Кґкшетауєа арнайы барып, ґз заманыныѕ ќўрметіне бґленген јйгілі Науан хазіреттіѕ басына ќўран оќытып, зиярат жасадым. Сол маѕда келе жатып, кішкене тасќа кґзім тїсті. Онда: «Сјкен Сейфуллинніѕ ўлы осы зиратта

басында темір ќоршау єана бар екен. Мўны да ўйымдастырып, кесенесін тўрєызып, басына ескерткіш-белгі ќойдыќ, кітабын шыєардыќ, єылыми-практикалыќ конференциясы ґтті. Осылайша ќазаќ тарихына, јдебиетіне мол їлес ќосќан батыр бабамызды бір еске алып, кейінгі ўрпаќќа танытуєа талпындыќ. Жоєарыда айттым єой, Ќожаберген жайлы сол ґѕірден шыќќан јйгілі жазушылардыѕ ґзі жаза алмады. Себебі белгілі. Естай мен Ќорлан! Ќыз Ќорланєа єашыќ болєан Естай аќын дїниеге ќайталанбас ґнер туындыларын јкелді. Екеуініѕ єашыќтыєы жайлы да ґлеѕдер жазылды. Мен мынаны айтар едім, осы ќазаќтыѕ тарихында ќалєан єашыќтар жайлы да шындыќ оќиєа јлі дўрыс айтылып жатќан жоќ. Бір єана мысал, Естай мен Ќорлан туралы баллада бар. Сонда Ќорланнан бўрын Естай ќайтыс болєан делінеді. Бўл дўрыс емес. Естай аќын 1946 жылы 73 жасында, ал, Ќорлан 1937 жылы 59 жасында дїниеден ґткен. Сонда шындыќ ќайда? Естай аќынєа да белгітас ќойылып, ас берілді. Аќынныѕ немересі Зекен апай Ќорланныѕ немерелерініѕ ќолын алып тўрып: «Ќараќтарым, ќимастарымыз бір-бірін сыйлап ґткен екен – біздіѕ їйден дјм татыѕыздар!»,деді. Тектілік ќандай! Ас їстінде Естайды кґзі кґрген Кјкен аќсаќал: «Есімханов, енді Ќорланныѕ басына ќашан тас ќоясыѕ?» деп сўраулы ґтінішпен ќайырылєан еді. Ујде бердім. «Естайєа јлемде жоќ јн салдырєан» Ќорлан ару жерленген ќорымды тапќан едік, Алтай ґлкесі Борлы ауданындаєы Ќаранай деген жерден. Сол арадан 25 шаќырым жерде Сўѕќар, Сўлтан деп аталатын ќоныстар бар. Бўл – Ќорланныѕ жўрты. Ал Ќорланныѕ ўзатылєан жері – Ќаранайдан 60 шаќырым жердегі ќазіргі жерленді» деп жазылыпты. Сјкен ґміріне Куатовка мекені. Ќорлан оќыєан, кґзі ашыќ ќатысты тарихты аќтарып, баласы Нўрмаєамбет деген жігітке тўрмысќа шыќќан. Аянныѕ таєдырына кґз жеткізген соѕ, Оныѕ јкесі Айып, Айыптыѕ јкесі Дјуітбай, Ќуат Есімханов - Алматы облысы бір топ азамат бірігіп, аќынныѕ тўяєы оныѕ јкесі Ќуат – беделді, бай болєан адамдар. Малайсары станциясында Малайсары жерленген тўсќа ескерткіш-белгі ќойып, Куатовка деген село осы кісініѕ есімімен батырєа, Павлодар облысыныѕ аумаєында аєа ас бердік. аталады. Нўрмаєамбет пен Ќорланныѕ бес сўлтан Ќазанєап, Шоѕ би, Камаридден хазірет, «Мезгілсіз, мерекесіз ґткен» Аянєа ўлы болєан. 1937 жылєы ќудалауда Нўрмаєамбет јйгілі аќын-композитор Естайєа, Алтай арналєан тасќа: Сібірде ќашып жїрді, їлкен ўлы Колымада ґлкесінде жерленген ару Ќорланєа, Сјкен «...Їзілген бір ќауырсын жатыр мўнда, айдауда болды. Содан ќатты ќиналєан Ќорлан Сейфуллинніѕ айдалып бара жатќан жары Сјкендей аќсўѕќардыѕ ќанатынан»,тґркін жаєына барып, 1937 жылы 59 жасында Гїлбаћрамныѕ ќолында тїрме-вагонында деп жазєан едік. ќайтыс болса, Нўрмаєамбет 83 жыл жасаєан. ќайтыс болєан ўлы, нјресте Аянєа, ґлеѕЈйгілі Ќожаберген деген жырау ґткен Ўлы Отан соєысында майданєа алынєан ўлы жырдыѕ кґк ала їйрек киесі – Кемпірбай ќазаќта. «Елім-ай» тарихи эпопеялыќ Ќабиден 1942 жылы Сталинград тїбінде аќынєа, Солтїстік Ќазаќстан облысында дастанды жазєан. Ол Орта жїз Ашамайлы ерлікпен ќаза тапќан соѕ, кешірім жасалєан Ќожаберген жырау, ќаламгер Єабит Керейдіѕ Кґшебе руынан шыќќан атаќты Нўрмаєамбет еліне оралєан, Ќорланнан кейін Мїсіреповтіѕ атасы Мїсірепке, ел аєасы – батыр, јйгілі суырып салма аќын. Біраќ, екінші ќайтара тїтін тїтетпеген. Елеусіздеу Есенейге, Омбыда Шоќан Ујлихановќа, оныѕ есімі ежелден еліне белгілі жатќан Ќорлан Сўлтанќызына да ескерткішАстанадаєы №52 орта мектептіѕ ауласына болєанымен, соѕєы уаќыттарєа дейін тїрлі белгі орнаттыќ. Оєан: «Дариєа, ґлмейтўєын жырєа Баян батырєа, Арќарлы тауында Кїлјш, себептермен јдебиет тарихына енбей, айналєан, Дїниеге ќайта келмес ќайран Ќорлан» Ќанабек Бјйсейітовтерге ескерткіш пен ќаєаберіс ќалып келді. Ќалмаќ 1607-1750 деп жаздыќ. ескерткіш-белгілер, мазарлар тўрєызып, жылдарда жерімізге аяусыз ойран ... Ќыз Жібек жырын алайыќ. Тґлегенді азаматтыќ ґнеге-їлгі кґрсетіп келеді. Биылєы салєанда жауєа ќарсы тўрєан батыр. ґлтірген Бекежан деп жїрміз. Тарихшылар жылы Ќўрбан айт мейрамында белгілі аќын, «Кеудеѕде шыбын жаныѕ болса егер, мўныѕ ќате екенін јлдеќашан дјлелдеді. жерлесіміз Сјбит Дґнентаевтыѕ туєан жеріне Жоєалтпа жер бетінен ќазаќ атын», – деп Тґлегенді ґлтірген сырттан, ќараќалпаќ јлде де ескерткіш белгітас ќойды. елді намысќа шаќыра білген. Ол «Елімтїркімен жаєынан келген Кескентерек деген ай» дастанында бїкіл дјуірді суреттеген. біреу. Тґлегенді мерт еткені їшін оны Жібектіѕ «Кґрші екі ел кґмек бермей тїпке жетті, алты аєасы асып ґлтірген. Ал, Бекежан - батыр. Ќалмаќќа мылтыќ сатып, кїшті етті», – Олардан тїйгенім кґп... Солардыѕ бірі Оныѕ Тайлаќ, Байраќ, Ќайраќ деген ўлдары деп, сырттан келген жаудыѕ орыстар мен КСРО халыќ јртісі, Еѕбек Ері Еркеєали болєан. Бўлар Кіші жїздіѕ батырлары. Јсіресе, ќытайларєа арќа сїйегенін жыр жолдарында Рахмадиев еді. Ол екеуіміз ќатты араластыќ. Тайлаќ батырдыѕ мергендігімен аты шыќќан баяндаєан. Елдіѕ азаттыєын кґксеп, жауєа ќарсы Балќаштыѕ жаєасында бір аѕшылыќ їйі дейді. Осылардыѕ терісін теріс, бўрысын бўрыс, ўмтылєан. Ќожаберген 1663 ќоян жылы, бар. Оєан кезінде Дінмўхаммед Ќонаев дўрысын дўрыс деуіміз керек ќой. Осы секілді облысына ќарасты Жамбыл Солтїстік Ќазаќстан тоќтаєан екен. Елбасыныѕ тапсырмасымен кеѕестік идеологияныѕ салдарынан бўрмаланєан ауданыныѕ Кїлтґбе деген жерінде Толыбай Ерекеѕ «Абылайхан» операсын жазды, сонда тарихымыз жетерлік. Басќасы басќа, ол кісі осы їйде тўрды. Бірде Ерекеѕе келдім, јсіресе ќазаќ жерін жоѕєаросы кґлдіѕ жиегіне. Суєа тїстік, демалдыќ. ќалмаќтардан азат еткен јйгілі тўлєалар Ќойшыєара САЛЄАРАЎЛЫ, жазушы, Сондаєы ол кісініѕ мына бір јѕгімесі есте - батыр, билердіѕ есімдері ўмытылмауы Мемлекеттік сыйлыќтыѕ лауреаты: ќалды. «Бойдан ќуат кетті, ќолдан кїш тиіс. Олар ќазаќтыѕ тјуелсіздігі їшін кетті, бойымда бір аманат бар еді. ... Ґз басым Ќазаќстанда осындай бір азаматтыѕ жанын ќиып, ќан тґкті. Міне, Астанадаєы Орындай алмай барам» деді. «О бар екенін алєаш рет Тјуелсіздік алєан жылдардыѕ №52 орта мектепке Батыр Баянныѕ не болды, Ереке? Не аманат?» ќарбаласты кезеѕінде, Ел Рухын кґтерер игі шаралардыѕ есімін беруді ќолєа алдыќ. Ќалалыќ деп елеѕ еттім. «Ол кезде бір-біріне жалєаса атќарылып жатќан тўсында ќазаќ ономастикалыќ комиссияныѕ шешімі Ќўрманєазы атындаєы жерінде отаршылардыѕ ойраныныѕ символындай болып шыќты, енді їкімет ќаулысын тосып консерваторияда ректормын, Композиторлар тўрєан ќараќшы Ермактыѕ алып ескерткішініѕ отырмыз. одаєын басќарамын. Елге, Лепсіге баратын Ескерткіш, белгітас, кесене тўрєызу ќўлатылуына байланысты жеткен хабардан естіп, білген болып Клара жеѕгеѕ екеуіміз жиналдыќ. Ќайдан едім. Ќуат сонда сол Ермак ауданыныѕ партия ісін мен бастап, жора-жолдастар ќостап, естігенін білмеймін, Ќанекеѕ, Ќанабек Бјйсейітов комитетініѕ бірінші хатшысы екен. Ермактыѕ ел болып атќарып шыєамыз. Соєан ќоѕырау шалды. «Еркеш, елге мені де ала ескерткіші мен оныѕ есімін де ел жадынан ґшіру «тјуба» деймін. кетіѕдер» деп. Ол кісініѕ туєан елі де сол жаќ Сґзімніѕ соѕында ќазаќ кґп аѕсап, маќсатында ауданныѕ атын да ґзгертуге ґзі басшылыќ ќой. «Жарайды» дедім де, Клараєа: «Шал ќолы жеткен Тјуелсіздік кїні ќўтты жасапты. бізбен баратын болды. Шјй-пјй береміз жолда, болсын деймін. Енді ел шетіне жау ас-суыѕды ќамдай жїр» дедім. Содан жолєа тимесін, ірге сґгілмесін, ўрпаќтар аман сыншыныѕ отбасында дїниеге келген. шыќтыќ. Алматы мен Талдыќорєанныѕ болсын. Тарихымыздыѕ аќ-ќарасын айќындап, 1688 жылдыѕ маусым айында Тїркістан балаларымызєа ўлттыќ тјрбие беруге арасында Арќарлы тауы бар. Соєан жаќындай шаћары маѕында Јз-Тјуке бастаєан ќазаќ ўмтылайыќ дегім келеді. бере бір тґбеніѕ тўсында Ерекеѕ «Тоќтаѕдар» жаќсылары 25 жастаєы Ќожабергенді Ордабасы, деді. Ґзі кґліктен тїсісімен јлгі тґбеге ќарай яєни хан ордасыныѕ бас ќолбасшысы етіп жїгіре басты. Біз де азыќ-тїлігімізді, Біздіѕ ой: сайлайды. Бўл дегеніѕ, ќазіргі тілмен айтќанда, самауырды алып, соѕынан ердік. Клара Иј, ќазаќтыѕ тарихы аќ параќтан бастау ќорєаныс министрі єой. Јйтеке би мен дастарќанын жасап жатыр. Сол кезде Ерекеѕ: алєан жоќ. «Біздіѕ заманымыз – ґткен Ќожаберген туысќандыќ ќатынасы жаєынан «Мен шай ішейін деп келе жатќан жоќпын. заманныѕ баласы, келер заманныѕ атасы»,– наєашы-жиен екен, екеуініѕ ґмір жолдары да 1934 жылы Кїлјш екеуіміз їйлендік. Еѕ алєаш деп Ахмет Байтўрсынов айтќандай, кешегі сабаќтас. Жас жаєынан жиырма жастай їлкен меніѕ еліме достарымызбен бара жатќанда кїніміз ерлікке толы. Ќазаќ талай рет Јйтеке би Ќожабергенніѕ Майлы жјне Ќарабас осы тґбеге тоќтадыќ. Кїлјш дастарќан жайды. жойылып кете жаздады, сан мјрте атты аєаларымен бірге Тјуке ханныѕ биі болєан, «Ќана, оѕ аяєыммен аттайын, осы тґбе басында таєдырдыѕ ауыр зардабын тартты. Біраќ, ґзі де 23 жыл ордабасы болып, Јйтеке бимен келін болєандаєы алєашќы дастарќанымнан саќталып ќалдыќ. Бізді саќтаєан, бїгінгі кїніміз ќатар ќызмет етті. Екеуі де ќазаќ мемлекетініѕ дјм татырайын» деп еді. Сґйтіп, Кїлјш еѕ їшін жан берісіп, жан алысќан батыр бабалар ќуатты болуын ќалап, сол жолда аянбай кїрескен алєаш келін болып, жора-жолдастарымызбен ерлігі ўлыќталуы тиіс. Ќуат Есімхановтыѕ адамдар. Ќожаберген жырау Бўќарды шјкіртім дјм татќан тґбе осы еді. Јттеген-ай, Ќуатжан, бастамасымен жїзеге асырылып жатќан деп, Бўќар Ќожабергенді ўстазым деп ґткен. осы тґбеге белгі ќойсам деген арманым бар игілікті істер бїгінгі жасќа жўєысты болса Ќожаберген бабамыз 100 жасап, 1763 Сґйтіп, еді. Енді ќайдан...» деп ґкініш білдірді. «Ереке, деген їмітті ой ќылаѕ берді. жылы дїниеден ґткен екен. Осы жыраудыѕ ескерткіш-белгіні мен ќоям» дедім. «Пјлі, сонау Сўхбаттасќан – Сая МОЛДАЙЫП. ...Ат жалын тартып мініп, азамат болєаннан бері айналамда ґрелі азаматтар кґп болды. Ќалтай Мўхамеджанов, Манаш Ќозыбаев, Еркеєали Рахмадиев, Ќойшыєара Салєарин, Кјкімбек Салыќов, Тґлен Јбдік, Аќселеу Сейдімбек аєалардыѕ јѕгіме-кеѕесін кґп тыѕдадым. Бўл ас ішіп, аяќ босатар достыќ емес, ўлттыќ идея, рух, мїдде мјселесі бас ќостырєан їлкен достыќ дер едім. Олармен сўхбаттасќан соѕ, балаѕ кезімде оќыєан жырдастандардыѕ жалєасындай, одан јрі кґкірек кґзім оянып, ґмірдіѕ кїрмеулі жібін тарќатќандай кеймана кїй кешемін. Олардыѕ јрќайсысы сергек єўмыр кешкен немесе кешіп келе жатќан, уаќыт демімен тыныстаєан, сонысымен халыќты замана кґшіне ілестіріп, ґзгелерге де баянды ґнеге бола білген азаматтар.

симфониясы Перзенттік парыз

їйде жатыпты. Енді бір дјмхананыѕ алдынан ќўдыќ кґрдік, суы жоќ екен. Сґйтсек, сол ќўдыќтан Пушкинніѕ атќосшысы атын суарєан екен. Солай деп жазып, ќўдыќты кґненіѕ жјдігеріндей етіп, ќоршап, јдемілепті. Бўл не деген мјртебе десейші. Ал, бізде осылардан мыѕ есе артыќ јспеттеп ќоюєа лайыќ тарихи орындар, ірі тўлєалар жоќ па? Мені осы ой тїртпектеді.

3.Шуаќ Біздіѕ ой: Иј, себепсіз салдар жоќ. Толєантќан, санаєа маза бермеген ойдыѕ жарќ етіп сыртќа шыєары бар. Бўл – игілікті істіѕ бастауы болса, ќўба ќўп! Сўхбаттасымыз Ќуат аєа еліміз Тјуелсіздік алєаннан кейінгі уаќытта Ќазаќстан кґлеміндегі елеусіз-ескерусіз ќалєан тарихи орындар мен ел жадынан ґше бастаєан јйгілі тўлєаларєа барлыєы жиырмадан астам ескерткіш-белгі орнатќанын естіген едік. Міне, јѕгіме сарыны да соєан бет алып келеді.

Елбасы «Мерейлі отбасы» ўлттыќ конкурсы туралы ґкімге ќол ќойды. Конкурс ґнегелі ќўндылыќтарды жјне отбасы мен некеніѕ жаєымды бейнесін санаєа сіѕіру, отбасы мјртебесін арттыру маќсатында ўйымдастырылады.


12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

ЖЕЛТОЌСАН -

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ

п к а а з к н е м л , а п ы а н т а н с м а Т аны

8

ЎЛЫ КҐШ

ќазаќ Ќазаќстан Тјуелсіздік алєанда бґркін кґкке атып, ќуанбаєан лияєа, Моѕєо єа, Ќытай мен жазуы кемде-кем. Јсіресе, кезінде таєдырдыѕ ы!» деп Тїркияєа ќоныс аударєан бауырларымыз «Отанєа жол ашылд тарихи ар ќазаќт егі шетелд сїйіншілесті. Ел Егемендігін жариялаєаннан кейін Біздіѕ . жемісі н жарќы іздіктіѕ Тјуелс ы Отанына орала бастады. Бўл - тўєырл ардыѕ ќазаќт ы лиядає Моѕєо байўлы Тойшы ай Амант еріміз бїгінгі кейіпк ќатысќан алєашќы кґшін бастап Дїние жїзі ќазаќтарыныѕ Ќўрылтайына не Отанєа мен емес, деп і беред не маєан Отан ќандастарымыздыѕ бірі. едік. беремін деп келген Амантай аєаны јѕгімеге тартќан

Журналист, филология єылымдарыныѕ кандидаты

А.Тойшыбайўлы:

www.saryarka-samaly.kz келдіѕіз? Отандастарыѕыз ќалай ќарсы алды? - Ќазаќтар «Елге ел ќосылса – ќўт» дейді. Отанымыз ґз ќара домалаќтарына толып, оныѕ ќайта ќаралєан кешегі тарихы мен мјдениетін бїгінгі ќўбылмалы жаћандану заманымен їндестіре отырып, болашаќќа баєыт-баєдар жасады. Атќарылєан іс аз емес, біраќ шешімін таппай жїрген тїйткілдердіѕ де уаќыт ґте шешілетініне сенімдіміз. «Јр ќазаќ - меніѕ жалєызым» деген јрбір ќазаќ Отаным деп келген бауырларымызды жаќсылап ќарсы алып, ал келген ќандастарымыз Отаным їшін мен не істей аламын деген ниетте болса, мына алмаєайып заманда ґз Тјуелсіздігімізді берік саќтайтын елге айналар едік. Ќазаќ азаматтарыныѕ жјне атќамінерлерініѕ кґкейінде їнемі осы сўраќтар жїрсе, нўр їстіне нўр болар еді. Себебі, ќазаќтыѕ ќазаќтан басќа жанашыры жоќ. Ресми мјліметтер бойынша, соѕєы 20 жылда тарихи Отанына 800 мыѕ ќазаќ кґшіп келді. Ол еліміздіѕ демографиялыќ жаєдайына їлкен ќуат ќосып, ќазаќ ўлтыныѕ мјселелерін шешуге дем бергені рас. Мен алєашќы Ќўрылтайдан кейін Ќазаќстанєа жыл сайын келіп-кетіп жїрдім. 2000 жылы Атамекенге біржола оралдым. - Сіз їшін Тјуелсіздік ќандай ўєым? - Бїгінде Ќазаќстанныѕ негізгі ўлтын Ќазаќ халќы ќўрайды. Ўлт ґзініѕ мемлекеттігінсіз ўлт болып ґмір сїре алмаќ емес. Еѕ бастысы, жаѕа єасыр мен жаѕа мыѕжылдыќќа Егемен ел, Тјуелсіз ўлт болып аттадыќ. Бўєан жеткен де бар, жетпеген де бар. Ќазірде елімізге тыныштыќ заман орнап, ќой їстіне бозторєай жўмыртќалаєан заман келді деп маќтанышпен айта аламыз. Артќа тастаєан жылдардыѕ ішінде не атќардыќ деген сауал туса, тізбектеп сґзбен жеткізу мїмкін емес. Бір мемлекетке жетерлік іс тындырылды. Экономикалыќ жаєдайымыз жаќсарып, јлауќатымыз артты. Ќазаќ мектептері мен балабаќшалар саны ґсті. Білім мен денсаулыќ жаєдайына аса мјн берілді. Ґзге елдермен ќарым-ќатынасымыз жаќсарып, саяси жјне мјдени ќатынастар да їдей тїсті, таєысынтаєы... Осыныѕ бјрі Тјуелсіздіктіѕ жемісі емей немене?! Тјуелсіздік – еліміздіѕ еѕ басты мерекесі. Ќазаќстанныѕ жаѕа дјуірде ќол жеткізген барлыќ табысыныѕ ќайнар кґзі – Тјуелсіздік. Тјуелсіз ел болєандыєымыздыѕ арќасында єана Ќазаќстанныѕ сґзі мен ісін бїкіл јлем таныды. Дїниеніѕ бір бўрышында Ќазаќ деген халыќтыѕ їлкен істер тындыра алатын ґресі мыќты, ґрісі кеѕ халыќ екенін јлем білді. Ќазіргі Тјуелсіз Ќазаќстан – атабабаныѕ орындалєан шўєылалы арманы, сарєайып кїткен саєынышы. Тјуелсіздік таѕын аѕсаєан атабабаларымыздыѕ асќаќ арманы орындалды десек, ќателеспейміз. Сондыќтан да, Тјуелсіздік тарихы арнайы јѕгімеге їздіксіз тиек боларлыќтай ўлы таќырып екендігін ќазіргі ўрпаќ ешќашан естен шыєармауы керек. Тјуелсіздік - халыќтыѕ їні, ўлттыѕ тілі мен ділі. Тјуелсіздік - халыќтыѕ тойы, елдіѕ тойы. - Ел-жўртќа айтар тілегіѕіз? - Еліміздіѕ туы кґкте ќалыќтап, ынтымаєы жарасќан ел болайыќ! Еѕселі еліміздіѕ ертеѕі - жастардыѕ ќолында. Ќазаќстанды биікке жетелеѕіздер, жеткізіѕіздер. Жарќын болашаќќа ќадам басып келе жатќан ќазаќтыѕ XXI єасырда ќасіреті жоќ болєай, ќуанышы кґп болєай! Таяудаєы жїзжылдыќ, јрідегі мыѕжылдыќтарда ќазаќтыѕ арманы мен мїддесін, елдігі мен еѕбегін Хаќ Таєала баянды еткей! Тјуелсіздік – еѕ алдымен, Ќазаќ халќыныѕ бостандыќќа ўмтылєан асќаќ армандары мен ќайсар рухыныѕ жемісі. Сондыќ��ан да, біз їшін Тјуелсіздік кїні – еѕ ќастерлі кїн. Бірліктіѕ, ынтымаќтастыќ пен татулыќтыѕ кїні. Мемлекетіміздіѕ Тјуелсіздігі еѕ алдымен, халќымыздыѕ баќыты. Баршаѕызды айтулы мерекемен шын жїректен ќўттыќтаймын!

Танымасан танып ал, мен мен к к ал, ТанымасанТанымасан танып ал, ал, л,, танып мен казакпын! казакпын! Танымасан танып мен танып ал, ал, мен мен казакпын! казакпын! Танымасан танып Танымасан - Амантай аєа, Ќазаќстанныѕ Тјуелсіздік алєанын ќашан, ќандай жаєдайда естідіѕіз? Ќуанышты хабарды ќалай ќабылдадыѕыз? - Бўл сўраќќа жауап бермес бўрын асќаќ естілетін «Отан» деген ўєымєа бір тоќталып ґтсем деймін. Отан. Атамекен. Атажўрт. Тарих. Бўл - ќай ќўлаќќа да асќаќ естілер асыл ўєымдар. Адам ґмірге келіп, ес біліп, етек жия бастаєан сјттен ґзініѕ ґміріне, ўлтыныѕ ґткеніне, Отаныныѕ тарихына ден ќоя бастайды. Мен де есейе келе «Біз ќазаќ бола тўра, Моѕєол елінде ќалайша ґмір сїріп жїрміз? Јлемде Ќазаќстан деген ел бар єой, неге олардыѕ ортасында емеспіз?» - деген оймен бабаларымныѕ жїріп ґткен тарихына ерекше ден ќоятынмын. Сґйтсем, ќазаќтыѕ Моѕєолияєа ќоныстану тарихы Абылай хан заманына ўласып жатќанын баєамдадым. Кеудемде Ќазаќ еліне деген бір саєыныш билеп жїретін. Меніѕ ќатарластарым Баян-Ґлкеде марќўм Кјкей Жаѕжўѕўлы деген аќын аєамыз жазєан мына ґлеѕді тебірене оќитын:

казакпын! мен казакпын! ал, мен танып анып ал, Танымасаѕ, танып ал, мен - Ќазаќпын, Жаєам-жайлау, кґѕілім - кґл, кеѕ Ќазаќпын. Ўлысым бай іргелі - ел Ќазаќпын, Ырысым сай, нўр жері - кен Ќазаќпын. Мен емеспін кешегі ґшкен Ќазаќ, Ќўба жонда тентіреп кґшкен Ќазаќ. Мен боламын ќойнауєа ќой ќаптатып, Ќала салып, білім ап ґскен Ќазаќ. Ќазаќпын, тегіѕ кім деп тектемеген, Ере келген итке де кет демеген. Пейілі тїссе бір атын тїсіп беріп, Бір атым насыбайєа ґкпелеген. Ќазаќпын, тїнемеген тґріне тїн, Бар сыры домбырада тґгілетін. Аѕќылдаєан аќ кґѕіл ел боламын, Аузын ашса, жїрегі кґрінетін. Ќазаќпын, ќаз мойны ойнаќтаєан, Ойда баќќан, бір ґѕкей ќой баќпаєан. Ер елдігім ешкімді жатсынбаєан, Тереѕдігім ешкімді бойлатпаєан. Ќобыланды Ќазаќпын, батыр елмін, Ќозы-Баян Ќазаќпын, тату елмін. Ќожанасыр Ќазаќпын, аѕќау елмін, Абай туєан Ќазаќпын, аќын елмін! Меніѕ азаматтыќ жасќа жеткен шаєымда сан ќилы дїрбелеѕдер кґп болєан 80-жылдарєы «ќайта ќўру» кезеѕі санамызєа їлкен ќозєау салып, їміт отын жаќты. Горбачев жол салєан сол «ќайта ќўру» лебімен «ўлтшылдыќ ауруымен» ауырдыќ. 1991 жылы 16 желтоќсанда Ќазаќстанныѕ Жоєарєы Кеѕесі «Тјуелсіздік пен мемлекеттіѕ егемендігі туралы» заѕды ќабылдады. Саясатты судай сапырып, саясатпен тїс кґріп жїрген сол кїні Ґлгий ќаласыныѕ орталыќ алаѕында бір топ жас 3 саєатќа созылєан мерекелік шара ўйымдастырдыќ. Ќазаќстанды Тјуелсіздігімен ќўттыќтаєан жалынды сґздер сґйлеп, Желтоќсан ќўрбандарына Ќўран баєыштап, ґлеѕдер оќып, їлкен ќуанышпен ќарсы алєан едік. Халыќ та кґп жиналєан-ды. Сол шараны бірге ўйымдастырєан С.Раќметўлы, Е.Нїсіпўлы, Е.Баятўлы, С.Мјгежўлы, Р.Зўрєанбайўлы атты ќатарластарым бїгінде - ортамызда. Шынында, діні, тілі, елдігі, тарихы бґтен жат елде жїрген аз ўлттыѕ ґкілдері «ќос мекенді жануарлардай» ґзініѕ шыќќан тегі, ўлты, ґз елініѕ жай-кїйі мен таєдырына ерекше елеѕдеп жїретінін мен ґз басыммен кешкенмін.

- Ќазаќтардыѕ дїниежїзілік алєашќы ќўрылтайында Ќазаќ жеріне Баян-Ґлке аймаєынан делегат болып келдіѕіз. Моѕєолиядан келген ќандастардыѕ ішінен Елбасыныѕ иыєына шапан жауып, ќолын алу Сізге бўйырыпты... - Иј. Ол меніѕ ґмірімніѕ жарќын сјттерініѕ бірі єой. Їш єасыр бостандыќ кґрмеген ќазаќтар Тјуелсіздік алєаннан кейін, бір жылєа жетпестен, яєни ќыркїйек айында Ќўрылтаймен жылап кґрісті. 1992 жыл. 29 ќыркїйек пен 4 ќазан аралыєында Алматыда дїниежїзі ќазаќтарыныѕ тўѕєыш Ќўрылтайы ґтті. Оєан јлемніѕ 33 елінен 800-ден астам делегат ќатысып, олар Тїркістан, Жезќазєан жјне Алматы облысыныѕ Дегерес жайлауы (Аѕыраќай шайќасы болєан маѕ) ќатарлы еліміздіѕ ежелгі саяси-јлеуметтік, мјдени орталыќтарында болып, аруаќтарєа таєзым етіп, атажўртымен ќауышты. Дїниежїзі ќазаќтарыныѕ Ќўрылтайына ќатысушылар Їндеу ќабылдады. Ќазаќ халќыныѕ таєдыры, атабаба мўрасы, тілі, бїкіл дїние жїзіндегі ќазаќтарды біртўтас ўлттыќ мемлекетіне біріктірудіѕ ќўќыќтыќ негіздері жјне таєы да басќа мјселелер жґнінде баяндамалар тыѕдалды. Ќўрылтайдыѕ басты маќсаты дїниежїзі ќазаќтарыныѕ ќауымдастыєын ќўру, оныѕ басшы органдарын сайлау болатын. Дїниежїзі ќазаќтары ќауымдастыєыныѕ басшылыєы мына ќўрамда: ЌР Президенті Н.Ј.Назарбаев – Тґралќа тґраєасы, Ќ.Найманбаев – тґраєаныѕ бірінші орынбасары, Дјлелхан Жаналтай, Мырзатай Жолдасбеков, Алтынбек Сјрсенбаев – тґралќа мїшелері болып сайланды. Кешкілік Республика сарайында Ќўрылтайдыѕ салтанатты мјжілісі ґтті. Онда Мемлекет басшысы «Ќўшаєымыз бауырларєа айќара ашыќ» деген таќырыпта халќымыздыѕ тарихы мен таєдыры туралы тебірене толєанєан баяндама жасады. Мен сол жылдары БаянҐлке аймаєыныѕ (біздіѕше облыс) јкімі марќўм Мизамхан Кїнтуєанўлы аєамыздыѕ баспасґз хатшысы жјне шет елдермен ќатынас мјселесіне жауаптанєан ќызметшісі болатынмын. Осы Ќўрылтайєа Баян-Ґлкеден 25 делегат ќатысты. Олар аймаќ јкімдігініѕ жауапты ќызметшілері, ќарттар, жастар жјне ґнер адамдары, єалымдар, жазушылар, бизнес ґкілдерінен ќўралды. 25 делегаттыѕ 24-і - ќазаќ, біреуі Т.Єалба деген моѕєол азаматы (ол аймаќ јкімініѕ орынбасары еді) болатын. Солардыѕ ішінде еѕ жасы мен едім. Республика сарайында болєан салтанатты мјжілісте Елбасы Нўрсўлтан Јбішўлына Баян-Ґлке шеберлеріне арнайы тіктіріп јкелген пўшпаќ жаєалы ќасќыр ішік, ќызыл торєынмен тысталєан керей їлгісіндегі пўшпаќ тымаќ, Баян-Ґлкеніѕ еѕ мыќты ўстасы жасаєан, саќинасына алтын жалатылєан, ќыны бар мїйіз сапты пышаќ ілген, јсем ќўймалар орналастырєан кїміс белбеуді табыс ету міндеті маєан жїктелді. Республика сарайыныѕ іші

сыєылысќан халыќтан ысып кеткен болатын. Баян–Ґлке јкімі Мизамхан аєамыз ќўттыќтау сґзін сґйлеп, мен ќолыма осы сыйлыќтарды кґтере ўстап Республика сарайыныѕ сахнасында тўрєан Елбасына жаќындадым. Сол сјтте сыпайы киінген екі жас жігіт екі жаєымнан шыєып мені ќолтыќтай алды. Мен тура Елбасыныѕ алдына барып «Ассалаумаєалейкїм!» деп сјлем беріп едім, ол кісі «Уаєаликїмассалам» деп кїлімсіреп, ќолын ўсынды. Мен ґз міндетіме кірістім. Ќара терге тїсіп їлкен ауыр ішікті иыєына жабуєа ыѕєайланєанымда ол кісі оѕ ќолын кґтеріп ішіктіѕ жеѕін кие бастады. Сол жерде дереу јлгі екі жігітпен бірлесіп, Елбасына ішікті толыќ кигізіп, кїміс белбеуді де беліне байлап, пўшпаќ тымаќты басына кигіздім. Екі жігіт мені ќолтыќтап бўрыла бергені сол еді, Нўрекеѕ ќалжыѕдаєан дауыспен: «Ой,бауырым, мына ыстыќ сарай ішінде кигізген ішігіѕ тіпті ыстыќтатып барады, ґзіѕ ќайта шешіп беріп кет», - деді кїлімсіреп. Сґйтсем, ол кісі кїміс белбеуді ќайта аєыта алмай тўр екен. Ќос ќазаќ жігіті де кїліп, бјріміз дереу белбеу мен ішікті ќайтадан шештік. Нўрекеѕніѕ ќолындаєы киімдерді кґмекшілері алып жатты. Енді бўрылып

...сол кїні Ґлгий ќаласыныѕ орталыќ алаѕында бір топ жас 3 саєатќа созылєан мерекелік шара ўйымдастырдыќ. Ќазаќстанды Тјуелсіздігімен ќўттыќтаєан жалынды сґздер сґйлеп, Желтоќсан ќўрбандарына Ќўран баєыштап, ґлеѕдер оќып, їлкен ќуанышпен ќарсы алєан едік сахнадан тїскенімде Ќалкен Јбдієажыќызы апамыз (ол кісі аймаќтыќ мјдениет басќармасыныѕ бастыєы болатын): «Енді мына камзолды Сара апаѕа кигізесіѕ» деп јйелдердіѕ керей їлгісінде оюы бар јдемі жасыл тїсті камзол мен аќ орамалын ќолыма ўстатты. Ет ќызуымен кґрермендердіѕ еѕ алдыѕєы ќатарында отырєан Сара апамыздыѕ жанына жетіп барєанымда ол кісі де кїлімсіреп жылдам орнынан тўрды. Мен камзолды иыєына жауып, орамалды мойнына салдым. Ол кісі рахметін айтып, маѕдайымнан иіскеді. Келіп орныма отырєалы жатќанымда ќазіргі республикалыќ «Асар» ќоєамдыќ бірлестігініѕ тґраєасы Ќайрат Бодаухан (ол кезде Алматыда аспирант еді) алдымнан ќарсы шыєып: «Сен тарихта ќалатын болдыѕ» деп ќалжыѕдап келіп, ќўшаќтап, ќолымнан ќысќаны есімде. Фотоаппараттар сартылдап суретке тїсіріп, телекамералар жарќылдатып бізді жазып жатты. Сол бейнем бертінге дейін Дїниежїзі ќазаќтарыныѕ кейінгі ќўрылтайларыныѕ ќарсаѕында тарихи хабарларда їнемі кґрсетіліп тўрады. - Ќазаќстанєа ќашан кґшіп

Сўхбаттасќан – Фархат ЈМІРЕ.

Арнайы сараптама аќсулыќ Анастасия Шарипованыѕ ґліміне ќамауєа алынєан Виктор Бахаревтіѕ ќатысы бар екенін дјлелдеді. Бўл туралы облыстыќ ішкі істер департаменті баспасґз ќызметініѕ жетекшісі Б.Маєзўмова хабарлады.


www.saryarka-samaly.kz

ЈЛЕУЕТ

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

9

«Бїгінде елімізде кґлік инфраќўрылымын дамытуєа елеулі тїрде назар аударылуда жјне бўл їшін ќаражат кґп бґлінуде. Сонымен ќатар, іске асырылып жатќан барлыќ инфраќўрылымдыќ жобалар халыќќа жјне бїкіл елге мол пайдасын тигізуге тиіс». Нўрсўлтан НАЗАРБАЕВ, Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті.

ЖЕЛТОЌСАН -

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ

А

рдагер Павлодар теміржол бґлімшесініѕ алпыс жылдыќ тарихы, ќалыптасуы жјне дамуы, јріптестерініѕ табыстары жайында сыр шертті. - Милллиондаєан адам ґмірін жалмап, ќанды ќырєынєа айналєан Ўлы Отан соєысы аяќталып, онда Ўлы Жеѕіске жеткен халќымыз соєыстыѕ ауыр жараќаттарын жазуєа, кїйреген халыќ шаруашылыєын ќалпына келтіруге білек сыбана кірісті, - деді Ј.Сарќыншаќов. – Теміржол саласы – ел экономикасыныѕ кїретамыры. Сондыќтан оны барынша дамытып, заман талаптарына сай ќайта ўйымдастыру ќажет болды. Республика партия ўйымыныѕ алтыншы сьезінде бірінші хатшы Жўмабай Шаяхметов есепті баяндама жасап, осы баяндама бойынша тиісті ќарар ќабылданєан болатын. Ќарардаєы міндеттердіѕ бірі – Аќмола-Павлодар теміржол тармаєын салу. 1953 жылы 20 желтоќсанда бўл тармаќ іске ќосылды. Осыєан байланысты ќўжаттар Мјскеуге жолданды. 1954 жылы 22 ќаѕтарда КСРО Їкіметініѕ ќаулысымен Ќараєанды теміржолыныѕ Павлодар бґлімшесі ўйымдастырылды. 1954 жылдыѕ 19 наурызында Ерейментау станциясында осыєан орай мерекелік салтанатты шаралар ґткізілді. Митингте Ќазаќстан Компартиясы Орталыќ Комитетініѕ бірінші хатшысы Жўмабай Шаяхметов сґз сґйлеп, жиналєан еѕбеккерлерді їлкен жетістіктерімен ќўттыќтады. Жўмабай Шаяхметовтіѕ Ертістіѕ Омбы ґѕірінде туып-ґскенін, іскерлігі мен еѕбексїйгіштігі арќасында ќазаќтар арасында алєашќы болып Кеѕестік Ќазаќстанныѕ бірінші басшысына дейін жоєарылаєанын айта кетейін. Ол 1939-1946 жылдар аралыєында екінші, 1946-1954 жылдар аралыєында Ќазаќстан Компартиясы Орталыќ Комитетініѕ бірінші хатшысы болды. 1920 жылдан бастап 1986 жылєа дейін Ќазаќстанды 18 азамат басќарды. Олардыѕ 15-і Мјскеуден жіберілсе, ал їшеуі: М.Мырзаєалиев, Ж.Шаяхметов жјне Д.Ќонаев тек ќана ґзіміздіѕ ќандастарымыз еді. И.В.Сталин Жўмабай Шаяхметовті ерекше ќўрметтеп, «Шыєыстыѕ ќыраны» деп атаєан. Ж.Шаяхметовтіѕ ізбасары Д.А.Ќонаев: «Оныѕ (Ж.Шаяхметовтіѕ) басшылыєымен соєыстан кейінгі жылдары Ќазаќстан экономикасы бўрынєыдан жоєары ќарќынмен дамыды» деп жазды. Тјуелсіз Ќазаќстанныѕ Тўѕєыш Президенті Нўрсўлтан Назарбаев, басќа да кґптеген мемлекет жјне ќоєам ќайраткерлері Жўмабай Шаяхметовтіѕ ќызметін оѕ баєалаєаны белгілі. Десек те, бўл азаматтыѕ Ќазаќстан тарихындаєы алатын орнын аныќтауда, есімін мјѕгілікке ќалдыруда атќарылатын жўмыстар аз емес. Ол жўмыстарды ќолєа алатын уаќыт жетті. Еліміздіѕ ќалаларында кґшелерге есімін беру, студенттерге арнап есімімен аталатын стипендиялар таєайындау, Астанада оєан ескерткіш орнату, кезінде ґзі ашќан жоєары оќу орындарыныѕ бірін есімімен атау сияќты ўсыныстарды ќолдаймын. Біздіѕ туєан ќаламыз Павлодарда да јлі кїнге дейін ќаптап тўрєан «Кґсемдер кґшелерін» ґзіміздіѕ ардаќты азаматтарымыздыѕ атына ґзгертудіѕ мезгілі жеткен сияќты. Аќмола-Павлодар теміржол тармаєыныѕ тиімділігі кґп еді. Ол Ќараєанды мен Павлодар арасындаєы айналыс жолды 1124 километрге ќысќартты. Павлодар депосыныѕ ґндірістік маѕызы артты. 1954 жылы оныѕ иелігінде жаѕа сериялы 45-50 паровоз бен 80 локомотив бригадасы болды. Жїк поезыныѕ орташа салмаєы - 1500 тонна. Ќазір 6000 тоннадан асты. Павлодар станциясыныѕ жўмыс ауќымы уаќыт ґткен сайын кеѕейе берді. Кен, кґмір,

Сўхбаттасымыз – Ќазаќ теміржолы Павлодар бґлімшесініѕ бўрынєы бастыєы, КСРО-ныѕ ќўрметті теміржолшысы Јби Сарќыншаќов. 1956 жылы Ташкент теміржол кґлігі институтын бітіргеннен кейін ол Павлодар станциясында жемісті еѕбек етіп келеді. Павлодар станциясында кезекші, станция инженері, жол бґлімшесініѕ поездыќ диспетчері, бґлімше бойынша кезекші болды. Павлодар станциясыныѕ бастыєы, жол бґлімшесі ќозєалыс бґлімі бастыєыныѕ орынбасары, бґлімше бастыєыныѕ бірінші орынбасарлыєына жоєарылады. 1975 жылы Ќазаќ теміржолы Павлодар бґлімшесініѕ бастыєы болып таєайындалып, облысымызда ґнеркјсіп, ауыл шаруашылыєы мыќтап дамыєан кезеѕде ширек єасырдан астам уаќыт ўжымєа іскер басшылыќ жасады.

Асќаралы алпыс жыл ішінде бґлімше Екібастўз кеншілерімен ќоян-ќолтыќ еѕбек етіп, ортаќ маќсатќа ўйымшылдыќпен жўмылды. 1954 жылдыѕ 25 желтоќсанында Екібастўздыѕ жаѕа ашылєан бірінші кенішінде вагондарєа алєашќы Екібастўз кґмірі тиелді. Н.Н.Колотовтыѕ экскаваторшылар бригадасы кґмір тиесе, паровоз машинисі П.Д.Резепов пен оныѕ јріптестері – машинист кґмекшісі П.Е.Пидорич, «Ќўрмет Белгісі» орденініѕ иегері К.П.Анчев кґмірді тасымалдады. 1978 жылы 5 ќазанда 500 миллионыншы тонна Екібастўз кґмірі тиесе, 1985 жылы 3 желтоќсанда 1 миллиардыншы кґмір тўтынушыларєа жіберілді. 2000 жылдыѕ жазында Екібастўз кенішін игере бастаєаннан бері 2 миллиардтыќ тонна кґмір тўтынушыларєа жґнелтілсе, 2009 жылы 2,5 миллиард тонналыќ меже баєындырылды. 3 миллиард тоннаєа ґте жаќынбыз. 1986 жылєы 20 аќпан - еѕбек жеѕісімен есте ќалєан кїн. Теміржолшыларымыз 43 407 тонналыќ жїк тиелген поезды ќўрастырды. Вагон саны – 440. Поезд ќўрамыныѕ ўзындыєы - 6,5 километр. Бўл - дїние жїзінде бўрын-соѕды болмаєан рекордтыќ кґрсеткіш. Оныѕ экономикалыќ тиімділігі зор. Еѕ бастысы, адамдар кјсіби шеберліктіѕ биік деѕгейінен кґрінді, ґнімді жўмыс істей алатынын дјлелдеді. Одаќ ыдыраєаннан кейін бўрынєы шаруашылыќ байланыстар їзіліп, жаѕа ќатынастар орнатќанша даєдарыс болмай ќалєан жоќ. Осындай ќиын кезде Елбасымыздыѕ тапсырмасымен теміржол саласын реформалау игі нјтижелерін берді. Ќазір «Ќазаќстан темір жолы ЎЌ» АЌ егемен еліміздіѕ озыќ ўлттыќ компанияларыныѕ ќатарында. Былтыр Павлодар теміржол бґлімшесі бойынша 86 миллион тоннадан астам жїк тасылса, яєни бўл Республика бойынша тасылєан жїктіѕ 34 пайызы павлодарлыќтар еншісінде. Еліміз Тјуелсіздік алып, дербес даму жолына тїскеніне жиырма жылдан сјл асты. Тарих їшін ќас ќаєым сјтте саламыздыѕ ґркен жайєаны аныќ. 2001 жылы маусым айында Аќсу-Дегелен жаѕа теміржол тармаєы пайдалануєа берілді. Бўл – Ќазаќстан Тјуелсіздік алєаннан кейін ґз кїшімен салєан алєашќы їлкен ќўрылыс. Ашылу салтанатына ќатысќан Елбасымыз Нўрсўлтан Назарбаев ќазаќстандыќтарды тарихи оќиєамен ќўттыќтап, ізгі тілегін білдірді. 2004 жылы желтоќсан айында, Ќазаќстан Республикасыныѕ Тјуелсіздік кїні, Павлодар-Екібастўз учаскесін кґптен армандаєан электрлендіру жўмыстары аяќталып, Екібастўздан Павлодарєа электр ќуатымен алєашќы жолаушы поезы, одан кейін жїк поезы келді. Барлыєы 511 километр теміржол электрлендірілді. Тјуелсіздік жылдары жолаушы тасымалы жаќсарды. 1992 жылдыѕ желтоќсанында «Павлодар-Алматы» жолаушы поезы бірінші сапарына шыќты. Арада екі жыл ґткен соѕ, Павлодардан Алматыєа тўѕєыш фирмалыќ «Баянауыл» поезы да аттанып кетті. Бїгін де жерлестеріміз Астанаєа жайлы да жїрдек электр поезымен бара алады. Павлодар теміржол бґлімшесініѕ ўзындыєы 1100-ден астам шаќырымды ќўрайды. Ол біздіѕ ґнеркјсібі ќарыштап дамыєан аймаєымызда жїк тасымалы бойынша жауапты тапсырмаларды абыроймен орындауда. Ўйымшыл да іскер ўжым аєа ўрпаќтыѕ ерлік еѕбегіне бас иіп, ќастерлеп еске алады. Бґлімшеніѕ игі дјстїрлерін жалєастырып, табыстарын еселей тїсу – олардыѕ абзал борышы. Бїкіл Ќазаќстан халќы сияќты бўл кїндері бґлімше еѕбеккерлері Елбасымыз Нўрсўлтан Назарбаевтыѕ «Ќазаќстан - 2050» ўзаќ мерзімдік стратегиялыќ ќўжаттарындаєы наќты тапсырмаларды ойдаєыдай орындауєа бір кісідей жўмылєан. 60 жылдыќ тарихы бар Павлодар теміржол бґлімшесі сертке берік ќасиетін саќтап, егемен елімізді кґркейтуге ґз їлестерін мол ќосатынына сенемін.

Жасампаз жылда

асампаз жылдар Ќазаќ теміржолы Павлодар бґлімшесініѕ ќўрылєанына 60 жыл толды

астыќ, ет, ќўрылыс материалдары тиелген поездарєа станция ќызмет кґрсетті. 1955 жылы жаѕа паровоз депосы іске ќосылды. Тыѕ жјне тыѕайєан жерлерді игеру де саламызєа оѕ ґзгерістер јкелді. Павлодар бґлімшесі жўмысын ширата тїсті. Тыѕ игерушілер эшелондары тоќтаусыз жїргізіліп жатты. Егін салып, астыќ ґсіруге ќажет дїниелер мерзімінде жеткізілді. Тыѕмен бірге ґѕірімізде ірі кјсіпорындар ќўрылысы басталєаны мјлім. Осыєан орай ќажетті ќўралжабдыќтар, ќўрылыс материалдары вагонвагон болып тасылды. Павлодар-Екібастўз ґнеркјсіп торабын ќарќынды дамыту жїк тасымалын ўлєайтуєа себепші болєаны аныќ. 1955 жылы жїк айналымы 2,5 миллиард тонна-километрді ќўраса, 1960 жылы кґрсеткіш екі есе ґсті. Сол жылдары машина жасау, мўнай, химия кјсіпорындары, жылу энергетикасы орталыќтарын салуєа байланысты теміржол тасымалы жаѕа белестерге кґтерілді. ТМД елдерінде бїгінде облысымыздаєы жїк тасымал кґлемі бойынша тек ќана бізбен бјсекелес Кемерово облысы. Ќысќа мерзім ішінде локомотив депосы жаѕа сериялы паровоздарды игерді. Уаќыт ґте келе бўл да аздыќ етті. Паровоздан гґрі ќуаттыраќ, јрі шапшаѕыраќ тепловоздарды игеру басталды. 1958 жылы Екібастўз-Ерейментау учаскесінде ТЭ-3 маркалы алєашќы тепловоз жїргізілді. 1961 жылы 20 наурызда Павлодар локомотив депосына осы серияныѕ алєашќы їш тепловозы келіп жетті. Ќожан Смайылов, Павел Литвинов, Виктор Лазарев, Алексей Кравченко, Н.Родионов сияќты машинистер - алєашќы болып жїргізу ќўрметіне ие болєан.

Паровоздарды тепловоздармен ауыстыру 1961 жылы толыќ аяќталып, бўл локомотивтерде, сондай-аќ станцияларда, жґндеу цехтарында тазалыќќа, жўмыс жаєдайын жаќсартуєа игі јсерін тигізді. Мўндай ґзгерістерді техникалыќ революциямен теѕестіру артыќ айтќандыќ емес. Уаќыт ґте келе, жїк тасымалы кґлемінініѕ артуына байланысты Целиноград-Павлодар теміржолында екінші бас жол салу міндеті тўрды. Осыєан орай 1968 жылєы Їкімет шешімімен екінші бас жол салынды. Сонымен бірге, бґлімшеніѕ локомотив депосы ќайта ќўрылып, жаѕа ќўрал-жабдыќтар орнатылды. Станцияларда жґндеу–пайдалану базалары бой кґтерді. Теміржолшылардыѕ тўрєын їй жаєдайы жаќсарды. Іс тетігі кадрларєа байланысты. Осыєан орай бґлімше жўмысшылар мен мамандар даярлауєа, олардыѕ біліктілігін арттыруєа ерекше мјн берді. 1979 жылы Павлодар ќаласында мамандырылєан теміржол кјсіптік-техникалыќ училищесі есігін айќара ашты. Болашаќ вагоншылар, локомотившілер, жолшылар, байланысшылар, ќозєалысшылар кґптеп оќыды осында. 1980 жылы Ќазаќстан Компартиясы Орталыќ Комитеті бюросында біздіѕ бґлімше бойына мамандардыѕ жетіспейтіні туралы мјселе кґтердім. Орталыќ Комитет хатшысы Нўрсўлтан Јбішўлы Назарбаев теміржол саласына басшылыќ жасайтын. Ол меніѕ ўсынысымды ќызу ќолдап, жїзеге асуына атсалысты. 1981 жылы КСРО Жол ќатынастары министрлігініѕ бўйрыєымен арнаулы орта білім беру орны – Павлодар теміржол техникумы (ќазіргі Павлодар кґлік жјне байланыс колледжі) ашылды.

Јѕгімелескен Ґскенбай ТАСТЕМХАНОВ, ардагер журналист.

Павлодар ќаласында тўраќты мекен-жайы жоќ жандарєа арналєан ыстыќ тамаќ беретін пункт пайда болды. Ол электролиз жјне алюминий зауыттары жўмысшыларыныѕ бастамасымен ашылды.


10

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

МЕДИАКЕЅІСТІК

www.saryarka-samaly.kz

Јр шаѕыраќтыѕ тґрінде «кґк жјшік» тўрады. Ертелі-кеш барша жўрт соєан телміреді. Білсем, кґрсем дейді. Бўл кґгілдір экранныѕ ќоєамдыќ сана ќалыптастыруда мјні бґлек. «Кґк жјшік» кґп кјсіп секілді бес адам ќадаєалайтын аясы тар дїние емес екені аныќ. Айтќан сґзіѕіз, ќимыл-јрекетіѕіз, тіпті, деміѕізге дейін сан миллион адамєа тарайды. Елдегі кез келген їрдіске ґзіндік јсер ете алатын ыќпалды ќўрал десек те болады. Міне, осындай жауапты міндетті арќалаєан арналардыѕ бірі – «Ќазаќстан-Павлодар» телеарнасы. Бір жылдан соѕ 50 жылдыќ мерейтойын атап ґтетін арнаныѕ ширек єасырєа жуыќ уаќыты ел Тјуелсіздігініѕ тарихымен тамырлас. Егемен ел ќоєамыныѕ ќазіргі кескін-келбетін кґрсетуде ґзіндік орны бар ќўрылымныѕ бїгінгі тынысымен, алдаєы жоба-жоспарларымен таныспаќ ниетте телеарнаныѕ директоры Бауыржан Айтќазинмен тілдескен едік.

!

- Еліміздіѕ Мемлекеттік хатшысы Марат Тјжин бірде БАЌ-тарєа јлеуметтік салаєа мјн беруді ескерткен еді. Осы орайда павлодарлыќтардыѕ ќоєамдаєы ґзгерістерге ќатысты ой-пікірін білу, мўѕ-мўќтажына ќўлаќ асу ниетте биыл тамыз айынан бері «Вконтакте»

«Ќазаќстан» РТРК» АЌ-ныѕ Павлодар облыстыќ филиалыныѕ директоры

Бауыржан АЙТЌАЗИН:

«Ўлттыќ мїдде бјрінен биік!» Ал ґзге ґѕірлердегі јріптестерімізбен бір деѕгейлеспіз. Соѕєы рет ауќымды тїрде техникалыќ жабдыќтау 2002 жылы жїргізілген. Одан бері талап та, техникалардыѕ мїмкіндігі де ґзгерді. Дегенмен, осы жылдыѕ ґзінде ќымбат тўратын біраз телевизиялыќ техника сатып алдыќ. 30-єа жуыќ компьютер жаѕартылды. Бўйыртса, келесі жылы да біраз дїниемізді жаѕартпаќпыз. Облыс орталыєына сандыќ форматты аќпарат таратќыш ќўрылєы орнату ойда бар. Бўл жоба экрандаєы кґріністі біршама жаќсартады. - Жаѕадан жарыќќа шыќќан баєдарламалардыѕ атауында «Ертіс» сґзі жиі кездеседі. Неге?

јлеуметтік желісіне жїгіндік. Бўл желіні павлодарлыќтардыѕ басым бґлігі ќолданатынын ескердік. Осылайша, кґрермендерімізбен тікелей байланыс орнатылуда. Жолданєан сауалдардыѕ арасында тереѕ зерттеуді ќажет ететіні болса, мјселеніѕ мјнісін аныќтауєа кірісеміз. - Мемлекеттік арнаєа сыни материалдар жариялау ќиындыќ тудырмай ма? - Барды бар, жоќты жоќ деген дўрыс ќой. Јрине, елімізде, ґѕірімізде атќарылып жатќан жўмыстыѕ нјтижесін де жўртшылыќќа жеткізуіміз керек. Ќоєам болєан соѕ, бўрысы мен дўрысы, оѕы мен солы ќатар жїреді. Ал оны объективті тїрде кґрерменге кґрсете білсек, ол кімкімге де тиімді. Ол рас, кейде «жаєымсыз жаќтарды неге

Біздіѕ аныќтама: - Бауыржан Ахметханўлы 1970 жылы Шыєыс Ќазаќстан облысы Аягґз ауданына ќарасты Мыѕбўлаќ ауылында туєан. 1995 жылы Алматы мемлекеттік универистетін «Филолог» мамандыєы бойынша бітірген. Еѕбек жолын 1996 жылы «Ќазаќстан» арнасыныѕ «Таѕшолпан» баєдарламасыныѕ редакторы ретінде бастаєан. Јр жылдары «Таѕ» телерадиокорпорациясыныѕ бас редакторы, «31 арнаныѕ» «Информбюро» баєдарламасыныѕ шыєарушы редакторы, «Хабар» агенттігінде тілші, «ЌазаќстанҐскемен» телеарнасыныѕ директоры, ЌР Президентініѕ телерадиокешенініѕ бас директоры ќызметін атќарды. Біраз уаќыт ЌР Парламенті Мјжілісі аппаратында еѕбек етті. 2008 жылдыѕ желтоќсан айынан Мјдениет жјне аќпарат министрлігініѕ Аќпарат жјне мўраєаттар комитетініѕ тґраєасы болды.

бойы тікелей эфирде тїрлі таќырыпта пікір алмасады. Кїндіз «Біздіѕ ќала718» баєдарламасы арќылы тўрєындар тілшілермен бірге туєан ґлкеніѕ сан алуан мјселесін ќаузайды. Тјулігіне 10 рет эфирге шыєатын «ЕРТІСинформ» жаѕалыќтар легі таєы бар. Мўнда аќпараттардыѕ жеделдігіне назар аударылады. Телеэфир - адамныѕ ќос жанарымен баєаланатын дїние. Сондыќтан, студияныѕ безендірілуіне кґѕіл бґлдік. Кґрерменге барынша жаєымды етуге тырыстыќ. Бўрын экранымыз кґгілдір, бўлтты болып тўрушы еді. Јр хабардыѕ заставкасы бір шыєармашылыќ шешімге келтірілмей, эфирге жол тартатын. Енді аќ пен ќызыл тїсті реѕкке боялды. Ќызыл тїс шўєыл жаѕалыќ, жедел аќпаратты меѕзейді. Ал оєан аќ тїс ґте їйлесімді. Сонымен ќатар, кїнделікті лездемеде кешегі кїні кґрерменге жол тартќан жўмысымызды талдауды ќолєа алєан жайымыз бар. Яєни, сюжеттердіѕ, баєдарламалардыѕ оѕы мен солын таразылап, тїйін жасаймыз. Алдаєы

БАЌ-тарда еѕбек етуде. Осында шыѕдалєаннан кейін алєашќы арнасынан алыстап кеткендерге іштей реніш жоќ па? - Жоќ, јлбетте. Керісінше, біздіѕ

- Ертіс ґзені Ќытайдан басталып, Шыєыс Ќазаќстан аумаєын басып ґтетінін білеміз. Бір ќараєанда, ол Ґскеменге де, Семейге де ќатысы бар. Дегенмен, еліміздіѕ тїкпіртїкпірінде Ертіс дегенде Павлодар ґѕірін еске алады. Мјселен, екі тілде кґрсетілетін жаѕалыќтар баєдарламасына «ЕРТІСинформ» деген ортаќ атау бердік. «Иртыш» деп те ќолданбадыќ. Сондай-аќ, таѕєы аќпараттыќ-сазды баєдарлама «Ертіс таѕы» деп аталады. Ќазаќылыќ леп сезілсін деген ниет ќой біздікі. Семейде «Ертіс ґѕірі» деген жекеменшік газет барын білеміз. Тїптеп келгенде, ерке Ертіс - барша Ќазаќстанныѕ байлыєы. Демек, оны жан-жаќтан насихаттап жатсаќ, оныѕ несі айып?! - Жаѕалыќтар легі демекші, соѕєы кездері тўрєындардыѕ жанайќайына, тїйінді тїйткілдеріне ќўлаќ асу маќсатында јлеуметтік желілерді пайдалануєа кґшкендеріѕізді білеміз. Осы тјжірибе турасында айтсаѕыз...

кґрсетесіздер?» деген ќоѕыраулар тїсіп жатады. Ондайда 20 минуттыќ баєдарламаныѕ 70 пайызын жаєымды жаѕалыќтарєа арнасаќ, ќалєанында кїрмеулі тўстарды таразылаудан ўтпасаќ, ешкім ўтылмайды деп тїсіндіремін. Жанайќайын айта келген азаматтыѕ мјселесіне араласып, оныѕ оѕ шешім табуына септігіміз тиіп жатса, нўр їстіне нўр емес пе?! Жуырда жарты жыл бойы жалаќысын ала алмай жїрген адам хабарласты редакциямызєа. Біздіѕ араласуымызбен аз уаќыт ішінде аєамыздыѕ еѕбек тері аќталды. Мўндай мысалдар аз емес. Јлбетте, проблемалыќ материалды бір адамды даттау, бірін маќтау маќсатында емес, ўлттыќ сана, мїдде тўрєысынан јзірлейміз. Телеарнамыз Астанаєа баєынєанымен, жергілікті јкімдікпен тыєыз ќарым-ќатынастамыз. Облыс басшылыєы тарапынан ќолдау, кґмек ќана кґріп отырмыз. - Облыстыќ телеарнада тјлім алып, тјжірибе жинаєан кґптеген журналистер бїгінде республикалыќ

Суретті тїсірген Т.Нўрєазы

- Бауыржан Ахметханўлы, жарты єасырєа жуыќ тарихы бар телеарнаєа басшылыќќа келгеніѕізге кґп уаќыт бола ќойєан жоќ. Алєашќы јсеріѕізбен бґліссеѕіз... - Жасыратыны жоќ, бўрыннан Павлодарда ґзге этнос ґкілдері кґптігінен бе, шекаралас аймаќ болєандыќтан ба, мемлекеттік тілдіѕ аясы тарлау деген пікір ќалыптасќан, кґпшілікте. Мен де осындай ойда едім. Алайда, ќызметке келгенімде телеарнаныѕ ќазаќ тілді редакциясыныѕ деѕгейіне ќуандым, тіпті, таѕ ќалдым десем де болады. Јлгі пікірімніѕ жаѕсаќ екенін тїсіндім. - Дегенмен , арнада жетілдіретін тўстарды бірден байќаєан боларсыз... - Алдымен, телеарнаныѕ мазмўнын жан-жаќты зерделедік. Кїніне 14 саєат эфирге шыєамыз. Сол уаќыттыѕ немен толып жатќанын сараладыќ. Осы мерзімде телеарнаныѕ ґз кїшімен жарыќ кґретін тґл туындыларыныѕ їлесі шамамен 1-1,5 саєатты алатынын аѕєардыќ. Ќалєан эфир телесериал, ескі хабарлар, республикадан келетін тїрлі деректі фильмдер арќылы толтырылды. Таѕєы хабар жоќ. Жаѕалыќтар бір кїні ќазаќ тілінде, ертеѕінде орыс тілінде жарияланып келген. Сыни материалдар аз еді. Кґбінесе баспасґз конференциялары мен жиын-отырыстардан јзірленетін сюжеттер басым болды. Міне, осы мјселені шўєыл тїрде ґзгертуді жґн санадым. Бїгінде ґзіміздіѕ хабарларымыз бен баєдарламалардыѕ уаќыты бїкіл эфирдіѕ 4-5 саєатына жетті. Айта салєанєа оѕай, біраќ, бўл - тынымсыз еѕбектіѕ жемісі. Бїгінде кґрермендеріміз «Ертіс таѕымен» оянып, бір жарым саєат

кїнніѕ жоспарын пысыќтаймыз. Осылайша, ортаќ іске јркімніѕ ой ќосуына мїмкіндік туып отыр. - Материалдыќ-техникалыќ базаларыѕыз ќандай деѕгейде? - Јрине, республикалыќ арналармен салыстыруєа келмейді.

телеарнаныѕ «шекпенінен шыќќан» деп маќтанып жїреміз. Сол ортада абыройлы бјсекелесе алса, тек ќуанамыз. Јркім ќарым-ќабілетіне ќарай ґсуді, келесі бір белесті баєындыруды ќалайды. Бўл - заѕды ќўбылыс. Илегеніміз бір терініѕ пўшпаєы. Яєни, Ќазаќстан тележурналистикасын дамыту жолындамыз. Сондыќтан, ќай жерде жїрсе де, сјттілік серік болсын дер едім. Ал олардыѕ орнын жаѕа толќын басады. Алдымызєа келгендеріне білмегенін їйретіп, баєыт-баєдар береміз. Талай жылдан бері арнамызда тапжылмай еѕбек етіп жїрген тјжірибелі журналистер баршылыќ. Олар білген-тїйгендерін ізбасарларына їйретуде. Аєа буын мен орта буын ґкілдерінсіз жастар жўмыстыѕ ќыр-сырын ґздігінен меѕгере алмасы аныќ. Сол себепті, ґз ісініѕ білгірлері апа-аєаларымызєа алєыстан басќа айтарым жоќ. Јмбебап мамандарымыз да бар. Сюжет жасайды, оны ґздері монтаждап та алады. Мўндай бесаспап адам јрќашан ґз орнын табары сґзсіз. - Ал жас журналистердіѕ бойында не жетіспейді деп ойлайсыз? - Тереѕ білім ќажет. Ґкінішке ќарай, жастар јр жерден оќып алєан азын-аулаќ аќпаратымен єана шектеледі. Классикалыќ шыєармаларды оќу жаєы аќсап жатыр. Екі жастыѕ бірін тўрєызып, классик аќын-жазушылардыѕ шыєармаларын сўрасаѕыз, бейхабар екеніне кґзіѕіз жетеді. Ал мўндай жанныѕ жасаєан материалыныѕ тілі жўтаѕ, мазмўны солєын болады. Бір жаєынан олардыѕ да кінјсі емес шыєар. Заман аєымы јсер етер. Јйтеуір, жастардыѕ айтар ойыныѕ арасында тереѕ байланыс жетіспейтіні байќалады. Сондыќтан, наєыз білім єасырлардан бері келе жатќан том-том мўрамызда екенін ескерсе дейсіѕ. Болашаќ јріптестеріміздіѕ университет ќабырєасында жїріп-аќ ґндіріспен етене араласќаны абзал. Бірінші курстан бастап теория мен тјжірибені ўштастыра білген студент ертеѕ-аќ дайын маман атанады. Їйренемін деген жастарєа есігіміз јрдайым ашыќ. - Басшы ретінде басты талабыѕыз ќандай? - Жауапкершілік. Адам ќанша туа біткен талант болса да, жауапсыздыќтыѕ кесірінен басшылыќ сенімінен айырылады. Орта жолда

опыќ жегізген жанєа ќайта жауапты істі сеніп тапсыра алмайсыз. Ал жауапкершілігі жоєары јрі еѕбекќор адам таланттылар ќатарына еркін ене алады. - Тјуелсіздік алєаннан кейінгі тележурналистиканыѕ аяќ алысы жайында кґзќарасыѕыз ќандай? 1995 жылдан бері тележурналистика саласында жїрмін. Ол кезде ќазаќ тілді журналистер орыс тілді редакциялардыѕ кґлеѕкесінде болатын. Дайын дїниені аударумен шектелді. Азаттыќ алєан соѕ бўл келеѕсіздік біртіндеп жойыла бастады. Ќазаќ редакцияларына ґзгелермен теѕ ќадам басуєа мїмкіндік жасалды. Бїгінгі кїні ґзіндік бір белесті баєындыра алды. Ќос редакция бір-бірімен тыєыз араласып, бір-бірін толыќтырып жатса, тек ўтамыз. - Медианарыќта телеканалдар ќатары артуда. Сол кґптіѕ арасынан ґз орнын табу їшін сіз басќарып отырєан арна алда не істемек ойда? - Білуімше, јлемде 25 мыѕ телеарна бар. Павлодар нарыєын алсаќ та, бјсекелестеріміз аз емес. Јрине, јрќайсысыныѕ ґз кґрермені ќалыптасќан. Біз де тўраќты кґрермендеріміз їшін кїресуден талмаймыз. Алдымен, аймаєымызда болып жатќан жаѕалыќтарды бірінші болып ел-жўртќа объективті тїрде жеткізуді маќсат етеміз. Меніѕше, облыс тўрєындары мўхиттыѕ ар жаєында болып жатќан жаєдайдан гґрі, ґзініѕ айналасындаєы ахуалєа, ќабырєалас кґршісіне ќатысты жайттарєа алаѕдайды. Ал оны тїсінікті јрі жедел кґрсете білсек, кґрермен тарта аламыз деп ойлаймын. Јрине, алдаєы уаќытта јлі де ќызыќты баєдарламалар ашылады. Дегенмен, жаѕасын топырлата бермей, ќолда барды, тўраќты кґрермені ќалыптасќан хабарды жетілдіре тїскен јлдеќайда тиімді. Жаѕа элементтер ќосу арќылы студияны тїрлендіруге ден ќоймаќпыз. Оєан ќоса, кґрерменді жалыќтырып алмас їшін, кїнде кґріп жїрген шенеуніктерден бґлек экраннан жаѕа кейіпкерлер кґрсетуді кґздейміз. Јр БАЌ-тыѕ ґзіндік ўстанымы бар. Бірі жаєымсыз жаѕалыќтар арќылы ўпай жинауєа јуес. Енді, бірі Голливудтан жаѕадан шыќќан кинотуындыларды заѕсыз кґрсету арќылы бјсі биік екен деп ойлайды. Ал біз ўлттыќ мїддені бјрінен жоєары ќоямыз. Мјдениет, рухани ќўндылыќтарымызєа, мемлекеттік тілдіѕ жаєдайына назар аударамыз. Бўл таќырыптар арнаныѕ рейтингісін кґтермегенімен, азаматтыќ парыз тўрєысынан јлдеќайда биік. - Тјуелсіздік алєаннан бергі 22 жылда мемлекеттік тіл ґз тўєырына шыєа алды ма? - Ана тіліміздіѕ аясын кеѕейту жолында аз іс атќарылєан жоќ. Ќу шґппен ауыз сїртуге болмас. Ќазаќ сыныптарына баратын оќушылар ќатары да кґѕіл кґншітпейтін егемендіктіѕ алєашќы жылдарында. Тіл-кґзден саќтасын, бїгінде ана тілінде білім алуєа ўмтылєандар саны артты. Мысалы, Павлодар ќаласындаєы ќазаќ тілінде білім беретін №25 мектепке биылєы оќу жылында 10 бірінші сыныпќа оќушы ќабылданды. Тјуелсіздіктіѕ жемісі деп осыны айтыѕыз. Рет-ретімен бір жїйеге тїсіп келеді. Тілге ќатысты ешќандай трагедия кґріп отырєан жоќпын. Елдегі тыныштыќ, тўраќтылыќ мјнін де жете тїсінгеніміз абзал. Јліаќ ќазаќ тілініѕ аясы айтарлыќтай кеѕитініне ныќ сенемін. - Тјуелсіздік кїніне орай лебізіѕізді білдірсеѕіз. - Тјуелсіздік оѕай жолмен келген жоќ. Алаш баласыныѕ армандаєан ўлыќ мерекесі. Азаттыќтыѕ таѕы атќаннан бері ірі жобалар жїзеге асты, елімізде. Ќай саланы алсаќ та, ауыз толтыра айтатын жаѕалыќ бар. Егемен елдіѕ еркін ауасымен тыныс алып жїргенімізді баєалай білейік, аєайын. Јнўранымыз јлемдік ареналарда ќалыќтай берсін! - Јѕгімеѕізге рахмет. Сўхбаттасќан – Гїлжайна ТЇГЕЛБАЙ.

Алдаєы уаќытта Ќазаќстандаєы дїкендерде алкоголь ґнімініѕ сапасын тексеретін ќўрал орнатылады. Бўл туралы ЌР Экономикалыќ ќылмысќа жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес агенттігінен хабарланды.


КЇРЕТАМЫР

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

МЎРАЄАТ ІСІ

ДІН-ДІЅГЕК

де осыєан саяды. Себебі, дін мен мемлекет бір болмай, ол елдіѕ тыныштыєы мен береке-бірлігі де мыќты болмайды жјне ґркениет пен мјдениет жолында да їлкен жетістікке жету мїмкін емес. - Елімізде їш жылда бір рет ґтетін јлемдік жјне дјстїрлі діндер кґшбасшылары съезініѕ ќазаќ руханиятыныѕ ныєайуына тигізер ќандай јсері бар? - Ислам діні кїнделікті тіршіліктіѕ ќамы емес немесе тек отбасында єана пайдаланып, басќа мјдениетпен ќарым-ќатынас жасай алмайтындай тар кеѕістікте емес. Ол - јлемдік ґркениет пен мјдениеттіѕ жјне халыќаралыќ келісімніѕ шынайы кґрінісі. Јлемдік жјне дјстїрлі діндер кґшбасшылары съезініѕ маѕыздылыєы мен негізгі маќсатын шын тїсінген адамєа ґте тереѕ.

- Ќайрат Денденўлы, еліміз алєаш Егемендік алєан жылдардан бастап дін жолында еѕбек етіп келесіз. - Бала кїнімде ата-јженіѕ ќолында тјрбиелендім. Атамыз діндар адам болєан. Јжеміз де салиќалы, аќылпарасаты мол адам еді. Ол кішкентай кезімнен бастап атамызєа: «Мына ўлыѕды оќыт, дін жолына тїсір» деп айтып отыратын. Міне, осындай тјрбиесі теѕіздіѕ тереѕіндей болєан їлкендеріміздіѕ ізгі жолы болса керек, жас кезімнен бастап дін жолына жаќын болдым. Осы жолда еѕбек етіп,

ДІН ТЎРАЌТЫЛЫЄЫ МЕН ЕЛ ЕГЕМЕНДІГІ – ЕГІЗ ЎЄЫМ халыќты имандылыќќа тартсам деп армандадым. Ел Тјуелсіздігініѕ арќасында сол арманыма да ќол жеткіздім. 1988 жылдар шамасы болу керек, біз Екібастўзда тўрєан кезде, ќырєыздыѕ екі азаматы келіп, адамдарєа дін їйрете бастады. Сол кезде аздап діни дјріс алдым. Одан кейін 1990 жылы Хаќ жолына біржола бет бўрып, Ташкенттегі Бўхари медресесіне оќуєа тїстім. Сол жерден ќазаќ балаларына арнайы бґлім ашып, жатаќхана таєайындап, жаєдайымызды жасады. Ташкент медресесін 1992 жылы бітіріп, елге оралдым. Ол кезде еліміз Егемендікке жаѕа ќол жеткізген, шаѕыраєымызды жаѕа кґтеріп, шекарамызды жаѕа бекіткен кезі еді. Алєаш ел Тјуелсіздігін алєан жылдары облыс кґлемінде небары екі-їш мешіт ќана болды. Соныѕ бірі облыс кґлеміндегі аудандар мен ауылдар арасында еѕ бірінші болып 1988 жылы ашылєан Аќтоєай ауданы Јуелбек ауылындаєы Ќанкелді мешіті еді. Дін жолындаєы ќызметімді 1992 жылы имам болып сол мешіттен бастадым. Содан бері, міне, 20 жылдан астам уаќыт сауапты јрі жауапты ќызметте їздіксіз еѕбек етіп келемін. - Ќазіргі таѕда Ислам діні біздіѕ ґміріміздіѕ ажырамас бір бґлігіне айналды. Тјуелсіздік алєан соѕ дін жолында ќандай жетістікке жеттік? - Ата-бабаларымыздыѕ аманат етіп тапсырып кеткен Алла Таєаланыѕ аќ жолын кейінгі ўрпаќќа жеткізу – біздіѕ мойнымыздаєы ўлы міндет. Кеѕес Їкіметініѕ тўсында ґмір сїрген кезімізде жастарєа мешітке бару, намаз їйрену, тіпті, ќол жайып, бет сипау сынды діни рјсімдер ґте жасырын тїрде жасалатын. Ал, ќазір Аллаєа мыѕ да бір шїкір, ќай уаќытта ќандай ќўлшылыєымызды жасаймыз десек те, жол ашыќ. Елбасымыз осыдан бірнеше жыл бўрын Ќўрбан айт мейрамын ресми тїрде мемлекеттік мереке ретінде ќабылдап, арнайы демалыс кїнін жариялады. Одан кейін Тјуелсіздік жылдарынан кейін ќаншама мешіт-медреселеріміз ашылып, халыќтыѕ білім алуына мїмкіндік берілді. Сонымен ќатар,

кґптеген жас жеткіншектеріміз дінніѕ наєыз ќайнаєан ортасына барып, білімдерін жетілдіріп, оны елімізге жаю їшін арнайы мамандыќ иеленуде. Бўл біздіѕ болашаќтаєы Исламныѕ шариєатын сїйіп, Алла Таєаланыѕ хаќ жолында ґмір сїруіміздіѕ бірден бір кепілі деп ныќ сеніммен айта аламын. - Еліміз алєаш Тјуелсіздік алєан жылдары «Дін мен мемлекет бґлек» деген ўєым ќалыптасты. Біраќ, дінсіз ешбір елдіѕ тўраќтылыєы мен тыныштыєын елестету мїмкін емес. - 1993 жылы Ата заѕ алєаш ќабылданєан кезде дін мемлекеттен бґлек деген ўєым ќалыптасќаны белгілі. Біраќ, ел тўрєындарыныѕ басым бґлігі мўсылмандар болєандыќтан, мўндай шолаќ тїсініктіѕ тек уаќытша екеніне кґзіміз жетті. Сондыќтан да, мемлекет заѕдарына Ислам шарттарыныѕ ќатысы жоќ деген пікірге мен келіспеймін. Мўны ел билігіндегі азаматтардыѕ дінге деген кґзќарасынан, шариєатќа деген жаќындыєынан-аќ байќауєа болады. Атап айтар болсаќ, Елбасымыздыѕ ґзі ќажылыќ сапарєа бірнеше рет барып келді. Одан бґлек елімізде орындалатын діни рјсімдердіѕ бірінен ќалмай ќатысып, соєан јрдайым ќолдау кґрсетіп отырады. Облыс јкімі де жыл сайын ауызашар беріп, айт намаздарына ќатысып, атабаба дінін ќастерлеуді, сыйлауды айналасындаєыларєа јрдайым їлгі етіп жїреді. Сонымен бірге, билік басында жїрген азаматтарымыз дін жолын наќты ўстанбаса да, кґпшілігінен осы Ислам дініне деген бір жаќындыќты, шариєат жолына деген сенімділікті байќаймыз. Бўл – біздіѕ осыдан сан єасыр бўрын ґмір сїрген ата-бабаларымыздыѕ тура жолда жїргені, Ќўдай деп ќўлшылыќпен ґмір сїргендігініѕ јсері деп білеміз. Екіншіден, дініміз бен мемлекетіміздіѕ бір-бірімен тыєыз ќарым-ќатынаста екенін білдіреді. Осы тўста Пайєамбарымыз (с.є.с) «Јрбір елдіѕ ўстанєан салты болады, јрбір елдіѕ сенген діні болады» деген хадисі

Бўл - Исламныѕ бейбітшіл, келісімшіл дін екенін јлемдік деѕгейде дјлелдейтін іс. Осыдан кейін біздіѕ дінімізге деген сан алуан пікірдегі ґзге дінніѕ ґкілдерініѕ кґзќарастары жаќсарды, біздіѕ дінімізге ґзгеше бір сыйластыќпен ќарайтын болды. - Ќазір мешіт, медреселердіѕ жўмысы бір жолєа ќойылды. Кґптеген іс-шаралар ќолєа алынып, халыќпен тыєыз жўмыс жїргізілуде... - Дўрыс айтасыз. Осыдан біраз уаќыт бўрын дінді меѕгергісі келген жастар тек Алматы немесе Астана ќалаларын бетке алатын. Ол кезде біздіѕ ґѕірде арнайы діни оќу орны болады деген ой тїсімізге де кірмейтін. Дін саласында ќол жеткізген еѕ їлкен жетістігіміздіѕ бірі – Павлодар ауылындаєы медресеніѕ ашылуы. Екіншіден, облыстыќ телеарна, радио жјне газет-журналдармен тыєыз байланыс орнатып, їздіксіз жўмыс жасауды ќолєа алдыќ. Јр жўма сайын имамдарымыз сўхбат береді, маќала жазып, мерзімді басылымдарєа жариялатады. Ґйткені бўќаралыќ аќпарат ќўралдарынсыз халыќ ґмір сїруі мїмкін емес. Кез келген адам теледидар кґреді, радио тыѕдайды жјне газет оќиды. Халыќтыѕ еѕ басты ќажеттілігіне айналєан аќпараттыќ кеѕістіктен ґз орнымызды таба білу дегеніміз – біз їшін їлкен жетістік. Міне, осы секілді мысалдарды кґптеп келтіруге болады. Тјуелсіздіктіѕ арќасында ќол жеткізген жетістігіміздіѕ бірі – кґптеген дјстїрлі емес жјне заѕсыз жїрген діни топтардыѕ жўмысына тосќауыл ќойылуы. Десе де, бўл салада јлі де иі ќанбаєан, жетіліп жемісін бермеген тўстар бар. Осындай олќылыќтардыѕ орнын толтыру тек имамдардыѕ ќолында. Ол їшін имамдарымыз тереѕ білімді, аќыл-парасаты кемел, сґзге шешен, ґз жўмыстарыныѕ наєыз шебері болуы керек. - Јѕгімеѕізге рахмет. Сўхбаттасќан – Тілеуберді САХАБА.

Ўлттыќ тарихымыз тыѕ деректерге бай «Ќўжатсыз мўраєат, мўраєатсыз тарих, ал тарихсыз мемлекет, ўлт жоќ» деген сґз бекер айтылмаса керек. Кешегі кїніміз бїгінгіні, ал бїгінгі кїн тарихты жалєайды. Еліміз егемендікке ќол жеткізгеннен бері талай сырлар тарих айдынына шыќты. Јсіресе, мўраєаттар саласында атќарылєан жўмыс – ўшан-теѕіз. Тјуелсіздік жылдарында облыс тарихы ќандай тыѕ деректермен толыќты? Кґнеден жаѕєырєан тарихќа ќалай жол таптыќ? Осы жјне басќа да сауалдарымызєа облыстыќ мўраєаттар жјне ќўжаттама басќармасыныѕ басшысы Халел Јкімханов жауап берді. - Халел Хайроллаўлы, јѕгімемізді соѕєы 22 жылда облыстыќ мўраєаттар ќорына ќосылєан тыѕ, ќўнды деректерден бастасаќ. Ґлкелік тарихты жаѕєыртуда ќандай істер тындырылды? - Облыс мўраєаттар жјне ќўжаттама басќармасы соєыс таќырыбына ќатысты ќўжаттармен ауќымды жўмыс жїргізді. Екінші дїниежїзілік соєыс, Ўлы Жеѕіс – отандыќ тарихтыѕ бір бґлігі. Оныѕ мјн-маѕызын келешек ўрпаќќа насихаттау – біздіѕ ортаќ азаматтыќ парызымыз. Биылдан бастап Ўлы Отан соєысына ќатысты деректерді жинау жўмысы «Халыќ тарих толќынында» баєдарламасы аясында жїргізілді. Мўраєат іздеу жасаќтары ќўрылды. Олар Ресейдіѕ Ќорєаныс министрлігіне ќарасты Орталыќтандырылєан мўраєатта іздеу, зерттеу жўмыстарымен айналысты. Соєыс жылдарында Ќазаќстанныѕ солтїстік ґѕірінен, оныѕ ішінде Павлодар облысынан шыќќан сарбаздар Ленинград майданында жіберілді. Мўнда 314-ші атќыштар дивизиясы жасаќталып, олар Ленинградты азыќтїлікпен, оќ-дјрімен ќамтамасыз ету шараларына атсалысты. Біздіѕ мамандарымыз осы кезеѕге ќатысты павлодарлыќ жауынгерлердіѕ 2 мыѕнан астам ќўжатын тапты. Сондай-аќ, мўраєаттар ќоры 100-ші жјне 101-інші дивизияєа ќатысты тыѕ деректермен толыќты. Бўл дивизиялардыѕ ўлттыќ ќўрамыныѕ 99 пайызы ќазаќтардан жасаќталды. Олар Мјскеу шебінде шайќасты. Бїгінде халыќ Мјскеуді ќорєаєан ќандастары жайлы жаѕа тарихи деректермен танысу мїмкіндігіне ие болды. Дјл осындай іздеу жасаќтары 2011 жылы Финляндияєа, Белоруссияєа жіберілді. Фин соєысы кезінде хабар-ошарсыз кеткен павлодарлыќтарєа ќатысты 51 ќўжат табылса, Белорусь елінде партизандыќ ќозєалысќа ќатысќан ќазаќтар жайлы 19 дерекке ќол жеткіздік. - Мјлімет іздеу, ќўжаттарды жинау барысында ўлттыќ тарихќа байланысты тыѕ деректер ўшырасты ма? Иј. Айталыќ, биыл мамандарымыз Украинаныѕ Харьков ќаласына барып келді. Бўл ќалада Харьковті фашистерден азат ету

Суретті тїсірген Т.Нўрєазы.

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ

Ќазаќ елі ќылышынан ќан тамєан кеѕестік идеологияныѕ ќўрсауында болєан тўста Ислам дінініѕ кеѕ таралуына тосќауыл ќойылды, наным-сенімімізге тўсау салынды. Алайда, Алла Таєаланыѕ аќ жолын ґмірдіѕ мјні, екі дїниеніѕ шындыєы деп тїсінген ата-бабаларымыз хаќ жолынан ажыраєан жоќ. Еліміз Егемендікке ќол жеткізген кезден бастап дінімізді халыќќа насихаттау жолында їздіксіз еѕбек етіп жїрген азаматтардыѕ бірі – Павлодар ќаласына ќарасты Ленин кентіндегі Ысќаќ хазірет мешітініѕ имамы Ќайрат Ќибашев.

Тїйін:

ЖЕЛТОЌСАН -

11

датасына арналєан шаралар ўйымдастырылды. Делегациямыз Ќазаќстанда жасаќталып, Харьковке жіберілген 6-шы кавалериялыќ дивизияєа ќатысты тыѕ деректерге ќол жеткізді. Сол кезде ќазаќ елініѕ јр аймаєынан 20 мыѕ адамнан атты јскерді жасаќтау туралы бўйрыќ тїскен, соныѕ кґшірмесін алдыќ. Мўнда јр сарбазєа майданєа ґзімен бірге атын, ер-тўрманын, арбасын ќоса алу міндеттелген екен. Ќазіргі кезде осы тізімнен Ертіс-Баян ґѕірінен барєан жерлестеріміз іздестірілуде. Сонымен бірге, 1920-1933 жылдары аштыќ кезеѕінде 6 мыѕнан астам ќазаќтыѕ жетім баласын Ресейдіѕ Сібір ґлкесіне жер аудару туралы шыќќан бўйрыќтыѕ кґшірмесін алдыќ. Бўєан павлодарлыќ мамандар Орынбор ќаласында ґткен єылымипрактикалыќ конференция кезінде ќол жеткізді. - Бўрын Павлодар ґѕірі Семей губерниясына ќарасты болды. Ґлке тарихына ќатысты ќўжаттарды жинауда кґрші Семей шаћарымен, басќа да аймаќтармен јріптестік байланыс ќандай деѕгейде? - Таяуда Алматы, Ќараєанды, Шыєыс Ќазаќстан жјне Павлодар облысы арасында ынтымаќтастыќ меморандумына ќол ќойылды. Тґрт аймаќтыѕ мўраєаттар басќармалары жўмыс барысындаєы ќўжат алмасуда, деректер топтастыруда ґзара кґмек кґрсетуге, ќолєабыс жасауєа уаєдаластыќ. Мјселен, Семейдегі облыстыќ мўраєаттар ќорында Павлодар жерінде туып-ґскен алып тўлєаларымызєа ќатысты тыѕ деректер бар. Міне, осы секілді дїниелерді ќарастыру бойынша жўмыстар атќарылуы керек. - Мўраєаттар басќармасы ґз алдына аймаєымыздыѕ Тјуелсіздік жылнамасын ќўрастыруєа ќандай їлес ќосты? - Біздіѕ басќарма 1991-2013 жылдар аралыєында бїкіл сала бойынша топтастырылєан ќўжаттар негізінде жаѕа кітапќа арналєан мјлімет жинаќтады. Осы жўмыстардыѕ нјтижесінде биыл «Павлодар облысы. Жаѕа тарих параќтары» атты кітап жарыќќа шыќты. Бўл біздіѕ Тјуелсіздігіміздіѕ 22 жылдыєы мен облысымыздыѕ 75 жылдыќ мерейтойына арнаєан тартуымыз десек болады. - Сўхбатыѕыз їшін зор алєыс! Сўхбаттасќан Јсемгїл ЌАБДУАХИТ.

Бїгінгі кїнге дейін облыс тарихына ќатысты жаѕа ќўжаттарды іздестіру, табу жолында ќол жеткен жетістіктеріміздіѕ барлыєы Тјуелсіздіктіѕ арќасында жїзеге асты деп ныќ айта аламыз. Егемендік алєаннан кейін бўрынєы ќеѕес дјуіріне ќатысты бірќатар ќўжаттардыѕ беті ашылды. Халыќќа беймјлім болєан ќўндылыќтарды іздеп-табуєа мїмкіндік туды. Ўлттыќ тарихымыз тыѕ деректермен толыќты. Болашаќта да мўраєаттар ќоры елдіѕ ґткені мен бїгініне ќатысты жаѕа ќўжаттармен молая тїсеріне сенімдіміз.

Отандыќ єалымдар Бейжіѕдегі Ќытайдыѕ бірінші тарихи мўраєатында саќталєан Ќазаќ еліне ќатысты ќўжаттарды зерттей келіп, олардыѕ арасынан Ќабанбай батыр ќолданєан мґрді тапты.


Кґрші

айма ќта р – Биы лєы 12 шілд еде Ґске менд е «Ќуа тты ы, Павлодар єанд Ќара ты, Алма ы атт ќуатты Ќазаќстан» ыѕ ґѕір арал ыќ жјн е Шыє ыс Ќаза ќст ан облы ста рын ыќ инт егра ция арал Ґѕір і. ен-д инт егра ция фор умы ґтк Алматы, Ќараєанды, форумы шеѕберінде Шыєыс Ќазаќстан, САПАРБАЕВ, Аѕсар ібек Павлодар облыстарыныѕ јкімдері – Берд Н аймаќаралыќ АРЫ н Ерла , ШЕВ МЎСАХАНОВ, Бауыржан ЈБДІ іс-ќ имы л тур алы байл аны ста рды кеѕе йту жјн е ґзар а лдан єан ќыр ыќ маќў а умд келі сімг е ќол ќойд ы. Сол фор Ал ґѕірлердіѕ ады. баст ыла асыр ге жїзе келісімшарт бїгінде їрдістерге ыќ циял бір-бірімен аќпарат алмасуы да интегра бїгін «Сарыарќа біз , орай ан Осыє зор септігін тигізері сґзсіз. ыс Ќазаќстанда самалыныѕ» оќырмандары назарына Шыє мат ериа лдар аєы ынд атќ ары лып жат ќан игі істе р жай топтамасын ўсынып отырмыз.

Шыєыс Ќазаќстан облысыныѕ јкімі – Бердібек Мјшбекўлы Сапарбаев. Облыс орталыєы – Ґскемен ќаласы. Шыєыс Ќазаќстан облысы 1932 жылы ќўрылєан аумаєы – 283,2 мыѕ текше км халќы – 1млн. 395 мыѕ адам Облыстыѕ јкімшілік аймаќтары: 6 облыстыќ маѕыздаєы ќаласы, 15 ауылдыќ аудандар мен 789 кенттік жјне 255 ауылдыќ округтерден тўрады.

Редакция.

Зайсанєа кґгілдір отын берілді Биылєы кїз облыс жўртшылыєына їлкен ќуаныш ала келді. Кґптен кїткен кґгілдір отынныѕ алєашќы їлесі Зайсан ќаласындаєы тўрєын їйлерге берілді. Бўл ќуанышты жергілікті халыќпен бірге облыс јкімі Бердібек Сапарбаев, Мўнай жјне газ вице-министрі Маєзўм Мырзаєалиев жјне басќа да бірќатар меймандар бґлісті. Серік ЈБІЛХАН – Сарыбўлаќ кен орнынан ґндіріп жатќан газдыѕ сапасы ґте жоєары, жануы жаќсы. Ќазіргі уаќытта Зайсан ќаласында 470 тўрєын їйге газ ќўбырлары тартылып, ќондырєылар орнатылєан. Оларєа кґгілдір отын берілуде. Сонымен ќатар, келесі жылы таєы 1100 їйді газбен ќамту жоспарда бар, - дейді «ЌазТрансГаз Аймаќ» АЌ бас директорыныѕ орынбасары Єалым Айдосов. Бўєан дейін «ЌазТрансГаз Аймаќ» компаниясыныѕ инвестициялыќ баєдарламасыныѕ бірінші кезеѕін іске асыру аясында жылына 15 млн. текше метр газ ґткізетін орта жјне тґменгі ќысымдаєы 18,4 шаќырым ќалаішілік, сондай-аќ, квартал ішіндегі газ тарату ќўбырлары салынєан. Зайсандаєы 470 тўрєын їйдіѕ жїйелері толыќ дайындалып, 10 їй мен М.Јуезов атындаєы орта мектептіѕ жылыту ќазандыєына газды ќабылдау їшін техникалыќ шарттылыќ берілген. Айта кетейік, бўл жоба ќазаќстандыќ жјне ќытайлыќ

инвесторлардыѕ бірлескен кјсіпорны «Тарбаєатай-Мўнай» ЖШС салєан жалпы ўзындыєы 82,5 шаќырым болатын «СарыбўлаќМайќапшаєай» магистральді ќўбырдыѕ іске

Тыѕ бастама Ауыл шаруашылыєы

Диќандарымыз рекордтыќ ґнім алды Жанаргїл МЎЌАТАЙ

Биыл шыєысќазаќстандыќ диќандар астыќтан мол ґнім алып, рек ор дтыќ кґрс еткішк ќо л ќол рекор ордтыќ кґрсеткішк еткішкее жеткізді. Кїзгі жиын-терінде дјнді даќыл егілген 559 мыѕ гектардан 1 миллион 23 мыѕ тонна ґнім жиналып, ґѕір бойынша орташа ґнім тїсімі гектарынан - 18,3 центнерді ќўрады. Астыќ жері ќўнарлы Бородулиха, Глубокое, Зырян, Шемонайха аудандарында бітік шыєып, гектарынан 20-21 центнерден айналса, ќуаѕ дала аймаєына жататын Кґкпекті, Жарма, Ўлан, Семей ќаласы маѕындаєы шаруашылыќтар 13 центнерден ґнім алды. Облыстыќ ауыл шаруашылыєы басќармасыныѕ ґсімдік шаруашылыєы, егіншілік жјне тўќым инспекциясы бґлімініѕ басшысы Тілеуберді Ќалихин биыл аймаќта майлы даќылдардан да бўрын-соѕды болмаєан мол ґнім тїсіп отырєанын айтты. Шыєыстаєы шаруа ќожалыќтары кїнбаєыс егілген 382,6 мыѕ гектар алќаптан 389,2 мыѕ тонна ґнім алып, кїнбаєыс даќылыныѕ тїсімін ґткен жылдаєыдан 140 пайызєа арттырды. Алтын дјнніѕ кґлемі жаєынан Шыєыс Ќазаќстан облысы астыќты ґѕірлер - Солтїстік Ќазаќстан, Ќостанай, Аќмола облыстарынан кейінгі тґртінші орында тўр.

ќосылуымен орындалып отыр. Ќол жеткізілген уаєдаластыќтарєа сјйкес елді мекендерге дейінгі ќўбырларды «Тарбаєатай-Мўнай» ЖШС тартса, ауылдардыѕ ішіндегі тарату жїйелерініѕ

Ґндіріс ќўрылысын «ЌазТрансГаз Аймаќ» АЌ жїзеге асыруда. – Зайсан ќаласынан бґлек келесі жылы кґгілдір отын газ ќўбырыныѕ бойында орналасќан тоєыз ауылєа жеткізіледі. Мўндаєы жалпы тўтынатын газдыѕ кґлемі 30 мыѕ текше метрді ќўрайды. Ал біздіѕ ќытайлармен арадаєы алатын елу пайыздыќ їлесіміз (шамамен 250 млн. текше метр газ) бўдан јлдеќайда кґп. Сондыќтан оны игеру їшін келешекте іргелес жатќан Кїршім, Тарбаєатай, Кґкпекті, Жарма секілді аудандар мен Ґскемен ќаласын да газдандырып, бірќатар газ толтыру станцияларын салсаќ деген арман-маќсатымыз бар, - дейді аймаќ басшысы Бердібек Сапарбаев. Кґгілдір отынныѕ бір артыќшылыєы кґмірден арзан јрі таза. Бўєан Зайсан ќаласында, ќала дейміз-ау, мўќым облыста бірінші болып газєа ќосылєан М.Јуезов атындаєы мектеп ќазандыєыныѕ жўмысымен танысќанда кґз жеткізілді. Бўрын білім ошаєы жылына 5,5 млн. теѕгеге 545 тонна ќатты отын жаќса, енді газбен жўмыс істейтін ќазандыќ бўл шыєынды 2 млн. 600 мыѕ теѕгеге їнемдемек. Мўныѕ сыртында бўрын алты отжаєар еѕбек етсе, енді олардыѕ саны теѕ жартыєа ќысќармаќ. Ал ќандай да бір жаєдай туындап, газдыѕ келуі тоќтап ќалса, мектепті жылытатын резервте ќосымша екі пеш бар екен. – Зайсан ґѕірінде газ ґндіретін кен орныныѕ ашылуы халыќтыѕ жылу шыєындарын азайтып ќана ќоймай, сонымен ќоса бюджетке тїсетін салыќ тґлемдерін арттырады. Шаєын жјне орта кјсіпкерлікті дамытуєа, ќосымша жўмыс орындарын ашуєа зор їлес ќосады, дейді Мўнай жјне газ вице-министрі Маєзўм Мырзаєалиев.

Ќояндыны жаѕєыртќан Шыѕєыстау жјрмеѕкесі

Биыл Шыєыс Ќазаќст ан об лысы, А бай аау уданыныѕ ор уылда Ќазаќстан облысы, Абай ортт а лыєы Ќара Ќарауылда облыс јкімі Бердібек Сапарбаевтыѕ бастамасымен елімізде тўѕєыш рет халыќаралыќ «Шыѕєыстау-2013» жјрмеѕкесі ґтті. Бўл – ўлы Абайдыѕ елінде, Шыѕєыстаудыѕ жерінде осыдан 165 жыл бўрын Семей губерниясыныѕ Ќарќаралы уезінде бастау алєан јйгілі Ќоянды жјрмеѕкесініѕ ќайта жаѕєыруы, жалєасы іспетті еді. Думан АНАШ Жјрмеѕкеге Ресей Федерациясыныѕ Алтай Республикасы, Моѕєолияныѕ Баян-Ґлгий аймаєы жјне еліміздіѕ Алматы ќаласы, Алматы, Оѕтїстік Ќазаќстан, Жамбыл, Ќызылорда, Аќмола, Ќараєанды, Павлодар облыстарыныѕ ауыл шаруашылыєы басќармаларыныѕ жетекші мамандары мен кјсіпкерлері келді. Жјрмеѕкеніѕ маќсаты – ауылшаруашылыќ ґнімдерініѕ сапасын жаќсарту жјне тиімді сату жїйесін ўйымдастыру. Елбасыныѕ ќолдауымен «Агробизнес-2020» мемлекеттік баєдарламасы арќылы шыєыс ґѕірінде ауыл шаруашылыєы жыл ґткен сайын ілгерілеп келеді. Ќазіргі кезде облыс аумаєында 260-ќа жуыќ мал фермалары тіркелген. Жыл сайын республикалыќ бюджеттен облыстыѕ ауыл шаруашылыєына 15-16 млрд. теѕге кґлемінде ќаржы бґлінеді. Бїгінде ґѕірде ірілі-ўсаќты мал басы 4 миллионнан асады. Асыл тўќымды мал шаруашылыєы ќатары жїйелі тїрде артып келеді. Осы шаруашылыќтардан жјрмеѕкеге 280 мыѕєа жуыќ ірі жјне ўсаќ мал јкелінді. Облыстыќ ауыл шаруашылыєы басќармасыныѕ басшысы Дїйсембай Селихановтыѕ айтуынша, Ќарауылтґбеніѕ ауќымды бґлігіне жайєасќан асыл тўќымды мал кґрмесі аукционына 184 мыѕ ќой, 4 600 ірі ќара, 4 400 жылќы шыєарылєан екен. – Шыѕєыстау жјрмеѕкесінде барлыєы 115

сату-сатып алу келісім шарты жасалды. Мјселен, 404 бас ірі ќараєа 22 келісімшарт (205 млн. теѕге), 53 мыѕ бас ќойєа 89 келісім (860 млн. теѕге) жасалса, 56 бас жылќыєа 4 келісімге ќол жеткізілді. Жалпы есепте 1 млрд. теѕгеге жуыќ ќаржыєа 54 мыѕ бас мал сатылды, – деген-ді ґѕір басшысы Бердібек Сапарбаев жјрмеѕке жўмысын ќорытындылаєан кезде. Бўл - тўѕєыш рет ґткен жјрмеѕке їшін јжептјуір кґрсеткіш. Еѕ ќомаќты сауда

жасаєандардыѕ бірі – Алматы облысынан келген «Тау самалы» шаруа ќожалыєы болды. Аталєан шаруашылыќ Жарма ауданынан асыл тўќымды 4 мыѕ ќой сатып алды. Шыѕєыстау жјрмеѕкесінде барлыєы 115 сату-сатып алу келісімшарты жасалды. Мјселен, 404 бас ірі ќараєа 22 келісімшарт (205 млн. теѕге), 53 мыѕ бас ќойєа 89 келісім (860 млн. теѕге) жасалса, 56 бас жылќыєа 4 келісімге ќол жеткізілді. Жалпы есепте 1 млрд. теѕгеге жуыќ ќаржыєа 54 мыѕ бас мал сатылды.


«

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Айналдым, аќ маѕдайлым, Аќылдым, бал таѕдайлым...

Санитас ИМАНЄАЗИНА Тел: 8(7182) 65-12-77

16

» жобасыныѕ їйлестірушілері:

www.saryarka-samaly.kz

Сая МОЛДАЙЫП Тел: 8(7182) 61-80-18

Cуретті тїсірген - Тґлеген НЎРЄАЗЫ

www.saryarka-samaly.kz

12-13-беттер

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

14-15-беттер

Жўлдыз жорамал

«ХАБАР» телеарнасы 17 желтоќсаннан бастап саєат 21.30-да «Бауыржан Момышўлы» сериалын ўсынады.

ТV

баєдарлама 2-11-беттер


«Јзіл студио». Ќазаќша концерт. «Феи: Тайна зимнего леса» Фильм. «Вкусные секреты от Джорджио». Памяти Шамши Калдаякова. Фильм-концерт. «Шрек третий» Фильм. «Сокровище нации: Книга тайн». Кино. «Анализируй это». Кино. «Иллюзия полета». Кино. Ќазаќша концерт.

КТК-7 + 31

«Неизведанный Казахстан». «АСТАНА: МЫ СТРОИМ БУДУЩЕЕ». «МЫ - КАЗАХСТАНЦЫ». «Жўлдызды јуендер». «Путь успеха».

16 - 22 ЖЕЛТОЌСАН

www.saryarka-samaly.kz

19.45 20.10 20.30 21.00 00.00

07.00 09.00 10.00 11.30 12.00 15.00 16.40 19.00 21.00 23.00 07.40 “Айша” Т/х. 09.30 “Выходной со Звездой. Роза Рымбаева”. 10.05 “Путь на Олимп” – Серик Сапиев. 10.40 “Течет река Волга” Мелодрама. 12.30 “Алма-Ата – Моя первая любовь” Ретро-фестиваль. 15.00 “Жїрекжарды”. 15.45 “Тамаша”. 17.50 “Астанаєа кґктем кеш келедi”. К/ф. 20.30, 21.00 Жаѕалыќтар. 21.30 “Операция “Ы” и другие приключения Шурика” Комедия. “Один единственный и навсегда” Мелодрама. 23.25

ИРБИС

15

Бике ш Таразы 2 24.09 2 4.08 23.10 3.09

Таразы. Аптаныѕ бірінші жартысы Таразылар їшін сјтті ґтпек. Отбасында, жўмыста, тіпті, даулы мјселелерді шешу ісі кґѕілдегідей болады. Ал жўмада артыќ-ауыс сґз айтып ќалудан саќтаныѕыз, кешірім сўрауєа мјжбїр боласыз. Ќаражат жаєдайыѕыз тўраќты, дегенмен де, несие не ќарыз алуєа ўмтылмаѕыз. Апта соѕында ќуантатын оќиєаєа араласасыз. Дїйсенбі, сейсенбі, сјрсенбі мен бейсенбі – сјтті.

Сарышаян. Сарышаяндар апта барысында ґздерініѕ бар ынтажігерін пайдалануы тиіс. Тіпті, демалмасаѕыз да болады. Есесіне, айналаѕыздаєыларды таѕ ќалдыратын істерді тындырасыз. Јрі апта барысында ќомаќты ќаражатќа ќол жеткізіп, кґптен армандаєан затыѕызды сатып алуыѕыз мїмкін. Ал біреулерге сыйлыќ жасасаѕыз, сол ада��ныѕ ризашылыєына бґленесіз. Сейсенбі, бейсенбі мен сенбі – сјтті.

www.saryarka-samaly.kz

16 - 22 ЖЕЛТОЌСАН

Балыќтар. Бўл аптада Балыќтардыѕ кґпшілігін ќызметі, жўмыс орны магниттей тартады. Олар кјсібіне ќатысты іске белсене кіріседі. Јріптестерімен де тіл табысып, тіпті, ўжымныѕ їлкен ќўрметіне бґленеді. Бўл јрекет, ќызыєушылыќ нјтижесіз болмас. Осыєан байланысты басшыларыѕыздан маќтау естисіз, ќўрметке бґленесіз. Тіпті, денсаулыєыѕыз да ќалпында болып, жеке ґміріѕіздіѕ мјселелері мазаламайды. Жўма, жексенбі сјтті болмаќ.

р їшін Су ќўй єы ш. Суќў йєы шта аќ. Ґйткені, апта нјтижелі јрі кґѕілді болм баќылап, сіз дјл осы кезеѕде барлыќ істі Ќателікаќылмен јрекет ететін боласыз. ысасыз, ґзітеріѕізді байќап, тїзетуге тыр алып ґтеѕізге жаєымсыз адамдарды «айн йдан ќўтсіз». Бўл басы артыќ дау-дама кїтпеген де ќарады. Біраќ, демалыс кїндерін ссыз, сонжаєдайдан ќашып ќўтыла алма ысыѕыз. тыр дыќтан, ґзіѕізбен ґзіѕіз болуєа жўма – Сейсенбі, сјрсенбі, бейсенбі мен сјтті.

Тауешкі. Тауешкі їшін апта кїрделі болуы мїмкін. Алдын ала жоспарлаєан істеріѕізді ќысќартуєа тура келеді. Ґйткені, шектен тыс белсенділігіѕіз ісіѕізді ќиындатып, соѕында уайымєа салынып, бјрі тоќтап ќалєандай јсерде жїресіз. Отбасыѕыздаєы адамдар, јріптестер сіздіѕ белсенділігіѕізді тїсінбей, реніш білдірулері мїмкін. Сондыќтан, ґзіѕізді єана ойлап, тыныштыќта бола тўрыѕыз, сіздіѕ сјтті саєатыѕыз - алда. Дїйсенбіде саќтаныѕыз.

пар Егіздер. Егіздерге кїрделі жос шыєу Торпаќ. Торпаќтар їшін ќўрып, кґп істі бірден атќарізыптґм енбўл апта жаман емес, ойєа мїмкін бола ќоймас. Кґѕіл-кїйіѕ жўмыстар алєандарыѕызды іске асыра дейді јрі сізге тапсырылатын а бар ысы нда аласыз, дегенмен болар-болмас кґб ейе ді. Сон дай -аќ , апт ѕ ын та ўсаќ-тїйекке бола, кґѕілмай ты н ада мда рды ны та ѕіз. Оныѕ соѕы кїйіѕізді тїсіресіз. Немесе бўл ыќыласынан саќтана білі імге, ештеѕеге жаєдай керісінше болмаќ. уайымєа јкелуі мїмкін, ешк алыс кїндері , дем Бґгет болєан жаєдайды бірден їміт артпаѕыз. Есесіне ен кґѕіл кґтеріп, шешіп, алєа ўмтыласыз. Жалпы, жаќын-жуыќтарыѕызб ќалєандай кїй аптада кездесетін оќиєаќиындыќ атаулы артта лардыѕ ќай-ќайсысы болсын кешесіз. сейсенбіде Торпаќтардыѕ кґѕіл-кїйіне, Сјтті кїн жексенбі, ал еѕбекке ўмтылысына ќарай саќтанып жїріѕіз. жїзеге аспаќ. Сейсенбі – сјтті. Мерген. Апта барысында Мергендердіѕ кґпшілігі діттеген маќсаттарына жетеді јрі істерініѕ оѕ нјтижесін кґреді. Сондыќтан, дјл осы кїндері бўрын батылыѕыз жетпеген мјселелерді шешумен айналысыѕыз. Біраќ, сјрсенбі мен жексенбіде белсенділік шкі М е р г е н Тауе танытудан аулаќ болыѕыз, С 23 а ры адамдардыѕ ќарсылыєыыш 22.12 2 .11 йє 01 1.12 2 ш на тап боласыз, дауќў 01 19. 22 4.1 аян дамайды ґршітіп аласыз. Су 0. 2 0 0 . 2 . 1 1 Бейсенбі мен сенбі – 18 сјтті, сјрсенбіде саќтыќ керек.

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Ап та бас ын ан То ќт ы. деріѕіз сјтті бейсенбіге дейінгі кїн болып, кґмек болмаќ. Кґѕіл кґтеріѕкі дау кґрсеќол сўраєандарєа їлкен алєа басады. тесіз, жўмысыѕыз да јлдебір мјселе Апта соѕына ќарай у-ызаѕызды тыєырыќќа тіреп, аш ек бер ем кґм ту ды рад ы. Ке ѕес , л бер ме йсі з. деу ші лер ге де жо айтын ТоќтыДегенмен, јріден ойл да шыєа алады. лар бўл тыєырыќтан сјрсенбі – Дїйсенбі, сейсенбі мен таныѕыз. е саќ сјтті, жўма мен сенбід

Шаян. Јріптестермен, серіктестермен тіл табысып жўмыс істеу Шаяндар їшін ќиынєа соєуы мїмкін. Сондыќтан, ісіѕізде ќателік жіберіп алмаѕыз, еѕ болмаєанда ќасыѕыздаєылармен байќап јзілдесіѕіз, сізді тїсінбей ќалулары мїмкін. Дау-дамайлы істерде пікір білдіруге асыќпаѕыз. Бір сґзбен айтќанда, апта барысында сґз сґйлеуден, ўсыныс айтудан, кґпшіліктіѕ назарын аударудан саќтаныѕыз. Дїйсенбі – сјтті. А р ы с т а н . Арыстан їшін апта барысы аумалы-тґкпелі болєанымен, кґп ісіѕіздіѕ жемісін, оѕ нјтижесін кґресіз. Ўсаќтїйекке бола дау-дамай тудырмаѕыз, тіпті, ґзіѕізге ўнамайтын сўраќтардыѕ ґзін аќылмен шешуге тырысу керек. Аќшаны їнемдеп ўстауды есте саќтаѕыз. Жол жїрсеѕіз, іссапарєа шыќсаѕыз - сјтті болмаќ. Апта соѕы жаќсы жаѕалыєымен ќуантады. Сјрсенбі – сјтті.

Би ке ш. Бўл аптада анБикештер кґптен арм тже дає ан тіл егі не ќол тік кізеді, тіпті бўл жетісзеге ойламаєан жерден жї теген асады. Сондай-аќ, кґп пайда Бикештер ґздеріне ад ам да рм ен јке лет ін та ды , бай лан ыс ын ны єай сјт ті оѕ та йлы те к іліѕіз жіберіп алмаѕыз. Кґѕ пей іл кґт ері ѕк і бол ып , до с біл дір ген ад ам ны ѕ Апта кґѕілін ќабыл алыѕыз. . соѕы да сјтті болмаќ ті, Жўма мен сенбі – сјт ек. сейсенбіде саќтыќ кер

Егізд н ер Шая 22.0 То 6 0 . 5 2 2 2 р ст 21 п а 2.07 1.06 2 ы 7 20 .0 ќ Ар 3.0 08 .0 4 2 3. 5 2

2

7.00 "Саєыныш" јн кеші. 9.15 "Меніѕ де атым Ќожа" к/ф. 10.50 "Баќыттымын ґзіѕмен" Ќ.Болманов пен Ќ.Јбілдинаныѕ јн кеші. 13.00, 14.00, 20.00, 01.00 Жаѕалыќтар. 13.10 "Дневник". "Кулинар" Сериал. "Кїнделік". "Соѕєы саяхат" Т/х. "Жїрек жарєан" Т/х. "Ќыз єўмыры" Т/х. 01.20 Новости "20.30" "Вопреки всему" Сериал. "Kaznet".

07.30 «Би шашу». 08.30 «Айна online». 09.00 «Измайловский парк». 11.00 «Айна online». 12.00 «ДРУГИМИ СЛОВАМИ». 13.00 «Выход есть». 14.00 «НЫСАНА». 15.00 «Аян. Дала аѕыздары». «Жўлдыздар фабрикасы». «KZландия. Перезагрузка». 02.00 Жаѕалыќтар. «Ауылдан ќашу-3». «Керемет келін». 02.30 Жаѕалыќтар. «Жить дальше». Сериал. «Шерлок Холмс». Сериал.

ан

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

16 ДЇЙСЕНБІ

23.35 01.50

13.35 15.05 15.25 17.10 19.00 19.30 21.15 22.25 00.15

14.10 16.00 16.50 18.00 19.00 20.30, 20.50 01.40

09.00 «Значит война». Фильм. 11.00 «Дюймовочка». Фильм. 13.00 «Храброе сердце». Фильм. 16.30 «Ой толєау». 16.50 «Взгляд». 17.10 «Иман нўры». 17.25, 00.30 «Јн ќанатында». 18.00 «Цирк! Цирк! Цирк!». Фильм. 20.00 «Стенфордские жёны». Фильм. 22.00 «Мумия». Фильм. 09.40; 14.00; 17.35; 17.45; 20.40; 22.40 Телекаталог. 10.50, 12.30; 12.50, 16.20; 17.50, 19.30; 19.50, 21.50 - Тамаша тандау.

08.00, 13.30, 18.10, 22.30 «Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». 09.00 «Губка Боб. Квадратные штаны» М/с. 09.45 «Пингвины Мадагаскара» М/с. 10.30 «Стюарт Литтл 2» Фильм. 12.00 «Том мен Джерри» М/х. 13.00 «Сандокан. Жолбарыстыѕ ханы». М/х. 14.00, 19.00, 23.15 «Кїлкілі оќыс оќиєалар». 14.30 «Такси» Телешоу. 15.00 «Большая разница». 16.00 «Правила съема: Метод Хитча». Комедия. «ТАКСИ». «Люди в черном 2». Комедия. «Битва экстрасенсов». «Уловка 44» Фантастический боевик.

ЕВРАЗИЯ День Независимости РК «Контрольная закупка». «Ханым». «В наше время». 22.30 Жаѕалыќтар. «Операция «Ы» Комедия. «Добрый вечер, Казахстан!» «Ду ќол шоколад». «Жить здорово». «Караоке такси». «Истина где-то рядом». «Арабская весна». «Доска Почетных». «Олжас Сулейменов». «Незабудки» Мелодрама. «Туєан елдіѕ тїтіні» Т/с. «Караоке такси». «Айналайын» Т/х. «Нюхач» Т/с.

16.00 17.00 17.30, 18.00 18.30 19.30, 20.00 21.00

НТК

17.15 21.30 23.00 23.30 00.10

День Независимости РК 7.00 «Made in Kazakhstan». 8.00 «ПАНОРАМА НЕДЕЛИ». 8.50 «Право на жизнь». Сериал. 9.40 «Астрологический прогноз». 10.00 «Ќос жїректіѕ лїпілі». 12.00 «Біз - ќазќстандыќпыз». 12.30 «Мен - даланыѕ ќызымын». Баєдат Сјмединова. «Тайны нашего кино». «ПАПА» Комедия. КТЖ к Дню Независимости. «Как на свете без любви прожить». «Биржевые Университеты». «БлоGпост.Детектор G». «Бизнес-диалоги».

19.30 20.00 21.40 00.00

15.00 15.30 17.20 17.30 18.20 18.50 19.20

7.20 7.45 8.15 9.00, 9.05 10.55 12.00 13.00 14.05 15.10 15.35 16.40

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ 8.30, 18.00 "Јн арна". 9.25 "Ќазаќ елі". Д/с. 9.55 "Салтанат" би ансамблініѕ мерекелік сыйы. 10.50 "Ќўраќ кґрпе" Кино. 12.25 «В стременах времени». "Жеѕіс семсері". "Ќазаќ елі". Д/с. "Јсеттіѕ јсем јндері-ай" - сазгер Јсет Бейсеуовтіѕ шыєармашылыєына арналєан концерт. "О признании Казахстана на мировой арене" Д/ф. «Жар@йсыѕ». "Ќоѕыр" тобыныѕ шыєармашылыќ кеші. Этномюзикл. "Аќсўѕќар". "Сардар" тарихи драмасы. "Јсем јуен "Ел арнада".

18.15 «Аѕыздар кітабы: Жўмбаќ орман» Кино. 20.00, 21.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. 20.30 «Созидательная сила лидера». Д/ф. 21.30 «Жігіттер» тобына - 10 жыл. Мерейтойлыќ концерт. «Жаужїрек мыѕ бала». Ќорытынды жаѕалыќтар.

06.56 Таѕ намазыныѕ кіруі, 08.56 Кїннiѕ шыєуы, 12.50 Бесiн намазы, 14.55 Екiнтi намазы, 16.47 Аќшам намазы, 18.21 Ќўфтан намазы. ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ 7.00 «Таѕшолпан». 9.30, 17.30, 20.30, 00.15, 03.00 Жаѕалыќтар. 9.30 «Апта.Kz». 10.35 «Айтуєа оѕай...». 11.15 «АЙГҐЛЕК». 12.30 «МЕМЛЕКЕТТІК ЌЫЗМЕТШІЛЕР МИССИЯСЫ». 12.55 «ТЕЅДЕССІЗ ТЈУЕЛСІЗДІК!». 13.15 ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЅ ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІНЕ АРНАЛЄАН МЕРЕКЕЛІК КОНЦЕРТ. 14.20, 02.35 «Баєа жетпес байлыєымыз оралды». Арнайы тележоба. 14.45 «ТЕЅДЕССІЗ ТЈУЕЛСІЗДІК!». 15.05 «ЈЗІЛ ЈЛЕМІ». 17.05, 01.55 «Меніѕ Отаным - Ќазаќстан!». 17.50, 02.20 «Ґзекжарды». 18.05 «ТЕЅДЕССІЗ ТЈУЕЛСІЗДІК!». 18.25 «ЈНДЕР МЕН ЖЫЛДАР». Ќазаќстан эстрада жўлдыздарыныѕ ќатысумен концерт. 21.05 «АЙТУЄА ОЅАЙ...». 21.50 «Жаужїрек мыѕ бала» тарихи драмасы. «SPORT.KZ». «Кґкпар». Ўлттыќ ойын. 00.50 01.10

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ 08.00 «Балаларєа базарлыќ». 08.30 «Тјуелсіздік мирасы». 09.00 «Уаќыт-керуен». 09.30 «День за днем». 10.10 «Тјуелсіздік тарихтыѕ жаѕа кезеѕі». 10.30 «Ќазаќстанныѕ ґрлеу жолы». Д/ф. 10.50 «Ерлер мамандыєы». 11.10 «Ортаќ шаѕыраќ астында». 11.25 «Туєан тіл - байлыєым». 11.40 «Телеярмарка». 11.50 «Ауыл тынысы». 12.05 «Ўлы маќсат жолында». Д/ф. 12.30 «Бјрі болашаќ їшін». 12.40 «Ќўзєыш ќўс». К/ф. 14.00 - 16.00 Їзіліс. 16.00 «Бала тілі - бал». 16.10 «Процветай, мой Казахстан». 16.30 «Ўлттар ўлыќтаєан ўлы дала». 17.00 «Біздіѕ ќала-Город718». 18.00 «Жасай бер, Тјуелсіз Ќазаќстан» Арнайы репортаж. 18.20 «Жасай бер, Тјуелсіз Ќазаќстан» Специальный репортаж. 18.40 «Атамекен аясында». Д/ф. 19.00 «Сіз кімсіз Ка мырза». 20.40 «Тјуелсіздік тўєыры биік болсын». 21.00 «Жасай бер, Тјуелсіз Ќазаќстан» Арнайы репортаж. 21.20 «Жасай бер, тјуелсіз Ќазаќстан» Специальный репортаж. 21.40 «Бјрі болашаќ їшін». 21.50 «Жол таптым бар ќазаќтыѕ жїрегіне». Д/ф. «Сардар». К/ф. 10.55,11.25, 11.55,12.55, 18.55, 20.55, 21.55, 22.55 Удачный выбор. 11.00, 12.20, 14.40, 19.55, 20.20, 22.30 «Телемагазин».

22.20 09.55, 19.25, 10.25, 22.10,

ХАБАР ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ 07.00 «Жаѕа кїн». 09.00, 10.00 Жетi кїн. 11.00 Тјуелсіздік кїніне арналєан мерекелік концерт. «Одна судьба». 15.00 Тїскі жаѕалыќтар. «Летопись Независимости». Д/ф. 15.10 «МУЗАРТ» тобыныѕ концерті. «Уроки истории». Д/фильм. 18.00 Кешкі жаѕалыќтар. «Президенттіѕ арманы». Д/ф. 12.15 13.00, 13.10 14.00, 16.00 17.00, 17.15

ы Балыќтар Тоќт 3. 19. 21.0 4 20. 02 03 0 . 20


Баќылаушы

Нан

Иордания астанасы

Угу

... Тернер

Ґткел

Тойота ...

Шахта

Кенет

Теке

ТапсыЦентр рылєан жўмыс Бельгия ќаласы Кино жїлде

Озон

Ќатаѕ жаза АЌШ штаты

Ўран

Газеттіѕ 5 желтоќсан, 140-нґмірінде шыќќан сканвордтыѕ жауаптары

Базар

Реніш Жыраќќа (син)

Ќор

Дїнген тамаєы

Сенат мїшесі

Дјруіш Ќанша

Жўмсаќ етік

Комбайн

Мўќтаж

14 www.saryarka-samaly.kz

Сиыр жасы

Мирас

Ќан сорєыш

Еѕіс

... Браун

Араб јрпі ... те, да, де

Зјру

Дене мїшесі Аќсаќал

Ќўмыра

Вашинг- Ґлім аєашы тон

Тау Ўйымшылдыќ жынысы

...-бері

Алќа...

Ойнас

Деген ...

Белгі

Ќару...

Перде

Аєза сўйыєы

Бекініс

Соѕєы жаѕалыќ

Жалќау

Тігінен: Маг. Океанариум. Руанда. Паром. Ќўлып. Геракл. Изолятор. Те. Ќын. Лак. Брат. Серуен. Ира. Жылан. Текемет. Адамата. Академик. Наќ. Аванс. Уќала. Алаќан. Иіс. Тан.

Ќўрастырєан - Тґлеген НЎРЄАЗЫ.

Мансапќор

БІР МИНУТЫЅ БОСЌА ҐТПЕЙ...

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Кґркем шыєарма

Планета

...мынау

Ресей Мўхамед ўлты ...

Организм

Тїс

Ќалыѕ орман

Кґлденеѕінен : Ќорќаќ. Ыстыќкґл. Берлин. Ауыз. Ардаќ. Наполеон. Ева. Ан. Лар. Аман. Ярд. Якут. Дин. Иа. Такси. Горн. Ем. Ампер. Икарус. Ар. Берет. Мўра. Аманат. Октан. Ала. Гамлет. Стаќан.

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

17 СЕЙСЕНБІ

12.35 12.50 13.30 14.00 14.50 15.10 15.30 16.10 18.00 19.00 19.30 20.20 21.00 22.25

17.00

16.00

15.00 15.30

17.15 21.30 23.00 23.30 00.10

7.20 7.45 8.15 9.00 9.05 10.00 12.00 13.00 14.05 15.10 15.35 16.40

3

17.35 18.00

19.45 20.15

20.30

21.00 21.30 22.00

00.00

07.00 07.30 09.00 10.10 12.00 13.00 15.00 17.00 19.00 21.00 23.00

12.00 12.30

14.30 15.15 16.00 16.30 18.25 20.30, 21.30

18.00 18.30 19.30, 20.00 21.00

КТК-7 + 31

«Жажда экстрима». «Јзіл студио». «Золушка 2: Мечты сбываются» Кино. «Паутина Шарлотты» Комедия. Жўлдыздар жаќырайды. Шаншар. «Анализируй это» Комедия. «Монстры против пришельцев» Кино. «Уловки Норбита» Комедия. «План игры» Комедия. Ќазаќша концерт.

07.05 Мультфильмдер 07.15 “Айкуне”. 07.30 “Астанаєа кґктем кеш келедi”. К/ф. 10.00 “Операция “Ы” и другие приключения Шурика”. Комедия. Новости. “Алма-Ата – моя первая любовь”. Ретро-фестиваль. “Зимняя шутка с”. “Жїрекжарды”. “Путь на Олимп” – Мая Манеза. Д/ф. “Тамаша”. “Жетiмдер” К/ф. 21.00 Жаѕалыќтар. “Кавказская пленница или новые приключения Шурика”. Комедия. “Своя правда”. Мелодрама.

ИРБИС

НТК

07.30 «Бїк пен Шік». 08.30 «Айна online». 09.00 «Измайловский парк». 10.30 «Моя ужасная няня 2» х/ф. 12.30 «Кинг Конг» х/ф. 16.10 Концерт «Поцелуй на Бис!». 17.30, 02.00 Жаѕалыќтар. «Ауылдан ќашу-3». «Керемет келін». 02.30 Жаѕалыќтар. «Жить дальше». Сериал. «Шерлок Холмс». Сериал.

07.45 «Ќаhармандар». Т/х. 08.30 «Том мен Джерри» М/х. 09.00 «Кенгуру Джекпот: Новые приключения». Фильм. 10.25 «Губка Боб. Квадратные штаны». 11.10 «Пингвины Мадагаскара» М/с. 12.00 «Том мен Джерри» М/х. 12.25 «Кулбикеш» М/х. 12.55 «Сандокан. Жолбарыстыѕ ханы». М/х. 13.40, 18.10, 22.30 «Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». 14.30, 19.00, 23.15 «Кїлкілі оќыс оќиєалар». «Монстры на острове 3d» Фильм. «Люди в черном 2». Комедия. «ТАКСИ». «Ночь в музее». Комедия. «Битва экстрасенсов». «Не шутите с Zоханом». Комедия.

15.00 16.30 19.30 20.00 21.40 00.00

09.00 «Стенфордские жёны». Фильм. 11.00 «Цирк! Цирк! Цирк!». Фильм. 13.00 «Мумия». Фильм. 15.40 «Раз на раз не приходится». 18.00 «Отважная Лифи». Фильм. 20.00 «Южные ночи». Фильм. 22.00 «Мумия возвращается». Фильм. 00.30 «Јн ќанатында». 09.40; 13.40; 16.20; 17.20; 20.40; 22.40 Телекаталог. 10.50, 12.30; 12.50, 15.30; 17.50, 19.30; 19.50, 21.50 - Тамаша тандау.

23.10

«АСТАНА: МЫ СТРОИМ БУДУЩЕЕ». «Леонид Броневой. А вас я попрошу остаться». «МЫ - КАЗАХСТАНЦЫ». «COSMOS.KZ.«Институт космических исследований имени академика У.М.Султангазина». «Киноклуб». Олега Борецкого. «ЛЕГЕНДА № 17». «Ќазаќ халќыныѕ салт-дјстїрлері». «Made in Kazakhstan». «МузАрт» екінші есеп беру концерті «Путь успеха».

www.saryarka-samaly.kz

7.00 «Made in Kazakhstan». 8.00 «Право на жизнь». Сериал. 8.40, 18.50 «Сестры по крови». 9.40 «Астрологический прогноз с Павлом Глобой». 10.00 «Јн шашу». 11.15 «Жўлдызды јуендер». «Стиляги». «Дневники фестиваля «Nauryz.jam». Международный Университет информационных технологий. «Джейми Оливер: обед за 30 минут». Бахыт Каирбеков «Еще одна заповедь о заповедном».

«Контрольная закупка». «Ханым». «В наше время». Новости. «Мозг. Перезагрузка». Концерт Батырхана Шукенова. «Ду ќол шоколад». «Жить здорово». «Караоке такси». «Истина где-то рядом». «Арабская весна». «Доска Почетных». «Даулет Сембаев». «Берег надежды». Мелодрама. «Туєан елдіѕ тїтіні» Т/с. «Караоке Такси». «Айналайын» Т/х. «Нюхач» Т/с.

ЕВРАЗИЯ

7.00 Новости "20.30". 7.20 Жаѕалыќтар. 7.40 "Кеѕесхана". 8.10, 20.00 "Kaznet". 8.35, 01.25 Јн шашу. 9.00, 16.50 "Соѕєы саяхат" Т/х. 10.10 Мультфильм. 10.30 "Саєындырєан јндер-ай" јн кеші. 11.30, 19.00 "Ќыз єўмыры" Т/х. 12.20 "Домашние войны" Сериал. 12.55 "Ел аузында". 13.20 "Жаса, Ќазаќстан!" Ќайрат Нўртастыѕ јн кеші. 20.25"Лица столицы". "Красавчик". "Элина" Сериал. "Жаѕа белес" јн кеші. "Вопреки всему" Сериал. "Красавчик". 15.10, 15.35 16.00 18.00 20.50 01.00

8.30 "Јн арна". 9.25 "Еуразия келбеті". Д/ф. 09.35 "Аќсаќ ќўлан". М/ф. 10.00 "Байтаќ Ќазаќстан" Концерт. 11.10 "Махаббат жаєалауы" Кино. "Бір халыќ. Бір ел. Бір таєдыр". Д/ф. "Казахстан - спортивная держава". «Жар@йсыѕ». Концерт. "Гјкку јн". "Ел тјуелсіздігі еѕ басты ќўндылыєы". Д/ф. "Сноски". "Бјрі де мїмкін" "Махаббат бесігі". Кино. "Јн арна". «Жар@йсыѕ». "Шіркін, life - Бурабайда!". "Јйелдіѕ бјрі јдемі". "Ќара шаѕыраќ". Кино. Ќазаќ киносыныѕ жаућарлары. "Ќыз Жібек".

17.00, 18.00 Кешкі жаѕалыќтар. 17.15, 18.15 «Жырыѕ болып тґгілемін, елім!». Республикалыќ аќындар айтысы. 20.00, 21.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. 20.30 Арнайы хабар 21.30 «Бауыржан Момышўлы». 22.20 «Надо мной небо синее...» Творческий вечер композитора Александра Зацепина в Астане. 00.30, 01.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. 01.30 «Астана балет».

06.57 Таѕ намазыныѕ кіруі, 08.57 Кїннiѕ шыєуы, 12.50 Бесiн намазы, 14.55 Екiнтi намазы, 16.48 Аќшам намазы, 18.22 Ќўфтан намазы. 7.00 «Таѕшолпан». 9.30, 17.30, 20.30, 00.00, 03.10 Жаѕалыќтар. 9.30 «Жаужїрек мыѕ бала» тарихи драмасы. 12.00 «Айтуєа оѕай...». 12.45 «Тўєыры биік Тјуелсіздік». 13.10 «Алаѕ» ток-шоуы. 13.55 «Ќазаќстан јлем назарында». Арнайы тележоба. 14.25 «Санжар мен Ќайсар». Т/х. 14.55 «ЈЙЕЛ БАЌЫТЫ».. Ток-шоу. 15.55 «Угай-ай, арман!» «Ќоѕыр» тобыныѕ концерті. 16.50 «Тїркі јлемініѕ тегеурінді тўлєасы». Арнайы тележоба. 17.50, 03.45 «Еѕселі Елорда». 18.05 «ЕЛДЕСТІРМЕК ЕЛШІДЕН». Арнайы тележоба. 18.30 «EXPO ЖОЛЫ». 18.55 «Ўлттыќ шоу». 20.00 «2013 - ХАЛЫЌАРАЛЫЌ ЖОБАЛАР». Арнайы тележоба. 21.05 «АЙТУЄА ОЅАЙ...». 21.50 «ЈПКЕ». Т/х. 22.40 «Саєындырєан јндер-ай». Ретроконцерт 23.30, 02.40 «Тїнгі студияда Нўрлан Ќоянбаев». 00.35 «Жерўйыќ» тарихи драмасы. 04.00 «2013 - Халыќаралыќ жобалар». Арнайы тележоба. 08.00 «Астана». Д/ф. 08.25 «Алаш алыптары». Д/ф. 09.00 «Илигай» деп јн салды. Н.Ґнербаевтыѕ шыєармашылыќ кеші. 10.50 «Бјрі болашаќ їшін». 11.00 «Тјуелсіздік тўєыры биік болсын». 11.20 «Чинара на скале». К/ф. 12.45 «Ќазаќстан – меніѕ таєдырым». 13.00 «Жасай бер, Тјуелсіз Ќазаќстан» Арнайы репортаж. 13.20 «Жасай бер, Тјуелсіз Ќазаќстан» Специальный репортаж. 13.40 «Ерлер мамандыєы». 14.00 - 16.00 Їзіліс. 16.00 «Ел аѕсаєан еркіндік». 16.20 «Процветай, мой Казахстан». 16.40 «Жалынды жастыѕ шаћары». 17.00 «Біздіѕ ќала-Город718». 18.00 «Жасай бер, Тјуелсіз Ќазаќстан» Арнайы репортаж. 18.20 «Жасай бер, Тјуелсіз Ќазаќстан» Специальный репортаж. «Ќазаќ даласыныѕ ќўпиялары». Д/ф. «В семье единой». «Жастар ґмірі. Жизнь молодых». «Жан тербеткен јуендер». Концерт. «Уаќыт їзеѕгісінде». Д/ф. «Алтын домбыра». Концерт. «Амандыќтыѕ аќ таѕы». К/ф. 10.55, 11.25,12.55, 14.00, 18.55, 20.55, 21,55, 22.55 Удачный выбор. 11.00, 12.20, 14.40, 19.55, 20.20, 22.30 «Телемагазин». 18.40 19.00 19.15 19.30 20.00 21.10 22.20 09.55, 19.25, 10.25, 22.10,

ХАБАР 07.00 «Жаѕа кїн». 09.00 Мемлекеттік «Гїлдер» јн-би ансамблініѕ концерті. 10.25 «Байтерек». Кино. 11.35 «Серик Сапиев: лучший из лучших». 12.00 «Казахстан, который мы потеряли. Казахстан, который мы обрели». Д/ф. 12.30 Композитор Арман Дїйсеновтіѕ «Туєан жер» атты шыєармашылыќ, јн кеші. 13.00, 15.00 Тїскі жаѕалыќтар. 13.10 Композитор Арман Дїйсеновтіѕ «Туєан жер» атты шыєармашылыќ, јн кеші. 15.10 Композитор Арман Дїйсеновтіѕ «Туєан жер» атты шыєармашылыќ, јн кеші. «Жырыѕ болып тґгілемін, елім!». Республикалыќ аќындар айтысы. 16.30


13.55 14.25 14.55 15.55 17.00 17.50, 18.10, 18.15 19.05 19.35, 21.05 21.50 22.40 23.30, 00.35

12.30 13.00 13.35 14.35 15.00 17.50 18.00 18.20 18.30 19.00 19.30 19.55 20.10 21.00 21.20 21.30 22.00 23.00 23.30 09.55, 19.25, 10.25, 22.10,

07.00 09.00, 09.10 09.30 10.10 11.10, 11.50 12.30 13.00, 13.10 13.55 15.10 16.00 16.50 17.00, 17.15, 19.10 20.00, 20.30 21.30 23.10 23.50,

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

18 СЈРСЕНБІ

13.35, 14.10 16.00 18.00 20.30, 21.00 23.00 01.20

7.00 11.00 11.05 11.45 12.45

18.00 19.50 20.00 20.30 21.00 21.30 22.00 22.30 23.00 00.00

4

11.05 12.00 12.30 14.00 15.00 16.00 17.00 18.00, 20.30, 21.45 23.45 00.05

08.00 09.00 11.00 13.00 15.30 16.10, 18.00, 18.20 20.10 20.40 23.10 09.40, 08.50, 19.20,

07.00 07.45 08.30 08.55 09.00, 09.25, 09.50, 10.15, 10.45 11.10 12.00 12.30 12.55 13.20, 13.40, 14.10, 15.20 16.20, 17.20 00.00

14.45 15.00 16.30 17.30, 18.00 18.30 19.30, 20.00 21.00

КТК-7 + 31

07.30, 15.30 «Бїк пен Шік». 08.30 «Айна online». 09.00 «Жить дальше». т/с. 10.00 «О самом главном». 11.00 «Смеяться разрешается». 12.30 «Смехопанорама». 13.30 «По закону». т/с. 14.30 «Сегодня днем-Бїгін кїндіз». «Ќуырдаќ». «Айна online». «Гоктыѕ сјн јлемі». 02.00 Жаѕалыќтар. «Ауылдан ќашу-3». «Керемет келін». 02.30 Жаѕалыќтар. «Жить дальше». Сериал. «Шерлок Холмс». Сериал.

«Ґлім туралы жазєан јйел» Т/х. «Ќаhармандар» Т/х. «Том мен Джерри» М/х. «Вкусно и быстро». 19.30 «Такси». 20.00 «Сашатаня» Сериал. 20.30 «Универ» Сериал. 21.00 «Интерны» Сериал. «Губка Боб. Квадратные штаны». «Пингвины Мадагаскара» М/с. «Том мен Джерри» М/х. «Кулбикеш» М/х. «Сандокан. Жолбарыстыѕ ханы». М/х. 15.00, 17.50, 18.10, 23.40 «Ревю». 19.00, 23.15 «Кїлкілі оќыс оќиєалар». 18.30, 22.30 «Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». «Секретные материалы шоу-бизнеса». 21.30 «Битва экстрасенсов». «Мистические истории». «ЗАЛИВ» Триллер.

НТК

«Fresh Таѕ». «Южные ночи». Фильм. «Отважная Лифи». Фильм. «Мумия возвращается». Фильм. «Адасќандар». Фильм. 01.40 «Јн ќанатында». 19.30, 22.30, 01.00 Новости. «Базарбаевтар». Фильм. «Расставим точки». Фильм. «Мистер Сталь». Фильм. «Спящий и красавица». Фильм. 13.40, 16.30, 17.20, 21.00, 23.40 Телекаталог. 10.50; 12.50, 15.20; 16.50, 17.50; 20.00; 22.20, 23.00; 00.50, 01.30 Тамаша тандау.

ИРБИС

07.40 “Япыр-ай”. 08.40 “Айкуне” . 09.00 “Особое задание” Военное реалити-шоу. 09.55 “Бесценное время. Продолжение” Мелодрама. “Семейные драмы” Д/реалити. Новости. “Кавказская пленница, или новые приключения Шурика”. Комедия. “Давай поженимся!”. “Махаббат мўѕы” Т/х. “Сыла. Таєдыр талќысы” Т/х. “Япыр-ай”. 19.15 “Ќайран заман! Жалєасы” Т/х. 21.00 Жаѕалыќтар. “Сила Веры” Мелодрама. “Рейдер”. “Глухарь. Возвращение” Детектив.

08.30 «Јзіл студио». 09.30, 17.00 «Воронины» Сериал. 10.30 «Монстры против пришельцев» Фильм. Мультсериалы «Танцевальная лихорадка» Сериал. «Метро» Викторина. «6 Кадров». «Два отца два сына» Сериал. 20.30 «Информбюро». «Сюжет дня». «Айтылмаєан јѕгіме» Ток-шоу. «Бросок Кобры» Триллер. Ќазаќша концерт.

12.30 15.30 16.00 16.30 19.00 20.00, 21.25 21.30 22.30 00.30

www.saryarka-samaly.kz

"25 шаќырым" Т/х. «Жар@йсыѕ». "Дон И". Т/х. "Сенім. Білім. KZ". "Јйелдіѕ бјрі јдемі". "Јселдіѕ ќўрбы-ќўрдастары". Т/х. "Ќўмырсќалар". М/с. "Закрытая школа". Т/с. "Јн арна". «Жар@йсыѕ». Мультфильм. "Что наша жизнь...". "Ерлердіѕ ісі бітер ме?" ток-шоуы. "Гу јулетініѕ шежіресі". Т/х. "25 шаќырым". Т/х. "Кто Вы, господин Ка?". Кино. «Жар@йсыѕ».

Телеканал «Доброе утро». Новости. «Время обедать». «Пусть говорят». «Ќазаќстанныѕ болашаєы ќазаќ тіліѕде». «Їй болу ќиын» Т/х. «Туєан елдіѕ тїтіні» Т/с. «Кїндізгі жаѕалыќтар». «Новости днем». «Судебные истории». «Истина где-то рядом». «Давай поженимся» «Караоке такси». 18.45 Жаѕалыќтар. «Дом у большой реки» Т/с. «Карпов» Т/с. «Новости в 21.00». «Туєан елдіѕ тїтіні» Т/с. Жаѕалыќтар. «Караоке такси». «Айналайын» Т/х. «Нюхач» Т/с.

7.00 «Made in Kazakhstan». 8.00 «Право на жизнь». Сериал. 8.40, 18.50 «Сестры по крови» Сериал. 9.40 Астрологический прогноз с Павлом Глобой». 10.00 Алтын Маханбетованыѕ шыєармашылыќ јн кеші. 11.30, 14.30 «TV Shop». 12.00 Бауыржан Бекахметов «Елімнен баќыт таймасын». 15.00 «Неизведанный Казахстан». 15.30 «The spirit of Tengri». 16.00 «Джейми Оливер: обед за 30 минут». 16.50 Бахыт Каирбеков. «Гражданин мира». «Брежнев, которого мы не знали». «Территория происшествий». «ПАНОРАМА ДНЯ». «Профессиональный разговор». «ТЈУЛІК ТЫНЫСЫ». «Ќазаќ халќыныѕ салт-дјстїрлері». «Made in Kazakhstan». «Ґмір тынысы». «Сїйікті јндер». «Путь успеха».

13.15 14.00 15.00 15.15 15.30 16.25 16.45 17.50 18.30, 19.00 20.00 21.00 21.30 22.30 23.00 23.30 00.10

ЕВРАЗИЯ

7.00 Ґмірќўл Айниязовтыѕ јн кеші. 8.00 "Кеѕесхана". 8.30 "Kaznet". 9.00, 10.10, 16.50 "Соѕєы саяхат" Т/х. 10.00, 13.00, 14.00, 20.00, 00.20 Жаѕалыќтар. 10.30 "Бўл јн бўрынєы јннен ґзгерек" Тамара Асардыѕ јн кеші. 11.30, 19.00 "Ќыз єўмыры" Т/х. 12.25 "Домашние войны" Сериал. 13.10 "Алдар Кґсеніѕ кґѕілді оќиєалары" м/ф. 00.00 "Kaznet". "Свадьба" Х/ф. "Элина" Сериал. "Жан анам" јн кеші. 00.50 Новости "20.30". "Кулинар" Сериал. "Жїрек жарєан" Т/х. Јн шашу.

12.50 13.30 14.00 15.10 15.30 16.10 16.40 17.10 18.00 19.00 19.30 19.50 20.20 21.00 22.10 22.45 00.20

06.58 Таѕ намазыныѕ кіруі, 08.58 Кїннiѕ шыєуы, 12.51 Бесiн намазы, 14.56 Екiнтi намазы, 16.48 Аќшам намазы, 18.22 Ќўфтан намазы. 7.00 «Таѕшолпан». 9.30, 12.30, 17.30, 20.30, 00.00, 02.50 Жаѕалыќтар. 9.45 «Јпке». Т/х. 10.40 «Айтуєа оѕай...». 11.25 «Шыѕєыс хан». Т/х. 12.45 «Ўлттыќ ґнім». 13.05 «EXPO жолы». 13.25 «2013 - Халыќаралыќ жобалар». Арнайы тележоба. «Егемен елдіѕ ерлері». Арнайы тележоба. «Санжар мен Ќайсар». Т/х. «ЈЙЕЛ БАЌЫТЫ». Ток-шоу. «Шыѕєыс хан». Т/х. «Дїниені дїрліктірген даєдарыс». Арнайы тележоба. 03.25 «Ґзекжарды». 20.20 «Еѕбек тїбі - береке». «Академик Камал Ормантаев». Д/ф. «ЌЫЛМЫС ПЕН ЖАЗА». 03.40 «Ўстаз». Т/х. «АЙТУЄА ОЅАЙ...». «ЈПКЕ». Т/х. «КЕЛІН». Т/х. 02.20 «Тїнгі студияда Нўрлан Ќоянбаев». «Жасылдар» спорттыќ комедиясы. 07.30 «Ертіс таѕы». 09.00 «Келбет». 09.20 «Павлодар облысыныѕ жетістіктері». 09.40 «Абай». Д/ф. 10.10 «Меніѕ ўлдарым». Т/х. 11.15 «Жастар ґмірі». «Жизнь молодых». 11.30 «Єажайып ґмір». Т/х. «Бала кїтуші». Т/х. «Астана – жаѕа ќала». «Біздіѕ ќала-Город 718». «Ел аѕсаєан еркіндік». 17.50 Їзіліс. «Ґндірісті ґлке». «Ертіс INFORM». «Полезная информация». «Ертіс INFORM». «Ерлер мамандыєы». «Бала кїтуші».. Т/х. «Телеярмарка». «Территория красоты». Т/х. «Ертіс INFORM». «Ґндірісті ґлке». «Ертіс INFORM». «Меніѕ ўлдарым». Т/х. «Абай». Д/ф. 00.15 «Ертіс INFORM». 10.55, 11.25, 11.55, 12.55, 18.55, 20.55, 21.55, 22.55 Удачный выбор. 11.00, 12.20, 14.40, 19.55, 20.20, 22.30 «Телемагазин».

ХАБАР «Жаѕа кїн». 10.00, 11.00 Таѕєы жаѕалыќтар. Арнайы Хабар. Айбын. «Біз». Ток-шоу. 22.20 «След» Сериал. «Бауыржан Момышўлы». Кґзќарас. 15.00 Тїскі жаѕалыќтар. «Білгенге маржан...». «Уроки истории». Д/фильм. «Мать и мачеха». «Телефон доверия». Д/драма. «Подари детям жизнь». 18.00 Кешкі жаѕалыќтар. 18.15 «Сїлейман сўлтан». Т/х. «Біз». Ток-шоу. 21.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. Жаѕа ќоєам «Бауыржан Момышўлы». Кґзкґрген. 00.30 Ќорытынды жаѕалыќтар. 8.30 "Јн арна". 9.25 "Ќўрбылар" Т/х. 10.45 "Сенім. Білім. KZ". 11.05 "Еѕ ќауіпті алпыс жыртќыш". Д/с. 11.40 "Жанєа жайлы жаќсы ґмір". Кино.

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

13

www.saryarka-samaly.kz

Јн мен кїйге бґледі

ҐНЕР

ўстаздыќ етіп жїрген О.Гагарина мен Д.Масленников, М.Зверева, скрипкашылар жјне фортепиано ансамбльдері, С.Бахмат жетекшілік ететін жоєары сынып оќушыларыныѕ хор ўжымы ґнер кґрсетті. Сондай-аќ, ќазаќ ўлт аспаптар бґлімініѕ бір топ оќытушылары Ќўрманєазыныѕ «Серпер» кїйін кїмбірлете орындады. Мерекелік кешке жиналєан кґрермендер Г.Тезекбаева мен Е.Гуйоныѕ орындауындаєы Е.Брусиловскийдіѕ «Шолпан», Н.Усина шырќаєан «Мектебім», сондай-аќ, М.Шорман, С.Саєынай, Б.Ќаббасовтыѕ јуелете шырќаєан јндері мен Д.Нўрдулаевтыѕ ґнеріне ќошемет білдірді. Ґз тілшіміз.

Јр тїрлі себептермен керісіп жїрген адамдар кейіннен бір-бірімен жауласып кетеді, елінен, туыстарынан безеді. Ќайта келіспеске белбўєан адам ґзініѕ мініп жїрген атыныѕ ќўйрыєын кесіп, екі ќолын кґтеріп тґбесіне ќойып елінен безіп кетеді. Бўл ќайта бўрылмастыќ белгісі болады. Сол себепті, «ат ќўйрыєын кеспе», «ќолыѕды тґбеѕе ќойма», ол - жамандыќтыѕ белгісі дейді. Жалєасы бар.

Ат ќўйрыєын кесу

Аќтыќ деп белгілі бір ќызметіне ќарай аќы тґлеуді айтады. Сатќындыќ жасап, айтылмайтын ќўпияны басќа біреуге айтќаны їшін сыйлыќ береді. Ол «аќтыќ» деп аталады. Мўндай істі халыќ жаратпаєан, ол жазаланєан. Айыптылар ол їшін айып тґлеген..

Аќтыќ

Ґзара сґзге келісіп, тґбелесіп жатќандарды кґргендер оларды айырып, аќылєа келтіреді. «Араша, араша» деген сґзді естігенде олар ўрысты тоќтату керек. Тыѕдамаєан жаєдайда оларєа айып салынєан.

Араша

Аєайынды, жаќын туыстардыѕ јйелдері «абысындар» деп аталады. Їлкендер, аєайындар, кїйеулері їйде болєанда абысындар жинала алмаєан. Олар тойєа не басќа игі шараларєа жол жїріп кетіп, ауылда јйелдер єана ќалєан кезде абысындар жиналып ет асып, шай ішіп, бір дастарќан басында јзілдесіп, аќылдасып, арќа-жарќа болєан. Бўл жаєдай оларды жаќындастырып, ўйымшылдыќќа жол ашќан.

Абысын асы

Ќазаќтыѕ салты мен дјстїрінде ата-бабадан бері келе жатќан тјрбиелік мјн-маѕызы аса зор тўрмыстыќ дјстїрлер бар. Замана тезінен ґткен бўл дјстїрлердіѕ кейбірі ўмытылды, кейбірі ел ішінде саќталєан. Атаныѕ сґзіндей, ананыѕ кґзіндей осынау дјстїрлерді бїгінгі ўрпаќ жадына тїйсе игі деген ниетпен «Сјтте» жариялауды ќолєа алдыќ.

«Сјттіѕ» тўмары

ќалалыќ, облыстыќ жас музыканттар байќауыныѕ дипломанты атанєан ќазаќ халыќ аспаптар оркестрі (жетекшілері Н.Ќайшанов, Ќ.Ермекбаев) Ќўрманєазыныѕ «Адай» жјне М.Ќўсайыновтыѕ «Пір-дастан» кїйлерімен ашты. Кеш барысында јр жылдарда мектепте еѕбек еткен ардагер оќытушылар мен јйгілі тїлектердіѕ есімдері ќўрметпен аталды, білім ордасыныѕ тарихынан сыр шертілді. Бўл кїні мектеп тїлектері, ќазір ґздері білім алєан ґнер ордасында

Ел Тјуелсіздігі ќарсаѕында Павлодар ќаласындаєы №1 Ќўрманєазы атындаєы музыка мектебініѕ оќытушылары мен оќушылары «Јсем саз ќанатында» атты мерекелік кеш ґткізді. Биылєы жылы музыка мектебініѕ ашылєанына 70 жыл толєалы отыр. Осынау мерейтойєа білім ордасыныѕ ўжымы жаќсы дайындыќпен келді. Мектептегі ќазаќ жјне орыс ўлт аспаптары, фортепиано, їрмелі жјне ўрмалы аспаптар, ішекті аспаптар, вокал бґлімдерініѕ оќушылары арнайы шыєармашылыќ концерт јзірледі. Ќос мерекеге орай музыка мектебі ќазаќ, орыс жјне шет ел композиторларыныѕ шыєармаларын орындады. Кеш шымылдыєын

Тўрмыс дјстїрлері Айырылысар кґже

Тату тўрєан кґршілердіѕ біреуі жайлауєа не ќыстауєа кґшер болса бірін-бірі «Айырылысар кґжеге» шаќырєан. «Айырылысар кґже» деген шартты тїрде айтылєан. Іс жїзінде аса мол ќўрмет кґрсетіліп, мал (ќой) сойылып сыйлаєан. Кґршілер алдаєы уаќытта да бірін-бірі сыйласатына сеніммен ќарап, ќимастыќпен айырылысќан.

Ауызбастырыќ

Ауыз тию

Біреудіѕ атына кір келтіретін сыќаќ ґлеѕ, лайыќсыз сґз, топастыќ ќылыќтар тез тарайды. Кґпшілікке кїлкі, мазаќ болмау їшін естіген - білгенін ґзі айтќан адамєа ауызбастырыќ беріп, елге жайылып кетпеуін ґтініп сўрайды. Ауызбастырыќќа аса ќўнды зат, јшекей бўйымдар берген. Ауызбастырыќ алєан адам екеуара сырды айтып, елге жаюєа ќаќысы жоќ. Бўл-анттыѕ бір тїрі.

Тїрлі себептермен алыс жолєа жиналєан адам жасы їлкен ќўрметті адамныѕ їйіне кіріп амандасуы керек. Ол їйден тамаќ ауыз тимей ш��єармайды. Содан кейін жол жїруге рўќсат.


12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

12 ТОЛЄАНЫС!

Баќыт БЎЛАНБАЕВА, Аќсу ќаласы.

бабалар аманат еткен киелі жерімізде Ќазаќ мемлекетініѕ ынтымаєы саќталып ќалды. Ќазаќ халќы Абылай армандаєан бейбіт ґмірді кґрді. Енді алдаєы уаќытта ўлттыќ болмысымызды келер ўрпаќтыѕ мјѕгі саќтап ќалуына јрекет жасап, бірлік пен ынтымаќќа тјрбиелеу керек. Кґк туды желбіреткен Тјуелсіздігім меніѕ, єўмырыѕ баянды болєай!

www.saryarka-samaly.kz

Тјуелсіздікке де ќол жетті. Абылай ханныѕ їш арманы болєан екен: бірінші, елімді бейбіт ґмірге жеткізсем десе, екіншісі, халыќ жер емшегін еме алмайды, ќала, кент салсам деген екен. Ал, їшіншісі - елдіѕ басын біріктіре алмадым деп ґкінсе керек. Ќазір осы їш арманныѕ їшеуіне де ќол жеткіздік. Елбасы Нўрсўлтан Назарбаевтыѕ салиќалы саясатыныѕ арќасында елімізде сан алуан ўлт ґкілдері тату-тјтті тіршілік етіп келеді. Ќазаќ ќазір жермен де жўмыс істеп, ќала мен кенттер де тўрєызды. Арќа тґсінде еѕселі Елорда – Астана бой кґтерді. Ќазаќстанды јлем танып, мойындады. Бір сґзбен айтќанда,

Кґк тудыѕ желбірегені... Ыќылым заманнан бері халќымыз аѕсаєан Тјуелсіздіктіѕ таѕы атты. Атабабаларымыздыѕ кіндік ќаны тамєан, тері сіѕген ўлы дала да дїбірлеткен тўлпар тўяєыныѕ шабысынан есеѕгіреп дем алып жатќанєа ўќсайды. Сўрапыл желтоќсан оќиєасынан тїршігіп ќалєан ел-жўрт аќыл-есін жиып, бір тудыѕ астына біріккеніне јжептјуір жылдар ґтіпті-ау! Кезінде Абылай хан аѕсаєан азаттыќќа оѕайлыќпен жеткен жоќпыз. Ќазаќ елі Абылай хан ґмірден ґткеннен кейін де ґмірдіѕ талай ќиыншылыєын, ырысын ќашырєан алауыздыќты, ўлттыќ болмысымызды жоймаќ болєан тоталитарлыќ саясаттыѕ тепкісін кґрді. Сонда да болашаќќа деген їміт їзілмеген-ді. Талай ќиындыќтан ґтті, бјріне шыдады. Ата-бабалар аѕсаєан

дейін кґп айтылмаєан анамыздыѕ образыныѕ толыќ кґрсетілуі. Ата секілді адамєа жар болу екініѕ бірініѕ ќолынан келмейтін шыєар. Ата соєыстан кейін їйіне ай сайын аќша салып тўрып, жылына бір рет келіп, 14 жылдан соѕ єана отбасына оралєан. Осы жылдарда анамыз шаѕыраєын шайќалтпай ўстап, наєыз ќазаќ јйеліне тјн парасаттылыќ, кемеѕгерлік кґрсеткен, - дейді батырдыѕ келіні Зейнеп Ахметова. Аќан Сатаев – кґпшілікке «Жау жїрек мыѕ бала» жјне «Адасќандар» фильмдерімен жаќсы таныс. А.Бектіѕ «Волоколамск тас жолын» жазуєа кезінде Б.Момышўлыныѕ ґзі тікелей атсалысќан. Фильмде де осы

Јзірлеген – С.МЎСАБАЕВА.

шыєармадаєы диалогтар пайдаланылєан. Сериал Алматы жјне Минск ќалаларында тїсірілген. «Беларусьфильм» киностудиясыныѕ алаѕында декорация жасалып, окоптар мен блиндаждар орнатылєан. Бауыржан батырдыѕ рґлін М.Јуезов атындаєы ќазаќ драма театрыныѕ јртісі Еркебўлан Дайыров сомдаєан екен. Сондай-аќ, басты рґлдерде Јсел Саєатова, Виктор Ашанин жјне Саят Исембаев ойнайды. Ўйымдастырушылардыѕ айтуына ќараєанда, фильм "Хабар" арнасынан желтоќсан айыныѕ он жетінші жўлдызынан бастап кґрсетіле бастайды.

Ќазаќтыѕ аты аѕызєа айналєан ќаћарман ўлы, Кеѕес Одаєыныѕ Батыры Бауыржан Момышўлы туралы «Хабар» агенттігініѕ тапсырысымен «Бауыржан Момышўлы» атты тарихи сериалдыѕ тїсіру жўмыстары аяќталды. Аталмыш туынды биылєы желтоќсан айыныѕ басында Астана мен Алматы ќалаларында кґрсетілді.

Бауыржан Момышўлы жайлы фильм

Сериалда, јсіресе, 1941 жылдыѕ ќазан айында мўздай ќаруланєан немісфашистердіѕ баса-кґктеп Мјскеуге ќарай келе жатќандары, Бауыржан Момышўлы ќызмет еткен 316-шы атќыштар дивизиясы, атќыштар дивизиясын жасаќтауєа келген батырдыѕ генерал Панфиловпен кездесуі, т.б. соєыстаєы детальдар нанымды суреттелген. Сериалды тїсіру барысында Бауыржан Момышўлыныѕ келіні Зейнеп Ахметова ќол ўшын беріпті. Зейнеп апамыздыѕ айтуына ќараєанда, бўєан дейін батыр жайлы тїсірілген «Ел басына кїн туса» атты фильмде ўлттыќ намысты ту етіп кґтерген Бауыржан атаныѕ жасаєан ерліктері ашыќ айтылмаєан, толыќ кґрсетілмеген екен. - Фильмніѕ ќоюшы-режиссері Аќан Сатаев фильмді тїсіру алдында "Батаѕызды беріѕіз" деп алдымнан ґткенде-аќ жїрегім дір еткен. Фильм ґте ўнады. Бір ерекшелігі - осы кезге

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

19 БЕЙСЕНБІ

17.00 18.00 18.40 19.50 20.00 20.30 21.00 21.30 22.00 22.30 23.00

5

ЕВРАЗИЯ

06.59 Таѕ намазыныѕ кіруі, 08.59 Кїннiѕ шыєуы, 12.51 Бесiн намазы, 14.56 Екiнтi намазы, 16.48 Аќшам намазы, 18.22 Ќўфтан намазы.

ХАБАР

8.30 "Јн арна". 9.25 "Ќўрбылар" Т/х. 10.50 Мультфильм. 11.05 "Еѕ ќауіпті алпыс жыртќыш". Д/с. 11.40 "Собака на сене". Кино. 12.50 "25 шаќырым" Т/х. «Жар@йсыѕ». "Дон И". Т/х.

КТК-7 + 31

«Јзіл студио». 17.00 «Воронины» Сериал. Анимационный фильм. Мультсериалы. «Танцевальная лихорадка» Сериал. «Метро» Викторина. «6 Кадров». «Два отца, два сына» Сериал. 20.30 «Информбюро». «Сюжет дня». «Айтылмаєан јѕгіме» Ток-шоу. «Неизвестный» Триллер. Ќазаќша концерт.

07.15 “Япыр-ай”. 08.15 “Айкуне” гимнастикасы. 08.30, 12.00 Жаѕалыќтар. 09.00, 12.40 “Рейдер”. “В Городке”. “Бесценное время. Продолжение” Мелодрама. “Семейные драмы” Д/реалити. “Глухарь. Возвращение” Детектив. “Давай поженимся!”. “Махаббат мўѕы” Т/х. “Сыла. Таєдыр талќысы” Т/х. “Япыр-ай”. 19.15 “Ќайран заман! Жалєасы” Т/х. 21.00 Жаѕалыќтар. “Сила Веры” Мелодрама. “Рейдер”. “Глухарь. Возвращение” Детектив. “Каламбур”.

ИРБИС

«Ќаhармандар» Т/х. «Том мен Джерри» М/х. «Вкусно и быстро». 19.30 «Такси». 20.00 «Сашатаня» Сериал. 20.30 «Универ» Сериал. 21.00 «Интерны» Сериал. «Губка Боб. Квадратные штаны» М/с. «Пингвины Мадагаскара» М/с. «Том мен Джерри» М/х. «Кулбикеш» М/х. «Сандокан. Жолбарыстыѕ ханы». М/х. 15.00, 17.50, 18.10, 23.40 «Ревю». 19.00, 23.15 «Кїлкілі оќыс оќиєалар». 18.30, 22.30 «Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». «Секретные материалы шоу-бизнеса». 21.30 «Битва экстрасенсов». «Мистические истории». «Улицы крови» Боевик.

НТК

15.20 16.20, 17.20 00.00

07.30, 15.30 «Бїк пен Шік». 08.30, 15.00 «Айна online». 09.00 «Жить дальше». т/с. 10.00 «О самом главном». 11.00 «Смеяться разрешается». 12.30 «Смехопанорама». 13.30 «По закону» т/с. «Сегодня днем-Бїгін кїндіз». «Ќуырдаќ». «Гоктыѕ сјн јлемі». 19.30, 02.00, 02.30 Жаѕалыќтар. «Ауылдан ќашу-3». «Керемет келін». «Жить дальше». Сериал. «Шерлок Холмс». Сериал.

11.10 12.00 12.30 12.55 13.20, 13.40, 14.10,

14.30 14.45 16.30 17.30, 18.00 18.30 20.00 21.00

07.35 08.30 08.55 09.00, 09.25, 09.50, 10.15, 10.45

07.00, 12.00, 18.00, 19.30, 22.30, 01.00 Новости. 08.00 «Fresh Таѕ». 09.00 «Спящий и красавица». Фильм. 11.00 «Базарбаевтар». Фильм. 13.10 «Мистер Сталь». Фильм. 15.00 «Тїйін». 15.30 «Расставим точки». Фильм. 16.00, 01.40 «Јн ќанатында». 18.20 «Базарбаевтар». Фильм. 20.10 «Интересно знать». 20.25 «Волшебник». Фильм. 23.10 «Жена online». Фильм. 09.40, 13.40, 16.20, 17.20, 21.00, 23.40 Телекаталог. 07.30, 07.50; 11.50, 13.00; 16.50, 17.50; 19.20, 20.00; 22.20, 23.00; 00.50, 01.30 Тамаша тандау.

11.00 13.00 14.00 15.00 16.00 17.00 18.00, 20.30, 21.45 23.45 00.05 01.50

09.20 09.35

08.30 09.30, 10.30 12.30 15.30 16.00 16.30 19.00 20.00, 21.25 21.30 22.30 00.30

www.saryarka-samaly.kz

7.00 «Таѕшолпан». 15.10 "Јуен јлеміне саяхат". Д/ф. 15.30 "Ерлердіѕ ісі бітер ме?" ток-шоуы. 9.30, 12.30, 17.30, 20.30, 00.00, 03.10 Жаѕалыќтар. 16.10 "Јселдіѕ ќўрбы-ќўрдастары". Т/х. 9.45 «Јпке». Т/х. 16.40 "Ќўмырсќалар". М/с. 10.40 «Айтуєа оѕай...». 17.10 "Закрытая школа". Т/с. 11.25 «Шыѕєыс хан». Т/х. 18.00 "Јн арна". 12.45 «Агробизнес». 19.00 «Жар@йсыѕ». 19.30 "Побочный эффект". 13.10 «Біз ќазаќша сґйлейміз». Реалити шоу. 19.50 "Јзіл Tube" баєдарламасы. 13.55 «Білімді ўрпаќ - ел болашаєы». 20.20 "Пятый угол". Социальное шоу. Арнайы тележоба. 21.00 "Јсем јуен "Ел арнада" 14.25 «Томпаќ». Т/х. 21.25 Футзал. Международный турнир 14.55 «ЈЙЕЛ БАЌЫТЫ». Ток-шоу. «Кубок Еременко». "Балтикфлора" – "Кайрат". Прямой 15.55 «Шыѕєыс хан». Т/х. 17.00, 04.10 «Мыѕ тїрлі мамандыќ». эфир из Латвии. 17.50 «Ќылмыс пен жаза». 23.35 "Ќазаќфильм" ўсынады. "Риэлтор". 18.15 «Арша бесіктен абыздыќќа дейін». Шерхан Мўртаза. Д/ф. 7.00 Новости "20.30". 19.05 «Шетелдегі ќазаќ балалары». 7.30, 10.00, 13.00, 14.00, 20.00, 00.30 Жаѕалыќтар. 19.35, 03.30 «Ўстаз». Т/х. 20.20 «Еѕбек тїбі - береке». 8.00 "Кеѕесхана". 21.05 «АЙТУЄА ОЅАЙ...». 8.30 "Kaznet". 21.50 «ЈПКЕ». Т/х. 9.00, 10.10, 16.50 "Соѕєы 22.40 «КЕЛІН». Т/х. саяхат" Т/х. 23.30, 02.25 «Тїнгі студияда 10.20 "Алдар Кґсеніѕ кґѕілді оќиєалары" м/ф. Нўрлан Ќоянбаев». 00.35 «Жебеуші періштелер» фильмі. 10.30 "Разбивающая сердца" Сериал. 02.05 «Ќылмыс пен жаза». 11.30, 19.00 "Ќыз єўмыры" Т/х. 12.25 "Домашние войны" Сериал. 07.30 «Ертіс таѕы». 13.10 Арнайы жоба. Маќсўт Нјрікбаев. 09.00 «Ертіс INFORM». 13.40 "Прокурорлыќ тексеріс". 14.10, 21.00 "Кулинар" Сериал. 09.40 «Абай». Д/ф. 10.10 «Меніѕ ўлдарым». Т/х. 16.00 "Элина" Сериал. 11.10 «Оливер Твист». М/ф. 18.00, 23.00 "Жїрек жарєан" Т/х. 11.30 «Єажайып ґмір». 20.30, 01.00 Новости "20.30". 12.30 «Бала кїтуші». Т/х. 00.00 "Олжа". 13.00 «Ертіс INFORM». 01.30 Јн шашу. 13.35 «Біздіѕ ќала-Город 718». 14.35 «Ерлер мамандыєы». 15.00 - 17.50 Їзіліс. 17.50 «Карта индустриализации». 18.00 «Ертіс INFORM». 7.00 Телеканал «Доброе утро». 18.20 «Полезная информация». 11.00 «Жўма уаєызы». 11.15 «Время обедать». 18.30 «Ертіс INFORM». 19.00 «Консультирует юрист». 11.50 «Пусть говорят». 19.30 «Бала кїтуші». Т/х. 12.45 «Ќазаќстанныѕ болашаєы 19.55 «Ґзекті сўхбат». ќазаќ тіліѕде». 20.10 «Территория красоты». Т/х. 13.15 «Їй болу ќиын» Т/х. 21.00 «Ертіс INFORM». 14.00 «Туєан елдіѕ тїтіні» Т/с. 15.00 «Кїндізгі жаѕалыќтар». 21.20 «Карта индустриализации». 21.30 «Ертіс INFORM». 15.15 «Новости днем». 22.00 «Меніѕ ўлдарым». Т/х. 15.30 «Судебные истории». 23.00 «Абай». Д/ф 16.25 «Истина где-то рядом». 23.30 - 00.15 «Ертіс INFORM». 16.45 «Давай поженимся». 09.55, 10.55, 11.25, 11.55, 12.55, 18.55, 17.50 «Караоке Такси». 19.25, 20.55, 21.55, 22.55 Удачный выбор. 18.30, 18.45 Жаѕалыќтар. 10.25, 11.00, 12.20, 14.40, 19.55, 20.20, 19.00 «Дом у большой реки» Т/с. 22.10, 22.30 «Телемагазин». 20.00 «Карпов» Т/с. 21.00 «Новости в 21.00». 21.30 «Јке серті» Т/с. 22.30 Жаѕалыќтар. 23.00 «Караоке такси». 23.30 «Айналайын» Т/х. 07.00 «Жаѕа кїн». 00.10 «Нюхач» Т/с. 09.00, 10.00, 11.00 Таѕєы жаѕалыќтар. 09.10 Жаѕа ќоєам. 7.00 ««Made in Kazakhstan». 09.25 Дела армейские. 7.30 «ТЈУЛІК ТЫНЫСЫ». 10.10 «Біз». Ток-шоу. 8.00 «ПАНОРАМА ДНЯ». 11.10 «След» Сериал. 8.30 «Территория 11.50 «Бауыржан Момышўлы». происшествий». 12.30 Кґзќарас. 8.40, 18.50 «Сестры по крови» 13.00, 15.00 Тїскі жаѕалыќтар. Сериал. 13.10 «Білгенге маржан...». «Астрологический прогноз». 14.00 «Јр їйдіѕ сыры басќа». Д/драма. 9.40 10.00 «Алтын дјн - еѕбек мерекесі». 14.45 Музыкальные путешествия. 11.30, 14.30 «TV Shop». 15.10 «Мать и мачеха». 12.00 Сиви Махмуди «Отаным, сен їшін» 16.00 «Телефон доверия». Д/драма атты шыєармашылыќ јн кеші. 16.50 «Подари детям жизнь». 13.45 «Ґмір тынысы». 17.00, 18.00 Кешкі жаѕалыќтар. 15.00 «Профессиональный разговор». 17.15, 18.15 «Сїлейман сўлтан». Т/х. 15.30 «Дневники фестиваля «Nauryz.jam». 19.15 «Біз». Ток-шоу. Казахская Академия экономики и 20.00, 21.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. статистики. 20.30 Арнайы хабар 16.00 «Джейми Оливер: 21.30 «Бауыржан Момышўлы». обед за 30 минут». 22.20 «След» Сериал. Бахыт Каирбеков «На изломе эпох». 23.00, 00.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. «Брежнев, которого мы не знали». «Энергия Агро». «Территория происшествий». «ПАНОРАМА ДНЯ». «Трансмиссия». «ТЈУЛІК ТЫНЫСЫ». «Ќазаќ халќыныѕ салт-дјстїрлері». «Лечу гипнозом и душой». «Made in Kazakhstan». «Сїйікті јндер». 13.30 14.00


13.50 14.20 14.55 15.55 17.00 17.25, 17.50, 18.10 18.40, 19.05, 19.35, 21.05 21.30

22.40 23.45 00.40 03.50

14.20 15.00 17.50 18.00 18.20 18.30 19.00 19.30 19.55 20.10 21.00 21.20 21.30 22.00 23.00 23.30 09.55, 19.25, 10.25, 22.10,

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

20 ЖЎМА

6 КТК-7 + 31 «Јзіл Студио». 17.00 «Воронины» Сериал. «Рога и копыта» Фильм. Мультсериалы. «Танцевальная лихорадка» Сериал. «Метро» Викторина. «6 Кадров». «Два отца, два сына» Сериал. 20.30 «Информбюро». «Сюжет дня». «Айтылмаєан јѕгіме» Ток-шоу. «На крючке» Триллер. Ќазаќша концерт. 07.15 “Япыр-ай”. 08.15 “Айкуне” гимнастикасы. 08.30, 12.00 Жаѕалыќтар. 09.00, 12.40 “Рейдер”. “В Городке” “Бесценное время. Продолжение” Мелодрама. “Семейные драмы” Д/реалити. “Глухарь. Возвращение” Детектив. “Давай Поженимся!” “Махаббат мўѕы” Т/х. “Сыла. Таєдыр талќысы” Т/х. “Япыр-ай”. 19.15 “Ќайран заман! Жалєасы” Т/х. 21.00 Жаѕалыќтар. “Наша Правда” Ток-шоу. “Диагноз”. “Рейдер”. “Смотреть всем!” шоу. “Белый тигр”. Военная драма Карена Шахназарова.

ИРБИС

15.20 16.20, 17.20 00.00

07.30, 15.30 «Бїк пен Шік». 08.30, 15.00 «Айна online». 09.00 «Жить дальше». т/с. 10.00 «О самом главном». 11.00 «Смеяться разрешается». 12.30 «Смехопанорама». 13.30 «По закону». т/с. «Сегодня днем-Бїгін кїндіз». «Ќуырдаќ». «Жўлдыздар фабрикасы». «Биле, биле». 19.30, 02.00, 02.30 Жаѕалыќтар. «Биле, биле». «Выход есть». Социальное ток-шоу. «Эван всемогущий» х/ф.

«Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». «Том мен Джерри» М/х. 19.30 «Такси». 20.00 «Сашатаня» Сериал. 20.30 «Универ» Сериал. 21.00 «Интерны» Сериал. «Губка Боб. Квадратные штаны». «Пингвины Мадагаскара» М/с. «Том мен Джерри» М/х. «Кулбикеш» М/х. «Сандокан. Жолбарыстыѕ ханы». М/х. 15.00, 17.50, 18.10, 23.40 «Ревю». 19.00, 23.15 «Кїлкілі оќыс оќиєалар». 18.30, 22.30 «Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». «Секретные материалы шоу-бизнеса». 21.30 «Битва экстрасенсов». «Мистические истории». «Форсаж» Боевик.

НТК

14.30 14.45 16.30 17.00 17.30, 18.00 20.00 21.00

08.00 08.30 09.00, 09.25, 09.50, 10.15, 10.45 11.10 12.00 12.30 12.55 13.20, 13.40, 14.10,

07.00, 12.00, 18.00, 19.30, 22.30, 01.00 Новости. 08.00 «Fresh Таѕ». 09.00 «Волшебник». Фильм. 11.00 «Базарбаевтар». Фильм. 13.10 «Жена online». Фильм. 15.30 «Тїйін». 16.00 «Интересно знать». 16.15, 01.40 «Јн ќанатында». 19.00 «Ой толєау». 20.10 «Взгляд». 20.30 «Пережить Рождество». Фильм. 23.10 «Миссия «Серенити». Фильм. 09.40, 13.40, 16.30, 17.20, 21.00, 23.40 Телекаталог. 07.30, 07.50; 11.50, 13.00; 16.50, 17.50; 19.20, 20.00; 22.20, 23.00; 00.50, 01.30 Тамаша тандау.

11.00 13.00 14.00 15.00 16.00 17.00 18.00, 20.30, 21.45 22.45 23.25 23.45 00.40

09.20 09.35

08.30 09.30, 10.30 12.30 15.30 16.00 16.30 19.00 20.00, 21.25 21.30 22.30 00.40

www.saryarka-samaly.kz

Телеканал «Доброе утро». «Жўма уаєызы». «Время обедать». «Пусть говорят». «Ќазаќстанныѕболашаєы ќазаќ тіліѕде». «Їй болу ќиын» Т/х. «Јке серті» Т/с. «Кїндізгі жаѕалыќтар». «Новости днем». «Сваты у плиты». «Добрый вечер, Казахстан!». «Истина где-то рядом». «Жди меня». 18.45 Жаѕалыќтар. «Дом у большой реки» Т/с. «Карпов» Т/с. «Новости в 21.00». «Јке серті» Т/с. Жаѕалыќтар «Караоке такси». «Айналайын» Т/х. «Эта женщина ко мне» Мелодрама. «Человек и Закон».

ЕВРАЗИЯ

7.00 Новости "20.30". 7.30, 10.00, 13.00, 14.00, 20.00, 00.20 Жаѕалыќтар. 8.00 "Кеѕесхана". 8.30, 01.20 "Kaznet". 9.00, 10.10, 16.50 "Соѕєы саяхат" Т/х. 10.20 "Алдар Кґсеніѕ кґѕілді оќиєалары" м/ф. "Разбивающая сердца" Сериал. 19.00 "Ќыз єўмыры" Т/х. "Домашние войны" Сериал. 01.40 Јн шашу. "Олжа". 21.00 "Кулинар" Сериал. "Элина" Сериал. 23.00 "Жїрек жарєан" Т/х. 00.50 Новости "20.30". "Внимание. ЧП!".

«Жар@йсыѕ». "Дон И". Т/х. "Африка". Д/ф. "Јселдіѕ ќўрбы-ќўрдастары". Т/х. "Ќўмырсќалар". М/с. "Закрытая школа". Т/с. "Јн арна". «Жар@йсыѕ». "Жаќсы адам" Табысќа жеткен тўлєалар туралы хабар. "Пятый угол". Социальное шоу. "Јзіл-кеш". "Јсем јуен "Ел арнада" Футзал. Международный турнир «Кубок Еременко». "Тюмень" – "Кайрат". Прямой эфир из Латвии. Бои без правил. Великая битва-II. Бой за звание чемпиона мира.

06.59 Таѕ намазыныѕ кіруі, 08.59 Кїннiѕ шыєуы, 12.52 Бесiн намазы, 14.56 Екiнтi намазы, 16.49 Аќшам намазы, 18.23 Ќўфтан намазы.

ХАБАР

18.00 19.50 20.00 20.30 21.00 21.30 22.00 22.15 22.30 23.00

7.00 «Made in Kazakhstan». 7.30 «ТЈУЛІК ТЫНЫСЫ». 8.00 «ПАНОРАМА ДНЯ». 8.30 «Территория происшествий». 8.40, 18.50 «Сестры по крови» Сериал. 9.40 «Астрологический прогноз с Павлом Глобой». 10.00, 12.00 «Саєындырєан јндер-ай». 11.30, 14.30 «TV Shop». 13.30 «Денсаулыќ жјне сўлулыќ». 15.00 «Кинопаркофка». 15.30 «The spirit of Tengri». 16.00 «Джейми Оливер: обед за 30 минут». 17.00 Бахыт Каирбеков. «Зеркальных дел мастер». «Брежнев, которого мы не знали». «Территория происшествий». «ПАНОРАМА ДНЯ». «Неизведанный Казахстан». «ТЈУЛІК ТЫНЫСЫ». «Ќазаќ халќыныѕ салт-дјстїрлері». «Агротолќын». «Made in Kazakhstan». «Лечу гипнозом и душой». «Сїйікті јндер».

13.30 7.00 «Таѕшолпан». 14.00 9.30, 12.30, 17.30, 20.30, 15.10 00.10, 03.05 Жаѕалыќтар. 16.10 9.45 «Јпке». Т/х. 16.40 10.40 «Айтуєа оѕай...». 17.10 11.25 «Шыѕєыс хан». Т/х. 18.00 12.45 «МЕНІЅ ЌАЗАЌСТАНЫМ». 19.00 19.30 13.20 «Келбет». «ЌАЗАЌ ДАЛАСЫНЫЅ ЌЎПИЯЛАРЫ». 19.50 «Томпаќ». Т/х. 20.20 «ЈЙЕЛ БАЌЫТЫ». Ток-шоу. 21.00 «Шыѕєыс хан». Т/х. «Жан жылуы». 21.25 20.20 «Еѕбек тїбі - береке». 03.35 «Ґзекжарды». 23.30 «ЖАЅА ЌАЗАЌСТАН - 2050». 02.20 «Парламент». 02.40 «Иман айнасы». 04.20 «Ўстаз». Т/х. «Ўлттыќ ґнім». «ЌУАТТЫ ЌАЗАЌСТАНДЫ БІРГЕ КҐРКЕЙТЕМІЗ! ЖАСА, ЌАЗАЌСТАН!». Елбасыныѕ ќатысуымен ґтетін жалпыўлттыќ телекґпір. «ЎЛТТЫЌ ШОУ». «Жайдарман». Їздік јзілдер. 10.30 «Асыл тілек» драмасы. «Ќазаќ даласыныѕ ќўпиялары». Д/ф. 11.30, 12.25 13.10, 07.30 «Ертіс таѕы». 13.30 09.00 «Ертіс INFORM». 14.10, 09.40 «Абай». Д/х. 10.10 «Меніѕ ўлдарым». Т/х. 16.00 11.10 «Оливер Твист». М/ф. 18.00, 11.30 «Єажайып ґмір». Д/х. 20.30, 12.30 «Ертіс INFORM». 00.00 13.35 «Ерлер мамандыєы». 14.00 «Ауыл тынысы». «Консультирует юрист». 17.50 Їзіліс 7.00 «112». «Ертіс INFORM». 11.00 11.15 «Полезная информация». 11.50 «Ертіс INFORM». 12.50 «Ерлер мамандыєы». «Бала кїтуші». Т/х. 13.25 «Бјрі болашаќ їшін». «Территория красоты». Т/х. 14.00 15.00 «Ертіс INFORM». 15.15 «112». 15.30 «Ертіс INFORM». 16.05 «Меніѕ ўлдарым». Т/х. 17.05 «Абай». Д/ф. 00.15«Ертіс INFORM». 17.25 18.30, 10.55, 11.25, 11.55, 12.55, 18.55, 20.55, 21.55, 22.55 Удачный выбор. 19.00 11.00, 12.20, 14.40, 19.55, 20.20, 20.00 21.00 22.30 «Телемагазин». 21.30 22.30 23.00 23.30 00.10 02.20

«Жаѕа кїн». 10.00, 11.00 Таѕєы жаѕалыќтар. Арнайы хабар Журналы «Біз». Ток-шоу. 23.30 «След» Сериал. «Бауыржан Момышўлы». Кґзќарас 15.00 Тїскі жаѕалыќтар. «Білгенге маржан...» «Јр їйдіѕ сыры басќа». Д/драма. «Мать и мачеха». «Президенская команда». Д/ф. «Подари детям жизнь». 18.00 Кешкі жаѕалыќтар. 18.15 «Сїлейман сўлтан». Т/х. «Біз». Ток-шоу. 21.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. Вектор развития. «Бауыржан Момышўлы». Орталык Хабар. «Казахстан в ХХI веке. Угроза религиозного экстремизма». Д/ф. 00.20, 00.50 Ќорытынды жаѕалыќтар.

07.00 09.00, 09.10 09.35 10.15 11.10, 11.50 12.30 13.00, 13.10 14.00 15.10 16.00 16.50 17.00, 17.15, 19.10 20.00, 20.30 21.30 22.10 23.00

НТВ

www.saryarka-samaly.kz

REN TV

ДЇЙСЕНБІ, 16 ЖЕЛТОЌСАН 08.00 "НТВ утром". 10.10 Т/с "Все включено". 12.00, 15.00, 18.00, 21.00 Сегодня. 12.25 Александр Журбин. Мелодии на память. 13.05 "Ты не поверишь". 14.00 Ток-шоу "ДНК". 15.35 "До суда". 16.35 Суд присяжных. 17.35, 20.35 Обзор. Чрезвычайное происшествие. 18.30 "Суд присяжных. Окончательный вердикт". 19.40 "Дело врачей". 21.30, 05.25 "Прокурорская проверка". 22.35, 06.35 "Говорим и показываем". 23.25, 01.40 Т/с "Горюнов". 01.15 "Сегодня. Итоги". СЕЙСЕНБІ, 17 ЖЕЛТОЌСАН 08.00 "НТВ утром". 10.10 Т/с "Все включено". 12.00, 15.00, 18.00, 21.00 Сегодня. 12.25 "Кулинарный поединок". 13.25 Русская начинка. 14.00 Т/с "Захватчики". 15.35 "До суда". 16.35 Суд присяжных. 17.35, 20.35 Обзор. Чрезвычайное происшествие. 18.30 "Суд присяжных. Окончательный вердикт". 19.40 "Дело врачей". 21.30, 05.25 "Прокурорская проверка". 22.35, 06.35 "Говорим и показываем". 23.25, 01.40 Т/с "Горюнов". 01.15 "Сегодня. Итоги". СЈРСЕНБІ, 18 ЖЕЛТОЌСАН 08.00 "НТВ утром". 10.10 Т/с "Все включено". 12.00, 15.00, 18.00, 21.00 Сегодня. 12.25 Квартирный вопрос. 13.30 "Поедем, поедим!" 14.00 Т/с "Захватчики". 15.35 "До суда". 16.35 Суд присяжных. 17.35, 20.35 Обзор. Чрезвычайное происшествие. 18.30 "Суд присяжных. Окончательный вердикт". 19.40 "Дело врачей". 21.30, 05.25 "Прокурорская проверка". 22.35, 06.35 "Говорим и показываем". 23.25, 01.40 Т/с "Горюнов". 01.15 "Сегодня. Итоги". БЕЙСЕНБІ, 19 ЖЕЛТОЌСАН 08.00 "НТВ утром". 10.10 Т/с "Все включено". 12.00, 15.00, 18.00, 21.00 Сегодня. 12.25 Дачный ответ. 13.30 "Медицинские тайны". 14.00 Т/с "Захватчики". 15.35 "До суда". 16.35 Суд присяжных. 17.35, 20.35 Обзор. Чрезвычайное происшествие. 18.30 "Суд присяжных. Окончательный вердикт". 19.40 "Дело врачей". 21.30, 05.25 "Прокурорская проверка". 22.35, 06.35 "Говорим и показываем". 23.25, 01.40 Т/с "Горюнов". 01.15 "Сегодня. Итоги". ЖЎМА, 20 ЖЕЛТОЌСАН 08.00 "НТВ утром". 10.10 Т/с "Все включено". 12.00, 15.00, 18.00, 21.00 Сегодня. 12.25 "Очная ставка". 13.25 Спасатели. 14.00 Т/с "Захватчики". 15.35 "До суда". 16.35 Суд присяжных. 17.35, 20.35 Обзор. Чрезвычайное происшествие. 18.30 "Суд присяжных. Окончательный вердикт". 19.40 "Дело врачей". 21.35 "Прокурорская проверка". 22.45 "Говорим и показываем". 23.40 Х/ф "Одессит". СЕНБІ, 21 ЖЕЛТОЌСАН 09.35 "НТВ утром". 10.00, 12.00, 15.00 Сегодня. 10.20 Смотр. 10.55 Главная дорога. 11.25 "Готовим с Алексеем Зиминым". 12.25 Русская начинка. 12.55 "Кулинарный поединок". 13.55 Квартирный вопрос. 15.30 Александр Журбин. Мелодии на память. 16.10 Т/ с "Глухарь. Возвращение". 19.00 Спасатели. 19.15 "Наши" со Львом Новоженовым". 20.05 Следствие вели... 21.00 "Центральное телевидение". 21.50 "Новые русские сенсации". 22.45 Ты не поверишь! 23.40 "Остров". 01.10 Т/с "Час Волкова". ЖЕКСЕНБІ, 22 ЖЕЛТОЌСАН 09.15 "Женский взгляд". 10.00, 12.00, 15.00 Сегодня. 10.20 Сказки Баженова. 10.50 Их нравы. 11.25 "Первая передача". 12.20 Едим дома! 12.55 "Чудо техники". 13.25 Дачный ответ. 14.25 Золотая пыль. 15.25 Своя игра. 16.15 Т/с "Глухарь. Возвращение". 19.05 Спасатели. 19.20 "Очная ставка". 20.20 Чрезвычайное происшествие. Обзор за неделю. 21.00 "Сегодня. Итоговая программа". 21.50 Х/ф "Гончие. Бракованный побег". 01.25 Т/с "Час Волкова".

11

ДЇЙСЕНБІ, 16 ЖЕЛТОЌСАН 03.00 "Мистические истории". 03.30, 04.00 "Операция "Чистые руки". 04.30, 11.00 "Званый ужин". 05.30 "Смотреть всем!". 06.00, 10.00, 21.20 "Экстренный вызов". 06.30, 10.30, 17.00 "Новости 24". 07.00 "Засуди меня". 08.00, 16.00 "Верное средство". 12.00, 13.00 "Семейные драмы". 14.00, 15.00 "Не ври мне!". 17.30 Т/с "Пропавшие без вести". 18.30 "Военная тайна". 21.00 "Новости 24" Итоговый выпуск. 21.40, 01.30 Х/ф "Электра". 23.30 "Мошенники". СЕЙСЕНБІ, 17 ЖЕЛТОЌСАН 03.00 Х/ф "Электра". 03.30, 04.00 "Операция "Чистые руки". 04.30, 11.00 "Званый ужин". 05.30 "Смотреть всем!". 06.00, 10.00, 21.20 "Экстренный вызов". 06.30, 10.30, 17.00 "Новости 24". 07.00 "Засуди меня". 08.00, 16.00 "Верное средство". 09.00, 17.30 Т/с "Пропавшие без вести". 12.00, 13.00 "Семейные драмы". 14.00, 15.00 "Не ври мне!". 18.30 "Территория заблуждений". 20.00 "Пища богов". 21.00 "Новости 24" Итоговый выпуск. 21.40, 00.50 Х/ф "Шесть пуль". 23.50 "Мошенники". СЈРСЕНБІ, 18 ЖЕЛТОЌСАН 03.00, 04.00 "Операция "Чистые руки". 04.30, 11.00 "Званый ужин". 05.30 "Смотреть всем!". 06.00, 10.00, 21.20 "Экстренный вызов". 06.30, 10.30, 17.00 "Новости 24". 07.00 "Засуди меня". 08.00, 16.00 "Верное средство". 09.00, 17.30 Т/с "Пропавшие без вести". 12.00, 13.00 "Семейные драмы". 14.00, 15.00 "Не ври мне!". 18.30 "Нам и не снилось". "Не родись красивой". 21.00 "Новости 24" Итоговый выпуск. 21.40, 00.40 Х/ф "Нечто". 23.40 "Мошенники". БЕЙСЕНБІ, 19 ЖЕЛТОЌСАН 03.00, 04.00 "Операция "Чистые руки". 04.30, 11.00 "Званый ужин". 05.30 "Смотреть всем!". 06.00, 10.00, 21.20 "Экстренный вызов". 06.30, 10.30, 17.00 "Новости 24". 07.00 "Засуди меня". 08.00, 16.00 "Верное средство". 09.00, 17.30 Т/с "Пропавшие без вести". 12.00, 13.00 "Семейные драмы". 14.00, 15.00 "Не ври мне!". 18.30 "Великие тайны". 21.00 "Новости 24" Итоговый выпуск. 21.40, 01.30 Х/ф "Свадебный переполох". 23.40 "Чистая работа". 00.30 "Мошенники". ЖЎМА, 20 ЖЕЛТОЌСАН 03.00 Х/ф "Свадебный переполох". 03.30, 04.00 "Операция "Чистые руки". 04.30, 11.00 "Званый ужин". 05.30, 20.30 "Смотреть всем!". 06.00, 10.00 "Экстренный вызов". 06.30, 10.30, 17.00 "Новости 24". 07.00 "Засуди меня". 08.00, 16.00 "Верное средство". 09.00 Т/с "Пропавшие без вести". 12.00, 13.00 "Семейные драмы". 14.00, 15.00 "Не ври мне!". 17.30 "Тайны мира". "Знаки судьбы". 18.30 "Странное дело". "По плану Вселенной". 19.30 "Секретные территории". "Утраченные сокровища древних". 22.00 Т/с "Черкизона. Одноразовые люди". СЕНБІ, 21 ЖЕЛТОЌСАН 03.00 Т/с "Черкизона. Одноразовые люди". 07.30 "Чистая работа". 08.30 "Территория заблуждений". 10.30 "Новости 24". 11.00 "Военная тайна". 13.30 "Странное дело". "По плану Вселенной". 14.30 "Секретные территории". "Утраченные сокровища древних". 15.30 "Тайны мира". "Знаки судьбы". 16.30 "Представьте себе". 17.00 "Неделя с Марианной Максимовской". 18.15, 02.50 "Тырлы и глоупены" Концерт М.Задорнова. 20.15, 00.00 "Вечерний квартал". 23.00 "Жить будете". ЖЕКСЕНБІ, 22 ЖЕЛТОЌСАН 03.00 "Тырлы и глоупены" Концерт М.Задорнова. 04.40 Т/с "Гаишники". 21.30 "Репортерские истории". 22.00 "Неделя с Марианной Максимовской". 23.15 "Мистические истории".

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

БІРІНШІ АРНА

ДЇЙСЕНБІ, 16 ЖЕЛТОЌСАН 05.00, 09.05 "Доброе утро". 09.00, 12.00, 15.00, 18.00, 03.00 Новости. 10.05 "Жить здорово!". 11.05 Модный приговор. 12.15 Контрольная закупка. 12.50 "Время обедать!". 13.25 "Доброго здоровьица!". 14.00 Другие новости. 14.30 Понять. Простить. 15.15, 18.45 "Истина где-то рядом". 15.30 "Они и мы". 16.20 "В наше время". 17.10 "Наедине со всеми". 19.00, 04.05 "Давай поженимся!". 20.00 "Пусть говорят". 21.00 "Время". 21.30 Т/с "Нюхач". 23.15 "Вечерний Ургант". 23.45 Ночные новости. 23.55 "Познер". 00.50 Х/ф "Полицейские и воры". СЕЙСЕНБІ, 17 ЖЕЛТОЌСАН 05.00, 09.05 "Доброе утро". 09.00, 12.00, 15.00, 18.00, 03.00 Новости. 10.05 "Жить здорово!". 11.05 Модный приговор. 12.15 Контрольная закупка. 12.50 "Время обедать!". 13.25 "Доброго здоровьица!". 14.00 Другие новости. 14.30 Понять. Простить. 15.15, 18.45 "Истина где-то рядом". 15.30 "Они и мы". 16.20 "В наше время". 17.10 "Наедине со всеми". 19.00, 04.05 "Давай поженимся!". 20.00 "Пусть говорят". 21.00 "Время". 21.30 Т/с "Нюхач". 23.15 "Вечерний Ургант". 23.45 Ночные новости. 23.55 На ночь глядя. 01.15 Х/ф "Ужин с придурками". СЈРСЕНБІ, 18 ЖЕЛТОЌСАН 05.00, 09.05 "Доброе утро". 09.00, 12.00, 15.00, 18.00, 03.00 Новости. 10.05 "Жить здорово!". 11.05 Модный приговор. 12.15, 04.20 Контрольная закупка. 12.50 "Время обедать!". 13.25 "Доброго здоровьица!". 14.00 Другие новости. 14.30 Понять. Простить. 15.15, 18.45 "Истина где-то рядом". 15.30 "Они и мы". 16.20 "В наше время". 17.10 "Наедине со всеми". 19.00 "Давай поженимся!". 20.00 "Пусть говорят". 21.00 "Время". 21.30 Т/с "Нюхач". 23.20 "Вечерний Ургант". 23.50 Ночные новости. 00.00 "Политика". 00.55 Х/ф "Осада". БЕЙСЕНБІ, 19 ЖЕЛТОЌСАН 05.00, 09.05 "Доброе утро". 09.00, 12.00, 17.00, 03.00 Новости. 10.05 "Жить здорово!". 11.05 Модный приговор. 12.15 "Время обедать!". 12.45 "Доброго здоровьица!". 13.40 "Истина где-то рядом". 14.00 Пресс-конференция Президента Российской Федерации Владимира Путина. Прямая трансляция. 17.15 "Наедине со всеми". 18.05, 03.40 "Давай поженимся!". 19.00 "Пусть говорят". 20.00 "Время". 20.50 Хоккей. Кубок Первого канала. Сборная России - сборная Швеции. Прямой эфир. 23.10 Т/с "Нюхач". 00.50 Х/ф "Джон и Мэри". ЖЎМА, 20 ЖЕЛТОЌСАН 05.00, 09.05 "Доброе утро". 09.00, 12.00, 15.00, 18.00 Новости. 10.05 "Жить здорово!". 11.05 Модный приговор. 12.15, 05.25 Контрольная закупка. 12.50 "Время обедать!". 13.25 "Доброго здоровьица!". 14.00 Другие новости. 14.30 Понять. Простить. 15.15, 18.45 "Истина где-то рядом". 15.30 "Они и мы". 16.20 "В наше время". 17.10 "Жди меня". 19.00 "Человек и закон". 20.00, 04.30 "Поле чудес". 21.00 "Время". 21.20 "Универсальный артист". 22.50 "Вечерний Ургант". 23.45 "U2. С небес на землю". 01.15 Х/ф "Везучая". СЕНБІ, 21 ЖЕЛТОЌСАН 06.00, 10.00, 12.00 Новости. 06.10 Гении и злодеи. 06.35 Х/ф "Остановился поезд". 08.10 "Играй, гармонь любимая!". 09.00 Умницы и умники. 09.45 "Слово пастыря". 10.10 Смак. 10.50 К юбилею актера. "Леонид Броневой. "Заметьте, не я это предложил...". 11.45 "Смешарики. Новые приключения". 12.15 "Идеальный ремонт". 13.10 Ералаш. 13.30 "Охота на шпильках". 14.20 Х/ф "Осенний марафон". 16.00 Хоккей. Кубок Первого канала. Сборная России - сборная Финляндии. Прямой эфир. 18.25 "Галина Волчек. Новый образ к юбилею". 19.25 Юбилейный вечер Галины Волчек в театре "Современник". 21.00 "Время". 21.20 "Сегодня вечером". 22.55 "Успеть до полуночи". 23.25 "Что? Где? Когда?". 00.30 Хоккей. Кубок Первого канала. Сборная Чехии - сборная Швеции. ЖЕКСЕНБІ, 22 ЖЕЛТОЌСАН 06.00, 10.00, 12.00 Новости. 06.10 "Ефим Шифрин. Человек-костюм". 07.00 Х/ф "Неотправленное письмо". 08.35 "Служу Отчизне!". 09.05 "Здоровье". 10.10 "Непутевые заметки". 10.30 "Пока все дома". 11.15 Фазенда. 11.45 "Смешарики. ПИН-код". 12.10 К 400-летию царской династии. "Романовы". 13.15 "Свадебный переполох". 13.50 Ералаш. 14.15 "Народная марка" в Кремле. 16.00 Хоккей. Кубок Первого канала. Сборная России - сборная Чехии. Прямой эфир. 18.10 "Ледниковый период". 21.00 Воскресное "Время". 22.00 "Повтори!" Пародийное шоу. 00.10 Хоккей. Кубок Первого канала. Сборная Финляндии - сборная Швеции.

КАБЕЛЬДІК ЖЈНЕ СПУТНИКТІК ТЕЛЕДИДАР БАЄДАРЛАМАСЫ

8.30 "Јн арна". 9.25 "Ќўрбылар" Т/х. 11.05 "Еѕ ќауіпті алпыс жыртќыш". Д/с. 11.40 "Собака на Сене". Кино. 12.50 "25 шаќырым" Т/х.


КАБЕЛЬДІК ЖЈНЕ СПУТНИКТІК ТЕЛЕДИДАР БАЄДАРЛАМАСЫ

10 www.saryarka-samaly.kz

БАЛАПАН ДЇЙСЕНБІ, 16 ЖЕЛТОЌСАН ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ 6.00 Јнўран, аѕдатпа. 6.05, 8.10, 14.45, 17.00 «Алаќай, балаќай!». 6.15 «Зак пен Коди». Т/х. 6.40 «Бернард»я. 7.35 «Єажайыпстанєа саяхат». 8.35 «Астро бой». 9.10 «Пороро жјне оныѕ достары». 7.30, 15.30, 21.45 «Кїлегеш». 9.45 «Білгім келеді!» 10.20, 18.05 «Аю мен тышќан». 10.55, 15.25 «Саяхатшы Дара». 1.00, 15.50 «Диего». 12.35 «Балапандар». 12.50 «Пороро жјне оныѕ достары». 13.00 «Кибермен». 13.05 «Пороро жјне оныѕ достары». 13.35 «Белгілі іздер». 14.35 «Жалбыз бен Лимон». 15.00 «Темір жануарлар». 15.15 «Сиќыр сыры». 15.25 «Кибермен». 16.10 «Диего». 16.25 «Он саусаќ». 17.15 «Зигби». 17.30 «Білгім келеді!». 17.35 «Темір жануарлар». 17.50 «Јн салайыќ!». 20.15 «Јли мен Айя». 20.25 «Он саусаќ». 20.35 «Санжар мен Ќайсар». 21.05 «Астро бой». 21.30 «Айжўлдыз» Зере мен Тґреніѕ ертегілері. 21.45 «Бјйтерек» Отбасылыќ фильм. СЕЙСЕНБІ, 17 ЖЕЛТОЌСАН 6.00 Јнўран, аѕдатпа. 6.05, 8.10, 14.45, 17.00 «Алаќай, балаќай!». 6.15 «Зак пен Коди» Т/х. 6.40 «Бернард». 7.25 «Сен білесіѕ бе?». 7.30, 12.15, 15.40 «Кїлегеш». 7.55 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы». 9.20 «Кони» Мультхикая. 9.55 «Зигби» М/х. 10.20, 13.00, 20.15 «Кибермен». М/х. 10.25 «Ерден атаныѕ јѕгімелері». 11.00 «Диего». 12.10, 22.10 «Јуежай». 12.50, 19.00 «Ертегілер еліне саяхат». 13.05 «Пороро жјне оныѕ достары». 13.35 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы». 14.00, 20.20 «Санжар мен Ќайсар». 14.35 «Жалбыз бен Лимон». 16.35 «Аю мен тышќан». 21.05 «Астро бой». 21.30 «Айжўлдыз» Зере мен Тґреніѕ ертегілері. 21.45 «Ерден атаныѕ јѕгімелері». 21.50 «Подкатс». 22.00 «Ертегілер еліне саяхат». 22.10 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы». 22.35 «Финес пен Ферб». СЈРСЕНБІ, 18 ЖЕЛТОЌСАН 6.00 Јнўран, аѕдатпа. 6.05, 8.10, 14.45, 17.00 «Алаќай, балаќай!». 6.15 «Зак пен Коди». Т/х. 6.40, 10.20, 16.45 «Бернард» М/х. 2-бґлім. 7.30, 9.45, 12.15 «Кїлегеш». 7.45 «Єажайыпстанєа саяхат». 7.55 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы». М/х. 8.10, 13.00 «Кибермен». 9.10 «Пороро жјне оныѕ достары» М/х. 9.20 «Кони». 9.35 «Балапан жјне оныѕ достары». 9.45 «Білгім келеді!». 9.50 «Кїлегеш». 9.55 «Зигби». 10.10 «Али мен Ая». 10.35 «Саяхатшы Дара». 11.00 «Диего». 11.25 «Зерде». 11.55 «Данышпан ќарєа» 13.05 «Пороро жјне оныѕ достары». 15.00 «Темір жануарлар». 15.15 «Балапан жјне оныѕ достары». 15.25 «Кибермен». 16.10 «Диего» Танымдыќ мультхикая. 25- бґлім. 16.35 «Аю мен тышќан». 16.45 «Сїйкімді жјндіктер». 17.05 «Зигби». 17.30 «Кибермен». 17.35 «Темір жануарлар». 17.50 «Јн салайыќ!» 18.05 «Пороро жјне оныѕ достары». 18.15 «Зерде». 20.15 «Данышпан ќарєа». 20.25 «Он саусаќ». 20.35 «Санжар мен Ќайсар» Балалар хикаясы. 21.05 «Астро бой» М/х. 21.30 «Айжўлдыз» Зере мен Тґреніѕ ертегілері. 21.45 «Аѕшы бала» К/ф. БЕЙСЕНБІ, 19 ЖЕЛТОЌСАН 6.00 Јнўран, аѕдатпа. 6.05, 8.10, 14.45, 17.00 «Алаќай, балаќай!». 6.40, 10.20 «Бернард» Мультхикая. 3-бґлім. 8.10, 12.10 «Кибермен». 8.35 «Астро бой». 9.15 «Кони». 9.35 «Балапан жјне оныѕ достары» 9.55 «Зак пен Коди» Т/х. 10.20, 13.00 «Кибермен». 10.30 «Жалбыз бен Лимон» М/х. 11.15 «Диего» Танымдыќ мультхикая. 12.35, 18.45 «Тайо» М/х. 12.50 «Кони» М/х. 13.05 «Пороро жјне оныѕ достары» Мультхикая. 13.35 «Белгілі іздер». 14.00, 20.20 «Томпаќ». 14.30 «Подкатс» М/х. 16.25 «Грув академиясы». 17.50 «Темір жануарлар». 18.10, 22.20 «Сен білесіѕ бе?» 18.15 «Білгіштер бекеті». 19.10 «Білгім келеді!». 19.20 «Сиќыр сыры». 19.30 «Жїзден жїйрік». 20.00 «Желле». 20.35 «Томпаќ». 21.45 «Ерден атаныѕ јѕгімелері». 21.50 «Подкатс» М/х. 22.00 «Ертегілер еліне саяхат». 22.10 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы». 22.35 «Финес пен Ферб» М/х. ЖЎМА, 20 ЖЕЛТОЌСАН 6.15 «Зак пен Коди» Т/х. 6.40 6.40, 10.20, 16.40 «Бернард» М/х. 6.45 «Білгім келеді!». 6.50, 22.35 «Финес пен Ферб» М/х. 7.15 «Балапан жјне оныѕ достары». 7.25 «Сен білесіѕ бе?». 7.30 «Кїлегеш». 7.35 «Єажайыпстанєа саяхат». 8.00 «Балапан жјне оныѕ достары». 8.10 «Он саусаќ». 8.20 «Пороро жјне оныѕ достары» М/х. 8.30 «Кибермен». 8.45 «Тристан мен Изольда» М/х. 9.20 «Бјйтерек ќасиеті» М/ф. 9.10 «Пороро жјне оныѕ достары». 9.35 «Білгім келеді!». 9.40 «Астро бой». Т/х. 9.55 «Зигби» М/х. 10.15, 13.15 «Кибермен». 10.50 «Саяхатшы Дара». 11.15, 15.50 «Диего». 11.40 «Білгіштер бекеті». 12.40 «Кони» М/х. 12.55 «Пороро жјне оныѕ достары». 13.05 «Пороро жјне оныѕ достары». 13.10 «Жїзден жїйрік». 13.40 «Желле» М/х. 14.05 «Томпаќ». 16.35 «Аю мен тышќан». 18.45 «Кони» М/х. 19.10 «Кибермен». 21.05 «Астро бой» М/х. 21.50 «Подкатс». 22.00 «Ертегілер еліне саяхат». 22.10 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы». СЕНБІ, 21 ЖЕЛТОЌСАН 6.05 «Алаќай, балаќай!». 6.15 «Зак пен Коди» Т/х. 6.40, 6.40, 10.20 «Бернард». М/х. 6.50 «Финес пен Ферб». 7.45 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы» М/х. 8.10 «Кибермен». 8.15 «Алтын тоќты» Мультфильм. 8.35 «Астро бой» Мультхикая. 9.25, 9.35,12.05 «Кїлегеш». 9.55 «Зигби». 9.40 «Астро бой» М/х. 10.05 «Сен білесіѕ бе?» Бўл - меніѕ тарихым! 10.20 «Саяхатшы Дара». 11.10 «Јли мен Айя». 11.20 «Татонка». 11.35 «Томпаќ» Фантастикалыќ телехикая. 13.05 «Білгім келеді!». 13.35 «Белгілі іздер». 13.40 «Желле».14.35 «Зигби». 15.00 «Темір жануарлар». 15.35 «Саяхатшы Дара». 16.10 «Диего». 18.15 «Білгіштер бекеті». 18.45 «Татонка» М/х. 19.00 «Ќос ќараќшы». 20.15 «Јли мен Айя». 20.35 «Санжар мен Ќайсар». 21.05 «Астро бой». 21.30 «Айжўлдыз». 21.45 «12 жасќа толєанда». ЖЕКСЕНБІ, 22 ЖЕЛТОЌСАН 6.40 «Аю мен тышќан» М/х. 6.45 «Білгім келеді!». 7.15, 19.25 «Ќос ќараќшы». 7.35 «Єажайыпстанєа саяхат». 7.45 «Мобидик жјне Мудыѕ ќўпиясы». 8.10 «Кибермен». 8.15 «Ќозы, ешкі ћјм торы». 8.25 «Алаќай, балаќай!». 8.35 «Зигби». 9.00 «Он саусаќ». 9.10 «Ертегілер еліне саяхат». 9.20 «Татонка». 9.35, 12.05, 19.00 «Кїлегеш». 9.55 «Зигби». 9.40, 20.50 «Астро бой». 9.45, 22.00 «Єажайыпстанєа саяхат» 9.55 «Зак пен Коди»х. 10.20 «Сен білесіѕ бе?». 10.20 «Саяхатшы Дара». 11.15, 15.50 «Диего». 12.20, 18.10 «Аю мен тышќан». 12.35 «Ерден атаныѕ јѕгімелері». 13.05, 19.35 «Јдемі - ай». 13.35 «Белгілі іздер». 14.05 «Томпаќ». 14.30, 21.30 «Темір жануарлар». 16.10 «Диего». 16.25 «Айгґлек» Ґнерлініѕ ґрісі кеѕ! 17.55 «Балапан жјне оныѕ достары». 18.05 «Достар мекені». 18.15 «Білгіштер бекеті». 18.45 «Татонка» М/х. 19.00 «Јдемі - ай». 19.30 «Желле». 20.15 «Али мен Айя». 20.25 «Он саусаќ». 20.35 «Санжар мен Ќайсар». 21.05 «Астро бой». 21.30 «Айжўлдыз» Зере мен Тґреніѕ ертегілері. 21.45 «Арман - Атаман».

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

МЈДЕНИЕТ ДЇЙСЕНБІ, 16 ЖЕЛТОЌСАН ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЅТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ 8.00 Јнўран, аѕдатпа. 8.05 «Саєындырєан јндерай!». Ретроконцерт. 10.00, 13.00, 21.00 Мјдениет жаѕалыќтары. 10.15, 13.15, 21.15 Новости культуры. 10.30 «Жїздесу». 11.50 «Аќсарай». М.Тґлебаев «Біржан - Сара» операсы. Либреттосын жазєан Ќажым Жўмалиев. 1-бґлім. 12.55 «Єасырлар пернесі» «Ќўлансаз» фольклорлыќ-этнографиялыќ ансамблі. 13.30 «Ґркениет». Ток-шоу. «Тјуелсіздік - тўєырым». 14.00 «Айналдым сенен, Атамекен-ай!». 15.00 «Јлі есімде». Талєат Сарыбаевтыѕ шыєармашылыєы. 15.30 «Жасай бер, ќазаќ!». Е.Хасанєалиевтіѕ шыєармашылыќ кеші. 17.20 Алмас Ахметбекўлы «Кґк тудыѕ желбірегені» атты шыєармашылыќ кеші. 21.30 «Исполины». Д/ф. 21.45 «БАЛАЛЫЌ ШАЄЫМНЫЅ АСПАНЫ». СЕЙСЕНБІ, 17 ЖЕЛТОЌСАН 8.05 «Шаѕыраќ». 1. Музыкальное искусство казахов. Устькаменогорский ансамбль казахской песни «Атамура». 2. Танцы народов мира. Танцевальный ансамбль «Салтанат». 3. Национальная кухня. 8.25 «Магия танца». 8.45 «Балалыќ шаєымныѕ аспаны». Ґмірбаяндыќ фильм. Драма. 10.35, 21.30 «Исполины». 10.50 Алмас Ахметбекўлы «Кґк тудыѕ желбірегені» атты шыєармашылыќ кеші. 11.50 «Аќсарай». 13.00 «Ќазаќтыѕ 1000 јні». Дјстїрлі јндерден концерт. 14.00 «Имя». 15.10 «Аќиќатќа айналєан арман». Мерекелік концерт. 17.35 «Еліне тіл ќатќан, естіні тыѕдатќан Камал». Д/ф. 18.05 Бибігїл Тґлегенованыѕ шыєармашылыќ кеші. 19.55 «Эксклюзив». 20.25 «Шјмші јндерініѕ кеші». 21.50 «АЛДАР КҐСЕ». Комедия. 23.30 «Єасырлар пернесі». Дјстїрлі шеберлерініѕ концерті. СЈРСЕНБІ, 18 ЖЕЛТОЌСАН 8.05 «Јлі есімде». 8.35 «Ґлкетану». 8.50 «Эксклюзив». Гость программы - Заместитель Председателя Совета Ассоциации «Болашак» Магжан Ауэзов. 10.00, 13.00, 21.00 Мјдениет жаѕалыќтары. 10.15, 13.15, 21.15 Новости культуры. 10.30 «Легенды и мифы оперного...». 11.00 «Ш.Айманов» Д/ф. 11.40 «Ќазаќтыѕ ќолґнері». 11.50 «Ґткен жылдыѕ їздік јндері». 12.30 «Алтын кґмбе». 13.30 «Жїздесу». 14.20 «Дала дауысы». 14.30 «Шартарапќа саяхат». Д/х. 15.40 «Диагонали творчества». 16.00 «ТЮДОРЛАР ЈУЛЕТІ» Драма. 16.50 «Ауыл сазы». 17.10 «Музыкант» Д/ф. 17.40 «Аќиќатќа айналєан арман». Мерекелік концерт. 18.10 «Ґнер шежіресі». Кјміл Моллашев. 18.30 «Келесі аялдама». М.Дјулетбаќова. 19.00 «Илигай» - деп јн салды. Нўрлан Ґнербаевтыѕ шыєармашылыќ кеші. 21.50 «Азия кино». 22.10 «Шал». Драма. БЕЙСЕНБІ, 19 ЖЕЛТОЌСАН 8.00 Јнўран, аѕдатпа. 8.05 «Ќазаќстанныѕ жиырма кереметі». 8.20 «Ќазаќтыѕ 100 јні». 9.10 «Раскрытая партитура». 9.40 «Ауыл сазы». 10.30 «Кітапхана». 11.20 «Азия кино». Программа о кино. 11.30 «Аќсарай». Ш.Айтматов. «Ќызыл орамалды шынарым» Драма. 10.00, 13.00, 21.00 Мјдениет жаѕалыќтары. 10.15, 13.15, 21.15 Новости культуры. 16.00 «Тюдорлар јулеті». 18.50 «Ќазаќстанныѕ жиырма кереметі». 19.10 «Јн - жырым саєан, туєан ел!». 20.30 «ЄАСЫРЛАР ПЕРНЕСІ». 22.35 «Жизнеописание юного аккордеониста». Драма. ЖЎМА, 20 ЖЕЛТОЌСАН 8.00 Јнўран, аѕдатпа. 8.05 «Ќылќалам». 8.25 8.25 «Арыс жаєасында». 9.40 «Фарида». Д/ф. 10.35, 21.30 «Исполины». 11.00 «Сґнбес сјуле». 11.20 «Ќазаќтыѕ ќолґнері». Домбыра жасау технологиясы. 14.30 «Шартарапќа саяхат». 15.30 «Аќан сері јндері». 16.00 «Тюдорлар јулеті» Драма. 16.50 «О, меніѕ домбырам!». 17.10 «Абай» Д/ф. 17.40 «Дала думан». 19.00 «Жарќын бейне». Зейнолла Серікќалиев. 19.30 «Ќазаќтыѕ ќолґнері». 21.50 «АЌСАРАЙ». Тахауи Ахтанов «Ант». 22.30 «АЅШЫ». Драма. СЕНБІ, 21 ЖЕЛТОЌСАН 8.05 «Ќазаќстанныѕ жиырма кереметі». 8.20 Концертный зал «Мјдениет». 9.35 «Ґмір - ґзен». Ќўдайберген Бекіштіѕ шыєармашылыќ кеші. 10.50, 21.30 «Исполины». 11.05 «Голливудтыѕ жарќын жўлдыздары. 12.15 «Дала думан». 13.05 «Ґнер шежіресі». 13.20 Концерт. 14.00 «Майя халќыныѕ салт-дјстїрі». 15.20 «Аќыл мен сезім» драмасында. 18.10 «Іѕкјр сезім». 19.30 «АЛТЫН КҐМБЕ». 20.00 «ЖЇЗДЕСУ». 21.50 «ПОЛНОЧНЫЙ ДЖАЗ». 22.35 «ШОЌ ПЕН ШЕР». Драма. ЖЕКСЕНБІ, 22 ЖЕЛТОЌСАН 8.05 «Мирас». 8.20 «Іѕкјр сезім». 9.40 «Жїздесу». 10.30 «О, меніѕ домбырам!» Д/ф. 10.50 «Исполины». 11.05 Голливудтыѕ жарќын жўлдыздары. 12.45 «Баќытты јйел». 14.00 «Махамбет». 16.15 «48 ќысќа јуенді кіріспе мен топтамалыќ нўсќалар». 16.50 «Джунглидіѕ ґткені мен бїгіні». Д/ф. 18.10 «Аќќуды јнмен ќайырєан». 22.10 «Шаѕыраќ».

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

21 СЕНБІ

7

www.saryarka-samaly.kz

КТК-7 + 31

ИРБИС

«Надўрыс махаббат» К/ф. «Їйректер» М/х. «Стюарт Литтл» М/с. «Пингвины Мадагаскара» М/с. «Губка Боб. Квадратные штаны». «Балалы їй - базар». «Том мен Джерри» М/х. «КВН». «Comedy Woman». «ФОРСАЖ» Боевик. «Кїлкілі оќыс оќиєалар». «Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». «Том мен Джерри» М/х. «Пойми меня» Телеигра. «Экстрасенсы ведут расследование». «ИЛЛЮЗИЯ ОБМАНА» Боевик. «Аралар-ґлтіргіштер». К/ф. «Смоллвиль». Т/х.

НТК

09.00, 7.40 «Контрольная закупка». 19.50, 8.05 Жаѕалыќтар. 8.30 «Танєы пошта». 9.00 Новости. 9.10 «Право на качество». 9.50 «Мама выходит замуж» Мелодрама. 07.05 09.15 11.35 «Фабрика Грез» 10.00 с Ольгой Артамоновой. 10.45 12.00 «Свадебный переполох». 11.10 13.00 «Караоке такси». 12.00 14.05 «Ду ќол шоколад». 12.35 15.00 «Арабская весна». 13.00 15.45 «Сердце Без Замка» Мелодрама. 15.00 17.50 «Золотой Граммофон 2012». 16.00 21.00 «Новости в субботу». 18.00 21.30, 22.15 «Сенбілік жаѕалыќтар». 18.25 21.45 «Тілші тїйіні». 18.50 22.35 «Ролли и Эльф. Невероятные 19.30 приключения» Нарисованное кино. 20.05 00.15 «Ледниковый период». 21.00 23.10 00.40

07.00 «Ќуырдаќ». 07.30 «Аян». 08.30 «Болашаќ тобы» м/с. 09.00 «Смехопанорама». 10.00 «Школа доктора Комаровского». 10.35 «Орел и решка». 11.35 «KZландия». «Айна online». «Сказка о женщине и мужчине» т/ф. Кґркем фильм. «Жўлдыздар фабрикасы». «Би шашу». «Аян. Дала аѕыздары». «НЫСАНА». «Ќырыќ миллион теѕге шоуы». «Идеальная невестка» Реалити-шоу. «ДРУГИМИ СЛОВАМИ». 17.00 17.30

7.00 «Made in Kazakhstan». 7.30 «ТЈУЛІК ТЫНЫСЫ». 8.00 «Как прокормить медведя». 8.30 «Клуб юмора». 9.20 «Биржевые Университеты». 10.00 «Јн шашу». 10.30 «Балдјурен». 11.00, 14.30 «TV Shop». 11.30 Јнші, сазгер Тґлжанбек Жаксыбаевтыѕ «Јсем меніѕ туєан жерім» атты шыєармашылыќ кеші. 15.00 «Стиляги». 15.30 «Спешите видеть!». 16.00 «Лечу гипнозом и душой». 16.30 «Дневники фестиваля «Nauryz.jam». Международная Академи�� Бизнеса. «Бизнес-диалоги». «Трансмиссия».

12.30 13.00 15.00 16.30 17.00 18.00 19.00 20.00 21.00 22.00

ЕВРАЗИЯ

18.00 «The spirit of Tengri». 07.00 Таѕ намазыныѕ кіруі, 09.00 Кїннiѕ шыєуы, 12.52 Бесiн намазы, 18.30 «Хроники московского быта». 14.57 Екiнтi намазы, 16.49 Аќшам намазы, 18.23 Ќўфтан намазы. 19.30 «Территория происшествий». 20.00 «ПАНОРАМА НЕДЕЛИ». 21.00 «Ќазаќ халќыныѕ салт-дјстїрлері». 8.30 Концерт "Јсем јуен 7.00 Ќазаќстан эстрада 21.30 «Ќоєам жјне јйел». Ел арнада". жўлдыздарыныѕ ќатысуымен 22.00 «АПТАЛЫЌ ШОЛУ». 9.00 "Гарфилд шоуы" М/с. концерт. 23.00 «Made in Kazakhstan». 9.20 "Оян.KZ". 8.30 «СЕНБІЛІК ТАЅ». 10.10 "Суперпапа". Реалити- 00.00 «Путь успеха». 9.35 «АГРОБИЗНЕС». шоу. 10.00 «ДАУА». 11.00 "Саз јлемі" эстрадалыќ 10.35 «АС МЈЗІРІ». јндер байќауы. 11.10 «ЌАЗАЌСТАН ДАУЫСЫ». 07.00 «Јзіл студио». 12.10 "Жаќсы адам" Табысќа жеткен 12.50 «ТЕЛЌОЅЫР». 09.00 Ќазаќша концерт. тўлєалар туралы хабар. 13.35 «МЫЅ ТЇРЛІ МАМАНДЫЌ». 10.00 «Јн шаѕыраќ-Семейная гармония». 14.05 «БІЛГІРЛЕР ОТАУЫ». 12.30 "Сенім. Білім. КZ". 15.00 «Болашаќ». Т/х. 12.50 "Хабар" агенттігініѕ алтын ќорынан. 11.30 «Вкусные секреты от Джорджио». 12.00 «Бесценный подарок» Кино. "Алтыбаќан" дјстїрлі музыка 16.00 «Жаѕа Ќазаќстан-2050». 15.00 «Крошка из Беверли Хиллз 3» 16.30, 03.15 «Жарќын бейне». думаны. Комедия. 13.20 "Сказка, рассказанная ночью". 17.00, 04.15 «Мјлім де беймјлім 17.00 «Миссия невыполнима» Триллер. Ќазаќстан». Фильм детям. 19.00 «Соучастник» Триллер. 14.40 "Первый зимний снег". М/ф. 17.30, 20.30, 23.25, 02.40 Жаѕалыќтар. 21.00 «Паранормальное явление» Кино. 17.50 «Келін». Т/х. 15.15 "Тау-тау сезім" - јнші Бїркіттіѕ 23.30 Ќазаќша концерт. 19.40 «ЖАН ЖЫЛУЫ». шыєармашылыќ концерті. 20.05 «АРНАЙЫ РЕПОРТАЖ». 16.45 "Как три мушкетера". Кино. 07.05 “Таєдыр” К/ф. 21.05 «ЖАЙДАРМАН». Маусымды 19.00 "Сынаќ" - ќорќыныш пен їрейге 08.45, 12.00 Жаѕалыќтар. ќорытындылау - 2013. толы реалити-шоу. 09.15 “Юрмала-2007”. Республикалыќ арнайы жоба. 19.50 "Что наша жизнь...". 11.05 “Квартирный 22.55 «СІЗ НЕ ДЕЙСІЗ?». 20.20 "Туєан ґлке" - Танымал тўлєалардыѕ вопрос”. 00.00 «Ханшайымды ќўтќару туєан жеріне саяхаты. 12.40 “Рейдер”. баєдарламасы» фильмі. 20.50 "Место под соснами". Драма. 13.00 “Наша Правда” Ток-шоу. 01.35 «Єасырлар їні» 23.05 "Последний рейд". Триллер. 14.00 “Диагноз”. 02.15 «Арнайы репортаж». 14.35 “Звездная жизнь” – 03.45 «Дауа». 8.00 Новости "20.30". Окольцевать холостяка. Д/х. 8.30 Жаѕалыќтар. 15.30 “Маленькие люди” Х/ф. 9.00 "Ќызыќты ќаржы". 17.00 “Жїрекжарды”. 9.15 "Чудеса от Zepter". 17.45 “Бешбармаќ шоу!-3”. 9.35 "Роботы Болт и Блип". 18.40 “Мафия мен таќия”. М/с. 21.00 “Другая правда”. 10.00 "Домашние войны" 22.00 “Хроники недели”. Сериал. 22.35 “Очная ставка”. 11.00 "Порох и дробь" Сериал. 23.35 “Ночь закрытых дверей”. 14.30 "Красавчик". Новогодняя мелодрама 15.00 "Мы вместе". 15.30 "Ќыз єўмыры" т/х. 18.00 "Астана кеші кґѕілді" концерттік шоуы. 19.40 "Kaznet". 08.30, 12.00 Новости. 20.00 "Ел аузында". 20.30 "Кїнделік" аќпараттыќ-сараптамалыќ 10.00 «Пережить Рождество». Фильм. 13.10 «Миссия «Серенити». Фильм. баєдарламасы. 21.20 Специальный проект. Ерлан Карин. 15.40 «Начало». Фильм. 18.00 «Ледниковый период». Фильм. 21.45 "Ваша честь". 20.00 «Рождество с неудачниками». 22.15 "Ќос жїректіѕ лїпілі" јн кеші. Фильм. 23.55 "Ямакаси" Х/ф. 22.00 «Странное Рождество». Фильм. 00.30 «Јн ќанатында». 10.40, 13.40, 16.20, 17.20, 20.40, 22.40 Телекаталог. 09.45; 11.50, 13.00; 15.30, 17.50; 21.50 - Тамаша тандау. 08.00 «Балаларєа базарлыќ». 08.30 «Алаш алыптары». 09.00 «Тау тўлєа». Д/ф. 09.30 «Три дня праздника». К/ф. 10.45 «Вместе строим Астану». 11.45 «Тјуелсіздік тарихтыѕ жаѕа кезеѕі». 12.10 «Ерлер мамандыєы». 12.30 «Жўлдызбен жїздесу». 13.00 «Ертіс INFORM». 13.45 «Ауыл тынысы». 14.00 – 16.00 Їзіліс 16.00 «Консультирует юрист». 16.30 «Ґзекті сўхбат». 16.45 «Телеярмарка». 17.00 «Біздіѕ ќала- Город718». 18.00 «Уаќыт-керуен». 18.30 «День за днем». 19.00 «Туєан тіл-байлыєым». 19.15 «Ловец жемчуга». К/ф. 20.55 «Все ради будущего». 21.00 «Уаќыт-керуен». 21.30 «День за днем». 22.00 – 23.55 «Пятый пациент». К/ф. 08.55, 09.30, 10.30, 12.25, 13.55, 16.25, 17.55, 18.55, 19.30, 22.30 Удачный выбор. 10.25, 11.00, 12.20, 14.40, 19.55, 20.20, 22.10, 22.30 «Телемагазин».

ХАБАР 07.00 «Махаббат мерейі». Т/х. 08.35 Балалар уаќыты. «Альманзордыѕ жїзігі». 09.40 «Ызылдаќ шыбын». М/ф. 09.55 Подари детям жизнь. 10.00, 11.00 Таѕєы жаѕалыќтар. 10.10 Народный эксперт. 10.25 Ўлт саулыєы. 11.10 Едим дома. 11.40 ПРОД.ВОПРОС. 12.00 Халыќ сарапшысы. 12.15 Журнал. 12.30 «Казахстан в ХХI веке. Угроза религиозного экстремизма». Д/ф. 13.00, 15.00 Тїскі жаѕалыќтар. 13.10 «Жансарай». Јшірбек Сыєай. 14.00 Скрипка јуенінен концерт. Шернияз Мўсахан. 15.10 «Летучая мышь» Любимое кино. 17.00, 18.00 Кешкі жаѕалыќтар. 17.15 Бармысыѕ, бауырым? 18.15 «Сїлейман сўлтан». Телехикая. 20.00, 21.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. 20.30 Арнайы Хабар. 21.30 «Аймаќтар аламаны-2» республикалыќ телебайќауы. 22.30 «Код да Винчи» Триллер. 00.50 «Сол бір кеш...». 02.00, 02.30 Ќорытынды жаѕалыќтар.


11.05 11.35 12.10 12.40 13.45 14.10 15.00 16.35 17.05

19.15

17.40 17.50

19.40 20.30 21.35 23.20 00.10 00.50 01.30 02.35 02.55

13.00 13.30 14.00 – 16.00 16.20 16.50 17.00 18.00 18.20 20.10 20.30 21.00 21.30 – 08.55, 16.55, 10.25, 22.10,

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

22 ЖЕКСЕНБІ

17.00 18.00

16.30

13.45 15.00 15.30

11.30

18.00 19.00 21.00 22.00 00.50

7.20 7.45, 8.00 8.45 9.00 9.10 10.10 10.55 12.05 13.05 14.05 15.10 16.25

00.05

18.30 19.00 20.30 21.20 21.40 22.05

11.00 14.40 15.05 15.30 17.10

23.15

22.00

19.55

18.30 19.00

13.40 14.30 15.55

12.30

01.25

8

11.30 12.30 13.00 15.00 17.00 18.00 20.00 21.00 23.00

07.05 08.25 09.15 10.00 10.45 11.10 12.00 12.35 13.30 13.55 14.30 14.55 15.25 15.50 16.20 17.50 20.00 21.00 22.05 00.00

«БлоGпост.Детектор G». «Неизведанный Казахстан». «Ќазаќ халќыныѕ салт-дјстїрлері». «Made in Kazakhstan». «Сїйікті јндер». «Ґмір тынысы». «Путь успеха».

КТК-7 + 31 «Жажда экстрима». «Јзіл студио». «Золушка 2: Мечты сбываются» Фильм. Жулдыздар жаќырайды. Нысана. «Подводная братва» Фильм. «Чарли и шоколадная фабрика» Фильм. «Красная шапочка» Триллер. «Паранормальное явление 4» Кино. Ќазаќша концерт. 07.05 “Чистые пруды” Х/ф. 08.30 “Бен 10. Инопланетная сила”. 09.00 “Баланыѕ іci шала”. 09.10 “Зимняя шутка с”. “Служебный роман” Комедия. “Особое задание”. “Дорога домой”. “Бешбармаќ шоу!-3”. “Кухня Кунг-Фу” Д/х. “Мафия мен таќия”. “Айша” Т/х. “Черный квадрат”. “Портрет недели”. “Слуги народа” с Артуром Платоновым. “Улыбка судьбы” Комедия. “Звёздная жизнь”. Д/цикл.

ИРБИС

07.30 «Шынайы ґмір». 08.30 «Болашаќ тобы» м/с. 09.00 «Смехопанорама». 10.00 «Школа доктора Комаровского». 10.35 «Шоу Сорок Миллионов Тенге». «Идеальная невестка». «Айна online». «Мы странно встретились» т/ф. «Ауылдан ќашу-3». «Би шашу». Кґркем фильм. «Свидание со звездой». «Танцуй, танцуй». «НЫСАНА».

«Смоллвиль». Т/х. «Пациенттыѕ кґѕілін тап». Т/х. «Їйректер» М/х. «Стюарт Литтл» М/с. «Пингвины Мадагаскара» М/с. «Губка Боб. Квадратные штаны». «Пойми меня» Телеигра. «Такси» Телешоу. «Кулбикеш» М/х. «Балалы їй - базар». «Јлемніѕ еѕ ќызыќ жануарлары». «Ойымды аѕєaр». «Кїлкілі оќыс оќиєалар». «Территория стиля». «Comedy Woman». «Иллюзия обмана» Боевик. «Экстрасенсы ведут расследование». «Большая разница». «Полупрофи» Х/ф. «Эффект Бабочки 2» Триллер.

НТК

09.00 «Рождество с неудачниками». Фильм. 11.00 «Ледниковый период». Фильм. 13.00 «Странное Рождество». Фильм. 16.00 «Сирота казанская». Фильм. 18.00 «Ледниковый период 2: Глобальное потепление». Фильм. 20.00 «Белый плен». Фильм. 22.30 «Мумия: Гробница императора Драконов». Фильм. 01.00 «Јн ќанатында». 09.40; 13.40; 16.20; 17.20; 20.40; 22.40 Телекаталог. 10.50, 12.30; 12.50, 15.50; 17.50, 19.30; 19.50, 21.50 - Тамаша тандау.

23.05 01.10

10.25 13.45 14.45 15.00 16.00 17.00 19.20 20.30 21.00 22.00

19.00 21.00 23.00

12.00 13.00 15.00 17.00

07.00 07.30 10.30

20.00 20.30 21.00 21.30 22.00 23.20 00.00

www.saryarka-samaly.kz

7.00 «АПТАЛЫЌ ШОЛУ». 8.00 «Приглашает Борис Ноткин». 8.30 «Барышня и кулинар». 9.00 «Смех с доставкой на дом». 10.00 «Јн шашу». 10.30 «Ќоєам жјне јйел». Ќайрат Нўртас пен Сырым Исабаев «Жас даурен» атты шыєармашылыќ концерті. «Балдјурен». «Кинопаркофка». «На маленьком плоту». Концерт Юрия Лозы «Дневники фестиваля «Nauryz.jam». Университет ТУРАН. «Три жизни Виктора Сухорукова». «ИГРА В ИГРЕ» Детектив.

«Ханым». 8.30 «Сенбілік жаѕалыќтар». «Тілші тїйіні». «Воскресные беседы». Новости. «Здоровье». «Казлото». Прямой эфир. «Поле Чудес». «Ду ќол шоколад». «Женить Казанову». Т/с. «Караоке такси». «Добрый вечер, Казахстан!» «Ролли и Эльф. Невероятные приключения». Нарисованное кино. «Королевская любовь». «Бой с тенью» Боевик. «Аналитика». «Повтори!». «Вне досягаемости» Боевик.

ЕВРАЗИЯ

8.00 Концерт Владимира Винокура. 9.00 "Увлекательные финансы". 9.15 "Чудеса от Zepter". 9.35 "Жизнь в большом городе" Лирическая комедия. 10.00 "Домашние войны" Сериал. "Чкалов" Сериал. "Лица столицы". "Внимание. ЧП!". "Ќыз єўмыры" т/х. Высшая Казахстанская Лига, фестиваль команд КВН на приз "Кубок ВКЛ". "Красавчик". "Саєан сенемін. Мой лучший". "Дневник". "Громкое дело". Арнайы жоба. Бекболат Тілеухан. Новые песни о главном. Новогодний концерт в Кремле (2007). "Дед". Х/ф.

8.30 "Бакуган: Жанкешті жауынгерлер". М/с. 9.20 "Оян.KZ". 10.10 "Побочный эффект". 10.40 "Каспер: Рождество призраков". Фильм. 12.00 "Хабар" агенттігініѕ алтын ќорынан. "Алтыбаќан" дјстїрлі музыка думаны. Балаларєа арналєан фильм. "Алты жасар Алпамыс". "Суперпапа". Реалити-шоу. "Уж кто бы говорил 2". Мелодрамма. "Новогодний бенефис Максима Галкина". "Јзіл Tube". "Сынаќ" - ќорќыныш пен їрейге толы реалити-шоу. Футзал. Международный турнир «Кубок Еременко». "Раба" – "Кайрат". Прямой эфир из Латвии. "Саз јлемі" эстрадалыќ јндер байќауы. "Знамение". Триллер.

«Ешь, молись, люби» Кино. «Бір керемет кїн» мелодрамасы.

07.00 Таѕ намазыныѕ кіруі, 09.00 Кїннiѕ шыєуы, 12.53 Бесiн намазы, 14.57 Екiнтi намазы, 16.50 Аќшам намазы, 18.24 Ќўфтан намазы. 7.00 Ќазаќстан эстрада жўлдыздарыныѕ ќатысуымен концерт. 8.05 «Мјлім де беймјлім Ќазаќстан». 8.35 «Умизуми командасы». М/х. 9.30 V маусым. «АЙГҐЛЕК». Балалар байќауы. Жартылай финал. 1-концерт. «СЫР-СЎХБАТ». «АЌСАУЫТ». «Сіз не дейсіз?». «Ўлттыќ шоу». «Шетелдегі ќазаќ балалары». «ТОЛАЄАЙ». Отбасылар сайысы. «Болашаќ». Т/х. «ЎЛТ МАЌТАНЫШЫ». Д/ф. «Б��З ЌАЗАЌША СҐЙЛЕЙМІЗ». Реалити шоу. «ЕЅСЕЛІ ЕЛОРДА». «Сиќырлы демеуші» отбасылыќ фильмі. «ТЕЅ ЌЎЌЫЌТАР, ТЕЅ МЇМКІНДІКТЕР». Арнайы тележоба. «ЄАСЫРЛАР ЇНІ». Этно-музыкалыќ фильм. «АПТА. КZ». «ЌАЗАЌСТАН ДАУЫСЫ». Тікелей эфир. «АЛАЅ» ток-шоуы. «КҐКПАР». Ўлттыќ ойын. «Телќоѕыр». «АПТА. КZ». «Жайдарман». Їздік јзілдер. «Сиќырлы демеуші» отбасылыќ фильмі. 08.00 «Ґнер ќырандары». Концерт. 09.00 «Ќазаќстанныѕ жеті кереметі». 09.30 «Келбет». 10.00 «Ирония любви». К/ф. 11.30 «Ќаратас». Д/ф. 12.20 «Таным». 12.40 Ерлер мамандыєы». «Уаќыт-керуен». «День за днем». 16.00 Їзіліс. «Вечная энергия на все времена». «Жўлдызбен жїздесу». «Карта индустриализации». «Біздіѕ ќала –Город 718». «Таѕдау жолдары». Д/ф. «Дориан Грей». К/ф. «Ґзекті сўхбат». «Уаќыт-керуен». «День за днем». 23.55 «Инфант». К/ф. 09.55, 10.30, 11.00,11.55, 12.30, 19.25, 20.55, 22.30 Удачный выбор 11.00, 12.20, 14.40, 19.55, 20.20, 22.30 «Телемагазин».

ХАБАР 07.00 «Махаббат мерейі». Т/х. 07.50 Дела армейские. 08.20 АС АРЌАУ 08.40 Айбын. 09.10 «Кішкентай ґрт сґндергіш Финли». М/с. 10.00 «Битва умов». Семейная телевикторина. 10.45 «Лисенок и девочка» Семейное кино. 12.15 «Каспер: Рождество призраков». М/ф. 13.35 «Волшебное пожелание Аннабель». М/ф. 14.30 «Аймаќтар аламаны-2» республикалыќ телебайќауы. 15.30 В прямом эфире –ТВ Бинго. 16.30 «Цирк бю Солей». Шоу программа 18.00 Кґзкґрген. 18.45 «Сол бір кеш...». 20.00, 21.00 Жетi кїн. Сараптау баєдарламасы. «Одна суьба» . «Посмотрим, обсудим» с Олегом Борецким. 22.00 22.30

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

16 желтоќсан – дїйсенбі Ќазаќстан Республикасыныѕ Јнўраны, уаќыт.

16.15

15.20

«Важно знать».

«Мерекелік репортаж».

«Независимость глазами детей».

7.15

«Я - патриот Казахстана».

«Тау тўлєа».

«Тјуелсіздік кїнімен!»

17.15

16.15

15.20

14.15

«Мир женщин».

«Ќазаќстан бїгінгі таѕда».

«Страна моя – вольная птица».

«Табысќа жетудіѕ 7 ќадамы».

«Мамина школа».

9

www.saryarka-samaly.kz

«Ґзекті мјселе».

15.20

«Молодежная панорама».

11.15

«Посоветуйте, доктор».

«Жас ќанат».

сазды-сјлем баєдарламасы. 14.15

Ќорытынды жаѕалыќтар.

«Говорим на казахском языке».

«Ўйќыашар». «Јсем јн мен тјтті кїй».

«Душой и сердцем».

«Жїректі тербеп».

9.10

10.05

14.00

«Апта тынысы».

12.00 – 14.00 «Ќўттыќтау!» сазды-сјлем баєдарламасы.

«Мои первые книжки».

«Ўлылар ўлаєаты».

«Время делать бизнес».

«Заєиптар кітапханасы».

«Наше время».

11.40

11.10

7.15 8.10

Јнўраны, уаќыт, ауа райы.

Ќазаќстан Республикасыныѕ

21 желтоќсан – сенбі

12.00 – 14.00 «Ќўттыќтау!» -

15.15

«Аќсу толќыны».

16.15 – 17.00 «Дін јлемі» - тікелей эфир. 17.15

18.05 – 18.50 «Јн - жўмбаќ» 19.00

Музыка.

тікелей эфир. 19.15

Жаѕалыќтар.

Јнўраны, уаќыт, ауа райы.

Ќазаќстан Республикасыныѕ

19 желтоќсан – бейсенбі

Јнўраны.

19.58 Ќазаќстан Республикасыныѕ

7.10 7.15

7.30 – 9.00 «Ќайырлы таѕ!» -

10.15

9.15

14.31

«Елбасыныѕ Жолдауы іс жїзінде».

11.15 –12.00 «Главные задачи».

16.10

15.30

сазды-сјлем баєдарламасы.

«Јйелдер јлемі». «ЖасSTYLE» -

Јнўраны.

22 желтоќсан – жексенбі

Ќазаќстан Республикасыныѕ

8.20

7.15

«Ўмытылмас јуендер».

«Денсаулыќ». «В ожидании Нового года».

«Казахстан сегодня».

«Ўйќыашар».

Јнўраны, уаќыт, ауа райы.

9.10 10.20

18.10

17.15

15.15 16.20

14.15

Музыка.

«Литературные вечера».

«Ќазаќстанныѕ болашаєы -

«Асыл мўра». «Заповедный Павлодар».

«Мир танцев».

19.58 Ќазаќстан Республикасыныѕ Јнўраны.

ќазаќ тілінде».

19.05

сазды-сјлем баєдарламасы.

12.00 – 14.00 «Ќўттыќтау!» -

11.10

7.10

19.58 Ќазаќстан Республикасыныѕ

Музыка.

жастар радиожобасы.

17.15 18.05

«Ќазаќстан - біздіѕ ортаќ їйіміз».

Ќорытынды жаѕалыќтар.

19.05

«Крупным планом».

16.15

«Аќсу толќыны».

19.00

Музыка.

Јнўраны.

20 желтоќсан – жўма

Ќазаќстан Республикасыныѕ

Јнўраны, уаќыт, ауа райы.

Жаѕалыќтар.

сазды-сауыќтыќ баєдарламасы.

«На тему дня».

«Я - патриот Казахстана».

тікелей эфир.

14.10 – 15.00 «Ґмір - ґзен» -

сазды-сјлем баєдарламасы.

12.00 – 14.00 «Ќўттыќтау!» -

11.15

10.15 – 12.00 «Дін јлемі» - тікелей эфир.

9.15

7.30 – 9.00 «Ќайырлы таѕ!» -

7.15

7.10

19.58 Ќазаќстан Республикасыныѕ

19.20

тікелей эфир.

18.05 – 18.50 Викторина «Cіnema» -

17.15

тікелей эфир.

15.20 – 16.00 «Јзіліѕ жарасса» –

14.15

12.00 – 14.00 «Ќўттыќтау!» -

сазды-сауыќтыќ баєдарламасы.

7.10

16.15 «Басты міндеттер». 17.15 «Аќсу толќыны». 18.05 – 18.50 «Завтра - суббота» тікелей эфир. 19.00 Ќорытынды жаѕалыќтар. 19.20 «Јн - кґѕілдіѕ ажары» концерттік баєдарламасы. 19.58 Ќазаќстан Республикасыныѕ Јнўраны.

16 - 22 ЖЕЛТОЌСАН АРАЛЫЄЫНДАЄЫ “ПАВЛОДАРТЕЛЕРАДИО” ХАБАРЛАРЫНЫЅ БАЄДАРЛАМАСЫ 7.10

«Свобода народа – сила страны». «Тјуелсіз елдіѕ ўрпаєы».

«Тјуелсіздік толєауы».

9.15

«Волна успеха».

8.20 10.15

«Мен - елімніѕ патриотымын!».

7.15

11.15

12.00 - 14.00 «Ќўттыќтау!» сазды-сјлем баєдарламасы. «История и культура великой

17.15

«Тјуелсіздік таѕы».

14.15

18.10

«Казахстанский путь».

степи».

19.15

Јнўраны.

19.58 Ќазаќстан Республикасыныѕ

17 желтоќсан – сейсенбі Ќазаќстан Республикасыныѕ

8.10

«Азаттыќ аќ таѕы».

7.10

9.15

«Музыка вечности».

Јнўраны, уаќыт, ауа райы.

10.10

«Мјѕгілік сарын» .

мерекелік концерт.

10.30 11.15

18.05

«Ґрелі ґмір ґнегесі» -

сазды-сјлем баєдарламасы.

12.00 - 14.00 «Ќўттыќтау!» -

19.15

радиокомпозиция. 19.58 Ќазаќстан Республикасыныѕ Јнўраны.

18 желтоќсан – сјрсенбі 7.10 Ќазаќстан Республикасыныѕ Јнўраны, уаќыт, ауа райы. 7.15 Жаѕалыќтар. 7.30 – 9.00 «Ќайырлы таѕ!» сазды-сауыќтыќ баєдарламасы. 9.15 «Елбасыныѕ Жолдауы іс жїзінде». 10.15 – 11.00 «Таным» - тікелей эфир..


аймаќтыѕ тынысы

Нарыќ

Оралхан – 70

Ќара сґздіѕ ќамшыгеріне ќос ескерткіш ќойылды Ж ар ты єасыр єўмыр ккешіп, ты јлемді ааузына узына арты жарты ешіп, жар ќаратќан ќайраткер ќаламгер Оралхан Бґкейдіѕ 70 жылдыќ мерейтойында есте ќаларлыќ шаралар кґп болды. Есімжан НАЌТЫБАЙЎЛЫ Јсіресе, облыс орталыєы мен Катонќараєай ауылында жазушыныѕ мїсінін орнату жобасы жергілікті жўрттыѕ да, мерейтойєа келген мїйізі ќараєайдай зиялы ќауым ґкілдерініѕ де ризашылыєын тудырды. Ґскемендегі Комсомол кґшесініѕ бойына орнатылєан ескерткіш Ата Заѕды ўлыќтаєан ўлыќ мереке кїні ашылып, бўл салтанатты шараєа облыс јкімі Бердібек Сапарбаевпен бірге елімізге танымал аќынжазушылар ќатысты. Кјдірбек Кјкімовтыѕ ќолымен ќашалєан сўѕєаќ мїсінніѕ алдында тўрып тебірене сґйлеген меймандар кеѕес билігі орнаєан тўстан бері Катонќараєай ґлкесінде ќазаќ перзентіне арнап орнатылєан тўѕєыш мїсін осы екенін ерекше тілге тиек етіп жатты. – Осыєан дейін ќаламгердіѕ бір ескерткіші Ґскеменде орнатылєанын біліп отырсыздар. Ґскеменде Оралханныѕ мїсіні ќасќайып тўруы – тїсінген адамєа їлкен бетбўрыс. Кітап пен ескерткіштен бґлек Оралхан жайында деректі фильм тїсірілмек, – деді облыс басшысы.

Жаѕа нысан Жуыќт лыс ор еменде уыќтаа об облыс ортта лыєы – Ґск Ґскеменде Тўѕєыш Президент кїніне орай 1200 екпе-ж ек ссарайы арайы ссаа лт ана тты Жекпе-ж екпе-жек лтана анатты орындыќ Ж тїрде ашылды. Жаѕа єимараттыѕ ашылу салтанатына Шыєыс Ќазаќстан облысыныѕ јкімі Бердібек Сапарбаевпен бірг лу лых анов, біргее даѕќты ба балу луан Дјулет Тўрлых лыханов, ан Дју лет Тўр ов а, Рыпаков ова, Олимпиада чемпионы Ольга Рыпак бокстан јлем чемпионы Мерей Аќшалов арнайы ќатысты.

Мўнда јлемдік сайыстар да ґтеді

«Fresh Market» - облысымызда, тіпті, елімізде ашылып отырєан алєашќы фермерлік гастроном кґрінеді. Енді облысымыздыѕ фер мер лері ґз ґнімдерін ґткіз уде еш фермер мерлері ґткізу ќиналмайтын болды. Мейрамтай ИМАНЄАЛИ Јлбетте, бўл тўтынушылар їшін де ґте пайдалы болмаќ. Орталыќ негізінен израильдік технологиямен жараќтандырылыпты. Жергілікті билік сауда орталыєын ќажетті инфраќўрылыммен ќамтамасыз етуді ґз мойнына алып отыр. Алдаєы уаќытта фермерлік гастрономныѕ жанынан жаѕа аялдама мен жол кґпірі салынбаќ. Мўнда ет пен сїт ґнімдері де, кґкґніс те толып тўр. Баєасы да кґѕілден шыєады. Ґнімдер де ґзіміздікі.

Жасыл экономика

Фотоэлектрлі пластиналар Ґскеменде ґндіріледі Ґскеменде кїн батареяларына ќажет фо лар шыєара тын за уыт фоттоэлек лектт рлі пластина пластиналар шыєаратын зауыт с а лыну да. лынуда. «Kazakhstan Solar Silicon» жа уапк ершілігі жау пкершілігі шек те улі ссерік ерік те стігіне ќарасты бўл зам ана уи шекте теу ерікте тестігіне замана анауи за уыт нарыќќа јлемдік бјс ег зауыт бјсек екег егее ќабілетті ек дайын ґнім шыєарады.

Серік ЈБІЛХАН - Бїгін бас ќосып отырєан мынау Жекпе-жек сарайы - Тўѕєыш Президент кїніне орай ашылєан кґп нысанныѕ бірі. Мемлекет басшысыныѕ халыќтыѕ кем дегенде 30 пайызы спортпен айналысу керектігі жґнінде тапсырмасы бар. Сол тапсырманыѕ їдесінен шыєу маќсатында облысымызда кґптеген нысандар ќолданысќа беріліп жатыр, - деген-ді Бердібек Сапарбаев жаѕа нысанныѕ ашылу салтанатында. Айта кетейік, Ґскеменде елімізде алєаш рет бой кґтерген Жекпе-жек сарайында жаќында дзюдодан ерлер мен јйелдер арасында ел чемпионаты ґткен-ді. Ал Ертістіѕ сол жаєалауынан сјн тїзеген зјулім сарайєа келсек, бїгінгі кїнніѕ спорт јлеміндегі барлыќ халыќаралыќ талаптары ескеріле отырып салынєан. Мыѕнан артыќ жанкїйерді еркін ќабылдайтын залда їш бірдей кїрес кілемі ќатар тґселген. Татамидегі балуандардыѕ јрбір ќимылын ќалт жібермей ќадаєалап, бейнетаспаєа тїсіріп отыратын заманауи аппаратура да бар.

Тўѕєыш фермерлік гастроном

Тґбеден тґнген шамдар їлкен залдыѕ ішін жарќыратып, сол жердегі жанкїйерлік еткен кґпшілік ќауымныѕ жарысты айќын тамашалауына, сондай-аќ, жўмыс істеп жїрген телеоператорлар мен фототілшілердіѕ сапалы кадрлар тїсіруіне мїмкіндік береді. Негізгі залдан бґлек мўнда ќосымша таєы їш жаттыєу залы, киініп-шешіну, жуыну бґлмелері бар. Ќысќасы, жаѕа єимараттыѕ

јлеуеті жоєары деѕгейдегі кез келген халыќаралыќ сайыстарды ґткізуге жетіп тўр. Ју баста нысанныѕ ќўрылысы ќолєа алынєандаєы жоспар да осы болатын. Бір ќуаныштысы, спортшыларєа есігін айќара ашќан кеѕ сарай кїрес тїрлерінен бґлек, волейболшылар мен гандболшыларды ќабылдауєа ќауќарлы.

Ќазаќ футболына - 100 жыл

100-ден астам футбол алаѕы салынды Биылєы 20-22 ќыркїйек кїндері Шыєыс Ќазаќстан облысыныѕ Јкімі Бердібек Сапарбаевтыѕ бастамасымен отандыќ аяќдоптыѕ ќарашаѕыраєы – ќасиетті Семей жерінде Ќазаќ футболыныѕ 100 жылдыќ мерейтойы аталып ґтті. Жоєары деѕгейде тойланєан мерекеге ќазаќ даласыныѕ јр тїкпірінен жјне алыс-жаќын шетелдерден аєылєан ќўрметті ќонаќтар, лауазымды тўлєалар, аты аѕызєа айналєан спорт ардагерлері мен майталман мамандар ќатысты. Серік ЈБІЛХАН

Бір айта кетерлігі, бўл салтанатты жиынды ќарт Семейге јдейілеп ат басын байлаєан кґпшілік ќауымнан бґлек тікелей кґрсетілім арќылы теледидардан бїкіл республика жўртшылыєы тамашалады. – Биыл – Ќазаќстан футболыныѕ 100 жылдыєы. Атаулы мереке аясында бірќатар іс-шараларды ґткіздік. Футболдыѕ

100 жылдыєына орай, аєымдаєы жылы 8 ай ішінде 2000-єа жуыќ јртїрлі іс-шаралар ґтті. Оєан 300 мыѕдай адам ќатысты. Еѕ негізгісі, бїгінде футбол мерекесініѕ арќасында облысымыздыѕ, еліміздіѕ аты біраз шет мемлекеттерге таралды, насихатталды деуге болады. Біз спорттыѕ дамуына неєўрлым жаќсы жаєдай жасасаќ, болашаєымыз да соєўрлым жаќсы болады, – деген-ді облыс јкімі. Аймаќ басшысы осы кїні атаќты ќазаќстандыќ футбол ардагері Сейілдј Байшаќовпен бірге спорттыѕ дамуы мен ґркендеуіне їлес ќосќан бірќатар азаматтарды марапаттап, ќўрмет кґрсетті. Футбол мерекесі шеѕберінде шетелдерден келген жјне отандыќ футбол ардагерлері БАЌ ґкілдерімен баспасґз мјслихатын ґткізді. Олардыѕ арасында јлемдік футбол жўлдыздарыныѕ бірі, Германия ќўрамасы сапында доп тепкен неміс футболшысы Хорст Хрубеш те бар. Алманиялыќ мейман Семейге сапары барысында ќазаќстандыќ жјне неміс футбол федерациялары арасында ґзара јріптестікті дамыту туралы меморандумєа ќол ќойды. Ќазаќтыѕ тўѕєыш футболшысы, јлемге јйгілі жазушы Мўхтар Јуезовтіѕ ўлы Мўрат Јуезов те айтулы іс-шараныѕ ќўрметті мейманы ретінде келіп ќатысты.

«Жасыл экономика» баєдарламасы аясындаєы жобаны жїзеге асырып жатќан аталмыш зауыттыѕ ќўрылысы ґткен жылдыѕ кґктемінде басталєан-ды. Ќазір мўнда Еуропа елдерінен жеткізілген еѕ озыќ їлгідегі кїрделі ќондырєылар орнатылуда. Ќўрылыс жўмыстары толыєымен аяќталып, француздыѕ «ЕСМ» жјне «SEMCO» фирмалары шыєарєан негізгі технологиялыќ ќўрылєылар алєашќы сынаќтан сјтті ґткен. Жуыќ арада зауыт толыќ іске ќосылмаќ. Ал осы жылдыѕ соѕында кјсіпорын ґзініѕ ґндірістік ќуатында жўмыс істей бастауы тиіс. «Ќазатомґндіріс» ўлттыќ атом компаниясы ќолєа алєан бўл ауќымды жобаныѕ жалпы ќўны 23 миллион теѕгеден асады, зауыт жылына 65 МВт ќуат ґндіретін фотоэлектрлі пластиналар шыєаруєа ќауќарлы. Ґндіріс орнында тґрт жїзге жуыќ жўмыс орны ќўрылєан. Шыєыс-Аќпарат

Жаѕа жоба

Сиырларды роботтар сауады Есімжан НАЌТЫБАЙЎЛЫ

Еліміздегі тўѕєыш роботтандырылєан сїт фер масы Бобровк уылындаєы «Бобровк а+» ферм Бобровкаа аауылындаєы «Бобровка+» ЖШС базасында ашылды. Оныѕ жўмысымен еліміздіѕ Премьер-Министрі Серік Ахметов облысќа келген жўмыс сапары кезінде т анысты. Мўнда ссаауыншыныѕ міндетін ќўлтемір мїлтік сіз орындайды. Са уын їр дісі мїлтіксіз Сауын їрдісі «ерік ті ссаауын» деп аатталуы да тегін еме с. «ерікті емес. Ґйткені, «сауыншы робот» орналасќан стансаєа Зеѕгі баба тїліктері кезекпен тўруєа бар. Олай болатыны, сауын кезінде оларєа арнайы ќоспаларєа шыланєан жем беріледі екен. Јрбір сиырєа оныѕ соѕєы сауыннан ќанша сїт бергенін, соѕєы рет ќанша уаќыт бўрын сауылєанын аныќтау їшін арнайы чип таєылады. Сауын кезінде сол мјліметке сјйкес мґлшерде жем беріледі. Егер сиыр соѕєы сауыннан сегіз саєат ґтпей жатып стансаєа келген болса, робот оны јлсіз ток зарядыныѕ кґмегімен ќайтарып жібере алады. Ал уаќыты сјйкес келген сиырдыѕ алдынан есік ашылып, саумас бўрын желіні тазаланады. Сауылєан сїттіѕ ќўрамында кінјраттар болєан жаєдайда ондай ґнім арнайы ыдыстарєа жеке жґнелтіліп отырады.


22

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

ЎЛТТЫЌ СПОРТ

Бoйгеде бак Тоєызќўмалаќтан облыстыќ «Сарыарќа самалы» газетініѕ жїлдесі їшін аймаќтыќ ашыќ турнир ґтті

Ўлттыќ ойындарды ўлыќтау, кґне ќўндылыќтарды дјріптеу «Сарыарќа самалы» газеті ўстанєан баєыттыѕ бірі. Бўл ретте, басылымныѕ ґѕіріміздегі тоєызќўмалаќ спортын насихаттауда алар орны ерекше. «Сарыарќа самалы» газеті осыдан бес жыл бўрын тўѕєыш рет ўлттыќ ойынымыздан аймаќтыќ турнир ўйымдастырды. Бўл бастаманы ўлттыќ спорттыѕ жанашырлары ќуана ќолдасты.

Фархат ЈМІРЕ 7-8 желтоќсан кїндері, осымен бесінші рет Павлодар ќаласындаєы №3 балалар мен жасґспірімдер спорт мектебінде («Шахмат» їйі) ўйымдастырылєан додада 221 тоєызќўмалаќшы баќ сынады. Жарыстыѕ ашылу салтанатына «Сарыарќа самалы» газеті бас редакторыныѕ орынбасары Нўрбол Жайыќбаев, журналистика ардагері Ґскенбай Тастемханов, облыстыќ дене тјрбиесі жјне спорт басќармасы басшысыныѕ орынбасары Ардаќ Торсыќбаев, «Замандас» ардагерлер клубыныѕ директоры Ќабидолла Шјкјрімов ќатысып, спортшыларєа сјттілік тіледі. - Жарысты ўйымдастырудаєы басты маќсат – тоєызќўмалаќ ойынын кґпшілік арасында кеѕінен насихаттау, атадан балаєа мирас болып келе жатќан тґл спортымыздыѕ дамуына їлес ќосу жјне жас тоєызќўмалаќшылардыѕ кґпшілікке

www.saryarka-samaly.kz

Турнир тартысты ґрілді

танылуына жол ашу. Басылымныѕ бастамасымен ќолєа алынєан жарыс алєаш рет 2008 жылдыѕ желтоќсан айында «Сарыарќа самалы» газетініѕ 80 жылдыќ мерейтойына орай ўйымдастырылды. Оєан ауданќалалардан 180 спортшы ќатысып, шеберлік байќасты. Сондай-аќ, бўл бјсекеге тоєызќўмалаќтан сол кездегі мемлекеттік бас жаттыќтырушы, белгілі тоєызќўмалаќшы Айнўр Жаќапбаева

арнайы шаќырылєан еді. «Сарыарќа самалы» газеті ўйымдастырып келе жатќан тоєызќўмалаќ жарысы талай жастыѕ шеберлігін шыѕдады. Атап ґтерлігі, бўл додаєа ќатысушылардыѕ саны жыл сайын артып келеді. Мјселен, былтырєы – 2012 жылєы бјсекеде облыстыѕ ауданќалаларынан бґлек, Астана ќаласыныѕ тоєызќўмалаќшылары да баќ сынады. Сондай-аќ, республикалыќ тоєызќўмалаќ ќауымдастыєыныѕ вице-президенті Маќсат Шотаев арнайы келіп, басылым мен облыстыќ дене тјрбиесі жјне спорт басќармасыныѕ игі бастамасына оѕ баєасын берген болатын. Биылєы жарыс «Сарыарќа самалы» газетініѕ 2014 жылдыѕ 15 аќпанындаєы 85 жылдыќ мерейтойына арналды, - деді Н.Жайыќбаев ашылу рјсімінде. Облыстыќ дене тјрбиесі жјне спорт басќармасы басшысыныѕ орынбасары Ардаќ Торсыќбаев басылымныѕ ўйытќысымен ўйымдастырылатын дода ўлттыќ ойынымыз – тоєызќўмалаќты бўќара арасында насихаттауда айрыќша маѕызєа ие екенін айта келіп, ќатысушыларєа «Сјттілік серік болсын» деген тілегін жеткізді. - Таяуда єана Павлодар тґрінде тоєызќўмалаќтан Азия біріншілігі ґтті. Ал мўндай ауќымды шара кез келген облыста ўйымдастырыла бермейді.

Белгілі бір жетістікке жетіп, тоєызќўмалаќты насихаттауда табандылыќ танытып, мыќты спортшыларды дайындап шыєаратын аймаќ ќана мўндай баќытќа ие бола алады. Ертістіѕ Павлодар ґѕірінде жалауы желбіреген Азия чемпионатында жергілікті спортшылар ўлттыќ ќўраманыѕ сапында ґнер

«Сарыарќа самалы» газеті маѕызды рґл атќарып отырєанын айтып ґткен абзал, - деді Ардаќ Ќайырлыўлы. «Сарыарќа самалы» газетініѕ ардагері, белгілі журналист Ґскенбай Тастемханов: «Сарыарќа самалы» газеті - ўлттыќ мїддеге, ќазаќы ќўндылыќтарєа ерекше мјн беретін басылым. Олай дейтінім, газетте осыдан 40-50 жыл бўрын, ќазаќ ќазаќтыєынан айырылуєа шаќ ќалєан дїрбелеѕ кезде де осы тоєызќўмалаќ туралы маќалалар жарияланды. Басылымдаєы ќазіргі буын да осы їдеден шыєып жїргені ќуанышты. Ќарап отырсам, жарысќа ќатысушылардыѕ арасында ґзге ўлт ґкілдері де бар екен. Меніѕше, оларды мектеп оќушыларына, оќырмандарєа, кґпшілікке таныстыру керек. Сонда ґзге ўлт ґкілдерініѕ тоєызќўмалаќќа деген ќызыєушылыќтары одан јрі арта тїспек», дейді. - Мен жарыстыѕ ашылу рјсіміне ќатысып отырєан балалардыѕ ішінен болашаќ јлем чемпиондарын, Азияныѕ жеѕімпаздарын кґріп отырмын. Јрбір жастыѕ жанарында ўшќын бар. Жас тоєызќўмалаќшылардыѕ талабын шыѕдап, тјжірибе жинаќтауына септігін тигізетін «Сарыарќа самалы» газетініѕ ўжымына алєыс айтамын. «Сарыарќа самалы» - тоєызќўмалаќ ойынын насихаттаушы јрі тґл ойынныѕ ќамќоршысы. Мўндай жарыстар арќылы балалардыѕ ўлттыќ ойынымызєа деген ќызыєушылыєы артады, газеттіѕ ел ішіндегі беделі де ґседі. Ўлттыќ ойындарды ўлыќтау - баршамыздыѕ борышымыз. Бўл ретте, ґзге кјсіпорындар «Сарыарќа самалынан» їлгі-ґнеге алсын демекпін. Ўлттыќ спортты ќолдау - елдіѕ дамуына ќосќан їлес деп тїсінемін, деді спортышылар алдында сґз алєан Ќабидолла Шјкјрімов. Биылєы жарысќа Павлодар, Екібастўз, Аќсу ќалаларыныѕ, Павлодар, Шарбаќты, Качир, Железин, Успен, Лебяжі аудандарыныѕ

Жеѕіс тўєырында кґрсетіп, ел намысын абыроймен ќорєады. Еѕ бастысы, јлемніѕ мыќты тоєызќўмалаќшылары Павлодар ќаласында бас ќосты. Ал олардыѕ ґѕірге келуі жас біздіѕ жеткіншектердіѕ тоєызќўмалаќќа деген ќызыєушылыєын одан јрі арттыра тї��кені даусыз. Бїгінде тоєызќўмалаќ ойыны јлем елдеріне танылуда. Оєан јрбір азамат титтей де болса їлес ќосуы тиіс. Бўл ретте, облыстыќ

тоєызќўмалаќшылары ќатысты. Атап ґтерлігі, шарбаќтылыќтар бўл бјсекеге алєаш рет ґз їміткерлерін їкілеп ќосты. Шарбаќты ауданы, Арбиген ауылындаєы орта мектептіѕ дене шыныќтыру пјнініѕ мўєалімі Есенгелді Бектеміров: «Жарыс ґте тартысты ґтті. Ґзіміз сїйіп оќитын «Сарыарќа самалы» газетініѕ спорттыќ іс-шараларды ўйымдастырєаны ќуанышты жаєдай. Мўндай деѕгейдегі

Еуропа халќыныѕ тґрттен бір бґлігі кедейліктіѕ зардабын тартып отыр, олардыѕ жалпы саны 124 млн.-нан асады. Бўл туралы Еуропа статистика агенттігініѕ арнайы жїргізген зерттеуінде айтылєан.


ЎЛТТЫЌ СПОРТ

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

сынады

23

талай жvйрiк Жаттыќтырушылар мен спортшылар тїрлі аталымдар бойынша марапатталды. «Жеѕіске деген ќўштарлыєы їшін» номинациясы Павлодар ќаласындаєы №28 орта мектептіѕ оќушысы Иван Колосовќа бўйырды. Ол жарысќа бастан-аяќ ќатысып, табандылыќ танытты. Жарыстыѕ «Еѕ їздік жаттыќтырушысы» болып Павлодар ќаласындаєы №3 балалар мен жасґспірімдер спорт мектебініѕ бапкері Арыстан Ќапаев атанды.

Суреттерді тїсірген - Т.Нўрєазы.

мґлшеріндегі ўлдардыѕ бјсекесінде таєы да аќсулыќтардыѕ мерейі їстем болды. Тамерлан Ауылбек 7 ўпаймен кґш бастап, жеѕіске жетті. Одан кейінгі орынєа Лебяжі ауданыныѕ ґкілі Салауат Јсімжан тўраќтады. Павлодарлыќ Сўлтан Смаєўлов їздік їштікті ќорытындылады. 9 жасќа дейінгі тоєызќўмалаќшылардыѕ додасына барлыєы 75 бала ќатысты. 11 жасќа дейінгі тоєызќўмалаќшылар арасында жоєарыда біз атап ґткен Ардаќ Мерєалымова

Ўйымдастырушылар мен жїлдегерлер жарысќа оќушыларым алєаш рет ќатысты. Бастамасы жаман емес. Алдаєы уаќытта облыс орталыєында ґтетін бјсекелерді ќалт жібермеуге тырысамыз», - деді. Жарыс ґте тартысты ґтті. Бўєан дейін облыстыќ деѕгейдегі додаларда топ жарып жїрген кейбір спортшылардыѕ жолы болмады. Сондай-аќ, осыєан дейін ўйымдастырылєан турнирлерде кґбінесе Павлодар ќаласындаєы №3 балалар мен жасґспірімдер спорт мектебініѕ оќушылары бас жїлдені ґзгелерге ўстатпайтын. Ал бўл жолы аќсулыќ тоєызќўмалаќшылар їш рет жеѕіс тўєырына кґтерілді. «Сарыарќа самалы» газетініѕ турниріне былтырдан бастап ќатыса бастаєан Железин ауданыныѕ аяќ алысы жаќсы. Железиндік Ардаќ Мерєалымова ќарсыластарын ќапыда ќалдырып, топ жарды. Сонымен ќатар, лебяжілік ґрендер де белсенділік танытты. Сонымен, жарыстыѕ нјтижелеріне тоќталсаќ. 9 жасќа дейінгі ќыздар арасындаєы тартыста аќсулыќ Томирис Нўркенованыѕ баєы жанды. Оныѕ еншісінде – 8 ўпай. Томиристен екі ўпай кем жинаєан ќос павлодарлыќ Гїлбаќыт Ќайыржан мен Аяжан Егінбай екінші-їшінші орындарды ґзара бґлісті. Дјл осы жас

(Железин ауданы) мен аќсулыќ Нўрсўлтан Сїлейменовтіѕ асыєы алшысынан тїсті. Лебяжілік Айдана Ќали мен павлодарлыќ Сырымдат Жўмаєали екінші орынды ќанаєат тўтты. Їшінші орын Айша Маємўрова мен Руан Шоќановќа (екеуі де Павлодар ќаласынан) бўйырды. Лебяжі ауданыныѕ ґкілі Ринат Керейбаев пен павлодарлыќ Аружан Јбдіханова 13 жасќа дейінгі тоєызќўмалаќшылар арасында топ жарды. Ўлдар арасындаєы сында Мирас Ґмірзаќов (Павлодар ќаласы) пен Серікбай Арон (Лебяжі ауданы) екінші-їшінші орынды олжалады. Дария Жанєазина мен Тўмар Серікбаева (екеуі де Павлодар ќаласынан) ќыздар арасындаєы жарыста жїлдегер атанды. Ересектер арасындаєы додада белгілі спортшы Ернўр Мерешевтіѕ (Павлодар ќаласы) баєы жанды. Ал ќыздар арасында ўлты басќа болса да, тоєызќўмалаќты жетік меѕгерген Анастасия Фоос (Павлодар ќаласы) їздік атанды. Естеріѕізге сала кетейік, Анастасия «Сарыарќа самалы» газетініѕ былтырєы турнирінде де жеѕімпаз атанєан болатын. Сондайаќ, Баќтияр Байжанов, Алмаз Серіков, Маќпал Нўрмўхамбет, Мадина Ќараќўлова да жїлдегерлер ќатарынан кґрінді.

Ал 2006 жылы дїниеге келген павлодарлыќ Сјния Жанєазинова «Еѕ жас тоєызќўмалаќшы» аталымы бойынша марапатталды. Сондай-аќ, облыстыќ турнирге шјкірттерін їкілеп ќосќан барлыќ бапкерлер арнайы марапаттарєа ие болды. Жеѕімпаздар мен жїлдегерлерді облыстыќ «Сарыарќа самалы» газетініѕ бас редакторы Асыл Јбішев марапаттап, барлыќ ќатысушыларєа алєыс айтты. - Осымен бесінші рет ўйымдастырылєан аймаќтыќ жарыс ґз деѕгейінде ґтті деп зор сеніммен айта аламын. «Сарыарќа самалы» газеті алдаєы уаќытта асыќ ату турнирін ўйымдастырады. Бўдан басќа да тыѕ жобаларымыз бар, - деді Асыл Јлімжанўлы.

Ќазыбек МЎХАМЕТЌАЛИН, Железин ауданындаєы №3 орта мектептіѕ дене шыныќтыру пјнініѕ мўєалімі:

- «Сарыарќа самалы» газетініѕ турниріне былтыр алєаш рет ќатыстыќ. 2012 жылы бір оќушымыз жїлдегерлер ќатарынан кґрініп еді, биыл таєы бір оќушымыз жеѕімпаз атанды. Меніѕше, бўл жаман кґрсеткіш емес. Жалпы, біздіѕ мектепте тоєызќўмалаќ їйірмесініѕ ашылєанына екі жыл болды. Осы аралыќта біршама оѕ нјтижеге ќол жеткіздік. Аудан јкімдігі тарапынан ќолдау кґрсетіліп жатќанын айта кеткен абзал. Балалар мен жасґспірімдер спорт мектебініѕ басшылыєы да тоєызќўмалаќты дамытуєа бейілді. «Сарыарќа самалы» газетініѕ тоєызќўмалаќтан жарыс ўйымдастыруы - ќўптарлыќ дїние. Аєа газеттен їлгі алєан аудандыќ-ќалалыќ басылымдар да жаѕа бастамаларды ќолєа алары аныќ. Мјселен, ауданда тоєызќўмалаќтан жергілікті «Туєан ґлке» газетініѕ турнирі ґтіп тўрады. Бўл – «Сарыарќа самалы» газетініѕ ґзге басылымдарєа оѕ ыќпал еткенініѕ жарќын кґрінісі.

Гїлжан САПАРОВА, Аќсу ќаласындаєы балалар мен жасґспірімдер спорт мектебініѕ тоєызќўмалаќ жаттыќтырушысы: - Биылєы турнирде їш шјкіртім жеѕіс тўєырынан кґрінді. Оќушыларым сенімімді аќтады. Біз енді келер жылдыѕ ќаѕтар айында ґтетін облыс біріншілігіне дайындаламыз. Бўл ретте, «Сарыарќа самалы» газеті ўйымдастырєан турнир оќушылардыѕ дайындыєын пысыќтауєа мїмкіндік берді. Тоєызќўмалаќты ілгері бастыруєа јрбір азамат їлес ќосуы тиіс деп есептеймін. Сонда мемлекеттіѕ де жўлдызы жарќырайды. Біраќ, ўлттыќ спортты дамытуєа барлыєы бейілді емес. Ґкініштісі де осы. Јйтпесе, тоєызќўмалаќ Ќазаќтыѕ мерейін асырар ўлттыќ мўра єой?! Нўрсўлтан СЇЛЕЙМЕНОВ, жарыс жеѕімпазы, Аќсу ќаласы:

- Жарыс ґте тартысты ґтті. Барлыќ ќарсыластарым мыќты ойнады. Тоєызќўмалаќпен айналысќаныма їш жылдай уаќыт болды. Былтыр облыс чемпионатында топ жардым. Сондай-аќ, Таразда ґткен рейтингтік турнирде екінші орыннан кґріндім. Меніѕ осындай жетістіктерге жетуіме ыќпал еткен бапкерім Гїлжан Мўхаметќалиќызына айтар алєысым зор.

Тоєызќўмалаќты ґзге ўлт ґкілдері де жетік меѕгерген

Астанада ґтіп жатќан грек-рим кїресінен ЌР Президентініѕ Кубогы бїгін аяќталады. Турнирге Ќазаќстан, Ресей, Ќырєызстан, Ґзбекстан, Египет, Нигерия, Тјжікстан, Беларус жјне Украина спортшылары ќатысуда.


12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

ЌАЗЫНА

www.saryarka-samaly.kz

Ќазаќ ќашанда ќариясын ќўрметтеп, аќылын алтыннан ќымбат кґрген. Маѕдайы жарќыраєан талай ўлан абыз ќарттардыѕ тјлімін бойына сіѕіріп ґсті. Бїгінде саналы ўрпаќ тјрбиелеуде алдыѕєы буынныѕ алар орны ерекше. Павлодар ќаласында «Замандас» ардагерлер клубыныѕ ќўрылєанына биыл 4 жыл толып отыр. Аталмыш ўйым 2009 жылы 27 желтоќсан кїні салтанатты тїрде ашылєан болатын. Осы мерейлі кїнге орай «Замандас» клубыныѕ директоры Ќабидолла Шјкјрімовпен аз-кем тілдескен едік.

ЖЕЛТОЌСАН -

«Кім кімге мат ќояр екен, ј?»

ТЈУЕЛСІЗДІК КЇНІ

Суреттерді тїсірген Т.Нўрєазы.

24

Салауатты ґмірді

серік еткен ќариялар

- Ќабидолла Нўрсейітўлы, ардагерлер клубын ќўру жґнінде бастаманыѕ авторы кім? - Осыдан тґрт жыл бўрын, 1 ќазан – Ќарттар кїніне орай кездесуде сол кездегі облыс јкімі Баќытжан Саєынтаев јѕгімелесіп отырып, бір ўсыныс айтты. «Облыста бір ардагерлер ўйымын ќўрсаќ» деді. Јкімге жаќыныраќ отырєан мен сґз алдым. «Оныѕ ќажеті не? Облыста ардагерлер кеѕесі бар, ќалалыќ, аудандыќ ўйымдар жеткілікті єой» деп жауап бердім. Јкім мырза мјн-жайды асыќпай тїсіндірді. Егер ардагерлердіѕ жеке клубы ќўрылса, ол басќа ўйымдармен ешќандай бјсеке болмайды. Жўмысы да басќа баєытта жїреді. Кездесуден соѕ бір айдан кейін облыстыќ јлеуметтік ќорєау басќармасыныѕ басшысы хабарласып, «осындай клуб ашылады, соєан басшы ретінде сізді таѕдап отырмыз», деді. Жолыєып, бјрін жеткізді. Мен таєы клубтыѕ ќызметін жете тїсінбей, іштей дал болдым. Онымен ќоймай, басшылыќќа ўсынєан. Енді ќайттім? Ќалай болєанда да, облыс јкімініѕ ўсынысын ќолдамасќа болмас деп тїйдім. Барлыќ ўйымдастыру, ќаржы мјселелерін шешетін болды. Жўмыс басталып кетті. Бастапќыда ардагерлерді жинап, бос уаќытын теледидар кґріп, шахмат, дойбы ойнап ґткізу секілді жўмыстар ўйымдастырылды. Кеѕсеміз кјдімгі їй секілді. 29 желтоќсан кїні облыс јкімі Баќытжан Саєынтаев салтанатты тїрде клубтыѕ тўсаукесерін ґткізді. Содан бері біраз істер атќарылды. Бїгінде 600-дей адам ўдайы келіп тўрады. Бјрі - зейнеткерлер. Еѕ їлкені – 85-тегі аќсаќалдар. Шахматты їздік ойнайды, ешќандай спорттыќ атаєы жоќ болса да, бір-біріне оѕайлыќпен дес бермейді. Алєашќыда шахматќа да, хорєа да ґзге ўлт ґкілдері єана келетін. «Ќазаќтар мўндай демалысќа назар аудармайды» дейтіндер табылды. Себебі, кґпшілігі немересін баєып отырады, тіпті, бас ќосуды еріккенніѕ ермегі деп біледі. Жоќ, тіпті де бўлай емес екеніне кґп ўзамай бјріміздіѕ кґзіміз жетті. Аталар да, јжелер де їйдегі шаруаларын тындырып болєан соѕ, бір ауыќ осында бас сўєуды јдетке айналдырды.

- Бјрекелді. Ќазаќ атамыз жаќсы јѕгіменіѕ ґзін бір демалысќа балаєан. Жеке-дара жїргеннен гґрі бір уаќ бас ќосып, шїйіркелесудіѕ ґзі ќарттарєа єанибет емес пе? - Јрине. Мўнда келушілер ґзіне пайдалы іспен шўєылданады. Елге, халыќќа жасалып жатќан игіліктер жайлы, келелі мјселелер туралы пікір алмасып отырамыз. Екінші маќтанып ауыз толтырып айтатынымыз – салауатты ґмір салтын ўстанамыз. Алєашќыда 4-5 адам єана жаттыєуды

ќалайтын. Кеѕседе жаттыєу ќўралдары орнатылєан еді. Біраќ, аса ќолайлы жаєдай болмады. Аядай єана жер. Оныѕ їстіне, салауатты ґмір салтын ўстанушылардыѕ ќатары кґбейіп, їш топќа жетті. Сґйтіп жїргенде, осы ќаладаєы «ЌазТрансОйл» АЌ Шыєыс филиалыныѕ директоры Жеѕісбек Ќожасўлы Лўќпанов бауырым ўсыныс білдірді. Ардагерлер арнайы спорттыќ ќўрал-жабдыќтармен жасаќталєан єимаратќа келіп тўруєа болады деді. Сейсенбі, сјрсенбі, бейсенбі кїндері, яєни аптасына їш кїн жаттыєуєа мїмкіндік бар. Ќўдайдыѕ жарылќаєаны деп білдім мўны. Енді ќазір їш топ кезектесіп барып тўрамыз. Јр топта – 35 адамнан. Мўнда велосипед тјрізді небір ќўрылєыларда шыныєып, кјсіби мамандардыѕ аќыл-кеѕесін тыѕдаудыѕ ґзі бір

Дерек пен дјйек: ♦ «Замандас» ардагерлер клубына 617 ќария тўраќты келіп тўрады ♦ Клуб ќўрамында вокалдыќ топ, ґнерпаздар ансамблі, «Ўлаєатты ўстаздар», «Ґнеге» би тобы, ќазаќ тілін їйренушілер , барлыєы 15 ќўрылым жўмыс істейді ♦ Клубтыѕ еѕ басты маќсаты – ЌР Президенті Н.Ј.Назарбаевтыѕ халыќќа Жолдауын орындау маќсатында жасы їлкен адамдарєа ќолдау, јлеуметтік жаєдайларын жаќсарту єанибет. Осындай ќамќорлыєы їшін Жеѕісбек бауырыма зор ризашылыєымды білдіремін. Сондай-аќ, ардагерлеріміз «Шымыр» бассейнінде жїзумен шўєылданады. Мўныѕ бјрі ќарттарымыздыѕ ширауына кґп септігін тигізуде. Биылєы жылы «Сарыарќа самалы» газеті арќылы ґздеріѕізге Жасыбай жаєасында демалыс ўйымдастырєан тўлєаларєа алєыс айтќандарыѕыз есімде... - Баянауыл баурайында саф таза ауамен демалып, тау бґктерін саялап ќайттыќ. Мўны бізге облыс јкімдігі ўйымдастырды. Сонда ґмір бойы осы ґѕірде тўрып, Баянауылдыѕ жјннатын кґрмегендер бар екен. Кјдімгідей таѕ ќалып ќайтќандар кґп. «Замандас» клубыныѕ мїшелері жаздыгїні топтасып, облыстыѕ кґрікті јрі шипалы жерлеріне барып тўруды дјстїрге айналдырды. Сондай-аќ, ќалаєа жаќын тўзды кґлге шомылып, денсаулыєымызды ныєайтып келдік. Алєашќыда ардагерлердіѕ јрќайсысына денсаулыќ ќўжатын жасаєан едік. Онда јркімніѕ дене салмаєын, басќа да кґрсеткіштерін тізіп алдыќ. Кейін салауатты ґмір салтын ўстанып жїрудіѕ нјтижесінде кґбіміздіѕ денсаулыєымыз жаќсарды. Ќимыл-ќозєалыстыѕ арќасында артыќ салмаќтан арылып, сергек ќимылдап, бойда ќуат кґбейді. Ќан ќўрамындаєы ќант мґлшері секілді тїрлі дерттердіѕ бетін ќайтаруда.

Таєы бір айтары, ќўрамымызда жасы 85ке келген орыс ќариясы бар. Сол бас болып, біраз аќсаќалдар ќазаќ тілін їйренуге кіріскен. Бўл орайда облыстыќ тілдерді дамыту басќармасынан жеке мўєалім келіп, сабаќ береді. Сонда јлгі бастамашы аќсаќалдыѕ «єўмыр бойы Ќазаќстанда тўрып, ќазаќ тілін білмегеніміз ўят» дегені - ґзгелерге їлкен ґнеге. - «Замандаста» негізінен ќалалыќ ардагерлер жиналады екен. Ауылдыќ жерлердегі осы тектес ўйымдармен байланыстарыѕыз бар ма? - Ґкінішке ќарай, ондай араластыєымыз аз. Бўл жерде облыстыќ ардагерлер кеѕесі ыќпал етіп, семинар ўйымдастырса жаќсы болар еді. Салауатты ґмір салтын ќалыптастыру жўмыстарын жїргізіп жатќанымызды жоєарыда айттым. Ешќандай жарнама жасаєан жоќпыз, ќатысушылар ґздері-аќ топтала кетті. Меніѕше, барлыќ ўйымдар осындай пайдалы шараларєа атсалысуы керек-аќ. «Дені сау ўлт атанудыѕ кілті - салауатты ґмір салтын ўстану» деген екен Елбасы Нўрсўлтан Назарбаев. Осы тўрєыдан ойлаєанда, барлыќ жердегі спорттыќ нысандар, мектептіѕ спорт залдары келем деушілердіѕ ќай-ќайсысына да, кез-келген уаќытта ашыќ болуєа тиіс деп ойлаймын. Еуропа мемлекеттерінде халыќтыѕ їштен екісі салауатты ґмір салтын ўстанады. Аталарыныѕ жїзуге барып жїргені - їйдегі немересіне де їлкен сабаќ. - Ардагерлер «Замандас» клубына мїше ретінде ќалай тіркеледі? Жґн-жосыєы, талабы бар шыєар? - Оныѕ еш ќиындыєы жоќ. Келсе болєаны, меніѕ кґмекшілеріммен аќылдасады. Ќалауын айтады. Шахмат їйірмесіне бара ма, хорєа ќатысќысы келе ме - ґзі шешеді. Кґбіне ќарияларымыз спортќа жаќын. - Ќазаќта «ќартыѕ – ќазынаѕ» дейді. Бўл жерде тјрбие мјселесіне ойысып отырмын. Мектептерде болып, балалармен кездесулер ґткізесіздер ме? Тїрлі мерекелік шараларєа ќатысатын боларсыздар? - Јзірге бўл жаєынан жўмысымыз шираєан жоќ. Меніѕ ойымша, бўл шараларды жергілікті јкімдік, мекемелермен келісіп, жоспар бойынша іске асырсаќ, јлдеќайда нјтижелі. Бўєан дейін ќаладаєы №25 орта мектеп пен Абай атындаєы №10 дарынды балалар лицей-мектебінде бірнеше рет болдыќ. Кейде жарыс ўйымдастырамыз. Ќазірде «Жас Отан» ќанаты, «Ќазаќстан Студенттер альянсыныѕ» бґлімшелерімен байланысымыз бар. Біраќ, јзірге бір жылдыќ жїйелі жоспарымыз жоќ. Келешекте осындай ўзаќ мерзімді істерді жоспарлайтын боламыз. - Ендеше, істеріѕізге сјттілік тілейміз. Јѕгімеѕізге рахмет! Сўхбаттасќан – Нўрбол ЖАЙЫЌБАЕВ.

Режиссер Эмир Байєазинніѕ «Їндестік сабаќтары» фильмі 23 ќараша мен 1 желтоќсан аралыєында Токиода ґткен XIII Халыќаралыќ Filmex кинофестивалініѕ арнайы сыйлыєын жеѕіп алды.


АЙТҐБЕЛ

www.saryarka-samaly.kz

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Марван Арынќызы Хамитованыѕ кіндік кескен жері – Баянауыл ауданы. Оныѕ есімі зиялы ќауымєа јдебиеттанушы, шыєыстанушы, ўлттыќ археология єылымыныѕ негізін ќалаушы Јлкей Марєўланныѕ ґмірі мен ґнегесін зерттеуші ретінде таныс. Ќазіргі уаќытта Марван Арынќызы Алматыдаєы Абылай хан атындаєы Ќазаќ халыќаралыќ ќатынастар жјне јлем тілдері университеті жанындаєы Біліктілікті арттыру институтыныѕ директоры ќызметін атќарады. Тарих єылымдарыныѕ кандидаты ел Президенті Нўрсўлтан Назарбаевтыѕ Алєыс хатымен, Ы.Алтынсарин атындаєы ўлттыќ академияныѕ Ќўрмет грамотасымен марапатталєан. Жерлесімізбен аз-кем јѕгіме ґрбітіп, павлодарлыќтардыѕ ыстыќ сјлемін жеткізудіѕ сјті де тїсті.

КҐПТЕН КҐРМЕДІК...

Марван ХАМИТОВА:

«Майталман Марєўланды ќазаќќа да,

јлемге де таныту керек» 1. Јлкей еѕбектері – ґмірлік азыєым

- Арман ќала – Алматыєа келгенде, алдымызєа сізбен жїздесу маќсатын ќойып едік. Ќарт оќырмандарымыздыѕ арасында «Јлкей туралы маќала жазатын Марван ќайда кетті?» деген сауал жиі ќойылады... - Бјрекелді! Жерлестерімніѕ мені іздеп жатќанына ќуаныштымын! Алматыєа келгелі, міне, алты жыл да зымырап ґте шыєыпты. Ќазір Абылай хан атындаєы Ќазаќ халыќаралыќ ќатынастар жјне јлем тілдері университеті жанындаєы Біліктілікті арттыру институтыныѕ директоры ќызметін атќарумен ќатар, халќымыздыѕ дана ћјм дара перзенті Јлкей Хаќанўлыныѕ єылыми еѕбектерін зерттеу їстіндемін. Ґз алдыма Ј.Марєўланныѕ салып кеткен сара жолын ўлыќтап, соѕынан ќалдырєан мол мўрасын жўртшылыќќа таныту маќсатын ќоямын. Алєашќы ќадамдар жасалды. Дегенмен, Јлкейді елімізге єана емес, тґрткіл јлемге танытуымыз керек. Мўны јр тарихшыныѕ мойнына артылар ўлы іс деп білемін. - Марван Арынќызы, Јлкей Марєўлан туралы зерттеу жїргізуге не тїрткі болды? - Јлкей бабамыздыѕ ґмірі мен шыєармашылыєын зерттеу пешенеме жазылып ќойєандай. Јлі есімде, мектеп ќабырєасында оќып жїргенімде «Білім жјне еѕбек» журналында жарыќ кґрген осынау тау тўлєа туралы жјне оныѕ оќушыларєа арналєан маќалаларын ќызыєа оќитынмын. Ал академиктіѕ єылыми еѕбектерімен жаќырынаќ танысуым 1987 жылы бастау алды. Баянауыл ауданындаєы ќазіргі Ќўндыкґл орта мектебінде директордыѕ тјрбие ісі жґніндегі орынбасары ќызметін атќарып жїрген кезім еді. Осы кезде білім ордасына Јлкей Марєўланныѕ есімін беру туралы шешім ќабылданды. Сґйтіп, мектеп ќабырєасынан іздестіру тобын жасаќтап, Јлкей Хаќанўлыныѕ ґмір жолы, ќызметтес јріптестері мен шјкірттері туралы аќпараттарды жинастыра бастадыќ. Єалымныѕ ќызы Дјнел Јлкейќызы жјне Ўлттыќ єылым академиясы Тарих институты ќызметкерлерініѕ кґмегімен їш жыл бойы материал іздестірдік. Еѕбегіміздіѕ нјтижесі ретінде аталмыш мектеп ќабырєасындаєы мўражайды атауєа болады. Рухани орда 1991 жылы есігін айќара ашты. Бўл ќарапайым мўражай емес, шаєын зерттеу орталыєына да айналды. Бір айтарым, бўл жјдігерлер жинаќталєан «бґлме» емес, єалымныѕ кітаптары мен еѕбектері саќталєан рухани орда. Кейін осы мўражайда аудандыќ, облыстыќ деѕгейдегі «Марєўлан оќулары» ґткізіліп тўрды. Осылайша, мен академик Кеѕес Нўрпейіс пен Дјнел Марєўланќызыныѕ жетекшілігімен кандидаттыќ диссертация ќорєадым. Кейінгі еѕбек жолым Павлодардаєы Бўќар жырау атындаєы јдебиет жјне ґнер музейінде жалєасын тапты. - Ал Алматыєа ќоныс аударуєа не себеп болды? - Жалпы, академик Ј.Марєўланныѕ 100 жылдыєы ќарсаѕында Алматыда бір топ єалымдардыѕ мўрындыќ болуымен кітаптар жарияланды. Бўл іске мен де атсалыстым.

Кейін ќызметімді Ќыздар мемлекеттік институтында оќытушы, Ы.Алтынсарин атындаєы Ўлттыќ білім академиясыныѕ жоєары жјне жоєары оќу орнынан кейінгі институтында жалєастырдым.

25

Єалымныѕ ґмірбаяны - том-том кітапќа татитын ќазыналы да ќўнды дїние! Студент Јлкей дипломдыќ жўмысын ўлы Абайдыѕ шыєармашылыєына арнаєаны белгілі. Осы таќырыпты таѕдауыныѕ ґзіндік сыры бар. Кезінде заманыныѕ заѕєары – Мўхтар Јуезов Семей ќазаќ педагогикалыќ техникумын тјмамдаєан жас Јлкейді Шыѕєыстауєа ертіп апарып, Абай ауылымен, одан їлгі алєан аќсаќалдармен кездестіреді. Јлкей атамыз кезінде Арќа ґѕіріне аты шыќќан сал-сері Ґтегелдімен де таныстырєан. Сол кезде аќсаќалдыѕ жасы 70-ке келген екен. Јлкей, сонымен ќатар, Абайдыѕ ўрпаќтары Даниял, Ысрайыл, Мекайылмен уаќыт ґткізеді. Ол Маєжан Жўмабаев, Ахмет Байтўрсынов, Міржаќып Дулатов, Ќаныш Сјтбаев, Мјшћїр Жїсіп Кґпеев сынды халќымыздыѕ аяулы ўлдарынан да тјлім алєан.

3. «Марєўлантану» пјні керек - Бїгінде Јлкей ќалдырєан мол мўраны зерттеу ісіне кґѕіліѕіз тола ма? - Јлкей бабамыздыѕ ґмірі, єылыми еѕбектері аз зерттелуде. Мїлдем зерттелмеген деуден аулаќпын. Біраќ, аздыќ етеді. Жекелеген єылыми маќалаларды есептемегенде, толыќќанды тереѕ дїниелер жоќтыѕ-ќасы. Бўл олќылыќтыѕ орнын «Марєўлантану» орталыќтарын ашумен толтыруєа

2. Мўхтар Јуезов жас Јлкейді Абай ауылымен таныстырєан - Єўлама єалым Јлкей Марєўланды ќазаќ єылыми кеѕістігінде зерттеген алєашќылардыѕ бірісіз. Бастапќыда ќазаќќа Марєўланды танытуда ќандай ќадамдар жасалды? - Энциклопедист єалымды бірінші кезекте еліміздегі этноархеология баєытыныѕ негізін салушы деп ќарастыру керекпіз. Оныѕ этнология, музейтану саласындаєы еѕбектері бір тґбе. Тўлєа этноархеология баєыты арќылы ќазаќ халќыныѕ мјдениеті, тўрмыс-салты мен тарихы туралы сыр шертетін «тас кітаптарыныѕ» беттерін сґйлетті. Ол ќазаќ халќыныѕ басынан ґткен тарихи ќўбылыстарды, археологиялыќ ескерткіштерді, этнографиялыќ деректерді, ауыз јдебиеті їлгілерін, ќолґнерін бір-бірімен ўштастыра зерттеп, тїрлендіре білді. Бўл жайында белгілі археолог єалым, профессор Карл Байпаќов: «Ерте жјне орта єасырлардаєы жазба деректерді жетік білген Ј.Марєўлан ондаєы ќазаќтар туралы деректердіѕ аз болєандыєын кґріп, осынау тарихи јділетсіздіктіѕ орнын тек ќана археологиялыќ ізденістер толтыра алатынын дўрыс тїсінді», деп жазды. Єалымныѕ бай мўрасы – бїгінгі єылымдаєы іргелі ґзгерістермен їндес, халќымызды рухани мўрасынан ажыратпайтын дїние. Оны кґздіѕ ќарашыєындай ќорєап, кейінгі ўрпаќќа насихаттау – біздіѕ маќсат. - Марван Арынќызы, бўл маќсатта ќандай істер атќарылуда? - Профессор Мјмбет Ќойгелдиев 1966 жылы жарыќ кґрген «Ежелгі мјдениет кујлары» атты жинаќќа Јлкей Марєўланныѕ мынадай пікірін келтіріпті: «Ќазаќстан ґлкесі – кейбір їстірт ќарайтын адамдардыѕ айтќанындай, тарихи мјдениеттіѕ сілемі жоќ, тек ќана шґл дала емес. Кїрделі цивилизация мўнда да болєан. Біраќ, ґзгергіш дїние бўларды бірде кґркейтіп, бірде жер бетінен сыпырып отырєан». Бабамыз ґмірін халќымыздыѕ тарихын зерттеуге арнады. Ленинград университетініѕ тарих-филология факультетінде жјне Шыєыстану институтында ќатар оќып жїріп, болашаќ єалым Ресей мўраєаттарындаєы Ќазаќстан туралы деректерді зерттейді. Ресейлік

єалымдармен Ќазаќстан этнографиялыќ экспедицияларына ќатысып, мол єылыми аќпарат жинайды. Біздіѕ маќсатымыз Јлкей Хаќанўлыныѕ мўрасын насихаттаумен шектелмейді. Академиктіѕ отандыќ мўражай ісінде алатын орнын айќындау да – кїн тјртібіндегі жўмыс. Бїгінгі кїні Ш.Ујлиханов атындаєы тарих жјне этнология институтында «Академик Ј.Марєўлан жјне Ќазаќстандаєы мўражай ісі: єылыми мўра, идеялар мен болашаќ» атты жоба аясында єылыми зерттеу жўмыстары жїзеге асырылуда. Жоба аясында еліміздіѕ тїкпір-тїкпіріндегі кітапханалар ќорындаєы єалымныѕ єылыми жолы туралы деректер топтастырылуда. - Зерттеу тобыныѕ єалымныѕ туєан ґлкесі – Баянауылды айналып ґтпеуі заѕдылыќ болар... - Јрине. Ўлы єўламалардыѕ мекені – Баянауылды зерттемеу їлкен ќателік болар. Аталмыш жоба бойынша ґткен жылы Павлодар облысына іссапармен барєан болатынбыз. Зерттеу-ізденіс жўмыстарын жїргізіп, «Баянауыл» табиєи-ўлттыќ саябаєы аумаєындаєы «Жалаѕтґс асуы», «Олжабайдыѕ ќорєаны», «Дулат асуы» сынды тарихи орындарды айќындадыќ. Ґйткені, бўл жерлер тарихшыныѕ ґмірбаянына ќатысты мекендер болып табылады. Нјтижесінде ќўнды деректер жинаќталды.

болады деп ойлаймын. Негізі, Ј.Марєўланныѕ 100 жылдыќ мерейтойында осындай орталыќ ашылєан болатын. Біраќ, єўмыры ќысќа болды. Ќазіргі таѕда тарихшылар орталыќты жандандыруєа талпыныстар жасауда. Меніѕ еѕбектерім де осы маќсатта атќарылып жатыр. - Осы жайлы тарќатып ґтсеѕіз... - Жоєарыда атап ґткенімдей, кандидаттыќ диссертациям Јлкей Хаќанўлыныѕ мўрасын арќау етті. Осы арќылы отандыќ тарих єылымына тыѕ жаѕалыќ јкелген сияќтымын. Біріншіден, тўлєаныѕ музей ісіне ќатысы туралы елімізде ќарастырылмаєан таќырыптардыѕ бірі. Екіншіден, єылыми жўмысымда Ј.Марєўланныѕ ќазаќтан шыќќан этноархеологтардыѕ бірі жјне бірегейі жґнінде деректер жјне осы салаєа ќосќан їлесі кґрініс тапты. Шыны керек, баршамыз музейді материалдыќ мјдениет ќўралы деп білеміз. Ал Ј.Марєўлан бўл шектеулі тїсініктіѕ ауќымын кеѕейтуге тырысќан. Яєни, ол музейде саќталєан жјдігердіѕ рухани жаєына баса мјн берген. Халќымыздыѕ материалдыќ мјдениет жјдігерлерініѕ јрќайсысы: јр ою, јр зергерлік бўйым, ўлттыќ бўйым болсын – руханилыќќа тўнып тўрєан тарих ќой. Ќай музейге бас сўќсаѕыз, ќаз ќатар тўрєан экспонаттарды кґресіз. Мысалы, асыќ тўрса, оныѕ астындаєы ќаєазда: «Ўлттыќ ойын» деген жазу єана тўрады. Марєўланша ойласаќ, келер ўрпаќты ўлтымызды ўлыќтауєа їйретуге бўл аздыќ етеді. Оныѕ рухани жаєын танытуымыз керек. Еуропа елдері музейлерді кешенді тїрде зерттеуді 21 єасырда бастаса, Ј.Марєўлан бўл туралы 20 єасырдыѕ басында айтып кеткен еді. Бўл тек тарихшылардыѕ ќолында емес, кешенді іске этнолог, филолог мамандар да атсалысуы керек. - Јѕгімеѕізге рахмет! Сўхбаттасќан – Аќмарал ЕСІМХАНОВА, арнайы «Сарыарќа самалы» їшін Алматы ќаласынан.

Еліміздегі 15-24 жас аралыєындаєы шылым шегушілердіѕ кґбі сїйікті маркалы темекілерініѕ баєасы ќымбаттайтын болса, шылымнан мїлдем бас тартатынын жеткізіпті. Бўл їшін бір ќорап темекініѕ баєасы 750 теѕгеден тґмен болмауы тиіс екен.


26

БАЋАДЇР

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

Ќазаќстанныѕ Тјуелсіздігін алєаш мойындаєан - тїрік бауырларымыз. Ќиын-ќыстау кезеѕде ќазаќ халќына ќолдау білдіріп, шетел асып кеткен аєайындарды ќўшаќ жая ќарсы алып, жылы ќабаќ танытќан Тїркия, еліміз Егемендік алєанда да бауырластыєын дјлелдеді. Дїрбелеѕ сјтте Ќазаќстанды ќолдап, мойындады. Осылайша, Тїркиядаєы ќазаќтардыѕ тарихи Отанына жолы ашылды. 1990 жылдардыѕ басында ґнерімен тґрткіл дїниені тјнті еткен ќандасымыз, атаќты таэквондошы Мўстафа Ґзтїрік те Тїркиядан Ќазаќстанєа оралды. Дархан даламызда шјкірт тјрбиелеп, ќазаќтыѕ ќара домалаќтарын спортќа баулыды. Біреу білер, біреу білмес, Мўстафа бабамыздыѕ белгілі шјкірттерініѕ бірі Исатай Ќабеков - ґзіміздіѕ жерлесіміз. Аќтоєай ауданына ќарасты Шўєа ауылында туып-ґскен. Таэквондодан ардагерлер арасында јлемніѕ їш дїркін чемпионы. Жуырда Алматы шаћарынан Павлодарєа арнайы келген Исатай Шотанўлымен жїздесудіѕ сјті тїсті. - Исатай аєа, Мўстафа Ґзтїрікпен алєаш рет ќашан кездестіѕіз? - 1990 жылы Мўстафа алєаш рет Ќазаќстанєа келді. Алматыдаєы цирк алаѕында даѕќты спортшымен кездесу болды. Ол дїйім жўрттыѕ алдында ґнерін паш етті. Осы жиында оныѕ ґнеріне тамсандым. Біраќ, ќолын алып, дидарласудыѕ сјті тїспеді. Негізі, шалєайдаєы ауылдан арман ќуып, Алматыдаєы кґркемсурет училищесіне оќуєа тїскен едім. Біз білім алатын оќу ордасыныѕ жанында музыка училищесініѕ єимараты орналасќан. Осы училищеде Мўстафаныѕ таэквондо клубы ашылды. Жігіттермен бірге жаттыєуєа жазылдыќ. Мўстафа мектебініѕ алєашќы директоры Асќар Јбдірахманов бізді ќабылдап алды. Асќар аєа біз секілді алєаш келгендерді бґлек жаттыќтырады да, жеті-сегіз жігітті жеке дайындайды екен. Олар - јбден ысылєан, білікті спортшылар. Асќар аєаєа: «Мыналардыѕ біреуімен жекпе-жекке шыєуєа бола ма?» дедім жеті-сегіз жігітті нўсќап. Ол: «Бўл жігіттердіѕ айналысќанына кґп болды. Сен кеше єана бастадыѕ. Ќиын болады єой», деді. Негізі, ґз басым бўєан дейін каратэмен, кунг-фумен айналысќан едім. Ал каратэ, кунг-фу, таэквондоныѕ бір-біріне ўќсастыќтары бар. Бапкердіѕ бізге їйреткелі жатќан јдіс-тјсілдерін мен јлдеќашан меѕгеріп алєан едім. «Рўќсат беріѕіз» деп тўрып алдым. Альберт есімді еѕгезердей неміс жігітін (ќазір Германияда тўрады) шаќырып алды да: «Мынамен біраз жўмыс істе. Ќолыѕды батырма», - деді бапкер. Жекпе-жекті бастап кеттік. Оѕтайлы тўсын пайдаланып, Альбертті сўлатып тїсірдім. Сол кїні їш жігітпен жекпежекке шыќтым. Асќар жаттыќтырушы мені оѕаша алып шыєып, ќайдан келгенімді, ќайда оќитынымды сўрады. Ол мені Алматы ќаласындаєы ќазіргі оќушылар сарайындаєы Мўстафа бастаєан таэквондошылардыѕ їлкен залына шаќырды. Осында жїріп Мўстафа аєамен таныстым. 1990 жылдыѕ 4 желтоќсанында Алматыдаєы Ахмет Байтўрсынов атындаєы орта мектепте Мўстафаныѕ таэквондо клубы ашылды. Мен осы їйірмеге жаттыќтырушы болып келдім. Ал 1992 жылы Ќазаќстанда алєаш рет таэквондо сыныбы ашылды. Осы сыныптыѕ жетекшісі болу маєан бўйырды. Ќазіргі уаќытќа дейін осы мектепте жўмыс істеймін. 1991 жылы Павлодар ќаласында меніѕ ўйытќы болуыммен алєаш рет таэквондодан республикалыќ семинар ґтті. Оєан Мўстафа Ґзтїрік, Досхан Жолжаќсынов бастаєан белді азаматтар ќатысты. Шара ќаланыѕ кіре берісінде орналасќан теннис кортында ґтті. Павлодарєа сирек келетіндіктен, ол єимараттыѕ ќазір ќай жерде екенін наќты білмеймін. Меймандар «Ертіс» ќонаќ їйіне орналасты. Мўстафа шјкірттерініѕ ішінен алєашќы ќара белбеуді Аќан Диќаев деген жігіт екеуіміз алдыќ. Ўстазымыз белбеуді бізге табыс етіп тўрып, сјттілік тілегені есімде. - Сізбен ќарымќатынасы ќалай болды? - Ол мені жаќсы кґретін. Ќайда барса да, ќасынан тастамайтын. Мені Исатай деп атамайтын. Исахан дейтін. Ол Алматыєа келген сайын «Жетісу» ќонаќ

їйіне тоќтайды, бір єана бґлмеде жатады. Јлі есімде, оныѕ бґлмесіндегі телефонныѕ нґмірі 392-264 болатын. Осы сандардыѕ да ґзіндік сыры бар. 392 - «Жетісу» ќонаќ їйініѕ телефондары осы сандармен басталады. 2 – екінші ќабат, 64 – люкс бґлменіѕ нґмірі. Осы ќонаќ їйге келген сайын жігіттерді жинап алады. Мўстафаєа амандасуєа кґп адамдар келеді. Біз бґлменіѕ алдында тўрып, оларды кезек-кезекпен ішке енгіземіз. Келген ќонаќтарєа бізді нўсќап: «Мынау - Исахан. Меніѕ сарбазым» деп ерекше бір дауыспен

Біраќ, шјкірттеріѕніѕ јрекеті бірбіріне сјйкес келмейді. Бјрі бірдей болмайынша, жаттыєуды тоќтатпа», - деді. Аќыры Шелекке бардыќ. Халыќ алдында ойдаєыдай ґнер кґрсеттік. Сонда Мўстафа риза болып, алєысын айтып еді. Ол 200-ден астам адамєа жаттыєу жїргізеді. Мўстафа спорт залєа кіріп келгенде шыбынныѕ ызыѕы да естілмейтін. Ол жаттыєу барысында ашулы арыстандай еді. Аќырып ќалєанда, тўла бойыѕ шымырлап кететін. Жалпы, ол - жанжаќты адам. Јр адамныѕ деѕгейінде

И.Ќабеков

Мінезді ер еді Мўстафа

јр жігітті таныстыратын. «Жетісудан» бґлек, «Дјулет» деген ќонаќ їйге де жиі аялдайтын. 1992 жылы ўлды болдым. Баламныѕ есімін Мўстафа Јбдірахман деп ќойды. Јбдірахман - оныѕ ўлы атасыныѕ есімі. - Мўстафа Ґзтїрік ќандай адам еді? - Аллаєа шїкір, осы таэквондоныѕ арќасында јлемніѕ бірќатар елінде болдым. Јлемдегі небір мыќты спортшылармен араласамын. Жалпы, таэквондоныѕ Отаны – Оѕтїстік Корея. Біраќ, мен кґріп жїрген мыќты деген спортшылар Мўстафаныѕ деѕгейіне жетпейді. Алла Таєала оны ерекше етіп жаратќан. Мўстафа бізге рухани бапкер бола білді. Онымен јѕгімелескенде рухтанатынбыз. Отанды сїю, ананы ќўрметтеу, Ислам діні туралы јѕгіме бастаєанда ўйып тыѕдайтынбыз. Екі-їш саєат жаттыєу жасатќанда он-он бес минут ќана уаќыт ґткендей јсер алатынбыз. Жаттыєуды тоќтатпаса екен деп тілейтін едік. Ол бізге: «Жаттыєуды ќазаќша жїргізіѕдер. Алдыѕда басќа ўлт ґкілі тўрса да, ќазаќша жїргіз. Себебі, сендер - ќазаќсыѕдар!» дейтін. Осы кїнге дейін жаттыєу залында ґзге тілде сґйлеп кґрген емеспін. Бірде Мўстафа меніѕ залыма келіп: «Шелек ауданыныѕ 60 жылдыќ мерейтойы ґткелі жатыр. Жігіттеріѕді јзірле. Ґнер кґрсетесіѕдер. Мені ўятќа ќалдырма», - деді де, жаттыєу жўмыстарын бастауымды ґтінді. Жігіттерімніѕ јрекетін сырттай баќылап отырды да: «Исахан, мўныѕ жарамайды. Ґзіѕ бјрін жетік білесіѕ.

сґйлесе беретін. Лимонды жаќсы кґретін. Мені їнемі базарєа лимон јкелуге жўмсайтын. Лимонныѕ їштґртеуін стаканєа сыєып, ішіп алады. Зјйтїн майын кґп ќолданатын. Бірнеше тілде жетік сґйлейді. Амал не, арыстай азамат маѕдайєа сыймай кетті єой. - Есіѕізде ерекше саќталып ќалєан оќиєалармен бґліссеѕіз... - Бірде оќушылар сарайына Мўстафа келді. Ол спорт залєа кіретін есіктіѕ алдына аяќ киімін шешіп жатыр еді. Ќасындаєы жоражолдастары, шјкірттері: «Мўсеке, аяќ киіміѕізді шешпеѕіз», - деді. Ол кісі: «Неге? Зал деген - киелі жер. Оныѕ киесін сезіну їшін мўнда жалаѕаяќ жїру керек», - деді. Кґптіѕ аузына ќўм ќўйылып, їндей алмай тўрєанда, «Ўрлап кетеді, Мўсеке» деді жігіттердіѕ біреуі шыдай алмай. 1990 жылдардыѕ басында халыќтыѕ тўрмысы нашар болды єой. Сол кезде ўрлыќ-ќарлыќ деген кґбейіп кетіп еді. Адамдар кїн кґру їшін неше тїрлі јрекетке баратын. «Ќалайша ўрлап кетеді? Ол – меніѕ аяќ киімім єой», - дейді Мўстафа таѕќалып. Мўндай сораќылыќты мїлдем кґрмеген ол жаєасын ўстаєаны јлі есімде. Бір кїні Мўстафа ґзіне шаќырып алды. Мекен-жайын айтты. Сґйтіп,

бірнеше жігіт айтќан уаќытта жинала ќалдыќ. Ол бізді єимараттыѕ тґбесіне алып барды да, «Ал, Исахан, кґрсет ґнеріѕді», - деді. Мен білгенімді кґрсетіп жатыр едім: «Тоќта!» деді. Ќарасам, ќолында ќара таяєы бар, маєан жаќындап келеді. «Дўрыс жасамадым ба? Ќазір ўратын шыєар» деп ойладым ішімнен. Сґйтсем, ќолындаєысы темір лом екен. Таэквондо ґнерінде жаттыєуды ќай жерден бастасаѕ, міндетті тїрде сол жерде аяќтау керек. Ол ломмен тґбені сызды да «Енді осыныѕ ішінде жаса» деді. Бар ынтамды салдым. «Жарайсыѕ, Исахан!» деп арќамнан ќаќты. Оны-мўны тірліктен ќол босамай, Мўстафа аєаныѕ ќасында біршама кїн бола алмадым. Бір кїні ґзі хабарласты. «Јй, Исахан, ќайда жїрсіѕ?» деді. Мен сасќанымнан «Аєа, сізді таппай ќалдым» деппін. Ол: «Сен білесіѕ бе, Исахан, мені ўшќан ќўстан сўрасаѕ да ќай жерде екенімді айтар еді», - деп, бір ауыз сґзбен жер ќылды. Шынында да, оныѕ ќай жерде болатынын, кімдермен жїретінін бізден, шјкірттерінен артыќ ешкім де білмейтін еді єой... 1992 жылы Мўстафа мені Тїркияєа жарысќа алып баратын болды. Біраќ, федерация басшылыєы мені жібергісі келмеді. Сонда

Таэквондодан Ќазаќстан ўлттыќ ќўрамасы. Ортада - Мўстафа, оѕ жаќтан їшінші (артќы ќатарда) тўрєан - Исатай

Мўстафа тўрып: «Жігіттер, Исахан ертеѕ менімен бірге Тїркияєа ўшатын болсын», - деді. Тїркияєа келдік. Јлемдік додада ќола жїлдегер атандым. Ќызыќ осыдан кейін басталды. Жарыс аяќталды. Кїн жўма болатын. Мўстафа жігіттерді жинап алып, мешітке алып барды да: «Жўма намазына ќатысамыз» деді. Жайшылыќта «Мўсылманбыз!» деп кеуде керетін біз ќатты састыќ. Дјрет алуды білмейміз. Жўрт не істеп жатса, соны ќайталаймыз. Јйтеуір, ниет етіп, намазєа тўрдыќ. Сонда ќатты намыстанып, ўялєанымды ўмыта алмаспын, сірј. Біз одан Брюс Ли туралы сўраймыз. Сонда Мўстафа: «Брюс Лиді мен танимын. Асып-тасып жатќан ґнері жоќ. Тек оныѕ бет пішіні киноєа тїсуге лайыќты болды. Јйтпесе, оны екі орайтын жігіттер де бар еді. Мен оны бір ќасиеті їшін єана сыйлаймын. Ол жїргентўрєан жерінде «Мен - Ќытайдыѕ ўлымын!» деп маќтанып жїретін», дейді. Бізге де Ќазаќ елініѕ намысын абыроймен ќорєауды, туєан жерді ќадір тўту керектігін санамызєа їнемі сіѕіріп отыратын. - Мўстафаныѕ ґлімі јлі кїнге дейін жўмбаќ. Ол ќандай жаєдайда ќаза болды? - Негізі, оныѕ жўмбаќ болып ќалєаны жаќсы єой. 1995 жылдыѕ 1 наурызы. Мўстафаны соѕєы рет кґрген кїнім. Дјл осы кїні ол Германияєа ўшып кетті. Мен Павлодарды бетке алдым. 12-13 наурызда Мўстафа Германия сапарынан Алматыєа ќайтып келеді. Келе ауруханаєа тїседі. Осылайша, бірнеше кїн жан саќтау бґлімінде жатады. 16 наурыз кїні кґз жўмады. Мен 16 наурыз кїні Алматыєа оралдым. Біраќ, ўстазымныѕ ќайтыс болєанын естімеген едім. Халифа Алтай, Талєат Теменов аєаларым маєан Мўстафаныѕ ќазасын естіртті. Шыны керек, сенбедім. Мўстафаныѕ мјйітін ќаладан јуежайєа дейін кґтеріп апардыќ. Сґйтіп, оны туєантуыстары, жора-жолдастары Тїркияєа алып кетті. Ўшаќ ќозєала бастаєанда єана одан шын айрылєанымды сездім. Ўшаќ аспанєа кґтерілгенше жиналєан халыќ кґз жасына ерік берді. Жыл сайын Тїркияєа арнайы барып, Мўстафаныѕ ќабіріне Ќўран баєыштаймын. Алматыдаєы таэквондо клубында жарыс ґткізуді игі дјстїрге айналдырдым. Ўстазымныѕ есімін ўлыќтау – меніѕ міндетім єой. - Сонымен Мўстафа кісі ќолынан ќаза тапты ма? - Ол жаєы бір Аллаєа аян. Ажал келген кїні бјріміз де мјѕгілік ґмірге аттанамыз єой. - Неліктен оны Ќазаќ топыраєында жерлемеді? - Анасы Рјзия солай шешті. Ол ќатты ренжіді. «Мўстафам Ќазаќстан деп келіп еді. Аќыры, ажалы Ќазаќстанда келді» деп ќатты ќапаланды. Кейін Мўстафаныѕ анасы Ќазаќстанєа оралды. Меніѕ ќолымда бір жылдай тўрды. «Неліктен осындай ќадамєа бардыѕыз?» деп сўраймын јѕгіме арасында. «Ашумен, јрі-сјрі кїй кешіп жїргенде осындай ќадамєа ќалай барєанымды ґзім де білмеймін» дейтін. Рјзия анамыз бірнеше жыл бўрын ќайтыс болды. Иманы саламат болсын! Жаќсы адам еді, жарыќтыќ. - Мўстафаныѕ отбасы туралы не айтасыз? - Мўстафа Нјрилј жеѕгемізбен 1980 жылы шаѕыраќ кґтерді. Екі ќызы, бір ўлы бар. Балалары Германияда тўрады. Ўлыныѕ есімі – Нјзірбек. Їлкен ќызы – Несли, кішісі – Аслы. Јрдайым хат-хабар алмасып тўрамыз. - Бїкпесіз јѕгімеѕіз їшін мыѕ алєыс! Сўхбаттасќан – Фархат ЈМІРЕ.

Бокс туралы жазатын америкалыќ журналистер ќауымдастыєы (BWAA) алєаш рет Геннадий Головкинді «2013 жылдыѕ боксшысы» сыйлыєына ўсынды.


АЙНАЛАЙЫН

www.saryarka-samaly.kz

Отан десем ойыма...

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Кешегім – кеѕдігім, бїгінім – бірлігім, ертеѕім – ерлігім! Ел Тјуелсіздігі туралы толєанбайтын, ойланбайтын ќазаќ баласы, сірј, кемде-кем! Оєан «Айналайын» ќосымшасына кїн сайын облысымыздыѕ тїкпір-тїкпірінен лек-легімен келіп жатќан оќушылардыѕ хаттары дјлел! Бўл – ґте ќуанышты жайт, балалар. Ґкінішке ќарай, «Айналайынныѕ» хат ќоржынындаєы Тјуелсіздік кїніне арналєан жїзге жуыќ хаттыѕ барлыєын бірдей газетке жариялай алмаймыз. Еѕ алдымен мазмўнды, ќатесіз жазылєан маќалаларды, сондай-аќ, «Сарыарќа самалын» жаздырып алып, атаанасы, бауырларымен бірге оќитын авторлардыѕ маќалаларын ретімен, кезегімен жариялайды. «Айналайын» ґзініѕ оќырмандарын – аймаєымыздаєы еѕ саналы, еѕ тјртіпті, еѕ жаќсы оќитын балаларды ўлы мереке - Тјуелсіздік кїнімен ќўттыќтайды. Еліміз аман болып, јр шаѕыраќтан балалардыѕ шат кїлкісі їзілмесін деп тілейміз.

із ге ґ н е ге Б а т ы р ла р е р лі гі – б

Меніѕ елім! Біздіѕ Отанымыз – Ќазаќстан. Ал – Нўрсўлтан Назарбаев. Нўрсўлта Президентіміз н ата – ќазаќтыѕ Тўѕєыш Президенті. Биыл екінші жыл – Ќазаќстан Республикасыныѕ Тўѕє 1 желтоќсан ыш Президенті кїні аталып ґтті. Мўндай мереке жер шарыныѕ барлыќ елінде бар. Тјуелсіздік алєаннан бері Нўрсўлта Президент болып, ел басќарып келе н Јбішўлы кґп жаќсылыќтар болды, јсіресе, ді. Содан бері оќу оќыєысы келетін оќушылар мен жастарєа жаєд Елбасы бізді кґп елдерге танытты. ай жасалуда. Мен тјуелсіз елімді, Елбасын маќтан етемін.

Айзада ЌАЖЫБАЕВА, 4-сынып оќушысы, С.Дґнентаев атындаєы орта мект еп, Ќўркґл ауылы, Аќсу ќаласы.

27

Отан – елдіѕ анасы, ел Ел – ердіѕ анасы. жауын жеѕген жігітті ніп, жекпе-жекте ќас ры ќыл ды тає ел п, ќта Ертеде кґк сауыт киі жо мўѕын мўѕдап, жоєып нда батыр деген. Халыќтыѕ андай жарќылдаєан батырлар ќазаќ тарихы асп алд ќта ша єан їстінде тўр кше батырлар жайлы аз болмаєан. ды, Ер Тарєын, Ер Кґ Мен Алпамыс, Ќобылан йласы, жауын жеѕе білген ер жігітке тјн н, аќыл-а кґп оќимын. Олардыѕ ќызыќтырады. Халыќтыѕ бірлігін, тўтастыєыаќ ты ќат ні ме бойында ќаз ґн ѕ ны ры ќайрат-кїші жы » ыр «Алпамыс бат бет, ен. Одан кейін Махам ынтымаєын сґз еткен ґрлігі тамаша суреттелг ы» деген атпен тарихта н ме ігі ерл ыѕ ын ыр бат єас ерлігі, «Желтоќсан оќи ігіттердіѕ батылдыєы Исатай батырлардыѕ їрек ќыз-ж ерж нды сы т їшін зза Лј е жол салып кетті. Елі ќалєан Ќайрат, Олар елдіѕ тјуелсіздігін мыздан ґшпейді. Ќадыр барлыєымызєа ґнеге. ды ан ерлердіѕ есімі жа туып, елі їшін жан ќиє з: мы ата і Мырза Јл егі, Елімізге керек емес ертртеді. ше Ертегіні ґз балам да ол халќымныѕ, ѕ Тарих керек! Іргетасы ертеѕі,-деп жазєан екен. Бабаларымызды ы айд анб ќал ыз Іргетасс – бізге парыз! асыл мўратын саќтау -сынып оќушысы, Ерасыл ЗИЯДАЕВ, 6 «а»ктебі, Май ауданы. Майтїбек орта ме

Перзент парызы Отан деген немене? Отан – туєан жері отбасым, ґзен-кґлім, тауым, орманым м, далам. Сондыќтан, Отан – ќасиетті , кеѕ ўєым. Ќазаќта: «Отанын сатќан – анасын сатќан» деген сґз бар. Отанына, туєан елі жеріне ќызмет ету – јр адамныѕ перз мен енттік парызы. Ґйткені, туєан жердіѕ бір тасы жаттыѕ ат басындай алтынын тїйір ан ќымбат. «Туєан жердіѕ басы болм да да, сайыныѕ тасы болайын» демекші асам , жерімнен алысќа ўзап кеткім келмтуєан Мен оны ќад ірле ймі н. Есе ейді. йге ауылымныѕ кґркейіп, ґркендеу нде іне ґз їлесімді ќосамын. Тјуелсіз елім – Ќазаќстаным жасасын деп тілей мін.

Айдана БАЗАРБАЕВА, 5 «а»-сынып оќушысы, Майтїбек орта мектебі, Май ауданы.

Ќазаєым Ќайсар елім, батыр елім – ќазаєым, Аз емес-ті сеніѕ кґрген азабыѕ. Ер жїректі елімді маќтан ќылып, Ой-санадан сґз маржанын ќазамын. Жылдар бойы азаттыќты аѕсаєан, Ќўрбан болды осы жолда ќанша адам. Тґтеп беріп, ќиындыќты жеѕетін, Елімніѕ мен ќайсарлыєына тамсанам. Аягґз ТЎРСЫНБАЙ, Ш.Айманов атындаєы орта мектеп, Баянауыл ауданы.

Іске сјт!

Суретті тїсірген Тґлеген Нўрєазы.

«Бўлаќ кґрсеѕ, кґзін аш!» Павлодар ќаласындаєы № 22 ќазаќ орта мектебінде тамаша бір їрдіс ќалыптасып келеді. Биылєы оќу жылынан бастап ЌР Мјдениет ќайраткері Секербек Жабыќбаевтыѕ бастамасымен «Шешендік сґздер» атты ќосымша сабаќ жїргізілуде. - Біздіѕ негізгі маќсатымыз ќалалыќ оќушылардыѕ ана тілінде сґйлеу ырєаєын, екпінін, мјнерін жґндеу, оларды јдебиетке, сґз ґнеріне баулу болып табылады, - дейді Секербек Жабыќбаев. – Ќосымша сабаќ мектеп директоры Майра Мјмбетованыѕ ќолдауымен жїзеге асты. Ќазір «Шешендік сґздер» сабаєына 30-єа тарта оќушы ќатысуда. Ал ќатысам деуші балалардыѕ саны кїнненкїнге кґбейіп келеді. Бір єажабы, оќушылар Отан, туєан ел мен жер, ана тілі, жалпы, патриоттыќ таќырыптарєа арналєан ґлеѕдерді ерекше бір ќўлшыныспен, зор ыќыласпен оќиды. Јдетте, «С.Торайєыров оќулары», «Мјшћїр Жїсіп оќулары», «М.Маќатаев оќулары» сынды шараларєа дайындалуєа 10-12–аќ кїн беріледі. Осы аз єана

кїнде бала бірнеше дастанды, ґлеѕдерді жаттауы тиіс. Бўл дўрыс емес. Сондыќтан, біздіѕ мектеп оќушылары Сўлтанмахмўттыѕ «Кім жазыќты?», «Ќамар сўлу», Мјшекеѕніѕ жыр-дастандарын, Мўќаєали аќынныѕ «Аќќулар ўйыќтаєанда», «Райымбек, Райымбек!», «Дариєа-жїрек» сынды поэмаларын мјнерлеп, тїсініп жаттауды ќолєа алды. Бала талабын ќанаттандыру – игі іс, - дейді ол. Сондай-аќ, мектеп оќушылары Секербек Жабыќбаевтыѕ ўйымдастыруымен аќын Несіпбек Айтўлыныѕ «Бас сїйектер» атты поэмасын сахналауды ќолєа алєан екен. Ел Тјуелсіздігі кїні ќарсаѕында аталмыш білім ордасында «Тјуелсіз елдіѕ бјйшешектері» атты жергілікті аќындардыѕ ґлеѕдерін мјнерлеп оќудан байќау ўйымдастырылды. Байќауда Бекжан Сабыр, Лаура Баќбаева, Томирис Айтпаева, Аружан Тґлейбаева, Ділнјз Мўхамедиева, Томирис Мўхамедќалиева сынды мектептіѕ 5-6-сыныптарында оќитын талапты ўлќыздар жїлдегер атанєан екен. №22 ќазаќ орта мектебі жаќсы бастама кґтерген екен! Игі іс баянды болєай! С.МЎСАБАЕВА.

Б.Сабыр

А.Тґлейбаева

Т.Мўхамедќалиева

Јзірлеген - Сая МОЛДАЙЫП.

«Ќазаќмыс» компаниясы «Самўрыќ-Энерго»АЌ-на Екібастўз ГРЭС-1 стансасыныѕ 50 пайыздыќ їлесін сатпаќ.


28

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

АЌ САРАЙ

www.saryarka-samaly.kz

Арыстандай асып жўрттан айбарыѕ, Алтын єасыр босаєасын атта бір! Арман ЌАНИ, Ќазаќстан жазушылар Одаєыныѕ мїшесі, аќын, Павлодар ќаласы.

Жазмыштан озу Кезеѕде мынау тебінгім терге малшынар, Їзілді кірпік ўшынан кјусар тамшылар. Ќазаќстанныѕ кґкірегіндегі јуенде Ахаѕдардыѕ да кїмбірлеп тўрєан даусы бар! Сібірлеп атќан сарєайєан Таѕныѕ нўрымен Жаќаѕа ўќсап сілкінер болса сан шынар, Батасын берер абыздар јлі бар шыєар!

Сайлау БАЙБОСЫН, Ќазаќстан жазушылар Одаєыныѕ мїшесі, аќын, Екібастўз ќаласы.

Тўнжырамай тўєырыѕда сілкін бір! Ей, Ќазаќ!.. Бўйырмапты таќымыѕа тґр кілеѕ, Заман желі шайќаєанда іргеѕді. Бір ќопарып арєы менен бергіден, Ґзіѕе-ґзіѕ есеп берер кїн келді. Аллаєа аян, аѕєал жўртым, аќ-ќараѕ, Тјѕіріѕнен басќа сенер бар кіміѕ?! Басыѕ бїгін босаєанда ноќтадан, Басќаша бір байыпташы барлыєын. Кїрсінгенде кїлдей болєан тїр-тїсіѕ, Келеѕсіз кїн кетті бїгін жыраќќа. Жыртамын деп жат біреудіѕ жыртысын, Жетпесіѕді кейін білдіѕ мўратќа. Кґк Тїріктіѕ тўяєы едіѕ ґр кеуде, Татамын деп Тјукелсіздік кјусарын. Жаєаласып, жанды тїйіп белбеуге, Азулыныѕ кетті аузында саусаєыѕ. Ту еттіѕ бе ожданыѕа таѕ нўрын, Кґк саумалдан ќўр ќалса да кґнегіѕ. Тўлданып бір тулаєанда таєдырыѕ, Ері кеткен бауырына ел едіѕ. Жаєаѕ тозып, айдалсаѕ да жат жерге, Жігеріѕді жолдас еттіѕ намыспен. Кезіѕ болєан ќазы шайнап ќаќ тґрде, Кезіѕ болєан итаяќтан зјр ішкен! Іріліктіѕ белгісі бар бейнеѕде, Іргеѕ мыќты болмаса да ќорєандай. Жаныѕ їшін жалтарсаѕ да кей жерде, Арыѕ їшін арпалыстыѕ арландай. Ќабіріѕді ќорќаулар да аќтарып, Єасырларда ізіѕ ќалды ќан-жоса. Єўмырыѕда сен ґтпеген жоќ тамўќ, Тјлтіректеп сау жеткеніѕ болмаса! Алаш едіѕ - сыныєындай асылдыѕ, Шаѕыраќќа жўлдыз ќадап, кїн ілген. Астыѕ міне, асуынан єасырдыѕ, Алќам-салќам, аѕырайєан тїріѕмен. Ўрпаќќа аѕыз - ўтылєаныѕ, ўтќаныѕ, Ґшкен жанды, ґлгеніміз тіріліп. Егемендік деген сґздіѕ тїп мјнін, Јлі толыќ болєан жоќпыз ўєынып. Ел едіѕ єой еркіндікке шґлдеген, Кґлгірсу боп кґрінбесін кїлкіѕ ќўр. Тјуелсіздік ґлшенбейді теѕгемен, Тўнжырамай тўєырыѕда сілкін бір! Аласармай аспан тїстес байраєыѕ, Арманыѕа сїйеу болсын хаќ Тјѕір. Арыстандай асып жўрттан айбарыѕ, Алтын єасыр босаєасын атта бір!

Тјуелсіздік

Еркіндігім. Ќасиеттім. Ќастерлім. Ґзіѕ барда ґзегімде жоќ шер мўѕ! Кеше сеніѕ келбетіѕді арман єып, Боданына бўєауландыќ басќа елдіѕ. Бабалардыѕ басын тігіп бјйгеге, Аналардыѕ жанарына жас бердіѕ! Уа, Еркіндік, ќош келдіѕ!

Ґзегімді ґртке ораєан ќоєамда, Ґз їйіме ґзім ґгей болам ба?! Алшаѕ басып жїре алмаса алты Алаш Азаттыєым! Ќадіріѕ де жоќ онда! ...Саєан жету ќиын болса ќаншалыќ, Саќтап тўру ќиыныраќ одан да! Алла берген азаттыќтыѕ јр сјті Аманат ќой Маєан, Саєан Оєан да!

Ќалќаман САРИН, аќын, Астана ќаласы.

Бауырын басќан ќыраулы ќысќа мыѕ белеѕ Дїбірлі кез бўл, кґкірегім кґзін ілмеген! «Аќсарыбас!» – деп, «Азаттыќ» шыєып эфирге, Тјуелсіздікті жырлайды асќаќ їнменен! Алатау сынды маѕдайы кїнге жарќырап Сґйлеген сјтте Нўраєам заѕєар мінбеден, Сары аяздарда сарєалдаќ їміт гїлдеген!

Саясатќа сермей алмай семсерді, Езгі кїнге тері ќылдым еѕсемді! Желтоќсанда жалын атып жастыєым, Ќўрсау болєан темір ќоєам теѕселді! Есте даѕќы ќыршындардыѕ ќалды ма, Сексен алты ерлігім бе-ей, еѕ соѕєы!? Уа, еркіндік, Ќўныѕ немен ґлшеѕді!?

Тјуелсіз Елім, Кґгіѕнен енді маздар кїн! Ќоѕырау ќаєып кїншыєыс жаќтан ќозєалдыѕ. Кернейін тартса кґгілдір тулы керуендер, Саѕќылдап жетті Стамбулдан даусы ќаздардыѕ Мынау кїн сеніѕ «Егемен» деген сґзіѕді Пешенесіне Тарихтыѕ ойып жазєан кїн, Жарыса шауып жазмыштан солай озєан кїн!!!

Уа, еркіндік! Ќўныѕ немен ґлшенді?! Сені кґксеп Боздаќтарым ґлсе ґлді! Сенсіѕ меніѕ еѕ єажайып ґлеѕім, Еѕ шуаќты, Еѕ шырайлы, Еѕ шерлі! Јр таѕыѕды сїйіншілеп тўрайынЌўдай берген єўмырымда ґлшеулі!

Санамды меніѕ шуаќќа сонша бґлеген Шаќтарда мынау бой бермей ќозып делебем, «Шомылдырып алып боз биеніѕ сїтіне, Халќымды бір сјт кґтерсем кґкке» – деген ем! Єарышкеріѕмен биіктеп Ќара шаѕыраќ, Намыскер ўлмен ќанатын жайды керегеѕ, Заманєа рахмет ќолтыќтан бізді демеген!!! Ел кезіп жїрген ебелек ойдыѕ елесін Зердеѕнен ќусаѕ, заманыѕ саєан не десін?! Алауыздыќтыѕ алдынан кеше кґр ќазєан, Ќайырлы болсын, Оралда ґткен кеѕесіѕ! Бас ўрар Ќаєбаѕ Бірлік ќой, Соєан бет бўрып, Боз ала таѕдай бозарып бїгін келесіѕ! Тјѕірім ќолдап, періштеѕ енді жебесін.

1991 жыл, желтоќсан. Айбек ОРАЛХАН, аќын, Павлодар ќаласы.

Тјуелсіздік таѕы Тґѕкеріп тастап тґбеден сал айды таєы, Тјѕірініѕ таѕы атты талайлы баєы. Тіршіліктіѕ шаѕына тўншыќќан жердіѕ, Тамылжып туєан таѕсјрі арайлы шаєы. Тўранныѕ тґсі тыѕ шыєып, тыныстап керім, Тамсанады тау самалдыѕ уыстап селін. Тјуелсіздігіме тју етіп, таѕєы шыќ кешіп, Тґл мекенімніѕ шарлайын ырыс-баќ тґрін. Тјттімбет болып тербеткен даланы кїймен, Тоєысќан єасырлыќ жолда аєады кїймем. Топыраєыѕнан айналдым, туєан жер, сеніѕ Тјѕір таяєы - Ќызырдыѕ табаны тиген. Туєан жер, танып тўрсыѕ ба ўлан балаѕды? Таєдырыѕ талай тарлауда тўмандаєан-ды. Тјуелсіз кїнніѕ сјуле саєынышы боп, Тґгіле толєап шыєайын шыєан даламды.

Тїркініѕ тїпкі тўраєы - Алтай асќарым, Тастаєы тарих таѕбамды алќай бастадым. Тыныштыєымды кїзетіп тўрсыѕдар ма јлі?! Тасќайраќ тґзім балбалдар, «ќартаймастарым». Тўсынан заман зулаєан кјртеміс мекен, Тўяќтар тілген талыстай ґлкеміз бекем. Тјѕірге єана тјуелді, бас имей ґткен, Тас мїсін балбал кешегі Елтеріс пе екен?! Тебінгі шіріп, теѕбілкґк теѕдіктіѕ кїнін, Тепсіне кїткен бабалар кемдік кїн бўрын. Таудаєы тілсіз тастардан ќобыз сарынды, Тыѕдаймын мыѕ жыл толєанєан елдіктіѕ жырын. Тусырап жатќан аймаќта белі кетіліп, Туырлыќтарын Талас, Шу жеріне тігіп, Туына Керей, Жјнібек жиналып ќазаќ, Тўтасќан екен тарихта елім жетіліп.

«Ќазаќтелеком» АЌ 2013 жылдыѕ бірінші жартысындаєы таза пайдасыныѕ 100%-ын дивиденд тґлеуге баєыттауы мїмкін, ол сома 10,6 млрд. теѕгеден асып тїседі.


ШЕШІМ

www.saryarka-samaly.kz

ТӘУЕЛСІЗ АУДИТОРЛАРДЫҢ ЕСЕБІ «АДИС» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директорына

29

12 желтоқсан, бейсенбі, 2013 жыл

Ұйымның атауы «АДИС» ЖШС

4-қосымша Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 20 тамыздағы №422 бұйрығына Нысан

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл бойынша

АҚШАЛАЙ ҚАРАЖАТ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ЕСЕП (ЖАНАМА ӘДІС)

мың теңге

Біз «АДИС» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің (әрі қарай Кәсіпорын) ұсынған бухгалтерлік баланстан, кіріс және шығыс туралы есебінен, қаржы қозғалысы туралы есебінен, капитал өзгерісі туралы есебінен, сонымен бірге, есепке алу саясаты мен басқа түсіндірме ескертулерінен тұратын 2012 жылдың 31 желтоқсаны қарсаңындағы қаржылық есептілігіне аудит жүргіздік. Басшылықтың қаржылық есептілікке жауаптылығы Қаржылық есепті дайындауға, нақты және әділ ұсынылған қаржылық есептіліктің қазақстандық стандартқа сәйкес даярлануына кәсіпорынның басшылығы жауап береді. Бұл жауапкершілікке қаржылық есептіліктің нақты және әділ ұсынылуын әзірлеу, іске асыру, ішкі бақылауды қолдау, қателіктер мен қаржыны теріс пайдалануды тудыратын бұрмалаушылықсыз дайындау, есепке алу саясатын таңдау және қолдану, дәлелденген есеп айырысу бағасын қолдану жатады. Аудиторлардыц жауапкершілігі Аудиторлардың жауапкершілігіне жүргізілген аудиторлық тексеріс негізінде осы қаржылық есептілікке тиісті пікір айту жатады. Біз аудитті, Халықаралық Аудиттің стандартына сәйкес жүргіздік. Бұл стандарттар бізден аудитті этикалық норманы сақтауды, сонымен бірге қаржылық есептіліктің жауапсыз іс-әрекет пен қателіктер тудырған, елеулі бұрмалаушылықтарсыз екеніне орынды және толық сенімді болатындай жоспарлап өткізуді талап етеді. Аудит кезінде қаржылық есептілік пен ондағы ашылған мәліметтердің мазмұнын дәлелдейтін, сомаларын анықтайтын, құжаттарды тексеру үшін аудиторлық дәлелдемелер алу процедураларын жүргізу болып табылады. Процедураларды таңдау, аудитордың біліктілік ой-пікіріне, сонымен қаржылық есептіліктегі қателіктер бар болу

тәуекелдіктерін, олар өз кезегінде қаржылық есептілікке бұрмалаушылық немесе қателік арқылы елеулі әсерін тигізу мүмкіндігін есепке ала отырып жүзеге асырады. Осындай тәуекелдіктер ішкі бақылау жүйесін жан-жақты қарастыруды, аудиторлық процедураларды жетілдіру мақсатында жүзеге асырады. Аудит сонымен қатар есепке алу саясатының орындылығымен қолданылуын және басшылықпен жасалынған дәлелді жаңылысуын және де қаржылық есептіліктің жалпы бағалығынан тұрады. Біздің есебіміз бойынша, тексеріс барысында алынған аудиторлық дәлелдемелер, жеткілікті және жүргізілген аудит негізінде қаржылық есептіліктің дұрыстығы туралы орынды пікір айтуға болады деп есептейміз. Қаржылық есептіліктің дұрыстығы туралы пікір аудиторлардың пікірінше, ұсынылған біріктірілген қаржылық есептілік қаржылық жағдайдың барлық елеулі аспектісін нақты және әділ көрсеткен, сонымен бірге «АДИС» ЖШС 2012 жылдың 01.01-нан 2012 жылдың 31.12-ы аралығындағы қызметі мен қаржы қозғалысының қорытындысы Қазақстан Республикасындағы бухгалтерлік есепке алуды жүргізу әдісіне және Қаржылық есептілікті құрастырудың бухгалтерлік есептің стандартына сай жүргізілген. Аудитор Қазақстан Республикасы аудиторлар Палатасының мүшесі Аудитордың біліктілік куәлігі №0000241, 29.04.1996 ж. «Ар-Аудит” ЖШС-ының аудиторлық мекемесі Заңды тұлғаның мемлекеттік лицензиясы №0000020, 27.12.1999 ж. Есептің дайындалған күні: 20 қараша 2013 жыл. Есептің дайындалған жері: Павлодар қаласы. Аудиторлық мекеменің орналасқан жері: Астана қаласы, Алматы ауданы, АМТ қалашығы, 7 үй.

2-қосымша Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылдың 20 тамыздағы №422 бұйрығына Нысан Ұйымның атауы «АДИС» ЖШС

Қайта ұйымдастыру туралы мәлімет Ұйым қызметінің түрі Жаңа Черноярка ауылындағы суарылымды сумен қамтамасыз ету Ұйымдастыру-құқықтық нысан Жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Есептілік нысаны: Шоғырландырылмаған Қызметкерлердің орташа жылдық саны 15 адам Кәсіпкерлік субъектісі Шағын бизнес Ұйымның заңды мекен-жайы Қазақстан Республикасы, Павлодар облысы, Павлодар ауданы, Жаңа черноярка ауылы

2012 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша

Жол коды

1 І. ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕН ТҮСКЕН АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ Ақша қаражаттарының жалпы түсімі, барлығы (011 жол мен 016 жол аралығындағы сома) Тауарлар мен қызмет көрсетулердің орындалуы Нақты көмек көрсету Тұтынушылар мен тапсырыс берушілерден түскен аванстар Сақтандыру келісім шарттары арқылы түсімдер Алынған сыйақылар Басқа да түсімдер Жұмсалған ақша қаражаттары, барлығы (021жол мен 027 жол аралығындағы сома) Тауар мен қызмет көрсетушілерден түскен төлемдер Тауар мен қызмет көрсетушілерден түскен аванстар Еңбек ақысы бойынша төлемдер Сыйақылық төлемдер Сақтандыру келісім шарттары бойынша төлемдер Кіріс салығы және бюджетке түсетін өзге де төлемдер Басқа да төлемдер Ақша қаражатының операциялық қызметтерден бөлек таза сомасы (110 бет пен 120 бет аралығы) ІІ. ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕН ТҮСКЕН АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ Ақша қаражаттарының жалпы түсімі, барлығы (041 жол мен 051 жол аралығындағы сома) Негізгі қаражаттың орындалуы Материалдық емес активтердің орындалуы Басқа да ұзақ мерзімді активтердің орындалуы Басқа ұйымдардың (еншілес ұйымдардан басқасы) іс құралдарының орындалуы және бірлескен кәсіпкерлікке қатысудағы үлесі Басқа ұйымдардағы борышты құралдардың орындалуы Еншілес ұйымдарды бақылаудан шығарып алғандағы төлем Басқа да қаржылық активтердің орындалуы Фьючерстік және форвардтық келісім шарт және опциондар мен айырбастаулар Алынған дивидендтер Алынған сыйақылар

2

Ұйымның атауы «АДИС» ЖШС

БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНС

мың. теңге

Есепті кезеңнің аяғында

Жол коды

Активтер 1 I. ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР Ақша қаражаты Сатылатын қолдағы бар қаржы активтері Өндірілген қаржы құралдары Пайда мен залал арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтері Өтегенге дейін ұсталатын қаржы активтері Өзге де қысқа мерзімді қаржы активтері Қысқа мерзімді сауда және өзге де дебиторлық берешек Ағымдағы табыс салығы Қорлар Өзге де қысқа мерзімді активтер Қысқа мерзімді активтердің жиыны 010 жолдан 019 жолды қоса алғандағы сомасы) Сатуға арналған активтер (немесе істен шыққан топтар) II. ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР Сатылатын қолдағы бар қаржы активтері Өндірілген қаржы құралдары Пайда мен залал арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтері Өтеуге дейін ұсталатын қаржы активтері Өзге де ұзақ мерзімді қаржы активтері Ұзақ мерзімді сауда және өзге де дебиторлық берешек Үлестік қатысу әдісімен есепке алынатын инвестициялар Инвестициялық мүлік Негізгі қаражат Биологиялық активтер Барлау және бағалау активтері Материалдық емес активтер Кейінге қалдырылған салықтық активтер Өзге де ұзақ мерзімді активтер Ұзақ мерзімді активтердің жиыны (110 жолдан 123 жолды қоса алғандағы сомасы) БАЛАНС (100 бет + 101 бет + 200 бет)

Ұйымның атауы «АДИС» ЖШС

2

3

010 011

Есепті кезеңнің басында 4

243

66

012 013 014 015 016 017 018 019 100

2302

2546

1517

1589

101 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 200

140482

62521

140482

62521

143027

64110

Есепті кезеңнің аяғында 3

Жол коды

ПАССИВ 1 III. ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР Займдар Өндірілген қаржы құралдары Өзге де қысқа мерзі��ді активтер Қысқа мерзімді сауда және өзге де кредиторлық берешек Қысқа мерзімді резервтер Табыс салығы бойынша ағымдағы салық міндеттемелері Қызметкерлерге сыйақылар Өзге де қысқа мерзімді міндеттемелер Қысқа мерзімді міндеттемелердің жиыны (210 жолдан 217 жолды қоса алғандағы сомасы) Сатуға арналған істен шыққан топтардың міндеттемелері IV. ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР Займдар Өндірілген қаржы құралдары Өзге де үзақ мерзімді міндеттемелер Ұзақ мерзімді сауда және өзге де кредиторлық берешек Ұзақ мерзімді резервтер Кейінге қалдырылған салықтық активтер Ұзақ мерзімді міндеттемелер Ұзақ мерзімді міндеттемелердің жиыны (310 жолдан 316 жолды қоса алғанда сомасы) V. КАПИТАЛ Жарғылық (акционерлік) капитал Эмиссиялық кіріс Сатып алынған меншікті үлес құралдары Резервтер Бөлінбеген пайда (өтелмеген залал) Негізгі ұйымның меншік иелеріне тиесілі капиталдың жиыны (410 жолдан 414 жолды қоса алғанда сомасы) Бақыламайтын меншік иелерінің үлесі Қорытынды капитал (420 бет +/- 421 бет) БАЛАНС (300 бет +301 бет+400 бет + 500 бет)

2 210 211 212 213

Есепті кезеңнің басында 4

101220

25322

214 215 216 217 300

101220

25322

301 310 311 312 313 314 315 316 400

-

-

410 411 412

110

110

413 414 420

39 030 2667 41807

39 030 -352 38788

421 500

41807

38788

143027

64110

Директор Симамбаев А.Ш. Бас бухгалтер қарастырылмаған

ПАЙДА МЕН ЗАЛАЛДАР ТУРАЛЫ ЕСЕП

1 Түсім Сатылған тауарлар мен қызметтердің өзіндік құны Жалпы пайда (010 жол – 011 жол) Сату бойынша шығыстар Әкімшілік шығыстар Өзге шығыстар Өзге кірістер Операциялық пайда жиыны (залал) (+/012 жолдан 016 жолды қоса алғанда) Қаржыландыру бойынша түскен кірістер Қаржыландыру бойынша шығыстар

Жол коды 2 010 011

Есепті кезеңге 3 65099 25912

Алдағы кезеңге 4 45 688 22 263

012 013 014 015 016 020

39187 33301 9395 2734 9262 3019

23 425 23 469 6 467 1 338 7 323 - 526

021 022

Үлестік қатысу әдісі бойынша есепке алынатын қауымдасқан ұйымдар мен бірлескен қызметтің пайдасындағы (залалындағы) ұйымның үлесі

023

Өзге де операциялық емес кірістер Өзге де операциялық емес шығыстар Салық салғанға дейінгі пайда (залал) (+/020 жолдан 025 жолды қоса алғанда) Табыс салығы бойынша шығыстар Салық салғаннан кейін жалғасатын қызметтен түсетін пайда (залал) (100 жол - 101 жол) Салық салғаннан кейін тоқтатылған қызметтен түсетін пайда (залал) Осыларға қатысты бір жылғы пайда: (200 жол + 201 жол): Негізгі ұйымның меншік иелері Бақыламайтын меншік иелерінің үлесі Өзге де жиынтық пайда (410 жолдан 420 жолды қоса алғанда сомасы): Негізгі қаражатты қайта бағалау

024 025 100

3019

-526

101 200

3019

2 - 528

201 300

- 528

- 528

400

-

-

410

Алдағы кезең үшін 4

010

72292

50122

011

72292

50122

1 Басқа да түсімдер Жұмсалған ақша қаражаттары, барлығы (061 жол мен 071 жол аралығындағы сома) Негізгі қаражатты алу Материалдық емес активтерді алу Басқа да ұзақ мерзімді активтерді алу Басқа ұйымдардың (еншілес ұйымдардан басқасы) іс құралдарын алу және бірлескен кәсіпкерлікке қатысудағы үлесі Басқа ұйымдардағы борышты құралдарды алу Еншілес ұйымдарды бақылаудан шығарып алу Басқа да қаржылық активтерді алу Жеткізілген займдар Фьючерстік және форвардтық келісім шарт және опциондар мен айырбастаулар Еншілес ұйымдар мен қауымдастықтарды инвестициялау Басқа да төлемдер Ақша қаражатының инвестициялық қызметтерден бөлек таза сомасы (040 бет пен 060 бет аралығы) ІІІ. ҚАРЖЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕН ТҮСКЕН АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ Ақша қаражаттарының жалпы түсімі, барлығы (091 жол мен 094 жол аралығындағы сома) Акция мен басқа да қаржылық құралдардың эмиссиясы Займдар алу Алынған сыйақылар Басқа да түсімдер Жұмсалған ақша қаражаттары, барлығы (101 жол мен 105 жол аралығындағы сома)

012 013 014 015 016 020

70779

56700

021

50925

38957

023 024 025

11969

11151

026

6550

6086

027 030

1335 1513

506 -6578

022

040

Займдарды өтеу Сыйақы төлемдері Дивидендтердің төлемдері Ұйым акциясы бойынша меншіктенушінің төлемдері Басқа да төлемдер Ақша қаражатының қаржылық қызметтерден бөлек таза сомасы (090 бет пен 100 бет аралығы) Валюта айырбастау бағамының теңгеге әсері ҚОРЫТЫНДЫ: Ақша қаражатының артуы (+) мен (-) азаюы (030 бет +/- 080 бет+/110 бет)

041 042 043 044

045 046

Есепті кезеңнің басына ақша қаражаты мен олардың баламалары Есепті кезеңнің аяғындағы ақша қаражаты мен олардың баламалары

047 048

2 051 060

3

4

4464

6500

4464

6500

061 062 063 064 065 066 067 068 069 070 071 080

090 091 092 093 094 100

5800

101 102 103 104

5800

105 110

1336

6500

120 130

177

-78

140

66

144

150

243

66

Басшы Симамбаев А.Ш. Бас есепші қарастырылмаған

049 050

6 - қосымша Қазақстан Респяубликасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 20 тамыздағы №422 бұйрығына Нысан

1 Сату үшін қолдағы бар қаржы активтерін қайта бағалау Үлестік қатысу әдісі бойынша есепке алынатын қауымдасқан ұйымдар мен бірлескен қызметтің өзге де жиынтық пайдасындағы (залалындағы) үлесі Зейнетақы міндеттемелері бойынша актуарлық пайда (залал) Еншілес ұйымдардың мерзімі кейінге қалдырылған салығына табыс салығы мөлшерін өзгерту тиімділігі Ақша ағындарын хеджирлеу Шетелдік ұйымдарға инвестициялар бойынша бағамдық айырма Шетелдік операцияларға таза инвестицияларды хеджирлеу Өзге де жиынтық пайданың өзге де құрауыштары Пайда (залал) құрамында кері сыныптау кезіндегі түзету Өзге де жиынтық пайда құрауыштарының салықтық тиімділігі Жалпы жиынтықтағы пайда (300 жол + 400 жол) Осыларға тиесілі жалпы жиынтық пайда: Негізгі ұйымның меншік иелері Бақыламайтын меншік иелерінің үлесі Акцияға арналған пайда: Акцияға арналған базалық пайда: Жалғасатын қызметтен Тоқтатылған қызметтен Акцияға арналған ажыратылған пайда: Жалғасатын қызметтен Тоқтатылған қызметтен

2 411

3

4

412

413 414 415 416 417 418 419 420 500

мың теңге

КАПИТАЛДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР ТУРАЛЫ ЕСЕП Құрауыштардың атауы

3-қосымша Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 20 тамыздағы №422 бұйрығына Нысан

Көрсеткіштердің атауы

Есепті кезең үшін 3

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл бойынша

2012 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл бойынша мың теңге

Көрсеткіштердің атауы

3019

- 528

600

Басшы Симамбаев А.Ш. Бас есепші қарастырылмаған

1 Алдағы жылдың 1 қаңтарына арналған сальдо Есеп саясатындағы өзгеріс Қайта есептелген сальдо (010 бет +/- 011 бет) Жалпы жиынтық пайда, барлығы (210 жол + 220 жол): Бір жылдағы пайда (залал) Өзге жиынтық пайда, барлығы (221 жолмен 229 жолды қоса алғанда сомасы): оның ішінде: Негізгі қаражатты (салық тиімділігін шегере отырып) қайта бағалаудан түсетін өсім Негізгі қаражатты (салық тиімділігін шегере отырып) қайта бағалаудан амортизацияны аудару Сатуға арналған қолдағы қаржы активтерін (салық тиімділігін шегере отырып) қайта бағалау Үлестік қатысу әдісі бойынша ескерілетін қауымдасқан ұйымдар мен бірлескен қызметтің өзге де жиынтық пайдадағы (залалдағы) үлесі Зейнетақы міндеттемелері бойынша актуарлық пайда (залал) Еншілес ұйымдардың мерзімі кейінге қалдырылған салығына арналған табыс салығының мөлшеріндегі өзгерістердің тиімділігі Ақша ағындарын (салық тиімділігін шегере отырып) хеджирлеу Шетел ұйымдарына инвестициялар бойынша бағамдық айырма Шетел операцияларына таза инвестицияларды хеджирлеу Меншік иелерімен операциялар, барлығы (310 жолмен 318 жолды қоса алғанда сомасы): оның ішінде: Қызметкерлерге акциялармен сыйақы беру оның ішінде: Қызметкерлердің көрсететін қызметтерінің құны Қызметкерлерге акциялармен сыйақы беру схемалары бойынша акциялар шығару қызметкерлерге акциялармен сыйақы беру схемасына қатысты салықтық пайда Меншік иелерінің жарналары Жеке меншік үлес құралдарын (акцияларын) шығару Бизнесті біріктіруге байланысты үлес құралдарын шығару Айырбасталатын құралдардың үлестік құрамы (салық тиімділігін шығара отырып) Дивидендтерді төлеу Меншік иелерінің пайдасына өзге де бөлулер Меншік иелерімен өзге де операциялар Бақылауды жоғалтуға әкеп соқпайтын еншілес ұйымдарда қатысу үлесіне өзгерістер Есепті жылдың 1 қаңтарына арналған сальдо (100 жол + 200 жол + 300 жол) Есеп саясатындағы өзгеріс Қайта есептелген сальдо (400 жол +/- 401 жол) Жалпы жиынтық пайда, барлығы (610 жол + 620 жол): Бір жылғы пайда (залал) Өзге жиынтық пайда, барлығы (621 жолмен 629 жолды қоса алғанда сомасы): оның ішінде: Негізгі қаражатты (салық тиімділігін шегере отырып) қайта бағалағандағы өсім Негізгі қаражатты (салық тиімділігін шегере отырып) қайта бағалағандағы амортизацияны аудару Сатуға арналған қолдағы қаржы активтерін (салық тиімділігін шегере отырып) қайта бағалау Үлестік қатысу әдісі бойынша ескерілетін қауымдасқан ұйымдар мен бірлескен қызметтің өзге де жиынтық пайдадағы (залалдағы) үлесі Зейнетақы міндеттемелері бойынша актуарлық пайда (залал) Еншілес компаниялардың мерзімі кейінге қалдырылған салығына арналған табыс салығының мөлшеріндегі өзгерістердің тиімділігі Ақша ағындарын (салық тиімділігін шегере отырып) хеджирлеу Шетел ұйымдарына инвестициялар бойынша бағамдық айырма Шетел операцияларына таза инвестицияларды хеджирлеу Меншік иелерімен операциялар, барлығы (710 жолмен 718 жолды қоса алғанда сомасы) оның ішінде: Қызметкерлерге акциялармен сыйақы беру оның ішінде: Қызметкерлердің көрсететін қызметтерінің құны Қызметкерлерге акциялармен сыйақы беру схемалары бойынша акциялар шығару Қызметкерлерге акциялармен сыйақы беру схемасына қатысты салықтық пайда Меншік иелерінің жарналары Жеке меншік үлес құралдарын (акцияларын) шығару Бизнесті біріктіруге байланысты үлес құралдарын шығару Айырбасталатын құралдардың үлестік құрамы (салық тиімділігін шығара отырып) Дивидендтерді төлеу Менш��к иелерінің пайдасына өзге де бөлулер Меншік иелерімен өзге де операциялар Бақылауды жоғалтуға әкеп соқпайтын еншілес ұйымдарда қатысу үлесіне өзгерістер Есепті жылдың 31 желтоқсанына арналған сальдо (500 жол + 600 жол + 700 жол)

Аналық ұйымның капиталы Сатып Жол Жарғылық Эмис- алынған, (акциокоды сиялық меншіктік Резервті нерлік) капитал кіріс үлестік капитал құралдар 2 3 4 5 6 010 75 39030 011 35 100 110 39030 200 210 220

Бөлінбеген пайда

Бақыламайтын меншік иелерінің үлесі

7 176 176 528 528

8

-

Капитал жиыны 9 39281 35 39316 528 528 -

221

-

222

-

223

-

224

-

225 226

-

227 228 229 300

-

-

-

-

-

-

-

310

-

311 312 313 314

-

315 316 317 318

-

400 401 500 600 610 620

110

-

-

39030

-352

-

38788

110 -

-

-

39030 -

-352 3019 3019

-

38788 3019 3019 -

621

-

622

-

623

-

624

-

625 626

-

627 628 629 700

-

-

-

-

-

-

-

710

-

711 712 713 714

-

715 716 717 718

-

800

110

-

-

39030

2667

-

41807

Басшы Симамбаев А.Ш. Бас есепші қарастырылмаған


30

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

Ескерту: Јділет департаментімен 2013 жылєы 6 желтоќсан №3623 болып тіркелген

Павлодар облысы јкімдігініѕ 2013 жылєы 13 ќараша №395/13 Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін денсаулыќ саќтау, јлеуметтік ќамсыздандыру, білім беру, мјдениет, спорт жјне ветеринария мамандары лауазымдарыныѕ тізбесін аныќтау туралы Ќазаќстан Республикасыныѕ 2007 жылєы 15 мамырдаєы Еѕбек кодексініѕ 18-бабы 2)-тармаќшасына, 238-бабыныѕ 3-тармаєына, Ќазаќстан Республикасыныѕ 2005 жылєы 8 шілдедегі «Агроґнеркјсіптік кешенді жјне ауылдыќ аумаќтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» Заѕыныѕ 18-бабы 4-тармаєына сјйкес Павлодар облысыныѕ јкімдігі ЌАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін денсаулыќ саќтау, јлеуметтік ќамсыздандыру, білім беру, мјдениет, спорт жјне ветеринария мамандары лауазымдарыныѕ тізбесі осы ќаулыныѕ 1, 2, 3, 4, 5, 6-ќосымшаларына сјйкес аныќталсын. 2. Осы ќаулыныѕ орындалуын баќылау облыс јкімініѕ орынбасары А.А.Ґрсариевке жїктелсін. 3. Осы ќаулы алєаш ресми жарияланєан кїнінен кейін кїнтізбелік он кїн ґткен соѕ ќолданысќа енгізіледі. Облыс јкімі

Е. Арын

«КЕЛІСІЛДІ» Облыстыќ мјслихат сессиясыныѕ тґраєасы 2013 жылєы «_____»_____________ Облыстыќ мјслихат хатшысы 2013 жылєы «_____»_____________

Ш. Данбай М. Кґбенов Павлодар облысы јкімдігініѕ 2013 жылєы «13» ќараша № 395/13 ќаулысына 1-ќосымша

Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін денсаулыќ саќтау мамандары лауазымдарыныѕ тізбесi 1..Мемлекеттік мекеме жјне ќазыналыќ кјсіпорын басшысы жјне басшысыныѕ орынбасары. 2. Бґлімше (бґлімше, зертхана, филиал, бґлім) басшысы. 3. Дјріхана меѕгерушісі. 4.Мамандар: барлыќ мамандыќтаєы дјрігерлер, акушер, ем-дом бикесі, тіс дјрігері, тіс технигі, медициналыќ бике, фельдшер, медициналыќ статистик, медициналыќ зертханашы, медициналыќ тіркеуші, провизор (фармацевт), психолог, рентген зертханашысы, фармацевт, фельдшер (-зертханашы), јлеуметтік жўмыс бойынша маман (јлеуметтік ќызметші). Павлодар облысы јкімдігініѕ 2013 жылєы «13» ќараша № 395/13 ќаулысына 2-ќосымша

Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін јлеуметтік ќамсыздандыру мамандары лауазымдарыныѕ тізбесi 1..Мемлекеттік мекеме жјне ќазыналыќ кјсіпорын басшысы жјне басшысыныѕ орынбасары (јкімшілік-шаруашылыќ бґлім жґніндегі орынбасарынан басќа). 2.Ќўрылымдыќ бґлімшеніѕ (бґлім, сектор) басшысы, бґлім (бґлімше) меѕгерушісі. 3. Мамандар: дјрігер, тіс дјрігері, нўсќаушы, ем-дом бикесі, медициналыќ бике, мамандандырылєан медициналыќ бике, кїтім кґрсету бойынша јлеуметтік ќызметкер, јлеуметтік жўмыс бойынша маман, жўмыспен ќамту орталыєыныѕ маманы. Павлодар облысы јкімдігініѕ 2013 жылєы «13» ќараша №395/13 ќаулысына 3-ќосымша

Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін білім беру мамандары лауазымдарыныѕ тізбесi 1..Мемлекеттік мекеме жјне ќазыналыќ кјсіпорын басшысы жјне басшысыныѕ орынбасары (јкімшілік-шаруашылыќ бґлім жґніндегі орынбасарынан басќа). 2..Мектептен тыс ўйымдардаєы ќызыєушылыєы бойынша студия, клуб жетекшісі. 3.Оќу-консультация пункті, шеберхана, зертхана, кабинет, сектор, бґлімшеніѕ меѕгерушісі. 4.Мамандар: барлыќ мамандыќтаєы мўєалімдер, техникалыќ жјне кјсіптік, орта білімнен кейінгі білім беретін оќу орныныѕ оќытушысы, жетекші, тјрбиеші, нўсќаушы, шебер, јдістемеші, музыкалыќ жетекші. Павлодар облысы јкімдігініѕ 2013 жылєы «13» ќараша № 395/13 ќаулысына 4-ќосымша

Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін мјдениет мамандары лауазымдарыныѕ тізбесi 1.Мјдениет жјне мўраєат ісі мемлекеттік мекемесі мен ќазыналыќ кјсіпорын басшысы жјне басшысыныѕ орынбасары (јкімшілік-шаруашылыќ бґлім жґніндегі орынбасарынан басќа). 2.Клуб, мўраєат, мўраєат ќоймасыныѕ меѕгерушісі, бґлімше, сектор, бґлімше (бґлім), филиал басшысы, кґркемдік жетекші, їйірме жетекшісі. 3..Мамандар: сїйемелдеуші, јртіс, библиограф, кітапханашы, дыбыс режиссері, дыбыс операторы, нўсќаушы, мјдени ўйымдастырушы, јдістемеші, ќорын саќтаушы, архивист, суретші, хореограф, мўражай, мўраєат мўраєатшы, археограф. Павлодар облысы јкімдігініѕ 2013 жылєы «13» ќараша № 395/13 ќаулысына 5-ќосымша

Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін спорт мамандары лауазымдарыныѕ тізбесi 1.Мемлекеттік мекеме жјне ќазыналыќ кјсіпорын, филиал басшысы жјне басшысыныѕ орынбасары (јкімшілік-шаруашылыќ бґлім жґніндегі орынбасарынан басќа). 2. Спорт имараттары, бассейн меѕгерушісі. 3. Мамандар: нўсќаушы, јдістемеші, жаттыќтырушы. Павлодар облысы јкімдігініѕ 2013 жылєы «13» ќараша №395/13 ќаулысына 6-ќосымша

Селолыќ жерлерде жўмыс істейтін ветеринария мамандары лауазымдарыныѕ тізбесi 1.Мал дјрiгерi. 2. Ветеринарлыќ фельдшер.

ЌАУЛЫ

www.saryarka-samaly.kz

Электронды салыќтыќ ќызмет Салыќ органыныѕ міндеті тек ќана салыќ жинау емес, сонымен бірге салыќтыќ ќызметті сапалы кґрсету, ґйткені, екеуініѕ ќосындысы салыќ органыныѕ беделіне јсер етеді. Салыќ комитетімен салыќ тґлеушілерге салыќ міндеттемесін орындау їшін жоєарєы деѕгейде ќолайлы жаєдай жасау жјне оѕайлату бойынша жўмыстар жїргізілуде Салыќ органы ќызмет кґрсету барысында салыќ тґлеушілерге мемлекеттік ќызметті жоєарєы сапалы деѕгейде тўтынушыларєа баєатталєан негізде кґрсететін ќазіргі кезеѕгі ґзгермелі ќўрылым келбетіне ие болу ќажет. Бўл жўмыс салыќтыќ процестерді реинжинирингтеу жјне салыќтыќ јкімшілендіруді реформалау жобасы аясында атќарылатын болады. Салыќтыќ ќызмет кґрсету сапасын арттыру маќсатындаєы басты баєыттардыѕ бірі болып барлыќ ќызмет тїрін электронды форматќа кґшіру табылады. Электронды ќызмет кґрсету – жалпы ќабылданєан јлемдік тјжірибе, ќызмет кґрсету їдерісі кезіндегі ќарым-ќатынасты азайтуєа, міндеттемелерді орындауды оѕайлатуєа, оларды алуєа деген шыєынды жјне уаќытты азайтуєа мїмкіндік беретін. Электронды ќызметті артыќшылыєы болып:

алудыѕ

- Ќызметті їйден немесе кеѕседен шыќпай онлайн режимінде тјуліктіѕ кез келген уаќытында алуєа болатындыєы - Салыќ ќызметініѕ ќызметкерлерімен ќарым-ќатынастыѕ жоќтыєы - Алу жылдамдыєы, кезектегі басќа салыќ тґлеушілермен ќарым ќатынастыѕ жоќтыєы табылады.

Электронды салыќ тґлеуші болу їшін не істеу ќажет?

Салыќтыќ ќызметті электронды тїрде электронды байланыс каналы арќылы алу їшін, жеке тўлєаєа жјне заѕды тўлєаєа салыќ органына тіркеу есебіне тўру керек. Бўл ќызмет ерікті тїрде жјне салыќ органында салыќ тґлеуші ретінде тіркелгеннен кейін жїргізіледі. Тіркеу тјртібі онай, ол їшін салыќ тґлеуші келу тјртібімен салыќ тґлеушініѕ орналасќан немесе тўрєылыќты жері бойынша салыќ органына электрондыќ салыќ тґлеушініѕ тіркеу есебі туралы салыќтыќ ґтініш береді. 2013 жылы электрондыќ салыќ тґлеуші ретінде тіркелу їшін ґтінішті электронды тїрде беру жїзеге асырылады, бўл салыќ тґлеушілердіѕ шыєындары мен уаќытын ќысќартуєа мїмкіндік береді. Жїгіну статистикасы, электронды салыќтыќ ќызмет бїгінніѕ ґзінде танымал екендігін кґрсетеді. Бїгінгі таѕда салыќ органы жеке жјне заѕды тўлєаларєа 33 мемлекеттік ќызметті кґрсетеді. Оныѕ ішінде 70%-н астамы автоматтандырылєан. Сонымен келесіні атап айтќан жґн: - Салыќ органдарыныѕ салыќ есептілігін ќабылдау жјне ґѕдеу орталыќтарында салыќтыќ ќызмет сапасын баќылау маќсатында жјне кезекпен кїресу јдісініѕ бірі ретінде кезекті электронды басќару жїйесі (КЭБЖ) енгізілді. Ќазіргі таѕда 10 ірі АЌҐО-да КЭБЖ-і орнатылды. 2013 жылы республиканыѕ салыќ басќармаларында КЭБЖ-н орналастыру бойынша жўмыстар жалєасуда; «электронды їкімет» порталында 11 салыќтыќ ќызмет жїзеге асырылды. Мјліметтерді ґѕдеу орталыєын ќўру бойынша жоба жїзеге асырылуда

2012 жылдыѕ тоєыз айына 557 мыѕ ќызмет , оныѕ ішінде 332 мыѕы (63 %) электронды тїрде кґрсетілді. Танымалы электронды салыќтыќ ќызмет болып:

– Салыќ есептілігін табыс ету; – берешегініѕ жоќ (бар) екендігі туралы аныќтама – дербес шоттан кґшірме беру – патент беру – салыќ заѕнамасын тїсіндіру – Кеден одаєы шеѕберінде тауарлардыѕ экспорты (импорты) кезінде салыќ нысандарын табыс ету табылады.

Еѕ танымал, электронды салыќтыќ ќызмет болып салыќ есептілігін табыс ету табылады, 2012 жылы салыќ тґлеушілердіѕ 86% салыќ есептілігін электронды тїрде табыс етті. Сонымен, барлыќ мемлекеттік ќызметкерлердіѕ тек 27% єана табыс туралы декларациясын

электронды тїрде табыс еткен, бўл ґте тґмен кґрсеткіш болып табылады. Бизнес процестердіѕ санын, ќабылдау орталыќтарыныѕ жўмысын тґмендету маќсатында 2014 жылдыѕ 1 ќаѕтарынан бастап мемлекеттік ќызметкерлер декларациясын тек ќана электронды тїрде табыс етуге міндетті. Салыќ есептілігініѕ «Жеке табыс салыєы жјне мїлік бойынша есебі» 230.00 нысанын мобильді ќўрылєылар арќылы тапсыру мїмкіншілігі жїзеге асырылєандыєын назарларыѕызєа саламыз.

Бўдан басќа, жаѕєырту жобасы аясында логин жјне пароль ќолдану арќылы салыќ есептілігін жіберудіѕ альтернативті нысаны ќарастырылуда, сонымен ќатар, јртїрлі платформаларды ќолдану арќылы, мысалы банктіѕ (интернет-багкинг)

Электронды тїрде халыќќа ўсынылатын, танымал жјне сўранымды салыќтыќ ќызметтіѕ бірі – бўл салыќты on-line режимінде тґлеу. Дара кјсiпкер, жекеше нотариус, жеке сот орындаушысы, адвокат ретiнде тiркеу тјртібі жеѕілдетілді, егер тіркеуге ґтінішті электронды тїрде табыс еткенде, ґйткені салыќ кодексімен жјне Ќазаќстан Республикасыныѕ «жеке кјсіпкерлік туралы» заѕымен кґзделген ќўжаттар ўсынылмайды. Егер аќпараттыќ жїйемен ґтініш ќабылданбаєан жаєдайда, салыќ тґлеуші кабинетіне ќабылдамаудыѕ себебі кґрсетілген бас тарту жіберіледі. Kcell/Activ байланысыныѕ абонентері їшін, 7010 ќысќа нґміріне sms-хабарламасымен СТН-ді жіберу арќылы салыќ тґлеушініѕ ЖСН/БСН бары туралы мјліметті алу бойынша ќызметі жїзеге асырылды. Сонымен, салыќ тґлеушіге салыќ органына келудіѕ ќажеті жоќ, ґйткені ґтінішті on-line жібергенен кейін белгіленген мерзімде салыќ тґлеушіге электронды кујлік келеді. Дара кјсiпкерді тіркеу туралы кујлік беру процесін тездету бизнес-процесті автоматтандыру мен оѕтайландырудыѕ, ќызмет кґрсету кезінде халыќтан талап етілетін ќўжаттар саныныѕ азаюыныѕ арќасында мїмкін болды. Бїгінгі таѕда осы ќызмет тїрін 1086 жеке тўлєа пайдаланды. Салыќ тґлеушілердіѕ ќолайлылыєы їшін Салыќ комитетініѕ сайтында келесідей ќызмет кґрсетулер бар: - Кґлік ќўралы салыєын есептеу - Оѕайлатылєан декларация жјне патент негізіндегі арнайы салыќ режимі бойынша есептеу; - Тґлем ќўжаттары нысанын енгізу жјне басу; - ЌЌС тґлеушілер тізілімі; - Салыќ тґлеушілерді іздеу; - Таратылу їстіндегі салыќ тґлеушілерді іздеу; - Ґсімпўлдарды есептеу; - Јрекетсіз салыќ тґлеушілер туралы мјліметтер; - БКМ тіркеу нґмірі бойынша баќылау чегін тексеру; - Салыќ ґтініші, салыќ есетілігі нысандарын кґшіріп алу жјне басып шыєару; - Астана ќаласыныѕ жеке тўлєалары їшін есептелген мїлік жјне жер салыєын ќарау режимі жїзеге асырылды. Бўл ќызметтерге мемлекеттік ќызмет дјрежесін беру ќажет. Салыќ міндеттемесін уаќытылы орындау маќсатында аєымдаєы жылда салыќ тґлеушілер їшін ескертулер енгізіледі. Ескертуді алу їшін www.salyk.gov.kz сайтындаєы жіберілімге тіркеліп, мобильді телефон нґмірін немесе электронды пошта адресін кґрсету ќажет.

Яєни, ќазірдіѕ ґзінде салыќ тґлеуші салыќ органымен ќатыспай-аќ їйден немесе

кеѕседен салыќ тґлеуші ретінде тіркеуден бастап, салыќтыќ есептеулер жјне салыќ есептілігін табыс ету жјне салыќты тґлеуге дейінгі операцияларды жасай алады. Сонымен, ќазірдіѕ ґзінде «Электронды салыќ комитетін ќўрудыѕ» алєы шарттары бар. Сонымен бірге, салыќтыќ процестерді реинжинирингтеу аясында салыќ тґлеушілерге ќызмет кґрсету жїйесі ќайта ќаралып жјне электронды ќызмет кґрсету тізілімі кеѕейтілетін болады. Салыќ комитетімен салыќ тґлеушілерге салыќ міндеттемесін орындау їшін барлыќ тиімді жаєдайлар жасалуда екендігін айта кеткен жґн.

Павлодар облысы бойынша салыќ департаменті.

«Жылу ПВ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігініѕ электр энергиясын жеткізу ќызметін тўтынушылар назарына! 2014 жылєы ќаѕтардыѕ 1-нен электр энергиясыныѕ 1 кВтс їшін 10,53 теѕге (ЌЌС-пен) «Жылу ПВ» ЖШС јкімшілігі.

«СтройИнвест компани» жауапкершілігі шектеулі серіктестігініѕ электр энергиясын жеткізу ќызметін тўтынушылар назарына! 2014 жылєы ќаѕтардыѕ 1-нен электр энергиясыныѕ 1 кВтс їшін 10,53 теѕге (ЌЌС-пен). «Стройнвест компани» ЖШС јкімшілігі.

Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен 2013 жылы 25.11-да «ТҐРТЇЙ ЌЎРЫЛЫС» ЖШС-не, «АГРОФИРМА БЕРКАТ» ЖШС-не, 2013 жылы 29.11.-да «РОКОТ АП» ЖШС-не, «МВ Компани» ЖШС-не, «Хатэй 2030» ЖШС-не, Л.С.Ахметова ЖК-не ќатысты банкроттыќ туралы ґндірістік іс ќозєалды.


МЕЗГІЛ

12 желтоќсан, бейсенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

Ќўсайынова Сайрангїл Бейсенбайќызын ќўттыќтаймыз! Аќсу ќаласыныѕ тўрєыны, аяулы анамыз Сайрангїл Бейсенбайќызы Ќўсайынованы 75 жасќа толєан мерейтойымен шын жїректен ќўттыќтаймыз! Бїкіл ґмірін балаларына арнап, ґмірлік серігіне адал жар, балаларына ардаќты ана бола білген, бїгінде ќызын ќияєа, ўлын ўяєа ќондырып, немерелерініѕ сїйікті јжесі болып отырєан Сізді мерейтойыѕызбен шын жїректен ќўттыќтаймыз. Аяулы Ана, Сізге ќажымас ќайрат, зор денсаулыќ тілей отырып, айналаѕызєа шуаєыѕызды шашып, ўзаќ ґмір сїріѕіз демекпіз. Мерейлі 75 жасыѕыз ќўтты болсын! Денсаулыєыѕыз јрдайым мыќты болсын! Ќуат алып денсаулыќтыѕ нјрінен, Жїзіп ґтіп, жїзге аяќ басыѕыз. Балалардыѕ арасында жїріѕіз, Шаттыќ нўрдан айыќпасын жїзіѕіз. Тілек еттік шын жїректен бјріміз, Мыќты болып, ўзаќ ґмір сїріѕіз! Ізгі ниетпен: жўбайы - Аманбай, балалары - Айжан, Гїлжан-Бјйтемір, ДулатГїлжан, Саят-Шынар, немерелері - Јділ, Јлім, Фархад, Зарина, Жансая.

Сјуле Дїйсенќызын ќўттыќтаймыз! Екібастўз ќаласы Тґртїй ауылыныѕ тўрєыны Сјуле Дїйсенќызын мерейлі мерейтойымен шын жїректен ќўттыќтаймыз. Елу жасќа толыпсыѕ, Сјуле, бїгін, Тїрлендірсін аќ тілек ґмір гїлін. Ќўтты болсын, дїниеге есік ашып, Алєаш рет сјби боп келген кїніѕ.

- дей отыра, Сізге мыќты денсаулыќ, баянды баќыт, шаѕыраќ шаттыєын тілейміз. Ережеппен бірге жасап, ґмірдіѕ ќызыєын кґріѕіздер. Єўмыр жастарыѕыз ўзаќ болсын. Туєанєа сыйлы, кейінгіге їлгі, отбасыныѕ берік діѕгегі болып, кґрер ќуаныш таусылмасын дейміз. Ќўрметпен: балаларыѕыз – Рауан-Сандуєаш, Зухра, ќўдаєи-ќўдашаларыѕыз.

Ќайдарова Гїлнар Шамарќызын ќўттыќтаймыз! Аяулы да ардаќты ќарындасымыз, ќамќоршы јпкеміз, елдіѕ мўѕын мўѕдап, жоєын жоќтап жїрген халыќ ќалаулысы, Павлодар ќаласындаєы «Гофротара» зауытыныѕ директоры, іскерлігімен елге танылєан Ќайдарова Гїлнар Шамарќызын 50 жылдыќ мерейтойымен шын жїректен ќўттыќтаймыз! Зор денсаулыќ, таусылмас баќыт, талмас ќажырќайрат тілейміз! Жўмысыѕ жемісті, тўрмысыѕ келісті болсын! Сеніѕ єибратќа толы єўмырыѕ кґпшілік їшін їлгі-ґнеге. Алдаєы ґмірде де туєанєа сыйлы, халыќќа ќамќор бола бер. Бір жаќсы їлгі кґріп јркім сізден, Теѕейді берері кґп алтын кїзге. Елу жыл еѕсеѕізді биік ўстап, Жїрдіѕіз ел алдында жарќын жїзбен. Елу жас - енді ґмірдіѕ басталєаны, Жетіѕіз талай шыѕєа, асќарєа јлі! Басыѕ аман, бауырыѕ бїтін болсын, Осы єой аєайынныѕ басты арманы! Ізгі-ниетпен: Аєа-жеѕгесі – Нјзтай-Баќыт, сіѕлілері.

07.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «King-KZ» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 03.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «АДАМАС-КАПИТАЛ» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 23.04. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «АКМОЛА-ВОДСЕРВИС» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 07.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «Кґктемгі кїн» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 07.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «М.К.Б.-ПВ» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 06.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «КазСайдингКомпани» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 07.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «СК Транзит» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 07.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «Российское топливо» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 07.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «РЕАЛ ltd» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды.

31

Павлодар облысы Екібастўз ќаласы «Академик Јлкей Марєўлан атындаєы село јкімініѕ аппараты» ММ-сі, 141212 Павлодар облысы, Екібастўз ќаласы, Академик Јлкей Марєўлан атындаєы село, Марєўлан кґшесі, 1, аныќтама телефондары: 8 (7187) 39-53-73, gumargulan.ekibas.yandex.kz бос јкімшілік мемлекеттік лауазымдарєа орналастыруєа ашыќ конкурс жариялайды: 1. Бас маман ( санаты ЕG-3) Лауазымдыќ жалаќысы ќызмет ґтіліне байланысты 53813,04 теѕгеден 72391,35 теѕгеге дейін. Функционалдыќ міндеттері: ЌР «Халыќты жўмыспен ќамту» заѕымен жўмыс (мїгедектермен, жўмыссыздарды ќоєамдыќ жўмысќа жіберілуі). Мемлекеттік атаулы јлеуметтік кґмек жјне балаларєа жјрдемаќы таєайындауына учаскелік комиссияныѕ жўмысын їйымдастыру. Салыќ жјне бюджетке тґленетiн басќа да мiндеттi тґлемдердi жинауєа жјрдемдеседi. Јкім аппараты јкімшісі болып табылатын бюджеттік баєдарламаларды јзірлеу. Конкурска ќатысушыларєа негізгі талаптар: Білімі - жоєары (экономикалыќ, ќаржы, заѕгерлік, техникалыќ, педагогикалыќ, ауылшаруашылыќ, мемлекеттік басќару); ортадан кейінгі біліммен рўќсат етіледі (экономикалыќ, ќаржылыќ, заѕгерлік, техникалыќ, педагогикалыќ, ауылшаруашылыќ) мемлекеттік ќызмет ґтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттаєы наќты лауазымныѕ функционалдыќ баєытына сјйкес облыстарда екі жылдан кем емес жўмыс ґтілі бар болєан жає��айда ортадан кейінгі білімі барларєа рўќсат етіледі. 2. жетекші маман (санаты ЕG-4) Лауазымдыќ жалаќысы ќызмет ґтілі байланысты 48047 теѕгеден 64703,73 теѕгеге дейін. Функционалдыќ міндеттері: Халыќ арасында аќпараттыќ-насихат жўмысын жїргізу, ќоєамдыќ пікірді зерделеу. Округ аумаєында конфессиямен јрекет ететін ќоєамдыќ ќўрылымдармен ґзара жўмыс істеу. Тґтенше жаєдайлар жўмысын жўргізу, ўйымдастыру. Тўрєындардыѕ ќўрамы бойынша статистикалыќ есебін жїргізу. Ауыл тўрєындарына аныќтамалар беру-жеке ќосалќы шаруашылыќ бар жґнінде, мал басы мјліметтері туралы. Шаруашылыќ кітаптармен жўмыс. Ауыл јкім аппаратыныѕ кірісшыєыс ќўжаттарымен жўмыс, селоныѕ јлеуметтік тґлќўжатын дайындау жјне тапсыру. Конкурска ќатысушыларєа негізгі талаптар: Жоєары немесе ортадан кейінгі білім (экономикалыќ, ќаржы, заѕгерлік, техникалыќ, педагогикалыќ, ауылшаруашылыќ) не орта техникалыќ немесе кјсіптік (экономикалыќ, ќаржы, заѕгерлік, техникалыќ, педагогикалыќ, ауылшаруашылыќ) білімі барларєа рўќсат етіледі. Ќазаќстан Республикасыныѕ Конституциясын, Ќазаќстан Республикасыныѕ «Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенті туралы», «Ќазаќстан Республикасыныѕ Парламентi жјне оныѕ депутаттарыныѕ мјртебесi туралы», «Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі туралы» Конституциялыќ заѕдарын, Ќазаќстан Республикасыныѕ «Мемлекеттік ќызмет туралы», «Сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес туралы», «Јкімшілік рјсімдер туралы», «Жеке жјне заѕды тўлєалардыѕ ґтiнiштерiн ќарау тјртiбi туралы» Заѕдарын, осы санаттаєы наќты лауазымныѕ мамандануына сјйкес облыстардаєы ќатынастарды реттейтін Ќазаќстан Республикасыныѕ нормативтік

ќўќыќтыќ актілерін, «Ќазаќстан – 2050» Стратегиясы: ќалыптасќан мемлекеттіѕ жаѕа саяси баєыты» стратегиясын білу.Осы санаттаєы лауазымдар бойынша функционалдыќ міндеттерді орындау їшін ќажетті басќа да міндетті білімдер. Конкурс ЌР Мемлекеттік ќызмет істері агенттігі тґраєасыныѕ 2013 жылєы 19 наурыздаєы №06-7/32 бўйрыєымен бекітілген «Бос јкімшілік мемлекеттік лауазымєа орналасуєа конкурс ґткізу жјне конкурс комиссиясын ќалыптастыру ќаєидалары» (бўдан јрі – Ќаєида) негізінде ґткізіледі. Конкурсќа ќатысу їшін мына ќўжаттар ќажет: 1) белгіленген їлгідегі ґтініш; 2) 3х4 їлгідегі суретпен арнайы їлгіде толтырылєан сауалнама; 3 ) білімі туралы ќўжаттардыѕ нотариалдыќ кујландырылєан кґшірмелері; 4) еѕбек ќызметін растайтын ќўжаттыѕ нотариалдыќ кујландырылєан кґшірмесі; 5 ) Ќазаќстан Республикасыныѕ Денсаулыќ саќтау министрлігініѕ 2010 жылєы 23 ќарашадаєы №907 бўйрыєымен бекітілген (Ќазаќстан Республикасыныѕ Нормативтік ќўќыќтыќ актілердіѕ тізімінде 2010 жылы 21 желтоќсанда №6697 болып тіркелген) нысандаєы денсаулыєы туралы аныќтама; 6 ) Ќазаќстан Республикасыныѕ азаматыныѕ жеке кујлігініѕ кґшірмесі; 7) ќўжаттарды тапсыру сјтінде ујкілетті органмен белгіленген шекті мјннен тґмен емес нјтижемен тестілеуден ґткені туралы ќолданыстаєы сертификат Јѕгімелесуге ґткен їміткерлер оны «Академик Јлкей Марєўлан атындаєы село јкімініѕ аппараты» мемлекеттік мекемесінде їміткерлер јѕгімелесуге ґткендігі туралы хабарландырылєан кїннен бастап бес жўмыс кїнініѕ ішінде ґтеді. Азаматтар ґздерініѕ білімі, жўмыс тјжірибесі, кјсіби деѕгейі жјне беделіне ќатысты ќосымша аќпаратты (біліктіліктерін кґтеру, єылыми дјрежелер мен атаќтарды беру туралы ќўжаттар, мінездемелер, ўсыныстар, єылыми жарияланымдар жјне т.б. кґшірмелері) бере алады. Конкурсќа ќатысу їшін ќажетті ќўжаттар конкурс ґткізу туралы хабарландырудыѕ соѕєы жарияланымынан бастап 10 жўмыс кїні ішінде ўсынылуы тиіс. Азаматтар ќўжаттарды ќабылдау мерзімінде ќўжат тігілетін папкаєа салынєан ќўжаттарын жеке ќолєа немесе пошта арќылы ўсынады. Азаматтар ќўжаттарын электронды тїрде хабарландыруда кґрсетілген электронды поштаєа жолдай алады. Конкурсќа ќатысу їшін ќўжаттарын электронды поштамен жіберген азаматтар ќўжаттарыныѕ тїпнўсќаларын јѕгімелесу басталмас бўрын бір жўмыс кїнініѕ ішінде кешіктірмей тапсырады. Ќўжаттардыѕ тїпнўсќасы тапсырылмаєан жаєдайда, тўлєаны јѕгімелесуге ґткізуге рўќсат етілмейді.

Кґѕілден кетпес жан Аєайын, дос–жарандар арасында ерекше ќўрметке бґленген ќадірлі де ардаќты Аспандияр Ешмўратўлы Саєитовтыѕ ґмірден ґткеніне 40 кїн болып ќалды. Кјкенге сїйікті жар, балаларына їлгілі јке, немерелеріне ќимас ата бола білген жанды ќимай біздер, достары, жолдастары жїрегіміз сыздай еске аламыз. Біраќ, Алла Таєаланыѕ ісіне шара жоќ. Ол 1941 жылы 27 шілдеде Павлодар облысы Лебяжі ауданыныѕ Ўлќара, ќазіргі Мерєалым (Ќорт) ауылында дїниеге келген.1965 жылы Семей мемлекеттік педагогикалыќ институтыныѕ «Ќазаќ тілі мен јдебиеті жјне тарих» факультетін, 1976 жылы Павлодар зоотехникалыќ техникумын їздік бітірген. Аспандияр Лебяжі аудандыќ партия комитетінде жауапты ќызметте іскерлігімен кґзге тїскендіктен, бўрынєы «Ќызыл ќоєам» совхозыныѕ партия комитетініѕ хатшылыєына ўсынылып, кґп жылдар абыройлы ќызмет етіп, ауыл шаруашылыєыныѕ дамуына елеулі їлесін ќосты. Белсенді еѕбегініѕ арќасында ол Майќараєай, Ямышево, Жамбыл селолыќ, Лебяжі аудандыќ кеѕестерініѕ депутаты болып сайланып, Лебяжі аудандыќ партия комитетініѕ мїшесі ретінде кґзге тїсті. Зейнеткерлікке шыєарынан он жылдай бўрын ауданныѕ Жамбыл атындаєы орта мектебін басќарып, табысты еѕбек етті. Павлодар облысыныѕ ґѕіріне танымал, білікті азаматымыз ґзініѕ ќажырлы, адал еѕбегініѕ лайыќты баєасына ие болєанын біздер ерекше еске аламыз. Аспандияр Саєитов - «Ерен еѕбегі їшін», «Еѕбек ардагері» медальдарыныѕ, облыстыќ, республикалыќ деѕгейдегі бірнеше грамоталардыѕ, «Ќазаќстанныѕ халыќќа білім беру саласыныѕ їздігі» тґс белгісініѕ иегері. Ол «Сезім шуаєы» атты эпикалыќ баяндау мен лирикалыќ ґлеѕ–жырлар кітабыныѕ авторы ретінде їлгі тўтарлыќ мјѕгілік ескерткіш ќалдырды. «Уаќыт, уаќыт кїнніѕ ѕўры, Отбасы мїшелеріне, туыстарына ќайєыларына Білінбейді, кґрінбейді. ортаќтасып, кґѕіл айтамыз. Арнайы Ќўран оќытып жатќан бала–шаєасына, зайыбы Кјкен Омарханќызына Уаќытпенен ґлшенеді, «Дўєаларыѕ ќабыл болсын, марќўм Аспандиярєа иман Маѕдайєа жазєан єўмырыѕ.» байлыєын берсін» деп тілейміз. - деп, ґзініѕ жїрек сезімін тебіреніп жырєа ќосќанда, шіркін, бір тылсым кїш Асекеѕе аян берді Ќ.Јжімўратов, Ќ.Јлібаев, Ќ.Асылбеков, ме екен деген ойєа шомасыѕ. М.Јміржанов, Е.Баденов, М.Дїржембаев, Міне, осындай азаматымыз 73 жасында 2013 Ќ.Дїйсенов, Ќ.Габдуллин, Д.Ш.Оспанова, жылдыѕ 8 ќарашасы кїні Алматы ќаласында жарыќ М.Оспанов, Ќ.Мјженов, Т.Ќўлтуманов. дїниемен ќоштасып, баќилыќ болды.

10.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «ТАЗА-БУЛАК» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 10.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «РЭЙЛЛ ПВ ПЛЮС» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 07.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «Алєыр-ЭК» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды. 06.06. 2013ж. Павлодар облысыныѕ мамандандырылєан ауданаралыќ экономикалыќ сотыныѕ ўйєарымымен «РУАЛ ЛТД» ЖШС ќатысты банкроттыќ туралы іс ќозєалды.

62-59-24

ЖАРНАМА

Коммерциялыќ ўйым

Майкґбе кґміріне талондарды жїзеге асырады (ґзі тасымалдау) Тел. 8 771 066 99 88

Конкурс ґткізу туралы

ХАБАРЛАМА «Павлодар» Јлеуметтік-кјсіпкерлік корпорациясы» Ўлттыќ компаниясы» АЌ (бўдан јрі – «Павлодар» ЈКК» ЎК» АЌ) Моноќалаларды дамытудыѕ 20122020 жылдарєа арналєан баєдарламасын жїзеге асыру шеѕберінде тїпкі ќарыз алушыларды келесі несиелендіру їшін несиелендіру ўйымын іріктеу бойынша конкурс ґткізу туралы хабарлайды. Конкурсќа ќатысудыѕ техникалыќ спецификациясы, мерзімі жјне конкурстыѕ шарттары конкурстыќ ќўжаттарда кґрсетілген. Конкурстыќ ќўжаттыѕ кґшірмесін мына мекенжай бойынша: 140000, Павлодар ќаласы, Солтїстік ґнеркјсіптік аймаќ, Трамвай басќармасыныѕ єимараты, 310-кабинеттен, 2014 жылдыѕ 6 ќаѕтарына дейін саєат 18.00-ге дейінгі уаќытта алуєа болады. Конкурстыќ ќўжат 1 (бір) АЕК мґлшерінде, аќылы негізде беріледі. Тґлемаќы тґменде кґрсетілген реквизиттер бойынша ќаржы аудару жолымен жїргізіледі. Конкурсќа ќатысу ґтінімдері, мґрленген

конверттерде 140000, Павлодар ќаласы, Солтїстік ґнеркјсіптік аймаќ, Трамвай басќармасыныѕ єимараты, 310 – кабинет мекен-жайында орналасќан «Павлодар» ЈКК» ЎК» АЌ-на тапсырылады. Конкурсќа ќатысуєа ґтінімдерді ќабылдаудыѕ соѕєы мерзімі 2014 жылдыѕ 8 ќаѕтардаєы саєат 10.00-ге дейін. Конкурстыќ ґтінімдері бар конверттер келесі мекен-жай бойынша: 140000, Павлодар ќаласы, Солтїстік ґнеркјсіптік аймаќ, Трамвай басќармасыныѕ єимараты, 310–каб., 2014 жылдыѕ 8 ќаѕтарында саєат 11.00-де ашылатын болады. Конкурсќа ќатысушылар конкурстыќ ґтінімдері бар конверттерді ашќанда ќатынасуларына болады, ол їшін ќатысушылар (олардыѕ ујкілетті ґкілдеріне) 2014 жылдыѕ 8 ќаѕтарындаєы саєат 9.00-ден бастап 11.00-ге дейін тіркеуден ґтулері тиіс. «Павлодар» ЈКК» ЎК» АЌ Банктік реквизиттері: СТН 451500271487 БИН 110640006333 ИИК KZ8484911KZ000178174 КБЕ 16 БИК NURSKZKX «НурБанк» АЌ Ќосымша аќпарат пен аныќтамаларды мына телефон арќылы алуларыѕызєа болады: 8 (7182) 650568.

Павлодар облысыныѕ Білім беру басќармасы жјне «ЌР Павлодар облысы білім жјне єылым ќыз��еткерлерініѕ кјсіптік одаєы» ЌБ-ніѕ ўжымы Дјуенов Бекен Ќўсайынўлыныѕ ќайтыс болуына байланысты марќўмныѕ туєан-туыстарыныѕ ќайєысына ортаќтасып, кґѕіл айтады.


ИІРІМ

12 желтоқсан, бейсенбі, 2013 жыл

Тәуелсіздік күні құтты болсын!

www.saryarka-samaly.kz

ОҚШАУ ОЙ

32

Кезекші редактор -

Фархат ӘМІРЕ

Кім қалай тойлайды?

Желтоқсан

жаңғырығы Сөзін жазған - Айман Зейнулина. Әнін жазған - Назымбек Дүкенбай.

Жаңғыртып бүкіл қазақ даласын, Рухы биік болған желтоқсан. Ұлы Дала, ұлы Дала сымбатын, Таныта алған желтоқсан. Ұлы Дала сымбатын, Таныта алған желтоқсан. Бүкіл əлем азатын, Жеткізе алған желтоқсан. Ұлы Қазақ, ұлы Қазақ ғажабын, Көрсете алды желтоқсан. Ұлы Қазақ ғажабын, Көрсете алды желтоқсан. Ұлтымның бағы жанар деп, Үміт берген желтоқсан. Ұл-қызының, ұл-қызының тəніне, Жара салған желтоқсан. Ұл-қызының тəніне, Жара салған желтоқсан. Тəуелсіздікке жол салған, Жігер берген желтоқсан. Жүрек сыздап, жүрек сыздап, көз жылап, Ұмытылмаған желтоқсан. Жүрек сыздап, көз жылап, Ұмытылмаған желтоқсан.

БАЗЫНА Қалқаман САРИН Оқырман қыз, Өмірде алыс, Өлеңде жақын жанбыз. Түнге сіңіп тағы да Ай жүзінен Мұң көшіріп ақының отыр жалғыз. Сен ше, қарғам? Мұңаймашы, Түспесін еңселі арман. Ықыласын бір саған аударар ем,

Оқырман қыз

Ыңғайыма осы бір көнсе жалған. Амал нешік?.. Сансыз арман сарылып санамда өшіп Дәруіштей дәрменсіз күй кешемін, Аңғалым-ай! Жағымды бір болар ма ең, жанға бұлай. Қалам ұстап қолыма сәл мұңайсам, Саған ұқсап кетеді жап-жарық Ай! Мөп-мөлдір шық, Жанарыңнан жас болып кеткенде ыршып,

Жұбанышың болар жыр жазсам, шіркін, Жүрегіңнен жарғандай КӨКТЕМ бүршік. Оқырман қыз... Өмірде алыс, Өлеңде жақын жанбыз. Түнге сіңіп тағы да Ай жүзінен, Мұң көшіріп ақының отыр жалғыз... Оқырман қыз...

Құрметті оқырман! Қым-қуыт тірлікпен жүріп, «Сарыарқа самалы» газетіне жазылуға уақыт таппай қалсаңыз, өкінбеңіз! Қаламы жүйрік Қалқаман ақын айтпақшы, әлі де КЕШ ЕМЕС! Ендеше, келер жылдың қаңтарынан бастап «Сарыарқа самалын» қолыңызға аламын десеңіз, 25 желтоқсанға дейін «Қазпошта» мекемесіне барыңыз. Кеш қалмаңыз!

Ñàðûàðêà ñàìàëû

ЖШС директоры Ж.О.СМАНОВ Телефоны 61-81-10

МЕНШІК ИЕСІ:

«Павлодар облысы әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесі (Павлодар қаласы) «Центр аналитической информации» ЖШС, «Сарыарқа самалы» облыстық газеті Газет Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркеліп, тіркеу туралы 23.11.2012 ж. №13191-Г куәлігі берілген

Басылым Қазақстан Республикасы және Ресейдің Омбы, Новосібір облыстары, Алтай өлкесі және Монғолияның Баян-Өлгей аймағына тарайды.

Бас редактор А.Ә.ӘБІШЕВ Телефоны 61-80-15 ЖШС-нің мекен-жайы: Павлодар қаласы, Ленин көшесі, 143-үй, e-mail: kense-cai@mail.ru Редакцияның мекен-жайы: 140000, Павлодар қаласы, Ленин көшесі, 143 үй. Теле/факс 61-80-15

Газеттің электронды поштасы: s_samaIy@maiI.ru Біздің сайт: www.saryarka-samaly.kz Бас редактордың орынбасарлары – ГАЗЕТ 1979 ЖЫЛЫ «ҚҰРМЕТ БЕЛГІСІ» ОРДЕНІМЕН МАРАПАТТАЛДЫ. 61-80-23, 61-80-19.

Тәуелсіздік күні – кез келген мемлекет үшін ұлы мереке. Әр халық бұл күнді барынша ерекше сәнсалтанатпен атап өтуді дәстүрге айналдырған. Ал желтоқсан айында әлемнің қандай мемлекеттері Қазақстанмен бірге Тәуелсіздік күнін тойлайды? Бізбен бірге 16 желтоқсан күні ең маңызды мемлекеттік мерекені атап өтетін халықтар бар ма? Көпшілік үшін қызықты осы сұрақтарға жауап іздеуді жөн көрдік. Желтоқсан айында Тәуелсіздік күнін ұлттық мереке ретінде тойлайтын елдер көп. Айталық, Біріккен Араб Әмірлігінің Тәуелсіздік мерекесі – желтоқсан айының екінші жұлдызы. 1971 жылы бұл ел Ұлыбритания ықпалынан егемендік алып, федеративті мемлекет болып құрылды. Желтоқсанның алтысында Финляндия Тәуелсіздік күнін тойлайды. Бұл мемлекет 1917 жылы патшалық Ресейден азат етілген. Кения Республикасында 1963 жылдан бері бұл мейрам желтоқсанның он екісінде тойланады. Бұл – елдің Ұлыбритания бодандығынан босап шыққан күні. Ал араб әлеміндегі ең кішкентай мемлекет Бахрейн Корольдігі Қазақстан Республикасымен бір күнде, яғни 16 желтоқсанда Тәуелсіздік күнін мерекелейді. Бұл күн – бахрейндіктер үшін Ұлыбритания протектораты деңгейінен ресми түрде мемлекет мәртебесіне ие болған немесе олардың өз сөзімен айтқанда, «толық тәуелсіздікке жеткен күн». Желтоқсан айында біраз ел өзінің мемлекеттік мерекесін атап өтеді: Румынияда 1 желтоқсан – елдің құрылған күні, 8 желтоқсан – Конституция күні, Солтүстік Мариан аралдарында 8 желтоқсан – Конституция күні, Лаоста 12 желтоқсанда және Нигерде 18 желтоқсанда – Республика күні. Ал енді «Тәуелсіздікті кім қалай тойлайды?» деген сұраққа көшелік. АҚШ әр жылдың 4 шілдесінде Тәуелсіздік күнін тойлайды. Бұл күні мемлекетте қауіпсіздік шаралары күшейтіледі. Ал мерекенің басты оқиғасы – Вашингтонда жарты күнге созылатын ауқымды парад. Америкалықтар бұл күні үйлеріне АҚШ-тың туын іліп қояды. Сондай-ақ, XVIII ғасырдағы америкалық әртістердің киімін киіп алып, көпшілік жиналған жерлерде Декларацияның мәтінін дауыстап оқиды. 11 қарашада Польша Тәуелсіздік күнін тойлайды. Бұл күні Польшаның жақсы менен жайсаңдары ел астанасы Варшаваға жиналады. Осы жерде мерекелік іс-шаралар өтеді. Поляктар бар ынтажігерін осы мейрамды тойлауға салады. Ал Италия Тәуелсіздік күнін қалай атап өтетінін білесіз бе? Олар бұл күні ұшқыштардың өнеріне тәнті болады. Тәуелсіздік күні ұшқыштар аспанда Италияның Мемлекеттік туын бейнелейді. Осынау дәстүр жыл сайын қайталанады. Ал Панама Республикасы бір жылда үш мәрте Тәуелсіздік күнін атап өтеді. 3 қараша – Тәуелсіздіктің алғаш жарияланған күні. 10 қараша - Тәуелсіздік нақты жарияланған күн. 28 қараша – Тәуелсіздік күні. Осылайша, панамалықтар қараша айы бойы Тәуелсіздік күнін мерекелейді. Ал Канадада Тәуелсіздік күні қала көшелерінде ешқандай көлік жүрмейді. Бұл күні канадалықтар қаланың әр түкпірінде айтулы мерекені тойлайды. Біз бірнеше елді ғана мысалға алдық. Әр ел Тәуелсіздік күнін әрқалай қарсы алады. Өзіндік дәстүр қалыптасқан. Ал, біз, қазақстандықтар Тәуелсіздік күнін қалай қарсы алып жүрміз? Айтар ойыңыз болса ортаға салыңыз, оқырман! Пікіріңіз болса, газет редакциясына немесе www.saryarka-samaly.kz сайтындағы «Қойын дәптеріме» жолдаңыз.

Жауапты хатшы - 61-80-18. Әлеуметтік қорғау - 61-80-20. Саясат, спорт - 65-12-74. Тіл, әдебиет - 61-80-20. Білім, денсаулық, құқық, имандылық, мәдениет, «Айналайын», «ЖАС times» 61-80-20. Жарнама бөлімі е-mail: s_samaIy_reklama@maiI.ru 65-12-75, 62-59-24. Маркетинг және тарату бөлімі 61-80-32. Фототілші, корректорлар - 61-80-17. Газеттің нөмірі «Сарыарқа самалының» компьютер oрталығында теріліп, беттелді. Газет аптасына үш рет шығады, апталық таралымы 47345 дана, бүгінгі көлемі 8 б.т. «Вестник» ЖШС-нің «PrimaLux» баспаханасында басылды. ҚР Павлодар облысы,

Екібастұз қаласы, Әуезов көшесі, 15-үй. Газеттің сапалы басылуына баспахана жауап береді. Телефоны: 8/7187/75-50-44. Баспа индексі 65441. Басылуға қол қойылған уақыты 17.00. Тапсырыс - Г-13-2662 Хаттар, қолжазбалар, фотографиялар мен суреттер рецензияланбайды және қайтарылмайды. Көлемі А4 (14 кегль) форматындағы 3 беттен асатын материалдар қабылданбайды. Редакция оқырмандардан түскен барлық хаттарды тегіс жариялауды және оларға жауап беруді міндетіне алмайды. Жарнамалық материалдардың мазмұнына жарнама берушілер жауап береді. Нөмірді әзірлеу барысында интернет ресурстарынан алынған фотосуреттер де пайдаланылды. Авторлардың пікірлері редакция ұстанған көзқарасқа сәйкес келмеуі де мүмкін. «Сарыарқа самалында» жарияланған материалдарды көшіріп немесе өңдеп басу үшін редакцияның жазбаша рұқсаты алынып, газетке сілтеме жасалуы міндетті.


12 12 13