Page 1

FÉLAGSMÁLASVIÐ ÁRSSKÝRSLA 2003


Frá hægri: Margrét Hjaltested, Unnur V. Ingólfsdóttir, Valgerður Magnúsdóttir, Sigríður Erlendsdóttir, Lilja Björk Þorsteinsdóttir, Unnur Erla Þóroddsdóttir, Ingunn Árnadóttir og Svanhildur Þorkelsdóttir. Á myndina vantar Nönnu Mjöll Atladóttur.

Útgefandi: Félagsmálasvið Mosfellsbæjar Ábyrgðarmaður: Unnur V. Ingólfsdóttir Prentun: Ljósrit og prent ehf Þverholti 2, Mosfellsbæ Prófarkalestur: Friðrik G. Olgeirsson Netútgáfa á heimasíðu: www.mos.is


1

Ávarp félagsmálastjóra ................................................................................................3 FJÖLSKYLDUSVIÐ....................................................................................................4 Útgjöld félagsmálasviðs ......................................................................................................5 Tafla I:

Samanburður á útgjöldum félagsmálasviðs árin 2002 og 2003...............................6

FÉLAGSMÁLANEFND..............................................................................................7 Hlutverk félagsmálanefndar ..............................................................................................7 Verkefni félagsmálanefndar...............................................................................................7

FJÖLSKYLDUDEILD.................................................................................................7 Mynd I:

Yfirlit yfir fjölda fjölskyldna skipt eftir tegund þjónustu 1999 -2003.....................8

Fjármálanámskeið...............................................................................................................8

FJÁRHAGSAÐSTOÐ.................................................................................................10 Skipting fjárhagsaðstoðar árið 2003.................................................................................10 Mynd II: Mynd III: Mynd IV: Mynd V:

Útgjöld til fjárhagsaðstoðar árin 1999 - 2003. ....................................................... 10 Fjárhagsaðstoð árin 1999 - 2003, fjöldi fjölskyldna og skráðir atvinnulausir. ..... 11 Skipting fjárhagsaðstoðar árið 2003 eftir fjölskyldugerð. ...................................... 11 Skipting fjárhagsaðstoðar árið 2003 eftir aldri....................................................... 12

MÁLEFNI BARNA OG UNGMENNA .....................................................................14 Mynd VI: Mynd VII: Tafla II: Tafla III: Tafla IV:

Fjöldi fjölskyldna árin 1999- 2003......................................................................... 15 Fjöldi barnaverndartilkynninga árin 1999 - 2003................................................... 15 Tilkynningar á grundvelli barnaverndarlaga árin 2001, 2002 og 2003. ................ 16 Ástæður tilkynninga. .............................................................................................. 17 Ástæður afskipta. ................................................................................................... 17

Forvarnir í málefnum barna .............................................................................................17

FÉLAGSLEG HEIMAÞJÓNUSTA ...........................................................................21 Tafla V: Mynd VIII: Mynd IX:

Félagsleg heimaþjónusta árið 2003........................................................................ 21 Félagsleg heimaþjónusta árin 1999 - 2003............................................................. 22 Útgjöld vegna heimaþjónustu árin 1999 - 2003. .................................................... 22

MÁLEFNI ALDRAÐRA ............................................................................................23 Íbúða- og þjónustumiðstöð aldraðra við Hlaðhamra......................................................23 Dagvist aldraðra .................................................................................................................23 Tafla VI:

Dagvist aldraðra eftir kyni, dvalartíma, fjölda og aldri 01.02. - 31.12. 2003....... 24

Félagsstarf aldraðra ...........................................................................................................24 Tafla VII: Tafla VIII: Tafla IX: Mynd X: Tafla X: Mynd XI:

Þátttakendur í námskeiðum, meðaltalsfjöldi árið 2003. ......................................... 24 Þátttaka í ferðum og á skemmtunum félagsstarfs aldraðra árið 2003..................... 25 Útgjöld til félagsstarfs aldraðra árin 1999 - 2003................................................... 26 Útgjöld til félagsstarfs aldraðra árin 1999 - 2003................................................... 26 Félagsstarf aldraðra, útgjöld vegna ferða árið 2003. .............................................. 26 Félagsstarf aldraðra, útgjöld vegna ferða árið 2003. .............................................. 27

Þjónustuhópur aldraðra ....................................................................................................27 Tafla XI:

Einstaklingar vistaðir á hjúkrunarheimilum árið 2003........................................... 28

MÁLEFNI FATLAÐRA .............................................................................................29 Ferðaþjónusta fatlaðra ......................................................................................................29 Tafla XII: Tafla XIII: Tafla XIV: Mynd XII:

Ferðafjöldi árið 2003 eftir aldri þjónustuþega........................................................ 29 Ferðafjöldi árið 2003 eftir tegund ferða. ................................................................ 29 Tegundir ferða árið 2002 og 2003.......................................................................... 30 Einstaklingar sem nutu ferðaþjónustu fatlaðra árin 1999 - 2003............................ 30

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


2 Mynd XIII: Tafla XV:

Útgjöld vegna ferðaþjónustu fatlaðra árin 1999 - 2003.......................................... 30 Skólaakstur fatlaðra, skólaárin 2002/2003 og 2003/2004. .................................... 31

Liðveisla fatlaðra................................................................................................................32 Tafla XVI: Mynd XIV: Mynd XV:

Liðveisla árið 2003 skipt eftir aldri, kynferði og liðveislutímum........................... 32 Liðveisluþegar árin 1999 - 2003. ........................................................................... 32 Útgjöld til liðveislu árin 1999 – 2003. ................................................................... 33

Búsetumál fatlaðra .............................................................................................................33 Þjónusta við fatlaða íbúa Mosfellsbæjar..........................................................................33 Tafla XVII: Mynd XVI:

Útgjöld vegna þjónustu við fatlaða árin 1999 - 2003. ............................................ 34 Skipting útgjalda vegna þjónustu við fatlaða árin 1999-2003................................ 34

FÉLAGSLEG HÚSNÆÐISMÁL...............................................................................35 Tafla XVIII: Mynd XVII:

Félagslegar íbúðir í Mosfellsbæ árin 1999 - 2003.................................................. 35 Félagslegar íbúðir í Mosfellsbæ árin 1999 - 2003.................................................. 35

Félagslegar eignaríbúðir....................................................................................................36 Félagslegar/almennar kaupleiguíbúðir ............................................................................36 Félagslegar leiguíbúðir.......................................................................................................36 Mynd XVIII: Tafla XIX: Tafla XX: Mynd XIX: Tafla XXI:

Félagslegar eignaríbúðir, kaupleiguíbúðir og leiguíbúðir 1997-2003. ................... 36 Félagslegar leiguíbúðir í Mosfellsbæ í árslok 2003. .............................................. 37 Meðalleigutími við árslok 2003. ............................................................................ 38 Fjöldi leiguíbúða og meðalleigutími í árum. .......................................................... 38 Óskir umsækjenda um íbúðarstærð. ....................................................................... 39

Framkvæmdir á árinu 2003 ..............................................................................................39 Félagslegar íbúðir, rekstur:...............................................................................................39 Húsaleigubætur ..................................................................................................................39 Mynd XX: Tafla XXII: Mynd XXI:

Húsaleigubætur 1999 – 2003. ................................................................................ 40 Greiðsla húsaleigubóta í desember 2003, fjölskyldugerð....................................... 40 Húsaleigubætur, fjöldi bótaþega. ........................................................................... 41

Viðbótarlán .........................................................................................................................41 Tafla XXIII: Mynd XXII: Mynd XXIII: Mynd XXIV:

Viðbótarlán; fjölskyldugerð lánþega 2003. ............................................................ 42 Viðbótarlán, vilyrði fyrir lánveitingum á árunum 1999 til 2003............................ 42 Viðbótarlán, fjöldi lánþega..................................................................................... 43 Yfirlit yfir þróun félagslegra húsnæðismála í Mosfellsbæ frá árinu 1997........... 43

Íbúða- og þjónustuhús aldraðra við Hlaðhamra.............................................................43 Íbúða- og þjónustuhús við Hlaðhamra, rekstur. .............................................................44

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


3

Ávarp félagsmálastjóra Félagsmálasviði var breytt í fjölskyldusvið með samþykkt bæjarstjórnar 29. desember 2003. Heiti félagsmálanefndar var þá einnig breytt í fjölskyldunefnd. Samhliða þessari breytingu voru nefndinni falin verkefni sem áður heyrðu til verkefna jafnréttisnefndar, samkvæmt lögum um jafna stöðu og rétt kvenna og karla nr. 96/2000. Til samræmis við heiti sviðsins og nefndarinnar er í ársskýrslu 2003 rætt um félagsmálasvið og félagsmálanefnd. Þar af leiðandi verður ekki fjallað um jafnréttismál í þessari skýrslu. Lög, reglugerðir og reglur sem settar eru af bæjarstjórn Mosfellsbæjar eru leiðandi um áherslur og vinnulag starfsmanna. Miklar breytingar á þeim vettvangi hafa óhjákvæmilega mikil áhrif á dagleg störf. Ef horft er til síðasta áratugar þá hafa þessar breytingar verið umtalsverðar. Stór hluti þeirra verkefna sem unnin eru á sviðinu snýr að þjónustu við einstaklinga, þar sem viðfangsefnin snerta grunnþætti í lífi manneskjunnar, meðal annars samskipti við þá nánustu, afkomu og félagslega stöðu. Mikilvægt er að þeir sem starfa við félagsþjónustu eigi þess kost að þróa vinnubrögð og efla sig í starfi, en þannig er best stuðlað að bættri þjónustu. Árið 2003 einkenndist starfsemi félagsmálasviðs að mörgu leyti af stöðugleika. Megin áhersla var lögð á að virkja einstaklinginn og veita hjálp til sjálfshjálpar. Ennfremur var haldið áfram virkri samvinnu á sviði forvarna við aðrar opinberar stofnanir í bæjarfélaginu, félagasamtök og fyrirtæki. Starfsmenn félagsmálasviðs hafa sýnt áhuga á því að efla sig í starfi og þróa vinnuaðferðir þannig að þeir sem þjónustunnar njóta eigi kost á sem bestri þjónustu. Fyrir það vil ég þakka starfsfólki félagsmálasviðs sérstaklega.

Unnur V. Ingólfsdóttir

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


4

FJÖLSKYLDUSVIÐ Félagsmálasviði var breytt í fjölskyldusvið með samþykkt bæjarstjórnar Mosfellsbæjar á 387. fundi 29. desember 2003. Heiti félagsmálanefndar var þá einnig breytt í fjölskyldunefnd. Í skýrslu þessari verður rætt um félagsmálasvið og félagsmálanefnd í samræmi við heiti sviðs og nefndar á árinu. Undir sviðið heyrðu málefni félagsþjónustu samkvæmt lögum nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga, þar með talin barnavernd samkvæmt barnaverndarlögum nr. 80/2002 og félagsleg húsnæðismál samkvæmt lögum um húsnæðismál nr. 44/1998. Fjölskyldusvið fór auk þess með málefni samkvæmt barnaverndarlögum fyrir Kjósarhrepp í samræmi við samkomulag Mosfellsbæjar við hreppinn. Félagsmálastjóri er yfirmaður félagsmálasviðs. Skrifstofa sviðsins er til húsa í Þverholti 2. Í árslok voru starfsmenn sviðsins 37 í um 18 stöðugildum. Starfsmenn skrifstofunnar voru auk félagsmálastjóra, Unnar V. Ingólfsdóttur, Nanna Mjöll Atladóttir yfirmaður fjölskyldudeildar í 100% starfi og félagsráðgjafarnir Margrét Hjaltested og Unnur Erla Þóroddsdóttir í 100% starfi. Lilja Björk Þorsteinsdóttir fór í námsleyfi frá september 2003 til 31. maí 2004 og leysi Unnur Erla hana af á tímabilinu. Ingunn Árnadóttir húsnæðisfulltrúi var í 50% starfi. Ingunn lét af starfi sem skrifstofufulltrúi 1. september 2003 og réðst hún þá til starfa við félagsmálasvið. Ritari var Sigríður Erlendsdóttir. Þjónustu hennar keypti félagsmálasvið af fjármálaog stjórnsýslusviði. Valgerður Magnúsdóttir starfaði sem forstöðumaður félagslegrar heimaþjónustu og þjónustumiðstöðvar og Svanhildur Þorkelsdóttir sem forstöðumaður félagsstarfs aldraðra. Vísað er til kafla skýrslunnar um félagslega heimaþjónustu og málefni aldraðra varðandi upplýsingar um starfsmannahald þeirrar þjónustu. Bæjarstjórn Mosfellsbæjar og félagsvísindadeild Háskóla Íslands gerðu með sér samstarfssamning árið 1998 um starfsþjálfun félagsráðgjafanema á félagsmálasviði. Unnur Erla Þóroddsdóttir var í 16 vikna starfsþjálfun á árinu, frá janúar og fram í maí 2003. Félagsmálanefnd fór með yfirstjórn og eftirlit með málaflokkum félagsmálasviðs í samræmi við samþykkt um stjórn Mosfellsbæjar og fundarsköp bæjarstjórnar nr. 428/2000. Eftirtaldir aðilar skipuðu nefndina í ársbyrjun 2003: Aðalmenn Herdís Sigurjónsdóttir, D-lista, formaður Pétur Berg Matthíasson, D-lista, varaformaður Þorbjörg Inga Jónsdóttir, D-lista, aðalmaður Marteinn Magnússon, B-lista, aðalmaður Jóhanna B. Magnúsdóttir, G-lista, aðalmaður Varamenn Lovísa Hallgrímsdóttir, D-lista, varamaður Íris Bjarnadóttir, D-lista, varamaður Hafdís Rut Rudolfsdóttir, D-lista, varamaður Helga Thoroddsen, B-lista, varamaður Dóra Hlín Ingólfsdóttir, G- lista, varamaður Bæjarstjórn Mosfellsbæjar skipaði Þorbjörgu Ingu Jónsdóttur varaformann á 381. fundi 1.10. 2003 í fjarveru Péturs Bergs Matthíassonar. Þá skipaði nefndin einnig Lovísu Sigurðardóttur aðalmann og Magnús Kristmannsson varamann í nefndina. Í fjarveru Herdísar Sigurjónsdóttur skipaði bæjarstjórn Mosfellsbæjar

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


5 Þorbjörgu Ingu Jónsdóttur formann nefndarinnar á 385. fundi 26. 11. 2003. Frá sama tíma var Lovísa Hallgrímsdóttir skipuð varaformaður og Íris Bjarnadóttir aðalmaður. Varamenn voru kjörnir Hafdís Rut Rudolfsdóttir, Magnús Kristmannsson og Guðmundur Pétursson. Útgjöld félagsmálasviðs Heildarútgjöld félagsmálasviðs árið 2003 voru 110.285.785 krónur. Þar af voru útgjöld til félagsþjónustu 94.782 þúsund krónur. Útgjöldin lækkuðu um 3% frá árinu 2002, aðallega vegna lægri útgjalda vegna fjárhagsaðstoðar, hækkunar á framlögum ríkisins til dagvistar aldraðra og þess að ekki var um að ræða millifærslu á fjármagni frá félagsþjónustu til félagslegra íbúða, en sú millifærsla nam rúmum 2 milljónum króna árið 2002. Útgjöld til félagslegra íbúða voru 9.244 þúsund krónur, tæpum 8 milljónum hærri en árið 2002. Helsta ástæða þess var að fyrrgreind millifærsla var felld niður, auk umtalsverðs viðhaldskostnaðar og minni tekna vegna sölu á íbúðum en árið áður. Útgjöld til íbúða- og þjónustuhúss aldraðra við Hlaðhamra voru 6.259 þúsund krónur, 13% lægri en árið 2002. Skýring þess var hækkun á leigutekjum og millifærslum. Heildarútgjöld vegna starfsemi félagsmálasviðs jukust um 4 % milli áranna 2002 og 2003 eða um 3.802 þúsund krónur.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


6

Tafla I: Kóti 1 2 11 16 18 31 41 42 45 48 51 62 73 74 75 76 81

X

Samanburður á útgjöldum félagsmálasviðs árin 2002 og 2003.

Heiti Félagsmálanefnd Skrifstofa félagsmálasviðs Fjárhagsaðstoð Niðurgreiðsla dvalargjalda Húsaleigubætur Barnaverndarmál Framlög til ellilífeyrisþega og öryrkja Þjónustuhópur aldraðra Þjónustumiðstöð aldraðra Félagsstarf aldraðra Málefni fatlaðra Fræðslu- og forvarnarstarf Framlag til Bjargráðasjóðs Orlofssjóður húsmæðra Framlag vegna viðbótarlána Framlag til félagslegra íbúða Ýmsir styrkir

Félagsþjónusta Félagslegar íbúðir Þjónustumiðstöð

2002 1.436.809 27.374.144 4.436.333 1.228.041 4.095.147 1.142.433

2003 1.344.429 24.244.119 3.408.233 502.882 8.773.505 913.640

Mismunur -92.380 -3.130.025 -1.028.100 -725.159 4.678.358 -228.793

Mism % -6 -11 -23 -59 114 -20

2.438.454 63.113 29.141.158 5.172.019 11.868.953 297.486 690.720 341.182 3.684.746 2.124.000 2.440.279

2.237.715 96.695 27.929.983 5.742.252 12.127.271 306.062 715.694 360.726 5.220.341 0 858.691

-8 53 -4 11 2 3 4 6 42 -100 -65

97.975.018

94.782.238

-200.739 33.582 -1.211.175 570.233 258.318 8.576 24.974 19.544 1.535.595 -2.124.000 -1.581.588 0 3.192.780

97.975.018 1.305.720 7.202.477

94.782.238 9.244.135 6.259.412

0 -3.192.780 7.938.415 -943.065

-3 608 -13

106.483.216

110.285.785

3.802.569

4

9.457.458 1.390.800 2.312.365

9.353.788 1.325.903 311.468

-103.670 -64.897 -2.000.897

-1 -5 -87

-3

X 19 49 65

Önnur félagsleg aðstoð Afsláttur af fasteignagjöldum Jafnréttisnefnd

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


7

FÉLAGSMÁLANEFND Hlutverk félagsmálanefndar Hlutverk félagsmálanefndar samkvæmt samþykkt bæjarfélagsins var að: • Gera tillögur til bæjarstjórnar um stefnu í félags- og húsnæðismálum og hafa eftirlit með að stefna bæjaryfirvalda á hverjum tíma sé haldin. • Hafa eftirlit með stofnunum sem vinna að félagsþjónustu og húsnæðismálum og fylgjast með að þær vinni að settum markmiðum, í samræmi við lög og veiti góða þjónustu. • Leggja mat á þá þjónustu sem veitt er á vegum sveitarfélagsins í þeim málum sem hana varðar með tölulegum upplýsingum og könnunum á meðal bæjarbúa. • Fjalla um kvartanir sem berast vegna þjónustunnar. • Gera tillögur að fjárhagsáætlun til bæjarstjórnar um þá liði sem falla undir verksvið nefndarinnar. • Hafa eftirlit með að fjárhagsáætlunin sé haldin. • Vera bæjarstjórn að öðru leyti til ráðuneytis í þeim málum sem varða verksvið nefndarinnar. Verkefni félagsmálanefndar Verkefni félagsmálanefndar á árinu 2003 voru málefni félagsþjónustu sveitarfélaga (lög nr. 40/1991) það er, málefni tengd félagslegri ráðgjöf, fjárhagsaðstoð, málefnum aldraðra, félagslegri heimaþjónustu, málefnum unglinga, málefnum fatlaðra (lög nr. 59/1992), umsjón með leiguhúsnæði í eigu bæjarins og umsjón með greiðslu húsaleigubóta (lög nr. 138/1997) og málefni barna og ungmenna, þar með talin barnavernd (lög nr. 80/2002). Ennfremur verkefni samkvæmt lögum um húsnæðismál (lög nr. 44/1998). Félagsmálanefnd hélt 23 fundi á árinu, einum fleiri en árið 2002. Auk kjörinna fulltrúa sátu félagsmálastjóri, yfirmaður fjölskyldudeildar og húsnæðisfulltrúi fundi nefndarinnar.

FJÖLSKYLDUDEILD Starfsmenn fjölskyldudeildar annast meðferð mála, sem varða einstaklinga og fjölskyldur í samræmi við verkefni félagsmálanefndar, reglur bæjarfélagsins, lög og reglugerðir. Alls nutu 539 heimili aðstoðar deildarinnar á árinu 2003, sem er svipaður fjöldi og árið áður, en þá nutu 530 heimili þjónustu. Íbúar Mosfellsbæjar voru 6.573 1. desember 2002.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


8

180 160 140

Barnavernd

120 100

Heimaþjónusta

80 60

Viðbótarlán

40 20

Ferðaþj. fatlaðra

0

Mynd I:

Húsaleigubætur

Fjárhagsaðstoð Liðveisla

1999

2000

2001

2002

2003

Yfirlit yfir fjölda fjölskyldna skipt eftir tegund þjónustu 1999 -2003.

Fjármálanámskeið Frá árinu 2002 hefur verið lögð áhersla á að efla samvinnu við aðrar stofnanir samfélagsins sem hafa það að markmiði að aðstoða fólk við að leysa úr fjármálavanda sínum. Á árinu 2003 var í annað skiptið haldið fjármálanámskeið fyrir íbúa Mosfellsbæjar. Að námskeiðinu stóðu sem fyrr félagsmálasvið, Búnaðarbankinn í Mosfellsbæ, Kjósarsýsludeild Rauða kross Íslands og Lágafellssókn, auk þess slóst Íslandsbanki í Mosfellsbæ í hópinn. Undirbúningur og námskeiðsstjórn var í höndum Nönnu Mjallar Atladóttur yfirmanns fjölskyldudeildar, sem fyrr fékk hún til liðs við sig Garðar Björgvinsson hjá Fjármálaþjónustunni. Námskeiðið var haldið í október og nóvember, þátttakendur voru 14, tíu konur og fjórir karlar. Við upphaf og lok námskeiðsins var gerð könnun þar sem kom fram að heildarskuldir þátttakenda voru samtals um 65 milljónir króna og eignir um 24 milljónir. Sex þátttakendur voru með heildartekjur undir 120 þúsund krónum á mánuði, tveir með tekjur á bilinu 100 -150 þúsund, einn með 150 – 200 þúsund og fimm með yfir 250 þúsund. Flestir eða 13 af 14 þátttakendum höfðu áhyggjur af fjármálum og fundu fyrir kvíða, þar af fundu tíu daglega fyrir kvíða. Langflestir eða 13 töldu að fjárhagsáhyggjur væru tilefni ágreinings í fjölskyldunni, þar af voru sjö sem töldu að slíkur ágreiningur kæmi upp að minnsta kosti einu sinni í viku. Að loknu námskeiði svöruðu átta, sjö konur og einn karl könnuninni. Langflestir þeirra eða sjö töldu sig hafa haft mjög mikið gagn af námskeiðinu og einn mikið gagn. Allir töldu að námskeiðið hefði stuðlað að betri líðan og minni áhyggjum. Eftirfarandi eru svör þeirra við spurningunni um hvað þeir töldu sig hafa mest gagn af. • „Að gera sér grein fyrir því að fjármálin tengjast tilfinningaþroska.“ • „Að sjá að annað fólk er að glíma við það sama og ég.“ • „Sagan um 18 fitubollurnar“ (Fjallar um hvernig maður heldur áfram að leita stuðnings þar sem stuðnings er að vænta.) • „Að átta sig á að til eru leiðir til að takast á við óttann.“ • „Að vita að hægt sé að biðja um hluti og í lagi að svarið verði nei.“ • „Sjá möguleikana í stöðunni og sjá sannleikann.“ • „Að læra ferli til að takast á við ástandið.“

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


9 •

„Bara allt, þó sérstaklega hvaða leiðir er hægt að fara.“

Allir sem svöruðu óskuðu eftir áframhaldandi stuðningi við að vinna úr fjárhagsvandanum. Sjö vildu að hópurinn hittist 3-5 sinnum mánaðarlega, fimm vildu einstaklingsráðgjöf og einn vildi annað námskeið. Að námskeiðinu loknu hittist hópurinn áfram einu sinni í mánuði í fimm skipti til að fylgja eftir þeim markmiðum sem þátttakendur höfðu sett sér. Kostnaður vegna námskeiðsins var 191 þúsund krónur. Þátttakendur greiddu námskeiðsgjald, 1.500 krónur á mann. Mismuninum skiptu samstarfsaðilarnir á milli sín, hver þeirra greiddi um 34 þúsund krónur. Félagsmálasvið lagði að auki til vinnuframlag yfirmanns fjölskyldudeildar.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


10

FJÁRHAGSAÐSTOÐ Markmið með veitingu fjárhagsaðstoðar er að stuðla að því að einstaklingar og fjölskyldur geti framfleytt sér. Fjárhagsaðstoð er veitt í eftirtöldum tilvikum eftir því sem nánar er kveðið á um í sérstökum reglum: • Til einstaklinga og fjölskyldna sem hafa ónógar tekjur sér til framfærslu og geta ekki séð fyrir sér og sínum. • Þar sem önnur löggjöf mælir fyrir um aðgerðir sem hafa í för með sér fjárútlát svo sem lög nr. 80/2002 um vernd barna og ungmenna. • Þar sem um er að ræða fjárhagsaðstoð með það að markmiði að koma í veg fyrir að einstaklingar eða fjölskyldur komist í þá aðstöðu að geta ekki framfleytt sér. • Þegar um er að ræða fjárhagsaðstoð sem lið í endurhæfingu og stuðning til sjálfsbjargar, enda ekki í verkahring annarra að veita hana. Jafnan eru kannaðir til þrautar möguleikar á annarri liðveislu en fjárhagsaðstoð. Fjárhagsaðstoð er einungis veitt í tengslum við önnur úrræði. Skipting fjárhagsaðstoðar árið 2003 Árið 2003 námu útgjöld vegna fjárhagsaðstoðar 3.586.011 krónum sem var um 25% lægra en á árinu 2002. Útgjöld á íbúa voru 525 krónur og meðalgreiðsla á fjölskyldu sem naut aðstoðar 137.924 krónur.

5.000.000 4.500.000 4.000.000 3.500.000 3.000.000 2.500.000

Útgjöld

2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 1999

Mynd II:

2000

2001

2002

2003

Útgjöld til fjárhagsaðstoðar árin 1999 - 2003.

Meðalmánaðafjöldi sem hver fjölskylda naut aðstoðar árið 2003 var 2,36 mánuðir en 3,19 árið 2002. Árið 2002 var mest greidd aðstoð í níu mánuði og minnst í einn. Helmingur fjölskyldnanna eða 13 naut aðstoðar í einn mánuð. Af þeim 26 fjölskyldum sem nutu aðstoðar árið 2003 höfðu átta eða tæpt 31% notið aðstoðar árið áður. Árið 2002 höfðu sex fjölskyldur eða rúm 23% notið aðstoðar árið 2001.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


11

120 100 80

Fjölskyldur

60

Aðstoð 2002 Meðalfjöldi mán.

40

Atvinnulausir

20 0

Mynd III:

1999

2000

2001

2002

2003

Fjárhagsaðstoð árin 1999 - 2003, fjöldi fjölskyldna og skráðir atvinnulausir.

Engin hjón eða sambúðarfólk nutu fjárhagsaðstoðar á árinu 2003. Alls nutu 26 einstaklingar fjárhagsaðstoðar á árinu 2003, þar af 12 konur og 14 karlar. Einstaklingar með börn voru 11, tíu konur og einn karl. Einstaklingar án barna sem nutu aðstoðar voru 15 þar af 12 karlar og þrjár konur. Þær tíu konur sem voru með börn fengu 1.679 þúsund í aðstoð eða 168 þúsund að meðaltali. Barnlausu konurnar þrjár fengu 249 þúsund eða 83 þúsund að meðaltali og barnlausu karlarnir fengu 1.497 þúsund eða um 113 þúsund að meðaltali. Einn karl með barn fékk 160 þúsund. Eins og fyrr greinir nam meðalupphæð á fjölskyldu tæpum 138 þúsund krónum. Hlutfallsleg skipting útgjalda vegna fjárhagsaðstoðar miðað við fjölskyldugerð var þannig að einstæðar mæður með börn fengu 47%, einhleypir og barnlausir karlar fengu 42%, einhleypar, barnlausar konur fengu 7% og einstæður faðir með barn 4%.

1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0

Aðstoð í þús. kr. Upphæð á fjölsk

Konur Konur me ð án börn barna

Mynd IV:

Karl me ð börn

Karlar án barna

Skipting fjárhagsaðstoðar árið 2003 eftir fjölskyldugerð.

Árið 2003 fengu 26 einstaklingar/fjölskyldur fjárhagsaðstoð af þeim 57 sem um hana sóttu. Ástæður synjunar eða frávísunar voru mismunandi, tíu voru með

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


12 tekjur umfram viðmiðunarmörk, 16 var synjað á grundvelli þess að umsóknir samræmdust ekki reglum, þar af voru þrír í ólánshæfu námi. Tveimur var synjað þar sem sótt var um fjárhagsaðstoð aftur í tímann, tveimur vegna þess að umsækjandi átti von á tekjum annars staðar frá og einn átti útistandandi laun og bætur vegna slyss. Einn hafði ekki skráð sig hjá vinnumiðlun og einn umsækjandi var undir viðmiðunar aldri. Af þeim 26 sem nutu aðstoðar, fékk einn aðstoð í formi láns og nam sú upphæð 164.188 krónum. Konur sem nutu fjárhagsaðstoðar voru 54% (14) og karlar 46% (12). Enginn einstaklingur eldri en 60 ára naut aðstoðar, 16 voru yngri en 30 ára, fimm voru á aldrinum 31-40 ára, tveir á aldrinum 41-50 ára og þrír 51-60 ára. Hlutfall kynjanna er því nokkuð jafnt en sláandi er að allir karlarnir eru barnlausir nema einn, en einungis þrjár kvennanna. Það sem einkennir hópinn er hversu ungir styrkþegar eru, 10 eða rúm 30% voru undir 24 ára og 16 eða 62% voru undir 30 ára aldri. 14 12 10 18-24 ára

8

25-39 ára

6

40-54 ára

4

55-64 ára

2 0 1999

Mynd V:

2000

2001

2002

2003

Skipting fjárhagsaðstoðar árið 2003 eftir aldri.

Skólaganga þessara einstaklinga er í lágmarki og reynsla af vinnumarkaði er afar takmörkuð. Kannanir hafa sýnt fram á að yngra fólki, sem ekki hefur menntun eða reynslu af vinnumarkaði, er mun hættara við að verða atvinnulaust þegar dregur úr framboði á atvinnu. Þessi hópur er því í mikilli hættu ef harðnar á dalnum. Þeim mun lengur sem ungur einstaklingur er óvirkur því meiri hætta er á að hæfni hans til að lifa „eðlilegu lífi“ minnki, sjálfstraust skerðist, lífsstíll breytist, afleiðingar sem geta haft áhrif á andlega og líkamlega líðan. Markmið með veitingu fjárhagsaðstoðar til einstaklinga og fjölskyldna er, eins og áður greinir, að styðja þá sem hafa ónógar tekjur sér til framfærslu og geta ekki séð fyrir sér og sínum. Í markmiðsgreininni er jafnframt bent á ákvæði laga um félagsþjónustu sveitarfélaga, gr. 19, en þar segir: „skylt er hverjum manni að framfæra sjálfan sig, maka sinn og börn yngri en 18 ára“. Þar er einnig tekið fram að jafnan skuli kanna til þrautar aðra möguleika en fjárhagsaðstoð og að fjárhagsaðstoð skuli einungis beitt í eðlilegum tengslum við önnur úrræði, svo sem ráðgjöf og leiðbeiningar, svo og í tengslum við úrræði annarra stofnana samfélagsins. Í tengslum við setningu reglnanna fór fram umræða um hlutverk ríkis og sveitarfélaga og var það skoðun manna að það væri hlutverk ríkisins að ákveða og tryggja þeim lægst launuðu tekjur sem unnt væri að lifa af. Í framhaldi af því var ákveðið að styðjast við opinber viðmið ríkisstjórnar Íslands sem eru greiðslur Tryggingastofnunar ríkisins til örorkulífeyrisþega. Í reglunum kemur fram að við Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


13 málsmeðferð skuli starfsmaður fjölskyldudeildar rökstyðja tillögu um afgreiðslu málsins þar sem gerð sé grein fyrir forsendum og markmiðum fjárhagsaðstoðar. Umsækjandi skal boðaður í viðtal til félagsráðgjafa þar sem kannaðar eru félagslegar aðstæður og honum leiðbeint um meðferð málsins. Ennfremur skal umsækjandi upplýstur um rétt til aðstoðar sem hann kann að eiga annars staðar og ber umsækjanda að nýta sér þann rétt. Almenna vinnureglan er að umsækjandi um fjárhagsaðstoð þarf að skila inn umsókn mánaðarlega. Hann fær viðtal við félagsráðgjafa þar sem markmiðið er að gera einstaklingsbundið mat á stöðu hans og fjölskyldunnar. Réttur til þjónustu annars staðar er kannaður og lögð er upp áætlun í samvinnu við umsækjanda um þá leið sem best er til þess fallin að styðja hann í því að vinna bug á vandanum. Reynslan sýnir að margir af þeim sem fengið hafa þessa þjónustu nýta sér hana og leggja upp áætlun sem stuðlar að því að þeir geti unnið bug á þeim erfiðleikum sem þeir eiga við að stríða. Það er mat starfsmanna fjölskyldudeildar, með aldurssamsetningu framfærsluþega í huga þar sem 62% eru undir 30 ára aldri, að þetta vinnulag sé mikilvægt til að stuðla að því að þeir nái fótfestu í samfélaginu.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


14

MÁLEFNI BARNA OG UNGMENNA Markmið barnaverndar er að tryggja börnum viðunandi uppeldisskilyrði. Það er gert með því að styrkja uppeldishlutverk fjölskyldunnar og beita úrræðum til verndar einstaka börnum þegar það á við. Barnavernd er umfangsmesti málaflokkur fjölskyldudeildar. Þjónustan á árinu 2003 var í samræmi við barnaverndarlög nr. 80/2002. Ennfremur var þjónustan í samræmi við önnur lög eftir því sem við átti hverju sinni. Öll mál sem unnin eru samkvæmt barnaverndarlögum hefjast á því að kannað er hvort aðbúnaði barns sé ábótavant eða að barn kunni að vera í hættu. Ef könnun leiðir í ljós að úrbóta er þörf er gerð meðferðaráætlun í samvinnu við foreldra. Áhersla er lögð á stuðning við foreldra í uppeldishlutverkinu enda er það meginforsenda þess að barnaverndarstarf beri árangur. Beitt er ýmsum stuðningsúrræðum þar til viðunandi árangur næst. Í einstökum málum nær meðferðaráætlun ekki fram að ganga og getur þá reynst nauðsynlegt að beita þvingunarúrræðum. Barnaverndarefnd úrskurðaði í máli eins barns á árinu gegn vilja forsjáraðila. Þar var um að ræða kyrrsetningu barns á meðferðarheimili. Fjölskyldur í Mosfellsbæ sem nutu aðstoðar á grundvelli barnaverndarlaga á árinu 2003 voru 112 vegna 140 barna. Fjölskyldur sem ekki höfðu fengið aðstoð árið áður voru 43 vegna 56 barna. Alls barst 151 tilkynning til barnaverndarnefndar vegna 124 barna. Er það 48% fækkun tilkynninga frá árinu 2002 þegar tilkynningarnar voru 267 og 35% fækkun barna frá árinu áður, en þá voru þau 190. Óskað var nafnleyndar í 7 tilvikum og aldrei af opinberum aðilum. Að könnun lokinni var ekki talið að frekari afskipta væri þörf í 83 tilvikum. Barnaverndarnefnd sendir árlega skýrslu til Barnaverndarstofu um þau verkefni sem nefndin hefur haft með höndum á undangengnu ári. Frá árinu 1996 hefur skráning barnaverndarmála verið með sama hætti. Tilkynningum hefur alltaf fjölgað milli ára, ef undan eru skilin árin 2001 og 2003. Það er mat starfsmanna fjölskyldudeildar að merkja megi aukna vitund fólks um skyldu sína til að gera barnaverndaryfirvöldum viðvart þegar grunur er um að uppeldisskilyrðum barna sé ábótavant. Foreldrar leita einnig í auknum mæli sjálfir til starfmanna barnaverndarnefndar vegna erfiðleika í sambandi við uppeldi og aðbúnað barna sinna.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


15

Mál barna til meðferðar hjá barnaverndarnefnd

200 150

Ný mál

100

Til vinnslu árið áður

50 0

Mynd VI:

1999

2000

2001

2002

2003

Fjöldi fjölskyldna árin 1999- 2003.

Af þeim 140 börnum sem nefndin hafði til athugunar, könnunar og meðferðar á grundvelli barnaverndarlaga árið 2003 hófst athugun og málsmeðferð í málum 56 barna eða 40% á árinu sem er sama hlutfall og árið áður.

Fjöldi tilkynninga 300

Fjölskyldur Börn

250

Fjölskyldur, fyrri afskipti

200

Börn, fyrri afskipti 150 100 50 0

Mynd VII:

1999

2000

2001

2002

2003

Fjöldi barnaverndartilkynninga árin 1999 - 2003.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


16 Tilkynningarnar til nefndarinnar árið 2003 bárust með eftirfarandi hætti, til samanburðar eru tilkynningar árin 2002 og 2001:

Tafla II:

Tilkynningar á grundvelli barnaverndarlaga árin 2001, 2002 og 2003.

Tilkynnandi - lögregla - foreldrar barns - barnið sjálft - ættingjar barns - skóli, sérfræðiþjónusta - leikskólar - önnur barnaverndarnefnd - læknar/heilsugæsla/sjúkrahús - nágrannar - héraðsdómur/sýslumaður/dómsmálaráðuneyti - aðrir Samtals

2001 Fjöldi 108 28 1 4 5 1 2 6 1 6 6

% 64 16,5 1,0 2,0 3,0 1,0 1,0 3,5 1,0 3,5 3,5

2002 Fjöldi 221 11 2 11 7 3 1 5 4 2 0

% 83 4,0 0,75 4,0 2,5 1,0 0,5 2,0 1,5 0,75 0

2003 fjöldi 96 14 0 8 12 0 1 9 8 0 3

% 64 9 0 5 8 0 1 6 5 0 2

168

100

267

100

151

100

Flestar tilkynningar bárust frá lögreglu eða 96 sem er fækkun um 40%. Fækkun tilkynninga frá lögreglu vekur upp spurningar um það hvort dregið hafi úr eftirliti lögreglu í bæjarfélaginu, hvort um raunverulega fækkun á afbrotum barna sé að ræða, hvort tilkomi aukið eftirlit foreldra, hvort samstarf þeirra sem koma að málum barna skili sér í fækkun afbrota eða hvort einhverjir aðrir þættir séu þar að verki. Svör við spurningum þessum liggja ekki fyrir en áhugavert væri að leita skýringa. Foreldrar sem höfðu frumkvæði að því að leita aðstoðar voru 14 þar af fóru 12 með forsjá barna sinna. Töluverð fjölgun var á tilkynningum frá skólum og heilsugæslu frá árinu áður eða rúm 80%. Athyglisvert er að engin tilkynning barst frá leikskólum. Ástæða til að vekja athygli á því hversu fáar tilkynningar berast frá skólum, leikskólum og heilsugæslu í ljósi þess að þagnarskylda þessara aðila nær ekki til atvika sem þeim ber að tilkynna um samkvæmt ákvæðum barnaverndarlaga. Ástæður tilkynninga voru eftirfarandi og geta fleiri en ein ástæða legið til grundvallar tilkynningu.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


17 Tafla III:

Ástæður tilkynninga.

2001 Ástæða: fjöldi - Barn sem þolandi: Grunur um vanrækslu/vanlíðan barns 33 Grunur um andlegt ofbeldi 0 Grunur um líkamlegt ofbeldi 11 Grunur um kynferðislegt ofbeldi 7 Grunur um áfengis-/vímuefnaneyslu foreldra 3 - Barn sem gerandi: Grunur um neyslu barns á áfengi eða vímuefnum 11 Barn stefndi eigin heilsu og þroska í hættu 38 Grunur um afbrot, skemmdarverk, árásarhneigð barns 37 Erfiðleikar barns í skóla, skólasókn áfátt 3 Grunur um að barn hafi beitt annað barn ofbeldi 3 Hegðunarerfiðleikar/tengslaröskun barns 0 Annað 5

2002 fjöldi

2003 fjöldi

18 2 7 7 12

22 5 8 9 10

18 0

15 0

193 0

69 0

0 8 2

0 11 2

Að könnun lokinni var ekki talin ásæða til þess að grípa til ráðstafana í málum 83 barna eða 67% þeirra mála sem könnun fór fram í. Ástæður þess að afskipta var talin þörf að könnun lokinni eru eftirfarandi og fleiri en ein ástæða getur átt við um sama barn. Tafla IV:

Ástæður afskipta.

2001 Ástæða afskipta fjöldi Vanræksla/vanlíðan barns 13 Andlegt ofbeldi gagnvart barni 1 Líkamlegt ofbeldi gagnvart barni 5 Kynferðislegt ofbeldi gagnvart barni 5 Áfengis/vímuefnaneysla foreldra 3 Neysla barns á áfengi eða vímuefnum 5 Barn stefnir eigin heilsu og þroska í hættu 16 Afbrot, skemmdarverk, árásarhneigð barns 6 Erfiðleikar barns í skóla 6 Barn beitti annað barn ofbeldi 2 Hegðunarerfiðleikar/tengslaröskun 0 Annað 4

2002 fjöldi 21 5 4 5 7 11 0 12 0 0 9 3

2003 fjöldi 12 4 0 6 4 13 0 1 0 0 8 5

Algengustu ástæður þess að gripið er til ráðstafana er neysla barns á áfengi eða vímuefnum og vanræksla eða vanlíðan barns. Ofbeldi gagnvart barni er ástæða ráðstafana hjá 10 börnum, sex vegna þess að þau hafa verið beitt kynferðislegu ofbeldi og fjögur vegna andlegs ofbeldis. Af þeim fimm börnum sem flokkast undir annað eru veikindi forsjáraðila ástæða ráðstafana í málum fjögurra barna og sjálfsvígstilraun barns í einu. Forvarnir í málefnum barna Í Mosfellsbæ hefur frá árinu 1993 verið unnið markvisst að því að þróa forvarnarstarf. Starfið hefur beinst að því að styrkja foreldra í uppeldishlutverkinu og

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


18 grípa til almennra og einstaklingsbundinna aðgerða til að koma í veg fyrir að börn lendi í aðstæðum sem geta leitt til þess að þau ánetjist vímuefnum og eða leiðist út í afbrot. Að starfinu hafa komið þeir aðilar í bæjarfélaginu sem vinna með börnum. Félagsmálanefnd og starfsmenn félagsmálasviðs hafa haft með höndum samræmingu á starfinu. Starfsmenn barnaverndarnefndar og fulltrúar lögreglu hafa haft með höndum markvisst samstarf í málum þeirra barna sem gerðust brotleg við lög. Í framhaldi af því að lögregluskýrsla berst nefndinni boða starfsmenn foreldra/forsjáraðila og barn til viðtals í samræmi við ákvæði V. kafla barnaverndarlaga nr. 80/2002. Markmið þessa er þríþætt. Í fyrsta lagi að heyra sjónarmið barnsins, í öðru lagi að tryggja að foreldrar/forsjáraðilar hafi kynnt sér gögn í vörslu barnaverndarnefndar sem fjalla um barnið og í þriðja lagi að kanna hvort barn og/eða foreldrar/forsjáraðilar séu í þörf fyrir liðsinni barnaverndarnefndar. Könnun sem framkvæmd var meðal forsjáraðila barna sem boðuð höfðu verið í viðtal árið 2001 gaf tilefni til þess að sömu vinnubrögðum væri beitt áfram. Fram kom m.a. að foreldrum þótti gott til þess að vita að kerfið virkaði og að viðtölin hafi veitt forsjáraðilum stuðning í uppeldishlutverkinu. Fulltrúar foreldra, félagsmálayfirvalda, fræðslu-, íþrótta- og tómstundamála, kirkju, heilsugæslu, lögreglu og Rauða kross deildar Kjósarsýslu hafa á undanförnum árum haft samráð um málefni sem tengjast börnum í bæjarfélaginu. Auk venjubundinna samstarfsverkefna aðilanna á árinu hófust þeir handa við að taka saman upplýsingar um verkefni á sviði forvarna hver á sínu sviði, þannig að þær væru aðgengilegar á einum stað. Upplýsingarnar voru vistaðar á heimasíðu Mosfellsbæjar www.mos.is vorið 2003. Börnin og netið, samstarfsverkefni félagsmálasviðs Mosfellsbæjar og lögreglunnar í Reykjavík, var unnið af Lilju Björk Þorsteinsdóttur félagsráðgjafa og Heimi Ríkharðssyni forvarnarfulltrúa lögreglunnar. Bæklingi um efnið með leiðbeiningum til foreldra um netnotkun barna og þær hættur sem fylgt geta aukinni netnotkun var dreift til foreldra barna í þriðja, fjórða og fimmta bekk, auk þess sem bæklingurinn var vistaður á heimsíðu Mosfellsbæjar. Verkefninu var fylgt úr hlaði með fræðslu fyrir foreldra barnanna. Á árinu 2003 fundaði samráðshópurinn tvisvar sinnum. Auk samráðs þessara aðila var boðið upp á kynningu á verkefnum sem tengjast forvarnarstarfi í Mosfellsbæ og annars staðar. Á samráðsfundi aðilanna í mars kynntu fulltrúar frá samtökunum Vímulaus æska, sem er starfsemi Foreldrahúss, og starfsmenn heilsugæslu Mosfellsumdæmis móttöku fyrir unglinga sem hafði þá nýverið verið sett á laggirnar. Á fundi hópsins í maí kynntu Ellý A. Þorsteinsdóttir yfirmaður fjölskyldudeildar Félagsþjónustu Reykjavíkurborgar og Arthúr Morthens forstöðumaður þjónustusviðs Fræðslumiðstöðvar Reykjavíkurborgar nýútkomna skýrslu um stefnumörkun um aðgerðir gegn neyslu og sölu fíkniefna í grunnskólum borgarinnar. Samráðshópurinn átti auk þess samstarf um foreldrarölt og undirrituðu fulltrúar foreldrafélaga grunnskólanna, lögreglunnar, félagsmálasviðs og Kjósarsýsludeildar Rauða kross Íslands samstarfssamning í febrúar 2003. Verkefni foreldrafélaga grunnskólanna samkvæmt samningnum er að virkja foreldra barna í sjöunda, áttunda, níunda og tíunda bekk til foreldrarölts og annast skipulagningu vaktalista. Verkefni lögreglunnar er að veita foreldrum á rölti stuðning. Hlutverk félagsmálasviðs er að miðla upplýsingum um foreldrarölt á heimsíðu Mosfellsbæjar og greiða kostnað vegna vaktsíma foreldra. Verkefni Kjósarsýsludeildar RKÍ er að bjóða fram húsnæði fyrir þá sem taka þátt í röltinu, taka á móti foreldrum fyrir og eftir röltið og veita leiðbeiningar um það hvernig er best að bera sig að og minna

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


19 foreldra sem eru á lista á vakt. Til viðbótar kveður samningurinn á um að félagsmálasvið, lögreglan og Kjósarsýsludeild RKÍ annist fræðslu fyrir foreldra sem mætt hafa í röltið á eigin kostnað. Foreldrar röltu flest föstudags- og laugardagskvöld og voru virkir foreldra um 130. Kjósarsýsludeild RKÍ stóð fyrir námskeiði fyrir foreldra um sálræna skyndihjálp. Starfsmenn fjölskyldudeildar sátu fjölmargar yfirheyrslur vegna afbrota barna, 70% þeirra 161 tilkynninga sem bárust barnaverndarnefnd á grundvelli barnaverndarlaga voru frá lögreglu. Starfsmenn fjölskyldudeildar voru í nánu samstarfi við forvarnarfulltrúa lögreglunnar, auk þess sem þeir funduðu reglulega með öðrum aðilum í bæjarfélaginu sem vinna að málefnum barna. Má þar nefna aðstoðarskólastjóra og yfirmann sérdeildar Varmárskóla, lækna, sérfræðinga á heilsugæslu Mosfellsumdæmis, íþrótta- og tómstundafulltrúa og sálfræðinga fræðsluog menningarsviðs. Líkt og fyrri ár stóðu starfsmenn fjölskyldudeildar, hverfislögregluþjónn og hjúkrunarfræðingar heilsugæslu fyrir fræðslu um afleiðingar ofbeldis fyrir börn í sjöunda, áttunda, níunda og tíunda bekk grunnskólans. Þá héldu starfsmenn félagsmálasviðs og hverfislögregluþjónn kynningu fyrir leiðbeinendur vinnuskólans, þar sem þeim var kennt að þekkja einkenni vímuefnanotkunar, hvernig best sé að bregðast við ef grunur um neyslu vaknar og hver viðbrögð lögreglu og félagsmálanefndar eru í slíkum málum. Að lokum má nefna „Marita“ fræðslu sem er átaksverkefni í samstarfi félagsmálasviðs, lögreglunnar í Reykjavík, Samhjálpar og grunnskólans. Fræðslan byggir á myndasýningu og umræðu við börn í níunda bekk þar sem sýnt er myndbandið „Hættu áður en þú byrjar“ og því fylgt eftir með fundi með foreldrum. Umboðsmaður barna og mannréttindahópurinn Elsa (félag evrópskra laganema og ungra lögfræðinga) stóðu fyrir málþingi um börn, unglinga og lýðræði í lok mars 2003. Málþingið sem haldið var í hótelinu Valhöll á Þingvöllum tók mið af 12. gr. Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna sem kveður á um að aðildarríki samningsins skuli tryggja barni sem myndað getur eigin skoðanir rétt til að láta þær frjálslega í ljós í öllum málum sem það varðar. Greinin segir einnig að taka skuli réttmætt tillit til skoðana barns í samræmi við aldur þess og þroska. Þátttakendur á málþinginu sem voru um 90 voru frá sveitarfélögunum Fjarðarbyggð, Rangárþingi eystra, Árborg, Reykjanesbæ, Akranesi, Garðabæ, Reykjavík og Mosfellsbæ. Auk þess voru á málþinginu fulltrúar stjórnmálaflokkanna, ráðuneyta og stofnana sem láta sig málefni barna varða. Meirihluti ráðstefnugesta voru börn, þar af voru sex úr Mosfellsbæ. Á þinginu héldu Harpa Íris Rún Karlsdóttir nemandi í tíunda bekk Varmárskóla og Sigrún Harðardóttir nemandi í sjöunda bekk Lágafellsskóla erindi um það hvernig er að vera barn í Mosfellsbæ. Starfsmenn fræðslu- og menningarsviðs önnuðust skipulagningu á þætti Mosfellinganna í samvinnu við félagsmálastjóra. Frá árinu 1996 hefur sú hefð skapast að barnaverndarnefnd hefur boðað til sín fulltrúa úr nemendaráði efri deildar Varmárskóla í Mosfellsbæ. Tildrög þessa voru hvatning Umboðsmanns barna til sveitarstjórna í landinu að virkja börn meira í umræðu og ákvarðanatöku um mál sem þau varðar í samræmi við ákvæði 12. gr. Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna, sem kveður á um rétt barna til að láta í ljós skoðanir sínar og að sjónarmið þeirra séu virt í samræmi við aldur og þroska. Sautján fulltrúar nemendaráðs grunnskólanna og félagsmiðstöðvarinnar Bólsins komu til fundar við nefndina í nóvember 2003. Á fundinum var rætt um félagslíf barna í Mosfellsbæ. Fram kom í máli barnanna að þau telja umræðu um unglinga ýkta og að athyglin beinist um of að neikvæðum hlutum í stað þess að beinast að jákvæðum hlutum. Þá kom fram að þau töldu að áhersla á hættu samfara

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


20 fíkniefnaneyslu væri of mikil miðað við hversu fáir væru í neyslu. Hins vegar væri áróður gegn hættu samfara reykingum of lítill miðað við hversu margir reykja. Ennfremur var rætt um unglingalýðræði og þátttöku barna í málum sem þau varðar. Fram kom að börnin upplifa að lítið mark sé tekið á tillögum þeirra og telja þau mikilvægt að ef óskað er eftir hugmyndum þeirra fái þau rökstuðning fyrir því af hverju ekki er tekið tillit til hugmynda þeirra og tillagna. Félagsmálanefnd hafði frumkvæði að samstarfi við Latabæ um verkefnið „Orkuátak – virkjum orku komandi kynslóða“ þar sem eitt meginmarkmið átaksins var að byggja upp heilbrigðari lífsstíl fyrir komandi kynslóðir. Verkefnið var unnið í samvinnu við fræðslu- og menningarsvið. Áfengis- og vímuvarnaráð úthlutaði félagsmálasviði styrk að upphæð 250.000 krónur vegna verkefnisins „Árla skal að auðnu hyggja“ Markmið verkefnisins er að þróa frekar og markvissar forvarnarstarf í Mosfellsbæ. Áætluð lok verkefnisins eru í lok árs 2004. Þá úthlutaði Velferðarsjóður barna félagsmálasviði styrk að upphæð 300.000 krónur til ráðstöfunar í samræmi við ákvæði sjóðsins. Fjármál foreldra geta haft afgerandi áhrif á uppeldisaðstæður barna og margir forsjáraðilar þeirra barna sem félagsmálasviðs hefur haft afskipti af á grundvelli barnaverndarlaga búa við bágan fjárhags og mikla skuldsetningu. Meðal annars í ljósi þess hefur félagsmálasvið í tvígang staðið fyrir námskeiðum undir yfirskriftinni „Að ná tökum á eigin fjármálum“ sem vikið er að í kaflanum um fjárhagsaðstoð.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


21

FÉLAGSLEG HEIMAÞJÓNUSTA Markmið félagslegrar heimaþjónustu er að efla einstaklinginn til sjálfshjálpar og gera honum kleift að búa sem lengst í heimahúsi við sem eðlilegastar aðstæður. Um félagslega heimaþjónustu í Mosfellsbæ gilda reglur sem bæjarstjórn hefur samþykkt í samræmi við 25. gr. laga um félagsþjónustu sveitarfélaga nr. 40/1991. Þeir einstaklingar sem búa í heimahúsum og geta ekki séð hjálparlaust um heimilishald og persónulega umhirðu vegna skertrar getu, fjölskylduaðstæðna, álags, veikinda, barnsburðar eða fötlunar eiga kost á félagslegri heimaþjónustu. Á árinu 2003 nutu alls 64 heimili félagslegrar heimaþjónustu í samtals 2.984 stundir. Heildarútgjöld voru 28.017.496 þúsund, að meðaltali 1.219 krónur á klukkustund, þar af var hlutur sveitarfélagsins 1.169 krónur eða tæp 96%. Af heildarstundafjölda var þjónusta við aldraða tæp 91% eða 20.899 stundir, einungis 2.750 stundir voru skráðar á heimili aldraðra. Samanlagður stundarfjöldi sem skráður er á heimili aldraðra og í dagvist aldraðra er 4.771. Þjónusta við þá 22 einstaklinga sem bjuggu í íbúðum aldraðra á árinu og nutu sólarhringsþjónustu sem ekki er skráð sérstaklega á heimili þeirra nam því 16.128 stundum eða 77% af veittum tímafjölda til aldraðra. Í lok ársins störfuðu 22 starfsmenn við heimaþjónustu í 11,4 stöðugildum, 4 voru í fullu starfi. Miðstöð heimaþjónustu er í þjónustu- og íbúðahúsi aldraðra við Hlaðhamra. Tafla V:

Félagsleg heimaþjónusta árið 2003. fjöldi

Aldraðir: Fatlaðir: Aðrir: Samtals

með börn 0 4 2 6

45 17 2 64

vinnu- rekstrarstundir gjöld 20.899 25.475.881 1.983 2.417.277 102 124.338 22.984 28.017.496

hlutur þjónustuþega 775.295 272.795 91.905 1.139.995

hlutur sveitarfélags 24.700.586 2.144.482 32.433 26.877.501

80 70 60 50

Aldraðrir Fatlaðir

40

Aðrir

30

Alls

20 10 0 1999

2000

2001

2002

2003

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


22 Mynd VIII:

Félagsleg heimaþjónusta árin 1999 - 2003.

30.000 25.000 20.000 15.000

Útgjöld í þús.

10.000 5.000 1999

Mynd IX:

2000

2001

2002

2003

Útgjöld vegna heimaþjónustu árin 1999 - 2003.

Matarsendingar voru hluti af heimaþjónustu sveitarfélagsins á árinu og nutu sjö heimili þeirrar þjónustu. Greiðslur neytenda vegna þessa voru 727.458 krónur.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


23

MÁLEFNI ALDRAÐRA Markmið félagslegrar þjónustu við aldraða er samanber lög um málefni aldraðra nr. 125/1999 að þeir eigi völ á þeirri þjónustu sem þeir þurfa á að halda, þannig að þeir geti búið við eðlilegt heimilislíf í umgengni við aðra svo lengi sem verða má. Þjónustan skal veitt á því þjónustustigi sem er eðlilegast og hagkvæmast miðað við þörf hins aldraða. Íbúar Mosfellsbæjar 67 ára og eldri voru 276 eða 4,2% af íbúafjölda og hafði þeim fjölgað um tæp 16% frá árinu 2002. Karlar voru 136 eða 49% og konur 140 eða 51%. Íbúða- og þjónustumiðstöð aldraðra við Hlaðhamra Þjónustumiðstöð aldraðra er rekin í íbúða- og þjónustuhúsi við Hlaðhamra. Þar er miðstöð félagslegrar heimaþjónustu og félagsstarfs aldraðra. Miðstöðin er rekin í samræmi við ákvæði greinar 13.2 í lögum nr. 125/1999 um málefni aldraðra. Miðstöðinni er ætlað að tryggja eldri borgurum félagsskap, næringu, hreyfingu, tómstundaiðju, skemmtun og heilsufarslegt eftirlit. Íbúar hússins njóta sólarhringsþjónustu frá starfsmönnum félagslegrar heimaþjónustu sem hefur gert mörgum íbúa hússins kleift að búa lengur á eigin heimili en ella. Kostnaður vegna þjónustunnar hefur alfarið verið bæjarfélagsins, en þrátt fyrir lagaheimild (20. grein laga 125/1999) hafa ekki verið innheimt þjónustugjöld af íbúum hússins. Íbúar voru 22 í lok ársins 2003, tvenn hjón og 18 einstaklingar, þar af voru 12 konur og sex karlar. Meðalaldur íbúa var um 83 ár í lok ársins. Þrír íbúar létust á árinu og tveir voru vistaðir á hjúkrunardeildum, annar í Víðinesi og hinn á hjúkrunarheimilinu Hjallatúni í Vík. Dagvist aldraðra Dagvist aldraðra er rekin í samræmi við 13. gr í lögum um málefni aldraðra nr. 125/1999. Heilbrigðisráðherra veitti Mosfellsbæ heimild til reksturs fjögurra dagvistarrýma í þjónustumiðstöð aldraðra við Hlaðhamra frá 1. febrúar 2002. Heimildin var aukin um fimm rými eða úr fjórum í níu frá 1. mars 2003. Starfsemi dagvistarinnar í þjónustumiðstöð aldraðra við Hlaðhamra er stuðningsúrræði við þá sem að staðaldri þurfa eftirlit og umsjá til að geta búið áfram heima. Dvöl á dagvist sem er tímabundin, ýmist daglega, virka daga eða nokkra daga í viku, þar er meðal annars boðið upp á fæði, tómstundaiðju, félagslegan stuðning, fræðslu, ráðgjöf og aðstoð við athafnir daglegs lífs. Rekstur dagvistarinnar er samtvinnaður þeirri starfsemi sem fram fer í þjónustumiðstöðinni, þar með talið félagsstarfi aldraðra. Lögum samkvæmt greiðir ríkissjóður daggjöld, virka daga, með þeim einstaklingum sem dvelja í dagvist. Árið 2003 námu endurgreiðslur ríkissjóðs vegna dagvistar 5.468.780 krónum. Alls dvöldu 15 einstaklingar í dagvist. Konur voru í meirihluta eða 12 á móti þremur körlum. Heildardvalartími var 2.021 stund og meðaldvalartími yfir tímabilið var 135 stundir. Lengsti dvalartími var 220 stundir og minnsti 19 stundir. Meðalaldur var 86,1 ár. Elsti dvalargesturinn var 94 ára og yngsti 74 ára, meðalaldur kvennanna var 85,6 og meðalaldur karlanna var 86,6.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


24 Tafla VI:

Dagvist aldraðra eftir kyni, dvalartíma, fjölda og aldri 01.02. - 31.12. 2003. Stundir Meðaldvalartími Fjöldi Meðalaldur

Alls 2.021 135 15 86,1

Konur 1.705 142 12 85,6

Karlar 316 105 3 86,6

Félagsstarf aldraðra Félagsstarf fyrir eldri borgara hefur verið starfrækt frá árinu 1982. Starfsemi félagsstarfs aldraðra fór fram í þjónustumiðstöðinni að Hlaðhömrum, fastir starfsdagar í félagsstarfinu voru þriðjudagar og fimmtudagar. Fastráðnir starfsmenn voru Svanhildur Þorkelsdóttir forstöðumaður og Unnur Karlsdóttir leiðbeinandi í handavinnustofu. Auk þeirra voru eftirtaldir leiðbeinendur í tímabundnu starfi, Stefán Erlingsson leiðbeinandi í tréskurði, Guðlaug Friðriksdóttir leiðbeinandi í bókbandi, Björg Valsdóttir kennari sá um tölvunámskeið, Karl Loftsson leiðbeindi við pútt, María Lurdez kenndi spænsku, Kolbrún Jónsdóttir kenndi línudans, Guðrún Dagmar Haraldsdóttir leiðbeindi í jólaskreytingu og Halldóra Björnsdóttir leikfimikennari sá um leikfimi og jóga. Páll Helgason er kórstjóri Vorboðans og auk hans sá Guðrún Tómasdóttir um raddæfingar. Í handavinnustofu eru að jafnaði 14-16 konur, svo spila bæði karlar og konur félagsvist og bridge á 2-3 borðum. Bókasafnið sér um bókaútlán á fimmtudögum, starfsmaður bókasafns Ólöf Örnólfsdóttir sér um þá starfsemi, auk þess að leiða lesklúbb. Starfsemi klúbbsins hefur farið vaxandi og eru þátttakendur á bilinu 8-10, aðallega konur. Vorið 2001 voru viðhorf eldri borgara til félagsstarfsins könnuð. Könnunin var liður í verkefni jafnréttisnefndar Mosfellsbæjar um samþættingu jafnréttissjónarmiða í þjónustu bæjarfélagsins. Samþætting jafnréttissjónarmiða felur í sér að tekið er tillit til sjónarmiða og hagsmuna beggja kynja við alla ákvarðanatöku. Sem lið í því hefur forstöðumaður félagsstarfsins lagt áherslu á að greina þátttöku þeirra sem þátt taka í starfinu eftir kyni. Tafla VII:

Þátttakendur í námskeiðum, meðaltalsfjöldi árið 2003. Tegund

Alls

Konur Karlar

Handavinnustofa:

18

17

1

Námskeið: Bókband Jólaskreyting Leikfimi Línudans Postulínsmálun Púttnámskeið Tréskurður Tölvunámskeið Spænska Samtals á námskeiðum

6 10 15 12 18 5 11 6 7 90

3 10 12 12 17 1 4 4 5 68

3 0 3 0 1 4 7 2 2 22

Kór aldraðra:

31

19

12

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


25 Ferðir og skemmtanir eru ríkur þáttur í félagsstarfinu. Kynnisferðir voru farnar í gömlu rafstöðina við Elliðaár, í Saltfisksetrið í Grindavík og á Söguslóðir Njálu þar sem Arthur Björgvin Bollason fræddi þátttakendur um staðhætti sögusviðsins. Í tengslum við þá ferð var farið í Sögusafnið á Hvolsvelli og að lokum var snædd kjötsúpa við langborð. Þá var farin ferð á Stokkseyri þar sem skoðað var listagallerí með glervörur og málverk og hlustað á tónlist eftir Pál Ísólfsson. Í lok ferðarinnar voru snæddar veitingar í veitingahúsinu „Hafið bláa“ við Óseyrarbrú. Farin var ferð til Sandgerðis, kertaverksmiðjan Jöklaljós skoðuð, eftirmiðdagskaffi drukkið í Vitanum í Sandgerði og á heimleiðinni var nýtt hús Kaffitárs í Njarðvík skoðað. Árleg ferð í boði hjónanna Jónatans Þórissonar og Ragnhildar Jónsdóttur var farin að Eyrarbakka þar sem kirkjan og söfnin voru skoðuð, síðan var farið að Hestheimum í Rangárvallasýslu. Búnaðarbankinn í Mosfellsbæ bauð upp á kaffi. Þriggja daga sumarferð var farin um hinn s.k. Vestfjarðarhring. Siglt var frá Ögri út í Vigur og til Ísafjarðar. Á heimleiðinni var siglt yfir Breiðafjörð, í ferðinni var víða komið við. Hópur þátttakenda í félagsstarfinu fór í Þjóðleikhúsið og sá sýninguna „Með fullri reisn“, einnig var farið á handavinnusýningu hjá Félagi eldri borgara í Hafnarfirði. Fastur liður í starfseminni er basar og kaffisala, hluti af ágóðanum var gefinn til hjálpar þrælabörnum í Indlandi. Jónas Þ. Þórisson frá Hjálparstofnun kirkjunnar tók við peningunum. Vorboðar, kór eldri borgara, söng við messu sem var tileinkuð eldri borgurum í Lágafellskirkju í nóvember. Jólaskemmtun var haldin í Hlégarði í byrjun desember. Þar var boðið upp á jólahlaðborð, þar sungu Vorboðar og konur sýndu línudans, stiginn var dans fram eftir kvöldi. Jólahátíðarstund var haldin í þjónustumiðstöðinni að Hlaðhömrum 16. desember. Guðjón Haraldsson læknir hélt fræðsluerindi um þvagfærasjúkdóma 4. febrúar, um 20 manns sóttu erindið Tafla VIII:

Þátttaka í ferðum og á skemmtunum félagsstarfs aldraðra árið 2003.

Rafstöðin við Elliðaár 11/2 Ferð í Þjóðleikhúsið 6/11 Saltfisksafnið í Grindavík 8/4 Handavinnusýning í Hafnarfirði 26/5 Söguslóðir Njálu 3/6 Vestfjarðarhringurinn 1.-3./7 Eyrarbakki 4/11 Stokkseyri 20/10 Sandgerði 24/11

Alls

Konur Karlar

24 42 47 28 50 49 75 46 37

16 28 33 24 32 35 44 36 18

8 14 14 4 18 18 31 11 9

Haustið 1990 var stofnaður kór aldraðra „Vorboðar“. Í lok árs voru kórfélagar 31 talsins, 12 karla og 19 konur. Kórstarfið er blómlegt og syngur kórinn á ýmsum mannamótum og tekur þátt í kóramóti eldri borgara sem haldið er árlega. Útgjöld til félagsstarfs aldraðra á árinu 2003 voru 5.742 þúsund krónur.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


26 Tafla IX:

Útgjöld til félagsstarfs aldraðra árin 1999 - 2003. Ár 1999 2000 2001 2002 2003

Útgjöld í þúsundum 2.398 3.939 4.676 5.172 5.742

6.000 5.000 4.000 3.000

Útgjöld í þús.

2.000 1.000 0

Mynd X:

1999

2000

2001

2002

2003

Útgjöld til félagsstarfs aldraðra árin 1999 - 2003.

Þátttakendur í félagsstarfinu sem hvorki hafa aðgang að eigin farartæki né eru færir um að nota almenningsvagna eiga þess kost að fá akstur til og frá félagsstarfi gegn gjaldtöku, 127,5 krónur á ferð. Útgjöld vegna akstursins námu 762 þúsund krónum sem var tæplega 7% aukning frá árinu á undan er útgjöldin voru 819 þúsund krónur. Tafla X:

Félagsstarf aldraðra, útgjöld vegna ferða árið 2003. Ár 2003 2002 2001 2000 1999

Útgjöld Mosfellsbæjar Hlutur farþega/tekjur 642 120 608 211 669 115 360 151 322 110

Heildarútgjöld 762 819 724 462 375

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


27

900 800 700 600 400

Útgjöld Mosfellsbæjar Tekjur

300

Alls útgjöld

500

200 100 0 1999

Mynd XI:

2000

2001

2002

2003

Félagsstarf aldraðra, útgjöld vegna ferða árið 2003.

Þjónustuhópur aldraðra Þjónustuhópur aldraðra starfar í samræmi við lög um málefni aldraðra nr. 125/1999 greinar 6, 7 og 8. Starfssvæði hópsins samkvæmt lögum er sama og umdæmi Heilsugæslustöðvar Mosfellsumdæmis. Þjónusta við Kjalarnes er þó undanskilin þar sem þjónusta við íbúa Kjalarness færðist yfir til Reykjavíkur við sameiningu sveitarfélaganna. Hópurinn þjónar því Mosfellsbæ, Kjósarhreppi og íbúum Bláskógabyggðar sem áður tilheyrðu Þingvallahreppi. Lögum samkvæmt skal hópurinn skipaður fimm fulltrúum, lækni og hjúkrunarfræðingi sem tilnefnd eru af héraðslækni og tveimur fulltrúum sveitarfélaga á svæðinu, þar af skal annar vera félagsráðgjafi. Þá skulu samtök eldri borgara á svæðinu tilnefna einn fulltrúa sem sinnir öðrum verkefnum hópsins en að meta vistunarþörf aldraðra sbr. 4. tölulið 8. gr. Þar sem samtök aldraðra voru ekki stofnuð fyrr en í október náðist ekki að skipa fulltrúa þeirra í þjónustuhópinn á árinu. Þjónustuhópinn skipuðu: Unnur V. Ingólfsdóttir félagsmálastjóri Mosfellsbæjar, formaður, Sigurbjörg Ólafsdóttir, Meðalfelli í Kjósarhreppi, fulltrúi Kjósarhrepps og Bláskógabyggðar, Þengill Oddsson yfirlæknir Heilsugæslustöðvar Mosfellsumdæmis, Sigrún Gunnarsdóttir hjúkrunarforstjóri Heilsugæslustöðvar Mosfellsumdæmis, Pétur Hjálmsson fulltrúi Félags aldraðra í Mosfellsbæ og nágrenni. Verkefni þjónustuhóps aldraðra samkvæmt lögum eru að: • fylgjast með heilsufari og félagslegri velferð aldraðra og samhæfa þjónustu • gera tillögur til sveitarstjórna um öldrunarþjónustu • leitast við að aldraðir fái þá þjónustu sem þeir þarfnast og kynna öldruðum þá kosti sem í boði eru • meta vistunarþörf aldraðra Helsta verkefni þjónustuhópsins á árinu 2003 var að meta vistunarþörf aldraðra. Í lok ársins var einn einstaklingur á vistunarskrá í umdæmi hópsins og var

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


28 hann metinn í þörf fyrir þjónustuhúsnæði. Á árinu höfðu níu einstaklingar verið vistaðir á hjúkrunarheimilum. Fjórir voru vistaðir á Eir, tvær konur og tveir karlar. Tveir, karl og kona voru vistuð á Hjallatúni í Vík, ein kona í Víðinesi, ein kona á Grund og ein kona á Hrafnistu í Reykjavík. Alls voru 24 einstaklingar af svæði þjónustuhóps umdæmisins vistaðir á hjúkrunarheimilum. Tafla XI:

Einstaklingar vistaðir á hjúkrunarheimilum árið 2003. Heimili

Konur

Karlar

Alls

Blesastaðir á Skeiðum Eir, Reykjavík Grund, Reykjavík Heilbrigðisstofnunin Blönduósi Hjallatún, Vík Hrafnista, Reykjavík Skjól/Laugaskjól R.vík Víðines, Reykjavík Samtals

1 6 2

0 3 1

1 9 3

1 1 3 0 4 18

0 1 0 1 0 6

1 2 3 1 4 24

Bæjarstjórn Mosfellsbæjar hefur ítrekað sótt um styrk til Framkvæmdasjóðs aldraðra til byggingar hjúkrunarheimilisdeildar í tengslum við Íbúða- og þjónustuhús aldraðra við Hlaðhamra, en ætíð verið synjað. Hugmyndir bæjaryfirvalda hafa verið að byggja hjúkrunarheimili áfast núverandi aðstöðu fyrir eldri borgara. Þannig næðist hagræðing þar sem mötuneyti og þvottaaðstaða er til staðar í eldri byggingu. Á árinu 2003 var tekið upp samstarf við fulltrúa hjúkrunarheimilisins Eirar um uppbyggingu öldrunarseturs í Mosfellsbæ. Í skýrslu VSÓ ráðgjafar um málið sem kom út í ágúst segir að meginmarkmið samstarfs Eirar og Mosfellsbæjar sé að nýta þekkingu og reynslu í þjónustu við aldraða sem þróast hefur í öldrunarsetri Eirar og að gert sé ráð fyrir að reisa 40-60 öryggisíbúðir sem tengjast hjúkrunaríbúðum. Hjúkrunaríbúðirnar tengist einnig þjónustuíbúðunum við Hlaðhamra. Bæjarstjórn Mosfellsbæjar samþykkti á fundi 29. október að halda áfram með samstarfsverkefni Mosfellsbæjar og Eirar um uppbyggingu öldrunarseturs í Mosfellsbæ.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


29

MÁLEFNI FATLAÐRA Þjónusta við fatlaða íbúa Mosfellsbæjar miðar að því að skapa þeim skilyrði til að lifa sem eðlilegustu lífi. Fatlaðir eiga kost á allri almennri þjónustu og aðstoð samkvæmt lögum nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga. Um málefni fatlaðra gilda ennfremur lög nr. 59/1992. Samkvæmt þeim lögum veitir sveitarfélagið fötluðum liðveislu og ferðaþjónustu. Ferðaþjónusta fatlaðra Þeir einstaklingar sem eru fatlaðir og geta ekki ferðast með almenningsfarartækjum eiga kost á ferðaþjónustu á vegum sveitarfélagsins til að geta stundað atvinnu, nám og tómstundir. Reglur um ferðaþjónustu fatlaðra voru samþykktar um mitt ár 1996 og í framhaldi af því var gerður samningur við Atla S. Grétarsson og Gunnar Torfason sem annast hafa akstur fatlaðra frá 1. ágúst 1996. Samningurinn var endurnýjaður á árinu og samkvæmt honum lækkaði gjald á hverja ferð úr 1.070 krónum í 915 krónur. Gjaldið tekur breytingum í samræmi við breytingu á gjaldskrá leigubifreiða til fólksflutninga. Alls nutu 24 einstaklingar ferðaþjónustu, af þeim nýttu 22 þjónustu á vegum fyrrgreindra aðila. Annar þeirra sem ekki nýtti þá þjónustu á lögheimili í Mosfellsbæ en dvelur á sambýli í öðru sveitarfélagi og hinn einstaklingurinn var barn sem ekið var í grunnskóla Mosfellsbæjar með leigubifreið. Karlar voru 18 og konur 6. Heildarfjöldi ferða var 6.708 ferðir. Ferðafjöldi þeirra 22 einstaklinga sem búsettir voru í Mosfellsbæ var samtals 6.159 ferðir. Meðalfjöldi ferða á dag var 24, flestar ferðir voru farnar í október eða 30 að meðaltali og fæstar í júlí eða 10. Ferðafjöldi á einstakling var að meðaltali 257 ferðir á árinu. Ferðafjöldi var mestur hjá einstaklingum á aldrinum 16-25 ára.

Tafla XII:

Ferðafjöldi árið 2003 eftir aldri þjónustuþega.

Aldur Ferðafjöldi

0-15ára 169

Tafla XIII:

Ferðafjöldi árið 2003 eftir tegund ferða.

Fluttir: Daglega Vikulega Mánaðarlega Samtals

16-25 ára 3.458

26-40 ára 1.055

41-66 ára 1.132

Yngri en 18 ára Alls Karlar Konur

Eldri en 18 ára Alls Karlar Konur

Samtals Karlar Konur

1 1

2 1

3 2

10 4

2 3

12 7

11 5

15 9

2

3

5

14

5

19

16

24

Samtals 6.159

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


30 Tafla XIV:

Tegundir ferða árið 2002 og 2003.

Tegund

fjöldi árið 2002 fjöldi árið 2003

Vinna Skóli Þjálfun Einkaferðir Annað

2.393 836 862 1.636 432

2.290 997 1.379 1.416 234

Alls ferðir

6.159

6.316

25

20 15 Fjöldi 10

5

0 1999

Mynd XII:

2000

2001

2002

2003

Einstaklingar sem nutu ferðaþjónustu fatlaðra árin 1999 - 2003.

Á árinu 2003 voru útgjöld til ferðaþjónustu fatlaðra, önnur en akstur fatlaðra grunnskólabarna, 6.639 þúsund krónur. Árið 2002 voru útgjöldin 7.093 þúsund krónur. Útgjöldin lækkuðu því um 6% sem rekja má til breytinga á samningi við akstursaðila sbr. fyrrgreint. Þjónustuþegar greiddu fyrir hverja ferð upphæð sem nam hálfu fargjaldi Strætó BS eða 110 krónur. Endurgreiðslur þjónustuþega voru 590 þúsund krónur eða tæp 9% af útgjöldum.

8.000 7.000 6.000 5.000 Útgjöld alls

4.000

Útgjöld á einstakling

3.000 2.000 1.000 1999

Mynd XIII:

2000

2001

2002

2003

Útgjöld vegna ferðaþjónustu fatlaðra árin 1999 - 2003.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


31 Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu reka sameiginlega ferðaþjónustu fyrir fatlaða grunnskólanema. Árið 2003 nutu níu einstaklingar þjónustunnar, fimm drengir og fjórar stúlku. Þjónustan nær einungis til fatlaðra grunnskólanema sem sækja skóla utan Mosfellsbæjar. Tafla XV: Skóli

Skólaakstur fatlaðra, skólaárin 2002/2003 og 2003/2004. Skólaárið 2002/2003

Skólaárið 2003/2004

Bjarkarás Vesturhlíðarskóli Safamýrarskóli Öskjuhlíðarskóli

2 1 2 4

3 0 2 4

Samtals

9

9

Útgjöld Mosfellsbæjar vegna þjónustunnar á árinu 2003 voru 2.694 þúsund, en árið 2002 voru þau 2.569 þúsund krónur. Aukningin nam 125 þúsundum eða tæpum 5%. Samanlögð útgjöld vegna ferðaþjónustu fatlaðra og skólaaksturs fatlaðra á árinu 2003 voru 9.333 þúsund krónur. Árið 2002 voru þessi útgjöld 9.662 þúsund krónur. Lækkun milli ára nam um 10%.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


32 Liðveisla fatlaðra Fatlaður einstaklingur sem þarf persónulegan stuðning og aðstoð til að rjúfa félagslega einangrun á möguleika á liðveislu. Um liðveislu gilda reglur sem bæjarstjórn Mosfellsbæjar hefur samþykkt. Alls nutu 12 einstaklingar liðveislu í 1.122 stundir, árið 2002 nutu 10 einstaklingar liðveislu á árinu í samtals 807 stundir. Fjöldi þeirra sem naut þjónustu jókst því um 20%, aukning tímafjölda nam 39%. Liðveisla var veitt í 1.122 stundir, að meðaltali í 93,5 stundir, mest var liðveisla veitt í 240 stundir og minnst í 17 stundir. Útgjöld vegna liðveislu námu 1.909 þúsund krónum á árinu sem var 45% aukning frá 2002, er útgjöldin voru 1.316 þúsund. Tafla XVI:

Liðveisla árið 2003 skipt eftir aldri, kynferði og liðveislutímum. Yngri en 18 ára Alls

Eldri en 18 ára Alls

Samtals

Alls

Fjöldi:

Karlar 2

Konur 1

3

Karlar 6

Konur 1

7

Karlar 2

Konur 10

10

Tímar:

188

72

260

502

45

547

690

117

807

12 10 8 6

Fjöldi

4 2 0 1999

Mynd XIV:

2000

2001

2002

2003

Liðveisluþegar árin 1999 - 2003.

Einstaklingar sem nutu liðveislu árið 2003 voru 12. Þeim sem notið hafa liðveislu hefur fjölgað tvöfalt frá árinu 2000. Útgjöld til liðveislu hafa aukist úr 421 þúsund í 1.909 þúsund krónur. Skýring á hver fáir einstaklingar nutu liðveislu árið 2000 og lágum útgjöldum er sú að mjög erfitt var að fá fólk til starfa sem liðveitendur.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


33

2.000 1.800 1.600 1.400 1.200 1.000

Útgjöld í þúsundum

800 600 400 200 1999

Mynd XV:

2000

2001

2002

2003

Útgjöld til liðveislu árin 1999 – 2003.

Búsetumál fatlaðra Vorið 1999 var tekið í notkun sambýli að Hulduhlíð 32–34. Félagsmálanefnd leigir Svæðisskrifstofu um málefni fatlaðra húsnæðið sem er félagslegt leiguhúsnæði í eigu bæjarfélagsins. Tildrög þessa var fjöldi fatlaðra einstaklinga í Mosfellsbæ sem var á biðlista Svæðisskrifstofunnar eftir búsetuúrræði. Á sambýlinu búa fimm einstaklingar. Landssamtökin Þroskahjálp reistu fimm íbúða hús við Þverholt 19. Samtökin afhentu Svæðisskrifstofu málefna fatlaðra á Reykjanesi húsið undir sambýli í lok ársins og íbúar hússins eru fimm. Þjónusta við fatlaða íbúa Mosfellsbæjar Vorið 2000 lagði félagsmálaráðherra fram á Alþingi frumvarp til laga um félagsþjónustu sveitarfélaga. Í frumvarpinu var gert ráð fyrir því að málefni fatlaðra flyttust frá ríki til sveitarfélaga 1. janúar 2002. Félagsmálaráðherra dró frumvarpið til baka, en þar sem umræðan um yfirfærslu á málefnum frá ríki til sveitarfélaga, þar með talin félagsþjónusta við fatlaða, hefur aftur skotið upp kollinum er ástæða til að taka saman þróun útgjalda bæjarfélagsins við fatlaða árin 1995-2003. Heildarútgjöld vegna þjónustu við fatlaða árið 2003 námu rúmum 17. 000 þúsundum króna sem var tæp 18% aukning frá árinu 2002. Útgjaldaaukning milli áranna 2003 og 2002 var hlutfallslega mest vegna liðveislu eða 45% og ferðaþjónustu 32%. Útgjöld vegna félagslegrar heimaþjónustu við fatlaða lækkaði hins vegar um 19% milli áranna.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


34 Tafla XVII:

Útgjöld vegna þjónustu við fatlaða árin 1999 - 2003. Tegund þjónustu Ferðaþjónusta Skólaakstur Liðveisla Annar kostnaður1 Fél. heimaþjónusta Samtals

1999 2873 1148 949 695 1707 7372

2000 5406 1741 421 568 2185 10321

2001 5.956 2.133 1.232 1.062 2.243 12.625

2002 7.143 2.569 1.316 841 2.659 14.528

2003 6.639 2.694 1.909 960 2.144 14.346

8000

7000

6000

5000 Ferðaþjónusta Skólaakstur

4000

Liðveisla Félagsleg heimaþjónusta Annar kostnaður

3000

2000

1000

0 1999

Mynd XVI:

2000

2001

2002

2003

Skipting útgjalda vegna þjónustu við fatlaða árin 1999-2003.

1

Kostnaður vegna Ásgarðs, verndaðs vinnustaðar, og styrkir vegna sumarnámskeiða fyrir fötluð börn.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


35

FÉLAGSLEG HÚSNÆÐISMÁL Þjónusta á sviði félagslegra húsnæðismála er í samræmi við lög um húsnæðismál nr. 44/1998, lög um húsaleigubætur nr. 138/1997 og önnur lög eftir því sem við á hverju sinni. Félagslega eignar- og kaupleiguíbúðarkerfið var lagt af 1. janúar 1999 með gildistöku laga um húsnæðismál nr. 44/1998. Í stað félagslegra eignar- og kaupleiguíbúða komu viðbótarlán. Viðbótarlán eru ætluð þeim sem búa við erfiðar aðstæður og þurfa sérstaka aðstoð við íbúðakaup. Lánin koma til viðbótar almennu húsnæðisláni Íbúðalánasjóðs og geta numið allt að 25% af markaðsverði íbúðar eða 90% af kaupverði íbúðar. Upphæð viðbótarláns tekur mið af tekjum og eignum umsækjenda. Um úthlutun lánanna gilda reglur sem staðfestar eru af bæjarstjórn. Sveitarfélög greiða ákveðið hlutfall af lánsfjárhæðinni í varasjóð húsnæðismála, í október 2003 var framlagið lækkað úr 5% í 4%. Tafla XVIII: Félagslegar íbúðir í Mosfellsbæ árin 1999 - 2003. Fél. eignaríbúðir Fél. kaupleiguíbúðir Alm. kaupleiguíbúð Fél. leiguíbúðir Búsetaíbúðir Aðrar Íbúðir aldraðra Samtals

1999 32 16 1 22 28 4 20 123

2000 28 12 1 23 27 4 20 116

2001 26 8 1 28 27 4 20 114

2002 23 6 0 30 27 4 20 110

2003 22 1 0 32 50* 4 20 129

*Á íbúðum Búseta eru áhvílandi tvenns konar lán, félagsleg lán og almenn lán. Félagslegu lánin eru skilyrt að leigjendur séu innan tekju- og eignamarka. Búsetar íbúða með félagsleg lán sækja um húsaleigubætur, en búsetar íbúða með almennum lánum fá vaxtabætur. Í fyrri ársskýrslum hafa allar Búsetaíbúðir verð taldar saman, 19 félagslegar og 8 almennar, en á árinu 2003 voru byggðar 23 íbúðir við Þverholt.

60

1999

50

2000 2001 2002 2003

40

30

20

10

0 Fél.eignaríb.

Fél.kaupl.íb.

Fél.leiguíb.

Búsetaíbúðir

Aðrir

Íbúðir aldraðra

Mynd XVII: Félagslegar íbúðir í Mosfellsbæ árin 1999 - 2003.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


36 Félagslegar eignaríbúðir Að undangenginni beiðni frá bæjarstjórn heimilaði félagsmálaráðuneytið í maí 2002 að aflétt yrði kaupskyldu og forkaupsrétti af félagslegum eignaríbúðum í Mosfellsbæ. Í ljósi þeirrar heimildar var ein félagsleg eignaríbúð seld á almennum markaði á árinu. Félagslegar/almennar kaupleiguíbúðir Kaupleiguíbúðum fækkaði um fimm á árinu 2003, tveir leigjendur nýttu sér kauprétt sinn og þremur kaupleiguíbúðum var breytt í leiguíbúðir. Í flokki kaupleiguíbúða er einni íbúð óráðstafað, leigusamningur með kauprétti vegna þeirrar íbúðar var framlengdur um eitt ár eða til áramóta 2004/2005. Félagslegar leiguíbúðir Félagsmálanefnd hefur umsjón með úthlutun félagslegra leiguíbúða. Félagslegar leiguíbúðir eru leigðar til einstaklinga og fjölskyldna sem eiga í húsnæðiserfiðleikum sökum lágra launa, þungrar framfærslu og skuldabyrði eða annarra félagslegra aðstæðna. Slík úrræði eru í öllum tilfellum tímabundin meðan unnið er að varanlegri lausn. Félagslegar leiguíbúðir í Mosfellsbæ voru 32 árið 2003, þeim fjölgaði um tvær frá árinu áður. Þremur kaupleiguíbúðum var breytt í leiguíbúðir. Ein leiguíbúð var seld á almennum markaði þar sem húsnæðið þarfnaðist mikilla endurbóta.

30

6

23

2002

32

1

22

2003

23

13

28

2000

28

9

26

2001

0

10

15

20

25

1997

15

23

26

1998

22

17

32

1999

20

30

Eignaríbúðir

40

50

Kaupleiguíbúðir

60

70

80

Leiguíbúðir

Mynd XVIII: Félagslegar eignaríbúðir, kaupleiguíbúðir og leiguíbúðir 1997-2003.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


37 Tafla XIX:

Félagslegar leiguíbúðir í Mosfellsbæ í árslok 2003. Staður Krókabyggð Miðholt Miðholt Miðholt Bugðutangi Þverholt Hjallahlíð Hjallahlíð Hjallahlíð Hulduhlíð Hulduhlíð Urðarholt Skeljatangi Krókabyggð Blikahöfði Samtals

Bygginga/ kaupár 1989 1991-2 1994 1995 1996 1996 1997 2001 2002 1998 1999 2001 2001 2002 2002

Tegund húsnæðis raðhús fjölbýli fjölbýli fjölbýli raðhús fjölbýli fjölbýli fjölbýli fjölbýli fjölbýli fjölbýli fjölbýli fjölbýli raðhús fjölbýli

2 herb. 2 1 1

Tegund íbúða 3 herb. 4 herb. 1 3 3 2 1 1 1 1 1

5 herb.

1

1 4 2 1

2 1

8

1 1 13

10

1

Við endurnýjun umsókna um félagslegar leiguíbúðir er leigutaka gert viðvart bréflega um að samningur sé að renna út og honum boðið viðtal við starfsmann félagsmálasviðs. Þeir sem óska eftir endurnýjun leigusamnings þurfa að skila inn skriflegri áætlun um markmið sem þeir hafa í húsnæðismálum og hvernig þeir ætli að vinna bug á aðsteðjandi vanda. Við gerð þessarar áætlunar stendur leigjandanum til boða stuðningur starfsmanns við að setja upp áætlun. Unnur Erla Þóroddsdóttir félagsráðgjafarnemi gerði rannsókn þar sem metin var þjónusta félagsmálasviðs við leigjendur í félagslegu leiguhúsnæði. Um var að ræða símakönnun þar sem lagður var fyrir spurningalisti. Svarshlutfall var yfir 90% en af 24 leigjendaúrtaki náðist í 22. Helstu niðurstöður könnunarinnar voru þær að viðmælendur voru „almennt“ ánægðir með þá þjónustu sem þeir höfðu fengið á Félagsmálasviði. Þriðjungur svarenda eða sex töldu að fyrrgreind áætlun hefði bætt aðstæður sínar, þannig að fjárhagur hefði batnað og skuldir minnkað. Athyglisvert er að 60% svarenda töldu að þeim hefði ekki staðið til boða aðstoð við gerð áætlana, en í viðtali félagsráðgjafa við leigjendur í tengslum við endurnýjun samnings er skoðun og mat á áætlun fastur liður. Einungis fjórir viðmælenda höfðu sótt fjármálanámskeið það sem boðið hafði verið upp á og þrír þeirra voru „mjög ánægðir með námskeiðið og fannst það nýtast vel“. Alls var 51 húsaleigusamningur endurnýjaður á árinu 2003, algengast er að leigusamningar séu til sex mánaða, í einstaka tilfellum eru þeir til 12 mánaða. Meðalleigutími leigutaka í árslok 2003 í tveggja herbergja íbúðum var eitt ár og sex mánuðir, í þriggja herbergja íbúðum tvö ár og fimm mánuðir, í fjögurra herbergja íbúðum þrjú ár og í fimm herbergja íbúðum níu mánuðir.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


38 Tafla XX:

Meðalleigutími við árslok 2003. Stærð íbúða 2ja herbergja íbúðir 3ja herbergja íbúðir 4ra herbergja íbúðir* 5 herbergja íbúðir Samtals

Fjöldi íbúða 8 13 10 1 32

Meðaltal leigutími 1ár 6 mánuðir 2 ár 5 mánuðir 3ár 9 mánuðir

*Tvær 4ra herbergja íbúðir eru leigðar Svæðisskrifstofu undir sambýli

14 12

Fjöldi Meðalleigutími

10 8 6 4 2 0 2ja herb.

Mynd XIX:

3ja herb.

4ra herb

5 herb.

Fjöldi leiguíbúða og meðalleigutími í árum.

Frá ársbyrjun 2002 hafa leigjendur félagslegra leiguíbúða greitt tryggingagjald við afhendingu leiguíbúðar. Upphæð gjaldsins nemur tveggja mánaða leigu. Tryggingunni er ætlað að mæta kostnaði við endurbætur á íbúð ef í ljós koma skemmdir umfram eðlileg slit. Markmið með tryggingagjaldi er einnig að stuðla að betri umgengni um íbúðirnar og að þrif við skil séu í lagi. Í árslok 2003 er tryggingagjald í vörslu bæjarsjóðs vegna 16 af 32 íbúðum. Á árinu 2003 bárust alls 30 umsóknir um félagslegt leiguhúsnæði, þar af voru fjórar umsóknir frá fyrra ári og tvær umsóknir vegna flutnings milli leiguíbúða. Eldri umsóknir þarf að endurnýja einu sinni á ári. Sjö umsækjendum af biðlista var úthlutuð íbúð.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


39 Tafla XXI:

Óskir umsækjenda um íbúðarstærð.

Einstaklingur Einstætt foreldri m/ barn Einstætt foreldri m/2 börn Einstætt foreldri m/3 börn Einstætt foreldri m/4 börn Hjón/sambúðarfólk Hjón/sambúðarfólk m/barn Hjón/sambúðarfólk m/2 Hjón/sambúðarfólk m/3

2ja herbergja 1 4

3ja herbergja 3 5

4ra herbergja

5 herbergja

7 1 2

1 2 2 8

10

1 1 10

2

Alls 1 7 12 1 2 1 2 3 1 30

Framkvæmdir á árinu 2003 Á árinu var þremur kaupleiguíbúðum breytt í leiguíbúðir þar sem leigjendur ákváðu að nýta ekki kaupréttinn. Útgjöld til viðhalds íbúða voru samtals 3.011 þúsund krónur. Einungis var um að ræða smávægilegar viðgerðir í ellefu íbúðum, eða undir 50 þúsund krónum. Í fimm íbúðum var kostnaðurinn 50-100 þúsund krónur, í tveimur 100-150 þúsund krónur, í þremur 150-200 þúsund krónur og í einni íbúð 200-250 þúsund krónur. Kostnaður vegna viðhalds einnar íbúðar var 400 þúsund krónur, í þeirri íbúð hafði sami leigjandi dvalið í 4 ár. Einni kaupleiguíbúð var breytt í leiguíbúð. Um var að ræða 3ja herbergja íbúð sem var byggð árið 1995. Leigjandi hafði búið í íbúðinni í tæp 6 ár og hún þarfnaðist mikillar endurnýjunar, heildarkostnaður nam 930 þúsund krónum. Félagslegar íbúðir, rekstur Tekjur vegna félagslegra íbúða voru 22.159.313 krónur og gjöld 19.306.962 krónur, þar af voru laun og launatengd gjöld 2.003.929 krónur, annar rekstrarkostnaður 9.564.238 krónur og afskriftir 7.738.795 krónur. Fjármagnsliðir nettó 12.096.495 krónur. Rekstrarniðurstaða var neikvæð um 9.244.144 krónur og fjárhagsáætlun gerði ráð fyrir 9.179.985 króna tapi. Húsaleigubætur Alls voru greiddar bætur til 111 bótaþega/heimila. Heildarupphæð bóta á árinu nam 15.034* þúsund krónum. Samkvæmt lögum nr. 138/1997 um húsaleigubætur endurgreiðir Jöfnunarsjóður sveitarfélaga sveitarfélögunum sem leggja út fyrir bótunum 43% af útlögðum kostnaði. Hlutur Mosfellsbæjar var 8.773 þúsund krónur og endurgreiðslur Jöfnunarsjóðs sveitarfélaga 6.260 þúsund krónur. * Heildarupphæðin nær yfir 13 mánuði, inni í þessari upphæð er greiðsla fyrir desember 2002, 1.083 þúsund krónur, gert að ósk Jöfnunarsjóðs til samræmingar.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


40

16.000.000 kr. 14.000.000 kr. 12.000.000 kr. 10.000.000 kr. 8.000.000 kr. 6.000.000 kr. 4.000.000 kr. 2.000.000 kr. - kr. 1999

Mynd XX:

2000

2001

2002

2003

Húsaleigubætur 1999 – 2003.

Húsleigubætur hafa verið greiddar í Mosfellsbæ frá árinu 1995. Í byrjun árs 1998 var gerð lagabreyting þess efnis að leigjendur félagslegra leiguíbúða ættu rétt til húsaleigubóta. Um áramótin 2001/2002 var felld niður skattskylda af húsaleigubótum. Á sama tíma gátu íbúar sambýla og heimavista sótt um húsaleigubætur, samanber lög um breytingu á lögum um húsaleigubætur nr. 138/1997 frá 16. maí 2001. Ætla má að hvorutveggja hafi leitt til aukningar á greiðslum vegna húsaleigubóta. Þá varð aukning á greiðslum til húsaleigubóta milli áranna 2002 og 2003 sem skýrist að hluta til af fjölgun leiguíbúða í bæjarfélaginu. Tafla XXII:

Greiðsla húsaleigubóta í desember 2003, fjölskyldugerð. Fjölskyldugerð bótaþega – fjöldi Staða bótaþega

Einstæðir karlar BarnMeð lausir börn

Í atvinnu Atvinnulausir

3

Öryrkjar

8 1

Ellilífeyrisþegar

1 1

Einstæðar konur BarnMeð lausar börn

6 1

30 3 4

6

1 2

Samtals

1 13

13

40

1

6 1 1

2

2

Alls

1

47 5 14 2 1 11

10

80

1

Heima vinnandi Nemar

Hjón/sambúðarf BarnMeð laus börn

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


41

111

120 86

100 80 60 40

58

64

1998

1999

42

20 0 1997

Mynd XXI:

2000

2001

Húsaleigubætur, fjöldi bótaþega. Eins og að framan greinir er samantekt húsaleigubóta vegna 13 mánaða til samræmingar. Bótaþegar á árinu 2003 voru 102 en 9 bætast við vegna desember 2002.

Viðbótarlán Mosfellsbær hóf að veita viðbótarlán á árinu 1999. Um viðbótarlán gilda reglur sem bæjarstjórn hefur samþykkt. Í reglunum koma fram almenn skilyrði til veitingar viðbótarlána sem eru að: • Umsækjandi uppfylli ákvæði 5. og 6. gr. reglugerðar um viðbótarlán varðandi tekju- og eignamörk. • Að lánveiting sé til kaupa á íbúðarhúsnæði í Mosfellsbæ. • Umsækjandi sé ekki í vanskilum við Mosfellsbæ, stofnanir og fyrirtæki bæjarfélagsins. • Umsækjandi hafi ekki fengið úthlutað láni hjá félagsmálanefnd sl. 4 ár. Félagsmálanefnd getur veitt undanþágu frá þessari reglu við brýnar aðstæður umsækjanda. Samtökum sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu var falið að vinna að samræmingu reglna um veitingu viðbótarlána. Félagsmálanefnd Mosfellsbæjar afgreiddi 15. júní 2003 breytingu á reglunum til samræmis við önnur sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu. Fellt var niður lögheimilisákvæði, hámark lánsloforðs var samræmt og fellt var niður aldurstakmark. Að beiðni bæjarstjórnar Mosfellsbæjar heimilaði Íbúðalánasjóður úthlutun viðbótarlána að upphæð 88,4 milljónir króna fyrir árið 2003. Sjóðurinn veitti viðbótarheimild sem nam 30 milljónum króna seinni part ársins, en fyrirsjáanlegt var að upphaflega heimildin nægði ekki út árið. Alls voru afgreiddar 74 umsóknir um viðbótarlán að upphæð 210.175 þúsund krónur. Af umsækjendum voru 60 sem fengu vilyrði fyrir veitingu viðbótarlána að upphæð 120.671 þúsund krónur, þrjár umsóknanna voru vegna yfirtöku á ákvílandi láni. Í október 2003 voru greiðslur sveitarfélaga í varasjóð húsnæðismála lækkaðar úr 5% í 4% af veittum lánum. Greiðsla bæjarsjóðs Mosfellsbæjar í sjóðinn nam 5.220 þúsundum króna.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


42

Tafla XXIII: Viðbótarlán; fjölskyldugerð lánþega 2003. Fjölskyldugerð umsækjenda – fjöldi Staða

Einstæðir karlar BarnMeð börn lausir

Í atvinnu Atvinnulausir

3

Öryrkjar

Einstæðar konur BarnMeð börn lausar

Hjón/sambúðarfólk Barnlaus Með börn

9

9

7

1

1

1

3

4

11

13

11

22

Alls

50 2

Ellilífeyrisþegar Heima vinnandi Nemar

3

Samtals

8 22

60

140.000.000 120.671.000

120.000.000 100.000.000

-

1999

2000

51.068.000

20.000.000

33.950.135

40.000.000

23.500.000

60.000.000

2001

69.530.000

80.000.000

2002

2003

Mynd XXII: Viðbótarlán, vilyrði fyrir lánveitingum á árunum 1999 til 2003.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


43

70 60 50 40 30 20 10 0 1999

2000

2001

2002

2003

Mynd XXIII: Viðbótarlán, fjöldi lánþega.

57 33

86 26

64 18

42

22

38

15

40

15 50

20

58

23

20

0

Mynd XXIV:

28

23

25

1997

17

26

1998

13

32

1999

30

28

2000

9

26

2001

6

23

2002

88

32

1 22

2003

100

150

Fjöldi eignaríbúða

Fjöldi kaupleiguíbúða

Húsaleigubætur, bótaþegar

Viðbótarlán, lánþegar

200

250

Fjöldi leiguíbúða

Yfirlit yfir þróun félagslegra húsnæðismála í Mosfellsbæ frá árinu 1997.

Íbúða- og þjónustuhús aldraðra við Hlaðhamra Í íbúða- og þjónustuhúsi aldraðra eru 20 íbúðir sem eru sérstaklega ætlaðar eldra fólki. Fyrstu íbúðirnar voru teknar í notkun árið 1980, um var að ræða 6 leiguíbúðir sem Lionsklúbbur Mosfellsbæjar gaf bæjarfélaginu til rekstrar. Árið 1992 voru teknar í notkun 14 íbúðir (5 leiguíbúðir og 9 hlutdeildaríbúðir) til viðbótar ásamt þjónustukjarna. Í þjónustukjarna er miðstöð heimaþjónustu og félagsstarfs aldraðra. Á árinu var hlutareign þriggja íbúa endurgreidd samkvæmt reglum og seld til nýrra ábúenda. Alls eru í húsinu 5 hlutdeildaríbúðir við árslok.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003


44 Frá árinu 2000 hefur rekstur íbúða- og þjónustuhúss verið aðgreindur frá rekstri félagslegrar heimaþjónustu. Samhliða þeim breytingum var húsnæðisfulltrúa falin umsjón með framkvæmdum á húsnæðinu. Útgjöld vegna framkvæmda á árinu 2003 námu 1.297 þúsund krónum, stærstu útgjaldaliðirnir voru; málning sex íbúða og tómstundaherbergis 586 þúsund krónur, pípulagnir 225 þúsund krónur, öryggiskerfi 134 þúsund krónur, lökkun gólfa í fjórum íbúðum 129 þúsund krónur, trésmíði 108 þúsund krónur og lyftueftirlit 38 þúsund. Vinna við hirðingu lóðar, trjáklippingar og þökulagnir námu samtals 707 þúsund krónum. Íbúða- og þjónustuhús við Hlaðhamra, rekstur. Tekjur íbúða- og þjónustuhúss aldraðra voru 15.835.987 krónur og gjöld 15.810.776 krónum. Annar rekstrarkostnaður nam 9.828.964 krónum og afskriftir 5.981.812 krónum. Fjármagnsliðir nettó voru 6.284.623 krónur. Rekstrarniðurstaða var neikvæð um 6.259.412 krónur og fjárhagsáætlun gerði ráð fyrir 5.627.679 króna tapi.

Félagsmálasvið Mosfellsbæjar – Ársskýrsla 2003

Fjolskyldusvid - arsskyrsla 2003  

FÉLAGSMÁLASVIÐ ÁRSSKÝRSLA 2003 Útgefandi: Félagsmálasvið Mosfellsbæjar Ábyrgðarmaður: Unnur V. Ingólfsdóttir Prentun: Ljósrit og prent ehf Þ...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you