Page 1

1


Aurkibidea 4 6 8 10 12 14 16 20 22 26 28 31 34 36

LAGUN Bizikletan PUPU ETA LORE Oinez ala altzoan? TIRITATXO Gonbidatu ttikiak MARTINBERTSO Trena HAURRENTZAKO YOGA Ibaiaren jarrera HAUR KANTAK Kilometro bat oinez BARATZE NATURALA Udazken koloreetan EUSKAL HERRIKO ANIMALIAK Marigorringoa PIRRITX, PORROTX ETA MARIMOTOTS Hiri bat haurrentzat TXOKO TXIKI KUTTUNA Bidegorriko desioa MARIKALANBRE Zaratarik eta kerik gabe LARGABISTA Labirintoa MARIMATRAKAK Bidegorri arriskutxua MUNDUAK GUZTIONTZAT BEHARKO LUKE Ndank Ndank, Bergarako Senegalgo Lagunen Elkartea

“Elektrizitateak makinari tira geltokian bankuak trenari begira itxi ditu ateak, abian jarri da eraman gaitzala guk nahi dugun tokira!” Beñat Gaztelumendi

Babesleak: IRRIA aldizkaria Irrien Lagunaken hilabetekaria “Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta 88 zenbakia· 2019ko urria Kultura Sailak Argitaratzailea: Irrien Lagunak, SL (Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak) Egoitza: Martin Ugalde kultur parkea, Gudarien etorbidea, z/g diruz lagundua 20140 Andoain, Gipuzkoa Posta elektronikoa: irria@irrienlagunak.eus Lege Gordailua: SS-1381-2010 / ISSN: 2172-5519 Koordinatzailea: Garazi Urrosolo / Diseinua: Olatz Goikouria Bezero arreta: 902-820 806 Inprimategia: Leitzaran Grafikak Zenbaki honetako kolaboratzaileak: Uxue Alberdi, Beñat Gaztelumendi, Miren Amuriza, Oñatiko Natur Eskola, Txakur Gorria, Elhuyar Fundazioa (Ana Galarraga), Amagoia Mujika, Kati Olaizola, Miren Agur Meabe, Ana Jaka, Xabier Etxeberria, Bikain Diseinu Grafikoa (Cesar Gonzalez, Iñaki Iturriza, Belen Moreno, Julen Tokero), Eider Eibar, Lotura Films (Jose Anjel Lopetegi), Alex Orbe, Joseba Ponce, Ainara Azpiazu, Iosu Mitxelena, Paula Estevez, Yoke Ordiziako Yoga klasikoko elkartea eta Txatxilipurdi elkartea. 3


Autobusa, tranbia, metroa... Hiria ez da zoratzekoa?

Testua: Miren Amuriza. Marrazkiak: Eider Eibar.

Gurea lako herri txikietan denok oinez, patinetan, bizikletan...

Ni bizikletan eskolara, lanera, zein erosketak egitera.

4


Testua: Uxue Alberdi. Marrazkiak: Julen Tokero, Cesar Gonzalez.

6


3

GONBIDATU TTIKIAK Eskolara bueltatzean baita, sarri itzultzen dira guregana gehiegi maite ez ditugun gonbidatu batzuk ere. Gure buruetan apopilo ibiltzen dira, hara eta hona. Eta gu hazka eta hazka, azkurari ezin eutsi!

Lasai, ordea, zorriak deserosoak dira bai, baina ez dute inongo gaixotasunik transmititzen pertsonengan.

Testua: Katti Olaizola. Marrazkiak: Alex Orbe.

ODOLA XURGATUZ ELIKATZEN DIRA. HORRETARAKO ZIZTADATXO TXIKIAK EGITEN DIZKIGUTE BURUAN, ETA HORREK SORTZEN DIGU AZKURA.

GONBIDATU TTIKIAK IZANAGATIK, AZKURA HANDIA ERAGIN DEZAKETE, ETA DESASOSEGUA ERE BAI ZORRIAK IZATEAK BURUAN! LASAI HARTU, BEGIRATU ONGI BURUA ETA AHALEGINAK EGIN KENTZEKO. 9


Testua: BeĂąat Gaztelumendi. Marrazkiak: Jose Angel Lopetegi.

Aspaldi asmatutako garraiobidea da trena: lehen ikatza errez mugitzen zen makina elektrizitateak mugitzen du gaur egun. Baina oraindik ere abentura ederra da trenez bidaiatzea. Abiatzera goaz! Sentitzen al duzu tximeletarik sabelean? Elektrizitateak makinari tira geltokian bankuak trenari begira itxi ditu ateak, abian jarri da eraman gaitzala guk nahi dugun tokira!

BEĂ‘ATEK ORDULARIARI ZUZENDU DIO BISTA... 10

MAIDER, NOLAKO MALABARISTA!


HAURRENTZAKO YOGA UMILTASUNA: IBAIAREN JARRERA Jarrera honekin gorputza eta burua erlaxatu eta emozio ezkorrak kanporatuko dituzu.

1

12

Jarri eserita, belaunak tolestuta elkarren ondoan inguratu bular aldera, bizkarra zuzen mantenduz.

2

Hartu arnasa sakon eta, arnasa botatzen duzun bitartean, burua eta bizkarra makurtzen eta luzatzen joango zara, bi hankak erabat luzatuta geratu arte.


Testua: Xirula Mirula. Marrazkiak: Joseba Ponce

o y

HAUR S KANTAK

14


16

Testua eta Marrazkiak: Ainara Azpiazu.


Esku-lanak Mendian arkuak egiten

g

Arkua eta geziak

le honetan guraso askok txikitan egin zuten eskulan bat proposatu nahi dizuegu. Mendira, basora edo parkera joan eta arku eta geziak egitea. Honako honetan heldu baten laguntza beharko duzue labana erabiltzeko. Aitzakia polita izan daiteke basora joateko. ERABILITAKO MATERIALA: Makila bat soka, labana.

1

2

Aurkitu parke edo basoan makila aproposak. Lurrean daudenak balio diezaguke.

Makila moztu behar dugun neurrian, arku bilakatzeko. Heldu baten laguntza eskatu.

3

4

Soka jartzeko prestatu eta arku forma eman, gero soka tenkatu. 18 18

Arkua apaindu dezakegu. Gero geziak egin eta hasi jolasten!

Egilea: Txatxilipurdi. Argazkietan: Mali Juaristi, Haitz Juaristi

A

u t r o S ozatu!


MARIGORRINGO Matxingorringoa, amona mantangorri, amona gonagorri edo katalingorri ere, besteak beste, kakalardo txiki bat da, 1 mm eta 10 mm bitartekoa. Gorria edo horia izan daiteke, zazpi orban beltz txikirekin. Munduan 5.000 mota baino gehiago daude. ZER JATEN DU? Nekazaritzarako kaltegarri diren zomorroz elikatzen da: landare-zorriak, akaroak‌ Hori dela eta, nekazal izurriteak kontrolpean izateko erabiltzen da, bakoitzak 1.000 zomorro jan baititzake uda bakar batean.

NON BIZI DA? Euskal Herriko toki askotan eguraldiaren berri dakarren mezularia dela uste da.

20

Zelai, lorategi edo baratzeetako landareetan bizi da. Egunez ehizan egiten du eta gaua ezkutuan ematen du. Animalia bakartia da, baina neguan talde handietan elkartzen da hibernatzeko, zuhaitz azalen babesean, adibidez.


Testua: Txakur Gorria. Marrazkiak: Julen Tokero, Cesar Gonzalez.

22


23


Testua: Miren Agur Meabe. Marrazkiak: Eider Eibar.

TXOKO TXIKI KUTtUNA

26

GARRAIOBIDEAK


Marikalanbre ZARATARIK ETA KERIK GABE

Testua: Ana Galarraga, Elhuyar Fundazioa. Marrazkiak: Jose Angel Lopetegi.

G

aur Amona Txinpartaren lagun bati bisita egitera doaz Marikalanbre eta Fatima. Amonak auzokoari eskatu behar izan dio autoa. Izan ere, amonak ez du autorik, eta lagunaren herrira ez dago ez autobusik ez trenik. Bizikletaz joateko, berriz, urrutiegi dago. Horregatik doaz autoz, amonari asko gustatzen ez bazaio ere.

28


Abiatu orduko konturatu dira autoa berezia dela: ez du zaratarik ateratzen, eta ez du kerik botatzen! Amonak azaldu die zergatia: elektrikoa da. —Elektrikoa? Orduan, entxufatu egiten da? —galdetu dio Marikalanbrek. —Bai, entxufatu eta kargatu egiten da, mugikorrak bezala. Eta, ibili ondoren, berriro kargatu behar da. —Ze modernoa! —esan du Fatimak

29


Testua: Xabier Etxeberria. Marrazkiak: Jose Angel Lopetegi.

31


32


Testua: Ana Jaka. Marrazkiak: Iosu Mitxelena.

BIDEGORRI ARRISKUTSUA Marimatraken auzoan bidegorria egin berri dute. Bidegorriak bizikletaz ibiltzeko bideak dira, errepidean kotxeekin batera joan behar ez izateko. —Bazen garaia! —esan du amak. Askotan, errepidean zauritutako txirrindulariak artatu behar izan ditu anbulantziarekin. —Eta gorria da? Zein polita! Goazen! —erregutu dute Noak eta Leak, begi dirdiratsuez. Ama eta amonarekin abiatu dira, bakoitza bere bizikletan. Hau desengainua bidegorrira iritsi direnean! Ez da gorria. Espaloi gainean margotutako marra zuri batzuk dira, besterik ez. —Ez atera marretatik —aholkatu die amak. Izan ere, oinezkoek ere espaloia erabiltzen dute, baina marretatik kanpoko aldea. Leak kontuan hartu du amaren agindua. Bizikletan ondo ibiltzen dakiela erakutsi nahi dio.

34


36 Testua: Amagoia Mujika. Marrazkiak: Jose Anjel Lopetegi.


39


EGIN HARPIDETZA! ETA JASO ELKAR DENDETAN ERABILTZEKO 10€-KO BONOA!

www.irrienlagunak.eus

Baliatu gure eskaintza berezia eta jaso urtean iRRiAren 10 ale etxean!!

URTEAN

49€

HARPIDETZA EGITEKO AUKERAK: Telefonoz: 902 820 806 zenbakira deituz E-posta: harpidetza@irrienlagunak.eus helbidera idatziz. www.irrienlagunak.eus/harpidetza-n izena emanaz.

Profile for irrien lagunak

iRRiA 88 - Gurpil gainean  

iRRiA 88 - Gurpil gainean