Page 88

‫”‪Jaleh Pirnazar, “Iran, World War II, and the Jews,‬‬ ‫‪Iran Nameh, 28: 1 (Spring 2013), 88-101.‬‬

‫ایران و جنگ جهانی دوم‬

‫ایـران‪،‬جنگ‬ ‫جهانی دوم و‬ ‫یهودیان‬ ‫ژالة پیرنظر‬

‫مدرس دانشگاه کالیفرنیا‪ ،‬برکلی‬ ‫‪Jaleh Pirnazar‬‬ ‫‪pirnazar@berkeley.edu‬‬

‫مقدمه‬ ‫مقالة حاضر به شرح دو رویداد شگفت‌آور تاریخی‬ ‫می‌پردازد که ایران و ایرانی را به گونه‌ای در مدار‬ ‫تاریخ‌نگاری‌های جنگ جهانی دوم‪ ،‬آلمان هیتلری‬ ‫و کشتار وسیع یهودیان در اروپا قرار می‌دهد‪.‬‬ ‫یکی از این دو رویداد رشته حوادث و عملیات‬ ‫نجات بیش از ‪ 800‬بچة بی‌سرپرست یهودی‬ ‫لهستانی‪ ،‬بچه‌های تهران‪ ،‬است که پس از اشغال‬ ‫کشورشان به دست قوای نازی در ابتدای جنگ‬ ‫جهانی دوم توانستند فرار کنند و در دورة آوارگی‬ ‫و بی‌پناهی‌شان در سال‌های جنگ‪ ،‬چندگاهی‬ ‫در تهران ماندند و پناه گرفتند‪ .‬رویداد دیگر‬ ‫فعالیت‌های نجات‌آفرین کنسول ایران در فرانسة‬ ‫تحت اشغال در زمان جنگ است که ایرانیان‬ ‫یهودی ساکن فرانسه را از چنگال نازی‌ها نجات‬ ‫داد‪ .‬عبدالحسین سرداری با صدور گذرنامه‌هایی‬ ‫ایرانی برای یهودیان اروپایی آنان را نیز از مرگ‬ ‫حتمی رهانید‪.‬‬ ‫این دو رویداد تاریخی شاید فقط پانوشتی کوچک‬ ‫باشد بر انبوه نگارش‌های تاریخی‪ ،‬اسناد‪ ،‬عکس‌ها‪،‬‬ ‫فیلم‌ها‪ ،‬خاطره‌ها و مدارک بی‌شمار به‌­جا‌­مانده از‬ ‫رخداد هولوکاست؛ شاید قطره‌ای باشد در آن دریا‬ ‫و نه بیش‪ .‬اما در این قطره‪ ،‬تصویری پر مهر از ایران‬ ‫و ایرانی می‌بینیم که در لحظه‌ای تاریخی‪ ،‬با پذیرش‬ ‫خطر و با فداکاری به نجات هم‌نوع شتافته است‪ .‬در‬ ‫اینجا به نام نیکی که ایشان از خود به جا گذاشته‌‌­اند‬ ‫ارج می‌نهیم‪.‬‬

‫(دانش‌آموختۀ دکتری دانشگاه کالیفرنیا‪ ،‬برکلی‪ )1981 ،‬از ‪1970‬‬ ‫‌­‬ ‫ژاله پیرنظر‬ ‫در دپارتمان مطالعات خاور نزدیک دانشگاه کالیفرنیا‪ ،‬برکلی‪ ،‬تدریس کرده‬ ‫ی‌­زبان این دانشگاه است‪ ،‬دروس آموزش زبان‬ ‫است‪ .‬او که مدرس فارس ‌‬ ‫فارسی را در مقاطع ابتدایی‪ ،‬متوسطه و پیشرفته به همراه ادبیات معاصر‬ ‫ی‌­کند‪ .‬عالیق‬ ‫فارسی‪ ،‬ادبیات کالسیک فارسی و قصه و فیلم ایران تدریس م ‌‬ ‫پژوهشی او شامل حوز‌ه‌­های سینمای ایران‪ ،‬ادبیات فارسی‪ ،‬ادبیات در تبعید‬ ‫و فنون تدریس زبان است‪ .‬برخی از مقاالت او عبارت‌­‌اند از ”صدای تبعید‪“،‬‬ ‫ی‌­زبانان‪” “،‬جدیداالسال ‌م‌­های مشهد‪” “،‬چهره یهود‬ ‫”آموزش فارسی به فارس ‌‬ ‫در آثار سه نویسنده متجدد ایرانی‪” “،‬جنگ جهانی دوم و روزنام ‌ه‌­نگاران‬ ‫ایرانی‪” “،‬یهودیان ایران ‪ ،‬روزنام ‌ه‌­نگاری و هویت“ و ”کودکان اشتر‪ ،‬تصویری‬ ‫از یهودیان ایران‪“.‬‬ ‫‪ISSN 0892-4147 print/ISSN 2159-421X online/2013/28.1/88-101‬‬

‫‪88‬‬

‫ایران‪ ،‬جنگ جهانی دوم و یهودیان‬

‫اهمیت بازگو کردن این دو رویداد در پیشگاه‬ ‫داوری تاریخ از جمله در این واقعیت نهفته‬ ‫است که در تقابل با آنچه ددمنشانه در اروپا‬ ‫جریان داشت‪ ،‬شماری از ایرانیان چنان رفتار‬ ‫انسان‌دوستانه‌ای از خود نشان دادند که در‬ ‫شرایطی ویژه توانست به نجات جمعی از قربانیان‬ ‫هولوکاست بیانجامد‪ .‬بی‌­تردید زمانی که بتوان‬ ‫به اسناد موجود در ایران دست یافت‪ ،‬خواهیم‬ ‫توانست آگاهی دقیق‌تری از جزئیات و چگونگی‬ ‫این رخدادها بیابیم و به پرسش‌های پژوهشی‌مان‬ ‫پاسخ‌های دقیق‌تری بدهیم‪.‬‬

Iran Nameh 28.1  

Iran Nameh, Volume 28, Number 1 (Spring 2013)

Iran Nameh 28.1  

Iran Nameh, Volume 28, Number 1 (Spring 2013)

Advertisement