Page 1

Design guide fietshellingen 3.0 maart 2018


Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

2


inhoud In deze design guide voor fietshellingen gaan we in op alles wat er bij het ontwerpen van een fietshelling komt kijken. Allereerst staan we stil bij de algemeen geldende uitgangspunten voor het ontwerp van een fietshelling. Daarna komen de locatie- en opdrachtspecifieke factoren aan bod: - Beeldkwaliteit & uitstraling - Ruimtelijke inpassing - Comfort & beleving - Onderhoud & beheer - Budget/kosten

Inhoud 3 Inleiding 5 algemene uitgangspunten

7

beeldkwaliteit & uitstraling

9

ruimtelijke inpassing

11

comfort & beleving

13

onderhoud & beheer

15

budget/kosten 17 secundaire oplossingsrichtingen

19

colofon 21

Vervolgens behandelen we de mogelijke oplossingen en alternatieven. Verder bevat deze design guide een aantal voorbeelden van projecten van ipv Delft waarbij het ontwerpen van een fietshelling centraal stond. De specifieke problemen en oplossingen worden hierbij aangestipt. Tot slot geven we een overzicht van de beschikbare en de meest gebruikte literatuur over het ontwerpen van fietshellingen.

< fietsbrug De Oversteek Rijswijk

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

3


Design guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

4


Inleiding Steeds meer overheden steken meer energie in de

wensen van de opdrachtgever, de situatie en de mogelijke

aanleg of verbetering van hun (netwerk van) fietsroutes.

ontwerprichtingen.

Daarnaast neemt de intensiteit van het autoverkeer alsmaar toe. Beide ontwikkelingen zorgen ervoor dat de vraag naar ongelijkvloerse kruisingen en aparte fietspaden toeneemt. Bij ongelijkvloerse kruisingen en fietsbruggen is een helling nodig om het hoogteverschil tussen maaiveld en brugdek of oversteek te overbruggen.

Spanningsveld

Aanpassingen In de praktijk gebeurt het geregeld dat op het eerste gezicht niet aan de richtlijnen kan worden voldaan. Toch blijkt na een uitgebreide verkenning vaak dat er wel degelijk mogelijkheden zijn om met wat aanpassingen een fietshelling te ontwerpen die voldoet. Onder andere een aangepaste vorm van de hellingbaan, langere

Het hellingspercentage van de toeritten, de steilte van

hellingbanen, een steiler talud zodat de hellingbaan

de helling, is bij het (laten) ontwerpen van fietsbruggen

minder ruimte inneemt of een ander constructietype

een vaak terugkerend onderwerp van discussie. De

of constructiemateriaal voor de brug kunnen dan een

opdrachtgever dient namelijk vanuit een budget en de

oplossing bieden.

beschikbare ruimte op de locatie de eindgebruiker te voorzien van een logische, comfortabele en toegankelijke

Soms blijkt na studie dat een fietshelling met een

verbinding. Dit kan een spanningsveld opleveren waar

acceptabel hellingspercentage echt niet haalbaar is.

keuzes gemaakt moeten worden.

Vanwege te hoge kosten, omdat de helling te veel fietsers zal ontmoedigen of omdat er te weinig ruimte is. Dan

Wat betreft hellingspercentages is er geen strikte

is het tijd om naar de alternatieven te kijken, zoals een

regelgeving. Of fietsers een helling als prettig of onprettig

beweegbare brug (over water), een trap, lift of een andere

ervaren hangt mede af van allerlei omgevingsfactoren,

locatie.

zoals de lengte van de helling, de ligging op de wind, de route en zelfs het uitzicht. Dit betekent dat het voor zowel

tip

opdrachtgevers als ontwerpers lastig is te beoordelen

Stel een projectteam samen met een

of een helling acceptabel is voor de doelgroep, of dat

vertegenwoordiging van alle betrokken disciplines:

gebruikers de helling zullen mijden. In het laatste geval is

o.a. Ruimtelijke Ordening, Stedebouw, Civiele

de investering natuurlijk moeilijk te verantwoorden.

Techniek, Verkeer en Beheer & Onderhoud.

Gelukkig is het wel degelijk mogelijk een schifting te maken tussen fietshellingen die wel en niet zullen werken.

De Groene Deputatenbrug in Leiden (rechts) heeft een korte, redelijk steile helling die op zichzelf best te doen is

Om tot een juiste balans tussen hellinspercentage,

voor de meeste gebruikers. Direct onderaan de helling sluit

ruimtegebruik en kosten te komen, spelen ervaring

de brug echter haaks aan op een verkeersweg en staan uit

en inzicht een rol, evenals een heldere analyse van de

veiligheidsoverweging fietshekken. Hierdoor is de helling toch flink lastig.

< cirkelvormige hellingbaan ontwerp tender fietsbrug Londen

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

5


Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

6


algemene uitgangspunten Lengte

Rustvlak

Gebruikers

De globale lengte van een hellingbaan is snel te berekenen

Bij een hoogteverschil van meer dan vijf meter, wordt

Een goed ontworpen helling is voor alle fietsers

met de volgende vuistregel:

aanbevolen een horizontaal gedeelte van circa 25 meter

begaanbaar, jong, oud, fit of niet en op een fiets

L = H² x 10 (H = te overbruggen hoogteverschil)

lengte in de helling op te nemen als rustvlak. Als er

met of zonder versnellingen. Wanneer een brug ook

Een zorgvuldiger bepaling kan gedaan worden aan de

bochten of kruisingen in de helling aanwezig zijn, zijn dat

rolstoeltoegankelijk moet zijn, gelden de richtlijnen uit het

hand van het hellingspercentage of de zwaarte.

goede locaties voor een horizontaal deel.

Handboek Toegankelijkheid. Let op: deze zijn wezenlijk anders dan de richtlijnen voor fietshellingen. Alleen korte

Hellingspercentage

Wegprofiel

In het algemeen geldt: hoe groter het hoogteverschil,

De breedte van een fietshelling dient voldoende ruim

hoe lager het hellingspercentage. Hoewel regelgeving

gekozen te worden. Diverse weggebruikers hebben

ontbreekt, zijn er wel diverse richtlijnen. In de figuur

verschillende snelheden en moeten elkaar eenvoudig

hiernaast zijn deze samengevoegd tot een overzichtelijk

kunnen passeren. Ook moet rekening gehouden worden

geheel. De grafiek toont de streefwaarde voor

met de vetergang, het slingerend en met lage snelheid een

hellingpercentages en de bandbreedte waarbinnen een

helling oprijden.

bruggen met een geringe helling kunnen door zowel prettige manier gebruikt worden. Soms kan het de voorkeur hebben om binnen een geïntegreerde oplossing toch meerdere doelgroepen te bedienen. Denk bijvoorbeeld aan een sportieve helling die met de gewone helling is vervlochten en zo een short

hellingbaan acceptabel kan zijn.

Formule

fietsers en voetgangers als rolstoelgebruikers op een

Inrichting

cut biedt. Dit kan ook met een kortsluitende trap met

De helling dient obstakelvrij te zijn. Vanwege de hoge

tussen fietsers en voetgangers.

Naast bovengenoemde grafiek biedt ook de formule

snelheid van fietsers die afdalen kunnen scherpe bochten,

Z=(H/L)² x L = H²/L inzicht in de moeilijkheidsgraad

kruispunten en obstakels gevaarlijk zijn. Verder is het

van een fietshelling. Z staat voor zwaarte. Bij normale

belangrijk dat afdalende fietsers de buitenbocht hebben,

omstandigheden geldt Z=0,075 als streefwaarde; de

in verband met hun hogere snelheid. Onderaan de helling

zwarte lijn in de grafiek komt overeen met Z=0,075. De

wordt een uitlooplengte aanbevolen.

fietsgoot. Sowieso is het mogelijk onderscheid te maken

Onderstaande brug in Ede biedt gebruikers de keuze tussen een vlakkere en een sterker getoogde route.

bovengrens van de bandbreedte minder windhinder/ minder comfort is gebaseerd op Z=0,02, de ondergrens (mee windhinder/meer comfort) op Z=0,033.

Bij de pyloonbrug over de Rondweg in Emmen biedt een trap voetgangers een shortcut (rechts).

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

7


Design guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

8


beeldkwaliteit & uitstraling Landmark

Open

Is het juist de bedoeling dat de brug een landmarkfunctie

Wanneer een fietsbrug of fietshelling een open uitstraling

vervult, dan kan het uiterlijk van zowel brug als toeritten

moet hebben, kan onder meer gedacht worden aan een

hieraan bijdragen. Misschien past hier een aanbrug op

hellingbaan op poten en met transparante hekwerken.

bijzondere steunpunten of met een opvallende onderzijde

Een hellingbaan in een Z-, U- of spiraalvorm kan het open

van het brugdek. Het ontwerp kan zo een entree,

beeld versterken, doordat de gebruikers op verschillende

Wanneer een fietsbrug ingetogen van vormgeving

belangrijk punt of overgang van stedelijk naar landelijk

plaatsen van boven- of onderaf zicht op elkaar hebben.

moet zijn, kan het wenselijk zijn de hellingbaan zo

markeren of als herkenningspunt fungeren.

De gewenste beeldkwaliteit en uitstraling van een fietsbrug zijn erg belangrijk bij het komen tot een ontwerp. Ook in relatie tot de helling kan de beoogde uitstraling een rol spelen.

Ingetogen

Beleving

onopvallend mogelijk in het landschap in te passen. Dit kan bijvoorbeeld door de helling op een grondlichaam te plaatsen en dit grondlichaam in het landschap te integreren.

Groen

In het algemeen geldt, dat een mooie vormgeving en goed

Bij een beoogd groen eindbeeld, is het van belang dat

onderhoud van de fietsbrug bijdraagt aan een positieve

de fietsbrug zoveel mogelijk opgaat in het omringende

beleving van de fietshelling door zowel gebruikers als

landschap. Dit kan onder andere door transparante

passanten.

hekwerken te gebruiken en de hellingbaan op een begroeide helling aan te leggen.

De onderzijde van de brug Auke Vleerstraat in Enschede is

Het dek van de fietsbrug Stationsweg in Heerhugowaard is

De Hovenring was al direct bij oplevering een Eindhovens

voorzien van een reliĂŤf.

bijzonder slank en sculpturaal.

stadsicoon.

< fietsbrug Auke Vleerstraat Enschede

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

9


Design guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

10


ruimtelijke inpassing De ruimtelijke inpassing van fietshellingen bezorgt opdrachtgevers en ontwerpers doorgaans de meeste hoofdbrekens. Hieronder een overzicht van de factoren die op dit punt een rol spelen.

Benodigde ruimte

Grondverwerving

Omfietsfactor

Het benodigde ruimtegebruik kan kadastrale grenzen

Een fietsbrug kan nog zo comfortabel zijn, als gebruikers

overschrijden waardoor aankoop van grond nodig is. Door

het idee hebben dat ze te veel moeten omfietsen, zullen

dit vroegtijdig te beseffen, kan hier actie in ondernomen

ze de brug links laten liggen en een alternatieve route

worden.

nemen.Het probleem kan zitten in de locatie, aansluiting of de hellingbanen zelf. Dit laatste kan het geval zijn

Het ontwerpproces begint met het bepalen hoeveel ruimte er nodig is en wat de bestaande situatie is. Naast de benodigde lengte voor de hellingbaan en de breedte van het fietspad, is er ruimte nodig voor een eventeel grondlichaam. Hoe steiler het talud van het grondlichaam, hoe kleiner de voetprint ervan. Bepalend voor de steilte van een talud is onder meer de beoogde manier van onderhoud (zie Onderhoud & beheer). Daarnaast is de verkeerskundige inpassing van belang. Het betreft dan met name eventuele conflicten met andere verkeersstromen. Ook behoud van bijvoorbeeld bomen kan leiden tot creatief omgaan met de beschikbare ruimte. Mogelijk zijn er nog meer elementen die niet

Zichtlijnen en overzicht Voor de gevoelsmatige en sociale veiligheid is het essentieel dat de fietshelling voor de gebruiker overzichtelijk is. Zichtlijnen zijn daarbij van groot belang,

bij een helling in Z- of U-vorm, waarbij het doel binnen handbereik is, maar alleen via een omweg te bereiken is.

Ondergrondse infrastructuur

niet alleen over het fietspad zelf, maar juist ook naar de

Een fietsbrug vereist een fundering. Het is daarom

omgeving. Voor een positieve beleving van de helling,

belangrijk te weten wat er zich in de ondergrond bevindt.

is het belangrijk dat de fietser de route kan overzien.

Lopen er belangrijke kabels of leidingen op cruciale

Hierin schuilt echter ook een gevaar, want de aanblik

plaatsen? Kunnen deze worden omgelegd of moet het

van een eindeloze rechte helling kan gebruikers aardig

ontwerp juist worden aangepast aan de ligging van de

demotiveren. En een slingerend pad omringd door

leidingen?

struikgewas en bomen wordt overdag waarschijnlijk veel positiever ervaren dan â&#x20AC;&#x2122;s avonds in het donker. Per situatie moet een zo goed mogelijke inschatting worden gemaakt.

kunnen of mogen worden verwijderd of verplaatst, bv. een elektriciteitskastje. tip Heeft u grond nodig van derden? Start direct met informeren en onderhandelen. Indien onteigening noodzakelijk lijkt, start deze procedure dan tijdig op.

De fietsbrug NIgtevecht (rechts) moest 10 meter boven het Amsterdam-Rijnkanaal liggen. Dit betekent dat de hellingbanen bijzonder lang zijn. De inpassing vormde hierdoor een uitdaging.

< fietshellingen fietsbrug Nigtevecht in aanbouw, 2017

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

11


Design guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

12


comfort & beleving Het comfort van een fietshelling is van groot belang voor

eigenlijk hetzelfde: hoe meer auto’s, hoe groter de

gebruikers en bepaalt in hoeverre er gebruik van gemaakt

behoefte aan een aparte fietsstrook. Zo’n fietsstrook

wordt. De volgende factoren spelen een rol.

kan dan een rijbaan zijn direct grenzend aan de andere rijbanen of een losliggend fietspad dat fysiek in meer

Hellingsverloop Zoals gezegd geldt: hoe steiler en hoe langer de helling, des te zwaarder. Naast het gemiddelde hellingspercentage, speelt het verloop van de helling ook een rol. Een keuze hierin is onder meer afhankelijk van de lengte van de helling en de ligging. Enkele mogelijkheden: • een helling die geleidelijk in steilte afneemt. Fietsers houden dan ongeveer een constante snelheid. • een helling die continu vals plat is. Dit kan bij te lange hellingen tot ergernis leiden. • een helling met 1 of meer rustpunten. • een korte maar steile helling, vooral toe te passen bij een relatief klein hoogteverschil.

Wegprofiel Ook het wegprofiel heeft invloed op hoe men een helling ervaart. Is het fietspad één- of tweerichtingsverkeer, welke breedte heeft het pad en is er ruimte om te slingeren bij het klimmen? Is het fietspad (fysiek) gescheiden van de autorijbaan, is er een schrikstrook (ruimte tussen markering fietspad en hekwerk) of (brede) berm/trottoir aanwezig, is er een gevaarlijk steil talud direct naast het fietspad, etc.

of mindere mate is gescheiden van de rijbanen voor autoverkeer. Een losliggend fietspad biedt gebruikers meer comfort, maar is duurder, want deze oplossing vraagt meer ruimte.

Geluid Ten slotte is ook de aan- of afwezigheid van (verkeers) geluiden van invloed op het comfort en de beleving. Een onbeschut fietspad op een kale brug over een snelweg zal niemand als prettig ervaren.

Weersinvloeden Er kan sprake zijn van specifieke omstandigheden die

Ook op grondlichamen is het zoeken naar de juiste balans

invloed hebben op met name de hoeveelheid wind. Nabij

tussen kosten en comfort, onder andere bij de keuze

hoge gebouwen ontstaat bijvoorbeeld vaak een sterke

voor de breedte van de berm tussen fietspad en talud.

(ruk)wind en wind heeft doorgaans een overheersende

Anderhalve meter is wellicht wat ruim maar geeft wel een

richting. Hier is rekening mee te houden door de oriëntatie

rustig en groen beeld. Een berm van een halve meter biedt

van de helling te wijzigen of beschutting te creëren. Zo

weliswaar genoeg uitwijkruimte, maar kan door gebruikers

neemt het comfort toe.

toch als minder prettig kan worden ervaren.

Wegkwaliteit Het type bestrating van een fietspad of brugdek beïnvloedt het comfort. Asfalt is het meest comfortabel, maar heeft wel een uitstraling van snelverkeer. Elementenverharding (bv. betontegels of klinkers) ogen wat stedelijker, maar zijn minder comfortabel voor de fietser. Bij de keuze voor het bestratingsmateriaal speelt naast comfort dan ook de gewenste uitstraling een rol.

Beslispunten

Een zo smal mogelijke brug is gunstig vanuit

Bochten, kruispunten of splitsingen vragen extra aandacht

kostenoogpunt. Voor het bepalen van de uiteindelijke

van de gebruiker. Deze dienen daarom zoveel mogelijk

breedte speelt vooral de verkeersintensiteit een grote rol.

op afstand van de fietshelling geplaatst te worden. Is het

Bij een lage intensiteit kan er bijvoorbeeld voor gedeelde

gezien de situatie toch noodzakelijk om een kruispunt

tip

functionaliteit gekozen. Een apart voetpad naast een

of splitsing op de helling te situeren, dan is het wenselijk

Overweeg om naast de helling een verkorte route

fietspad is dan overbodig zodat het profiel smaller kan zijn.

de helling op deze punten vlak uit te voeren. Dit gunt de

aan te leggen, bijvoorbeeld met een trap. Zo wordt

Rijden er ook auto’s over de brug of helling, dan geldt

gebruiker meer rust en overzicht en is bovendien veiliger.

het comfort voor verschillende gebruikers vergroot.

< hellingbaan draaibrug Rijswijk

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

13


fietsbrug voor gemeente Hoogeveen

Computervisualisatie van het ontwerp voor een fietsbrug

Visualisaties geven helder inzicht in de ruimtelijke impact

over de A37 en de Hoogeveense Vaart te Hoogeveen.

van verschillende oplossingen.


onderhoud & beheer Vanuit het beheer zijn er doorgaans ook wensen en

wat gevolgen kan hebben voor de steilte van het talud en/

eisen waar rekening mee gehouden dient te worden. De

of de afwatering.

belangrijkste aandachtspunten op een rij.

Berm Wagenpark

Naast het fietspad kan een voetpad komen te liggen, maar

De beheerder gebruikt een bepaald wagenpark. Het is

ook een onderhoudspad of schrikstrook. De beheerder (of

belangrijk bij het ontwerp alvast rekening te houden

opdrachtgever) heeft hier vaak duidelijke ideeĂŤn over, dus

met het type onderhoudswagen dat straks over het

het is verstandig deze vooraf te bespreken en vervolgens

fietspad moet kunnen rijden. Welke werkbreedte, aslast,

rekening te houden met de wensen.

werkhoogte en draaicirkel heeft dit voertuig?

Talud Afwatering

Bij een helling op een grondlichaam is het van belang te

Vooral bij grondlichamen is het belangrijk te overleggen

weten wat de wensen zijn voor het onderhoud van het

met de opdrachtgever over de gewenste afwatering.

talud. Wordt de taludhelling gemaaid, en zo ja: hoe? Met

Het water dat op het fietspad terecht komt, zal via het

een machine die op het talud rijdt, met een maaiarm van

grondlichaam naar beneden stromen. Onderaan het talud

onder- of bovenaf? Of zullen schapen de helling begrazen?

kan dan wateroverlast ontstaan.

De wijze van maaien stelt eisen aan de steilte van het talud en die heeft weer gevolgen voor de benodigde

Onderaan het grondlichaam kan bijvoorbeeld een

hoeveelheid ruimte.

teensloot aangelegd worden (een geul tussen talud en maaiveld). Andere mogelijkheden zijn onder meer het aanleggen van extra drainage of het plaatsen van grindblokken onderaan het talud. De keuze voor hangt af van de beschikbare ruimte, het budget en de gewenste wijze van maaien (zie Talud).

tip Betrek al in een vroeg stadium de betrokkenen van beheer & onderhoud bij uw project. Zo verloopt de overdracht na realisatie soepel en blijft de beeldkwaliteit behouden op de lange termijn.

Verder is van belang wat er zich onderaan het talud bevindt: een weg, een vijver, een grasveld enzovoorts. Indien het niet gewenst is dat onderhoudsvoertuigen (bijvoorbeeld een maaivoertuig) op een naastgelegen weg het verkeer ophouden, is het noodzakelijk een onderhoudspad of extra brede berm tussen talud en weg

Rechts: beelden uit de variantenstudie voor een langzaamverkeersbrug over de Hoogeveense Vaart in

aan te leggen. Een dergelijke berm is al gauw 2,5 meter,

Hoogeveen.

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

15


fietsbrug Stationsweg Heerhugowaard

De aanwezigheid van het Kanaal en een veendijk aan de

lastig. Uitgebreide variantenstudies leidde tot dit inmiddels

ene zijde van de N242 en een bedrijventerrein aan de

gerealiseerde ontwerp met twee haarspeldbochten en een

andere zijde maakte inpassing van deze brug bijzonder

combinatie van grondlichamen en brugdek op poten.


budget/kosten Het is van belang in een vroeg stadium te kunnen

grond aangekocht moet worden, of gebouwen of bomen

inschatten of de gestelde doelen in overeenstemming

op de locatie staan die verwijderd of verplaatst moeten

zijn met het beschikbare budget. Door helder inzicht

worden, dienen deze kosten ook meegerekend te worden.

in de fietshellingenproblematiek en -mogelijkheden,

tip Oriënteer u op de kosten om uw ambities, wensen

de projectspecifieke situatie en een goed opgesteld

Een gebouwde constructie neemt, zeker bij grote

en budget op elkaar af te kunnen stemmen. Voor

programma van eisen kan, ook kostentechnisch, de juiste

hoogteverschillen, veel minder ruimte in op het maaiveld.

meer informatie over de kosten van bruggen kunt u

oplossingsrichting gekozen worden.

Hier staat tegenover dat er hogere kosten mee gemoeid

kijken op www.ipvdelft.nl

Grondlichaam of gebouwde constructie

zijn. Er moeten immers fundatie, dragende kolommen, overspannende brugdekken en afschermende hekwerken

Bij het ontwerpen van fietshellingen is vooral de keuze

aangebracht worden. Als richtprijs voor een gebouwde

tussen een geheel gebouwde constructie of een

constructie kan rekening gehouden worden met 1500-

grondlichaam er een die veel gevolgen heeft voor zowel

2800 euro per m² (voor fietsbruggen met een maximale

het ontwerp als de kosten.

overspanning van 30m, prijspeil 2018).

Een grondlichaam met fietspad kan al snel een factor 10 goedkoper per m² zijn dan een gebouwde constructie. Dit geldt alleen als de benodigde ruimte, de voetprint van het grondlichaam, hiervoor beschikbaar is. Als er bijvoorbeeld

Links: twee van de serieus overwogen varianten voor de fietsbrug over de N242 in Heerhugowaard die het uiteindelijk niet zijn geworden.

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

17


De Hovenring, Eindhoven

Bij de Hovenring in Eindhoven is het kruispunt onder de

het te overbruggen hoogteverschil voor fietsers en dus een

fietsrotonde verdiept aangelegd. Gevolg: een reductie van

prettiger hellingspercentage op de aanbruggen.


secundaire oplossingsrichtingen Als de locatie en beschikbare ruimte nagenoeg vast liggen en het is niet direct mogelijk aan de aanbevolen hellingspercentages uit de richtlijnen te voldoen, kunnen de volgende oplossingen hulp bieden: - Reduceer het hoogteverschil; - Kies een compactere vorm; - Accepteer een steilere helling; - Vervang de beoogde fietsbrug door een alternatief.

standaard situatie

Reduceren hoogteverschil

4. Startpunt verhogen

1. Lagere constructiehoogte

Door het startpunt van de fietshelling te verhogen,

Dit kan op verschillende manieren, onder andere door te kiezen voor een ander constructiemateriaal of een kortere overspanning tussen de steunpunten. Een kleinere overspanning betekent een lagere constructiehoogte van de brug, waardoor de totale hoogte (vrije onderdoorgang + constructiehoogte brug) lager zal zijn. Ook een ander

ontstaat eveneens een kleiner hoogteverschil. Het startpunt kan onder andere een verderop gelegen kruispunt of fietspad zijn, of een grondlichaam bij de aanlandingen van de fietsbrug.

Compactere vorm

brugtype kan uitkomst bieden. Zo kan met een boogbrug

Door de helling in een andere, compactere vorm uit te

bij een grote overspanning toch een relatief kleine vrije

voeren, neemt deze minder ruimte in beslag. Enkele

constructiehoogte worden gerealiseerd. Verder is een

mogelijke vormen:

betonnen ligger vaak hoger dan een stalen ligger bij

- U-vorm;

dezelfde overspanning.

- Z-vorm; - Spiraalvom.

2. Lagere onderdoorgang

Bij een nieuwe fietsbrug of fietshelling stelt de 1a

opdrachtgever bepaalde eisen of wensen op voor de benodigde vrije onderdoorgang. Soms ligt een nieuw aan te leggen fietshelling echter op een route waaraan zich verderop al een brug of viaduct bevindt dat een lagere

1b

onderdoorgang heeft dan geĂŤist voor het nieuwe ontwerp. In overleg kan dan besloten worden dat de nieuwe onderdoorgang ook lager mag worden dan oorspronkelijk bedacht. Een lagere onderdoorgang betekent uiteraard een kleiner hoogteverschil en dus een kleiner ruimtebeslag

2

voor de fietshelling.

Wanneer een fietsbrug een kruispunt of weg overbrugt, is het wellicht mogelijk het te overbruggen deel (kruispunt of weg) verdiept aan te leggen. Dit kan met name interessant zijn als het betreffende kruispunt toch (op)nieuw aangelegd wordt.

In overleg met belangengroepen zoals fietsersbond en ouderenbond, kan soms besloten worden de helling steiler uit te voeren dan de richtlijnen aanbevelen. Zeker als er alternatieve routes in de buurt liggen, is dit goed te verantwoorden.

Alternatieven Wanneer een hellingbaan echt niet in de locatie is in te passen, resteren er een paar mogelijkheden: - Kies voor een niet of minder fietsbaar alternatief:

3. Verdiept aanleggen

3

Steilere helling

- een trap met fietsgoot;

- een roltrap/rolpad;

- een lift;

- een fietslift (zoals in Trondheim, Noorwegen);

- Kies een alternatieve locatie en/of route; - Kies voor een beweegbare brug; - Voer de kruising gelijkvloers uit.

4

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

19


Design guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

20


colofon Literatuur

Onderzoek

Contact

De basis voor het ontwerpen van een comfortabele

Om niet alleen de theorie maar ook de praktijk in de

ipv Delft adviseert u graag over fietshellingen, voert

fietshelling en alles wat ermee verband houdt is in

overwegingen te kunnen betrekken, heeft ipv Delft

variantenstudies voor u uit en stelt kostenramingen op.

verschillende documenten in de loop der tijd beschreven.

onderzoek gedaan naar bestaande situaties. Hiertoe

Voor meer informatie, of een vrijblijvende afspraak, kunt u

Hier worden de meest relevante kort genoemd.

zijn een reeks fietshellingen en -bruggen ingemeten

contact opnemen met onderstaande contactpersonen:

- Ing. Roos (1946)

met laser-waterpasinstrument, de situatie en gebruikers

Een reeks publicaties van ontwerpaanbevelingen,

geobserveerd en steekproefgewijs geïnterviewd.

ir Gerhard Nijenhuis

gebaseerd op enquetes onder wegbeheerders over

Dit onderzoek, de vragen vanuit onze opdrachtgevers en

T 015 750 25 75

bestaande hellingen; in 1967 overgenomen door ANWB

onze ervaring vanuit diverse projecten hebben de basis

E gerhardnijenhuis@ipvdelft.nl

- Van Laarhoven (1984)

gevormd voor deze handleiding op het gebied van het

Een wetenschappelijk onderzoek naar de fysiologische

ontwerpen van fietshellingen.

ir Joost Vreugdenhil

beperkingen van het fietsen op hellingen, met hieruit

T 015 750 25 78

voortvloeiend richtlijnen.

E joostvreugdenhil@ipvdelft.nl

- RONA (1986) ‘Richtlijnen voor het Ontwerpen van Niet-Autosnelwegen’ Richtlijnen voor de aanleg van fietspaden langs wegvakken buiten de bebouwde kom; gebaseerd op het onderzoek van van Laarhoven. - CROW (2006) Publicatie 230 ‘Ontwerpwijzer fietsverkeer’, een herziene versie van de eerder

Ontwerpwijzer In opdracht van het CROW schreven we de Ontwerpwijzer bruggen langzaam verkeer. De grafiek op pagina 6 en de passage over de formule Z=(H/L)² x L komen ook voor in die publicatie. De ontwerpwijzer, CROW-publicatie 342 is te verkrijgen via www.crow.nl

verschenen publicatie 74 ‘tekenen voor de fiets’ (1993);

We maakten ook een Engelstalige samenvatting van de

behalve deze publicaties specifiek voor de fiets bevat

Ontwerpwijzer bruggen langzaam verkeer. Deze Brief

ook het meer algemene ‘ASVV 2004’ (Aanbevelingen

Dutch Design Manual for Bicycle and Pedestrian Bridges is

voor verkeersvoorzieningen binnen de bebouwde kom)

te vinden op onze Engelstalige website www.ipvdelft.com

relevante informatie.

onder het kopje Publicaties en daar gratis te downloaden.

- Fietshellingen in Nederland (2009), Christiaan ter Braack, Otto van Boggelen Stageonderzoek naar richtlijnen voor fietshellingen, fietshellingen in de praktijk en de ‘X-factor’ van een fietshelling. - CROW (2014) Publicatie 342 ‘Ontwerpwijzer bruggen langzaam verkeer’ Uitgebreid naslagwerk met onder meer aandacht voor hellingspercentages en de ideale fietshelling.

< fietsbrug Stationsweg Heerhugowaard

Design

guide fietshellingen - ipv Delft creatieve ingenieurs

maart 2018

21

ipv Delft Design Guide fietshellingen 3 0  

Beknopt en informatief boekje over hellingspercentages voor fietshellingen en uitgebreide informatie over de inpassing en het ontwerp van fi...

ipv Delft Design Guide fietshellingen 3 0  

Beknopt en informatief boekje over hellingspercentages voor fietshellingen en uitgebreide informatie over de inpassing en het ontwerp van fi...

Advertisement