Page 1

1


2

BERLIN 2013


3


4

BERLIN 2013


5


6

BERLIN 2013


7


8

BERLIN 2013


9


εικ.3,4: Η βασίλισσα Νεφερτίτη, γυναίκα του Φαραώ Ακχενάτεν, προτομή του 1340 π.Χ..

10

BERLIN 2013


11


12

BERLIN 2013


13


14

BERLIN 2013


15


16

BERLIN 2013


17


18

BERLIN 2013


19


20

BERLIN 2013


21


22

BERLIN 2013


23


24

BERLIN 2013


25


26

BERLIN 2013


5

.

27


28

BERLIN 2013


29


30

BERLIN 2013


31


Εικόνα 11. Προτομή Νεφερτίτης

Εικόνα 10. Τμήμα έκθεσης που αναπαριστά παρελθοντικές εκθεσιακές πρακτικές

32

Εικόνα 12. Τμήμα έκθεσης για την πόλη Akhetaton

BERLIN 2013


6

Απόσπασμα από κείμενο του μουσείου.

33


34

BERLIN 2013


35


36

BERLIN 2013


37


38

BERLIN 2013


39


40

BERLIN 2013


41


*** τα κείμενα εντός των εισαγωγικών είναι από το επίσημο site του μουσείου καθώς και από συνοδευτικά φυλλάδια

42

BERLIN 2013


43


44

BERLIN 2013


45


46

BERLIN 2013


47


48

BERLIN 2013


49


50

BERLIN 2013


51


52

BERLIN 2013


53


54

BERLIN 2013


55


56

BERLIN 2013


57


58

BERLIN 2013


59


60

BERLIN 2013


61


Εικόνα 1. Το Sony Center στην Potsdamer Platz. Το κεντρικό κτίριο στεγάζει το μουσείο.

62

BERLIN 2013


Εικόνα 2. Η εισαγωγή στην έκθεση έχει πολυπρισματικά κάτοπτρα και οθόνες με προβολές.

63


Εικόνα 3. Πλήθος από οθόνες και διαδραστικά εκθέματα συναντάμε στις πρώτες αίθουσες.

Εικόνα 4. Σκηνή από το film Metropolis.

Εικόνα 5. Η αποδημία της Μ. Ντίτριχ στο Hollywood.

64

BERLIN 2013


65


66

BERLIN 2013


67


68

BERLIN 2013


http://www.smb.museum/en/museums-and-institutions/alte-nationalgalerie/home.html?tx_smb_pi1%5Benabled%5D=1 Αυτόθι. 9 http://www.smb.museum/en/museums-and-institutions/alte-nationalgalerie/about-the-collection.html 7 8

69


70

BERLIN 2013


71


72

BERLIN 2013


73


74

BERLIN 2013


75


76

BERLIN 2013


77


78

BERLIN 2013


79


80

BERLIN 2013


81


82

BERLIN 2013


83


84

BERLIN 2013


85


86

BERLIN 2013


87


88

BERLIN 2013


89


90

BERLIN 2013


91


92

BERLIN 2013


93


94

BERLIN 2013


95


96

BERLIN 2013


97


98

BERLIN 2013


15

99


16 17

100

BERLIN 2013


ει

101


102

BERLIN 2013


18

103


104

BERLIN 2013


105


106

BERLIN 2013


107


108

BERLIN 2013


109


110

BERLIN 2013


111


112

BERLIN 2013


113


114

BERLIN 2013


115


116

BERLIN 2013


117


118

BERLIN 2013


119


120

BERLIN 2013


121


122

BERLIN 2013


123


124

BERLIN 2013


125


126

BERLIN 2013


127


128

BERLIN 2013


129


130

BERLIN 2013


Εικόνα 4. Πανοραμική άποψη του Jüdisches Museum.

131


Εικόνα 5. Όψη του μουσείου από το δρόμο. Οι ακανόνιστες γραμμές είναι τα μόνα ανοίγματα στο κτίριο.

Εικόνα 6. Οι άξονες εσωτερικά.

132

BERLIN 2013


Εικόνα 7. Ο Κήπος της Εξορίας.

Εικόνα 8. Ο Πύργος του Ολοκαυτώματος. Η δέσμη φωτός διακρίνεται στο κέντρο.

133


Εικόνα 9. Στην αίθουσα για το Ολοκαύτωμα παρουσιάζεται το τελευταίο πράγμα που πήραν οι άνθρωποι μαζί τους πριν τη μεταγωγή στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

134

BERLIN 2013


Εικόνα 10. Η σήμανση μεταξύ των ενοτήτων είναι διακριτή μέσω του διαφορετικού design.

Εικόνα 8. H παιδική γωνιά δείχνει μια πιο φιλική στάση του μουσείου και εξυπηρετεί άψογα τη συγκεκριμένη ομάδα κοινού.

135


Εικόνα 9. Χρήση νέων τεχνολογιών για την εξερεύνηση της αρχιτεκτονικής της Συναγωγής.

136

BERLIN 2013


137


138

BERLIN 2013


139


140

BERLIN 2013


141


142

BERLIN 2013


143


144

BERLIN 2013


145


146

BERLIN 2013


147


148

BERLIN 2013


149


150

BERLIN 2013


151


152

BERLIN 2013


153


154

BERLIN 2013


155


156

BERLIN 2013


157


158

BERLIN 2013


159


160

BERLIN 2013


161


162

BERLIN 2013


163


164

BERLIN 2013


165


166

BERLIN 2013


167


168

BERLIN 2013


169


170

BERLIN 2013


171


172

BERLIN 2013


173


174

BERLIN 2013


175


176

BERLIN 2013


177


178

BERLIN 2013


179


180

BERLIN 2013


181


182

BERLIN 2013


183


184

BERLIN 2013


185


186

BERLIN 2013


187


188

BERLIN 2013


189


190

BERLIN 2013


191


192

BERLIN 2013


193


194

BERLIN 2013


195


196

BERLIN 2013


197


198

BERLIN 2013


199


200

BERLIN 2013


201


202

BERLIN 2013


203


204

BERLIN 2013


205


206

BERLIN 2013


207


208

BERLIN 2013


209


210

BERLIN 2013


211


212

BERLIN 2013


213


214

BERLIN 2013


215


216

BERLIN 2013


217


218

BERLIN 2013


219


220

BERLIN 2013


221


222

BERLIN 2013


223


224

BERLIN 2013


225


226

BERLIN 2013


227


228

BERLIN 2013


229


230

BERLIN 2013


231


232

BERLIN 2013


233


234

BERLIN 2013


235


236

BERLIN 2013


237


Εικ. 9: Στην ουρά για την έξοδο

238

BERLIN 2013


239


240

BERLIN 2013


241


242

BERLIN 2013


243


244

BERLIN 2013


245


246

BERLIN 2013


247


248

BERLIN 2013


249


250

BERLIN 2013


251


252

BERLIN 2013


253


254

BERLIN 2013


255


Gemäldegalerie Μια πινακοθήκη τέχνης στο Βερολίνο του 2014 Ηρακλής Γκουντάρας Εισαγωγικά στοιχεία H Gemäldegalerie είναι ένα μουσείο με πίνακες ζωγραφικής ενταγμένο στον οργανισμό δημόσιων μουσείων του κρατιδίου του Βερολίνου. Διαθέτει μια από τις μεγαλύτερες συλλογές ευρωπαϊκής τέχνης που ξεκινάει από τα τέλη του 13ού αιώνα και εκτείνεται χρονικά μέχρι τα μέσα του 19ού. Ο επισκέπτης του μουσείου μπορεί να έχει μια αντιπροσωπευτική εποπτεία της εξέλιξης της ευρωπαϊκής τέχνης και των διαφόρων καλλιτεχνικών ρευμάτων που εμφανίστηκαν στην πάροδο αυτών των χρόνων. Μεταξύ άλλων εκτίθενται έργα ζωγραφικής που θεωρούνται αριστουργήματα της ιστορίας της τέχνης με βαρύνουσα αισθητική, ιστορική και οικονομική αξία. Η συλλογή του μουσείου αριθμεί συνολικά 3000 έργα που εκτείνονται γεωγραφικά και χρονολογικά από την πρώιμη Αναγέννηση στην Ιταλία (Giotto, Fra Angelico,Botticelli), την καλλιτεχνική παραγωγή των Κάτω Χωρών και της Γερμανίας (Jan van Eyck, Hans Holbein, Albrecht Dϋrer) μέχρι μεμονωμένα δείγματα της ζωγραφικής του Μπαρόκ (Caravaggio,Velázquez, Rubens) αλλά και σημαντικούς ανεξάρτητους δημιουργούς, που δεν εντάσσονται σε κάποιο καλλιτεχνικό ρεύμα. Η Gemäldegalerie άνοιξε για πρώτη φορά τη συλλογή της στο κοινό το 1830 και σήμερα στεγάζεται σε ένα κτίριο σύγχρονης κατασκευής και αισθητικής στο πολιτιστικό φόρουμ που αναπτύσσεται στην συνοικία Potsdamer Platz, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε δημοφιλή πολιτιστικό προορισμό της πόλης. Η συγκρότηση της συλλογής Το σύνολο των έργων που ανήκουν στη Gemäldegalerie, σε αντίθεση με τις περισσότερες συλλογές των ευρωπαϊκών μουσείων, δεν προέρχεται απευθείας από κάποια βασιλική συλλογή. Η διαδικασία συγκρότησής της ξεκίνησε με πρωτοβουλία της πρωσικής κυβέρνησης το 1815, σε μια συστηματική προσπάθεια του κράτους να αποκτήσει αξιόλογες συλλογές τέχνης που θα συγκροτούσαν ένα πανόραμα της ευρωπαϊκής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Τα πρώτα έργα που

256

BERLIN 2013


αποκτηθήκαν, αποτέλεσαν και τον πυρήνα της έκθεσης, που άνοιξε για το κοινό το 1830 και η οποία στεγάστηκε στο περίφημο Altes Museum. Το συγκεκριμένο μουσείο χτίστηκε από τον αρχιτέκτονα K.F.Schinkel προκείμενου να στεγάσει τη συλλογή αρχαιοτήτων στο ένα επίπεδο και τη Gemäldegalerie στον επάνω όροφο. Στη διάρκεια του 19ου αιώνα και ιδιαίτερα με την ανακήρυξη του Βερολίνου σε νέα πρωτεύουσα του γερμανικού κράτους (1871), δίνεται έμφαση στον εμπλουτισμό των κρατικών συλλογών. Αποτέλεσμα της συγκεκριμένης τακτικής, που εμπεριείχε μέσα της πολιτικά κίνητρα και σκοπιμότητες, ήταν τα γερμανικά μουσεία να αποκτήσουν τεράστιες –από άποψη μεγέθους και αξίας- συλλογές έργων τέχνης και αρχαιοτήτων. Η Gemäldegalerie αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του είδους επεκτατικής πολιτικής, καθώς την περίοδο αυτή συγκεντρώνει μία από τις μεγαλύτερες και πληρέστερες συλλογές βορειοευρωπαϊκής ζωγραφικής. Σημαντικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση έπαιξε ο ιστορικός τέχνης Wilhelm von Bode (εικ. 1), που ήταν υπεύθυνος των συλλογών γλυπτικής και ζωγραφικής, για να αναδειχθεί στη συνέχεια σε γενικό διευθυντή των μουσείων του Βερολίνου. Ο Bode, με τομέα εξειδίκευσης τον Rembrandt και την Ολλανδική ζωγραφική, διατέλεσε μεταξύ άλλων διευθυντής της Gemäldegalerie. Στη διάρκεια της θητείας του θα προβεί σε συστηματικές προσπάθειες για την ανασυγκρότηση της συλλογής με την αγορά νέων έργων προσδίδοντας της με αυτό τον τρόπο διεθνή ακτινοβολία.

Εικόνα 17 Μέσα από το έργο και την προσωπικότητα του Wilhelm von Bode, η ιστορία της τέχνης θα μπορέσει να επιβάλλει τον επιστημολογικό της λόγο στις γερμανόφωνες χώρες

Κατά τον 20ο αιώνα, η τύχη της συλλογής και της ίδιας της Gemäldegalerie θα εξαρτηθεί από τις ιστορικές και πολιτικές συνθήκες, στον πυρήνα των οποίων βρέθηκε η πόλη του Βερολίνου. Το 1904 το μουσείο μεταφέρεται στο

257


σημερινό Bode Museum. Οι δυο Παγκόσμιοι Πόλεμοι θα σηματοδοτήσουν το τέλος της μακράς περιόδου επέκτασης και ανάπτυξης της συλλογής. Πάνω από 400 έργα χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου, ενώ ο κύριος κορμός των έργων διασώθηκε λόγω της φύλαξης τους σε διάφορα σημεία της Γερμανίας. Ο Ψυχρός Πόλεμος και η διαίρεση της χώρας σε δύο ζώνες επιρροής οδήγησε στον κατακερματισμό της συλλογής και στην έκθεσή της σε διαφορετικούς χώρους στο Ανατολικό και Δυτικό Βερολίνο. Η ενοποίηση της συλλογής της Gemäldegalerie θα ξεκινήσει μετά την πτώση του Τείχους και την ένωση της Γερμανίας και θα αποτελέσει μια μακροχρόνια διαδικασία, η οποία εντάσσεται στη πρόθεση της γερμανικής κυβέρνησης να αποκαταστήσει τις κατακερματισμένες κρατικές συλλογές. Το 1998 το μουσείο θα στεγαστεί στη σημερινή του έδρα, με ένα μικρό τμήμα της συλλογής να εκτίθεται διάσπαρτα σε άλλους εκθεσιακούς χώρους. Το 2012, με αφορμή τα σχέδια επέκτασης της Neue Nationalgalerie, ξεκίνησαν συζητήσεις για πιθανή επιστροφή του μουσείου στην ιστορική του έδρα στο Museumsinsel, με κύριο επιχείρημα την παρουσίαση των έργων ζωγραφικής σε μια ενότητα με τις συλλογές γλυπτικής που εκτίθενται εκεί. Μουσειολογική σύλληψη Η συλλογή του μουσείου διακρίνεται για τον συστηματικό και μεθοδολογικό τρόπο συγκρότησης και έκθεσης των έργων, όπως ακριβώς ορίζει η επιστήμη της ιστορίας της τέχνης. Η ενδελεχής έρευνα και μελέτη της ευρωπαϊκής τέχνης από την Πρώιμη Αναγέννηση μέχρι και τους νεότερους χρόνους είναι η βάση πάνω στην οποία συγκροτήθηκε η συλλογή, μέθοδος που εξασφάλισε τον αντιπροσωπευτικό της χαρακτήρα και το διεθνές της προφίλ. Όσον άφορα την παρουσίαση της συλλογής αυτή αναπτύσσεται σε 72 εκθεσιακούς χώρους/πτέρυγες. Κάθε τέτοιος χώρος αντιμετωπίζεται σαν αυτόνομη εκθεσιακή ενότητα, που παρουσιάζει μια ομάδα καλλιτεχνών μιας συγκεκριμένης χρονικής περιόδου ή καλλιτεχνικού στυλ. Σε ορισμένες από αυτές τις ενότητες της έκθεσης, γίνονται ιστορικές συνδέσεις και συσχετισμοί ανάμεσα στα έργα, ενώ ειδικά διαμορφωμένες αίθουσες είναι αφιερωμένες στο έργο ενός

καλλιτέχνη, όπως η οκταγωνική αίθουσα με πίνακες του Rembrandt ή ο χώρος όπου παρουσιάζονται μια σειρά από Παναγίες του Raphael. Η επιλογή της τοποθέτησης των έργων στις 72 εκθεσιακές πτέρυγες συμβολίζει –σύμφωνα με όσα αναφέρονται στον διαδικτυακό τόπο του μουσείου- πως οι χώροι αυτοί αντιμετωπίζονται σαν «παράθυρα» θέασης στη -γεμάτη ασυνέχειες και ρήξεις- ευρωπαϊκή τέχνη.

258

BERLIN 2013


Συνολικά εκτίθενται 850 έργα στο βασικό επίπεδο και 400 έργα στο κάτω επίπεδο του μουσείου, σε μια γκαλερί εκπαιδευτικού χαρακτήρα (studiengalerie). Η συλλογή εκτίθεται με κατάταξη ανά καλλιτεχνικό ρεύμα ξεκινώντας από τον χώρο δίπλα από την κυκλική αίθουσα εισόδου και συνεχίζοντας στις επόμενες πτέρυγες. Πορτραίτα, σκηνές εσωτερικού χώρου, τοπία και νεκρές φύσεις εικονογραφούν τις καλλιτεχνικές εξελίξεις και τα ενδιαφέροντα που εκδηλώθηκαν σε μια σειρά από περιοχές της Ευρώπης και αντιπροσωπεύουν σημαντικές στιγμές στην ιστορία της τέχνης. Η αρίθμηση των εκθεσιακών ενοτήτων γίνεται με λατινικά γράμματα και αριθμούς υποβοηθώντας τον επισκέπτη στην περιήγησή του στους διάφορους εκθεσιακούς χώρους. Ο θεατής μπορεί να επιλέξει την πορεία επίσκεψης που θα ακολουθήσει, μιας και ο εκθεσιακός χώρος σχηματίζει στην κάτοψη του ένα Π, όπου στο ένα του άκρο (αίθουσες I-VIΙΙ) παρουσιάζεται η Γερμανική και στη συνέχεια η Φλαμανδική ζωγραφική και στο άλλο του άκρο η τέχνη της Ιταλίας και της Νότιας Ευρώπης (αίθουσες XII-XVII). Στην κορυφή αυτού του νοητού Π (αίθουσα Χ) κυριαρχεί η οκταγωνική αίθουσα με 16 πίνακες του Rembrandt συγκροτώντας μια από τις πιο ολοκληρωμένες και υψηλής καλλιτεχνικής αξίας συλλογή έργων του συγκεκριμένου καλλιτέχνη (εικ. 2). Η κεντρική μουσειολογική ιδέα επικεντρώνεται στην παρουσίαση αντιπροσωπευτικών τάσεων και ρευμάτων της ευρωπαϊκής τέχνης μέσα από την έκθεση έργων ζωγραφικής που προέρχονται από όλο τον ευρωπαϊκό χώρο. Με αυτό τον τρόπο ο επισκέπτης καλείται να αντιληφθεί την εξέλιξη της δυτικής ιστορίας της τέχνης, όπως αυτή διαμορφώθηκε από διάφορες σχολές και ανεξάρτητους δημιουργούς στο πέρασμα από τον ύστερο Μεσαίωνα στην νεότερη εποχή. Τα έργα προβάλλονται ως μοναδικά καλλιτεχνικά και αισθητικά τεκμήρια, ενώ η συλλογή διαθέτει ορισμένους πίνακες που αποτελούν σημεία καμπής –από πολλές απόψεις- για την ιστορία της τέχνης, π.χ το έργο του Caravaggio «Amor as conqueror», πίνακες του Raphael,Vermeer και Rembrandt αντίστοιχα.

259


Εικόνα 18 Πλάνο της κάτοψης του εκθεσιακού χώρου, όπου με διαφορετικό χρώμα επισημαίνονται οι διάφορες εκθεσιακές ενότητες και διαδρομές

Αρχιτεκτονική παρουσίαση Η Gemäldegalerie στεγάζεται σε ένα κτίριο μοντερνιστικού ύφους, το οποίο σχεδιάστηκε από τους αρχιτέκτονες Heinz Hilmer και Christoph Sattler. Το κτίριο διακρίνεται για την αυστηρότητα της εξωτερικής του όψης, η οποία

260

BERLIN 2013


δεσπόζει στην πλατεία που οδηγεί στο μουσείο. Η λιτότητα των χειρισμών στις όψεις του κτιρίου αποτελεί σημείο αναφοράς και απόπειρα διαλόγου με την ιστορική έδρα της Gemäldegalerie, το Altes Museum. Ο διάλογος αυτός συνεχίζεται και στο εσωτερικό, όπου στους εκθεσιακούς χώρους επικρατεί μια κλασική αίσθηση των αναλογιών. Το βασικό εκθεσιακό επίπεδο συγκροτείται από τους 72 εκθεσιακές πτέρυγες/ δωμάτια, τα οποία διακρίνονται για το μεγάλο τους ύψος και τη συμμετρική τους παράταξη με βάση ένα κάνναβο σε σχήμα Π (εικ. 3) Ολόκληρη αυτή η διαδρομή είναι συνολικού μήκους 2 χιλιομέτρων. Στο εσωτερικό της έχει διαμορφωθεί ένας επιβλητικός επιμήκης χώρος, που ονομάζεται «mediation hall» (εικ. 4) Εδώ εκτίθενται γλυπτά, αλλά τις περισσότερες φορές παραμένει άδειος επιτρέποντας την εύκολη μετάβαση ανάμεσα στις εκθεσιακές πτέρυγες και τη δυνατότητα ανάπαυσης για τους επισκέπτες. Η πρόσβαση στον συγκεκριμένο χώρο γίνεται από την κυκλική αίθουσα, η οποία λειτουργεί συγχρόνως και ως αίθουσα εισόδου στις εκθεσιακές πτέρυγες. Η έκθεση συνεχίζεται στο κάτω επίπεδο του κτιρίου, όπου αναπτύσσονται και οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες του μουσείου.

Εικόνα 19, 4 Λεπτομέρεια από τις εκθεσιακές πτέρυγες και τον επιμήκη χώρο «ανάπαυσης» στο κέντρο του μουσείου

Η μουσειολογική πορεία είναι στη σύλληψη της γραμμική, με δυνατότητα πλεγματικών διαδρομών στο εσωτερικό επιμέρους ενοτήτων. Ο εκθεσιακός σχεδιασμός περιλαμβάνει και ακολουθεί τις ειδικές προδιαγραφές για την παρουσίαση και προστασία πληθώρας έργων τέχνης με ποικιλία διαστάσεων, υλικών και προδιαγραφών συντήρησης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έκθεση των έργων, τα οποία παρουσιάζονται απαλλαγμένα από εκθεσιακό πανό και βιτρίνες. Αυτά χρησιμοποιούνται μόνο, όπου κρίνεται απολύτως απαραίτητο για λόγους

261


ασφαλείας και συντήρησης. Η γενική ατμόσφαιρα δημιουργεί ένα κλίμα απόλυτης ηρεμίας και στοχασμού, η οποία κρίνεται ως απαραίτητη συνθήκη για την πρόσληψη τέτοιου είδους εκθεμάτων από τον επισκέπτη(εικ. 5).

Εικόνα 5 Η απαραίτητη αίσθηση ηρεμίας για την «απόλαυση» των έργων τέχνης από τον θεατή

Όσον αφορά τον χειρισμό των χρωμάτων, ακολουθείται η επιλογή μιας γκάμας χρωμάτων που φαίνεται να αναδεικνύουν –έστω και υπαινικτικά- τα ειδολογικά χαρακτηριστικά των έργων. Σε όλες τις αίθουσες υπάρχει τεχνητός, διάχυτος φωτισμός, που προέρχεται από την οροφή των χώρων δίνοντας την αίσθηση φυσικού φωτισμού. Η συγκεκριμένη επιλογή λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με το εκθεσιακό υλικό. Σε ορισμένους πίνακες, που έχουν γίνει με λάδι, παρατηρούνται έντονα προβλήματα θάμβωσης ενώ αντίθετα σε πίνακες με την τεχνική της νωπογραφίας, δεν δημιουργείται το ίδιο πρόβλημα (εικ. 6).

262

BERLIN 2013


Εικόνα 6 Η θάμβωση που δημιουργείται σε ορισμένες ελαιογραφίες που εκτίθενται στο μουσείο

Εκπαιδευτική πολιτική Η Gemäldegalerie προσφέρει μια σειρά από υπηρεσίες για την υποδοχή και εξυπηρέτηση του κοινού. Το μουσείο διαθέτει πωλητήριο και καφέ, ενώ είναι πλήρως προσβάσιμο για άτομα με κινητικές δυσκολίες. Στα θετικά στοιχεία της εκπαιδευτικής του πολιτικής είναι η δωρεάν είσοδος, που παρέχεται σε παιδιά, νέους έως 18 ετών και σε φοιτητές που προέρχονται από σχετικά επιστημονικά πεδία. Σε μια προσπάθεια γνωριμίας της συλλογής με το ευρύ κοινό, διοργανώνονται μια σειρά από δραστηριότητες για διαφορετικές ομάδες κοινού (ενήλικες, παιδιά και οικογένειες, σχολικές ομάδες και ειδικές ομάδες ενδιαφέροντος). Οι δραστηριότητες αυτές, που περιλαμβάνουν οργανωμένες ξεναγήσεις, εργαστήρια-workshop, ψηφιακές εφαρμογές, είναι ειδικά σχεδιασμένες ανάλογα με τις ανάγκες και το προφίλ της κάθε ομάδας και διακρίνονται για την ευελιξία ως προς τις μεθόδους και τις δραστηριότητες που κάθε φορά περιλαμβάνουν. Όσον αφορά τις ξεναγήσεις, αυτές αποτελούν το βασικό εκπαιδευτικό εργαλείο του μουσείου. Υλοποιούνται από ειδικούς επιστήμονες σε πολλές γλώσσες και έχουν ως στόχο να κατατοπίσουν τον επισκέπτη δίνοντας του το ιστορικό και κοινωνικό context για επιλεγμένα έργα τέχνης. Μέσα από την ξενάγηση το κοινό θα είναι σε θέση να αποκωδικοποιήσει την καλλιτεχνική γλώσσα του κάθε δημιουργού, το ρεύμα και το πνεύμα της εποχής μέσα στο

263


οποίο έζησε, κάνοντας τέλος συσχετισμούς και συνδέσεις μεταξύ τέχνης και άλλων επιστημονικών πεδίων (βιολογία, θεολογία, ποίηση). Ένα άλλο κομμάτι των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται απευθύνεται σε σχολικές ομάδες και οικογένειες. Οι στόχοι στην περίπτωση αυτή περιλαμβάνουν τη συνεργασία ανάμεσα στο σχολείο και το μουσείο, με ειδικά σχεδιασμένες ξεναγήσεις για τα παιδιά και δυνατότητα ομαδικής απασχόλησης μέσω ειδικών project. Το μουσείο προσφέρει υλικό προετοιμασίας για τη σχολική τάξη και προβλέπεται η ενημέρωση των εκπαιδευτικών πριν από την επίσκεψη, προκείμενου να εξοικειωθούν με τη συλλογή και τους στόχους του κάθε προγράμματος. Μια ιδιαίτερη μουσειοπαιδαγωγική δραστηριότητα που αναπτύσσεται είναι το παιχνίδι προσομοίωσης «Kinder-Reich», στη διάρκεια του οποίου τα παιδιά με κατάλληλα κοστούμια εποχής προχωρούν στην ανασύσταση του εργαστηρίου ενός ζωγράφου και στην αναπαράσταση πινάκων ζωγραφικής (σε στυλ tableau vivant). Οι επισκέπτες έχουν ακόμη πρόσβαση σε μια on-line γκαλερί με ψηφιακές εφαρμογές και πολυμέσα, που δίνουν πληροφορίες –σε 3 γλώσσες- για το ιστορικό της συλλογής, το περιεχόμενό της και τις δραστηριότητες του Μουσείου. Σε γενικές γραμμές, η εκπαιδευτική πολιτική του μουσείου υπαγορεύεται από τη φιλοσοφία και τον χαρακτήρα του ως μουσείου τέχνης και συμβαδίζει με την κεντρική μουσειολογική ιδέα, όπως αναπτύχθηκε παραπάνω. Σε κάθε περίπτωση, όλες οι δράσεις επιχειρούν να αναπληρώσουν την έλλειψη πλαισίου/ context, όσον αφορά την παρουσίαση των εκθεμάτων.

Μια συνολική αποτίμηση Η Gemäldegalerie αποτελεί ένα τυπικό παράδειγμα της κυρίαρχης αντίληψης για τον τρόπο έκθεσης έργων τέχνης. Η επιλογή, η οποία υιοθετείται, είναι συμβατή με την κεντρική μουσειολογική ιδέα. Την προβολή δηλαδή των εκθεμάτων με βάση την αισθητική τους αξία- που ούτως η άλλως είναι αυταπόδεικτη- προκειμένου ο επισκέπτης του μουσείου να αποκτήσει μια συνεκτική εικόνα αντιπροσωπευτικών τάσεων και ρευμάτων της ευρωπαϊκής τέχνης. Η συλλογή εκτίθεται με καθαρά ταξινομική προσέγγιση, η οποία επιτρέπει την οργάνωση του υλικού ανά ρεύματα ή σχολές, όμως συγχρόνως αποκλείει τη δυνατότητα οποιασδήποτε ερμηνείας. Δεν εξηγεί το πλαίσιο που συνοδεύει τα έργα ζωγραφικής, τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες μέσα στις οποίες αυτά παρήχθησαν. Αντίθετα, αυτό που κυρίως ενδιαφέρει, είναι η προσέγγιση των εκθεμάτων ως προϊόντων υψηλής τέχνης στα πλαίσια ενός ρεύματος αισθητισμού, που ειδικά στις γερμανόφωνες χώρες έχει μεγάλη παράδοση. Έτσι τα έργα ζωγραφικής τοποθετούνται σε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον, που κρίνεται κατάλληλο για την έκθεση και

264

BERLIN 2013


πρόσληψή τους. Το πρόβλημα που προκύπτει εδώ είναι πολύπλοκο καθώς αυτή η κατηγορία εκθεμάτων έχει ένα πολιτισμικό φορτίο πολύ ισχυρό, που ωστόσο με τον κατάλληλο νοηματικό σχεδιασμό και τις αντίστοιχες χωρικές λύσεις, θα μπορούσε να προσεγγιστεί με διαφορετικό τρόπο. Αυτό όμως δεν γίνεται για μια σειρά από λόγους, που έχουν να κάνουν με την πολιτική των γερμανικών μουσείων, την πλήρη επικράτηση ενός μονοδιάστατου αισθητικισμού σε αυτή την κατηγορία μουσείων και την απουσία ενός εναλλακτικού, συγκροτημένου θεωρητικού μοντέλου για τον τρόπο έκθεσης έργων τέχνης. Έτσι και στη Gemäldegalerie, η τέχνη προβάλλεται ως κάτι αυτούσιο, αυθύπαρκτο που δεν χωράει ερμηνεία και πλαίσιο ανάγνωσης. Γι΄ αυτό και πρέπει τα αριστουργήματα που προβάλλονται να αποτελούν αντικείμενο θαυμασμού από το ευρύ κοινό. Για ακόμη μια φορά λοιπόν η ευθύνη μετατίθεται στον θεατή, ο οποίος καλείται να αποκωδικοποιήσει το νόημα πίσω από την έκθεση. Το κατά πόσο αυτό επιτυγχάνεται και σε πιο βαθμό, είναι ένα ζήτημα που πρέπει να μας απασχολήσει.

265


266

BERLIN 2013


267


268

BERLIN 2013


269


270

BERLIN 2013


271


272

BERLIN 2013


273


274

BERLIN 2013


275


276

BERLIN 2013


277


278

BERLIN 2013


279


280

BERLIN 2013


281


282

BERLIN 2013


283


284

BERLIN 2013


285


286

BERLIN 2013


287


288

BERLIN 2013


289


290

BERLIN 2013


291


292

BERLIN 2013


293


294

BERLIN 2013


295


296

BERLIN 2013


297


298

BERLIN 2013


299


300

BERLIN 2013


301


302

BERLIN 2013


303


304

BERLIN 2013


305


306

BERLIN 2013


307


308

BERLIN 2013


309


310

BERLIN 2013


311


312

BERLIN 2013


313


314

BERLIN 2013


315


316

BERLIN 2013


317


*** τα κείμενα εντός των εισαγωγικών είναι από το επίσημο site του μουσείου καθώς και από συνοδευτικά φυλλάδια

318

BERLIN 2013


319


320

BERLIN 2013

Berlinreports  

34 Άρθρα από 17 Μουσειολόγους για 13 Μουσεία

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you