Issuu on Google+

Ñ

àðûàðêà

ПАВЛОДАР ОБЛЫСТЫЌ ГАЗЕТI

1929 ЖЫЛЄЫ 15 АЌПАННАН ШЫЄАДЫ

www.saryarka-samaly.kz

2

аќпан, сенбі 2013 жыл №13 (14948)

ñàìàëû Біздіѕ бренд:

Талапќа сай 1 ìèëëèîíûíøû òîííà болмасаѕ, алюминий тўтынушыларєа жґнелтілді! ќатарды босат! Мўрат АЯЄАНОВ

АУА РАЙЫ «Gismeteo.ru» сайтыныѕ хабарлауынша, бїгін кїн бўлтты. Кїндіз ауа температурасы - 9, тїнде - 13 градус суыќ. Солтїстік – батыстан соќќан желдіѕ жылдамдыєы секундына – 1 метр. 3 аќпанда да кїн бўлтты. Кїндіз ауа температурасы – 9, тїнде 13 градус суыќ болмаќ. Солтїстік – батыстан соќќан желдіѕ жылдамдыєы секундына – 2 метр.

Суреттерді тїсірген - Тґлеген Нўрєазы

ИНДУСТРИЯЛАНДЫРУ

Јр маман ґз саласында білгір болуы керек. Соныѕ ішінде, ќўќыќ саласында ќызмет ететіндерге ќателесуге жол жоќ. Себебі, Ата Заѕымызбен бекітілген азаматтардыѕ ќўќыќтары мен бостандыќтарыныѕ ќорєалуын иыќтарымен кґтеретіндер – ќўќыќ ќорєау органдары. Јсіресе, ќылмыскерлермен кїн сайын бетпебет келіп, ґмірлерін сан тїрлі ќауіп-ќатерге тігетін полицейлердіѕ жўмысы ел алдында аса жауапкершілікті талап етіп ќана ќоймай, мемлекеттіѕ бет-бейнесі болып саналады. Былтыр Елбасы осы саладаєы кадрлар біліктілігін арттыруєа тапсырма беріп, ќўќыќ ќорєау саласыныѕ ќызметкерлері аттестациялаудан ґткен болатын. Нјтижесінде аталєан органдардыѕ 100 мыѕнан астам ќызметкері ґз білгендері мен машыќтары бойынша сынаќ тапсырды. Сыннан сїрінгендері ґз орнын ќызмет даєдысын жаќсы меѕгерген азаматтарєа босатты. Бўл – ґте јділ жасалєан ќадам деп баєалады ел-жўрт. Мемлекет басшысыныѕ жїктеген міндеттері уаќыт талабына дґп келіп, жаѕашылдыќтарды енгізу баєытында біраз ґзгерістердіѕ беті кґрініп ќалды. Ќазаќстан Президенті биылєы Жолдауында ќўќыќтыќ жїйені жаѕєыртудыѕ келесі кезеѕін іске асыру жолдарын белгіледі. Елбасы стратегиялыќ міндеттерді атай келе: «Мемлекет тјртіпсіздікке мїлдем тґзбеушілік принципін ўстануєа тиіс. Дамыєан ќоєам барлыќ жерде тјртіп пен реттілік орнатудан, жайлы подъезден, жинаќы ауладан, таза кґшеден жјне жарќын жїзді адамдардан басталады. Біз еѕ ўсаќ ќўќыќ бўзушылыќпен, бўзаќылыќпен, мјдениетсіздікпен ымыраєа келмеуіміз керек, ґйткені, осыныѕ ґзі ќоєам тыныштыєын бўзады, ґмірдіѕ сапасына селкеу тїсіреді. Тјртіпсіздік пен бетімен кетушілікті сезіну одан да елеулі ќылмыстарєа жол ашады». - деп ќадап айтќан болатын. Ќазір Ќазаќ мемлекетін јлемніѕ дїйім елі «тўраќтылыќ бесігі» деп таниды. Жїзден астам ўлт мекендейтін ата-бабаларымыздыѕ топыраєындаєы бейбітшілік мјѕгі салтанат ќўра беруі їшін елдегі ќўќыќтыќ-тјртіптік жїйеге заман тўрєысынан ґзгерістер енгізу ќажет. Ал оныѕ саќталуына, жїзеге асуына кепіл болатын ќўќыќ ќорєау органдарына жаѕа баєыт, міндеттердіѕ белгіленуі - заѕды жаєдай. Халќымызда «јрекет болмай, берекет жоќ» деген жаќсы сґз бар. Ел ішіндегі тјртіптіѕ ґз деѕгейінде саќталып, ќоєамды ізгілендіру тўрєысында кґзделген маќсаттар орнымен іске асатын болса, ол – ќўќыќ ќорєау ќызметкерлерініѕ еселі еѕбегініѕ нјтижесі деп ќабылдайтынымыз аныќ. Ендеше, ішкі дїниелеріміздіѕ бїтіндігі, ќауіпсіздігіміз тікелей солардыѕ ќызметіне тјуелді. Десе де, бїгінгі таѕда аталєан сала ґкілдеріне, јсіресе, полиция ќызметкерлеріне ќатысты ќоєам арасында тїрлі пікірлер айтылып жїргені рас. Олардыѕ тарапынан орын алатын дґрекілік, јділетсіздік туралы, азаматтармен ќарым-ќатынастар кезінде ешбір шеѕберге сыймайтын бейјдеп ќылыќтар танытатынын єаламтор беттеріне салынєан бейнероликтерден, аќпарат ќўралдарыныѕ жаѕалыќтарынан кґріп, біліп жїрміз. «Бір ќўмалаќтыѕ бір ќарын майды шірітетіні» секілді, јдепсіздікке жол берген ќызметкердіѕ јрекетінен тўтас бір ќўќыќ ќорєау органыныѕ ќарабет болєан кездері де аз емес. Халыќ арасында ќўќыќ ќорєаушыларєа ќатысты жаєымсыз пікірлер тудыратын мўндай оќиєаларды, ќызмет тјртібінен аттаєан келеѕсіздіктерді тыятын уаќыттыѕ келіп жеткені аныќ. Тїнеугїні Мемлекет басшысы еліміздегі ќўќыќ ќорєау органыныѕ басшылыќ ќўрамымен ґткізген кездесуінде де осы мјселені cын садаєына алды. Жўмысќа жаѕадан ќабылданєан жастардыѕ ќолына «ќызыл кујлік» тїскеннен кейін ґзін патшадай сезініп, ойына келгенін жасайтынын айтќан болатын. Ґзіне жалаќыны халыќ тґлеп жатќанын ўмытып кететін полицейлерді тјрбиелеу ќажеттігін тапсырды. Арасында бўќараныѕ сеніміне осылайша селкеу тїсіріп ќоятын ќўќыќ ќорєау органдары алдаєы уаќытта кјсіби тўрєыдан жетілуі керек. Елбасы јлгі аталєан жиында осындай ауќымды міндет ќойды. Тјуелсіздігімізді одан јрі ныєайтуда, ќауіпсіздігіміз бен ќорєанысымызды берік етуде јрбір ќызметкер жауапкершілікті сезінуі ќажет. Јр ќўќыќ ќорєаушы ґз ісіне жауапкершілікпен ќарап, азаматтар алдында міндет ќылмай, ќызмет етсе, жўртшылыќќа да керегі сол. Ќўќыќ ќорєау органдарыныѕ басшылыќ ќўрамымен кездесуде ЌР Президенті бірќатар наќты тапсырмалар берді. Олар жайында бїгінгі газетіміздіѕ 2-бетінен таныс бола аласыздар.

Нўрбол ЖАЙЫЌБАЕВ Ќазаќстан электролиз зауытыныѕ жўмысшылары кезекті еѕбек ерлігін жасады. Еліміздіѕ тарихында тўѕєыш рет 1 миллионыншы тонна алюминий балќытылып шыєарылды. Зауыттыѕ вице-президенті Жўмабек Ќамзинніѕ салтанатты шарада айтып ґткеніндей, бўл - металлургтердіѕ облыстыѕ 75 жылдыќ мерейтойына арнаєан сый-тартуы. - Бїгін 1 миллионыншы тонна алюминий тўтынушыєа жґнелтіліп отыр. Бўл зауыттыѕ ќўрылысы еліміздегі ірі инвестициялыќ жоба болатын. Оныѕ ашылуына ел Президенті Нўрсўлтан Јбішўлы Назарбаев ќатысып, металлургтердіѕ еѕбегі елдіѕ игілігіне ќажет екенін айтќан еді. Зауыт жўмысшылары артылєан сенімді аќтап келеді, - деді ол. Облыста металлургия ґнеркјсібініѕ негізін салушылардыѕ бірі, осы салаєа 50 жыл єўмырын арнаєан

Асыєат Јлкенов жўмысшыларды ќуанышты оќиєамен ќўттыќтап, алдаєы уаќытта да ірі табыстарєа ќол жеткізе беруге тілектестігін білдірді. Ж.Ќамзинніѕ айтуынша, бір миллионыншы тонна алюминий экспортќа жґнелтіледі. Айта кетелік, электролиз зауыты ґндіретін ќўйма металдыѕ 90 пайызы шетелдерге жіберіледі. 2009 жылы Павлодар жерініѕ алюминийі аса сапалы ґнім ретінде Лондон халыќаралыќ металдар биржасында тіркелген. Сондай-аќ, еліміздіѕ ґндірістік маќсаттаєы їздік тауары атанып, экологиялыќ тўрєыда еѕ ќауіпсіз кјсіпорын ретінде марапаттауєа ие болды. Мўныѕ бјрі металлургтерге ќанат бітірері сґзсіз. Павлодарлыќ тїсті металл ґндірушілер јлі де талай шыѕды баєындыруєа талапты. Бўл ретте кјсіпорынныѕ жўмысшыларєа кґрсетіп жатќан јлеуметтік кґмектері (баспанамен ќамту, таєы басќа) ынтаны арттырып тўрєаны аныќ.

«Сарыарқа самалына» 2013 жылға жазылу жалғасуда!

Сенімді серігіѕізден кґз жазбаѕыз! Оќырманєа ортаќ олжа іздеп, жаѕалыєын жеткізуге јрдайым асыєатын салиќалы басылым - «Сарыарќа самалына» жазылу жїріп жатыр. Шыєармашылыєы шыѕдалєан, ґзіндік ґрнегімен ерекшеленетін, тамыры тереѕ, тарихы бай сїйікті газетіѕізге жазылу жыл бойына жалєасатынын есіѕізге саламыз. Ќазаќстан кеѕістігіндегі мыѕдаєан аќпарат ќўралдарыныѕ ішінен ґзіѕіз таѕдаєан басылыммен бірге болыѕыз, аєайын! Газетімізге жазылу шарттары мен баєасы туралы мјліметтерді «Ќазпоштаныѕ» кез келген бґлімшесінен біле аласыздар.


2

2 ақпан, сенбі, 2013 жыл

БАҒДАР

www.saryarka-samaly.kz


2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

АЌПАРАТ

www.saryarka-samaly.kz

ЕРЛІК - ЕЛГЕ МЎРА, ЎРПАЌЌА ЎРАН!

АЌОРДАДА

Ќаражатты тиімді пайдалану ќажет Елбасы Нўрсўлтан Назарбаев Ауыл шаруашылыєы министрі Асылжан Мамытбековті ќабылдады. Министр Ќазаќстан Президентіне былтыр еліміздіѕ аграрлыќ саласында атќарылєан жўмыстарды, агроґнеркјсіпті дамытудыѕ 2020 жылєа дейінгі негізгі баєыттары жайында баяндады. - Мемлекет ауыл шаруашылыєына жан-жаќты ќолдау кґрсетіп келеді. Ќаржыландыру жыл сайын ґсіп отыр. Еліміздіѕ агроґнеркјсібініѕ негізгі маќсаты – ішкі нарыќты ґзіміздіѕ азыќтїлікпен жјне отандыќ ґнімдермен 80 пайызєа дейін ќамтамасыз ету. Бїгінгі кїні агроґнеркјсіп саласын дамытудыѕ

алдаєы кезге арналєан баєдарламасы јзірленген. Бўл салада ауќымды жўмыстар кїтіп тўр, - деді Елбасы. Мемлекет басшысы инвентаризация жїргізу нјтижесінде ауыл шаруашылыєы айналымына ќайтарылєан 7,8 миллион гектар жерді тиімді пайдаланудыѕ маѕыздылыєын атады. Сондай-аќ, ґѕдеу саласын дамыту јрі экспорттауды жылына 60 мыѕ тоннаєа дейін ўлєайтып, тўрєындарды ґзіміздіѕ ет ґнімдерімізбен ќамтамасыз етудіѕ ќажеттілігіне тоќталды. Сонымен ќатар, Елбасы саланыѕ ґнімділігін одан јрі арттыру керектігін жјне жобаларды

іске асырудыѕ экономикалыќ тиімділігін тілге тиек етті. Министр А.Мамытбеков агроґнеркјсіпті ќолдаудыѕ жаѕа тетіктерін ўсынуєа жјне салаєа жаѕа серпін беретін технологиялар тартуєа баєытталєан ауыл шаруашылыєы кешенін дамытудыѕ 20132020 жылдарєа арналєан баєдарламасын јзірлеу аяќталєанын мјлімдеді. Оныѕ айтуынша, баєдарламада бизнесті ауыл шаруашылыєындаєы басымдыєы бар баєыттарды дамытуєа ынталандыру ќарастырылєан. Осылайша, жеті жыл ішінде ауыл шаруашылыєы дамуыныѕ ќарќын алуына шамамен їш триллион теѕге ќаражат бґлу жоспарланып отыр. Мемлекет басшысы сала министріне тўќым себу науќанына уаќтылы дайындалу жјне ауыл шаруашылыєы кешенін дамытуєа бґлінетін ќаражатты тиімді пайдалану жґнінде наќты тапсырмалар берді. Јзірлеген – Г.МАЄЖАН.

НЫСАНА

Жаѕа «ноу-хау» -

жастардыѕ тўрєын їй кооперативін ќўру Биылєы жылы ґѕіріміздіѕ кјсіпкерлік, халыќќа ќызмет кґрсету, сондай-аќ, жастар саясаты салаларында игі істер атќарылмаќ. Жаѕашыл бастамалар барысы облыс јкімі Ерлан Арынныѕ ќатысуымен ґткен отырыста пысыќталды. Аќмарал ЕСІМХАНОВА ЌР Премьер-Министрі Серік Ахметовтыѕ ќатысуымен ґткен 2020 жылєа дейінгі кјсіпкерлік ќызметті мемлекеттік реттеу жґніндегі кешенді тўжырымдаманы талќылауєа арналєан кеѕесте мемлекет пен бизнес јріптес болуы ќажет деп айтылєан еді. Осы маќсатќа жету їшін биыл елімізде кјсіпкерліктерге ќызмет кґрсету орталыќтары жўмысын бастамаќ. Ґѕірдегі «Даму» кјсіпкерлікті дамыту ќоры» АЌ филиалыныѕ директоры Ерєанат Јбенов осы тўрєыда атќарылєан жўмыстар жайлы јѕгіме ґрбітіп, аймаќта аталмыш орталыќтарды ќўру бойынша аныќталєан олќылыќтар туралы айтты. Негізгі мјселелер ќ а т а р ы н д а мекемелер инфраќўрылымыныѕ нашарлыєы, бірыѕєай кешенді ќолдаудыѕ болмауы жјне ќызмет кґрсету сапасы деѕгейініѕ тґмендігі аталды. Павлодар, Екібастўз, Аќсу ќалаларында кјсіпкерлікті ќолдау мекемелерін ашу жўмыстары їстіміздегі жылдыѕ бірінші тоќсанында тјмамдалмаќ. Јзірге єимарат таѕдау жўмысы жїріп жатыр. Ќаржылыќ жаєдайы да шешілген жоќ. Аймаќ басшысы Ерлан Мўхтарўлы ќалалары мен облыстыѕ аудандарындаєы кјсіпкерлік саласын дамытуєа ден ќоюды тапсырды. Сондай-аќ, облыстыѕ бизнес јлеуетіне арналєан сайт ашу ўсынысы айтылды. Кїн тјртібінде ќарастырылєан келесі мјселе – жастарєа ќызмет кґрсету орталыќтарын іске ќосу. Облыс јкімініѕ кеѕесшісі Нариман Јбілшайыќовтыѕ айтуынша, жастар мјселелерін шешу маќсатында бой кґтеретін орталыќта

жўмыспен ќамту, жастар кјсіпкерлігін ќолдау, біліктілікті арттыруєа кґмек кґрсету, ќўќыќтыќ кеѕес беру сынды ќызметтер ўсынылмаќ. «ЕХРО-2017» халыќаралыќ кґрмесіне еріктілерді даярлау штабы да осында орналасады деп кїтілуде. Сонымен ќатар, облыс бойынша бос жўмыс орындары туралы база ќўрылып, жастардыѕ инновациялыќ-технологиялыќ жобаларын жїзеге асыруєа жјрдемдесу де оѕ жолєа ќойылмаќ. Н.Јбілшайыќовтыѕ сґзінше, бўл саладаєы «ноу-хау» – жастардыѕ тўрєын їй кооперативін ќўру. Осы маќсатта екінші деѕгейлі ќаржы компаниялармен бірігіп, жас отбасыларєа баспана салу жўмысы ќолєа алынады. Автокґліктерді тіркеуге арналєан мамандандырылєан ќызмет кґрсету орталыќтарын ашу бойынша атќарылєан жўмыстар жайлы облыстыќ жолаушылар кґлігі жјне автомобиль жолдары басќармасыныѕ бастыєы Ќанат Кашкиров мјлімдеді. Оныѕ айтуынша, Павлодар ќаласы Космонавттар кґшесі, 2 мекен-жайында бой кґтеретін орталыќ єимаратыныѕ ќўрылысына шамамен 800 миллион теѕгедей ќаражат ќажет. Бїгінгі таѕда рўќсат ќўжаттарын ресімдеу жўмыстары жїргізілген. Облыс басшысы Ерлан Мўхтарўлы жаѕа типтегі нысанныѕ ќўрылысын жіті баќылауды тапсырды. Облыстыќ сјулет жјне ќала ќўрылысы басќармасыныѕ бастыєы Балтабек Жаѕабаев ауылдыќ елді мекендер тўрєындарына арналєан сервистік ќызмет кґрсету орталыќтарын ќўру, ауылдыќ јкімдіктердіѕ типтік

мекемелерін салу жобасы жґнінде есеп берді. Аймаќ басшысыныѕ айтуынша, ґѕіріміздегі ауылдыќ јкімдіктердіѕ 80 пайызы мектеп єимараттарында орналасќан. Сондыќтан, бўл мјселе ґткір тўр. Б.Жаѕабаевтыѕ мјліметінше, аудан орталыќтарындаєы јкімдік мекемелері екі, ауылдыќ жерлердегі єимараттар бір ќабатты болмаќ. Ал сервистік кешен ќўрамында 20-єа жуыќ ќызмет тїрі кґрсетілмек. Олардыѕ ќатарында, тўрмыстыќ техника, аяќ киім жґндеу, тігіншілік жјне таєы басќа ќызмет тїрлері ўсынылады. Облыс басшылыєы аймаќ тўрєындарымен кездескен сјттерде ауыл халќы аныќтама сынды ќўжаттарєа ќол жеткізуде ќиындыќ кґретінін алєа тартќан. Осы ґзекті мјселе тўрєындардыѕ ќоєамдыќ ќолжетімді пункттерін ашу арќылы шешімін таппаќ. Облыс јкімі аппаратыныѕ жетекшісі Ќанат Кјрімовтыѕ сґзінше, аталмыш орындар заѕды жјне жеке тўлєалардыѕ аќпараттыќ ресурстарєа ќолжетімділігін арттыруєа септігін тигізбек. Мўнда сонымен ќатар, электронды їкіметтіѕ (e-gov.kz) 80-ге жуыќ ќызмет тїрлерін еш кедергісіз пайдалануєа мїмкіндік болады. Облыстыќ ќазынашылыќ басќармасыныѕ бастыєы Ермек Ќыдыралиев ЌР Ќаржы министрлігініѕ 2010-2014 жылдарєа арналєан «Ќазынашылыќ клиент» стратегиялыќ жїйесін енгізу бойынша атќарылєан іс-шаралармен таныстырды. Электронды ќўжат айналымы жїйесін іске ќосуєа облыстаєы 906 мемлекеттік мекеменіѕ 709-ы толыќ дайын. Ќазіргі кезде 32 мекеме осы жїйе бойынша жўмыс істесе, 197 нысанныѕ дайындыєы жоќ. Е.Ќыдыралиевтыѕ айтуынша, негізгі себеп – интернет байланысы мен техника ќўралдарыныѕ тапшылыєы. Алдаєы уаќытта бўл олќылыќтарды жою бойынша жўмыс ќарќыны їдей тїспек.

АКЦИЯ

Ќарттарєа – ќолєабыс! «Нўр Отан» ХДП Павлодар ќалалыќ филиалы «Жас Отан» жастар ќанаты белсенділерініѕ бастамасымен «Жастар ардагерлерге кґмекке келеді» атты еѕбек жасаєы ќўрылды. Ќайырымдылыќ

акциясы аясында партия мїшелері жалєызбасты ќарттарды ќамќорлыќќа алып, кґмек ќолын созды. Ќардыѕ ќалыѕ тїсуі - бїгінгі таѕда егде жастаєы азаматтарды алаѕдатќан мјселелердіѕ бірі. Осыны ќаперге алєан белсенді жастар облыс орталыєындаєы Толстой кґшесі, 20 мекен-жайында тўратын Јсия Байзаќованыѕ їй ауласын

ќардан тазартты. Ќалалыќ «Жас Отан» жастар ќанатыныѕ атќарушы хатшысы Аида Сыздыќованыѕ айтуынша, аталмыш еѕбек жасаєы бір реттік акция емес. «Ардагерлерді ќамќорлыќќа алып, барынша кґмек кґрсету арќылы ќатарластарымызєа їлгі боламыз», дейді жасотандыќтар.

Ґз тілшіміз.

3

Ардагерлер тарландар! Биыл Сталинград тїбінде ґткен сўрапыл шайќасќа 70 жыл толып отыр. Осыєан орай, кеше облыс јкімі Ерлан Арын аталмыш майданєа ќатысып, ерлікпен елге оралєан Ўлы Отан соєысыныѕ ардагерлерімен кездесті. Жарќын жїздесуге арнайы шаќырылєан ќарт майдангерлердіѕ алдында сґз алєан аймаќ басшысы Ерлан Мўхтарўлы: - Тарих беттеріне зер салсаќ, Сталинград шайќасына екі миллионнан астам жауынгер ќатысыпты. Солардыѕ ќатарында сіздер де болып, ел, жер їшін, жарќын болашаќ їшін жан аямай алєа ўмтылдыѕыздар. Біз бўл ерліктеріѕізді ешќашан естен шыєармаймыз. Отан їшін отќа тїскен осындай ардаќты аєаларымызды жас ўрпаќ та мјѕгілік маќтан етеді. Сіздер жастарєа ґнеге кґрсетіп, їрім-бўтаќтарыѕыздыѕ ќызыєын кґріп, арамызда аман-сау жїре беріѕіздер, - деді. Сондай-аќ, ол батыр ардагерлерге гїл шоќтары мен сыйлыќтар тарту етті. Кездесуге келген майдангерлер соєыс жылдарында бастарынан ґткерген ќиындыќтары жґнінде естеліктер айтып, кейінгі ўрпаќтыѕ аспаны ашыќ, Отанымыз тыныш болуына тілектес екендіктерін жеткізді. Ґкінішке ќарай, бїгінде облыста аталмыш шайќасќа ќатысќан кґзі тірі 16 ардагер єана ќалєан.

МЈСЕЛЕ

Н.АЌЫТЕГІ.

Басты талап жеделділік Павлодар ќаласындаєы «Павлодарэнерго» акционерлік ќоєамына ќарасты жылу электр орталыќтары - ЖЭО-2 жјне ЖЭО-3 кјсіпорындары їшін кїл їйінділерін орналастыратын алаѕдар тапшы болып отыр. Мўнда алдаєы бірнеше айєа єана жететін топыраќ ќоры ќалєан кґрінеді. Ал жаѕа орындарды игеруге бірќатар ќўзырлы органдардан рўќсат ќўжаттарын алуєа кґп уаќыт ќажет екен. Бўл мјселе аймаќ басшысы Ерлан Арынныѕ ќатысуымен ґткен отырыста кеѕінен талќыланды. Гїлжайна ТЇГЕЛБАЙ

О

блыстыќ энергетика жјне коммуналдыќ шаруашылыќ басќармасыныѕ бастыєы Сайын Кјменовтіѕ мјлімдеуінше, ЌР «Жер ќойнауын пайдалану туралы» Заѕєа ґзгертулер енгізілуіне байланысты 2010 жылдыѕ маусым айында ЖЭО-2 жјне ЖЭО-3 кјсіпорындарында кїл їйінділерін орналастыруєа арналєан алаѕдардыѕ топыраєын ќазу жўмысы тоќтатылды. Содан кейін облыстыќ табиєи ресурстарды жјне табиєатты пайдалануды реттеу департаменті былтыр желтоќсан айында тиісті сараптамалыќ комиссияныѕ ўсынысымен «Павлодарэнерго» АЌ-на «Ќуат» жјне «Жылысу» учаскелерінде ґнеркјсіптік ќорды баєалауєа кґшуге рўќсат беріпті. Алайда, ќазіргі таѕда жобаныѕ барлау жўмыстары єана ќолєа алынєан. Бўл іс-шаралар аєымдаєы жылдыѕ наурыз-сјуір айларында аяќталады деп жоспарлануда. Жер ќойнауындаєы ќорды баєалау жўмыстарына ќажетті жобалыќ ќўжаттар дайындалуда. Јзірленгеннен кейін ќўзырлы органдарда бекітіледі. Яєни, алдымен, Ќараєанды ќаласындаєы «Ќазнедро» орталыєымен келісілетін болады. Ќалєан рўќсаттыќ ќўжаттардыѕ барлыєы жергілікті мекемелерден беріледі. Мамандардыѕ мјліметінше, ЖЭО-3 орталыєында жиналєан кїл їйінділерін кґму їшін шамамен 800 мыѕ текше метр, ал жаѕасыныѕ ќўрылысына бір миллион текше метрден астам топыраќ ќажет. Технологиялыќ талаптардыѕ толыќ саќталуы їшін топыраќты ќазу жўмыстары былтыр басталуы керек екен. Біраќ, рўќсат ќўжаттары јлі алынбаєандыќтан, кјсіпорын алаѕныѕ орнын ќазуєа биыл жазда єана кіріспек. Жиында «Орталыќ-азиаттыќ жылу-энергетикалыќ компаниясы» АЌ директорлар кеѕесініѕ тґраєасы Еркін Јмірханов ќўзырлы органдар тарапынан жоба ќўжаттарын ќарастыруда жеделділік танытылса деген ойын бїгіп ќалмады. Сондай-аќ, жер ќойнауын пайдалану бойынша атќарылатын јрекеттерді ґѕір ќўзырына беру турасында мјселе ќозєады. Бўл жґнінде ел Їкіметіне хат жолданбаќ. - Аталмыш жылу-электр орталыќтарындаєы мјселе былтыр да бірнеше мјрте кґтерілді. Тїйінді бірлесе шешуіміз ќажет. Себебі, орталыќтардыѕ Павлодар ќаласы тўрєындарына ќаншалыќты ќажет екені айтпасаќ та тїсінікті. Бїгінде «Павлодарэнерго» АЌ экологиялыќ жаєдайды жаќсарту тўрєысында біраз жўмыстар атќарды. Нјтижесінде, ауаєа шыєатын зиянды ќалдыќ 4-5 есеге азайды. Енді, кїл їйінділеріне арналєан алаѕдар салуымыз ќажет. Бўл жоба Їкіметтіѕ де назарында. Осыєан байланысты бізге жїктелген тапсырманы орындауымыз керек. Аймаќ кґлеміндегі мекемелерден рўќсатнамаларды алуда еш кедергі болмауы тиіс. Ќысќасы, барлыќ іс-шаралар жеделдетілсін, - деді, облыс јкімі Ерлан Арын.

Ґткен жылы еліміздіѕ ќаржы полициясы заѕсыз айналымдаєы 29 млн. теѕге ќаражатты јшкереледі. Заѕсыз жўмыс істеп тўрєан 80 ойынхананы жауып, 7 мыѕнан астам ойын автоматтарын тјркілеген.


4

2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

ЌЎМСАЄАТ

ЈКІМШІЛІК РЕФОРМА

Алда – жўмыстыѕ жаѕа стратегиясы Ќ

азаќстанныѕ бјсекеге ќабілетті елдердіѕ ќатарына енуге деген ўмтылысы, сондай-аќ, Елбасы Н.Ј.Назарбаевтыѕ «Ќазаќстанныѕ јлеуметтік жаѕєыртылуы: Жалпыєа Ортаќ Еѕбек Ќоєамына ќарай жиырма ќадам» баєдарламалыќ маќаласында жјне «Ќазаќстан – 2050» Стратегиясы – ќалыптасќан мемлекеттіѕ жаѕа саяси баєыты» атты Жолдауында ќойылєан міндеттер мемлекеттік ќызметшілерге айрыќша жауапкершілік жїктейді. Ґткен жылдыѕ желтоќсан айында ЌР Президенті 2013 жылдыѕ 26 наурызынан бастап кїшіне енетін жјне мемлекеттік ќызметті одан јрі жетілдіру жолында билік органдары ќызметін реттейтін мемлекеттік ќызмет мјселелері бойынша жаѕа Заѕєа ќол ќойды. Заѕнаманыѕ басты жаѕашылдыєы – кадрларды іріктеу жјне жоєарылату кезінде миротократия (сiѕiрген еѕбегiн мойындаушылыќ) принципін кїшейту болып табылады. Бўл ретте, басќарушылыќ «А» корпусын ќўру жоспарланды, ќызметшілерді басќарудыѕ институттары мен механизмдерін жетілдіру кґзделген. Сонымен бірге кадрлар ќызметініѕ мјртебесі мен ґкілеттілігі арттырылады, тјртіптік жјне јдептік баќылау шаралары кїшейтіледі. 2012 жылдыѕ мамыр айында аймаќ басшысыныѕ бастамасымен облыстыќ јкімдік, ЌР Мемлекеттік ќызмет істері агенттігініѕ Павлодар облысы бойынша басќармасы, «Нўр Отан» ХДП облыстыќ филиалы «Мемлекеттік ќызмет – ўлтќа ќызмет ету» ўранымен ынтымаќтастыќ туралы меморандумєа ќол ќойєанын айтып кеткен жґн. Оныѕ маќсаты мемлекеттік органдар ќызметін одан јрі жетілдіру жјне мемлекеттік ќызмет институттарына деген азаматтардыѕ сенімін арттыру болып табылады. Меморандум аясында бўќаралыќ аќпарат ќўралдарында тїрлі таќырыптаєы 14 материал

жарияланды, облыстыќ теледидарда мемлекеттік ќызмет таќырыбына бейнеролик тїсірілді, барлыќ ќалалар мен аудандарда «Виртуалды ќабылдаулар» ашылды. «Еѕ їздік жас мемлекеттік ќызметші», «Еѕ їздік журналист» байќаулары ґткізілді, басќарма жанынан Жас мемлекеттік ќызметшілер кеѕесі ќўрылды. Кеѕес ќысќа мерзім ішінде маѕызды іс-шаралар ќатарын ўйымдастыра білді. 2013 жылдыѕ 1 ќаѕтарындаєы жаєдай бойынша облыста 505 мемлекеттік орган ќызмет атќаруда, оларда 4967 мемлекеттік ќызметші жўмыс істейді. Барлыќ ќызметшілердіѕ 61 пайызы – јйелдер, оныѕ ішінде 304-і - басшылыќ лауазымда. Мемлекеттік ќызметшілер ќўрамы 12 ўлттан тўрады. Жоєары білімді 4048 ќызметші бар немесе 81,9 пайыз. Мемлекеттік ќызметтегі орташа еѕбек ґтілі 10,5 жылды ќўрайды. Былтырєы жылы ауысу тјртібімен бос јкімшілік лауазымына таєайындау їшін 1470 мемлекеттік ќызметшіге келісімдер берілді, 1923 адам ќатысќан 416 конкурс ґткізілді. Бір орынєа арналєан конкурсќа 4,6 адамнан ќатысты. Јкімшілік мемлекеттік ќызметтіѕ кадрлар резервіне 327 їміткер ќабылданєан, оныѕ ішінде 251 адам жўмысќа орналастырылды. Меморандумда мемлекеттік органдар жўмысыныѕ тиімділігіне, сондай-аќ, мемлекеттік ќызметшілердіѕ жоєары кјсібилігіне арналєан шаралар жоспарланєан. Сондыќтан да басќарма аймаќтыќ оќыту орталыєымен бірлесіп, былтырєы жылы 160 курс ўйымдастырды, оларда 1449 адам оќытылды. Атап айтќанда, 1158-і – біліктілігін арттырды, 291-і ќайта даярлау курсынан ґтті. Бўдан басќа ЌР Президенті жанындаєы мемлекеттік басќару Академиясындаєы курстарєа 95 адам, орталыќ мемлекеттік органдарыныѕ оќыту орталыќтарындаєы курстарєа 299 мемлекеттік ќызметші жіберілді. Семинарлар, «Ашыќ есік кїндері», дґѕгелек їстелдер, брифингтер тек ќарым-ќатынас орнатуєа єана емес, сондай-аќ, тјжірибелік жјне теориялыќ білім алуєа мїмкіндік туєызады. Жалпы облыс бойынша осындай 122 іс-шара ґткізілді, соныѕ ішінде теледидарда 35, радиода 18 сґз сґйлеу жїргізілді, баспасґз жјне басќа да аќпарат ќўралдарында 136 маќала жарияланды. Мемлекеттік органдар ќызметініѕ тиімділігін

арттырудыѕ маѕызды факторы ќызметшілердіѕ жјне халыќќа ќызмет кґрсету сапасын басќару жўмысын баєалау болып табылады. Бўл жўмысты ўйымдастыру їшін баєалау јдістемесін тїсіндіру семинарлары, ўсынылатын мјліметтердіѕ дўрыстыєын тексеру, анонимдік сауалнама, јлеуметтік сўрастыру жјне басќа да іс-шаралар ґткізілді. Былтырєы жылы біз бекітілген кестеге сјйкес мемлекеттік ќызмет саласындаєы заѕнама талаптарыныѕ орындалуы бойынша 80 мемлекеттік органныѕ жўмысын тексердік. Осы іс-шараларєа «Нўр Отан» партиясы облыстыќ филиалыныѕ мїшелері, ардагерлер, басќа да їкіметтік емес жјне мемлекеттік ўйымдардыѕ ґкілдері жўмылдырылды. Заѕнаманыѕ орындалуын талдаудан басќа ґкілеттік аясында јлеуметтік сўрастыру арќылы тўрєындардыѕ пікірі зерттеледі, мўнда сўхбат берушілер ќызмет барысында жіберілетін кемшіліктер мен кездесетін јкімшілік кедергілерді кґрсетеді. Есепті мерзімде Павлодар, Ертіс аудандарында жјне халыќќа ќызмет кґрсету орталыќтарында јлеуметтік сауалнамалар ґткізілді. Олардыѕ нјтижелері тўрєын їйкоммуналдыќ шаруашылыќ саласында јлі де кемшіліктер бар екенін, тўрєындар арасында ќызмет кґрсету стандарттары мен регламенттерініѕ мазмўнын тїсіндіру бойынша жўмыстардыѕ јлсіз ўйымдастырылєанын кґрсетті. Мемлекеттік ќызмет кґрсетуді, мемлекеттік тјртіпті ныєайту кезінде јкімшілік кедергілерді тґмендету маќсатында, сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес заѕнамасы мен «Ар-намыс кодексі» талаптарыныѕ орындалуы їшін мемлекеттік органдардыѕ басшыларына арналєан ўсынымдар мен ўсыныстар јзірленді. Былтырєы жылы облыстыќ Тјртіптік кеѕестіѕ отырыстарында мемлекеттік органдар мен лауазымды тўлєалардыѕ мемлекеттік ќызмет, сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес жјне халыќќа мемлекеттік ќызмет кґрсету саласындаєы заѕнамалар талаптарын орындауларына ќатысты 75 мјселе ќарастырылды. Ќабылданатын шешімдер мен талќыланатын мјселелерді жария ету їшін јрбір отырыс теледидар, радио жјне басќа да бўќаралыќ аќпарат ќўралдары ґкілдерініѕ міндетті ќатысуымен ґткізілді.

Облыс јкімдігі, Тјртіптік кеѕес, ќўќыќ ќорєау мен басќа да мемлекеттік органдар ґткізген алдын алу жјне ўйымдастыру жўмыстары мемлекеттік ќызметшілер мен лауазымды тўлєалардыѕ арасында кездесетін сыбайлас жемќорлыќ јрекеттері саныныѕ тґмендеуіне мїмкіндік туєызды. Егер 2008 жылы Тјртіптік кеѕестіѕ ўсынымы бойынша 104 мемлекеттік ќызметші мен лауазымды тўлєаныѕ мјселесі ќаралса, 2009 жылы – 85, 2010 жылы – 73, 2011 жылы – 46, ал 2012 жылы – 11 адам жауапкершілікке тартылды. Мемлекеттік ќызметшілер жіберетін заѕбўзушылыќтар саныныѕ тґмендегені ќуанышты жаєдай, біраќ, біз оларды тїбегейлі жою їшін ќолымыздан келгенніѕ барлыєын жасауєа тиіспіз. Ќўќыќ бўзушылыќтардыѕ орын алу себептерін толыќ талдау жўмысы былтырєы жылы мемлекеттік сатып алулар туралы заѕнамасыныѕ талаптарын, ќўрылыс саласындаєы жўмысшылар мен мемлекеттік ќабылдау комиссияларыныѕ міндетті ќўрамы жјне міндеттері туралы Ережелерін, жер, тўрєын їй заѕнамасыныѕ талаптарын бўзушылыќтарды айќындаєанын кґрсетеді. Тап осы мјселелер бойынша їстіміздегі жылы ЌР заѕнамасыныѕ тиісті нормаларын мемлекеттік ќызметшілер арасында їйрету маќсатында тїсіндіру жўмысын кїшейту кґзделген. Біз былтырєы жылы 398 ґтінішті ќарастырдыќ, олар бойынша тиісті шаралар мен шешімдер ќабылданды. Басќарма басшылыєыныѕ жеке ќабылдауында 155 азаматтыѕ пікірлері ќабылданып, тыѕдалды. Соныѕ ішінде облыстыѕ елді мекендеріне барып, 29 ќабылдау ўйымдастырылды. Іс жїзінде јрбір ґтініш бойынша мјселелер шешілді немесе тїсініктемелер берілді. Жјне де осы тјжірибе бўдан јрі ґз жалєасын табады. Азаматтарды жеке мјселелері бойынша ќабылдауды мен, басќарма бастыєы – облыстыќ Тјртіптік кеѕес тґраєасы Н.А.Рамазанов јр аптаныѕ сјрсенбісі кїні саєат 9.00-ден 18.00ге дейін, басќарма бастыєыныѕ орынбасары Г.Г.Ибрагимов бейсенбі кїні саєат 9.00-ден 18.00-ге дейін, Тјртіптік кеѕес хатшылыєыныѕ меѕгерушісі – басќарма бастыєыныѕ орынбасары Ќ.Е.Аќќазенов жўма кїні саєат 9.00-ден 18.00-ге дейін жїзеге асырады. Сенім телефондары – 8 (7182) 32-38-16, 32-50-31. Ґткен 2012 жылдыѕ ќысќаша ќорытындылары осындай. Алдымызда – жаѕа міндеттер мен даму стратегиясы. Халыќ игілігіне баєытталєан ќызметіміз одан јрі ґрістеп, мемлекеттік ќызмет жїйесіндегі ґзгерістерді орнымен жїзеге асыру жалєасын табады. Нўрлан РАМАЗАНОВ, ЌР Мемлекеттік ќызмет істері агенттігініѕ Павлодар облысы бойынша басќармасыныѕ бастыєы – облыстыќ Тјртіптік кеѕесініѕ тґраєасы.

БИЛІК ЖЈНЕ БЎЌАРА

Баєа саясаты Жергілікті атќарушы органдар јлеуметтік маѕызы бар тамаќ ґнімдеріне баєалардыѕ ґсуін болдырмау маќсатында ґѕірдегі баєа жаєдайын тўраќтандырудыѕ шараларын ќабылдауда. Павлодар ќаласында шаћардыѕ алыс шаєын аудандарын жјне ауылдыќ аймаќты ќамту арќылы 30 «јлеуметтік» сауда орны ашылды. Аталєан сауда нысандарына арзан ґнімді, соныѕ ішінде ґѕірлік тўраќтандыру ќорынан ґнімдерді мына баєалармен жеткізу жїзеге асырылады:

Картоп Ќырыќќабат Пияз Сјбіз Ќызылша Ґсімдік майы Сары май 1-сўрыпты ўн Формалы нан

55 теѕге/кг; 60 теѕге/кг; 45 теѕге/кг; 55 теѕге/кг; 65 теѕге/кг; 265 теѕге/л; 830 теѕге/кг. 48 теѕге/кг салмаєы 550 гр - 45 теѕге/бґлкесі салмаєы 600 гр - 49 теѕге/бґлкесі

Сонымен ќатар, јлеуметтік маѕызы бар ґнімдердіѕ ќалєан тїрлері бойынша дїкендермен барынша тґмен сауда їстемесін саќтау туралы келісімдер жасалды. Тауардыѕ сапасы, кґлеміне жјне баєасына ќатысты мјселелер бойынша мына мекемелерге хабарласуєа болады:

- «Павлодар ќаласыныѕ кјсіпкерлік бґлімі» ММ, тел. 8 (7182) 51-06-88 - «Павлодар облысыныѕ кјсіпкерлік жјне ґнеркјсіп басќармасы» ММ, т. 8 (7182) 32-22-86.

БАСТЫ НАЗАРДА – БАСПАНА МЈСЕЛЕСІ Павлодар ќаласыныѕ јкімі Оразгелді Ќайыргелдинов тўрєындар алдындаєы алєашќы есептік кездесуін кеше «Ќазаќстан алюминийі» акционерлік ќоєамында ґткізді. Ірі кјсіпорынныѕ 200-ден аса жўмыскері ќатысќан жиында шаћар басшысы 2012 жылы атќарылєан жўмыстар жайлы баяндады. Фархат ЈМІРЕ 2012 жыл Павлодар ќаласы їшін ауќымды іс-шараларєа толы болды. О.Ќайыргелдинов Ќазаќстан жјне Ресейдіѕ шекаралас аймаќтарыныѕ ХІ ынтымаќтастыќ форумы жоєары деѕгейде ўйымдастырылєанын атап ґтті. - Былтыр ќаладаєы ґнеркјсіп ґнімдерініѕ їлесі 628 млрд. теѕгені ќўрады. Шаћардыѕ јлеуметтік-экономикалыќ јлеуетін дамытуєа 74 млрд. теѕге инвестиция тартылды. Ґѕіріміздегі еѕ ірі кјсіпорындардыѕ бірі - «Ќазаќстан алюминийі» акционерлік ќоєамы. Бїгінде мўнда 11 мыѕнан астам адам еѕбек етуде. Кјсіпорын Павлодар ќаласындаєы јлеуметтік саланыѕ алєа басуына оѕ ыќпал етуде. Ґз ќаражатына 125 пјтерлі екі тўрєын їй, 240 орындыќ балабаќша мен 50 орындыќ шаєын орталыќ тўрєызды. Ќалалыќтар їшін осындай игі істер атќарєан ўйымєа ризашылыєымызды білдіреміз, - деді Оразгелді Јлиєазыўлы. Јкімніѕ айтуынша, бїгінде ќалада їдемелі индустриалды-

инновациялыќ даму (ЇИИД), «Ќолжетімді баспана – 2020», Тўрєын їй-коммуналдыќ шаруашылыєын жаѕєырту, «Жўмыспен ќамту – 2020» баєдарламалары ґз деѕгейінде жїзеге асырылуда. ЇИИД баєдарламасы бойынша ґткен жылы жалпы ќўны 4 миллиард теѕге болатын 11 инвестициялыќ жоба іске ќосылєан. 2013-2014 жылдары 62 миллиард теѕгені ќўрайтын 14 жобаны іске асыру жоспарлануда. Ќала басшылыєы «Ќолжетімді баспана – 2020» баєдарламасын жїзеге асыруєа бейіл танытып отыр. Былтыр бўл баєытта 4,9 миллиард теѕге бґлініп, жалпы аумаєы 78 мыѕ шаршы метр тўрєын їй салынєан. Яєни, 341 пјтер ґз иесін тапты. Бўл кґрсеткіш 2011 жылмен салыстырєанда їш есеге кґп. Десе де, пјтер алу їшін кезекте тўрєан павлодарлыќтардыѕ саны азаяр емес. Бїгінде 9 мыѕнан аса тўрєын ґз кезегін кїтуде. «Биыл «Ќолжетімді баспана – 2020» баєдарламасы шеѕберінде 18 кґпќабатты тўрєын їй салынады деп жоспарлануда. Оныѕ алтауы жалєа берілсе, їшеуі жас отбасылардыѕ иелігіне тимек. Сондай-аќ, Алюминстрой шаєын ауданындаєы ескі їйлердіѕ орнына жаѕа єимараттар салынады. Шаєын ауданда 2013 жылы 12 ќабатты бір їй тўрєызылады», - деді ќала јкімі. О.Ќайыргелдинов шаєын жјне орта бизнес, мјдениет, спорт, тўрєын їй-коммуналдыќ шаруашылыќ, ауыл шаруашылыєы салаларында атќарылєан жўмыстарєа тоќталды. Биылєа жоспарланєан басќа да іс-шаралармен бґлісті. Кґпшілік тарапынан ќойылєан сўраќтарєа жауап берді.

Келесі нґмірден кїтіѕіз! Аќ, сары, кґк, жасыл, ќызыл, кїлгін... Бўл тїстер Гїлнўр Ќуат їшін ќарапайым ќўбылыс емес. Бўларды талант иесініѕ ќылќаламына ќўдірет дарытатын рухани ќазына деп айтуєа болады. Ґмірін кенеп пен майлы бояусыз елестете алмайтын дарынды ќыз ґз ґнерін ќазаќ ўлтыныѕ ќўндылыќтарын дамытуєа арнауды маќсат етеді. Ґнер иесі туралы кеѕірек білгіѕіз келсе, «Сарыарќа самалы» газетініѕ алдаєы 5 аќпан, сейсенбі кїні шыєатын «ЖАС times» жастар ќосымшасынан кґз жазып ќалмаѕыз!

Ќазаќстандаєы «Жасыл» экономикаєа кґшу жґніндегі стратегия 2014 жылы ќабылданады деп жоспарланып отыр.


СЎХБАТ

www.saryarka-samaly.kz

2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

Оќыдыќ, пікір айтамыз...

«Біз 2025 жылдан бастап јліпбиімізді латын ќарпіне, латын јліпбиіне кґшіруге кірісуіміз керек. Бўл – ўлт болып шешуге тиіс принципті мјселе. Бір кезде тарих бедерінде біз мўндай ќадамды жасаєанбыз».

Латын жазуына кґшу - EXPO - 2017 кґрмесіне дайындыќтыѕ бір баєытына айналуы керек. Бўл туралы сенатор, академик, философия єылымдарыныѕ докторы, профессор Єарифолла Есім айтты. Ол алдаєы бес жылда кейбір салаларды латын графикасына ауыстыруєа болады деп есептейді.

- Латын јліпбиіне кґшу, јлде кґшпеу туралы јѕгіме енді мїлдем жоќ. Бўл мјселе Елбасыныѕ биылєы Жолдауынан кейін кїн тјртібінен алынып тасталды, - дейді Єарифолла Есім. - Ендігі сўраќ: Латын јліпбиіне ќашан жјне ќай кезде ґтеміз? - Сонда ќалай ґтеміз? - Біздіѕ алдымызда басќа елдердіѕ тјжірибелері бар. Јзірбайжан, Ґзбекстан, Тїркіменстан сияќты елдердіѕ латын графикасына кґшу тјжірибелерін ќарап, олардыѕ жетістіктері мен кемшіліктерін саралаєан жґн. Мамандар арнайы осы елдерге барып, ондаєы латын графикасына ќатысты жаєдайды жан-жаќты талдап, зерттеулері тиіс. - Бўл жўмыстармен кімдер айналысады? - Тіл білімі институты. Олар барлыќ жўмыстарын осы мјселеге арнауы керек. Ґйткені, тіл, оныѕ лексикасы, этимологиясы, тарихы, јліпбилердіѕ тарихына ќатысты зерттеулерді солар жїргізіп келеді. Бўл бойынша ќўжаттар, зерттеулер, еѕбектер бар. Тіл білімі институты латын јліпбиіне кґшу бойынша ќоєамдаєы негізгі кїшке айналып, Їкімет ўйєарымымен оларєа сондай ќўќыќ берілуі керек. Ал Тіл білімі институтыныѕ осы баєыттаєы шешімдері мемлекеттік деѕгейде талќыланып, іске асуы ќажет. - Сонда бўл институт латын жазуына кґшу бойынша єылыми орталыќ бола ма? - Ия, латын јліпбиіне ќатысты єылыми орталыќ Тіл білімі институтында болады. Олар кімдерді ќажет деп санаса, соларды осы сараптамалыќ жўмысќа тартуы ќажет. Бўл жўмыстарєа арнайы ќаражат бґлінуі тиіс. Ал олардыѕ їстінен латын јліпбиіне кґшу мјселелері бойынша мемлекеттік комиссия ќўрылєаны жґн. Тіл комитеттері де осы жўмысќа атсалысады деп ойлаймын. Тез арада жўмысќа кірісу керек. - Жўмысты неден бастау ќажет? - Сараптама, зерттеу кезеѕінен кейінгі бірінші мјселе - јліпбиді аныќтау. Тїркі елдерініѕ Кеѕесі 34 јріпті латын јліпбиіне тоќтаєанєа ўќсайды. Біраќ Президент тамаша бір мјселені айтќан еді. Јліпби жасаєан кезде жаѕа символдар ќосу ќажет емес. Мјселен, ѕ, ї, ў, ґ тјрізді дыбыстарды беру їшін жаѕа символ ойлап таппай, бірнеше јріпті ќосарлана пайдалануєа болады. Неміс, аєылшын тілдерінде де кейбір дыбыстар 2-3 јріппен беріледі. Яєни ќазіргі ќолданыстаєы латын јліпбиі шеѕберінен шыќпауєа болады. Ќосымша символ жасап, латынды ерекше етіп жіберсек, онда ќазаќтыѕ латынын оќу кґпшілік їшін ќиынєа соєады. Сонымен бірге бірнеше латын јліпбиін таратып, халыќты шатастырмаєан абзал. Халыќ талќылауына тек 1-2 нўсќа ўсынылєаны жґн. Јліпбиді аныќтаєаннан кейін насихат

жўмысына кірісуіміз керек. Жаѕа графиканы пилоттыќ жоба ретінде белгілі бір мектептерде, гуманитарлыќ єылыми-зерттеу институттарына енгізген жґн. Басылым беттерінде жаѕа жазумен материалдар беріле бастауы тиіс. Латын графикасы ќалай тез тарайды? Маќалмјтелдер, аѕыздар, афоризмдер, ќызыќты, шытырман оќиєаларды, кїнделікті жаѕалыќтарды латынша беруге болады. Сонда жаѕа жазу ќоєамєа біртіндеп сіѕе бастайды. Осы дайындыќ кезеѕінде јрбір ўжымда їйірмелер, курстар ашылуы керек. Ал орта мектептерде алєашќы сыныпќа келген балаларды латын јліппесіне їйрете бастаєан жґн. Меніѕ ойымша, елімізде он жылдай латын мен кирилл жазуы ќатар жїруі мїмкін. - Латын жазуына кґшуді ќош кґрмейтіндердіѕ басты ујжі: келешекте латын графикасымен оќитындар кирилл жазуындаєы мјдени, јдеби мўрадан тїгелдей айырылып ќалады. Ґйткені кітаптардыѕ барлыєын жаѕа графикаєа ауыстыру мїмкін емес. Сіз бўл жґнінде не ойлайсыз? - Бўрын шыєарылєан еѕбектерімізді латынєа ауыстыру бойынша баєдарлама жасалуы ќажет. Ќазіргідей компьютерлік заманда бўл ќиынєа соќпайды. Јрбір тўлєа, єалым, жазушы осы жўмысќа атсалысып, ґзінен кейін ќалатын еѕбектерін, кітаптарын латынєа аудара беруі тиіс. Себебі келер ўрпаќ јдебиеттерді латын жазуымен оќитын болады. Сонда бўл жалпы іске кґмек болады. 3-4 жылдыѕ ішінде бі-раз еѕбектер жаѕа жазуєа кґшірілер еді. Мјдени ќўндылыќтарымыз, мемлекеттік ќўжаттарымыз латын графикасына аударыла бастауы керек. - Бўл жўмыстарды ќашан бастаєан жґн? - Биылдан. Ол їшін јліпбиді аныќтауымыз ќажет. Јліпбиді 2013 жылы аныќтап, ќабылдап алуымыз керек. Оныѕ заѕдылыќ жаєы ќалай болмаќ? Парламентте заѕ арќылы маќўлдана ма, јлде Президент Жарлыєымен, яки Їкімет шешімімен бекітіле ме? Себебі жаѕа јліпби мемлекеттік, ўлттыќ рјмізге айналатыны аныќ. - Жалпы, бўл жазу реформасы ќыруар ќаржы талап етпей ме? Зерттеу жўмыстары, барлыќ јдебиеттерді жаѕа жазуєа ауыстыру... - Ќанша ќажетті ќаржы ќажет болса, сонша бґлінуі керек. Егер еліміздіѕ болашаєы мен мўќтаждыєы їшін ќаржы шыєындамасаќ, оны ќайда шыєарамыз?! Біз заман талабына сай, фонетикамызєа сјйкес келетін јліпбиге кґшеміз. Латын жазуы - ґркениетті алаѕда ґзін кґрсеткен јліпби. Оны ќолдану арќылы кґптеген ќателіктерден арыламыз. Мјселен, жазудаєы кемшілікте��діѕ салдарынан бізде адамныѕ аты, елді мекен, жер-су аттары да екі тїрлі жазылады. Меніѕ аты-жґнім - Єарифолла Есім, орысша - Гарифолла Есим деп жазады. Ќазаќша - Ќараєанды болса, орысша -

Суретті тїсірген – Тґлеген Нўрєазы.

ЌР Президенті – Елбасы Н.Ј.Назарбаевтыѕ «Ќазаќстан2050» Стратегиясы – ќалыптасќан мемлекеттіѕ жаѕа саяси баєыты» атты Жолдауынан.

Єарифолла ЕСІМ, сенатор:

5

Караганда деп жазып ќояды. - Ќазаќстан - орысша Казахстан деп жазылса, аєылшын тілінде сол орыс тілінде дыбысталатын нўсќасынан алынып жазылады... - Егер латын ќарпі болса, барлыєы ретке келер еді. Ќазіргідей орысша, ќазаќша, аєылшынша јрќилы жазылмайды. Латын јліпбиіне кґшпесек, бауырлас елдермен байланыс ќалай болады? Ґзбек, тїркімен, јзірбайжан, тїріктермен ќалай хат алысамыз? Латын јліпбиі тїркі дїниесіндегі ынтымаќтастыќты арттыра тїспек. Јлемніѕ јр тїкпіріндегі ќазаќтар јртїрлі графиканы пайдаланып отыр. Ортаќ жазу ґзара байланыстаєы кедергіні алып тастауєа кґмектеседі. Латын графикасына ґту ґркениетке, мјдениетке ќатысты кґптеген мјселелердіѕ дўрыс шешілуіне апарады. Јрине, бір кезеѕнен келесісіне ґту јркез оѕай емес. - Сіз латын јліпбиіне кґшуге ќатысты екі сўраќ бар дедіѕіз: ќалай жјне ќашан? Ќалай екенін айттыѕыз, ал ќай уаќытта жаѕа жазуєа кґшеміз? - Біздіѕ алдымызда - басќа елдердіѕ тјжірибелері бар. Яєни бауырлас елдердіѕ осындай ґзгерістер жасауєа жіберген уаќытынан ќысќа мерзім алынуы тиіс. Бўл мјселеге инновациялыќ тўрєыдан ќарау керек. Инновация - жаѕалыќ. Жаѕалыќ жылдамдыќпен жїзеге асады. Созылып кеткен нјрсе жаѕалыќ болудан ќалады. Латын ќарпіне кґшу мјселесін созєаннан ешќандай пайда таппаймыз. Бўл бастаманы жїзеге асыру жылдамдыєын, инновациялыќ ќуатын єалымдар аныќтайды деп ойлаймын. - Ал лингвист єалымдар ќазаќ тілі 2017 жылєа дейін латын јліпбиіне кґшу керектігін ќазірдіѕ ґзінде айтуда. Бес жылда мўны жїзеге асыру мїмкін бе? - Бес жылдыѕ ішінде негізгі салаларда латынєа кґшудіѕ еш ќиындыєы жоќ. - Ќай салаларда? - Кґшедегі жазулар, дїкендердіѕ атаулары, жарнамалар, вокзалдар мен јуежайлардаєы аныќтамалыќ жазуларды латынєа кґшіруге болады. Ресми іс-ќаєаздарды жаѕа жазуєа ауыстыру аса кїрделі шаруа деп ойламаймын. Жаѕа буынды латын графикасына бірыѕєай дайындауымыз керек. Латын јліпбиіне кґшу EXPO - 2017 кґрмесіне дайындыќтыѕ бір саласына айналуы тиіс. Осы кґрмеде шыєарылатын дїниелеріміздіѕ барлыєы латынша жазылуы ќажет. Оєан дейін латын графикасына кґшудіѕ негізгі баєыттары аныќталуы керек. Латын јліпбиіне кґшу - їлкен сарайлар салудан ќиын емес. - Ал баспасґзді жаѕа жазуєа кґшіру жаєы ќалай болмаќ? - Басылымдарды латын графикасына ауыстыруда пилоттыќ варианттары болуы керек. Екі жазу ќатар ќолданылуы мїмкін. Кейбір аќпарат ќўралдары осы графикаєа ґтуі ќажет шыєар. Бўќаралыќ аќпарат ќўралдары жаѕа жазуєа тез ґтуі їшін ґз оќырмандарын осыєан дайындау мјселесін ґз мойындарына алуы керек. Латын јліпбиіне кґшу - егеменді еліміздіѕ жиырма жылдыќтан отыз жылдыќќа ґту кезіндегі аса маѕызды мјдени-идеологиялыќ жўмысы. Бўєан Їкімет, Парламент, ќоєамдыќ ўйымдар, зиялы ќауым, бїкіл ќоєам жўмыла кірісуі керек. Сўхбаттасќан - Айжан КҐШКЕНОВА, «aikyn.kz».

«Сјтке» сјттілік тілейміз! Облыстыќ «Сарыарќа самалы» газетін ґзге басылымдармен ќатар зор ыќыласпен оќимын. Сондыќтан да мен оныѕ тарихын да жаќсы білемін. Басылымныѕ алєашќы саны 1929 жылдыѕ 15-ші аќпанында жарыќ кґрді. Мен сол жылдыѕ сјуірінде дїниеге келген екенмін. Демек, ґмір бойы мен осы басылыммен жасасып келемін. Екіншіден, аєам Бекбергенов Кјрмўќан Хамметўлы - 1939 жылдан 1945 жылєа дейін јскер ќатарында болып, Ўлы Отан соєысына ќатысып, елге аман оралєаннан кейін Алматыдаєы Жоєары партия мектебін бітірді. Содан 1949 жылдан бастап ґмірініѕ соѕына, яєни, 1972 жылєа дейін бўрынєы «Ќызыл ту» - ќазіргі «Сарыарќа самалы» газетінде ауыл шаруашылыєы бґлімін басќарып, кейін редактордыѕ орынбасары лауазымында жемісті ќызмет атќарды. Оныѕ кґптеген очерк, публицистикалыќ зерттеу маќалалары сол кездегі «Тыѕ ґлкесі», «Социалистік Ќазаќстан» газеттерінде жарыќ кґрді. Атаќты жерлесіміз, Павлодар облысыныѕ Ќўрметті азаматы Ќабдеш Нўркинніѕ кешегі Ўлы Отан соєысында кґрсеткен ерліктері мен бейбіт кездегі ќажырлы еѕбектері Кјрмўќан аєаныѕ очерктеріне негіз болєан еді. Ґз басым Алматыдаєы Абай атындаєы педагогикалыќ институтыныѕ тарих факультетін бітіргеннен кейін 1951 жылы ќызметке орналасќаннан бастап, «Сарыарќа самалы» газетін оќып келе жатќан ќарт оќырманныѕ бірімін. Айтайын дегенім, мемлекеттік тілдегі облыстыќ бірден бір басылым ќатарынан саналатын бўл газет аймаќтыѕ јлеуметтік-экономикалыќ ґмірініѕ даму кезеѕдерін, јдебиеті мен мјдениетін. јсіресе, тјуелсіздік алєаннан бергі уаќытта тереѕірек, кеѕ кґлемде ќамтып, жариялап келеді. Басылымды їзбей оќитын оќырман бўдан таєылымы тереѕ єибрат алады деп ойлаймын. Бір атап ґтерлігі, газет соѕєы кезеѕде уаќыт талабына сай дамып, кеѕейіп, ќалыѕ оќырмандарыныѕ кґѕілінен шыєуда. Бір єана мысал басылымныѕ бейсенбілік нґмірінде «Сјт!» деген тамаша атпен ќосымша жоба, міне, жаѕа жылдан бері жарыќќа шыєып келеді. Бўрынєы басќаша беріліп келген телебаєдарламалар, намаз уаќыттары, сондай-аќ, бўєан дейін жарыќќа шыєып келген «Перне», «Зерде» сынды арнаулы беттер біріктіріліп, оќуєа ыѕєайлы етіп шыєарылуда. Бос уаќытта ќолєа алып, телебаєдарламаларды шола отырып, сґзжўмбаќ шешуге, арнаулы беттердегі јдеби-мјдени жаѕалыќтарды асыќпай оќуєа ыѕєайлы-аќ екен. Соѕєы нґмірлердіѕ бірінде жарыќ кґрген фототілші Тґлеген Нўрєазыныѕ «Ќансонарда бїркітші шыќпайды аѕєа» атты фотоэтюдініѕ ґзі адамды ойлантады. Ќансонардыѕ не екенін білмейтін немерелеріме Абайдыѕ «Ќансонарда бїркітші шыєады аѕєа» атты ґлеѕін оќып, тїсіндіріп бердім. Ќорыта айтќанда, «Сјттіѕ» атауын сјтті ќойып, їйлестіріп отырєан Сая Молдайып пен Санитас Иманєазинаєа шыєармашылыќ табыстар тілеймін. Алдаєы уаќытта да сїйікті газетімізде жўртшылыќты елеѕ еткізер оѕ жаѕалыќтар бола берсін.

Халел ќажы ХАММЕТОВ, Екібастўз ќаласыныѕ Ќўрметті азаматы.

Ќазаќстанныѕ Ўлттыќ академиялыќ кітапханасы негізінде мемлекеттік электрондыќ кітапхана ќўру жобасы аясында 5 мыѕ кітаптыѕ электрондыќ кґшірмесі жасалады.


6

РУХАНИЯТ

2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

Ќазаќ халќыныѕ јр заман, јр єасырлардаєы ўлттыќ мемлекеттілігініѕ тўєырында Ислам діні негізінде ќалыптасќан мјдениет пен менталитет бар. Оєан ешкім шїбј келтірмес. Ислам діні - ўлттыѕ ќанымен біте ќайнасып кеткен рухани ќазына. Ќазаќ хандыєы ќўрылєан сјтте (ХІVХV єасырларда) еліміздіѕ басты тўєырнамасы Ислам шариєатыныѕ болуы - бўл сґзімізге дјлел.

Дін мен салт-сананыѕ їндестік-їйлесімділігі ќасиетті Ислам дінін ќабылдаєан атабабаларымыздыѕ сан єасырдан бергі діни тјжірибесі арќылы тіршілік тїйткілдерін тірнектеп реттеген, баєыттап ќалыптастырєан јдет-єўрпы, дјстїр-салты болмаќ. Јрине, Ислам мен дјстїрлі ќазаќы сенім арасындаєы їндестік, дана халќымыздыѕ діни білімі негізінде жїзеге асуда. Ќасиетті Ќўранєа дўрыстап зер салайыќшы: «Алланыѕ кґктер мен жерді жаратуы, адамдардыѕ тілдері мен тїстерініѕ алуан тїрлілігі - оныѕ таєылымыныѕ белгілері. Шјксіз бўны тїсінгендерге єаламат бар» («Рўм» сїресі, 22-аят). Мўнда, ќасиетті аяттаєы «...адамдардыѕ тілдері мен тїстерініѕ» деген сґздерге назар аударєан жґн. Халыќ даналыєында «екі жїз тіл білсе де, ґз тілін білмеген адам надан», - деп айтылады. Ґте дўрыс айтылєан. Ислам діні тїскен кезде араб тілі јлемдегі ќарќынды дамып кеткен тіл емес болатын, мјдениет те соншылыќ ґркендеп тўрмаєан. Біраќ, Алланыѕ ґзі оларєа дінді атаќты шайырлар тілі болєан парсы, не сол заманда дјуірлеп тўрєан Византия тілінде тїсірген жоќ. Араларынан Пайєамбар (с.є.с.) шыєарєанда тїсінікті араб тілінде берді. Ендеше, јр ўлтќа сол ўлттыѕ тілімен барєан дўрыс. Бїгінде діни уаєыз барысында ќазаќ тілінде Ислам діні жјне халыќ јдет-єўрпыныѕ їйлесімділігі туралы ќоса айтылса, жылы ќабылдайтынымыз аныќ. Осы «ќазаќы» менталитетті еске сала сґйлеу ќазіргі «орыстанып кеттік» деген заманда діни маєлўмат беру тјжірибесінде аса ќажет дїние екенін байќап жїрміз. Ўлттыќ мјдениет жјне діни наным-сенімге ќазаќы кґзќараспен ќарау менталитетіміздіѕ кенжелеп ќалуына орыс отаршылдыєы кезінен

«сеніѕ тіліѕ де, дініѕ де, дјстїріѕ де, тарихыѕ да, тїріѕ де жаман» деп сан рет ќайталана берген басым ўлттыѕ шовинистік идеясыныѕ санаєа сіѕген ќалдыєынан арыла алмауымыз себеп. Ол идеология ўлттыѕ санасына удай сіѕгені сондай, Тјуелсіздік алєанымызєа ширек єасыр таяп ќалса да јлі арыла алмаудамыз. Ґкініштісі, оєан бас ауыртып, ќазаќтыѕ рухани, мјдени болмысын ќорєайын деп жїрген мемлекеттік немесе ќоєамдыќ ўйымдарды онша кґре алмай жїрміз. Саяси партиялар баєдарламаларында ўлт мїддесіне ќатысты тараулар жоќ екені айтылып та, жазылып та жїр.

Алланыѕ кґктер мен жерді жаратуы, адамдардыѕ тілдері мен тїстерініѕ алуан тїрлілігі оныѕ таєылымыныѕ белгілері. Шјксіз бўны тїсінгендерге єаламат бар Жалпы, Ислам дінін ўстанєан адам ґз ўлтын сїйе білуі тиіс. Ал халќыѕды сїю дегеніміз кґк туды ќабырєаєа іліп ќоюмен немесе Јнўранныѕ бір-екі шумаєын шала-шарпы білумен ґлшенбейді. Ўлтты сїю - ол јке-шешеѕмен, туысќандарыѕмен, кґршілеріѕмен жаќсы ќарымќатынаста болу, базарєа не болмаса дїкенге барєанда ґзге тілде шїлдірлемей, ана тіліѕде саудаласу (сатушы ќазаќ тілін білмей ме, шыєып кете бер, дїкен деген айналаѕызда жетіп жатыр), жетімніѕ малын жемеу, алдамау, ќарындасыѕдай ќыздыѕ аќылсыздыєын пайдаланып кетпеу, ќысќасы ґзіѕе, жан-жаєыѕа

зиян келтірмеу. Мўны бостан бос айтып отырєанымыз жоќ. Адамныѕ ўлтына деген адалдыќ, тазалыќ Ислам дінімен ќуатталып отырады. Ќўдайдан ќорыќпаєан адам Отанын сатып кетеді, ґз елініѕ ґзегінен теуіп, арќасынан пышаќ сўєады. Олардыѕ ќазаќ ўлтына, еліне деген «сїйіспеншілігі» ќандай болатынын соданаќ біле беріѕіз. Ґмірбаянына їѕілсеѕіз, аќша ўрлап, ел байлыєын тонап шетелге ќашып кеткендер - тїп-тїгел орысша оќыєан ќазаќтар. Ґйткені, оларда ўлттыќ болмыс тўрєысынан имандылыќ, отаншылдыќ тјрбие ќалыптаспаєан. Ата-анасы ќазаќ бола тўра ґздерін ќазаќ ўлтыныѕ ґкілімін деп айта алмайды. Себебі, олар ќазаќпын деген сезімнен жўрдай. Ал Ислам дінініѕ ўлттыќ салт-дјстїрмен негізделген ќўндылыќтарын ґзге тілмен тїсіндіріп, ўрпаќ санасына сіѕіріп, ќалыптастыра алмайсыѕ. Ќасиетті дінімізді насихаттауда бізді ќўртып жїрген міне, осылар. Дін мен ўлттыќ мїдденіѕ ўштасуы, тоєысуы - руханиятымыздаєы орны айрыќша мјселе. Дїниеде ќазаќтан ґткен дана халыќ жоќ. Ґкініштісі сол, ќазаќ даналыєын тани да, таныта да алмай келе жатырмыз. Јйтпесе, Јбунасыр јл-Фарабиден Ќожа Ахмет Йасауиге, Асан ќайєыдан Абайєа дейінгі аралыќта ќалыптасќан тїркі-ќазаќ-Ислам мјдениеті адамзат тарихындаєы еѕ озыќ ќоєамдыќ ќатынастарды ќалыптастырып, озыќ мјдени дјстїрді жинаќтады. Біздіѕ ќазаќ - рухани мјдениетініѕ ќоры жаєынан јлемдегі еѕ бай халыќтыѕ бірі. Ўлттыќ сана арќылы ќалыптасќан діни сананы улайтын јртїрлы «вирустардан» ќорєаудыѕ, алдын алудыѕ жолдары кґп. Оєан ќарсы ќолданатын «ќарудыѕ» бірі де бірегейі - ќазаќы дїниетаным, ќазаќ фольклоры, аќын-жыраулар мўрасы, Абай, Шјкјрім, Мјшћїр Жїсіп, Ыбырай Алтынсарин сынды ойшылдардыѕ ілімдері, ўлтымыздыѕ классик тўлєаларыныѕ жаућар туындылары.

Сонымен ќатар, «Мјдени мўра» баєдарламасы арќылы жїздеген томдарєа жинаќталєан бабалар даналыєы бізге жетуде. Алайда, ол ќўндылыќтар бїгінгі кїні ќазаќ халќыныѕ болашаєы їшін толыќ ќызметке кірісе алмауда. Керек десеѕіз, мўншалыќты ќазынаныѕ ќадірін білетін тўлєалардыѕ саны кїннен-кїнге азайып бара жатыр. Оларды пайдаланып, бар білгенін болашаќќа жеткізудіѕ жолын ќарастырудыѕ орнына, ґзгеніѕ рухани, мјдени, діни ќўндылыќтарын тыќпалап, Еуропаныѕ ќоќыс жјшігіне лаќтырєан дїниелерін жарнамалап јуреміз. Дјл ќазір дін атын жамылып келіп жїрген аєымдар жастардыѕ санасын улап, ќазаќтыѕ дјстїрлі мјдени ќўндылыќтарын шайып кетуде. Жаћандану мен урбанизация заманында тарихта ќазаќ болып ќалуымыздыѕ басты шарты Ислам діні десек, артыќ айтќандыќ емес. Ќазіргі таѕда еліміздіѕ кейбір ґѕірлерінде јл-салаф идеясын ту еткен ислами топтар (уаххабшы, тјкфірші, хизбутахриршы, т.б.) бар. Олар «Біз - ќазаќ емеспіз, мўсылманбыз» деп айтумен ќоймай, «таза ислам» идеясы їшін ўлттыќ ќўндылыќтарды тјрк етуге шаќыруда. Осы идеяны насихаттаушылардыѕ басында орыс тілді ќандастарымыз тўр. Бўл - ўлтќа тґнген їлкен ќауіп. Егер ќазаќты ќазаќ етіп келген тілі, јдет-єўрыптары, дјстїр-салты тегіс сыпырылып, ўлттыѕ тарихы ўмытылса, олардан тїгелдей айрылсаќ, болашаєымыз ќандай болмаќ?! Осыдан бір мыѕ екі жїз елу жыл бўрын Ислам дінін ќабылдаєан халыќтыѕ ќалыптасќан мјдениеті Исламєа неге ќайшы? Міне, осы сўраќты оларєа ќарсы ќойып, ќорєана білуіміз керек. Ќазаќстанда ќазаќ тіліне кґшіру їрдісі тоќтамауы керек жјне бўл шараны мемлекет ќолєа алуы шарт. Бўл ретте, јліпбиді латын ќарпіне кґшіру туралы Елбасыныѕ бастамасы зор ілгерілеушілік јкеледі деп сенемін. «Ќазаќ тіліне кґшу біреулерге ўнамайды єой, біреулер јлі ќазаќ тілін білмейді єой» деп тоќтатуєа болмайды. Егер ондай ќисынєа салсаќ, Ќазаќстан деген мемлекеттіѕ жер бетінде ґмір сїруініѕ ґзін басќа жўрттар ўнатпауы мїмкін. Ќорыта айтќанда, ќазіргі кезеѕдегі ќоєамдыќ діни санамыздыѕ толысуы їш нјрсеге тјуелді. Олар - біріншіден, халќымыздыѕ білімділік деѕгейі (зияткерлік јлеуеті), екіншіден, діни сауаттылыєы, їшіншіден, дамыєан ўлттыќ санасезімі. Оєан ќоса Тјуелсіз еліміздіѕ јрбір азаматыныѕ ґз тілін, ўлттыќ мјдениетін, отбасылыќ жјне діни ќўндылыќтарын кґздіѕ ќарашыєындай саќтауєа деген талпынысы ќажет. Халыќ рухын сауыќтыруєа, діни экстремизмніѕ алдын алуєа да еѕ керегі осындай ќасиеттер болмаќ. P.S. Орыс тілін тамаша игеріп алєан ќазаќтар орыс менталитетін, ділін, жанын жаќсы тїсінеміз. Олардыѕ ґз ана тілін ќалай сїйетініне мен ќызєанышпен ќараймын. Ендеше, біз орыстардыѕ ќай-ќайдаєысын тїгелдей меѕгерсек те, ана тілін сїюді, ўлтын сыйлауды неге солардан їйренбейміз?! Ќасиетті Ќўранда Алла Таєала: «Јй адам баласы! Шїбјсыз сендерді бір ер, бір јйелден (Адам, Хауадан) жараттыќ. Сондай-аќ, бірбіріѕді тануларыѕ їшін сендерді ўлттар, рулар ќылдыќ. Шынында Алланыѕ ќасында еѕ ардаќтыларыѕ таќуаларыѕ. Шјксіз Алла толыќ білуші, јр нјрседен хабар алушы» - демеп пе еді? («Ћужурат» сїресі,13-аят).

Амантай ТОЙШЫБАЙЎЛЫ, Павлодар ќаласы.

Дін - діѕгек

Ñàëàóàòòû ´ì³ð í¢ðëû áîëàøàê

Êåíø³ëåðìåí êåçäåñó

Шарбаќты ауданыныѕ бас имамы Райымбек ќажы Јділўлыныѕ бастамасымен «Салауатты ґмір - нўрлы болашаќ» атты спорттыќ ісшара ўйымдастырылды. Оєан мешіт жамаєаты, мектеп оќушылары ќатысты. Жиналєан ќауым алдында сґз алєан Райымбек ќажы Јділўлы Пайєамбары-мыздыѕ «Јлсіз мўсылманнан јлді мўсылман артыєыраќ», «Мўсылман їш нјрсені білуі керек: суда жїзуді, атќа мінуді, ќылыш ўстауды», - деген хадистерін јѕгімеге арќау ете отырып, денсаулыќ Алла Таєаланыѕ бізге берген аманаты екендігін тїсіндірді. - Пайєамбарымыздыѕ (с.є.с) «Шын мўсылман ешкімге ќолымен де, тілімен де зиян тигізбейді», - деген хадисі бар. Спорт біреуді ўрып ќўлату їшін емес, јркім ґзініѕ денсаулыєын ќорєауы їшін керек. Бойында ќуат, ќолында ќыран, жїректе иман болса, жігері мен намысы жарасќан діндар јрі ўлтжанды азаматтар болашаєымызды нўрландырып тарихымызды жалєастырады, - деді бас имам.

Таяуда Екібастўз ќаласы мешіті мен ќалалыќ ішкі саясат бґлімі бірлесіп «Шыєыс» кґмір кенішініѕ жўмыскерлері жјне басшыларымен «Теріс аєымдар жјне оныѕ ќоєамєа зияны» деген таќырыпта кездесу ўйымдастырды. Шарада Екібастўз мешітініѕ ўстазы Тґлеген Мўратўлы Ислам діні ынтымаќ жјне бейбітшілік діні болып табылатынын жјне оныѕ алауыздыќќа ќарсы екенін жеткізді. Сґз кезегін алєан ќалалыќ ішкі саясат бґлімініѕ басшысы Зинаида Мўхаметжанова жиналєан халыќќа теріс пиєылды аєымдардыѕ ќоєамєа тигізіп жатќан зияны жайында айтып ґтті. Кездесу соѕында ќойылєан сўраќтарєа жауап берілді.

Д.ЗИЯШЎЛЫ, Екібастўз ќаласы.

Отандыќ ўялы байланыс операторлары – «Ксеll», «Tele2 Kazakhstan», «Алтел» жјне «Кар-Тел» компаниялары тґтенше жаєдай бола ќалса, жўртшылыќќа SMS-хабарламаны тегін таратуєа јзір екендерін мјлімдеді.


www.saryarka-samaly.kz

2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

ЌЎНДЫЛЫЌ

Ќазаќ елініѕ азаттыєы їшін арпалысып ґткен Иманжїсіп бабамыз – кеѕ сахаралы еліміздіѕ халќы бас иіп, ќўрмет тўтќан нар тўлєа. Иманжїсіп Ќўтпанўлы Ќоќан хандыєына ќарсы азаттыќ кїресте ќазаќтардыѕ кґсемі ретінде танылєан Тўрєанбай датќаныѕ немересі болєанмен, пешенесіне ерекше таєдыр бўйырып, Арќа топыраєына кіндігімен байлануыныѕ ґзі - їлкен тарих. Осынау тарих жайлы Иманжїсіп бабамыздыѕ немересі, философия єылымдарыныѕ докторы Раушан Ќошеновамен јѕгіме ґрбіткен едік. - Биылєы жылы халќымыз дауылпаз аќын, ерлік пен ґрліктіѕ жыршысы - Иманжїсіптіѕ 150 жылдыєын тойламаќ. Мерейтой ќарсаѕында Ертістіѕ Павлодар ґѕіріне келуіѕіздіѕ ґзіндік сыры бар шыєар... - Јрине. Негізі, Павлодарєа ќонаќ ретінде келген жоќпын. Атамныѕ кіндік ќаны тамєан топыраќќа ќоныс аударып отырмын. Ґмірімді осы ґѕірмен байланыстырєым келеді. Иманжїсіп Ќўтпанўлы - Ресей империясыныѕ отарлау саясатына ќарсы аќтыќ демі ќалєанша кїресіп ґткен, жазыќсыз жала жабылып, ату жазасына кесілген аќтаѕдаќ тўлєалардыѕ бірегейі. Облысќа келудегі негізгі маќсатым – халќымыздыѕ асыл перзентініѕ есімін ўлыќтату. Жастайынан жырєа, шешендік сґзге ќўмар болып ґсіп, сал-серілер дјстїрін ўстап, саятшылыќ ќўрып, балуан атанєан дара тўлєаныѕ ґмірі мен ґнегесін халќыма паш етуді ќалаймын. - Жиырма жылдан астам уаќыт аралыєында ќазаќ даласыныѕ мјрттігін, адалдыєы мен ґжеттілігін бойына сіѕірген бабамыздыѕ ґмір жолын, шыєармашылыєын зерттеп келесіз. Тыѕ деректер туралы наќтыраќ айтып ґтсеѕіз... - Иманжїсіп - елініѕ азаттыєы їшін алысып ґткен јулеттіѕ аты аѕызєа айналєан їшінші ўрпаєы, Тўрєанбай батырдыѕ немересі, Ќўтпаннан тараєан їш ўлдыѕ еѕ кенжесі. Тарихи ќўжаттарда ќазіргі Павлодар облысыныѕ Аќсу ауданындаєы Алтыбай деген жерде дїниеге келгендігі кґрсетілген. Иманжїсіптіѕ аєалары – Аќшабай мен Шонай тґѕірегіндегі елге белгілі, беделді де дјулетті адамдар болєан. Сондыќтан болар, Иманжїсіп бала жасынан ерке, шолжаѕ, айтќанынан ќайтпайтын бірбеткей, телі-тентектеу болып ґседі. Ат жалын тартып мінгеннен-аќ, басынан сґз асырмайтын жас жігіттіѕ атаєы Сарыарќаєа тез тарайды. Алмастай ґткір жігіт Арќаныѕ кеѕ даласына сыймай, Есіл, Нўра бойын жайлаєан арєын, ќыпшаќтыѕ сері серкесіне айналады. Батырлыќ, балуандыєына ќоса јншілік ќабілеті бар сегіз ќырлы, бір сырлы ол Аќтау мен Ортауды, Бўєылы мен

Мен елімде жїргенде жўрттан астым, Менменсіген талайдыѕ кґѕілін бастым. Жаныма ерген жігітке олжа салып, Бір ауылдыѕ сегіз ќызын алып ќаштым, Мен ќалайша жалєанда тўраќтайын Ґрт тиіп лаулап жанєан ќўраќтайын? Аузы тїкті кјпірдіѕ талайларын, Баќыртып бауыздаушы ем лаќтайын. Иманжїсіп.

Ј.Марєўлан, С.Мўќанов, Ж.Елебеков, М.Јуезов жјне ґзге де абзал бабаларымыз атамныѕ ерлігі мен ґнерін арќау етіп, кґптеген јдеби, єылыми еѕбектер жазєаны халыќќа аян. Бір мысал келтіріп ґтейін. Бойындаєы ары мен намысын табанєа таптатпай, тјн азабы мен жан азабын шеккен, ел-жўртыныѕ болашаєына алаѕдаєан ќайсар ердіѕ ерлігі мен азаматтыєын танытатын шыєармалардыѕ бірі – жазушы Зейтін Аќышевтіѕ «Иманжїсіп» романы. Бўл роман тўѕєыш 1987 жылы «Шынардыѕ шыбыєы» деген атпен жарыќ кґрген. Жазушы сегіз ќырлы, бір сырлы азаматтыѕ ќилы таєдыры мен бейбіт кїн їшін кїресін шынайы да јсерлі суреттейді. Осындай тамаша кітаптарды оќыєан адам Иманжїсіптіѕ ўлаєатты ќасиеттерін, ірі тарихи тўлєаєа тјн бітім-болмысын таниды. Сондыќтан, Иманжїсіп Ќўтпанўлы жайында жазылєан јрбір маќала, зерттеу еѕбектері мен кґркем туындылар оныѕ ўлы келбетін ашып, асќаќтататыны сґзсіз. Ал Иманжїсіп сынды ел тарихымен тамырлас тўлєаны кґрген азаматтардыѕ єибратты јѕгімесін тыѕдаєанда, бойымды ерекше сезім билейді. Осыдан біршама уаќыт бўрын Омбы ќаласындаєы Зўлќия Мўѕаева апаймен кездескен болатынмын. Сол сјт есімнен кетер емес. З.Мўѕаева атамды кездестірген екен, оныѕ атасы Ереуіл меніѕ атам Иманжїсіппен дос болєан. Атам Ереуіл шаѕыраєына ќонаќ болып барєанда кґрген. Осы сјтте Зўлќия апай атамныѕ «Сарыарќа» јнін шырќап бергенде ерекше таѕ ќалдым. Кейуана 94 жаста болатын. Ґкінішке ќарай, бўл адам ќазірде ґмірден жоќ. Жаны жјннатта болсын! - Раушан Нўрханќызы, Иманжїсіп Ќўтпанўлыныѕ 150 жылдыєы ќандай деѕгейде аталып ґткенін ќалайсыз? - Біріншіден, мені ќўрметтеп, атамныѕ кіндік ќаны тамєан жерге шаќырєан облыс басшылыєына ризашылыєымды білдіремін. Меніѕ арманым – јр ќазаќтыѕ жїрегінде Иманжїсіпті ояту. Јр ќазаќтыѕ ґз Иманжїсібі болу керек! Атамныѕ есімін ўлыќтау маќсатында облыстыќ жјне республикалыќ деѕгейдегі мјдени ісшаралар, єылыми конференциялар ўйымдастырылса деген ниетім бар. Атамныѕ есімі туєан халќыныѕ жїрегініѕ тґрінен орын алып, бостандыќты, елініѕ тјуелсіздігін жўмыр жер бетіндегі барлыќ ќўндылыќтардан артыќ кґріп, ґзін ќазаќпын деп санайтын јрбір азаматтыѕ санасында жатталып ќалса деймін. - Јѕгімеѕізге рахмет!

Қазақтың Иманжү

Қазақтың Иманжүсібі Атаќты јнші-сазгер, аќын, балуан Иманжїсіп Ќўтпанўлыныѕ туєанына – 150 жыл Таєылыны еркін шарлап, жастыќ дјуренін армансыз ґткізеді. Ал Ќўтпан (Баймырза) Тўрєанбайўлы туралы мўраєаттарда саќталєан тарихи деректер жоќтыѕ ќасы. Оныѕ аты баласы Иманжїсіпке ќатысты ќўжаттарда єана кездеседі. Ел ішіндегі јѕгімелерге ќараєанда, ат жалын тартып мінген тўста ґкіл јкесі Дайрабаймен бірге Кенесары ханныѕ бірнеше жорыќтарына ќатысады. Осы жорыќтарда мергендігімен, батырлыєымен атаєы шыєады. Иманжїсіптіѕ ґнегелі ґмірін зерттеу ата-баба алдындаєы перзенттік парызым єана емес, ґмірлік мўратым десем, артыќ айтпаєандыќ болар. Ґткен єасырдыѕ тоќсаныншы жылдары мемлекеттік мўраєаттар ашыла бастады. Міне, сол кезде єылыми еѕбек жолым ґрлей берді. Алдымен, мемлекеттік мўраєатта саќталєан Иманжїсіп пен зайыбы Зейненіѕ генерал-губернаторєа жазєан бес хатын, «Ќырєыз Зейне Бўланбаеваныѕ ісі» атты ќўжатты

Ата кјсіпке адал азамат

егжей-тегжейлі зерттедім. Бўл ќадамєа кездейсоќ барєан емеспін. Јлі есімде, 1992 жылы јкем Иманжїсіп Ќўтпанўлыныѕ аќталєаны туралы ќўжатты ќолыма ўсынып: «Ќызым, атаѕныѕ жатќан жерін тап, ґмірін зертте, мўрасын халќымызєа жеткіз», - деп аманат еткен. Осылайша, кґптеген мемлекеттік мўраєаттардан Иманжїсіп туралы материалдарды іздестіріп, оны кґзім кґрген азаматтармен кездестірдім. Атамныѕ ізі басќан ґѕірлерді араладым. Жиєан-терген жўмыстарымды бўќаралыќ аќпарат ќўралдарында жариялап, халыќќа жеткізуге тырыстым. - Раушан Нўрханќызы, білуімізше, бўл зерттеулеріѕіз жеке бастамаѕызбен жїргізілді. Ќандай ќиындыќтар кездесті? - Оѕай болды деп айта алмаймын. Жоєарыда айтып ґткендей, бўл – ел алдындаєы парызым. Сондыќтан, ешќандай ќиындыќтарєа ќарамастан, дегеніме жетуге бел

байладым. Шынымен де, тјуекелге барєан кездерім болды. Бастапќыда, ќарапайым ўстаз болєанымда, бар нјпаќамды осы игі іске жўмсайтынмын. Кґкейіме бір сјттіѕ оралып тўрєаны... 1997 жылы еѕбек демыласымныѕ ќаражатына Иманжїсіптіѕ саналы єўмырын арќау еткен шаєын фильм тїсіріп, жўртшылыќќа таныттым. Деректі кино тїсіру барысында атамды кґрген азаматтармен кездесіп, ќазаќтыѕ Иманжїсіпініѕ бет-бейнесін ашуды кґздедім. Докторлыќ диссертациямды да дара тўлєаєа арнадым. Жиырма жыл ішінде бірќатар єылымипрактикалыќ конференциялар ўйымдастырылып, тарихи кітаптар жазылды. Ґз басым «Тўлпардыѕ тўяєы» атты кітап жазып, кґпшілікке ўсындым. Еѕбегімніѕ зая кетпегеніне дјн ризамын. - Жоєарыда Иманжїсіпті кґзі кґрген тўлєалармен жолыќтым деп айттыѕыз... - С.Сейфуллин, Ќ.Сјтбаев,

Амангелді ЈБДІЌАДЫР кїнделікті ґзі сауып, ќымыздыѕ јр литрін 400 теѕгеден, ќаладаєы дїкендерге тапсырады. Ал сойєан жылќыларыныѕ етін базарларєа жґнелтеді. Азаматтыѕ јѕгімесіне ќараєанда,

Сўхбаттасќан – Аќмарал ЕСІМХАНОВА.

АДАМ - ЕЅБЕГІМЕН АСЌАЌ ол 2003 жылы Баянауыл жерінен ќалаєа іргелес ауылєа ќоныс аударєан. Таєдырдыѕ жазуымен їш баласын жалєыз ґзі тјрбиелеп, баєып-ќаєып отыр. Бїлдіршіндеріне аналарыныѕ жоќтыєын білдірмей, жасап жатќан жўмысы бір тґбе. - «Тїйе - малдыѕ ќасќасы, жылќымалдыѕ патшасы» демекші, мен їшін

Ќамбар ата тїлігін баптау ќазаќ баласы їшін ата кјсіп. Машаќаты мол шаруамен айналысып, сол арќылы нјсібін тауып отырєандар арамызда ілуде біреу. Солардыѕ Павлодар ќаласынан таяќ тастам жердегі Кенжекґл ауылында тўратын Азамат Тґлегенўлы Јшімов. Асау жылќыныѕ ќўлаєында ойнап, ержеткен ол ертелі-кеш малдыѕ бабын ойлайды. Кез келген јйел затыныѕ ќолынан келе бермейтін кїрделі шаруаныѕ бірі - бие сауу, ќымыз баптау болса, Азамат бўл мамандыќтыѕ да ќыр-сырын жетік игерген.

Ќиырдаєы ауылдан ќалаєа жаќын мекенге келген Азамат їшін ґз ісін дґѕгелетіп јкету оѕай болмаєан. Бастапќыда їш бас жылќы ўстаєан шаруаныѕ ќорасында ќазір ўзын саны 20-єа тарта тїлік бар. Он биені

7

басќа тїліктен ґзіме жаќыны жылќы малы. Егер де жем-шґбі уаќытылы беріліп, кїтімі келіссе, бие кїніне

6-7 литрге дейін саумал береді. Биені кґнекке немесе ысталєан аєаш шелекке сауады. Жаѕа сауєан бие сїтін сїзгіден ґткізіп, жылы кезінде кїбіге немесе сабаєа саумалдыѕ їстіне ќўйып араластырады. Содан соѕ, міндетті тїрде 30-40 минут пісіп, аузын байлап не тыєындап тастайды. Сондай-аќ, алєаш ќымызды ашытарда бие сїтін сабаєа арнайы ашытќыныѕ немесе ќордыѕ їстіне ќўяды. Ашытќыны сїрленген жал-жая, немесе сїтке араласќан нан ашытќысын салып, јзірлейді. Ыстаєан кезде аќ ќайыѕ аєашын жаєып, тїтінін пайдаланса, ќымыз дјмді болады,дейді Ќамбар ата тїлігін баптаушы азамат. Тўтынушылардыѕ бір парасын табиєи, таза дјрумендерге бай, «ауруєа – ем, сауєа – ќуат» берген ќымызбен ќамтып отырєан Азамат ґз кјсібін маќтан етеді. Болашаќта осы кјсібініѕ ауќымын мемлекеттен берілетін жеѕілдетілген несиеге ќол жеткізіп, кеѕейте тїссем деген ниеті де жоќ емес. Суретті тїсірген Тґлеген НЎРЄАЗЫ.

Апатќа ўшыраєан «Challenger-200» ўшаєында ќаза тапќандардыѕ бірінде 8 миллион теѕге болєан. Тексеру жўмыстарын жїргізіп жатќан мамандар аталєан ќаражатты жјне басќа да заттарды тапса, «Скат» јуе компаниясы барлыєын ќайтаратынын мјлімдеді.


8

2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

МЈСЕЛЕ

www.saryarka-samaly.kz

ѕірегінде тта осы сўраќтыѕ тґ ан сол ќы уа ы ѕє Со ? пе т Ќазаќќа футбол ќаже шоматын болдым. Санама салмаќ салє ойєа рдыѕ алаѕдаєы кґѕіл ре те ѕ толєанып , ўзаќ здіктер , аяќдопшыла сыздыєы. Бўєан жас тсі сј єы да ын ол тб тартым баяєы ел фу келген чемпионатымыздыѕ тойєысыз јрекеттері, рсіздігін жјне Бразилиядан білім алып ге жі ыѕ футболшылард кґремін» болашаєын ќосыѕыз. балалардыѕ бўлдыр лєаш ґлеѕ жазєан кїнімді ґлердей жек м ау ып , «А Бір аќын аєамыз ы фу тб ол єа аѕ са ры де ке й ке зд ер і ос к і н і ш п е н ќ а р а й м ы н . Т і п т і , де ге н ек ен . М ен ґ ґскен де басталєан кїнге лгелі ќазаќ футболы ќызыєушылыєым ке а ын ыб ыр таќ т ор н «кґш сп да ен лу бет бо јріптестерімніѕ «С тґрткїл дїниеге ќара -аќ. Шыны керек, , уір те Јй ќ. жо де рќыратады жоќ, ґшкен деп здері сай-сїйегімді сы бастап тўр» деген сґ аќ футболы јлі-аќ јлемді мойындатады» аз «ќ йін осы уаќытќа де кїмјнмен ќарап, ан сенімді едім. Енді себептері бар. ойлап келдім жјне оє ік інд ґз . Оныѕ да ым рд єа шы ы нд ты ра ќыза Фархат ЈМІРЕ

Ќазаќтыѕ намысын ќазаќтар єана ќорєауы тиіс! Алдымен Ќазаќстан ўлттыќ ќўрамасы жайлы ойымызды ґрбітсек. Биыл отандастарымыз ФИФА рейтингісініѕ ќорытындысы бойынша 142-ші сатыєа жайєасты. Ал ежелден бјсекелес ґзбек аєайындарымыз 69-шы орынєа тўраќтады. Айырмашылыќ жер мен кґктей. Сондай-аќ, Ґзбекстан ќўрамасына ФИФА-ныѕ футболды дамытуєа ќосќан їлесі мен таза ойыны їшін берілетін «Fair рlay» сыйлыєы тапсырылды. Ала шапандыла��єа ќызыєып та, ќызєанып та ќарайсыѕ. «Ќазаќ футболшылары ґзбектердіѕ деѕгейіне ќашан жетер екен» деп армандайсыѕ. Жайшылыќта осы ґзбектерді ґзімізден тґмен санап, ґзектен тебетініміз ґтірік емес. Ґѕшеѕ жўмыссыздардыѕ ордасы деп ащы тілімізбен тїйреп те аламыз. Оѕтїстіктегі кґршілерімізді жамандыќќа ќисаќ та, солардай болсаќ деген ниет тўрады кґкейімізде. Оныѕ несін жасырамыз. Экономикамыз ќарыштап ґсіп, ґзбектердіѕ алдын орасаќ та, ўлттыќ ќўндылыќтарєа келгенде кґршілерімізден кенже ќалєанымыз рас. Басќа саланы кейін ысырып, футболды мысалєа алайыќшы. Ґзбектер Азия ќўрлыєында жїріп шыѕдалып, азулы ќўрамаєа айналды. Ал «Еуропа футболынан аларымыз кґп» деп ќате ќадам жасаєан ќазаќтар јлемге масќара болєаннан басќа не тапты?! Јлем біріншілігініѕ, Еуропа чемпионатыныѕ іріктеу кезеѕініѕ топтыќ жарыстарында ґзге командаларєа ўпай тарататын кґѕілі дархан ќазаќтар емес пе?! Ґзбек аєайындарымыз Азия біріншілігіндегі іріктеу кезеѕдерініѕ топтыќ жарыстары былай тўрсын, дїбірлі доп додасыныѕ финалына жетіп жыєылады. Кейде «Сарыќўрлыќтан кетпегенде єой, ќазаќ футболшылары Азияныѕ мыќтысы атанар ма еді» деп жўбатамыз ґзімізді. Амал не, ќате басќан ќадам ќўрдымєа јкеп тірегендей. Ќарап отырсаќ, ќазаќ футболына ќаржы бґлінбей жатќан жоќ. Ґкініштісі, мол аќша тістегенніѕ ауызында, ўстаєанныѕ ќолында кетуде деген кїдік басым. «Ел футболын Еуропаєа јйгілі етемін» деген шенеуніктер былыќќа белшесінен батып, шетелде бассауєалап жїр. Тїрі ќазаќ болєанмен, санасы дїбјра дґкейлер тїбімізге жеткенін ойласаќ, ќанымыз шапшып, намысымыз тулайды. «Футболды дамыту їшін осыншама стадион салдыќ» деп кеуде кереміз. Біраќ, соныѕ нјтижесін јлі кїнге кґре алмай келеміз. Белгілі саясаттанушы Ермўхамет Ертісбаев ќазаќ футболшылары 2050 жылєа ќарай Јлем біріншілігі, Еуропа чемпионаты секілді дїбірлі доп додаларында жасындай жарќылдауы мїмкін деген мјлімдеме жасады. Ал ол уаќытќа дейін кім бар, кім жоќ. 2050 жылєа жету їшін ќазаќ футболы ќанша рет жыєылып, ќайта тўрады десеѕші. Барлыєы бір Аллаєа єана аян. Ќазаќ футболында жеке басыныѕ ќамын кїйттеп, ќомаќты ќаржы табуды ойлайтындар басым. Ўлттыќ мїддені ґз басынан тґмен ќоятындар ел футболын ќалайша кґркейтпек? Таєы да ґзбектерді мысалєа алайыќшы. Футболдан Ґзбекстан ўлттыќ ќўрамасыныѕ намысын тек ґзбектер єана ќорєайды. Олар ґзге ўлт ґкілдерініѕ кґмегіне мўќтаж емес. Жеѕілісті де, жеѕісті де ґз аєайындарымен бірге кґрмек, ќиындыќты да бірге еѕсермек. Ал біздегі жаєдай мїлде басќаша. Тіпті, ел намысын ќорєау їшін жасыл алаѕєа шыќќан футболшылар арасынан ќандастарымызды кґре алмай, ќынжылатынымыз бар. Екі-їш ќазаќ баласы ўлттыќ ќўрама жейдесін кисе, бґркімізді кґкке атып, мјз боламыз. Ќарап отырсаќ, Ќазаќстан ќўрамасында доп тебетіндердіѕ дені ґзге ўлттыѕ ґкілдері. Ал ќазаќтыѕ намысын, ќазаќтыѕ мїддесін ќазаќтардан артыќ ешкім де ќорєай алмайды! Ел футболын есеѕгіретіп тўрєан маѕызды мјселеніѕ бірі осы-ау. Бїгінде ќарєа тамырлы ќазаќтыѕ ўрпаєы ґз намысын ґзгелерге ќорєатып жїр деген ґліммен пара-пар дїние єой. Байќаєанымыз, ўлттыќ ќўрама сапындаєы футболшылар сылбыр ќимылдайды. Тіпті, олардыѕ бойынан «Ел їшін барымызды салайыќ» деген сыѕай да байќалмайтындай.

Қазаққа футбол қажет пе? немесе мазаны қашырған күмәнді ойлар Тіпті, јдеттегі жеѕілістен кейін ќабаєы ќатуланып, намыстан кїйініп, жеѕіліс їшін жанкїйерлерден ўялєан футболшыларды да сирек кґреміз. Ќайрат Нўрдјулетов, Дјуренбек Тјжімбетов, Самат Сымаќов, Нўрбол Жўмасќалиев, Ўлан Ќонысбаев, Таѕат Нґсербаев секілді ќандастарымыздыѕ жеѕілістен кейін тўнжырап, ел алдында масќара болєандыєына намыстанып, ешкіммен тілдеспей шешінетін жерге тура тартќанын талай кґрдік. Жан тебіретерлік осы бір сјт кґзіѕе еріксіз жас алдырады. «Ќайткенмен ќазаќ ќой, намысты жоєары ќояды» деп жїрегіміз жылып сала береді. Ал ґзгелері ґздерімен јлек болады. Алаѕдаєы тїкке тўрєысыз ойындары їшін ќалыѕ бўќарадан ќолдау кїтеді. Шіркін, олар ўлттыѕ намысы дегенді тїсінсе єой деп тўнжырайсыѕ. Футболда жїрген бір аєамыздыѕ «Ќазаќстан ўлттыќ ќўрамасыныѕ намысын тек ќазаќтар

Бїгінде ќарєа тамырлы ќазаќтыѕ ўрпаєы ґз намысын ґзгелерге ќорєатып жїр деген ґліммен пара-пар дїние єой єана ќорєаєанда, тасымыз ґрге домалайды» деген сґзі санама жиі орала береді. Ел намысын тек ќазаќтарєа єана ќорєатсаќ ќайтеді?! Бјлкім, біріккен ќазаќтарды кґріп, ала доп та ырыќќа кґнер. Ќазаќстан ўлттыќ ќўрамасыныѕ ойынына ќан жїгіртетін білікті бапкер ќажет шыєар. Біраќ, Дик Адвокат, Гусс Хиддинк, Рафаэль Бенитес, Фабио Капелло, Карло Анчелотти секілді тјжірибелі жаттыќтырушылар ќап-ќап алтын ўсынсаќ та келер ме екен?! Белгілі спорт журналисі Несіп Жїнісбайўлыныѕ: «Ќазаќстан ўлттыќ ќўрамасын баптаєан, ел футболыныѕ тізгінін ўстап отырєан шенеуніктер теѕдессіз деп маќтаєан Арно Пайперс, Мирослав Беранек секілді жаттыќтырушылар јбден тоќырап, базардан ќайтып келе жатќан жандар. Бўлардыѕ Еуропадаєы атаќ, абыройы да кґк тиын. Тек, шенеуніктер ќазаќ футболыныѕ тізгінін кімге беру керектігін білмейді. Шаќырса,

атаєы айдай јлемге аян бапкерлер бар емес пе?!» деген мазмўндаєы сґзіне ќўлаќ аспасќа болмас. Ґкініштісі, биліктегілерде мўны оќыр кґз, естір ќўлаќ жоќ. Жанєа бататыны да осы.

Шеберлікті шыѕдамай, шыѕєа шыєа алмаймыз! Енді Ќазаќстанныѕ ішкі біріншілігіне ойыссаќ. Біздіѕ чемпионаттыѕ деѕгейі мїлдем тґмен єой. Мўны Халыќаралыќ футбол тарихы мен статистикасы ўйымы да дјлелдеп отыр. Мекеме жїргізген зерттеулердіѕ ќорытындысы бойынша Ќазаќстанныѕ премьер-лигасы 104орында. Ал ґзбек аєайындардыѕ ішкі біріншілігі јлдеќайда дамып кеткен. Деѕгейі жаєынан Ґзбекстан біріншілігі 54-орында ныќ тўр. Ескере кетер таєы бір жайт, ел чемпионатындаєы негізгі жїлделерді жыл сайын «Аќтґбе», «Шахтер», «Ертіс», «Тобыл», «Астана» секілді командалар иеленеді. Ал ќалєандары - баяєы жартас, сол жартас. Турнир кестесініѕ орта шебінен орын алса, тјубе дейді. Жалпы, бїгінде халыќтыѕ дені ел біріншілігіндегі кездесулерге бармайды, теледидардан тамашаламайды. Себебі, ќызыќсыз. Тартымдылыќ жоќ. Алаѕныѕ ана шетінен, мына шетіне ќўстай ўшќан доп. Келсін, келмесін бет ауєан жаќќа теѕбіл допты шірене тебер футболшы. Ал мўндай ойынныѕ кімге ќажеті бар? Ќазір кабельдік телевидение деген жаќсы болды. Їйде отырып алып, Англияныѕ, Испанияныѕ, Францияныѕ тартысќа толы біріншіліктерін кґресіѕ. «Барселона», «Реал Мадрид», «Челси», «Арсенал», «Ливерпуль»... бірінен-бірі ґтеді. Тїнгі ўйќыѕды бґліп, тамашалауєа тўрарлыќ чемпионат ќой! Кґріп отырып, айызын ќанады. Оны айтасыз, осы аталєан мемлекеттердіѕ бірінші лигасындаєы клубтардыѕ кездесулерініѕ ґзі керемет! Тґменгі лигада доп тепсе де, азулы командалармен иыќ тірестіріп ойнайды. Футбол тамашалай келген жанкїйерлерді айтсаѕызшы?! Айєайынан ќўлаќ тынады. Бірде белгілі спорт журналисі, ќамќоршы аєамыз Ґскенбай Тастемхановтан жергілікті «Ертістіѕ» аяќ алысы туралы сўрадым. Ґте сыпайы Ґсекеѕ: «Мен Ќазаќстан біріншілігін

P.S.

кґрмеймін. Маєан Еуропа клубтарыныѕ ойыны ўнайды» деп ќысќа ќайырды. Ойланып ќалыппын. Ґскенбай аєаныѕ талєампаздыєына таѕ ќалдым. Аєамыз дўрыс айтады-ау. Ќазаќ футболын кґріп, ашуєа мінгенше, Еуропа клубтарыныѕ кездесуін тамашалап, лјззат алєан јлдеќайда пайдалы емес пе?! Ел біріншілігіндегі клубтар жыл сайын УЕФА-ныѕ Чемпиондар лигасы мен Еуропа лигасына ќатысады. Ќатысќаны болмаса, одан ќазаќ футболына келер пайда жоќ. Ќайта, сырт алаѕда да, ґз елімізде де ќарсыластарєа есе жіберіп, кґпшілік алдында ўятќа ќаламыз. Бірді-екілі командамыз халыќаралыќ футбол турнирлерініѕ келесі кезеѕіне ґтсе, «Ќазаќ футболы дамып келеді» деп сїйіншілейміз. Біраќ, бўл ел футболыныѕ алєа басќандыєын кґрсетпейді єой. Ќазаќстанныѕ премьер-лигасында лигионерлер кґп. Чехтар мен сербтер, бразилиялыќтар мен африкалыќтар, беларусьтар мен украиндыќтар, ґзбектер мен ќырєыздар, орыстар мен молдовандар... Ел біріншілігіндегі командалардыѕ негізгі ќўрамында осы аталєан ўлттардыѕ футболшылары ойнайды. Былайша айтќанда, келімсектерге ќараєан кїн. Біздіѕше, лигионерлерге тїбегейлі тосќауыл ќою ќажет. Себебі, олар келеді де, кетеді. Бўл ќаншама аќша желге ўшады деген сґз. Ќайта, лигионерлердіѕ кґмейіне кететін ќаражатќа ќазаќтыѕ талантты жігіттерін іздеп, мыќты футболшы даярлау тиімді емес пе?! Осы лигионерлердіѕ кесірінен дарынды жастарымыз ќосалќы ќўрамда ойнап жїр. Жалпы, келімсектер еѕбекаќыны отандыќ футболшылардан јлдеќайда артыќ алады. Ал, жеке басыныѕ пайдасы їшін жїрген оларєа неге ќаржы жўмсауымыз ќажет?! Баєамдасаќ, Ќазаќстанды таѕдайтын келімсектер ґсу, ґркендеу їшін келмейді, јрине. Тјжірибе жинаќтау їшін келеді десек, кїлкілі болар. Олардыѕ аќша їшін жїргендерін де білеміз. Ќўлќыны тойєан кїні табанын жалтыратады. Ал, ќазаќ футболы баяєы мїгедек кїйінде ќала бермек. Биыл Ќызылорданыѕ «Ќайсары» мен Алматы облысыныѕ «Іле – Сјулет» командасы ел біріншілігіне ќатыспайтын болды. Ќаржыныѕ жоќтыєынан, јрине. Мўнайы кґп, аќшасы жоќ «Атырау» да аталєан ќос команданыѕ кебін кимек. Несіп Жїнісбайўлы аєамыздыѕ «Клубтарымыз ґзін-ґзі асырамайынша, футболымыз кґгермейді» деген сґзі бар. Белгілі журналист Англия чемпионатындаєы клубтарды мысалєа келтіреді. Ўлыбританиядаєы јр команданыѕ бюджетін айтсаќ бас айналады. Олар ґз ќаражаттарымен кїн кґреді. Ал біздіѕ футболшылар їкіметтен берілген аќшаєа кїн кешуде. «Бїгінгі таѕда бїкіл Ќазаќстан футбол клубтары їкіметтіѕ есебінен футбол ойнап жїр. Ал бїйткен командалар тїптіѕ тїбінде Еуропаныѕ клубтары секілді шеберлікке де, єаламат ойынєа да жете алмайды. Ґз жанын шырылдатып жїріп тапќан ќаржысына ґнерін шыѕдамайды. Жеѕіл аќшаєа жїрдім-бардым ойнайтыны сондыќтан», - дейді Н.Жїнісбайўлы. Біздіѕше, ќазаќ футболына да «жол картасы» ќажет. Ел футболына мемлекет тўрєысынан кґѕіл бґлінуі тиіс. Јйтпесе, јр жерге стадион тўрєызып, футбол їйірмелерін ашќаннан ўтарымыз шамалы. Себебі, мўныѕ барлыєы есеп їшін жасалатын дїниелер. Ќазаќ жастарыныѕ шетелде доп тебуіне жаєдай жасалса екен. Ќўдайєа шїкір, елімізде дарынды жігіттер баршылыќ. Самат Сымаќовты тїрік аєайындар аттай ќалап шаќырып алды. «Оле Бразил» футбол академиясында тјлім алєан Рауан Сариев Бразилияда доп теуіп жїр. Он бір жасар ќараєандылыќ ґрен Ќазыбек Тўяќов «Реал» футбол мектебіне сынаќќа барып келді. Ґзімізді осылай жўбатамыз. Жаратушы Иеміз ќазаќќа Пеледей перзентті ќашан сыйлар екен?...

«Ќазаќ футболына жїз жыл толды» деп ќуанып жїрміз. Біраќ, осы ґткен бір єасырда жўрт ауызында жїрер жетістікке ќол жеткізе алмадыќ. Таєы жїз жыл кїтейік. Бјлкім, баєымыз жанар...

Ќазаќстанда 150-ге жуыќ колледж жабылуы мїмкін. Бўл жґнінде Білім жјне єылым министрі Баќытжан Жўмаєўлов министрліктіѕ алќа мјжілісінде хабарлады.


МЕЗГІЛ

www.saryarka-samaly.kz

АКЦИЯ

Јлжуаз топтарєа

ќолдау кґрсетілді Елімізде республикалыќ Ќызыл ай ќоєамы мен Біріккен Араб Јмірліктерініѕ Ќызыл ай ќоєамы бірлестігініѕ мўрындыќ болуымен «Экстремалды ќыс» атты ќайырымдылыќ акциясы басталды. Аталмыш шараныѕ тўсаукесері алєаш болып Павлодар облысында ґтті. Нўржайна ШОДЫР Јлеуметтік кґмекке мўќтаж жандарєа ќолдау кґрсету маќсатында ўйымдастырылып отырєан іс-шараєа Араб Јмірлектерініѕ Ќызыл ай ќоєамы бірлестігі тґраєасыныѕ орынбасары Мансур Саид Алави Аламери, республикалыќ Ќызыл ай ќоєамы Павлодар облыстыќ филиалыныѕ директоры Индира Шамышева ќатысты. Кґпшілік алдында ќўттыќтау сґз алєан Мансур Саид Алави Аламери: - Біздіѕ маќсатымыз - ќоєамныѕ јлжуаз топтарына ќолдау кґрсету. Сондыќтан, тјуелсіз Ќазаќстан Республикасымен бірлесе жўмыс істеп, сіздердіѕ ризашылыќтарыѕызды алєанымызєа ќуаныштымыз. Араб Јмірліктерініѕ Ќызыл ай

ќоєамы бірлестігі кґмекке мўќтаж жандарєа ќолўшын беруге јрдайым јзір, - деді. Акция барысында жалєызбасты ќарттар, жарымжан жандар, тўрмысы тґмен жјне кґпбалалы отбасылары їшін павлодарлыќ ґнерпаздардыѕ ќатысуымен ќайырымдылыќ концерті ўйымдастырылды. Сондай-аќ, кґмекке мўќтаж 500-дей облыс тўрєынына жылы киімкешектер мен азыќ-тїлік салынєан ќапшыќтар сыйєа тартылды. Кґмекке ие болєан азаматтар ќайырымдылыќ ќорларыныѕ ґкілдеріне алєыстарын жеткізді. Ўйымдастырушылардыѕ айтуынша, бўл шара енді Аќмола жјне Шыєыс Ќазаќстан облыстарында жалєасын табады деп жоспарлануда.

ТЈРБИЕ

Тіл їйрену – балабаќшадан Кез келген халыќтыѕ ўлттыќ ќазынасы – ана тілі болып табылады. Јрбір халыќтыѕ тілінде оныѕ ўлттыќ дјстїрініѕ, сана-сезімініѕ, ойлау тјсілініѕ, мінез-ќўлќы белгілері кґрініс табады. Ал тілді, тіл мјдениетін игеру баланыѕ сјби шаєынан іске аса бастайтын, біртіндеп жетілетін їрдіс. Олай болса, баланыѕ тілін дамыту жўмысы отбасынан, балабаќшадан бастап жїйелі тїрде жїргізілуі тиіс. Меніѕше, ќазаќ тілін балабаќшада оќытудыѕ маѕызы ґте зор. Мектепке дейінгі балаларєа ќазаќ тілін їйретудіѕ басты шарттары топта жаєымды психологиялыќ климат, мейірімді орта, ќазаќ тілінде тілдесудіѕ кґѕілді факторлары ґз себін тигізеді. Балалардыѕ сґздік ќорларын байыту, тілдесу белсенділігін арттыру, кїнделікті ґмірде ќолдана білуіне баєыт беру, ќазаќ тіліне тјн дыбыстарды дўрыс айтуєа жаттыќтырып, тіл мјдениетін жетілдіру, сґйлем ќўрап, сґйлесу тјжірибесін ўдайы ўйымдастыру – балалардыѕ ќазаќ тіліне деген сїйіспеншілігін арттырып, мемлекеттік тілдіѕ мјртебесін ўєынудыѕ маѕызы зор. Егемен ел атанып, ґз алдымызєа дербес мемлекет болєаннан кейін жасґспірім буынєа дўрыс тјрбие беру, олардыѕ патриоттыќ сезімін ояту, елге ќызмет етуге, мемлекеттіѕ іргесін ныєайтуєа баулу, тілдіѕ дјрежесін кґтеру – балабаќша тјрбиешілерініѕ негізгі маќсаты. Соєан орай, тіл таєдырына тереѕ ќарап, мектеп жасына дейінгі бїлдіршіндерге ќазаќ тілін

їйретудегі талап, міндеттер мекемемізде жаќсы іске асырылуда. Бїлдіршін ќазаќ тілін меѕгеру барысында тілдік ќатынастыѕ аса маѕызды тїрі – ауызша сґйлеп їйренеді. Ол сґздерді байланыстырып айту арќасында жїзеге асады. Сґздіѕ байланысты айтылуы баланыѕ тілдік жјне аќыл-ой дамуымен біртўтас жїреді. Мектепке дейінгі шаќта бала тілі икемді келеді, сол себепті де сјбилермен жїргізілетін жаттыєу тїрлері де јр алуан. Балалардыѕ жас ерекшеліктеріне ќарай топтары їлкейген сайын тіл дыбыстарын айтып їйренуге арналєан жўмыс тїрлері біртіндеп кїрделене береді. Балабаќшада жїргізілетін тјрбие, білім беру їрдісінде дыбысќа байланысты жаттыєу тїрлері де кешенді тїрде іске асырылады. Дыбыстардыѕ ерекшелігін жете меѕгеріп, дўрыс айтуєа жаттыќтыру тілдерін дамыту сабаќтарында єана емес, јн-кїй, дене шыныќтыру сабаќтарында да, сабаќтан бос кездерінде жеткіншектерге ана тілінде ґлеѕдер, таќпаќтар, кґркем сґздер жаттатылып, їйретіледі. Ќазаќта «Сїтпен сіѕген сїйекпен кетеді» деген маќал бар. Демек, біз балабаќша табалдырыєын аттаєан бїлдіршін бойына ќазаќ тілініѕ ќасиетін сїттей сіѕіре білсек, еѕбегіміз еш кетпесі аныќ.

Ќўндыз ЖАМБАЕВА, №85 балабаќшаныѕ ќазаќ тілі мўєалімі, Павлодар ќаласы.

Нўр Отан» ХДП ПЌФ-да Салыќ басќармасы басшылыєыныѕ азаматтарды ќабылдауы туралы хабарландыру 2013 жылєы 14 аќпанда саєат 15.00-ден 16.00-ге дейін «Нўр Отан» ХДП Павлодар ќалалыќ филиалыныѕ ќоєамдыќ ќабылдау бґлмесінде (Володарский кґшесі, 129 їй) Павлодар ќаласы бойынша Салыќ басќармасы бастыєыныѕ орынбасары Есенгелді Мантайўлы Кадрин азаматтарды ќабылдайды. Решениями СМЭС Павлодарской области признаны банкротами с возбуждением конкурсного производства: 14.12.2012г. ТОО ПКФ«Стимул», РНН 451500246082, св-во о гос. регистрации №14693-1945-ТОО от 21.05.07г. (Казахстан г. Павлодар, ул Кутузова, 204-634).; 28.11.12г. ТОО «Талтранс –Сервис» , РНН451600221069, св-во о гос. регистрации №759-1945-16-ТОО от 12.04.07г. (Казахстан, г. Экибастуз, ул. Профсоюзная, 4.) Претензии принимаются два месяца со дня опубликования объявления по адресу: г. Павлодар, ул. Камзина, 62, тел. 8 (7182) 61-49-04. Павлодар облысыныѕ МАЭС шешімімен ќонкурстыќ ґндіріс ќозєалып, банкрот деп танылды: 2012ж.14.12. ПКФ «Стимул» ЖШС, СТН 451500246082, 2007ж. 21.05 серия №14693-1945-ЖШС мемлекеттік тіркеуі туралы кујлік (Ќазаќстан, Павлодар ќ., Кутузов кґш., 204634). 2012ж.28.11. ЖШС «Талтранс –Сервис», СТН

451600221069, 2007ж.12.04 серия №759-1945-16-ЖШС мемлекеттік ќайта тіркеу кујлігі (Ќазаќстан, Екiбастўз ќ., Профсоюзная кґш, 4 ). Шаєымдар хабарландыру жарияланєан кїннен бастап екі ай ішінде Павлодар ќ., Камзин кґш., 62, тел. 61-49-04 мекен-жайы бойынша ќабылданады.

Павлодар облысы МАЭ сотыныѕ 09.08.2012 ж. шешімімен «МПК Экибастуз &К» ЖШС (Екібастўз ќ., Ќонаев кґш.) 2009 ж. 17.02. № 1157-1945-16-ЖШС заѕды тўлєаны мемлекеттік тіркеу туралы кујлігі, БСН 090240016861 банкрот деп танылып, конкурстыќ ґндіріс ќозєалды. Талап-шаєымдар хабарландыру жарияланєан кїннен бастап 2 ай ішінде мына мекен-жайда ќабылданады: Павлодар ќ., Толстой кґш., 19-38, тел. 8 (7182) 61-91-88. Облыстыќ «Сарыарќа самалы» газетінде 26.01.2013ж. №10 (14945) жарияланєан хабарландырудаєы мекен-жай былай деп оќылсын: Жеѕіс алаѕы, 5 «А».

Ж а р н а м а 65-12-75

2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

9

Ќазаќстан Республикасыныѕ «Ќазаќстан Республикасындаєы сайлау туралы» Конституциялыќ заѕыныѕ 28-б. 3-т. сјйкес облыстыќ «Сарыарќа самалы», «Звезда Прииртышья» жјне «Регион.kz» газеттерінде сайлау кампанияларыныѕ їгітаќпараттыќ материалдарын жариялауєа арналєан баєаларды назарєа ўсынамыз «Сарыарќа самалы» «Звезда Прииртышья»

Бет

сейсенбі, сенбі Журналистік бет Жарнама беті Соѕєы бет

125 теѕге ш/см 105 теѕге ш/см 165 теѕге ш/см

«Регион.kz»

бейсенбі 170 теѕге ш/см 140 теѕге ш/см 190 теѕге ш/см

92 теѕге ш/см 82 теѕге ш/см 115 теѕге ш/см

Баєалар ЌЌС-пен ќоса кґрсетілген. Жарнамалыќ модуль, хабарландыру, аќпараттыќ маќалаларды газет шыєардан бір кїн бўрын берген кезде – ќосымша тґлем 10%.

Борышкердіѕ мїлкін (активтерін) сату бойынша сауда-саттыќты жїргізу туралы аќпараттыќ хабарлама Екібастўз ќаласыныѕ Солнечный кентіініѕ јкімі аппаратыныѕ мемлекеттік мекемесініѕ «Су-Солнечный» МКК ЌР, Павлодар облысы, Екібастўз ќ., Јуезов к-сі, 10 їй СТН 451600220731, БСН 070240009677, конкурстыќ басќарушысы Екібастўз ќаласыныѕ Солнечный кентініѕ јкімі аппаратыныѕ мемлекеттік мекемесініѕ «Су-Солнечный» МКК ЌР, Павлодар облысы, Екібастўз ќ., Јуезов к-сі, 10 їй борышкердіѕ мїлкін (активтерін) сату бойынша сауда-саттыќтыѕ жїргізілетіндігі туралы хабарлайды, ол ЌР, Павлодар обл., Павлодар ќ., Лермонтов к-сі, 91/1-їй мекен-жайы бойынша 2013 ж. 25.02 саєат 15.00-де ґткізіледі. Борышкердіѕ негізгі ќызмет тїрі: халыќты сумен ќамтамасыз ету, суды тазалау жјне ќабылдау. Мїлік сауда-саттыќќа екі лотпен ќойылады. Лот №1 – Екібастўз ќ., Тјуелсіздік алаѕы, №1 жылжымайтын мїлік, 2008 ж. 1.04. иеленген тўрєын емес (НОТЭП) 3 ќабатты єимарат, ауданы 4400 ш.м., т/б ќўрастырушы, жўмсаќ рулонды баспана, бетонды фундамент, кірпішті ґту тўраќты жер пайдалану ќўќыєымен бґлінетін жер телімімен, 0,394 га єимаратына ќызмет кґрсету жјне орналастыру їшін кїрделі жґндеу ќажет жартылай есіктер мен терезелер жоќ. Сауда-саттыќты ґткізу јдісі - голландттыќ. Лоттыѕ бастапќы баєасы –14030000 теѕге, тґменгі баєасы – 12604000 теѕге. Лот №2 – Дебиторлыќ берешек. Саудасаттыќтыѕ ґткізу јдісі - голландттыќ. Лоттыѕ бастапќы баєасы – 4886360 теѕге, тґменгі баєасы – 4000000 теѕге.

Кепілдік жарна ЖСК KZ57319R010000430195 (KZT) «БТА БАНК» АЌ Екібастўз филиалы, БСК ABKZKZKX, СТН 451600220731, БСН 070240009677 банк шотына лоттыѕ бастапќы баєасыныѕ 10 % мґлшерінде. Мїлікті сатудыѕ ерекше шарттары жјне сатып алушыларєа ќойылатын ќосымша талаптар ќарастырылмаєан. Ґтiнiмдер ќабылдау жјне сауда-саттыќќа ќатысуєа тiлек бiлдiрушi тўлєаларды тiркеу осы хабарлама жарияланєан кїннен келесі кїннен бастап, ЌР, Павлодар ќ., Лермонтов к-сі, 91/1 їй. Тел. 8 (7182) 51-07-41 мекен-жайы бойынша жўмыс кїндері саєат 9.00-ден 18.00-ге дейін ќабылданады, тїскі їзіліс саєат 13.00-14.00. Ґтiнiмдерді ќабылдау жјне сауда-саттыќќа ќатысушыларды тіркеу сауда-саттыќ басталєанєа дейiн бiр саєат бўрын аяќталады. Сауда-саттыќќа ќатысушы ретінде тіркелу їшін ќўжаттар ґзімен не їшінші тўлєаныѕ ґкілеттігі бойынша ґкілдігі тиісті тїрде ресімделген болса сауда-саттыќты ўйымдастырушыєа ўсынылады. Ќосымша аќпаратты Павлодар ќ., Лермонтов к-сі, 91/1 їй. тел.: 8 (7182) 51-07-41, 87056400075 мекен-жайы бойынша алуєа болады. Конкурсты ўйымдастыру бойынша шаєымдар «ЌР ЌМ Дјрменсіз борышкерлер жўмыс Комитетініѕ Павлодар облысы бойынша департаменті «ММ Павлодар ќ, Жеѕіс алаѕы, 5 «А», 313 каб. тел 8 (7182)32-01-40, эл.пошта knd_pavl@at.minfin.kz мекен-жайы бойынша жўмыс кїндері сає. 9.00-ден 18.30-єа дейін ќабылданады, тїскі їзіліс сає.13.00-14.30.

Борышкердіѕ мїлігін (активтерін) жїзеге асыру бойынша сауда-саттыќ ґткізу жґнінде аќпараттыќ хабарлама «Cinema Сentre» ЖШС конкурстыќ басќарушысы, заѕды мекен-жайы: ЌР, Павлодар облысы, Екібастўз ќаласы, Мјшћїр Жїсіп к-сі, 49; СТН 451600214517, БСН 031140001821 ќарызданушы «Cinema Сentre» ЖШС ЌР, Павлодар облысы, Екібастўз ќаласы, Мјшћїр Жїсіп к-сі, 49, мїлігін (активтерін) жїзеге асыру бойынша сауда 2013 жылєы 26 аќпанда 11 саєат 00 минутта ЌР, Павлодар облысы, Екібастўз ќаласы, Мјшћїр Жїсіп к-сі, 49, 4-кабинетте ґтетіндегі туралы хабарлайды. Тел. 8(7187) 75-86-75. Ќарызданушы ќызметініѕ негізгі баєыты коммерциялыќ-делдалдыќ ќызмет. Мїлік саудаєа їш лот бойынша ќойылады. №1 лот - жалгерлік жґндеусіз жылжымайтын мїлік объектілері: екі ќабатты кинотеатр єимараты, жалпы кґлемі 1112,9 ш.м., жер телімі 0,1862 га., 1984 жылы салынєан; кинотеатрєа салынєан ќосымша єимарат (боулингке арналєан), бір ќабатты, жалпы кґлемі 200,4 ш.м., жер телімі 0,1170 га, 2005 жылы салынєан; кинотеатрєа салынєан ќосымша єимарат (тїнгі клуб) екі ќабатты жалпы кґлемі 393,1 ш.м., жер телімі 0,0603 га, 2009 жылы салынєан; кинотеатрєа салынєан ќосымша єимарат, бір ќабатты,кґлемі 184,4 ш.м., жер телімі 0,0331га, 2008 жылы салынєан, Екібастўз ќаласы, Мјшћїр Жїсіп к-сі, 49 мекенжайы бойынша орналасќан, жаєдайы ќанаєаттандырарлыќтай, сауданы ґткізу јдісі аєылшын, бастапќы ќўны - 102775281 теѕге; №2 лот - ќўрал-жабдыќтар (933 бірл.), соныѕ ішінде боулингке арналєан ќўралжабдыќтар 477 бірл.- 1994 ж/ш, боулингті басќару блогі 1 бірл. – 1994 ж/ш, кино жјне дыбыстыќ ќўрал-жабдыќ, 2004 ж/ш - 85 бірл., театр креслолары 330 бірл.- 2004 жылєы, театр креслолары VIP 14 бірл. – 2004 жылєы, жарыс ынталандырушысы Sega Ralli SDTwin 1 бірл. – 2003 жылєы, ойын автоматы Airockey “FAST TRACK” 2 бірл.- 2003 жылєы, ату аппараты Vortek V3 1 бірл.- 2003 жылєы, ату ынталандырєышы Ninjia Assauit DX 1 бірл.- 2003 жылєы, би аппараты Pump it Up 1 бірл. – 2003 ж/ш, бухгалтерге арналєан кеѕсе їстелі 1 бірл., КМА Canon FC

120 xerox 1 бірл.- 2004 ж/ш, Сплит Веко ВКН242 салќындатќышы 1 бірл. – 2007 ж/ш, неон маѕдайшасы - 2 бірл., ВКР желдеткіші - 2 бірл., салќындатќыш - 3 бірл., проектор - 2 бірл., 2004 ж/ш, Posiflex Jiva даяршы станциясы 5815 - 2 бірл., Posiflex Jiva даяршы станциясы 5816 - 2 бірл., ПО касса - 1 бірл., ПО касса 2 — 1 бірл., ПО менеджер — 1 бірл., ПО ќойма — 1 бірл.), сауданы ґткізу јдісі - аєылшын, лоттыѕ бастапќы ќўны - 10862189 теѕге; №3 лот - УАЗ-22069033 автокґлігі, 2006 ж/ш, мем. нґмірі S451VP, ќанаєаттандырмайтын жаєдайда, сауданы ґткізу јдісі аєылшын, бастапќы ќўны: 1100001 теѕге. Лоттыѕ бастапќы ќўнынан 10%-ды ќўрайтын кепіл жарнасы Екібастўз ќаласындаєы «Заман Банк» АЌ банктік есепшотына енгізіледі: ЖСК KZ85896KZT0122030288, БСК ZAJSKZ22, СТН 451600214517. Мїлікті сатудыѕ ерекше шарттары мен сатып алушыларєа ќосымша талаптар жоќ. Ґтінімдерді ќабылдау жјне ќатысушы ретінде тіркелу осы хабарландыру жарияланєаннан кейін екінші кїннен бастап, жўмыс кїндері 9.00-ден 18.00-ге дейін, тїскі їзіліс 13.00-ден 14.00-ке дейін ЌР, Павлодар облысы, Екібастўз ќаласы, Мјшћїр Жїсіп к-сі, 49, 4-кабинет мекен-жайы бойынша ќабылданады, тел. 8 (7187) 75-86-75. Ґтінімдерді ќабылдау жјне ќатысушыларды тіркеу саудаєа бір саєат ќалєанда аяќталады. Ќатысушы ретінде тіркелу ќўжаттары тікелей сауданы ўйымдастырушысына немесе ґкіл ретінде ресімделген їшінші тўлєаєа ўсынылады. Ќосымша аќпаратты ЌР, Екібастўз ќаласы, Мјшћїр Жїсіп к-сі, 49, 4-кабинеттен, тел. 8(7187) 75-86-75 алуєа болады. Сауданы ўйымдастыру бойынша шаєымдар жўмыс кїндері 9.00-ден 18.30-єа дейін, тїскі їзіліс 13.00-ден 14.30-єа дейін Ќазаќстан, Павлодар ќ., Жеѕіс алаѕы, к-сі, 5а, 313-кабинет мекен-жайы бойынша ММ» ЌР ЌМ Павлодар облысы бойынша дјрменсіз борышкерлермен жўмыс жґніндегі Комитет департаментінде» ќабылданады, тел. 8 (7182) 32-01-40, электрондыќ мекен-жай: knd_pavl@at.minfin.kz.

Назымхан Јбдікјрімўлы Нуриденовты еске аламыз Баянауыл ауданы, Жаѕажол ауылыныѕ тўрєыны Нуриденов Назымхан Јбдікјрімўлын саєынышпен еске аламыз. Асќар таудай јкеміз, еліміздіѕ ардаќты азаматы, туыстыѕ жаѕашыры, енді бірімізге ќамќор аєа, кішіпейіл іні бола білген жан јкеміздіѕ баќилыќ болєанына 10 жыл толды. Уаќыт деген зымыран! Содан бері де 10 жыл ґтіпті! Біраќ, сіздіѕ жарќын бейнеѕіз кґз алдымыздан, жаєымды ќоѕыр дауысыѕыз ќўлаєымыздан кетпек емес! Содан бері ќанша жаз бен кїз, ќыс пен кґктем алмасты. Біз оны саєына еске ала отырып, мјѕгіге ўмытпаймыз. Соѕынан ерген балалары јке атына кір келтірмеді. Јрќайсысы тјрбиелі азамат болып ер жетті. Уаќыт ґтсе де, жїрегіміздіѕ тґрінде саќтаймыз, ўрпаќтарєа їлгі етеміз. Жаны жјннатта шалќысын. Топыраєы торќа, жатќан жері жарыќ болсын.

Неткен ќатал, ќытымыр ґмір дейтін, Несібеѕ де таусылар бґліп жейтін. Жалєанда бауыры бїтін пенде бар ма, Бір уыс топыраќќа кґмілмейтін. Ґмірден патша да ґткен, басќа ґткен, Адам барма ажалдан жеѕілмейтін. Жанына жуытпаєан жамандыќты, Сіздей јке табылмас адам мыќты. Саєындыќ сізді, тїске де жиі енесіз, Амалымыз бар ма, таєдырєа јсте кґнесіѕ. Фјни жалєанда жинаєан ізгі амалы, Азаптан саќтап, ќолтыќтан лјйім демесін.

Еске алушылар: балалары, кїйеу балалары, келіндері, немерелері, шґберелері, жиендері, жиеншары.


10

ҚАУЛЫ

2 ақпан, сенбі, 2013 жыл

Ескерту: Әділет департаментімен 2013 жылғы 24 қаңтар № 3381 болып тіркелген Павлодар облысы

әкімдігіңің 2012 жылғы 8 мамыр №124/5

ҚАУЛЫСЫ «МҰРАҒАТТЫҚ АНЫҚТАМАЛАР БЕРУ» ЭЛЕКТРОНДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ РЕГЛАМЕНТІН БЕКІТУ ТУРАЛЫ Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 27-бабы 2-тармағына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 26 қазандағы «Электрондық мемлекеттік қызметтің үлгі регламентін бекіту туралы» №1116 қаулысына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 шілдедегі «Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 30 маусымдағы № 561 қаулысына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы және мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту туралы» 2009 жылғы 30 желтоқсандағы № 2315 және «Жеке және заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» № 842 қаулысына сәйкес облыс әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. Қоса беріліп отырған «Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызмет көрсету регламенті бекітілсін. 2. Осы қаулының орындалуын бақылау облыс әкімінің орынбасары А.А. Орсариевке жүктелсін. 3. Осы қаулы алғаш ресми жарияланған күннен кейін он күнтізбелік күн өткеннен соң қолданысқа енгізіледі. Облыс әкімі Е.АРЫН Павлодар облысы әкімдігінің 2012 жылғы 8 мамыр №124/5 қаулысымен бекітілген

«МҰРАҒАТТЫҚ АНЫҚТАМАЛАР БЕРУ» ЭЛЕКТРОНДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ РЕГЛАМЕНТІ 1. Жалпы ережелер 1. «Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызметі (бұдан әрі – электрондық мемлекеттік қызмет) «Павлодар облысының мұрағаттар және құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесі және мемлекеттік мұрағаттары, баламалы негізде халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы, сондай-ақ, «электрондық үкімет» вебпорталы www.e.gov.kz арқылы көрсетіледі. 2. Электрондық мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 шілдедегі № 842 қаулысымен бекітілген «Мұрағаттық анықтамалар беру» мемлекеттік қызмет стандарты негізінде көрсетіледі. 3. Электрондық мемлекеттік қызметті автоматтандыру дәрежесі: ішінара автоматтандырылған (медиа-алшақтықты қамтитын электрондық мемлекеттік қызмет). 4. Электрондық мемлекеттік қызме�� көрсетудің түрі: транзакциялық. 5. Осы «Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызмет регламентінде (бұдан әрі – Регламент) қолданылатын ұғымдар мен қысқартулар: түрінде қызметтерді жүзеге асыратын заңды тұлға (филиал және өкілдік) және жеке кәсіпкер үшін қалыптастырылатын бірегей нөмір; 2) «Электрондық үкіметтің» веб-порталы (бұдан әрі – ЭҮП) – нормативтік құқықтық базаны қоса алғанда барлық шоғырландырылған үкіметтік ақпаратқа және электрондық мемлекеттік қызметтерге қолжетімділіктің бірыңғай терезесін білдіретін ақпараттық жүйе; 3) ЖАО – жергілікті атқарушы орган («Павлодар облысының мұрағаттар мен құжаттама басқармасы» мемлекеттік мекемесі, электрондық мемлекеттік қызмет көрсететін мемлекеттік мұрағаттар); 4) Жеке сәйкестендіру нөмірі (бұдан әрі – ЖСН) – жеке тұлға, оның ішінде жеке кәсіпкерлік түрінде өзінің қызметін жүзеге асыратын жеке кәсіпкер үшін қалыптастырылатын бірегей нөмір; 5) ақпараттық жүйе (бұдан әрі – АЖ) – ақпараттық-бағдарламалық кешенді қолдану арқылы ақпаратты сақтау, өңдеу, іздеу, тарату, жіберу және ұсыну үшін арналған жүйе; 6) ҰКО АЖ – Қазақстан Республикасы Ұлттық куәландыру орталығының ақпараттық жүйесі; 7) ХҚКО АЖ – Халыққа қызмет көрсету орталықтарының ақпараттық жүйесі; 8) ЖАО АЖ – жергілікті атқарушы органның ақпараттық жүйесі. «Қазақстан Республикасының «электрондық үкімет» шлюзінің қосалқы жүйесі ретіндегі аймақтық шлюз», атап айтқанда, жергілікті атқарушы орган қызметкерінің автоматтандырылған жұмыс орны; 9) Медиа-алшақтық – құжаттарды электрондық нысаннан қағаз немесе керсінше нысанға өзгерту қажет кезінде қызметтерді көрсету үдерісінде қағаз және электрондық құжат айналымының кезектесуі; 10) Пайдаланушы – оған қажетті электрондық ақпараттық ресурстарды алу үшін ақпараттық жүйеге жүгінетін және оларды пайдаланатын субъект; 11) Тұтынушы – электрондық мемлекеттік қызмет көрсетілетін жеке немесе заңды тұлға; 12) ЭҮАШ – «электрондық үкіметтің» аймақтық шлюзі; 13) Құрылымдық-функционалдық бірліктер (бұдан әрі – ҚФБ) – электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіне қатысатын мемлекеттік органдардың, мемлекеттік мекемелердің және өзге де ұйымдардың құрылымдық бөлімшелерінің тізбесі; 14) Транзакциялық қызмет – электрондық цифрлық қолтаңбаны қолданумен өзара ақпарат алмасуды талап ететін, пайдаланушыларға электрондық ақпараттық ресурстарды беру жөніндегі қызмет; 15) ХҚКО – халыққа қызмет көрсету орталығы; 16) «Электрондық үкiметтiң» шлюзi (бұдан әрi – ЭҮШ) – электрондық қызметтердi iске асыру шеңберінде «электрондық үкiметтiң» ақпараттық жүйелерiнің интеграциясына арналған ақпараттық жүйе; 17) Электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан әрі – ЭЦҚ) – электрондық цифрлық қолтаңба құралдарымен құрылған және электрондық құжаттың дұрыстығын, оның тиесілілігін және мазмұнының тұрақтылығын растайтын электрондық цифрлық таңбалардың жиынтығы; 18) Электрондық құжат – ақпарат электрондық-цифрлық нысанда берілген және электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған құжат. 2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету жөнінде қызмет беруші әрекетінің тәртібі 6. Қызмет берушінің ЖАО арқылы адымдық әрекеттері мен шешімдері осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі функционалдық өзара іс-қимылдың № 1 диаграммасы). 1) Тұтынушы қызмет алу үшiн өзімен бірге өтiнiш пен қажеттi құжаттардың түпнұсқаларын ала отырып ЖАО-ға жүгінуі тиiс. Тұтынушының өтiнiші мен құжаттарының түпнұсқалығын ЖАО қызметкерiнің тексеруі; 2) 1-үдеріс – электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үшін ЖАО қызметкерiнiң ЖАО АЖ-де ЖСН және парольді енгiзу үдерісі (авторизациялау үдерісі); 3) 1-шарт – ЖСН және пароль арқылы ЖАО АЖ-да ЖАО-ның тіркелген қызметкері туралы деректердің түпнұсқалығын тексеру; 4) 2- үдеріс – ЖАО қызметкерінің деректерінде бұзушылықтардың болуына байланысты ЖАО АЖ-да авторизациялаудан бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 5) 3-үдеріс – ЖАО қызметкерінің осы Регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, қызметті көрсету үшін сұрау салу нысанын экранға шығару және оның құрылымы мен форматтық талаптарын ескере отырып нысанды толтыру (деректерді енгізу, сұралатын мұрағаттық анықтама түріне байланысты сканерден өткізілген құжаттарды тіркеу); 6) 4-үдеріс – ЖАО қызметкерінің электрондық мемлекеттік қызмет көрсетуге сұрау салудың толтырылған нысанына (енгізілген деректерге, сұралатын мұрағаттық анықтама түріне байланысты сканерден өткізілген құжаттарға) ЭЦҚ арқылы қол қою; 7) 2-шарт – сәйкестендіру деректерінің (сұрау салуда көрсетілген ЖСН мен ЭЦҚ тіркеу куәлігінде көрсетілген ЖСН арасындағы) сәйкестігін, ЭЦҚ тіркеу куәлігінің мерзімін және ЖАО АЖ-да тіркеу куәлігінің қайта шақырылған (жойылған) тізімде жоқтығын тексеру; 8) 5-үдеріс – ЖАО қызметкерінің ЭЦҚ түпнұсқалығының расталмауына байланысты сұрау салынатын электрондық мемлекеттік қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 9) 6-үдеріс – ЖАО қызметкерінің электрондық мемлекеттік қызметті өңдеуі; 10) 7-үдеріс – ЖАО қызметкерінің электрондық мемлекеттік қызмет көрсетудің нәтижесін қалыптастыруы (сұралатын мұрағаттық анықтама түріне байланысты мұрағаттық анықтама, немесе мұрағаттық анықтаманы беруден дәлелді түрде бас тарту). Электрондық құжат ЖАО қызметкерінің ЭЦҚ-ны пайдалануымен қалыптастырылады. 11) 8-үдеріс – ЖАО қызметкерiнiң электрондық мемлекеттік қызмет нәтижесін тұтынушыға колына табыстау немесе тұтынушының электрондық поштасына жiберу арқылы беруi. 7. Қызмет берушінің ХҚКО арқылы адымдық әрекеттері мен шешімдері осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі функционалдық өзара іс-қимылдың № 2 диаграммасы). 1) 1-үдеріс – электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үшін ХҚКО АЖ-да ХҚКО операторының авторизациялау үдерісі; 2) 1- шарт – ХҚКО АЖ-да тіркелген оператор туралы деректердің дұрыстығын ЖСН және пароль арқылы, немесе ЭЦҚ арқылы тексеру; 3) 2-үдеріс – ХҚКО операторының деректерінде бұзушылықтардың болуына байланысты ХҚКО АЖ-да авторизациялаудан бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 4) 3-үдеріс – ХҚКО операторының осы Регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, қызметті көрсету үшін сұрау салу нысанын экранға шығару және оның құрылымы мен форматтық талаптарын ескере отырып нысанды толтыру (деректерді енгізу, сұралатын мұрағаттық анықтама түріне байланысты сканерден өткізілген құжаттарды тіркеу); 5) 4-үдеріс – ХҚКО операторының электрондық мемлекеттік қызмет көрсетуге сұрау салудың толтырылған нысанына (енгізілген деректерге, сұралатын мұрағаттық анықтама түріне байланысты сканерден өткізілген құжаттарға) ЭЦҚ арқылы қол қою; 6) 2-шарт – сәйкестендіру деректерінің (сұрау салуда көрсетілген ЖСН мен ЭЦҚ тіркеу куәлігінде көрсетілген ЖСН арасындағы) сәйкестігін, ЭЦҚ тіркеу куәлігінің мерзімін және ХҚКО АЖ-да тіркеу куәлігінің қайта шақырылған (жойылған) тізімде жоқтығын тексеру; 7) 5-үдеріс – ХҚКО операторының ЭЦҚ түпнұсқалығының расталмауына байланысты сұрау салынатын электрондық мемлекеттік қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 8) 6 – үдеріс – ХҚКО операторының ЭЦҚ-мен қол қойылған электрондық құжатты (тұтынушының сұрау салуын) ЭҮШ/ЭҮАШ арқылы ЖАО АЖ-ға жіберу және ЖАО қызметкерінің электрондық мемлекеттік қызметті өңдеуі; 9) 7-үдеріс – ЖАО қызметкерінің электрондық мемлекеттік қызмет көрсетудің нәтижесін қалыптастыруы (сұралатын мұрағаттық анықтама түріне байланысты мұрағаттық анықтаманы немесе мұрағаттық анықтаманы беруден дәлелді түрде бас тарту). Электрондық құжат ЖАО қызметкерінің ЭЦҚ пайдалануымен қалыптастырылады және ХҚКО АЖ-ға жіберіледі; 10) 8-үдеріс – ХҚКО қызметкерiнiң шығыс құжатты қызметтi тұтынушы қолына табыстауы немесе тұтынушының электрондық поштасына жiберу арқылы беруi. 8. Қызмет берушінің ЭҮП арқылы адымдық әрекеттері мен шешімдері осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету

www.saryarka-samaly.kz

кезіндегі функционалдық өзара іс-қимылдың № 3 диаграммасы). 1) Тұтынушы ЖСН/БСН және парольдің көмегімен ЭҮП-те тіркелуді жүзеге асырады (ЭҮП-те тіркелмеген тұтынушылар үшін жүзеге асырылады); 2) 1-үдеріс – электрондық мемлекеттік қызметті алу үшін тұтынушының ЖСН/БСН және парольді ЭҮП-те енгізу үдерісі (авторизациялау үдерісі); 3) 1-шарт – ЭҮП-те ЖСН/БСН және пароль арқылы тіркелген тұтынушы туралы деректердің түпнұсқалығын тексеру; 4) 2-үдеріс – тұтынушының деректерінде бұзушылықтар болуына байланысты ЭҮПте авторизациялаудан бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 5) 3-үдеріс – тұтынушының осы Регламентте көрсетілген қызметті таңдауы, қызметті көрсету және оның құрылымы мен форматтық талаптарды ескере отырып, тұтынушының нысанды толтыруы үшін сұрау салу нысанын экранға шығару (деректерді енгізу және сканерден өткізілген құжаттарды қосу); 6) 4-үдеріс – электрондық мемлекеттік қызметті көрсетуге сұрау салудың толтырылған нысанына (енгізілген деректерді, сканерден өткізілген құжаттарды қосу) тұтынушының ЭЦҚ арқылы қол қою; 7) 2-шарт – сәйкестендіру деректерінің сәйкестілігін (сұрау сал��да көрсетілген ЖСН/БСН мен ЭЦҚ-ның тіркеу куәлігінде көрсетілген ЖСН/БСН арасындағы), ЭЦҚ тіркеу куәлігінің қызмет ету мерзімін және ЭҮП-те тіркеу куәлігінің қайта шақырылған (жойылған) тізімде жоқтығын тексеру; 8) 5-үдеріс – тұтынушының ЭЦҚ түпнұсқалығының расталмауына байланысты сұрау салынатын электрондық мемлекеттік қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; 9) 6-үдеріс – тұтынушының ЭЦҚ-мен қол қойылған электрондық құжатты (тұтынушының сұрау салуын) ЭҮШ/ЭҮАШ арқылы ЖАО АЖ-ға жіберу және ЖАО қызметкерінің электрондық мемлекеттік қызметті өңдеуі; 10) 7-үдеріс – ЖАО қызметкерінің электрондық мемлекеттік қызмет көрсетудің нәтижесін қалыптастыруы (сұралатын мұрағаттық анықтама түріне байланысты мұрағаттық анықтаманы немесе мұрағаттық анықтаманы беруден дәлелді түрде бас тарту). Электрондық құжат ЖАО қызметкерінің ЭЦҚ пайдалануымен қалыптастырылады және ЭҮП-те жеке кабинетке жіберіледі. 9. Осы Регламенттің 3-қосымшасында тұтынушыға мемлекеттік және орыс тілінде көрсетілетін электрондық мемлекеттік қызметтің экрандық нысандары келтірілген: Сұрау салуды толтыру – ЖСН (БСН) тұтынушының ЭҮП-те тіркелу нәтижесі бойынша автоматты түрде таңдалады; Сұрау салуға қол қою – тұтынушы «қол қою» кнопкасының көмегімен сұрау салуға ЭЦҚ арқылы қол қоюды жүзеге асырып, одан кейін сұрау салу ЖАО АЖ-ға өңдеуге жіберіледі. 10. Электрондық мемлекеттiк қызмет бойынша сұрау салуды орындау мәртебесiн тұтынушының тексеру тәсiлi: ЭҮП-те «Қызметтер алу тарихы» бөлiмiнде, сонымен қатар, ЖАО-ға немесе ХҚКО-ға өтiнiш жасағанда. 11. Электрондық мемлекеттік қызмет туралы ақпаратты алу, сондай-ақ, қажет болған жағдайда олардың сапасын бағалау (оның ішінде шағымдану) үшін байланыс телефонының нөмірі: 8(7182) 32-56-88. 3. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісіндегі өзара іс-қимыл тәртібінің сипаттамасы 12. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіне қатысатын ҚФБ тізбесі: ЖАО ХҚКО; ЭҮП; ХҚКО АЖ; ЭҮАШ (ЭҮШ); ЖАО АЖ. 13. Әрбір іс-қимылдың орындалу мерзімі көрсетілген ҚФБ ісқимылының дәйектілігінің мәтіндік кестелік сипаттамасы осы Регламенттің 1-қосымшасында келтірілген. 14. ҚФБ сипаттамасына сәйкес әрекеттерінің (электрондық мемлекеттік қызмет көрсету үдерісінде) қисынды дәйектілігі арасындағы өзара байланысты көрсететін диаграммалар осы Регламенттің 2-қосымшасында келтірілген (№ 1, 2, 3 диаграммалар). 15. Осы Регламенттің 4, 5-қосымшаларында электрондық мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесі ұсынылуы тиіс бланкілердің нысандары, үлгілері келтірілген. 16. Тұтынушыларға электрондық мемлекеттік қызметті көрсету нәтижелері осы Регламенттің 6-қосымшасына сәйкес сапа мен қолжетімділік көрсеткіштерімен өлшенеді. 17. Тұтынушыларға электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісіне қойылатын талаптар: 1) Адамның конституциялық құқықтары мен бостандықтарының сақталуы; 2) Қызметтік міндетті атқару кезіндегі заңдылылық; 3) Сыпайылық; 4) Жан-жақты әрі толық ақпараттың ұсынылуы; 5) Жеке және заңды тұлғалардың құжаттарын қорғау және құпиялылық. 18. Электрондық мемлекеттік қызмет көрсетудің техникалық шарттары: интернетке шығу, ЖСН/БСН болуы, ЭҮП авторизациялау, тұтынушыда ЭЦҚ-ның болуы.

6

1 2

3

4

Келесі әрекеттің 7 8 9 10 11 нөмірі 3) Негізгі үдерістің (жұмыстар барысының, ағынының) әрекеті Әрекеттің (жұмыс 11 12 13 14 15 барысының, ағынының) № ҚФБ, АЖ атауы ЖАО ЖАО АЖ ЭҮАШ (ЭҮШ) ХҚКО АЖ ХҚКО ХҚКО қызметкерiнiң Шығатын электрондық құжатқа ЖАО мемлекетӘрекеттің қызметкерінің Қызмет Мәртебенің көрсету тік қызмет (үдерістің, ЭЦҚ-мен қол ХҚКО АЖ-ға нәтижесін рәсімдеудің, Шығатын қоюы. Қызмет аяқталауысуы тұтынушы операцияның) құжатты көрсету ғаны туралы қолына тапатауы және жасау мәртебесінің туралы хабарламаны мәртебені сыру немесе олардың сипатХҚКО АЖ-ға маршруттау тұтынушының тамасы ауысуы туралы көрсету электрондық хабарламаны поштасына қалыптастыру жiберу арқылы беруi Аяқтау Қол қойылған Орындауды ОрындауҚызмет нысаны (дешығатын аяқтау туралы дың көрсету ректер, құжат, құжатты хабарламаны Маршруттау аяқталу ұйымдықХҚКО–ға ХҚКО АЖ-ға мәртебесін нәтижесін беру басшылық ету жіберу жіберу көрсету шешімі)

1 2

3

4

5

Орындау мерзімдері

6

Келесі әрекеттің нөмірі

3

4 5 6

1 2

3

4

5

6

1 2

3

4

5 6

минуттан артық Орындау мерзімдері 15 емес Келесі әрекеттің 2 нөмірі 2) Негізгі үдерістің (жұмыстар Әрекеттің (жұмыс барысының, 5 ағынының) № ҚФБ, АЖ атауы ЖАО Сұранысты орындау. Мұрағаттық Әрекеттің (үдерістің, анықтама бойынша рәсімдеудің, деректерді қағаз операцияның) және электрондық атауы және олардың тасығыштардағы сипаттамасы деректер базасынан іздеу. Шешім қабылдау. Аяқтау нысаны Анықтаманы не(деректер, құжат, месе дәлелді ұйымдық-басшылық түрде бас тартуды ету шешімі) қалыптастыру Күнтізбелік 15 күннен 30 күнге Орындау мерзімдері дейін (ерекше жағдайда 6 айға дейін) Келесі әрекеттің 6 нөмірі 3) Негізгі үдерістің (жұмыстар Әрекеттің (жұмыс барысының, 9 ағынының) № ҚФБ, АЖ атауы ЖАО

1 минуттан артық емес 3

4 ХҚКО АЖ Өтінішке нөмір беру. Ағымдық мәртебені көрсете отырып, хабарламаны қалыптастыру Келіп түскендер мәртебесін көрсету 1 минуттан артық емес

1 минуттан артық емес 4

3

4

5

барысының, ағынының) әрекеті 6

7

8

ЖАО АЖ

ЭҮАШ (ЭҮШ)

ХҚКО АЖ

Шығатын құжатты қалыптастыру

ХҚКО АЖ – да сұраныс Жұмыстағы мәртебесінің ауысуы туралы мәртебені көрсету хабарламаны маршруттау

Жүйеде шығатын Сұранысты құжаттты маршруттау қалыптастыру

Жұмыстағы мәртебені көрсету

1 минуттан артық емес

1 минуттан артық емес

7

1 минуттан артық емес 8

10

11

12 ХҚКО АЖ

Өтініштің мәртебесі қалыптастыруда

Маршруттау

Орындаудың аяқталу және шығатын құжатты беру мәртебесін көрсету

1 минуттан артық емес

-

1 2

3

1 2

3

4

5

Құжаттарды тексеру, өтінішті жұмысқа қабылдау

Сұранысты жұмысқа қабылдау

15 минуттан артық емес

-

1) Негізгі үдерістің (жұмыстар барысының, ағынының) әрекеті Әрекеттің (жұмыс 1 2 3 4 бары-сының, ағынының) № ЭҮАШ ҚФБ, АЖ атауы ЭҮП ЖАО АЖ ХҚКО АЖ (ЭҮШ) Тұтынушының ЭҮП авторизаӨтінішке ЭҮП тен циялануы, номер беру. ХҚКО АЖ-ға сұраныс Әрекеттің Түскен туралы түскендер Сұранысты (үдерістің, рәсім- нысанын мәртебесін мәртебесін толтыру. ЖАО АЖ-ға деудің, операкөрсете отыкөрсету Электрондық және ХҚКО цияның) атауы рып ескерту (енгізілген мемлекеттік АЖ-да және олардың деректер қызметін хабарламаны (енгізілген сипаттамасы деректер дұрыс алу үшін дұрыс болған болған енгізілген жағдайда) жағдайда) деректердің дұрыстығын тексеру. Сұранысты сәтті қалыптастыру туралы Сұранысты Мәртебені хабарламаАяқтау нысаны маршруттау Хабарла-маны көрсету немесе ЭҮП-ке жіберу (деректер, құжат, ны (енгізілген (енгізілген сұралатын (енгізілген ұйымдықдеректер деректер электрондық дұрыс деректер басшылық ету дұрыс мемлекеттік дұрыс болған шешімі) болған болған қызметтен жағдайда). жағдайда). жағдайда). бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру 1 минуттан артық емес

1 минуттан артық емес

1 минуттан артық емес

1 минуттан артық емес

Күнтізбелік 15 күннен 30 күнге дейін (ерекше жағдайда 6 айға дейін)

1 минуттан артық емес

1 минуттан артық емес

6

Келесі әрекеттің 7 8 9 10 нөмірі 3) Негізгі үдерістің (жұмыстар барысының, ағынының) әрекеті Әрекеттің (жұмыс бары11 12 13 14 сының, ағынының) №

1 2

ҚФБ, АЖ атауы

ЖАО

5 ЖАО

Өтінішті орындауға қабылдау, (енгізілген деректер дұрыс болған жағдайда

Жұмысқа қабылдау (енгізілген деректер дұрыс болған жағдайда).

15 минуттан артық емес 6

10 ХҚКО АЖ

Хабарландыру және мәртебені көрсету

Мәртебені көрсету

минут1 минуттан 1 артық артық емес тан емес

Орындау мерзімдері

11

15

ЖАО АЖ

ЭҮАШ (ЭҮШ)

ЭҮП

ХҚКО АЖ

Шығатын құжатты ЭҮП-ке шығара отырып мәртебені ауыстыру туралы және мәртебені ХҚКО АЖ-ға ауыстыру туралы хабарламаны маршруттау.

Шығыс құжатты қарап шығу мүмкіндігімен қызмет көрсетудің аяқталғаны туралы мәртебені көрсету.

Қызмет көрсетуді аяқтау туралы хабарламаны көрсету.

Орындау мәртебесін көрсету

3

Әрекеттің (үдерістің, рәсім- Шығатын деудің, операция- құжатты ның) атауы жасау. және олардың сипаттамасы

Қызмет көрсету мәртебесінің ЭҮП және ХҚКО АЖ-ға ауысуы туралы хабарламаны қалыптастыру.

4

Аяқтау нысаны (деректер, құжат, Қол қойылған ұйымдықшығатын басшылық ету құжат. шешімі)

ЭҮП ке шығатын құжат пен мәртебенің ХҚКО АЖ Маршруттау ға ауысуы туралы хабарламаны жолдау

Шығатын құжатты көрсету

5

Орындау мерзімдері

1 минуттан артық емес.

минуттан 1 минуттан 1 артық емес. артық емес.

6

Келесі әрекеттің нөмірі

5 ЖАО

15

5

2-КЕСТЕ. ХҚКО АРҚЫЛЫ ӘРЕКЕТТЕРДІҢ СИПАТТАМАСЫ 1) Негізгі үдерістің (жұмыстар барысының, ағынының) әрекеті Әрекеттің (жұмыс 1 2 3 4 барысының, ағынының) № ҚФБ, АЖ атауы ХҚКО ХҚКО АЖ ЭҮАШ (ЭҮШ) ЖАО АЖ ЖАО Өтініш пен қызметкерін Әрекеттің құжаттардың жүйеде автори- Сұранысты (үдерістің, дұрыстығын зациялау және Өтінішке рәсімдеудің, ХҚКО АЖэлектрондық нөмір беру, опера-цияның) тексеру, дан ЖАО деректерді мемлекеттік орындауға атауы және АЖ–на қызмет олардың сипат- орындаушымаршрут-тау жіберу ның ЖАО көрсетуге тамасы АЖ-на енгізу сұраныс нысанын толтыру Өтінішті Аяқтау ХҚКО-дан нысаны (деҚызметті Өтінішке нөмір МАО АЖ-ға ректер, құжат, алуға өтініш бере отырып Сұранысты ұйымдықпен құжаттар сұранысты маршруттау түскендер мәртебасшылық ету қабылдау жүйеде тіркеу бесінде шешімі) көрсету 1 минуттан Орындау 15 минуттан 1 минуттан 1 минуттан мерзімдері артық емес артық емес артық емес артық емес

14

Келесі әрекеттің 2 3 4 5 нөмірі 2) Негізгі үдерістің (жұмыстар барысының, ағынының) әрекеті Әрекеттің (жұмыс 6 7 8 9 бары-сының, ағынының) № ҚФБ, АЖ атауы ЖАО ЖАО АЖ ЭҮАШ (ЭҮШ) ЭҮП Сұранысты орындау. Мұрағаттық анықтама «Жұмыста» Әрекеттің бойынша мәртебесінің (үдерістің, рәсім- деректерді Шығатын ЭҮП және «Жұмыста» деудің, операқағаз және ХҚКО АЖ-ға мәртебесін цияның) атауы электрондық құжатты жасау ауысуы туралы көрсету және олардың тасығыштархабарламаны сипаттамасы дағы маршруттау. деректер базасынан іздеу. Шешім қабылдау. Аяқтау нысаны Анықтаманы Жүйеде (деректер, құжат, немесе Мәртебені ұйымдықдәлелді түрде шығатын Маршруттау құжатты көрсету басшылық ету бас тартуды шешімі) қалыптастыру жасау

1 минуттан артық емес

12

13

1 минуттан 15 минуттан артық артық емес емес

6

4 ХҚКО АЖ–да мәртебенің ауысуы туралы хабарламаны маршруттау

12

1 минуттан артық емес

Орындау мерзімдері

9

ЭҮАШ (ЭҮШ)

1 минуттан артық емес

5

барысының, ағынының) әрекеті

ЖАО АЖ Шығатын құжатқа ЖАО қызметкерінің Әрекеттің (үдерістің, ЭЦҚ-мен қол рәсімдеудің, қою. ХҚКО Шығатын құжатты операцияның) АЖ–да қызмет жасау атауы және олардың көрсету сипаттамасы мәртебесінің ауысуы туралы хабарламаны қалыптастыру ЖАО қызметкерiнiң ЖАО электрондық қызметкерінің мемлекеттік ЭЦҚ арқылы Аяқтау нысаны қызмет нәтижесін қол қойылған (деректер, құжат, тұтынушыға қолына шығатын ұйымдық-басшылық тапсыру немесе құжат. ХҚКО-да ету шешімі) тұтынушының мәртебенің электрондық пошта- ауысуы туралы сына жiберу арқылы хабарламаны беруі. жіберу минуттан артық 1 минуттан Орындау мерзімдері 1 емес артық емес Келесі әрекеттің 10 11 нөмірі

1 минуттан артық емес

3-КЕСТЕ. ЭҮП НЕМЕСЕ ПОӘ ЭҚ ПОРТАЛЫ АРҚЫЛЫ ӘРЕКЕТТЕРДІҢ СИПАТТАМАСЫ

2

2

1 минуттан артық емес

6

қызмет регламентіне 1-қосымша

1) Негізгі үдерістің (жұмыстар барысының, ағынының) әрекеті Әрекеттің (жұмыс барысының, 1 2 3 ағынының) № ҚФБ, АЖ атауы ЖАО ЖАО АЖ ЭҮАШ (ЭҮШ) ЖАО қызметкерінің Сұрау салу Әрекеттің (үдерістің, Өтініш пен жүйеде мәртебесінің рәсімдеудің, құжаттардың авторизацияЖАО АЖ-нан операцияның) дұрыстығын тексеру, лануы және ХҚКО АЖ-ға атауы және олардың деректерді ЖАО АЖ- электрондық аусуы туралы сипаттамасы ға енгізу мемлекеттік хабарламаны қызмет көрсету маршруттау нысанын толтыру Аяқтау нысаны Қызметті алуға Өтінішке нөмір (деректер, құжат, өтініш пен Сұранысты бере отырып, ұйымдық-басшылық құжаттарды сұранысты тіркеу маршруттау ету шешімі) қабылдау

1 минуттан артық емес

Орындау мерзімдері

1-КЕСТЕ. ЖАО АРҚЫЛЫ ІС-ҚИМЫЛДАРДЫ БЕЙНЕЛЕУ 1

Күнтізбелік 15 күннен 30 күнге дейін 1 минуттан (ерекше артық емес жағдайда 6 айға дейін)

5

1 «Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік

Келесі әрекеттің 2 3 4 5 6 нөмірі 2) Негізгі үдерістің (жұмыстар барысының, ағынының) әрекеті Әрекеттің (жұмыс 6 7 8 9 10 барысының, ағынының) № ҚФБ, АЖ атауы ЖАО ЖАО АЖ ЭҮАШ (ЭҮШ) ХҚКО АЖ ХҚКО Сұранысты орындау. Мұрағаттық анықтама Әрекеттің Сұраныс бойынша (үдерістің, мәртебесінің деректерді рәсімдеудің, Шығатын ХҚКО АЖ-ға Жұмыста және опера-цияның) қағаз ауысуы мәртебесін электрондық құжатты атауы және қалыптастыру туралы көрсету тасығышолардың сипат- тардағы хабарламаны тамасы маршруттау деректер базасынан іздеу. Шешім қабылдау. Мұрағаттық Аяқтау анықтаманы Жүйедегі нысаны (деЖұмыста ректер, құжат, немесе Сұранысты дәлел түрде шығатын ұйымдықмаршруттау мәртебесін бас тартуды құжатты көрсету басшылық ету қалыптастыру қалыптасшешімі) тыру

1 минуттан артық емес. 12

13

1 минуттан артық емес. 14

15

-

Осы кестеде электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің технологиялық тізбегінде келесі әрекеттердің аяқталу үлгілері, орындалу мерзімдері және нөмірлері көрсетіліп ЭҮП немесе ПОӘ ЭҚ порталының, АЖ және барлық ҚФБ-нің әрекеттері (функциялары, рәсімдері, операциялары) атап көрсетіледі. Осы регламенттің 1-қосымшасы кестесінің негізінде электрондық мемлекеттік қызмет көрсету кезіндегі функционалдық өзара әрекеттесу диаграммалары жасалады.


2 ақпан, сенбі, 2013 жыл

ҚАУЛЫ

«Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша ЖАО АРҚЫЛЫ ІШІНАРА АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЭЛЕКТРОНДЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРДІ КӨРСЕТУ КЕЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТІҢ №1 ДИАГРАММАСЫ

www.saryarka-samaly.kz

11

«Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызмет регламентіне 3-қосымша

ЭЛЕКТРОНДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТІҢ ЭКРАНДЫҚ НЫСАНЫ

«Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызмет регламентіне 4-қосымша

ЭЛЕКТРОНДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТКЕ САУАЛНАМАӨТІНІШТІҢ ЭКРАНДЫҚ НЫСАНЫ

ХҚКО АРҚЫЛЫ ІШІНАРА АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЭЛЕКТРОНДЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРДІ КӨРСЕТУ КЕЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ №2 ДИАГРАММАСЫ

«Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызмет регламентіне 5-қосымша

ЭҮП АРҚЫЛЫ ІШІНАРА АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЭЛЕКТРОНДЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРДІ КӨРСЕТУ КЕЗІНДЕ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ №3 ДИАГРАММАСЫ

ЭЛЕКТРОНДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТКЕ ОҢ ЖАУАПТЫҢ (МҰРАҒАТТЫҚ АНЫҚТАМАНЫҢ) ШЫҒУ НЫСАНЫ

Құжат электрондық үкімет жүйесінде құрылған Документ сформирован системой электронного правительства

Бірегей нөмір Уникальный номер Берілген күні Дата выдачи

МҰРАҒАТТЫҚ АНЫҚТАМА Арыз беруші: __________________________________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ә. немесе заңды тұлғаның атауы)

Мұрағаттық аныктаманың түрі: _________________________________________ Анықтама сұралатын кезең: ____________________________________________ _________________________________________________________________________ (мұрағаттық анықтаманың мазмұны көрсетіледі)

Негіздеме: _____________________________________________________________ Мұрағат директоры: ____________________________________________________ (Т.А.Ә.)

Мұрағатшы: ____________________________________________________________ (Т.А.Ә.)

Анықтамаға құжаттар қоса беріледі: __________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ «Мұрағаттық анықтамалар беру» электрондық мемлекеттік қызмет регламентіне 6-қосымша

ШАРТТЫ БЕЛГІЛЕР:

ЭЛЕКТРОНДЫҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТТЕРІНІҢ «САПА» ЖӘНЕ «ҚОЛЖЕТІМДІЛІК» КӨРСЕТКІШТЕРІН АНЫҚТАУ ҮШІН САУАЛНАМАНЫҢ НЫСАНЫ __________________________________________________________________________ (қызметтің атауы) 1. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету үдерісінің сапасына және нәтижесіне қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара қанағаттанамын; 3) қанағаттанамын. 2. Электрондық мемлекеттік қызметті көрсету тәртібі туралы ақпараттың сапасына қанағаттанасыз ба? 1) қанағаттанған жоқпын; 2) ішінара канағаттанамын; 3) қанағаттанамын.


12

2 аќпан, сенбі, 2013 жыл

www.saryarka-samaly.kz

ПАЙЫМ

Кезекші редактор -

Аќмарал ЕСІМХАНОВА

ОЌШАУ ОЙ

МЕРЕЙ

«Ќазаќша сґйле(ме)!» Осыдан біршама уаќыт бўрын отандыќ єаламтордаєы блог-платформалардыѕ бірінде осындай таќырыппен шаєын маќала жарияланєан болатын. Сол сјттен-аќ, интернет алаѕныѕ «атышулы» дїниесіне айналып, єаламтор пайдаланушыларыныѕ ќызу талќысына салынды. Іштегі жанайќайын жеткізбекші болєан блогшы мемлекеттік тілді жетік білмейтін ќазаќ азаматтарына деген жўртшылыќтыѕ ќарым-ќатынасы туралы ой ґрбітеді. Осындай жастарды ґзара «шалаќазаќтар» деп атайтынымызды ашыќ жазып, ренішін ћјм ашуын білдіріпті. Маќалада: «Ўлтымыз ќазаќ болса да, ґз ќандастарымыз бізді «орыс» деп атайды», - депті. Бўл – бірінші мысал. Жуырда ќазаќ тілінде ауызекі деѕгейде сґйлейтін, дегенмен, ана сїтімен дарыєан тілді јдеби тўрєыда меѕгеруді парыз санап, талпынып жїрген ќўрбымныѕ осындай мазмўндаєы јѕгімесін тыѕдадым. «Ќазаќ тілін білуім кґѕіл кґншітпейді, јрине. Мойындаймын. Біраќ, оќуєа тырысудамын. Маќсатыма жетуге бір кедергі бар. Мјселен, мен аєылшын тілін де ќатар меѕгерудемін. Біраќ, жўртшылыќ алдында аєылшын сґздерін ќате айтып сґйлеуге ўялмаймын. Ал ќазаќша дјл осындай ќадамєа бара алмаймын. Ўялєандыќтан, бойымды сенімсіздік билейді. Ол ол ма, бір сґзді ќате айтсам болєаны, ќатарластарым маєан алая ќарап, ўрсуєа дейін барады. Сондыќтан, кґпшілік арасында ќазаќша сґйлеуге ќорќамын»,- дейді. Бўл – екінші мысал. Осыдан не тїйеміз? Иј, ґз ќаракґздеріміз арасында туєан тілді менсінбей, ойын ґзге тілді жеткізуді жґн кґретіндер баршылыќ. Бўл – ащы болса да шындыќ. Орыстілді ортада ґсіп, мемлекеттік тілді мўрат еткен кґптеген жастар да кездеседі. Біраќ, жоєарыда атап ґткен «тўрмыстыќ» мјселе олардыѕ тілді меѕгерулеріне нўќсан келтірмей ме деген ойєа ќаламын. Осыныѕ салдарынан «Мен ќазаќша сґйлеймін! Їйренемін!» деп маќсат еткендерді шеттетуіміз дўрыс па? Бјлкім, бўл јрекетіміз арќылы олардыѕ намысына тиіп, ќамшылауды кґздейтін шыєармыз. Осыны ќазаќ тілін ќадірлемейтін ўл-ќыздарєа айтсаќ бір сірј. Ал тіл атты ўлттыќ ќазынамызды ќўрмет тўтып, меѕгеруге талпынєан жастарымызды алыстатып, тастайтынымыз ќалай? Иј, ол – ќазаќ ўлтыныѕ ґкілі. Ана тілін білуге міндетті. Егер «Сендер ќазаќша білмейсіѕдер!» деп баса берсек, маќсаттарынан сырт айналып кетудіѕ ќаупі бар. Мїмкін, сјл жўмсаќ болып, тїсіністікпен ќараєанымыздыѕ пайдасы јлдеќайда кґп болар... Сіз ќалай ойлайсыз? Пікіріѕіз болса, газет редакциясына немесе www.saryarka-samaly.kz сайтындаєы «Ќойын дјптеріме» жолдаѕыз.

ЌАЙЫРЫМДЫЛЫЌ

Кјсіпорын – тўраќты демеушіміз Жа��ы жомарт азаматтардыѕ арамызда кґп болєаны ќандай жаќсы. Жаєдайы келсе, айналасындаєы елге кґмектесіп, кем-кетігін тїзетуге себепші болатын тўлєаларєа ќанша алєыс айтсаќ та артыќ емес. Біздіѕ ауданда ќысќы спорт тїрлеріне, јсіресе, хоккей ойынына айрыќша назар аударылуда. Оныѕ дамуына атсалысып жїрген кјсіпорындардыѕ бірегейі – «Майќайыѕалтын» акционерлік ќоєамы. Жуыќта аталєан ўйым облыстыќ жарыста ґѕіріміздіѕ намысын ќорєайтын жасґспірімдер командасына хоккей ойынына арналєан жалпы ќўны 130 мыѕ теѕгеніѕ ќўрал-жабдыќтарын сатып алып берді. Халќымыз «Жаќсыныѕ жаќсылыєын айт, нўры тасысын» деген. Жалпы, аталєан акционерлік ќоєам жыл сайын біздіѕ мектебімізге ќамќоршылыќ жасап, демеушілік кґмегін аямайды. Јртїрлі ќайырымдылыќ шараларына белсенді атсалысады. Шарапаты мол іс атќарып жїрген «Майќайыѕалтын» АЌ-ныѕ бас директоры О.Коврыгинге, ондаєы кјсіподаќ ўйымыныѕ тґрайымы Л.Новиковаєа ризашылыєымызды айтќымыз келеді. С.КЕНЖАЛИН, №1 Майќайыѕ жалпы орта білім беру мектебініѕ спорт јдіскері, Баянауыл ауданы.

Ардагер футболшы – 70 жаста! Виктор Петровичтіѕ есімі футболсїйер ќауымєа кеѕінен таныс. Оныѕ жасыл алаѕдаєы шебер ойынын ќатарластары їнемі маќтанышпен сґз етеді. Жеті белесті баєындырєан ардагер футболшы јлі де болса мыќты шјкірт тјрбиелеу їшін еѕбектенетінін айтады. В.Ярышев - Павлодар футбол мектебініѕ тїлегі. Кейіпкеріміз футболшы ретінде жергілікті «Трактор» командасында ойнаєан. Аталєан клуб сапында 48 ойын ґткізіп, 18 голдыѕ авторы атанєан. Ташкенттіѕ «Сокол» футбол клубыныѕ намысын да абыроймен ќорєады. Ардагер футболшыныѕ бапкерлік ќызметі де табысты ґрілді. Оныѕ шекпенінен шыќќан Сергей Тимофеев, Ойрат Сјдуов, Евгений Белов, Александр Щеткин, Андрей Кучерявых, Серік Јбдујлиев жјне таєы да басќа шјкірттері тјжірибелі ойыншылар ретінде тарихта ќалды. Ќазаќстанда јлемдегі нґмір бірінші спорттыѕ дамуына зор їлес ќосты. Спортшыныѕ єибратќа толы єўмыры жас футболшылар їшін їлгіґнеге екені аныќ. Ел футболыныѕ аяќ алысын

јрдайым ќадаєалап отыратын В.Ярышев облысымыздан аталмыш спорт бойынша болашаќта дарынды жігіттердіѕ ґсіп шыєарына сенімді. - Мен 7 жасымнан бастап футболєа јуестендім. Алєашќы бапкерім Анатолий Шахлиннен мол тјлім алдым. Јлі есімде, бірде кґрші їйдіѕ баласымен стадионєа еріп бардым. Біздіѕ ќала футболшылары Славгород шаћарыныѕ ойыншыларын ќабылады. Сол ойында павлодарлыќтар 7:0 есебімен жеѕіске жетті. Меніѕ футболєа келуіме ерекше јсер еткен осы бір оќиєа болды. Осы спорт тїрін таѕдаєаныма еш ґкінбеймін, - дейді Виктор Петрович. Ардагер футболшыныѕ мерейі баршамызєа ортаќ. Виктор Петровичті облыстыќ туризм, дене тјрбиесі жјне спорт басќармасы, Павлодар ќалалыќ спорт бґлімі мен ќалалыќ спорт ардагерлері кеѕесініѕ ўжымы туєан кїнімен ќўттыќтап, зор денсаулыќ тілейді.

Е.ЌЫЗДАРБЕК.

«ДИПЛОММЕН - АУЫЛЄА!»

Жас маманєа - жол ашыќ Ауылдыќ жерлерді жоєары білімді мамандармен ќамтамасыз ету маќсатында ќазіргі таѕда елімізде «Дипломмен - ауылєа!» баєдарламасы сјтімен жїзеге асырылып отыр. Јсіресе, жоєары оќу орындарын тјмамдаєан тїлектер їшін бўл баєдарламаныѕ маѕызы зор. Биыл Ертістегі Иса Байзаќов мектебініѕ ўстаздар ќатары бес жас маманмен толыќты. Солардыѕ арасында мўєалім Дана Јмірханова да бар. Ол - Баянауылдыѕ тумасы. Орта мектепті тјмамдаєан соѕ, жїрек ќалауымен Павлодар мемлекеттік педагогикалыќ институтына педагог-психолог мамандыєы бойынша оќуєа тїседі. Ал 2012 жылы

«Дипломмен - ауылєа!» баєдарламасы бойынша Ертіс ауданы, Їлгілі ауылына жўмысќа жіберілді. Дана бўл мамандыќты кездейсоќ таѕдаєан жоќ. «Адаммен тіл табысып, оныѕ мјселесініѕ шешілуіне септігімді тигізсем деп армандайтынмын», - дейді ол. Ауылдаєы мектеп ўжымы жас маманды ќўшаќ жая ќарсы алды. Ќазіргі таѕда ол білім ордасында психология бойынша јр алуан таќырыпта ашыќ сабаќтар мен семинарлар ґткізеді. Жас маманныѕ алдында баєындырар белесі мен тындырар жўмысы жетерлік.

Назым ЌАРАБАЕВА, Ертіс ауданы.

ЖЕМЌОРЛЫЌ - ІНДЕТ!

Пара алу їстінде ќолєа тїсті Јсемгїл ЌАБДУАХИТ Павлодар облысы бойынша экономикалыќ ќылмысќа жјне сыбайлас жемќорлыќќа ќарсы кїрес департаментініѕ мамандары Шарбаќты аудандыќ ішкі істер бґлімі бастыєыныѕ орынбасарына ќатысты ќылмыстыќ іс ќозєады. Жедел-іздестіру шараларыныѕ барысында аталєан ќызметкер пара алу кезінде ќолєа тїсті. Ол Павлодар ќаласыныѕ бір кјсіпкерінен Шарбаќты ауылы арќылы Ресей Федерациясына ґту їшін бірнеше мјрте аќша талап еткен. Тарќатып айтар болсаќ, ќаржы полицейлерініѕ ќолында аталєан лауазымды тўлєаныѕ їстіміздегі жылєы ќаѕтар айыныѕ 12, 16, 17, 22-сі кїндері кјсіпкерден жалпы сомасы 50 мыѕ теѕге кґлемінде аќша алєанын растайтын деректер мен заттай айєаќтар бар. Аталєан фактілер негізінде облыстыќ ќаржы полициясы ЌР Ќылмыстыќ кодексініѕ 311бабына сјйкес ќылмыстыќ іс ќозєады. Сот рўќсатымен ґткен айдыѕ соѕында кїдікті ќамауєа алынды. Ќазіргі кезде ќылмыстыќ іс

(Павлодар ќаласы)

«Центр аналитической информации» ЖШС, «Сарыарќа самалы» облыстыќ газеті

Директоры Р.Т.БИЛЯЛОВ Телефоны 61-81-10

Бас редакторы А.Ј.ЈБІШЕВ Телефоны 61-80-15

Газет Ќазаќстан Республикасыныѕ Мјдениет жјне аќпарат министрлігінде тіркеліп, тіркеу туралы 23.11.2012 ж. №13191-Г кујлігі берілген

Басылым Ќазаќстан Республикасы жјне Ресейдіѕ Омбы, Новосібір облыстары, Алтай ґлкесі жјне Монєолияныѕ Баян-Ґлгей аймаєына тарайды. ГАЗЕТ 1979 ЖЫЛЫ «ЌЎРМЕТ БЕЛГІСІ « ОРДЕНІМЕН МАРАПАТТАЛДЫ. ЖШС-ніѕ мекен-жайы: Павлодар ќаласы, Ленин кґшесі, 143-їй, e-mail: kense-cai@mail.ru Редакцияныѕ мекен-жайы: 140000, Павлодар ќаласы, Ленин кґшесі, 143 їй. Теле/факс 61-80-15

Газеттіѕ электронды поштасы: s_samaIy@maiI.ru Біздіѕ сайт: www.saryarka-samaly.kz Газеттіѕ нґмірі «Сарыарќа самалыныѕ» компьютер oрталыєында теріліп, беттелді.

Бас редактордыѕ орынбасарлары – 61-80-23, 61-80-19. Жауапты хатшы - 61-80-18. Јлеуметтік ќорєау - 61-80-20. Денсаулыќ, білім - 65-12-77.

тергелуде. Аталєан іске ќатысты ґзге мјлімет јзірге берілген жоќ. Сондай-аќ, жаќында облыстыќ ќаржы полициясы жедел іздестіру шараларын ґткізу кезінде алкоголь ґнімдерін жасаумен айналысатын екі жасырын цехты тапты. Екеуі де облыс орталыєындаєы жеке тўрєын їй секторында орналасќан. Осы іске ќатысты барлыќ кїдікті тўлєалар аныќталды. Тексеру кезінде жалпы кґлемі 2 мыѕ бґтелкеден тўратын спирттік ішімдік тјркіленіп, заттыќ айєаќтар есебіне алынды. Осыєан орай, ќаржы полициясы спирттік ґнімдерді заѕсыз дайындауєа ќатысты ќылмыстыќ іс ќозєады.

Сан-дерек: 2012 жылы алькоголь ґнімдерін заѕсыз жолмен дайындау жјне шыєаруєа ќатысты 36 оќиєа тіркелді. ‹ Жасырын цехтарды тінту барысында ішімдіктіѕ 360 мыѕ бґтелкесі тјркіленді. ‹

КҐРМЕ

«Шыєармашылыќќа шек жоќ» Осындай таќырыппен Екібастўз ќалалыќ тарихи-ґлкетану музейінде кґрме ашылды. Оєан №19 коррекциялыќ мектеп тјрбиеленушілерініѕ шыєармашылыќ жўмыстары ќойылєан. Кјдесыйлар, тїрлі јшекей бўйымдар кґздіѕ жауын алады. Бўл заттарды балєындар мектептегі «Жас шеберлер» жјне «Ќазаќтыѕ сјндікќолданбалы ґнері» атты їйірмелерде жасаєан. Кґрмені ўйымдастырушылар туындылардыѕ авторларына тјтті-сыйлар тарту етсе, балаларды еѕбекке баулып,

МЕНШІК ИЕСІ:

«Павлодар облысы јкімініѕ аппараты» мемлекеттік мекемесі

шыєармашылыќтарын шыѕдап жїрген їйірме жетекшілеріне Алєыс хаттар табыстады. Ґнерлі жеткіншектер бўєан дейін республикалыќ «Арман ќанаты» байќауында, облыстыќ «Жўлдыз-ай» байќауында жјне «Аќ кґгершін» ќалалыќ балалар шыєармашылыєы кґрмесінде жеѕімпаздар ќатарынан кґріне білді. Г.МАЄЖАН, Екібастўз ќаласы.

Тіл, јдебиет - 61-80-17. Экономика, саясат, ќўќыќ, имандылыќ, спорт, мјдениет, «Айналайын», «ЖАС times» 61-80-20. Жарнама бґлімі е-mail: s_samaIy_reklama@maiI.ru 65-12-75.

Маркетинг жјне тарату бґлімі 61-80-32. Газет аптасына їш рет шыєады, апталыќ таралымы 45936 дана, бїгінгі кґлемі 3 б.т. Баспа индексі 65441. «Вестник» ЖШС-ніѕ «PrimaLux» баспаханасында басылды. ЌР Павлодар облысы, Екібастўз ќаласы, Јуезов кґшесі, 15-їй. Газеттіѕ сапалы басылуына баспахана жауап береді. Телефоны: 8/7187/ 75-50-44. Басылуєа ќол ќойылєан уаќыты 17.00. Тапсырыс - Г-13-2170. Хаттар, ќолжазбалар, фотографиялар мен суреттер рецензияланбайды жјне ќайтарылмайды. Кґлемі А4 (14 кегль) форматындаєы 3 беттен асатын материалдар ќабылданбайды. Редакция оќырмандардан тїскен барлыќ хаттарды тегіс жариялауды жјне оларєа жауап беруді міндетіне алмайды. Жарнамалыќ материалдардыѕ мазмўнына жарнама берушілер жауап береді. Нґмірді јзірлеу барысында интернет ресурстарынан алынєан фотосуреттер де пайдаланылды. Авторлардыѕ пікірлері редакция ўстанєан кґзќарасќа сјйкес келмеуі де мїмкін.

«Сарыарќа самалында» жарияланєан материалдарды кґшіріп немесе ґѕдеп басу їшін редакцияныѕ жазбаша рўќсаты алынып, газетке сілтеме жасалуы міндетті.


saryarka